Գյովհար Աղայի վերին մզկիթ

Գյովհար Աղայի վերին մզկիթ (ադրբ.՝ Yuxarı Gövhar Ağa məscidi) նաև Գյովհար աղայի Ջումա մզկիթ (ադրբ.՝ Gövhər ağanın Cümə məscidi), մզկիթ, որը գտնվում է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության Շուշի քաղաքի ութ վերին թաղամասերից մեկում։ Ներկա վիճակ Մզկիթը՝ որպես կրոնական կառույց դադարել էր գործել խորհրդային իշխանության հաստատումից հետո։ Խորհրդային շրջանում այն օգտագործվել է որպես թանգարանի շենք: Երբ 1992 թվականին Շուշին ազատագրվեց ԼՂՀ իշխանությունները այն վերցրին պետական պահպանության տակ: 2005-2007 թթ. դրությամբ մզկիթը գտնվում էր կիսաքանդ վիճակում՝ բացակայում էր վերնաճակատը և վնասված էին երեսպատելու սալիկները։ 2007 թվականին հաղորդել են Շուշիի մզկիթների վերականգնման նախագծի մասին։ 2008-2010 թթ. ընթացքում ԼՂՀ տարածքում իսլամական մշակութային ժառանգության պահպանմանն ուղղված աշխատանքներ են իրականացվել։ Ինչպես հայտնել է ԼՂՀ կառավարության զբոսաշրջության վարչության պետ Սերգեյ Շահվերդյանը, 2009-ի սկզբին վերականգնվել է Շուշիի վերին մզկիթի տանիքը և մաքրվել է մզկիթին հարակից տարածքը։ Սերգեյ Շահվերդյանը ասել է՝ Սատարելով Արցախի կառավարության նախաձեռնությանը` 2014 թվականին «Արևելյան պատմական ժառանգության վերածնունդ» (Revival of Oriental Historical Heritage Foundation) հիմնադրամը ձեռնարկել է Վերին մզկիթի վերականգնման ծրագիրը, որն իրականացվում է «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնություններ» (IdeA) հիմնադրամի` Արցախի զարգացման ծրագրի շրջանակում: Նախագծի շրջանակում մզկիթը վերականգնվել է` պահպանելով դրա առաջնային տեսքը: Հիմնովին վերականգնվել է նաև մեդրեսեի շենքը (հոգևոր վարժարան), ընդլայնվել և բարեկարգվել է մզկիթի հարակից տարածքը: Աշխատանքները միջազգային լավագույն ստանդարտներին համապատասխանեցնելու նպատակով` ներգրավվել են տեղական և արտասահմանյան կազմակերպություններ: Մշտապես համագործակցելով Արցախի մշակույթի նախարարության հետ` ծրագրի իրականացման աշխատանքներում ներգրավվել են նաև «Part Saman Jahan» իրանական ճարտարապետական ընկերությունը, «TFA-Armenia» ճարտարապետական բյուրոն, «Հուշարձանների և տեսարժան վայրերի միջազգային խորհրդի Հայաստանի ազգային կոմիտեն»՝ ԻԿՕՄՕՍ-Հայաստանը, Լորենցո Յուրինան (Միլանի պոլիտեխնիկական համալսարանի դասախոս) և «Իրանական մշակութային ժառանգության, արհեստների և զբոսաշրջության կազմակերպությունը» (Iranian Cultural Heritage, Handicrafts and Tourism Organization): Մզկիթի վերականգնման աշխատանքների ավարտին նվիրված միջոցառումը տեղի ունեցավ 2019 թ. հոկտեմբերի 14-ին, Շուշիում: Ծանոթագրություններ Տես նաև Գյովհար Աղայի ներքին մզկիթ Արտաքին հղումներ Շուշիի մզկիթթների հորինվածքային առանձնահատկությունները Արխիվացված 2016-03-04 Wayback Machine