Burg Hohenzollern

D Burg Haoazollra isch d Schdammburg fom Fischdagschläachd ond deitscha Koiserhaus fodda Haoazollra, mo frier regirt hot. Se leit z Bada-Wirttabärg, zwischada Gmoida Hächenga ond Bisenga, mo se zom Oatsdoil Zimmern dafo ghairt. Lag D Gipfelburg leit uffam 855 Meter haoa, isolirta, prominenta Bärgkegel fom Haoazollra, em Dialëkt heit no dr Zollerbärg oder kuz dr Zoller gnennt. Dr isch an Zeigabärg, am Draof fodr Schwäbescha Alb forglagret ond geit dr geografescha Regio da Nama: Zollranalb. Gschichd Dia aischd Burg Dia aischd mittelalterlech Burg fodr Grofschaft Zollra isch anna 1267 zom aischda Mol gnennt wora ond got worschains uffs 11. Jorhondert zruck. Se isch am 15. Moi 1423 nochara fascht oijärega Belagereng durda Bond fodda schwäbescha Reichsschdätt erobret ond folschdendeg heegmachet wora. Dia zwoit Burg Nocham Nuibau ab 1454 isch d Burg em Dreisgjärega Griag, drotz dass se zuara schdarka Feschteng ausbaut wora gsai isch, 1634 fodda Wirttabärger erobret ond zeitweis bsetzt wora. Nocham Griag isch se zmaischd em habsburgescha Bsitz gsai, befor se em Eschdreichescha Erbfolggriag em Wenter 1744/45 fo franzesescha Druppa bsetzt wora isch. Nocham Aazug fodr letschta eschdreichescha Bsatzeng anna 1798 isch d Burg ferfalla ond isch afangs fom 19. Jorhondert a Ruine gsai. Edr Haoptsach isch noo no d St. Michaelskapäll erhalta bliba. Dia dritt Burg Dr Gedanka a'n an Wideraufbau fodr Burg isch am säalamolega Groobrinz ond schbätera Keneg Friedrich Wilhelm IV. kasai anna 1819 komma, mo'ner uffra Italiarois ao d Wuzla fo saira Härkomft hot wella kennalänna ond d Burg bschdiga hot. Anna 1844 hot'er als Keneg gschriba: D Burg e irer heitega Form isch a Bauwärk fom renommirta Berliner Architëkt Friedrich August Stüler, mo anna 1842 als Schualer ond Nochfolger fom Karl Friedrich Schinkel zom Architëkt fom Keneg ernennt wora gsai isch. Se gilt als an typescha Ferdrätter fodr Nuigotek em deitscha Schbrochraum. Dia aidrucksfol Auffartsalag hot dr Ingenieur-Offizier Moritz Karl Ernst von Prittwitz entworfa, mo säalamol als dr fanderschte breißesche Feschtengsbaumoischder golta hot. D bildhaoeresche Arbeta schdammet fom Gustav Willgohs. Zom oina isch d Burg Haoazollra Ausdruck fom romantesche Goischd fo äannera Zeit ond entschbricht dr säalamolega Idealforschdelleng forra mittelalterlecha Ritterburg. Fo dohär isch dr historistesche Baugedanka mit däm fom Schloss Nuischwaschdoi z Boira fergleichbar, aone aber säalam sai fantastesche-theatralesche Iberschdaigereng. Zom andera isch d Burg s Ergäbnes fomma bolitescha Representazioswilla fodda Herrscher fo Breißa, mo händ wella d Schdammburg fo irna Aana erra bronkfola Form wideraufbaut säa. Anna 1850 hot d Grondschdoilegeng schdattgfonda. Finanzirt wora isch dr Bau gmoisam fodr brandaburgesch-breißescha ond dr fischdlech-schwäbescha Linie fodda Haoazollra. Am 3. Oktober 1867 isch dr Bau ontram Keneg Wilhelm I. fo Breißa folendet ond aigweit wora. Am 3. September 1978 isch d Burg beima Äadbeba schwär bschädegt wora, d Reschtaurirengsarbeta händ sech bis ed 1990er Jor zoga. Gschdalteng S Bauwärk deckt fascht da ganza Kapf. S bschdot haoptsächlech uss fier Element: da Bfeschtegengsalaga, am Schlossgebei, da Kapällena ond am Burggata. Bfeschtegengsalag S Adlerdor mit saira Zugbruck bildet da Aigang. Dur drei Wendenga konnt ma edda Burghof. Dia aischd Wendeng drät sech omda Wilhelmsdurm. Ma konnt iberda Zwenger zuadr zwoita Wendeng, em nedera Forwärk. Fo det aus firt dia dritt Wendeng omda schbiralfermege Rampadurm. Danoch konnt ma zur sideschtlecha Schnarrwachtbastei mit Ausblick uff Boll ond da Dreifischdaschdoi. Fo det aus ka ma durda quadratescha obera Dordurm iberan gradlinega Aschdig da Burghof erroicha ond iberd Baschtiona fo ussa oms Schlossgebei dromromlaofa. Zwischada Baschteia fendt ma d Schdandbilder fodda breißescha Keneg, mo frier amol edr Ruhmeshalle z Berlin gschdanda send. Schlossgebei S Schlossgebei bildet a noch Sid-Oschta offas U, d Enda dafo bildet dia evangelesch ond dia katholesch Kapäll. Dr eißere Omriss nutzt dia alte Grondmaura fodr zwoita Burgalag. Iberda alta Kasematta erhebet sech dia dreischdeckege Bauwärk, mo mit fillna Dirmle ond Fiala ferzirt send. Dia fier Haoptdirm send edr Roiafolg gegada Urzoigersenn dr zuadr Fuchslochbastei ausgrichdete Kaiserturm, dr Bischofsturm zom Schbitz, dr Markgrafenturm zuadr Scharfeckbastei ond dr Michaelsturm fordr Gartenbastei. Em Burghof schdot dr Wartturm, mo sech als Schdiagadurm adda Fischdabau mit Grofasal ond Bibliothek druckt ond mo d Fana aufzoga wut, wenn dr Burgherr do isch. Ennaraim A Freischdiaga firt zuadr Stammbaumhalle. Det isch adda Wed dr Schdammbom fodr Famull Haoazollra aufgmolet. Fo drsäala konnt ma edda Grofasal, mo iber dia ganz Broite fom Sidfligel got. Sai schbitzbogegs Rippagwelb wut fo acht raotlächda, freischdendega Marmorseilena draga. Dia äbafalls schbitzbogege Fäaschder draget Grisailla ond farbege Molereia fom Stüler. Ontram Grofasal leit dia säalamoleg Schlosskuche, heit Schatzkamer. Adda Grofasal grenzet dr Kaiserturm ond d Bischofsnische, dodanoch schluißt sech dia mit Wadgmälda fom Wilhelm Peters zuadr haoazollrescha Gschichd ferzirte Bibliothek a. Em Markgrafenturm hot s da Saloo fom Keneg, mo heit ao gegad Terminologi fom Stüler Schdub fom Keneg gnennt wut. Dur ferschidane brivate Gmächer konnt ma schliaßlech edda Saloo fodr Kenegen. Wäagada mit bloam Samet iberzogana Bolschtermebel wut dr ao als Bloer Saloo bezoichnet. S Parkett bschdot uss faif ferschidana Helzer. Fomma Aussichdserker gucket ma uffda Albdraof, adda Wed hanget Familiagmäld: Kenegen Luise, Koisere Augusta, Koisere Viktoria ond Prinz Waldemar fo Breißa, s letscht hot d Viktoria sälber gmolet. Dr Sekretär fodr Kenegen isch nochda Entwirf fom Stüler gschaffa wora. S Sèvres-Service schdammt ussam Bsitz fom Napoléon ond isch fo breißesche Druppa edr Schlacht fo Waterloo erbeitet wora. Edr Dienerschaftshalle hanget a Gmäld fom Franz von Lenbach: S zoigt da Wilhelm I. kuz for saim Daod. Dr ghereg massife Schreibdisch fom Wilhelm II. dominirt da suscht durd Ferwendeng fo ferschidana Helzer beim Parkett ond ama Däfer ener intima Charakter fom Raum. Waffa- ond Schatzkamer Oi Stockwärk duifter konnt ma e dia säalamoleg Burgkuche, mo ontram Luis Ferdinand Prinz fo Breißa anna 1952 zur Schatzkamer ombaut wora isch: Ussdr Schlacht bei Kunersdorf schdammet dr Waffarock fom Friedrich am Graoßa ond äanne Schnupfdubakbicks, mo'n em s Läaba grättet hot. Saine Gruckschdäacka, zwua fo saina Traversfleta ond dia edelschdoibsetzte Tabatièra ghairet zua dära Sammleng dazua. S wäatfolscht isch aber dia mit 18 Brillante ond 142 zua Raosa gschliffana Diamanta ferzirte Groo fom Wilhelm II. D Kapällena Dia katholesch St. Michaelskapäll isch anna 1853 ausgweitet wora, ir mittelalterlecher Doil datirt ussda Jora 1454 bis 1461 ond isch dodamit s oizeg erhaltane Bauwärk fodr zwoita Burg. Schiff ond Chor send mit Netz-Rippagwelb iberdeckt. An Haufa Fäaschder send ussdr säalamolega Kirch fom Gloschder Schdetta komma, mo zeitweis dia zollresch Erbgrablege gsai isch, ond zwischa 1280 ond 1290 entschdanda isch. Dia evangelesch Chrischtuskapäll isch a Wärk fom Stüler edr Aloineng adda Wäschtchor fom Naumburger Dom. S Aposchteldor schdammt fodr heegmacheta Koiser-Wilhelm-Gedächtneskirch fo Berlin. Onterdr Chrischtuskapäll leit dia russesch-orthodox Aufschdandengskapäll. Burggata Dr urschbringleche Bflanzengsbla isch a Schbotwärk fom Peter Joseph Lenné gsai. Sai Gschdalteng isch heit nemme erhalta. Nutzeng D Burg isch nocham Wideraufbaua nia fir a lengere Zeit bewont gsai, se hot ausschliaßlech a representatife Funkzio ghett. Bloss dr letscht breißesch Groobrinz Wilhelm hot noch saira Flucht fo Potsdam Ende 1945 a bar Monet uffdr Burg gläabt. Dr Wilhelm ond sai Frao, d Groobrinzëssen Cecilie, send uffdr Burg begraba. Seit 1952 isch d Burg zuasätzlech mit Konschtgegaschdend ond Erennerengsschdick zuadr breißescha Gschichd ussam Bsitz fodr Famull ond am säalamolega Haoazollramuseum em Schloss Monbijou museal ausgschdattet wora: Dia breißesch Kenegsgroo ghairt näabadr Uniform fom Friedrich am Graoßa zuada Glanzschdick fodr Sammleng. Zwischa 1952 ond 1991 send d Särg fodda Keneg Friedrich Wilhelm I. ond Friedrich am Graoßa uffdr Burg gsai. Nodr Widerferoinegeng send se anna 1991 wider ge Potsdam iberfirt wora. Anna 1953 isch ed Burg aibrocha ond mairere Gegaschdend ussdr Schatzkamer send gschdola wora. Dr Diab isch schbäter gfasst ond zua secks Jor Haft ferurdoilt wora. An Doil fodda erbeiteta Gegaschdend hot'er aber schao aigschmolza oder uffdr Flucht edda Main naigheit ghett. Dr Raob wut emma oigana Raum em Kriminalmuseum fodr Akademi fodr Bolizei Bada-Wirttabärg z Freiburg bschriba. D Burg Haoazollra isch ao heit no Brivatoigatum. Se ghairt zua zwoi Drittel dr brandaburgesch-breißesche Linie fom Haus Haoazollra, zua oim Drittel dr schwäbesch-katholescha Linie. Seit 1954 wut d Burg ao fodr Brinzëssen-Kira-fo-Breißa-Schdifteng brauchd., mo Ferianaufenthalt fir bediftege Kender meglech macht - edda Afangsjor fo Wäscht-Berlin. D Burg Haoazollra isch heit mit iber 300.000 Bsuacher pro Jor a turistesche Attrakzio. Zuada zalreicha Marketingakziona zelet Ausschdellenga, Konzert, Theater- ond Kinoferaschdaltenga ond an Weinächdsmerkt. Fuaßnota Literatur Rolf Bothe: Burg Hohenzollern. Von der mittelalterlichen Burg zum nationaldynastischen Denkmal im 19. Jahrhundert. Berlin 1979, ISBN 3-7861-1148-0 Patrick Glückler: Burg Hohenzollern. Kronjuwel der Schwäbischen Alb. Hechingen 2002; 127 Seiten; ISBN 3-925012-34-6 Friedrich Hossfeld und Hans Vogel: Die Kunstdenkmäler Hohenzollerns, erster Band: Kreis Hechingen. Holzinger, Hechingen 1939, S. 211 ffa Günter Schmitt: Burgen, Schlösser und Ruinen im Zollernalbkreis. Herausgegeben vom Landratsamt Zollernalbkreis. Jan Thorbecke Verlag. Ostfildern, 2007. ISBN 978-3-7995-0186-6 Rudolf Graf von Stillfried-Alcantara: Beschreibung und Geschichte der Burg Hohenzollern. Nachdruck der Ausgabe von 1870. Berlin Story Verlag, Berlin 2006, ISBN 3-929829-55-X Guck ao Haoazollraliad, mo d Burg ond da Fälsa bsengt Weblink Offiziëlle Homepage fodr Burg D Burg Haoazollra as 3D-Modäll im 3D Warehouse vu Google SketchUp