Baden-Wurtemberg

Baden-Wurtemberg (en alemán: Baden-Württemberg, []) ye uno d'os 16 estaus federals de Alemanya clamatos Bundesländer. Ye situato en o sud-ueste d'o país, a l'este d'o río Rin. Muga a o norte con o estau de Hesse, a o nord-este y a l'este con o estau de Bavera, a o sud con Suiza, a l'ueste con Francia (rechión d'Alsacia), y a o nord-ueste con o río Rin y con o estau de Renania-Palatinato. O estau actual ye o resultado d'a unión d'os estaus independients de Wurtemberg-Baden, Wurtemberg-Hohenzollern y Baden en referendum popular (1952). Cheografía A Selva Negra («Schwarzwald» en alemán) forma l'eixe d'a rechión. Dende a ciudat de Pforzheim a lo norte dica Waldshut a lo sud tien una largaria d'alto u baixo 160 km. A tuca mas elevata ye lo Feldberg (1.493 m) en a Selva Negra d'o sud. Clima O clima ye templau, con temperaturas decreixients con l'altaria. A Val d'o Rin ye a rechión mas calida d'Alemanya, con temperaturas que en estiu rondan os 20 °C (maxima meya de 26 °) y en hibierno os 2 °C (maxima meya de 5 °), con precipitacions moderadas, arredol de 800 mm por anyada. Karlsruhe estió una d'as ciudaz en as cuals se rechistró a temperatura maxima d'Alemanya, con 40 °C, en 2003. En a Selva Negra, en cambio, a temperatura ye considerablement menor: en as vals a 600 m d'altura, a temperatura de chulio aconsigue os 17 °C (maximas de 23 °) y a de chinero, -2 °C (maxima d'1 °). Por tanto, i hai frecuents nevadas que posibilitan a practica d'esportes como l'esquí. Amás, as precipitacions son superiors, con 1.000 a 1.500 mm anyals. En tot l'estau i hai plevidas entre tot l'anyo. En o sud-este se fa sentir en agüerro, hibierno y primavera o Foehn, aire calido provenient d'os Alpes que puede elevar as temperaturas dica 15 °C por alto d'a meya. Historia Dende a fin d'as Guerras napoleonicas (sieglo XIX) os territorios d'iste estau alemán facioron parte d'a Confederación d'o Rin dica o congreso de Viena, cuan ye incorporato a la Confederación Chermanica. Dimpués d'a Segunda Guerra Mundial, as fuerzas aliatas abuegoron a zona en tres estaus: Wurtemberg-Baden a lo norte (ocupau por os Estaus Unius), Wurtemberg-Hohenzollern y Baden a o sud-ueste (toz dos ocupaus por Francia). En 1949 istos tres estaus pasoron a formar parti d'a Republica Federal d'Alemanya. L'articlo 118 d'a Lei Fundamental de Bonn permitiba, manimenos, a unión d'estaus. Asinas, o 16 d'aviento de 1951, Wurtemberg-Baden, Wurtemberg-Hohenzollern y Baden votoron a favor de fusionar-se a traviés d'un referendum.​ Baden-Wurtemberg se convirtió en un estau en Alemanya o 25 d'abril de 1952. En 1956, a Corte Federal Constitucional d'Alemanya determinó que o plebiszito estió ilicito porque yera esventalloso pa la población de Baden. Alavez, en 1969 se tornó a celebrar un plebiszito en l'aria de Baden, dando una mayoría (mas d'o 81% de votos) partidaria d'a unidat. Demografía Divisions administrativas Baden-Wurtemberg ye dividita 35 districtos rurals -agrupatos 4 rechions administrativas: Friburgo, Karlsruhe, Stuttgart y Tubinga- y 9 districtos urbans: Districtos urbans: Ciudaz destacatas Stuttgart (591.550) (población de 2005) Mannheim (307.640) Karlsruhe (283.959) Friburgo de Bresgobia (en alemán: Freiburg im Breisgau; 214.716) Heidelberg (142.889) Heilbronn (121.416) Ulm (120.371) Pforzheim (118.805) Reutlingen (112.099) Esslingen (92.261) Ludwigsburg (87.703) Tubinga (en alemán: Tübingen;83.310) Villingen-Schwenningen (81.921) Gostanza (en alemán: Konstanz; 80.980) Aalen (67.125) Schwäbisch Gmünd (61.391). Economía Baden-Wurtemberg, mas que mas a rechión de Stuttgart, fa parte d'una aria d'excepcional importancia economica d'o mundo. Tamién ye seu d'interpresas multinacionals como Daimler, Bosch, Porsche, SAP, Liebherr, Hugo Boss u IBM. Iste estau, asinas como Catalunya, Roine-Alpes y Lombardía, ye considerato un motor dintro d'a Unión Europea (UE). Lista de ministro-presidents de Baden-Wurtemberg Cultura Luengas Amás de l'alemán atros dos idiomas son charraus:l'alamanico y l'alto franco. Gastronomía A cercanía con Francia y Suiza fa que tienga cualques influencias d'a cocina francesa y suiza y isto ha dau por resultau que a gastronomía d'iste land sía un poquet mas liuchera que a meya d'a cocina alemana. Birollas tipicas son: Flädlesuppe. Badische Schneckensuppe. Bibbeliskäs. Käsespätzle. Spätzle. Schupfnudeln. Maultäschle. Kirschenplocer. Veyer tamién Personaches destacatos: Friedrich Schelling Georg Wilhelm Friedrich Hegel Johannes Kepler Theodor Von Heuglin Richard Willstätter Joschka Fischer Referencias Vinclos externos (de)(en)(fr) Pachina oficial d'o estau