Oberwolfach Matematikarako Ikerketa Institutua

Oberwolfach Matematikarako Ikerketa Institutua (alemanez: Mathematisches Forschungsinstitut Oberwolfach) Alemaniako Oberwolfach hirian dagoen ikerketa matematikorako zentroa da. Wilhelm Süss matematikariak sortu zuen 1944an. Hainbat gairi buruzko tailerrak antolatzen ditu astero, eta mundu osoko matematikariak eta zientzialariek parte hartzen dute dira ikerketa kolaboratiboan aritzera. Institutua Leibniz Elkarteko kide da, batez ere Alemaniako Hezkuntza eta Ikerketa Ministerio Federalak eta Baden-Württemberg estatuak finantzatua. Halaber, Oberwolfacheko Lagunak Fundazioaren, Oberwolfach Fundazioaren eta emaile ugariren finantzaketa handia jasotzen du. Historia Oberwolfach Matematikarako Ikerketa Institutua (MFO) Reich Institute of Mathematics (alemanez: Reichsinstitut für Mathematik) izenarekin sortu zen 1944ko irailaren 1ean. Naziek sortutako hainbat ikerketa-institutuetako bat izan zen, Alemaniako gerra-ahalegina areagotzeko asmoz, garai hartan argi eta garbi porrot egiten ari zena. Kokalekua urrunekoa izateko hautatu zuten, aliatuen bonbardaketen jomuga ez izateko. Jatorriz Lorenzenhof izeneko eraikin batean zegoen, Oihan Beltzeko ehiza babesleku handi batean.933an kanporatua izan zen matematikaria, baina ondoren 1956an Alemaniara itzuli zen Frankfurteko Unibertsitatean aritzera. Institutuak 1950eko hamarkadan berreskuratu zuen gobernuaren finantzaketa. Gerraren ondoren, Süss irakasleari, alderdi naziko kidea zena, bi hilabetez eten zioten kontratua 1945ean, konderria desnazifikatzeko ahaleginen barruan, baina, hortik aurrera, institutuko buru izaten jarraitu zuen. Institutuak gobernuaren finantzaketa galdu bazuen ere, Süssek beste laguntza batzuk lortu ahal izan zuen, eta Hirugarren Reicharen erorketaren ondoren Alemanian matematika berreraikitzen lagundu zuen nazioarteko hainbat matematika-konferentzia antolatu zituen. Hauetako batzuk Reinhold Baerrek antolatu zituen, Halleko Unibertsitatetik judua izateagatik. 1958an Süss hil ondoren, Hellmuth Kneser izan zen zuzendaria tarte txiki batean, 1959an Theodor Schneiderrek paper hori behin betiko hartu aurretik. Urte horretan, berak eta beste batzuek Gesellschaft für Mathematische Forschung e. V. matematika sozietatea eratu zuten MFO zuzentzeko asmoz. 1967ko urriaren 10ean inauguratu zen Oberwolfach Matematikarako Ikerketa Institutuko gonbidatuen egoitza, Volkswagen Fundazioaren oparia izan zena. 1975eko ekainaren 13an MFOren liburutegia eta bileretarako eraikin berria inauguratu ziren, ordura arteko gaztelu zaharra ordezkatuz. Eraikin berri hori Volkswagen Fundazioaren oparia ere izan zen. 1989ko maiatzaren 26an MFOko gonbidatuen eraikinerako luzapen bat inauguratu zen. 1995ean, MFOk "Binakako ikerketa" ikerketa-programa ezarri zuen. 2005eko urtarrilaren 1ean, Oberwolfach Matematikarako Ikerketa Institutua Leibniz Elkarteko kide bihurtu zen. 2005etik 2010era, gonbidatuen etxearen eta liburutegiaren eraikinaren zaharberritze orokorra egon zen MFOn. "Oberwolfach Leibniz Fellows" doktoretza ondoko programa 2007an ezarri zen. Urte horretako maiatzaren 5ean liburutegiaren luzapen bat inauguratu zen, luzapena Klaus Tschira Stiftung-en eta Volkswagen Fundazioaren oparia izan zen. Estatua Boy gainazalaren eredu ikonikoa Institutuaren aurrean jarri zen, Mercedes-Benzek 1991ko urtarrilaren 28an egindako opari gisa. The Boy Surface eskulturak Werner Boy-ren izena darama1901eko bere tesian eraiki zuen azalera hori, David Hilbert-en zuzendaritzapean idatzia. Zuzendariak 1944–1958, Wilhelm Süss 1958–1959, Hellmuth Kneser 1959–1963, Theodor Schneider 1963–1994, Martin Barner 1994–2002, Matthias Kreck 2002-2013, Gert-Martin Greuel [de] 2013–gaur egun Gerhard Huisken Oberwolfach saria Oberwolfach saria, gutxi gorabehera, hiru urtean behin ematen da, 35 urte baino zaharragoak ez diren matematikari gazteei matematikaren arloak aldatzeko lorpen bikainengatik. Oberwolfach Fundazioak finantzatzen du eta institutuarekin lankidetzan ematen da. Saridunak 1991 Peter Kronheimer 1993 Jörg Brüdern eta Jens Franke 1996 Gero Friesecke eta Stefan Sauter 1998 Alice Guionnet 2000 Luca Trevisan 2003 Paul Biran 2007 Ngô Bǎo Châu 2010 Nicola Gigli eta László Székelyhidi 2013 Hugo Duminil-Copin 2016 Jacob Fox 2019 Oscar Randal-Williams 2022 Vesselin Dimitrov Erreferentziak Ikus, gainera Ander Murua Uria Kanpo estekak Institutuaren webgune ofiziala Oberwolfach sariari buruzko webgunea (Ingelesez)