Мингәчевир

Мингәчевир (әз. Mingəçevir) — Әзербайжандағы қала. Кура өзенінің жағасында орналасқан бұл қала Әзербайжандағы халық саны жөнінен төртінші қала. Мингечевир қаласының халқы 2026 жылы 98 100 адамды құрады. Географиялық сипаттамасы Қала Бакуден 323 шақырым және Баку-Тбилиси теміржолынан 17 км қашықтықта орналасқан. Ұлттық әуежай 30 км қашықтықта. Географиялық тұрғыдан қала республиканың орталығында, Кура өзенінің екі жағалауында орналасқан. Мингәчевир су қоймасы қаладан солтүстік-батысқа қарай 3 шақырым жерде орналасқан. Тарихы Мингәчевир елдің айналасындағы аудандарды сумен қамтамасыз ететін «Мингечевир теңізі» су қоймасының арқасында танымал. 1945 жылы жұмысшылар қонысы ретінде құрылған Мингәчевир тез дамып, 1948 жылы қала мәртебесін алды. Біздің заманымызға дейінгі 3-мыңжылдықта мұнда ежелгі қоныс болған, оның жергілікті тұрғындары егіншілікпен, жылқы шаруашылығымен, балық аулаумен және қолөнермен айналысқан. Алғашқы археологиялық қазба жұмыстары 1871 жылы жүргізілді. Келесі ғылыми зерттеу 1935 жылы ұйымдастырылды. Қазба жұмыстары кезінде екі қоныс және әртүрлі жерлеу орындары табылды. 1946 жылы соғыстан кейінгі кезеңде басталған қазба жұмыстарының келесі кезеңінде тұрмыстық заттар мен ыдыстар – алтын және күміс ыдыстар, шыны ыдыстар, әйелдер зергерлік бұйымдары және бірнеше ежелгі мемлекеттердің тиындары табылды. Бұл олжалар қаланың басқа елдермен сауда және мәдени байланыстарын растады. Сол кездегі ежелгі қоныста көптеген қолөнер шеберханалары, моншалар және сауда нүктелері болған. XVIII ғасырда тұрғындар Кура өзенінің сол жағалауына белсенді түрде қоныстана бастады. Маңызды сауда жолында орналасқан ежелгі Мингәчевир қаласы XVIII және XIX ғасырларда елдің мәдени орталығы болды. Қала атауының шығу тегі туралы бірнеше теория бар. Біреуіне сәйкес, ол Әзербайжанға тәртіпсіздіктерді басу үшін жіберілген араб қолбасшысы Мингечевирмен байланысты. Қанды шайқас кезінде оның қызы қаза тауып, Кура өзенінің жағасында қылышымен және атымен жерленген. Басқа дереккөздер қала атауын Сасани билеушісі Манучехрмен байланыстырады. 1954 жылдың ақпан айында Мингәчевир республикалық бағыныстағы қала болды. Экономикасы және инфрақұрылымы Қалада резеңке бұйымдарын, оқшаулағыш материалдарды және шыны талшықты шығаратын зауыттар бар. Сондай-ақ, компьютерлер мен кеңсе жабдықтарын шығаратын компания бар. Мингәчевир су қоймасы жақын маңдағы елді мекендердегі тұрмыстық қажеттіліктер үшін де, ауыл шаруашылығы үшін де маңызды су көзі болып табылады, ал Мингәчевир су электр станциясы (СЭС) елдің көптеген аймақтарын электр энергиясымен қамтамасыз етеді. Мингәчевир — Әзербайжанның ең маңызды мәдени және білім беру орталықтарының бірі. Онда жоғары және орта арнаулы оқу орындары, мұражайлар, театрлар, көрмелер және кинотеатрлар орналасқан. Балаларға арналған сыныптан тыс іс-шараларға, соның ішінде әртүрлі балалар шығармашылық орталықтарына, спорт мектептеріне, жастар туризмі орталығына және өлкетану орталығына көп көңіл бөлінеді. Мингәчевир салыстырмалы түрде жас болғанына қарамастан, ежелгі сәулет ескерткіштерінде көрініс тапқан бай тарихымен мақтана алады. Баға жетпес артефактілер жергілікті тарих және өлкетану мұражайында сақталған. Көрікті жерлері Мингәчевирдің бай мәдени мұрасы бар, оның тарихи ескерткіштері мен көрікті жерлеріне Мингәчевир мешіті, армян шіркеуі және Мингәчевир бөгеті кіреді. Мингәчевир бөгеті — Әзербайжандағы ең үлкен су қоймасы, қаланы су электр қуатымен қамтамасыз етеді. Айналасындағы аумақ балық аулауға, жүзуге және қайықпен серуендеуге өте қолайлы. Мингәчевир жабайы табиғат саябағы — саябақта аюлар, бұғылар, бүркіттер және тауыстар сияқты әртүрлі жануарлар мен құстар мекендейді. Сондай-ақ, саябақ бойында көптеген жаяу жүргіншілер жолдары, ағаш көпірлер және пикник алаңдары бар. Жұма мешіті — 1800 жылдары салынған Мингәчевирдегі ең көне мешіт. Ол ислам және жергілікті сәулет стильдерінің ерекше үйлесімін білдіреді және мәдени тұрғыдан маңызды ескерткіш болып саналады. Гейдар Әлиев саябағы — саябақта ұлттық батырлардың көптеген мүсіндері және қайықпен жүзуге жарамды жасанды көл бар. Сондай-ақ, балаларға арналған бірнеше ойын алаңдары және демалып, сергітетін бірнеше кафе бар. Мингәчевир сарқырамасы — қала орталығынан 20 км жерде орналасқан, биіктігі шамамен 10 м. Жасыл желектермен қоршалған бұл жер пикниктер мен демалыс үшін орындар ұсынады. Мингәчевир су электр стансасы — Әзербайжандағы ең ірі стансалардың бірі болып табылады және қаланы электр қуатымен қамтамасыз етеді. Бұл Әзербайжанның инфрақұрылымы мен технологиялық жетістіктері туралы білгісі келетін туристер үшін танымал орын. Өлкетану мұражайы — мұражай Мингәчевир мен оның айналасындағы аймақтың тарихы мен мәдениетін ұсынады. Бірнеше экспонаттар жергілікті тұрғындардың күнделікті өмірі мен дәстүрлерін көрсетеді. Галерея Дереккөздер