Արփագետիկ

Արփագետիկ, գյուղական համայնք Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանում։ Ընդգրկված է Խծաբերդ համայնքի կազմի մեջ։ Նախկինում հայտնի է եղել Արփագյադուկ ու Քարինգ անուններով։ Պատմություն Արփագետիկ գյուղի բնակիչների նախնիները մեծ մասամբ բնիկներ էին, որոնց նախնիների մի մասը 1905 թվականին Արցախի Քաշաթաղի շրջանի Հարար գյուղից և այլ բնակավայրերից եկած բնակիչներ էին։ Ադրբեջանի ղեկավարության հայատյաց քաղաքականության արդյունքում 1950-ական թվականներից «գյուղերի խոշորացման» անվան տակ Հադրութի շրջանի հարավային թևի գյուղերը հայաթափվել էին, իսկ այնտեղի բնակչությունը, ստիպված լքելով իրենց բնակավայրերը, հաստատվել էին Տողում, Թաղուտում։ Այս ամենը իր բացասական հետքն է թողել նաև Արփագետիկ գյուղի ճակատագրի վրա, որի հետևանքով ամեն տարի մի շարք ընտանիքներ ստիպված էին լքել իրենց բնակավայրերը։ Արփագետիկը արցախյան ազատագրական պայքարում 1991 թվականին ազերի հրոսակախմբերի կողմից գյուղը հիմնովին ավերվել էր, դեռ ավելին՝ սրի էին քաշվել գյուղի վերջին 7 խաղաղ բնակիչները։ Արցախյան ազատամարտի ժամանակ ադրբեջանցիները հիմնահատակ ավերել էին բնակավայրը։ Ազատամարտի ավարտից հետո բռնագղթի ենթարկված գյուղերում վերականգնման աշխատանքներ էին տարվել։ Հայ-ադրբեջանական պատերազմ (2020) 2020 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Ադրբեջանի Հանրապետության զինված ուժերը բռնազավթվել են Ռուսաստանի Դաշնության պաշտպանության նախարարության խաղաղապահ ուժերի վերահսկողության գոտում գտնվող Արցախի Հանրապետության Հադրութի շրջանի Հին Թաղեր և Խծաբերդ (այդ թվում և Արփագետիկը) գյուղերը։ Պատմամշակութային վայրեր Գյուղից 600 մ դեպի հարավ-արևելք գտնվում էր 11-13-րդ դարերի «Եղցուն ձոր» եկեղեցին, 10-13-րդ դարերի գյուղատեղի մնացորդները, 11-13-րդ դարերի «Եղցուն ձոր» խաչքարերը։ Գյուղի արևելյան եզրին էր 17-20-րդ դարերի գերեզմանոցը, իսկ Հակարի գետի ձախ կողմում, Շուշի քաղաքից 23 կմ դեպի հարավ գտնվում էր Արփագետիկ իջևանատուն-ամրոցը։ Բնակչություն 2015 թվականի դրությամբ Արփագետիկ գյուղում բնակվում էին 24 մարդ, կար 6 տնտեսություն։ Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը. Ծանոթագրություններ