Kartalab Xon masjidi

Bangladeshning eski Dakka shahridagi Begum Bozor hududidagi Kartalab Xon masjidi yoki Begum Bozor masjidi 1700-1704-yillar orasida Navob Divon Murshid Quli Xon (taxallusi Kartalab Xon) tomonidan qurilgan. Masjid yuqori baholi platformadan iborat boʻlib, shimolda platformaning gʻarbiy yarmida „dochala“ qoʻshimchasi boʻlgan masjid va platformaning sharq tomonidagi „baoli“ (quduqli) qismdan iborat. Uning tomi sakkiz burchakli barabanlarga tayangan beshta gumbaz bilan qoplangan. Masjid XIX asrda Mirzo Gʻulom Pir tomonidan toʻliq qayta taʼmirlangan. Murshidqulixon oʻz xohishiga koʻra, ushbu masjidning eshigi ostiga dafn etilgan. Tarixi Kartalab Xon masjidi Dakkadagi eng yirik Boburiylar sulolasi davrida qurilgan masjidlaridan biridir. U taxxona deb ataladigan baland supa ustida qurilgan. Platforma ostida doʻkondorlarga beriladigan bir qator toʻrtburchak xonalar mavjud. Masjid xarajatlarini qoplash uchun baliq bozori qurilgan. Bengaliyadagi yagona maʼlum namuna boʻlgan „Baoli“ usuli Shimoliy Hindiston yoki Dekkadan kelib chiqqan deb hisoblaniladi. Uning ilk qoʻllanishi Dakkadan oldin Dekanda amalga oshirilgan. 1777-yilda bozor nazoratini oʻsha paytdagi Naib-e-Nozim Sharfarazxonning qizi Begim oʻz qoʻliga olgan. „Begumbozor“ mahallasi va masjid nomi ham ayni shu nomdan kelib chiqqan boʻlishi mumkin. Boshqa bir ehtimolga koʻra, u masjidning mutavalli (maʼmuri) nomi bilan atalgan boʻlishi ham mumkin. Arxitekturaviy qiymati Arxeolog Ahmad Hasan Doniy masjid haqida quyidagilarni aytgan, Masjid ham qadimgi binolardan oʻzgacha uslubda qurilgan meʼmorchilikni namoyish etadi. Uch gumbazli masjid qurishning eski xususiyatlari bu yerda takrorlanadi va gumbazlar soni koʻpaytirilib, besh gumbazli masjidga aylanadi. Fasad beshta kirish joyiga ega, ularning har biri devor parapetidan baland koʻtarilgan nozik minora bilan bir-biridan ajratilgan. Xuddi shunday, burchak minoralari ham yuqorida oʻz alohida xonalariga ega. Yana qarang Bangladeshdagi masjidlar roʻyxati Adabiyotlar Mamun, Muntasir. (1993). Dakka-Smriti Bismritir Nogori . Dakka: Anannya. (182-183-bet) Manbalar