ဗင်္ဂလာဒေသ်

ဗင်္ဂလာဒေသ် (အင်္ဂလိက်: Bangladesh, ဗင်္ဂလဳ: বাংলাদেশ), နကဵုယၟုလုပ်သၞောဝ် သမ္မတ ညးဍုင်ကွာန် ဍုင်ဗင်္ဂလာဒေသ် (People's Republic of Bangladesh) ဝွံ ဒှ်ဍုင်မနွံပ္ဍဲ တွဵုရး အာရှသၠုင်ကျာ (South Asia) ရ။ ဍုင်ဏအ်ဝွံ ပြာကတ်ဒၟံင် နကဵု လၟိဟ်မၞိဟ်မဂၠိုင် ကေုာံ ဒေသတိဍာ်မၞုံကဵု ကြုင်ဇၞော်ဂမၠိုင်ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ်ဂၠိုင်အိုတ်ဂှ် ဒှ်ဍုင် ဒါကာ (Dhaka) ရ။ ပထဝဳ ကေုာံ ပယျဵုဒၞက် ဍုင်ဗင်္ဂလာဒေသ်ဝွံ နွံပ္ဍဲ ဒေသအာရှသၠုင်ကျာတုဲ ပယျဵုတိဍာ်ဍေံဂှ် ဆက်စပ်ဒၟံင် အတိုင်ဗွဲသၟဝ်ဏအ်ရ - လပါ်ဗမံက်၊ သၟဝ်ကျာ ကေုာံ ပလိုတ်: ပယျဵုဆက်စပ်ဒၟံင် ကုဍုင် အိန္ဒိယ (India) အလုံမွဲဗွိုင်ရ။ လပါ်သၠုင်ကျာ: နွံဒၟံင် ပ္ဍဲဇိုင် ၜဳဗင်္ဂလာ (Bay of Bengal)။ လပါ်အគ្នဲ: ဆက်စပ်ဒၟံင် ကုတွဵုရးရခိုင်၊ ဍုင်ဗၟာ (Myanmar) ညိညရ။ ဝင် ဗွဲခမၞောန် ခေတ်ကဝ်လဝ်နဳ: ပ္ဍဲခေတ်ကိုပ်ကၠာတေအ် ဗင်္ဂလာဒေသ်ဝွံ ပါလုပ်ဒၟံင် ပ္ဍဲကဵု အေန်ပါယာအိန္ဒိယ သၟဝ်တဲအင်္ဂလိက်ရ။ ခေတ်ပါကဳသတာန် (၁၉၄၇): ကြဴနူ အိန္ဒိယ ကလိဂွံဗၠးၜးတုဲ ဒေသဏအ်ဂှ် ဒးဒုင်ပါ်စွံလဝ် နဒဒှ် ပါကဳသတာန် ဗမံက် (East Pakistan) ရ။ ၜိုန်ရ ပါကဳသတာန် ပလိုတ် ကဵု ဗမံက် ဒှ်မွဲဍုင်ကီုလေဝ်၊ ဟိုတ်နူ ယေန်သၞာင် ကေုာံ အရေဝ်ဘာသာ ဟွံတုပ်ရေင်သ္ကအ်တုဲ ပရေင်ဟွံပြေပြံင် ကတဵုဒှ်ကၠုင်ရ။ ပရေင်ဗၠးၜး (၁၉၇၁): ကြဴနူ ပၞာန်ဗၠးၜး ဗင်္ဂလာဒေသ် မကတဵုဒှ်လဝ် ပ္ဍဲသၞာံ ၁၉၇၁ တုဲ၊ ဒေသဏအ် ကလိဂွံ ဗၠးၜးတုဲ ဒက်ပ္တန်လဝ် ဍုင်ဗင်္ဂလာဒေသ် နဒဒှ် ဍုင်သမ္မတမွဲရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကေုာံ လၟိဟ်မၞိဟ် ဗင်္ဂလာဒေသ်ဝွံ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ကေတ်က်ဂၠိုင်အိုတ်မွဲ ပ္ဍဲဂၠးတိရ (လၟိဟ်မၞိဟ် နွံ ၁၇၀ မဳလဳယောန်ပြင်)။ အရေဝ်ဘာသာ အဓိက ကေုာံ ရုင်ဂှ် ဒှ်အရေဝ် ဗင်္ဂလဳ (Bengali) ရ။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဓိကဂှ် ဒုင်သဇိုင် ကုကဏ္ဍတဵုလွဳ ကေုာံ ကမၠောန်စက်ယန္တရားရ။ ဗွဲတၟေင် ကမၠောန်ဇိင်စပ် (Garment industry) ဂှ် ဒှ်ကမၠောန် မပတိတ်ကပေါတ်ဇၞော်အိုတ် သွက်ဍုင်ရ။ ယေန်သၞာင် ကေုာံ ဘာသာ မၞိဟ်ဗွဲမဂၠိုင် ပ္ဍဲဗင်္ဂလာဒေသ်ဂှ် ရှ်ေသှ်ေ ဘာသာအေတ်သလာမ် (Islam) တုဲ ဒှ်ဍုင်မၞုံကဵု မၞိဟ်မရှ်ေသှ်ေ အေတ်သလာမ် ဂၠိုင်အိုတ် မရနုက်ကဵု (၄) ပ္ဍဲဂၠးတိရ။ ပါဲနူဂှ် ဘာသာဟိန္ဒူ ကေုာံ ဗုဒ္ဓဘာသာလေဝ် နွံဒၟံင်ညိညကီုရ။ မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် အာရှသၠုင်ကျာ အိန္ဒိယ ဒါကာ နိဿဲ "Bangladesh", Wikipedia (English).