Ապարան (գյուղ, Քաշաթաղի շրջան)

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ապարան (այլ կիրառումներ) Ապարան (նախկինում՝ Ֆաթալիպեյա), գյուղ Արցախի Հանրապետության Քաշաթաղի շրջանում՝ շրջկենտրոնից 12 կմ հարավ՝ Հագարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին, Բերձոր քաղաքից 4-5 կմ հարավ։ Մտնում է Աղանուս համայնքի մեջ։ Աշխարհագրություն Գյուղը գտնվում է Արցախի հանրապետության արևմտյան հատավածում՝ Քաշաթաղի շրջանում նախկինում՝ Արցախի Բերդաձոր գավառում։ Բնակավայրը տեղաբախշված է Հակարի գետի միջին հոսանքի ձախափնյա ձորալանջին, Աղանուս գյուղից 4 կմ դեպի հարավ։ 19-րդ դարում քրդական ցեղերի ճնշման տակ տարածաշրջանի բնակավայրերը հիմնականում հայաթափվել էին։ Պատմություն 19-րդ դարի երկրորդ կեսին Ապարանում հաստատվել էին թրքախոս քոչվոր քրդերի մի քանի ընտանիքներ, որոնք էլ հայկական գյուղը անվանել էին Փաթալիփեյա։ Մի քանի տասնամյակի ընթացքում, մասնավորապես խորհրդային տարիներին, Ապարանում և նրա շրջակայքում գտնվող պատմամշակույթային նշակության հուշարձանները թուրքերի և քրդերի կողմից համատարած ավերվել են։ Ադրբեջանում խորհրդային կարգերի հաստատվելուց հետո Մոսկվայի կենտրոնական բոլշևիկյան իշխանության որոշմամբ այս տարածքները բռնակվեցին ԱԽՍՀ-ին։ Քանի որ ներկայիս Բերձոր քաղաքը, Աղանուսը, Ապարանը, Աղավնոն անմիջապես գտնվում են ՀԽՍՀ-ն ԼՂԻՄ-ի հետ կապող ամենանեղ շերտում, ուստի խորհրդային տարիներին արագ բնակեցվել են թուրքերով և քրդերով։ Ապարանը 1923 թվականին գտնվում էր ԱԽՍՀ Կարմիր Քուրդիստանի օկրուգի, իսկ 1930 թվականին՝ Զանգելանի շրջանի կազմի մեջ։ Ազատագրվել է 1992 թվականի մայիսի 19-ին, բնակեցվել՝ 1996 թվականին, Ադրբեջանից բռնագաղթած հայ փախստականներով։ Ապարան է վերանվանվել 1998 թվականի հունիսի 26-ին։ 2020 թվականի Արցախյան երկրորդ պատերազմի արդյունքում գյուղը հայաթափվել և անցել է Ադրբեջանի հսկողության տակ։ Բնակչություն 2003 թվականի տվյալներով բնակչությունը 46 մարդ է։ 2015 թվականին Ապարան գյուղում բնակվում է 28 մարդ, կար 5 տնտեսություն։ Բնակավայրի ազգաբնակչության փոփոխությունը. Տնտեսություն Զբաղվում են անասնապահությամբ և այգեգործությամբ։ Պատմամշակութային կառույցներ Գյուղի պատմամշակութային հուշարձաններից է մ.թ.ա. VIII–մ.թ.ա. III դդ. քարանձավը։ Ծանոթագրություններ