हजरत शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल

हजरत शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल (बङ्गाली: হযরত শাহজালাল আন্তর্জাতিক বিমানবন্দর) बङ्गलादेशको राजधानी ढाकामा अवस्थित प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल हो। यो देशकै सबैभन्दा ठूलो र व्यस्त विमानस्थल हो, जुन ढाका सहरको केन्द्रबाट करिब १७ किलोमिटर उत्तर, कूर्मिटोला क्षेत्रमा अवस्थित छ। विमानस्थलको कुल क्षेत्रफल करिब ८०२ हेक्टर छ र यसको सञ्चालन तथा व्यवस्थापन सरकारले गर्दछ। नाम र इतिहास यो विमानस्थल सन् १९८० मा पूरानो तेजगाउँ विमानस्थललाई प्रतिस्थापन गरी सञ्चालनमा ल्याइएको थियो। सुरुमा यसलाई “ढाका अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल” भनिन्थ्यो र पछि “जिया अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल” नाम दिइयो। बंगलादेशी सूफी सन्त हजरत शाहजलालको सम्मानमा हालको नामकरण गरिएको हो। यसको IATA कोड “DAC” पुरानो “Dacca” नामबाट आएको हो। सञ्चालन र क्षमता यो विमानस्थल बिमान बंगलादेशको एयरलाइनको मुख्य केन्द्र हो। नेपाल एयरलाइनले पनि उडान भर्ने गर्दथ्यो। हाल वार्षिक करिब १८५ लाख यात्रु र २.५ लाख टन कार्गो सम्हाल्ने क्षमता छ। सन् २०२६ सम्म यो क्षमता पर्याप्त हुने CAAB को अनुमान छ। सन् २०१४ मा विमानस्थलले करिब ९१ लाख यात्रु र २.४८ लाख टन मालसामान व्यवस्थापन गरेको थियो। स्थान र पहुँच विमानस्थल ढाकाको केन्द्रदेखि उत्तरमा अवस्थित छ र आठ लेनको एयरपोर्ट रोडद्वारा पहुँचयोग्य छ। विमानस्थलसँगै रहेको एयरपोर्ट रेलस्टेशनले यात्रुलाई सहरसँग जोड्छ। वरिपरिको द्रुत शहरीकरणका कारण विस्तारको आवश्यकता बढ्दो छ। टर्मिनल र सेवा मुख्य अन्तर्राष्ट्रिय टर्मिनलमा दुई तल्ला छन्—टर्मिनल १ (आगमन) र टर्मिनल २ (प्रस्थान)। घरेलु उडानका लागि छुट्टै भवन छ।२०२३ मा पुरानो VIP टर्मिनल भत्काइएको थियो। विमानस्थलमा नि:शुल्क Wi-Fi, बैंक तथा होटलका लाउन्ज, ड्युटी-फ्री पसल, र आधुनिक सुरक्षा प्रणाली उपलब्ध छन्। तेस्रो टर्मिनल र विस्तार बढ्दो माग पुरा गर्न विमानस्थलमा टर्मिनल ३ निर्माणाधीन छ। यसले वार्षिक यात्रु क्षमता २४ मिलियन पुर्‍याउने लक्ष्य राखिएको छ। मालसामान क्षमता पनि २ लाख टनबाट ५ लाख टनसम्म बढ्नेछ। २०२३ मा दोस्रो धावनमार्ग निर्माणको सम्भाव्यता अध्ययन पेश गरिएको छ। टर्मिनल ३ सञ्चालनमा आएपछि यो परियोजना अघि बढाइनेछ। २०२५ को कार्गो टर्मिनल आगलागी २०२५ अक्टोबर १८ मा विमानस्थलको कार्गो टर्मिनलमा ठूलो आगलागी हुँदा सबै उडान केही घण्टा रोकिएका थिए। करिब ३० दमकल टोलीले आगो नियन्त्रणमा ल्यायो र उडान राति ९ बजेपछि पुनः सुरु भयो। केही अन्तर्राष्ट्रिय उडानहरू कोलकातामा डाइभर्ट गरिएको थियो। ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ र कार्गो विमानस्थलमा ग्राउन्ड ह्यान्डलिङ सेवा निजी कम्पनीहरूले गर्छन्। यहाँको कार्गो कम्प्लेक्समा शीघ्र नष्ट हुने वस्तु र साधारण मालसामानका लागि छुट्टै व्यवस्था छ। यो दक्षिण एशियाको एक महत्वपूर्ण ढुवानी केन्द्र बन्दै गएको छ। वातावरणीय दृष्टि र भविष्य ढाकाको तीव्र शहरीकरणका कारण विमानस्थलको विस्तारमा वातावरणीय दृष्टि महत्वपूर्ण बनेको छ। CAAB ले आधुनिक प्रविधि, नयाँ ट्याक्सीवे र हरित ढाँचासहित अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डमा लैजाने रणनीति अघि बढाइरहेको छ। सन्दर्भ सामग्रीहरू