Baden-Württemberg

Baden-Württemberg Alemaniako hego-mendebaldean dagoen Estatu Federal (alemanez, Bundesland) bat da. Frantziarekin eta Suitzarekin mugan, Alemaniako hego-mendebaldean eta Rhin ibaiaren ekialdean. Stuttgart hiriburua eta hiririk populatuena da; atzetik, Mannheim, Karlsruhe, Friburgo eta Heidelberg datoz, biztanle kopuruaren arabera. Alemaniako hirugarren Estatu Federal handiena da, bai tamainian (35.742 km²) bai biztanle-kopuruan (10,7 milioi biztanle, 2005eko erroldaren arabera). Geografia Mugakideak Renania-Palatinatua Bavaria Hessen Vorarlberg Turgovia Schaffhausen kantonamendua Zürich kantonamendua Argovia Basilea Herrialdea Ekialde Handia Basilea Hiria Rhin Beherea Rhin Garaia Alsazia Ingurune naturala Eskualde honetan Oihan Beltza kokaturik dago, bertan Danubio ibaia sortzen delarik. Rhinek bestela inguratzen du hego eta mendebaldetik. Konstantzako aintzira elkarbanatzen du Suitzarekin. Historia Bi lurralde historikok osatzen dute gaur egungo estatua; alde batetik Baden dugu, Prusiako Hohenzollern probintzia barne, eta bestetik Suabiaren parte den Württenberg. Würtemberg lehenengo mendean erromatarrek okupatu zuten eta beren kokapena babesteko limes bat ezarri zuten bertan. III mendean alamaniarrek Rhinaz bestaldera bidali zituzten, baina azkenean Frankoak jabetu ziren eremu guztiaz 496ko bataila handian Clovis I.a garaitzean. Lurraldea Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean egon zen hurrengo mendeetan. Bigarren Mundu Gerraren ondoren frantziarrek okupatu zituzten Baden eta Württemberg-Hohenzollern probintziak, eta estatubatuarrek Württemberg-Baden probintzia. Hiru lurraldeek bat egin zuten 1951 eta 1952 artean gaur egun ezagutzen dugun estatua eratuz. Banaketa administratiboa Baden-Württemberg-en 35 barruti (Landkreise) eta 9 hiri independente daude (Stadtkreise), guztiak lau eskualdetan (Regierungsbezirke) banatuta: Friburgo eskualdea Karlsruhe eskualdea Stuttgart eskualdea Tübingen eskualdea. Map Bederatzi hiri independente ere badaude, inongo barrutira atxikiak: A. Baden-Baden B. Friburgo C. Heidelberg D. Heilbronn E. Karlsruhe F. Mannheim G. Pforzheim H. Stuttgart I. Ulm Politika 2016ko martxoaren 13an izan ziren Baden-Württembergeko parlamenturako azken hauteskundeak. Alemaniako 90 Aliantza/Berdeak (alemanez, Bündnis 90 / Die Grünen) alderdi ekologistak irabazi zituen hauteskundeak, Winfried Kretschmann alderdiaren hautagai nagusi izanik, 47 legebiltzarkide lortuz Baden-Württembergeko Parlamentu Federalean (alemanez, Landtag von Baden-Württemberg). 2016ko hauteskundeetan lehendabiziz AfD alderdi ultraeskuindarrak Parlamentuan sartzea lortu zuen, bozen % 15,1 lortuta. CDU eta SPD alderdien jaitsiera nabaria izan zen, hauek Alemaniako bi alderdi nagusiak izan ohi dira eta. Hauteskundeen ondoren, koalizio gobernu bat osatu zen, Berdeen eta CDU alderdien artean. Egun, Winfried Kretschmann da Baden-Württembergeko Gobernuko Presidentea. Honakoak izan ziren hauteskundeen emaitzak. Landtagean ordezkaritzaren bat lortzeko, ezinbestekoa da alderdiek gutxienez bozen % 5 lortzea. Gobernu Federaleko buruak Hauek izan dira Baden-Württembergeko Gobernu Federaleko buruak 1952. urtetik aurrera: Ekonomia Europako eskualde indartsuenetako bat da Baden-Württemberg, baina bereziki Stuttgart ingurua. Alemaniako langabezia tasaren erdia baino ez du, % 3,9 hain zuzen ere. Enpresa garrantzitsu ugariren egoitzak bertan daude, guztien artean nabarienak autogintzari loturikoak dira, hala nola: Mercedes-Benz, Daimler-Chrysler eta Porsche. Horietaz gain, aipatzekoak dira Bosch, IBM, SAP eta Hugo Boss, besteak beste. Estatuko gobernuak energia berriztagarriak bultzatzeko konpromisoa hartu du eta 2020 urterako energia guztiaren % 20 izatera iritsi nahi du. Pertsona ezagunak Johannes Kepler (1571-1630), matematikari eta astronomoa Friedrich Schiller (1759-1805), poeta, filosofo eta historialaria Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), filosofoa Friedrich Hölderlin (1770-1843), poeta Friedrich Schelling (1775-1854), filosofoa Karl Benz (1844-1929), ingeniaria eta autoaren asmatzaileetako bat Hermann Hesse (1877-1962), poeta, idazle eta margolaria Albert Einstein (1879-1955), fisikaria eta Nobel sariduna Martin Heidegger (1889-1976), filosofoa Erwin Rommel (1891-1944), armada naziaren mariskalik ezagunena Ernst Jünger (1895-1998), idazlea Roland Emmerich (1955- ), zine zuzendaria Jürgen Klinsmann (1964- ), futbolaria Michael Fassbender (1977- ), aktorea Argazki galeria Erreferentziak Kanpo estekak (Alemanez) Baden-Wurttemberg-i buruzko webgunea