Qış bulvarı (Bakı)

Qış parkı və ya Qış bulvarı — Bakıda, Füzuli küçəsi ilə Şəmsi Bədəlbəyli küçəsi və Mirzə Ağa Əliyev küçəsi arasında yerləşən park. Basin yaşayış arealının yerində salınan park 10 may 2013-cü ildə istifadəyə verilmişdir. Açılışında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və ailə üzvləri iştirak etmişdir. Uzunluğu 1 km, eni 150 metr olan park, Heydər Əliyev Sarayından başlayaraq Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına qədər uzanır. Parkın sahəsi 7 hektardır. Tarixi Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsinin müdiri olmuş Cahangir Qocayevə görə "Qış bulvarı" ideyası "küləkdən gizlənməkdən" deməkdir. Bakı küləklər şəhəri olduğu üçün Dənizkənarı bulvarda ilin soyuq vaxtlarında vaxt keçirmək rahat olmur. Lakin yeni bulvarın tikiləcəyi yerdə isə isə adətən külək olmur. Azərbaycan Memarlar İttifaqının sədri Elbay Qasımzadənin qeyd etdiyinə görə, bulvarın salınması ideyası 1924-cü ildə Bakının yeni Baş planı tərtib edilən zaman yaranmış və planda öz əksini tapmışdır. Sonrakı illərdə şəhərin Baş planı bir neçə dəfə yenidən tərtib ediləndə də bu ideya saxlanılıb. Bu ideyada Sabunçu vağzalından (indiki Azərbaycan Dəmiryol Muzeyi) başlayaraq Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrına qədər bulvarın salınması nəzərdə tutulub. 1985-ci ildə təsdiqlənmiş köhnə Baş planda da yeni bulvarın eyni yerdə salınması nəzərdə tutulub. Tikintisi 26 yanvar 2009-cu ildə Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsinin Beynəlxalq əlaqələr və informasiya şöbəsinin müdiri Cahangir Qocayev Bakıda Qış bulvarının tikiləcəyini bildirib. Bulvarın salınması nəticəsində başlanan söküntü işləri 1980-ci illərdə Bakı Dövlət Layihə İnstitunun hazırladığı layihəyə əsasən aparılıb. Bu layihədə Səməd Vurğun bağından Azdramaya qədər olan ərazidə park salınması nəzərdə tutulurdu. Lakin daha sonra həmin ərazinin bəzi hissələrində Mərkəzi Bankın binası və digər tikililər inşa olunub. Yeni Müsavat qəzetinin 26 oktyabr 2009-cu il tarixli məqaləsində ayrılan maddi vəsait az olduğuna görə tikinti işlərini aparmaq istəyən şirkətin olmaması qeyd olunub. Şirkətlər və memarlar tərəfindən təqdim olunan layihələr Azərbaycan Arxitektorlar Birliyində müzakirə edilib və təsdiq üçün ölkə başçısına göndərilib. Layihəsi qəbul edilən şirkət ayrılan maddi vəsaitin az olduğunu bildirərək parkı tikməkdən imtina edib. Azadlıq qəzeti Qış bulvarının Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyesteri Xidmətinin sabiq rəhbəri Arif Qaraşov tərəfindən tikiləcəyini bildirib. Bulvarın tikintisi zamanı ümumilikdə 26 tarixi abidə sökülüb. "Böyük Bakının Regional İnkişaf Planı" Layihəsinin icra qrupunun rəhbəri Novruz Eldarlının bildirdiyinə görə söküntü aparılan ərazidəki binaların 80-85%-i pis və uçuq vəziyyətdə olub. 80-ci illərdə hazırlanan layihədə tarixi abidələrin sökülməsi yox saxlanılması əks olunub. Lakin aparılan söküntü işləri zamanı dövlət tərəfindən qorunan tarixi abidələr də sökülüb. Memar Elçin Əliyevin bildirdiyinə görə bu problemi həll etmək üçün 23 may tarixində Nazirlər Kabinetinin qərarında dəyişiklik edib və qeyd olunan ərazidə yerləşən 23 abidə mühafizə edilən abidələr siyahısından çıxarılıb. Tikinti işləri zamanı Füzuli küçəsi, 39 ünvanında yerləşən bina Niderlandın "Bresser Eurasia BV" şirkəti tərəfindən 10.6 metr arxaya sürüşdürülüb. Ağırlığı 18 min ton, uzunluğu 52, eni 32, hündürlüyü 20 metr olan binanın sürüşdürülməsi 4 gün ərzində tamamlanıb. Binanın sürüşdürülməsindən sonra sentyabr ayında binaya qaytarılması planlaşdırılan sakinlər binada yaranan çatlarla bağlı narahatlıqlarını bildiriblər. Narazılıqlar Tikinti zamanı məcburi şəkildə sökülən evlərin sahiblərinə qərar verilmiş məbləğdən az ödənilən kompensasiya (hər kvadratmetrə görə 1500 manat) sakinlər arasında narazılıq yaradıb. Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin səlahiyyətli şəxsləri sakinlərə evlərindən çıxmayacaqları təqdirdə qaz, su və işıqlarının kəsiləcəyi ilə bağlı xəbərdarlıq edib. Bununla bağlı Human Rights Watch təşkilatının hazırladığı hesabatda qeyd olunur ki, "bulvarın tikilməsi məqsədilə 2009-cu ildə başlanan sökmələrə görə, Bakının mərkəzindən yüzlərlə, "bəlkə də minlərlə" ailə evini tərk etməli olub." 2012-ci ildə Human Rights Watch təşkilatı ilə görüşdə Azərbaycan hökumət rəsmiləri Bakıdakı qanunsuz məcburi köçürülmələri təkzib ediblər. Mənzillərindən köçürülən sakinlərdən 52 nəfər Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə (AİHM) şikayət ərizəsi göndərib. Məhkəmənin 22 oktyabr 2015-ci ildə çıxardığı qərara əsasən evindən zorla çıxarılmış sakinlərdən biri olan Nuriyyə Xalıqovanın şikayəti təmin edilib və Azərbaycan hökumətinin ona ümumilikdə 62.500 avro təzminat ödəməsi tələb olunub. Qərara görə Xalıqovanın evindən zorla çıxarılması və sökülməsi nəticəsində Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının birinci, beşinci, və səkkizinci maddələrini pozulub. 2022-ci ildə AİHM 14 ərizəni birləşdirərək ərizəçilərin mülkiyyət hüququnun pozulduğuna qərar vermişdi. Məhkəmə, eyni zamanda, 4 ərizəçi ilə bağlı Konvensiyanın 6-cı maddəsinin pozulduğuna da qərar vermişdi. Lakin, məhkəmə ərizəçilərə ədalətli təzminatların ödənilməsi barədə qərar verməyə hazır olmadığını vurğulayaraq, hökumətdən 3 ay ərzində uyğun təqdimat göndərməsini tələb etmişdi. AİHM 14 yanvar 2025-ci il tarixində ərizəçilərin ədalətli əvəz tələbləri ilə bağlı qərarını açıqlayıb. Qərara əsasən, 3 ay ərzində ərizəçilərin hər birinə maddi və mənəvi zərər əvəzi ilə yanaşı, xərc və məsrəflər də ödənilməlidir. Ərizəçilərə veriləcək ümumi təzminat məbləği 1 milyon 693 min 892 avro təşkil edir. Qalereya İstinadlar Xarici istinadlar Şəhərin mərkəzində əlverişsiz küçələr – Qış parkı ətrafı