రంగ్‌పూర్ విభాగం

రంగ్‌పూర్ విభాగం బంగ్లాదేశ్‌లోని మొదటి స్థాయి పరిపాలనా విభాగం. ఇది దేశం యొక్క అత్యంత ఉత్తర ప్రాంతాన్ని ఆవరించి ఉంది. దీని విస్తీర్ణం 16,184.99 km2 (6,249.06 sq mi) కాగా, జనాభా సుమారు 1.8 కోట్ల మంది. రంగ్‌పూర్ విభాగానికి రాజ్‌షాహి, మైమెన్సింగ్ విభాగాలతో సరిహద్దులు ఉన్నాయి. అలాగే ఇది భారతదేశంలోని పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం, మేఘాలయ రాష్ట్రాలతో సరిహద్దులు పంచుకుంటుంది. సిలిగురి కారిడార్ ద్వారా ఇది భూటాన్, నేపాల్ దేశాల నుండి వేరుపడింది. అలాగే భారతదేశంలోని సిక్కిం రాష్ట్రం ద్వారా చైనాతో విడిపోయి ఉంది. రంగ్‌పూర్ నగరం ఈ విభాగపు పరిపాలనా ప్రధాన కేంద్రం, అతిపెద్ద నగరం. రంగ్‌పూర్ విభాగంలో తీస్తా, జమునా నదిలు ప్రవహిస్తాయి. రంగ్‌పూర్ విభాగం ఎనిమిది జిల్లాలుగా విభజించబడింది. ఈ ఎనిమిది జిల్లాల పరిధిలో మొత్తం 58 ఉపజిల్లాలు లేదా ఉపజిలాలు ఉన్నాయి. రంగ్‌పూర్ విభాగంలోని ప్రధాన నగరాలు రంగ్‌పూర్, దినాజ్‌పూర్, సైద్‌పూర్. చరిత్ర అక్బర్ చక్రవర్తి సేనాధిపతి మాన్‌సింగ్ 1575లో రంగ్‌పూర్ ప్రాంతంలోని కొంతభాగాన్ని జయించాడు. 1686 నాటికి రంగ్‌పూర్ పూర్తిగా మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఆధీనంలోకి వచ్చింది. కురిగ్రామ్ జిల్లాలోని మొఘల్‌బాసా, మొఘల్‌హాట్ ప్రాంతాలు ఇప్పటికీ ఈ ప్రాంతంలో జరిగిన మొఘల్ పాలనకు గుర్తులుగా నిలిచాయి. మొఘల్ పాలనలో రంగ్‌పూర్ ప్రాంతంలోని ఒక భాగం సర్కార్ అయిన ఘోరాఘాట్ పరిధిలో ఉండగా, మరొక భాగం పింజరాహ్ సర్కార్ పరిధిలో ఉండేది. ఘోరాఘాట్ గురించి చారిత్రక గ్రంథమైన రియాజ్-ఉస్-సలాతిన్ లో ప్రస్తావన ఉంది. ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీ పాలన ప్రారంభ దశలో రంగ్‌పూర్ ప్రాంతంలో ఫకీర్-సన్యాసి తిరుగుబాటు, రైతాంగ తిరుగుబాట్లు చోటుచేసుకున్నాయి. పరిపాలనా విభాగాలు రంగ్‌పూర్ విభాగంలో 8 జిల్లాలు, 58 ఉపజిలాలు, 1 సిటీ కార్పొరేషన్, 21 పౌరసభలు, 536 యూనియన్ కౌన్సిళ్లు ఉన్నాయి. జనాభా గణాంకాలు 2022 బంగ్లాదేశ్ జనగణన ప్రకారం, రంగ్‌పూర్ విభాగం మొత్తం జనాభా 17,610,956 కాగా, జనసాంద్రత ప్రతి చ.కి.మీకు 1088 మంది. ఈ ప్రాంత జనాభాలో ఎక్కువమంది ముస్లింలు, వీరి శాతం 86.51%. ఆ తరువాత సుమారు 12.98% మంది హిందువులు ఉన్నారు. స్వల్ప శాతం ప్రజలు క్రైస్తవం, ఇతర మతాలను అనుసరిస్తున్నారు. బెంగాలీలు ఈ ప్రాంతంలోని అతిపెద్ద జాతి సమూహం. అదనంగా సంతాల్, ముండా, ఒరావోన్, రాజ్‌బంశీ, కైబర్త, కోచ్, హరిజన్ వంటి చిన్న స్థానిక జాతి సమూహాలు కూడా ఉన్నాయి. దీనితో పోలిస్తే, 2011 బంగ్లాదేశ్ జనగణనలో మొత్తం జనాభా 15,787,758గా నమోదైంది. ఆ సమయంలో జనసాంద్రత ప్రతి చ.కి.మీకు 980 మంది. జనాభాలో పురుషులు 51.18% కాగా, మహిళలు 48.82% ఉన్నారు. ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రపంచ బ్యాంకు గణాంకాల ప్రకారం 2016 నాటికి జనాభాలో మూడవ వంతుకంటే ఎక్కువ మంది అత్యంత పేదరికంలో జీవిస్తున్న కారణంగా రంగ్‌పూర్ ఒకప్పుడు బంగ్లాదేశ్‌లో అత్యంత పేద విభాగంగా పరిగణించబడింది. అయితే అనంతరం పరిశ్రమల అభివృద్ధి, మౌలిక సదుపాయాల మెరుగుదల కారణంగా రంగ్‌పూర్ విభాగం గణనీయమైన మార్పును సాధించింది. ప్రస్తుతం రంగ్‌పూర్, సైద్‌పూర్ వంటి నగరాల్లో ఆహార ప్రాసెసింగ్, వస్త్ర పరిశ్రమ,, లైట్ ఇంజినీరింగ్ రంగాలలో అనేక అభివృద్ధి చెందిన పరిశ్రమలు ఉన్నాయి. సిరామిక్స్, ఎలక్ట్రానిక్స్, వినియోగ వస్తువుల తయారీ యూనిట్ల స్థాపన స్థానిక ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతమిచ్చి, ఉపాధి అవకాశాలను పెంచడంతో పాటు పెట్టుబడులను ఆకర్షించింది. బ్రిటిష్ రాజ్ కాలం నుండి సైద్‌పూర్ రైల్వే వర్క్‌షాప్‌లకు కేంద్రంగా ఉంది. ఇటీవలి కాలంలో ఇది అభివృద్ధి చెందుతున్న లైట్ ఇంజినీరింగ్ రంగానికి కూడా ముఖ్య కేంద్రంగా మారింది. సహజ వాయు పైప్‌లైన్‌ల విస్తరణ, మెరుగైన రహదారి మౌలిక వసతులు,, రైల్వే అనుసంధానాల అభివృద్ధి ఈ పరిశ్రమలకు ఎంతో మద్దతు ఇచ్చాయి. వీటి వల్ల ప్రాంతమంతటా ఉత్పత్తి, సరుకు పంపిణీ మరింత సమర్థవంతంగా మారింది. వ్యవసాయం ఇప్పటికీ ముఖ్యమైన రంగంగానే కొనసాగుతోంది. రంగ్‌పూర్ బియ్యం, బంగాళాదుంపలు,, చెరకు ఉత్పత్తిలో కీలక ప్రాంతంగా ఉంది. అయితే పరిశ్రమల అభివృద్ధి, మౌలిక వసతుల మెరుగుదలే ఈ విభాగ ఆర్థిక పురోగతిని వేగవంతం చేశాయి. పరిశ్రమల మండలాల అభివృద్ధి, వాయువు, విద్యుత్ వంటి సౌకర్యాల అందుబాటు,, మెరుగైన రవాణా వ్యవస్థల వల్ల రంగ్‌పూర్ పరిశ్రమలు, వాణిజ్యానికి అభివృద్ధి చెందుతున్న కేంద్రంగా మారింది. ఇవి ఈ విభాగాన్ని గతంలోని కష్టాల నుండి బయటపడేందుకు సహాయపడ్డాయి. ఈ పారిశ్రామిక, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి ప్రజల సంకల్పం, సృజనాత్మకతకు ప్రతిబింబంగా నిలుస్తోంది. దీని ద్వారా రంగ్‌పూర్ అభివృద్ధి చెందుతున్న సుసంపన్న ప్రాంతంగా మారుతోంది. 2026 నాటికి ఈ ఆధునికీకరణ సాంకేతిక రంగానికి కూడా విస్తరించింది. రంగ్‌పూర్ హైటెక్ పార్క్‌లో జాతీయ ఆర్థిక మౌలిక వసతులకు మద్దతు అందించేందుకు డెంటి సిస్టమ్స్ వంటి ప్రత్యేక సైబర్ భద్రతా సంస్థలు కార్యకలాపాలు ప్రారంభించాయి. రవాణా, సమాచార వ్యవస్థ రంగ్‌పూర్‌కు రాజధానితో పాటు దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో మంచి రహదారి, రైల్వే,, విమాన రవాణా సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. N5 జాతీయ రహదారి ఈ విభాగాన్ని రాజధానితో అనుసంధానిస్తుంది. ఈ విభాగంలోని వివిధ జిల్లాలను రాజధాని, దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలతో అనుసంధానించే మొత్తం 21 ఎక్స్‌ప్రెస్ (ఇంటర్‌సిటీ) రైళ్లు నడుస్తున్నాయి. ఇక్కడ మూడు దేశీయ విమానాశ్రయాలు ఉన్నాయి. వాటిలో సైద్‌పూర్ విమానాశ్రయం ప్రధానమైనది. రవాణా ఇక్కడ ప్రధాన రవాణా మార్గాలు విమాన, రైలు,, రహదారి మార్గాలు. విమాన మార్గంలో ప్రయాణించాలంటే ముందుగా ప్రజలు ఢాకా దేశీయ విమానాశ్రయానికి చేరుకుని, అక్కడి నుండి సైద్‌పూర్ విమానాశ్రయం (DAC-SPD మార్గం)కు విమానంలో ప్రయాణించాలి. ఈ మార్గంలో రోజుకు ఏడు విమానాలు నడుస్తాయి. యూఎస్-బంగ్లా ఎయిర్‌లైన్స్, నోవోఎయిర్,, బిమాన్ బంగ్లాదేశ్ ఎయిర్‌లైన్స్ ఈ సేవలను అందిస్తున్నాయి. ఢాకా నుండి సైద్‌పూర్ వరకు వైమానిక దూరం 254.28 కి.మీ (158 మైళ్లు). రైలుమార్గంలో ప్రయాణించాలంటే కమలాపూర్ రైల్వే స్టేషన్ నుండి ప్రతిరోజూ (ఆదివారం మినహా) నడిచే రంగ్‌పూర్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలును ఉపయోగించి రంగ్‌పూర్ రైల్వే స్టేషన్‌కు చేరుకోవచ్చు. రైలుమార్గంలో మొత్తం ప్రయాణ దూరం 453 కి.మీ (281 మైళ్లు). రహదారి మార్గంలో ప్రయాణించే వారు సావర్-కాలియాకైర్ మార్గం ద్వారా 307 కి.మీ (191 మైళ్లు) లేదా టోంగి-మౌనా మార్గం ద్వారా 327 కి.మీ (203 మైళ్లు) ప్రయాణించాలి. పర్యాటకం రంగ్‌పూర్ జిల్లా తాజ్‌హాట్ ప్యాలెస్ దినాజ్‌పూర్ జిల్లా నవాబ్‌గంజ్ జాతీయ ఉద్యానవనం కాంతజ్యూ దేవాలయం లాల్‌మోనిర్‌హాట్ జిల్లా తీస్తా బ్యారేజ్ నీల్‌ఫామారి జిల్లా చిని మసీదు సైద్‌పూర్ రైల్వే వర్క్‌షాప్ గైబంధా జిల్లా పంచగఢ్ జిల్లా కురిగ్రామ్ జిల్లా ఠాకూర్‌గావ్ జిల్లా బాలియా మసీదు వాతావరణం రంగ్‌పూర్ విభాగంలో ఉష్ణ, సమశీతోష్ణ వాతావరణం ఉంటుంది. ఈ విభాగంలో శీతాకాలంతో పోలిస్తే వేసవికాలంలో ఎక్కువ వర్షపాతం నమోదవుతుంది. సంవత్సరానికి సగటు వర్షపాతం 2498 మి.మీ. రంగ్‌పూర్‌లో సగటు ఉష్ణోగ్రత 24.3 °C. సాధారణంగా అత్యధిక ఉష్ణోగ్రతలు ఆగస్టులో నమోదవుతాయి. అత్యల్ప ఉష్ణోగ్రతలు జనవరిలో కనిపిస్తాయి. వేసవికాలం జూన్ నుండి సెప్టెంబర్ వరకు కొనసాగుతుంది. జూన్‌లో అత్యధిక వర్షపాతం (522 మి.మీ.) నమోదవుతుండగా, డిసెంబర్‌లో అత్యల్ప వర్షపాతం (6 మి.మీ.) నమోదవుతుంది. సెప్టెంబర్ నెలలో అత్యధిక సాపేక్ష ఆర్ద్రత (50.41%) ఉంటుంది. మార్చిలో అత్యల్ప ఆర్ద్రత నమోదవుతుంది. మార్చిలో రోజుకు సగటున 9.51 గంటలతో అత్యధిక సూర్యకాంతి ఉంటుంది. జనవరిలో అత్యల్పంగా 8.04 గంటలు మాత్రమే నమోదవుతుంది. రంగ్‌పూర్‌లో సంవత్సరానికి మొత్తం సూర్యకాంతి సుమారు 2802.78 గంటలు. నెలకు సగటు 233.56 గంటల సూర్యకాంతి లభిస్తుంది. ఆరోగ్యం రంగ్‌పూర్ విభాగ ఆరోగ్య వ్యవస్థ ప్రధానంగా రంగ్‌పూర్ నగరం చుట్టూ కేంద్రీకృతమై ఉంది. ఈ నగరంలో ఆధునిక వైద్య సదుపాయాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రతి జిల్లాలో సమర్థవంతంగా పనిచేసే ఆసుపత్రులు ఉన్నాయి. అలాగే ఉపజిల్లా స్థాయిలో ఉపజిలా ఆరోగ్య సముదాయాలు సేవలు అందిస్తున్నాయి. అయితే మెరుగైన వైద్య చికిత్స కోసం ప్రజలు ఎక్కువగా రంగ్‌పూర్ నగరంపైనే ఆధారపడుతున్నారు. ఈ నగరంలో డాక్టర్స్ క్లినిక్, ప్రైమ్ మెడికల్ వంటి అనేక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రులు, క్లినిక్‌లు ఉన్నాయి. ఇవి మంచి వైద్య సేవలకు ప్రసిద్ధి చెందినప్పటికీ, వాటి సేవలు కొంత ఖరీదైనవిగా భావించబడుతున్నాయి. రంగ్‌పూర్ నగరం ఈ విభాగంలో వైద్య చికిత్సలకు ప్రధాన కేంద్రంగా పనిచేస్తోంది. అయితే ప్రత్యేక లేదా అత్యవసర చికిత్సల కోసం రోగులు ఢాకా లేదా విదేశాలకు వెళ్లాల్సి వస్తుంది. వారసత్వం రంగ్‌పూర్ పేరు రంగ్‌పూర్ (పండు), టాన్‌కెరే రంగ్‌పూర్ జిన్ వంటి ఉత్పత్తులకు ఇవ్వబడింది. ఇవి కూడా చూడండి బంగ్లాదేశ్ విభాగాలు మూలాలు బాహ్య లింకులు