Գերմանական օդատիեզերական կենտրոն

Գերմանական օդատիեզերական կենտրոնը կամ ԳՕՏԿ (գերմ.՝ Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt e.V.; DLR) Գերմանիայի ավիացիայի և տիեզերքի ոլորտների հետազոտական և տեխնոլոգիական կազմակերպությունն է։ Այն հետազոտություններ է իրականացնում այս ոլորտներում, ինչպես նաև էներգետիկայի, տրանսպորտի, անվտանգության և պաշտպանության ուղղություններով։ ԳՕՏԿ-ի Գերմանական տիեզերական գործակալությունը Գերմանիայի տիեզերական գործակալությունն է։ ԳՕՏԿ-ը նաև հանդես է գալիս որպես նախագծերի կառավարման գործակալություն (Projektträger)՝ ինչպես ազգային, այնպես էլ միջազգային մակարդակներում։ ԳՕՏԿ-ի կենտրոնակայանը գտնվում է Քյոլնում։ Այն գործում է Գերմանիայի 30 վայրերում՝ ունենալով 51 ինստիտուտ, ենթակառուցվածք և գերազանցության կենտրոն։ ԳՕՏԿ-ում աշխատում է ընդհանուր առմամբ 11,786 մարդ՝ 2024 թվականի դրությամբ։ ԳՕՏԿ-ը ակտիվորեն ներգրավված է եվրոպական և միջազգային գիտահետազոտական ցանցերում և գրասենյակներ ունի Բրյուսելում, Փարիզում, Վաշինգտոնում և Տոկիոյում։ Այն նաև համագործակցում է մի շարք միջազգային հետազոտական ենթակառուցվածքների հետ, այդ թվում՝ Անդյոյա, Նորվեգիա (արձակման վայր օդերևութաբանական հրթիռների համար), Ալմերիա, Իսպանիա՝ կենտրոնացված արևային տեխնոլոգիաների հետազոտության, մշակման և փորձարկման կենտրոն, Էվորա, Պորտուգալիա՝ արևային դաշտ՝ հալված աղի համար նախատեսված պարաբոլական ակոսային փորձարկման ենթակառուցվածքով, Գարս Օ’Հիգինս, Անտարկտիդա՝ արբանյակային տվյալների ընդունման կայան, Ինուվիկ, Կանադա՝ արբանյակային տվյալների ընդունման կայան, և Կիրունա, Շվեդիա՝ օդերևութաբանական հրթիռների արձակման վայր։ Պատմություն 1907-1945 Գերմանիայում ավիացիոն և տիեզերական հետազոտությունների ակունքները սկսվում են 1907 թվականից, երբ Լյուդվիգ Պրանդտլը Գյոթինգենում հիմնեց MVA-ն՝ Շարժիչային օդանավի աերոդինամիկայի ուսումնասիրության ընկերության մոդելների փորձարկման կենտրոնը (Modellversuchsanstalt für Aerodynamik der Motorluftschiff-Studiengesellschaft), որը հետագայում դարձավ Աերոդինամիկայի հետազոտական ինստիտուտ (Aerodynamische Versuchsanstalt; AVA)։ Այլ կարևոր նախորդ կառույցներից էին Գերմանական ավիացիայի փորձարարական ինստիտուտը (Deutsche Versuchsanstalt für Luftfahrt; DVL) Բեռլինում Ադլերսհոֆում, որը հիմնադրվել է 1912 թվականին, Գերմանական ավիացիոն հետազոտական ինստիտուտը (Deutsche Forschungsanstalt für Luftfahrt; DFL) Բրաունշվայգում, որը հիմնադրվել է 1936 թվականին, և Օբերպֆաֆենհոֆենի ավիացիոն ռադիոհետազոտական ինստիտուտը (Flugfunk Forschungsinstitut Oberpfaffenhofen; FFO), որը հիմնադրվել է 1937 թվականին և ղեկավարել է Մաքս Դիկմանը։ Նացիստական Գերմանիայի ժամանակաշրջանում այս հաստատությունները ներգրավված էին սպառազինության հետազոտություններում և որոշ դեպքերում օգտագործել են հարկադիր աշխատանք։ Այսօրվա Օդատիեզերական բժշկության ինստիտուտի (Institut für Luft- und Raumfahrtmedizin) նախորդ կառույցը ներգրավված էր մարդկանց վրա իրականացվող փորձերում, որոնցում բժիշկ Զիգֆրիդ Ռուֆը կենտրոնական դեր ուներ։ 1946-1969 Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ավիացիոն հետազոտությունները սկզբում ենթակա էին Դաշնակիցների սահմանափակումներին։ Վերակառուցումը սկսվեց 1950-ականներին, հատկապես Բավարիայում, որտեղ FFO-ն ինտեգրվեց DVL-ի կազմում։ 1969 թվականից հետո 1960-ականների վերջին մասնատված հետազոտական համակարգը համարվում էր անկայուն՝ չնայած առանձին շահագրգիռ կողմերի ուժեղ դիմադրությանը։ 1969 թվականին DVL-ի, AVA-ի, DFL-ի և այլ ինստիտուտների միավորման միջոցով ստեղծվեց Գերմանական ավիացիայի և տիեզերական թռիչքների հետազոտական ու փորձարկման ինստիտուտը (Deutsche Forschungs- und Versuchsanstalt für Luft- und Raumfahrt; DFVLR)։ 1989 թվականին այն վերանվանվեց Գերմանական ավիացիայի և տիեզերական թռիչքների հետազոտական ինստիտուտ (Deutsche Forschungsanstalt für Luft- und Raumfahrt; DLR), իսկ 1997 թվականին միավորվեց Տիեզերական թռիչքների գործերի գերմանական գործակալության (Deutsche Agentur für Raumfahrtangelegenheiten; DARA) հետ՝ ձևավորելով ներկայիս ԳՕՏԿ-ը։ Կազմակերպություն Հիմնական գործունեություն ԳՕՏԿ-ը հետազոտություններ և մշակումներ է իրականացնում ավիացիայի, տիեզերքի, էներգետիկայի, տրանսպորտի, անվտանգության և պաշտպանության ուղղություններով։ Որպես հետազոտական ինստիտուտների կողքին գործող անկախ կազմակերպական միավոր՝ ԳՕՏԿ-ի Գերմանական տիեզերական գործակալությունը պատասխանատու է Գերմանիայի դաշնային կառավարության անունից Գերմանիայի տիեզերական գործունեության պլանավորման և իրականացման համար։ Այլ անկախ կազմակերպական միավորներն են Projektträger-ը՝ ԳՕՏԿ-ի նախագծերի կառավարման գործակալությունը, և ավիացիայի ոլորտում՝ Ավիացիոն հետազոտությունների ծրագրի կառավարման գործակալությունը։ Երկուսն էլ վերահսկում են ֆինանսավորման ծրագրերը և խթանում գիտելիքի փոխանցումը։ Ֆինանսավորում ԳՕՏԿ-ի ինստիտուցիոնալ հետազոտությունները ֆինանսավորվում են դաշնային կառավարության և այն դաշնային նահանգների կողմից, որտեղ այն ունի տեղակայման վայրեր։ ԳՕՏԿ-ը նաև ներգրավում է երրորդ կողմերի միջոցներ։ 2024 թվականին ԳՕՏԿ-ի ընդհանուր ֆինանսավորումը կազմել է 1.701 միլիարդ եվրո։ Դաշնային և նահանգային կառավարությունները ապահովել են դրա 52.9%-ը, իսկ 47.1%-ը ստացվել է երրորդ կողմերի ֆինանսավորումից։ Անդամակցություններ ԳՕՏԿ-ը, ի թիվս այլոց, Տիեզերական տվյալների համակարգերի խորհրդատվական կոմիտեի (CCSDS), Տիեզերական ստանդարտացման եվրոպական համագործակցության (ECSS) և Գերմանական հետազոտական կենտրոնների Հելմհոլցի ասոցիացիայի անդամ է։ Հետազոտությունների ընդհանուր նկարագիր ԳՕՏԿ-ը հետազոտություններ է իրականացնում ավիացիայի, տիեզերքի, էներգետիկայի և տրանսպորտի հիմնական ոլորտներում, ինչպես նաև անվտանգության, պաշտպանության և թվայնացման միջոլորտային ուղղություններով։ Դրա ուշադրության կենտրոնում են նոր կիրառությունների զարգացումը, ինչպես նաև դրանց հետ կապված հասարակական, տեխնոլոգիական և տնտեսական մարտահրավերները։ ԳՕՏԿ-ը համագործակցում է հանրային շահագրգիռ կողմերի հետ, այդ թվում՝ նախարարությունների, տեղական իշխանությունների և գործակալությունների, տրամադրելով տվյալներ և ապացույցներ որոշումների կայացմանը աջակցելու համար։ Այն նաև համագործակցում է արդյունաբերության հետ։ ԳՕՏԿ-ի նպատակն է խթանել նորարարությունն ու տեխնոլոգիաների փոխանցումը, նպաստել գործնական նոր տեխնիկական և տեխնոլոգիական կիրառությունների ստեղծմանը, զարգացնել մտավոր սեփականության իրավունքներ և լիցենզիաներ, ինչպես նաև աջակցել ստարտափներին։ Ավիացիա ԳՕՏԿ-ի ավիացիոն հետազոտությունները կենտրոնացած են կլիմային համատեղելի և անվտանգ ավիացիայի վրա, ներառյալ արդյունավետ, ցածր արտանետումներով էլեկտրական շարժիչային համակարգերը, անանձնակազմ օդային համակարգերը, աերոդինամիկան, աղմուկի նվազեցումը և օժանդակ համակարգերը։ Իր հետազոտական ենթակառուցվածքի միջոցով, ներառյալ փորձարկման ստենդերը և հետազոտական օդանավերը, ԳՕՏԿ-ը իրականացնում է նախագծեր շրջակա միջավայրին համատեղելի վառելիքների, շարժիչային տեխնոլոգիաների, աերոդինամիկայի և մթնոլորտային հետազոտությունների ուղղությամբ։ Համապատասխան հետազոտական ենթակառուցվածքը ներառում է քամու թունելներ Գյոթինգենում և Բրաունշվայգում՝ օդային հոսքերի փորձարկումների համար, ինչպես նաև ACT/FHS թռչող ուղղաթիռային սիմուլյատորը։ Տիեզերք ԳՕՏԿ-ի տիեզերական հետազոտությունները մշակում են Երկրի դիտարկման, հաղորդակցության և նավիգացիայի հայեցակարգեր։ Այն մշակում, փորձարկում և որակավորում է տիեզերական տեխնոլոգիաներ։ Կայունության շեշտադրմամբ այն կենտրոնանում է վերօգտագործելի տիեզերական համակարգերի, շրջակա միջավայրին համատեղելի վառելիքների, սպասարկելի արբանյակների և տիեզերական բեկորների հեռացման վրա։ ԳՕՏԿ-ի հետազոտական նախագծերը իրականացվում են միջազգային համագործակցությունների շրջանակում և ուղղված են ինչպես Արեգակնային համակարգի ներսում, այնպես էլ դրանից դուրս գտնվող նպատակակետերին, օրինակ՝ Martian Moons eXploration (MMX) առաքելությանը դեպի Մարսի Ֆոբոս արբանյակ՝ գերմանա-ֆրանս-ճապոնական համագործակցությամբ։ ԳՕՏԿ-ը հետազոտություններ է իրականացնում տիեզերական պայմաններում՝ օգտագործելով զոնդավորող հրթիռներ՝ փորձերը տիեզերքի եզր հասցնելու համար։ ԳՕՏԿ-ն նաև շահագործում է Գերմանական տիեզերական գործողությունների կենտրոնը (GSOC) և իր Արբանյակահեն ճգնաժամային տեղեկատվության կենտրոնի (Zentrum für satellitengestützte Kriseninformation, ZKI) միջոցով աջակցում է որոշում կայացնողներին և աղետների օգնության թիմերին՝ ցամաքում և աշխարհում ճգնաժամային իրավիճակներում։ Էներգետիկա ԳՕՏԿ-ի էներգետիկ հետազոտությունները կենտրոնացած են էլեկտրաէներգիայի, ջերմության և քիմիական էներգակիրների լուծումների վրա։ Բազմաթիվ նախագծերի միջոցով այն ուսումնասիրում է վերականգնվող էներգիայի արտադրության, պահեստավորման և փոխակերպման հայեցակարգեր։ Էներգետիկ հետազոտությունների ուղղությունը շահագործում է 64 փորձարկման և փորձարարական ենթակառուցվածք՝ նախագծերը հասցնելով տեխնոլոգիական պատրաստվածության բարձր մակարդակների։ Հետազոտությունները ներառում են վերականգնվող աղբյուրներից էլեկտրաէներգիա և ջրածին արտադրելու տեխնոլոգիական հայեցակարգեր, արդյունավետ էներգակուտակման համակարգերի մշակում և ամբողջական էներգետիկ համակարգերի մոդելավորում ու սիմուլյացիա։ Կրումենդայխում գտնվող Քամու էներգիայի հետազոտական պարկում (WiValdi) ԳՕՏԿ-ը ուսումնասիրում է ավելի լուռ և ծախսարդյունավետ քամու տուրբիններ։ ԳՕՏԿ-ը նաև շահագործում է Յուլիխի արևային աշտարակային էլեկտրակայանները և Ալմերիայում գտնվող ենթակառուցվածքը՝ իսպանական ԷՇՄՏՀԿ հետազոտական ինստիտուտի հետ համագործակցությամբ։ Տրանսպորտ ԳՕՏԿ-ի տրանսպորտային հետազոտությունները կենտրոնացած են երկաթուղային, ճանապարհային և ծովային տրանսպորտի տեխնոլոգիական լուծումների մշակման վրա։ Տարբեր նախագծերի միջոցով ԳՕՏԿ-ը աշխատում է անվտանգ, ապագային պատրաստ շարժունակությունը խթանելու և տրանսպորտը ավելի կայուն դարձնելու ուղղությամբ՝ կլիմային համատեղելի շարժիչային հայեցակարգերի միջոցով։ Համապատասխան ենթակառուցվածքը ներառում է ինքնավար հետազոտական փոխադրամիջոցներ, փորձարկման ստենդեր, սիմուլյատորներ, ինչպես նաև չափման և փորձարկման ուղիներ։ Այս ենթակառուցվածքները ԳՕՏԿ-ին հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ինչպես ամբողջ տրանսպորտային համակարգին վերաբերող հայեցակարգեր, այնպես էլ փոխադրամիջոցների հայեցակարգեր, օրինակ՝ Հաջորդ սերնդի մեքենա ընտանիքը և դրանց ենթահամակարգերը։ ԳՕՏԿ-ը նաև ակտիվ է ծովային երթևեկության կառավարման ոլորտում և իրականացնում է նախագծեր արտանետումներ չունեցող նավագնացության, ավտոմատացված օժանդակ համակարգերի և տրանսպորտային շղթաների համակարգման ուղղություններով՝ ազգային և միջազգային մակարդակներում։ Անվտանգություն և պաշտպանություն ԳՕՏԿ-ը նպաստում է անվտանգության և պաշտպանության հետ կապված տեխնոլոգիաների մշակմանը, փորձարկմանը և գնահատմանը։ Դրա ռազմավարական ուղղվածությունը ներառում է կրիտիկական ենթակառուցվածքների պաշտպանությունն ու մշտադիտարկումը, ճգնաժամերի և աղետների կառավարումը, սահմանային անվտանգությունը և ահաբեկչությունից պաշտպանությունը։ Թվայնացում ԳՕՏԿ-ի թվայնացման հետազոտությունները նպատակ ունեն խթաններ տրամադրել արդյունաբերությանը և կիրառական ուղղվածությամբ մշակել նոր տեխնոլոգիաներ, մեթոդներ ու գործընթացներ՝ դրանք ներդնելով հետազոտություններում և հետազոտությունների կառավարման մեջ։ Հիմնական ուղղությունները ներառում են արհեստական բանականությունը և ինքնավար համակարգերը։ ԳՕՏԿ-ի Գերմանական տիեզերական գործակալություն Կազմակերպություն և իրավական հիմք ԳՕՏԿ-ի Գերմանական տիեզերական գործակալությունը ծառայում է որպես Գերմանիայի ազգային տիեզերական գործակալություն։ Այն տեղակայված է Բոննում և ունի մոտավորապես 350 աշխատակից։ Լինելով ԳՕՏԿ-ի մաս՝ այն համակարգում է Գերմանիայի բոլոր տիեզերական գործունեությունները։ Դաշնային կառավարությունը ԳՕՏԿ-ին է փոխանցել տիեզերական թռիչքների ոլորտում սուվերեն առաջադրանքներ՝ Տիեզերական գործերի փոխանցման օրենքի (Raumfahrtaufgabenübertragungsgesetz; RAÜG) հիման վրա։ Հիմնական պարտականություններ Գործակալության հիմնական առաջադրանքներն են․ ծրագրերի պլանավորում՝ ազգային տիեզերական ծրագրի և բյուջեի մշակում ու կառավարում, միջազգային ներկայացուցչություն՝ Գերմանիայի ներկայացում միջազգային տիեզերական կազմակերպություններում և Գերմանիայի ներդրումների կառավարում ԵՏԳ-ում և ԵՕԱՇԿ-ում, խորհրդատվություն և ռազմավարություն՝ Գերմանիայի դաշնային կառավարության խորհրդատվություն և ազգային տիեզերական ռազմավարության իրականացում։ Կառավարման գործառույթները ներառում են․ հետազոտությունների ֆինանսավորում՝ տիեզերական պայմաններում հետազոտական փորձերի աջակցություն և ֆինանսավորում, օրինակ՝ պարաբոլիկ թռիչքների արշավներ, տեխնոլոգիաների փոխանցում՝ տիեզերական արդյունաբերության առևտրայնացման, նորարարության և մրցունակության խթանում, թվայնացում՝ թվայնացման և նորարարական տիեզերական տեխնոլոգիաների զարգացման առաջմղում։ Հասարակական պարտականությունները ներառում են․ կլիմայի պաշտպանություն և շրջակա միջավայր՝ տիեզերական առաքելությունների միջոցով տվյալների տրամադրում կլիմայի պաշտպանության և շրջակա միջավայրի մոնիտորինգի համար, հանրային իրազեկում և կրթություն՝ հանրության տեղեկացում և տիեզերքի նկատմամբ հետաքրքրության խթանում, հատկապես երիտասարդների շրջանում, անվտանգություն և պաշտպանություն՝ ազգային անվտանգության մեջ ներդրում, ներառյալ Տիեզերական իրավիճակային իրազեկման կենտրոնի շահագործումը Բունդեսվերի՝ Գերմանիայի զինված ուժերի հետ միասին։ Նախագծերի կառավարման ծառայություններ Հիմնական առաջադրանքներ ԳՕՏԿ-ը շահագործում է երկու անկախ նախագծերի կառավարման միավոր՝ տարբեր ծառայությունների պրոֆիլներով և թեմատիկ առաջնահերթություններով։ ԳՕՏԿ Projektträger 1975 թվականից ԳՕՏԿ Projektträger-ը ԳՕՏԿ-ի մաս է և հանդես է գալիս որպես ծառայություններ մատուցող՝ դաշնային և նահանգային նախարարությունների, Եվրոպական հանձնաժողովի և այլ կազմակերպությունների անունից հետազոտության, կրթության և նորարարության ծրագրերի կառավարման համար։ Այն մշակում է ռազմավարություններ, կառավարում ֆինանսավորման ծրագրեր և նախագծեր, կազմակերպում փորձագիտական և հանրային երկխոսություն և աջակցում գիտելիքի օգտագործմանը։ Ավիացիոն հետազոտությունների ծրագրի կառավարման գործակալություն 1994 թվականից Ավիացիոն հետազոտությունների ծրագրի կառավարման գործակալությունը ԳՕՏԿ-ի առանձին կազմակերպական միավոր է։ Այն գործում է որպես Գերմանիայում ավիացիոն հետազոտությունների կենտրոնական ծառայողական հաստատություն։ Գործակալությունը աջակցում է Տնտեսական գործերի և էներգետիկայի դաշնային նախարարությանը (Bundesministerium für Wirtschaft und Energie; BMWE) LuFo Climate դաշնային քաղաքացիական ավիացիոն հետազոտական ծրագրի (Luftfahrtforschungsprogramm des Bundes; LuFo Klima) իրականացման գործում։ Որպես ԵՄ շրջանակային ծրագրի շրջանակում ավիացիոն հետազոտությունների ազգային կոնտակտային կետ՝ Ավիացիոն հետազոտությունների ծրագրի կառավարման գործակալությունը համակարգում է համագործակցությունը եվրոպական գործընկերների և ծրագրերի հետ։ Հետազոտական օդանավեր ԳՕՏԿ-ը շահագործում է Եվրոպայի ամենամեծ հետազոտական օդանավերի նավատորմը։ Ընդհանուր նկարագիր Պատկերասրահ Հետազոտական և մշակման գործունեություն Ավիացիա ALICIA ALICIA նախագիծը (Ավիացիայի կյանքի ցիկլը և ազդեցության գնահատում, Aviation Life Cycle and Impact Assessment) մշակում է թվային գնահատման հարթակ՝ նոր օդանավային տեխնոլոգիաների և ավիացիոն ընթացակարգերի կլիմայական, բնապահպանական և տնտեսական ազդեցությունները դրանց ամբողջ կյանքի ցիկլի ընթացքում համակարգված և համեմատական վերլուծելու համար։ Դրա նպատակն է արդյունաբերությանը և քաղաքականություն մշակողներին տրամադրել հիմնավորված հիմք կլիմային համատեղելի և կայուն ավիացիայի վերաբերյալ որոշումների կայացման համար, ներառյալ՝ սցենարների համեմատության և սիմուլյացիաների ինտերակտիվ վահանակ։ EXACT EXACT նախագիծը (Էլեկտրական ինքնաթիռների կոնցեպտների և տեխնոլոգիաների ուսումնասիրություն, «Exploration of Electric Aircraft Concepts and Technologies») առավել ընդգրկուն ուսումնասիրություններից մեկն է, որը վերաբերում է կլիմայաբար բարենպաստ և տնտեսապես կենսունակ օդանավային հայեցակարգերի զարգացմանը։ Այն համակարգված համեմատում է այնպիսի տեխնոլոգիաներ, ինչպիսիք են ջրածինը, մարտկոցները և կայուն ավիացիոն վառելիքները, և նպատակ ունի մշակել ու գնահատել իրատեսական օդանավային նախագծեր՝ 2040 թվականից հետո կիրառման համար։ Նախագծում ներգրավված են ԳՕՏԿ-ի մինչև 20 ինստիտուտ և բազմաթիվ արտաքին գործընկերներ։ HAP-alpha HAP-alpha նախագիծը մշակում է արևային էներգիայով աշխատող, անանձնակազմ ստրատոսֆերային հարթակ՝ 27 մետր թևաբացվածքով և 140 կգ-ից պակաս քաշով։ Նախատեսված լինելով որպես ստորին ստրատոսֆերայում տեխնոլոգիական ցուցադրիչ՝ այն պետք է կատարի Երկրի դիտարկման և հաղորդակցության առաջադրանքներ՝ որպես արբանյակների ճկուն, սպասարկելի այլընտրանք՝ թույլ տալով երկարատև առաքելություններ տարբեր տեսակի օգտակար բեռներով։ Առաջին ցածր բարձրության թռիչքը նախատեսված է 2026 թվականին։ Արտանետումների հետազոտություն ԳՕՏԿ-ը հետազոտում է օդային երթևեկության CO2 և աղմուկի արտանետումները։ Մթնոլորտում ածխաթթու գազի մուտքը նվազեցնելու ուղիների ուսումնասիրությունից բացի, ԳՕՏԿ-ը նաև ուսումնասիրում է ոչ CO2 արտանետումները, օրինակ՝ կոնային հետքերը, որոնք նույնպես վնասակար են կլիմայի համար։ Այդ նպատակով ԳՕՏԿ-ը DFS Deutsche Flugsicherung-ի և ընտրված ավիաընկերությունների հետ իրականացրել է 100 թռիչքից բաղկացած չափման ծրագիր։ ԳՕՏԿ-ը նաև ներգրավված է ավիացիայում կայուն վառելիքների՝ առանց հանածո հիմքի, հետազոտության մեջ։ Օդային երթևեկության ծավալների աճի պայմաններում աղմուկի աղտոտման ավելացումից խուսափելու համար ԳՕՏԿ-ը իրականացնում է աղմուկի նվազեցմանը նվիրված հետազոտական նախագծեր։ Տիեզերք Գերմանական տիեզերական գործողությունների կենտրոն ԳՕՏԿ-ի Գերմանական տիեզերական գործողությունների կենտրոնը (GSOC) Օբերպֆաֆենհոֆենում 1969 թվականից իրականացնում է տարբեր կիրառություններ ունեցող տիեզերական թռիչքների առաքելություններ՝ Երկրի դիտարկման արբանյակների հրամանավորումից մինչև Միջազգային տիեզերակայանում Քոլամբուս մոդուլի շահագործում։ Բացի այդ, GSOC-ում մշակվում է «Մարդկային հետազոտությունների վերահսկման կենտրոնը» («Human Exploration Control Center» (HECC))՝ աջակցելու եվրոպական անձնակազմով առաքելություններին դեպի Լուսին, Մարս և ավելի հեռու։ ԳՕՏԿ-ը 2010 թվականին միացել է «Տիեզերք և խոշոր աղետներ» միջազգային խարտիային։ Արբանյակահեն ճգնաժամային տեղեկատվության կենտրոնը իր Երկրի դիտարկման արբանյակներից տրամադրում է արբանյակային պատկերներ աղետների համակարգման համար, այդ թվում՝ ցունամիների, ջրհեղեղների, երկրաշարժերի, հրաբխային ժայթքումների, անտառային հրդեհների և այլ բնական աղետների դեպքում։ TerraSAR-X և TanDEM-X Երկրի դիտարկման TerraSAR-X արբանյակը շահագործման մեջ է մտել 2008 թվականին։ Առաքելության նպատակն է հետազոտության և արդյունաբերության օգտատերերին տրամադրել ռադարահեն հեռազննման տվյալներ։ Արբանյակը կարող է նկարահանել Երկրի մակերևույթը 10-ից 100 կմ տարածքներում՝ մինչև 16 մ լուծաչափով։ 2010 թվականին TanDEM-X երկվորյակ արբանյակի արձակումից ի վեր երկուսն էլ միմյանց մոտ ձևավորմամբ պտտվում են Երկրի շուրջ՝ տրամադրելով բարձր լուծաչափով թվային բարձրության մոդելների տվյալներ ցամաքային կառուցվածքների համար։ Ռադարային պատկերները ծառայում են տարբեր կիրառությունների, ներառյալ՝ տեղագրական քարտեզագրում, պաշտպանության և անվտանգության կիրառություններ, ճգնաժամային արձագանքման պլանավորում և շրջակա միջավայրի մշտադիտարկում։ Հետազոտություն տիեզերական պայմաններում 2008 թվականի փետրվարին Քոլամբուս լաբորատորիան՝ Միջազգային տիեզերակայանում Եվրոպայի հիմնական ներդրումը, արձակվեց և կցվեց ՄՏԿ-ին։ 4.5 մ տրամագծով գլանաձև մոդուլը հագեցած է ժամանակակից հետազոտական ենթակառուցվածքներով, ներառյալ կենսաբանական լաբորատորիա, հեղուկների հետազոտման ենթակառուցվածք և նյութագիտության փորձարարական միավորներ։ Արդեն իրականացվել են հարյուրավոր փորձեր՝ նյութագիտության, բժշկության, կենսաբանության և ֆիզիկայի հետազոտությունների համար։ ԳՕՏԿ-ը ԵՏԳ-ի անունից Օբերպֆաֆենհոֆենում շահագործում է Քոլամբուսի վերահսկման կենտրոնը և պատասխանատու է հետազոտական գործունեության համակարգման, ինչպես նաև ուղեծրում գտնվող Columbus լաբորատորիայի համակարգային գործողությունների և կենսաապահովման համար։ Ռոբոտատեխնիկա ԳՕՏԿ-ը Ռոբոտատեխնիկայի և մեխատրոնիկայի ինստիտուտում մշակում է ռոբոտներ, որոնք նախատեսված են մարդկանց իրենց միջավայրի հետ ավելի արդյունավետ և անվտանգ փոխգործակցության մեջ օգնելու համար։ Հետազոտությունները ընդգրկում են համակարգերի վերլուծություն և նախագծում, մեխանիկական կառուցում, էլեկտրոնիկայի մշակում, կառավարման ինժեներիա և դինամիկ սիմուլյացիա։ Տիեզերական ռոբոտատեխնիկայի ոլորտում ԳՕՏԿ-ը մշակում է ռոբոտային համակարգեր հատկապես հեռավոր երկնային մարմինների հետազոտության համար, որոնք մարդկանց համար անհասանելի են հեռավորության կամ թշնամական պայմանների պատճառով։ HRSC-ը Mars Express-ում Բարձր լուծաչափով ստերեո տեսախցիկը (HRSC) Գերմանիայի ամենակարևոր ներդրումն է Mars Express առաքելության մեջ, որն իրականացվում է Եվրոպական տիեզերական գործակալության՝ ԵՏԳ-ի կողմից։ Սկզբում ԳՕՏԿ-ի Մոլորակային հետազոտությունների ինստիտուտում Մարս 96 առաքելության համար մշակված տեսախցիկը նկարահանում է Մարսի մակերևույթը 10-ից 30 մ լուծաչափով և հնարավորություն է տալիս եռաչափ վերլուծություն կատարել։ Martian Moons Exploration (MMX) Ճապոնական Martian Moons eXploration (MMX) տիեզերանավի արձակումը նախատեսված է 2026 թվականին։ Այն պտտվելու է Ֆոբոսի և Դեյմոսի շուրջ և առաջին անգամ Ֆոբոսից նմուշներ է վերադարձնելու։ Առաքելության նպատակն է պարզել Մարսի արբանյակների ծագումը։ ՃՕՀԳ-ի ղեկավարությամբ ԳՕՏԿ-ը համագործակցում է մի շարք միջազգային գործընկերների հետ։ Առաքելությունը նախատեսվում է շարունակել մինչև 2031 թվականը։ Յուպիտերի սառցե արբանյակների հետազոտողը (JUICE) JUICE-ը ԵՏԳ-ի ներկայիս առաջատար առաքելությունն է դեպի Յուպիտեր և դրա երեք խոշորագույն սառույցով ծածկված արբանյակները՝ Գանիմեդ, Եվրոպա և Կալիստո։ Ուղեծրակայանը արձակվել է 2023 թվականի ապրիլի 14-ին և ակնկալվում է, որ Յուպիտերի համակարգ կհասնի 2031 թվականին։ Առաքելության նպատակն է ուսումնասիրել այս արբանյակների ներքին կառուցվածքը, օվկիանոսները և հնարավոր բնակելիությունը, ինչպես նաև հավաքել ապացույցներ ենթամակերևութային օվկիանոսների և դրանց գեոդինամիկայի վերաբերյալ։ ԳՕՏԿ-ը նախագծի գործընկեր է՝ տրամադրելով չափիչ գործիքներ, հատուկ տեսախցիկ և տվյալների վերլուծություն։ Արտեմիս II Արտեմիս II-ը ՆԱՍԱ-ի Artemis ծրագրի առաջին անձնակազմով Լուսնի շրջաթռիչքային առաքելությունն էր և ավարտվել է 2026 թվականի ապրիլին։ Անձնակազմը Օրիոն տիեզերանավով թռավ Լուսնի շուրջ և մոտ տասը օր անց անվտանգ վերադարձավ Երկիր։ Առաքելության ընթացքում առաջին անգամ իրական տիեզերական թռիչքի պայմաններում՝ տիեզերագնացներով, փորձարկվեցին Օրիոնի կենսաապահովման և այլ կարևոր համակարգերը։ Առաքելությունը փորձ ապահովեց ապագա անձնակազմով լուսնային առաքելությունների և նախատեսվող լուսնէջքների համար։ ԳՕՏԿ-ը ներդրել է ճառագայթման դետեկտորներ։ Արտեմիս II-ը նաև տարել է փոքր TACHELES արբանյակը, որը դեպի Լուսին ճանապարհին փորձարկել է ապագա լուսնագնացի էլեկտրոնային բաղադրիչները։ Էներգետիկա Քամու էներգիա Կրումենդայխում ԳՕՏԿ-ը հետազոտական գործընկերների հետ զարգացնում է Քամու էներգիայի հետազոտական պարկը (WiValdi)՝ իրական պայմաններում փորձարկելով նոր տեխնոլոգիաներ և ռոտորային թևեր։ Նպատակն է մշակել արդյունավետ քամու տուրբիններ, որոնք համատեղելի են կլիմայի հետ և կայուն են։ Արևային էներգիա 2007 թվականին աշխարհի առաջին առևտրային շահագործման հանձնված արևային աշտարակային էլեկտրակայանը՝ PS10-ը, գործարկվեց Սանլուկար լա Մայորի մոտ՝ Իսպանիայում։ ԳՕՏԿ-ը ներգրավված էր այս տեսակի էլեկտրակայանի տեխնոլոգիական մշակման մեջ։ Յուլիխի արևային աշտարակային էլեկտրակայանը, որը գործում է 2008 թվականից, կենտրոնացնում է ավելի քան 2,000 համակարգչով կառավարվող հայելիների (հելիոստատների) լույսը՝ առաջացնելով մինչև 700 °C տաքացած օդ։ Հետազոտությունը կենտրոնացած է ընդունիչների, պահեստավորման տեխնոլոգիաների և էներգետիկ անցման գործընթացների հետագա զարգացման ու փորձարկման վրա, ներառյալ կլիմայական չեզոք վառելիքների՝ օրինակ ջրածնի և սինթետիկ կերոսինի, ինչպես նաև բարձր ջերմաստիճանի արդյունաբերական գործընթացների արտադրությունը։ ԳՕՏԿ-ը իր հետազոտությունների համար օգտագործում է Քյոլնի, Շտուտգարտի և Յուլիխի փորձարկման ենթակառուցվածքները, ինչպես նաև Ալմերիայի արևային պլատֆորմը՝ կենտրոնացված արևային տեխնոլոգիաների եվրոպական փորձարկման կենտրոնը, որը շահագործվում է իսպանական ԷՇՄՏՀԿ հետազոտական կազմակերպության կողմից։ Power to Liquid (TPP Լոյնա) Լոյնայում այժմ կառուցվում է Եվրոպայի ամենամեծ հետազոտական և ցուցադրական կայանը՝ էլեկտրաէներգիայի հիմքով սինթետիկ վառելիքների արտադրության համար (power-to-liquid; PtL)։ ԳՕՏԿ-ը կառուցում է «Հեղուկ վառելիքի վերածման տեխնոլոգիական հարթակը» («Technology Platform for Power-to-Liquid Fuels» (TPP)), որը կարող է տարեկան արտադրել մինչև 2,500 տոննա CO₂-չեզոք ավիացիոն վառելիք և այլ e-fuels։ Նպատակն է արդյունաբերական մասշտաբավորման և գործընթացների օպտիմալացումը՝ վերականգնվող էլեկտրաէներգիայից, CO₂-ից և ջրածնից սինթետիկ կերոսին և այլ e-fuels արտադրելու համար։ Ջրածին Իր լայնածավալ ջրածնային հետազոտությունների շրջանակում ԳՕՏԿ-ը նաև ուսումնասիրում է համաշխարհային օդանավային նավատորմը ջրածնային շարժիչների փոխարկելու հնարավորություններն ու պայմանները։ ԳՕՏԿ-ի գիտնականները աշխատել են hydrosol նախագծերի վրա, որոնց միջոցով առաջին անգամ հնարավոր դարձավ արևային էներգիայի միջոցով ջուրը ջերմային եղանակով բաժանել ջրածնի և թթվածնի՝ առանց CO₂ արտանետումների։ Դրա համար թիմը, այլ աշխատանքային խմբերի հետ միասին, 2007 թվականին արժանացավ Եվրոպական հանձնաժողովի Դեկարտի մրցանակին հետազոտությունների համար։ Տրանսպորտ Տրանսպորտային համակարգեր DLR MovingLab-ը տրանսպորտային հետազոտությունների տվյալների հավաքագրման համակարգ է, որը ավտոմատ կերպով գրանցում է շարժունակության տվյալները սմարթֆոնային հավելվածների և սենսորների միջոցով։ Հարթակը հնարավորություն է տալիս իրականացնել երկայնական ուսումնասիրություններ ճանապարհորդությունների, օգտագործվող տրանսպորտային միջոցների և դրանց համադրության վերաբերյալ՝ դուրս գալով ավանդական հարցումների հնարավորությունների սահմաններից։ Այն տրամադրում է հիմնավորված տվյալներ իրական շարժունակության վարքագծի մասին՝ նոր շարժունակության հայեցակարգերը, հանրային առաջարկները (ավտոմեքենաների համօգտագործում, ինքնավար վարում) և դրանց սոցիալական օգտագործումը մանրամասն վերլուծելու համար։ Ճանապարհային տրանսպորտ ԳՕՏԿ-ի Հաջորդ սերնդի մեքենա (NGC) ընտանիքը միավորում է ապագայի ճանապարհային փոխադրամիջոցների մշակման հետազոտությունները։ Հիմնական ուղղությունները ներառում են նոր շարժունակության հայեցակարգեր, թեթև կառուցվածքներ, թվայնացում, ավտոմատացված վարում և կլիմայաբար բարենպաստ շարժիչային տեխնոլոգիաներ, մասնավորապես՝ էլեկտրաշարժունակություն, ջրածին և հիբրիդային համակարգեր։ NGC ընտանիքը ներառում է տարբեր տեսակի փոխադրամիջոցներ, այդ թվում՝ ինքնավար, վարորդազուրկ, էլեկտրական U-Shift փոխադրամիջոցի հայեցակարգը, Safe Light Regional Vehicle-ը (SLRV)՝ տարածաշրջանային շարժունակության համար, Urban Modular Vehicle-ը (UMV)՝ քաղաքային տարածքների համար, և Interurban Vehicle-ը՝ ավելի երկար հեռավորությունների համար։ Երկաթուղային տրանսպորտ ԳՕՏԿ-ում 2007 թվականից իրականացվող Հաջորդ սերնդի գնացք նախագիծը նորարարական գնացքների մշակման համապարփակ հետազոտական ծրագիր է։ Ուշադրության կենտրոնում են թեթև կառուցվածքները, էներգախնայողությունը, աղմուկի նվազեցումը, շարժիչային մոդուլայնությունը, ուղևորների հարմարավետությունը, կյանքի ցիկլերի նախագծումն ու օպտիմալացումը և վթարների կանխարգելման բարելավումը։ Հայեցակարգը վերաբերում է նոր բարձր արագության գնացքներին՝ մինչև 400 կմ/ժ արագությամբ, տարածաշրջանային սնուցող գնացքներին և բեռնատար գնացքներին։ Հետագա ընթերցում Reinke, Niklas (2004). Geschichte der deutschen Raumfahrtpolitik. Konzepte, Einflussfaktoren und Interdependenzen 1923–2002. Schriften des Forschungsinstituts der Deutschen Gesellschaft für Auswärtige Politik e. V., Berlin. Internationale Politik und Wirtschaft, Bd. 71. München: Oldenbourg. ISBN 3-486-56842-6. Helmuth Trischler (1992). Luft- und Raumfahrtforschung in Deutschland 1900–1970. Politische Geschichte einer Wissenschaft. Studien zur Geschichte der deutschen Großforschungseinrichtungen, Bd. 4. Frankfurt/New York: Campus. ISBN 978-3-593-34586-4. Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք History of DLR DLR sites and offices