Вадасховішча

Вадасховішча — штучны вадаём, утвораны, як правіла, у даліне ракі вадападпорнымі будынкамі для назапашвання і захоўвання вады ў мэтах яе выкарыстання ў народнай гаспадарцы. Вадасховішчы дзеляцца на 2 тыпы: азёрныя і рачныя. Для вадасховішчаў азёрнага тыпу характэрна фарміраванне водных мас, якія істотна адрозніваюцца па сваіх фізічных уласцівасцях ад уласцівасцяў вод прытокаў. Плыні ў гэтых вадасховішчах звязаныя больш за усё з вятрамі. Вадасховішчы рачнога (рэчышчавага) тыпу маюць выцягнутую форму, плыні ў іх, звычайна, сцёкавыя; водная маса па сваіх характарыстыках блізкая рачным водам. Асноўнымі параметрамі вадасховішча з'яўляюцца аб'ём, плошча паверхні і амплітуда вагання ўзроўняў вады ва ўмовах яго эксплуатацыі. Стварэнне вадасховішчаў істотна змяняе ландшафт рачных далін, а рэгуляванне імі сцёку пераўтварае натуральны гідралагічны рэжым ракі ў межах падпора. Змены гідралагічнага рэжыму, выкліканыя стварэннем вадасховішчаў, адбываюцца таксама і ў ніжнім б'ефе гідравузлоў, часам на працягу дзясяткаў і нават сотняў кіламетраў. Адмысловае значэнне мае памяншэнне паводак, у выніку чаго пагаршаюцца ўмовы нерасту рыб і вырастання травы на паплавах. Памяншэнне хуткасці плыні выклікае выпадзенне наносаў і заглейванне вадасховішчаў; змяняецца тэмпературны і лёдавы рэжым, у ніжнім б'ефе ўтвараецца палонка, якая не замярзае ўсю зіму. На вадасховішчах вышыня ветравых хваль большая, чым на рэках (да 3 м і больш). Гідрабіялагічны рэжым вадасховішчаў істотна адрозніваецца ад рэжыму рэк: біямаса ў вадасховішчы ўтвараецца інтэнсіўней, змяняецца краявідавы склад флоры і фаўны. Найбуйнейшыя вадасховішчы Найбуйнейшымі па плошчы паверхні вадасховішчамі свету з'яўляюцца: Возера Вольта (8482 км²; Гана) Смолвуд (6527 км²; Канада) Куйбышаўскае вадасховішча (6450 км²; Расія) Возера Карыба (5580 км²; Зімбабве, Замбія) Бухтармінскае вадасховішча (5490 км²; Казахстан) Брацкае вадасховішча (5426 км²; Расія) Возера Насэр (5248 км²; Егіпет, Судан) Рыбінскае вадасховішча (4580 км²; Расія) Найбуйнейшымі вадасховішчамі па поўным аб'ёме назапашваемай вады з'яўляюцца: Возера Вікторыя (204,8 км³; Уганда) Брацкае вадасховішча (169,3 км³; Расія) Возера Карыба (160,3 км³; Зімбабве, Замбія) Возера Насэр (160 км³; Егіпет) Возера Вольта (148 км³; Гана) Даніэль Джонсан (141,2 км³; Канада) Гуры (138 км³; Венесуэла) Тартар (85 км³; Ірак) Краснаярскае вадасховішча (73,3 км³; Расія) Гордан Хрум (70,1 км³; Канада) Літаратура Авакян А. Б., Шарапов В. А. Водохранилища гидроэлектростанций СССР, М.-Л., 1968. Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т. 3: Беларусы — Варанец / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш. — Мн. : БелЭн, 1996. — Т. 3. — 511 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0035-8. — ISBN 985-11-0068-4 (т. 3). Спасылкі На Вікісховішчы ёсць медыяфайлы па тэме Вадасховішча