Ուրուխաչ

Ուրուխաչ, գյուղ Արցախի Հանրապետության Ասկերանի շրջանում։ Ասկերան շրջկենտրոնից գտնվում է 15 կմ հյուսիս-արևմուտք, Խաչեն գետի աջ կողմում, այգեվետ, աղբյուրաշատ և զովասուն վայրում։ Մտնում էր Խաչեն համայնքի մեջ։ Նախկինում մտել է Ելիզավետպոլի նահանգի Շուշիի գավառի մեջ։ Անվանում Անվանումն առաջացել է Հասան Ջալալյանների տոհմից սերված խոշոր հողատեր` Ուլի պապի «հլու բաբա» անունից, ի դեպ տվյալ գյուղը նրա նստավայրն է եղել։ Գյուղն ունեցել է հետևյալ անվանումները. Ուլուբաբ, Ուլուբաբ շեն, Ուլուպապ, Ուլուպապ շեն, Ուրախաչ, Ուրուխաչ, Քարամեջ, Օրախաչ։ Պատմություն Մաս­նակիորեն կատարված հետախուզական աշխատանքների ժամանակ քարեդարյան շրջանի մարդու գործունեության հետքեր են արձանագրված ինչպես Արցախի մի շարք գյուղերում, այնպես էլ` Ուլուպապ գյուղի անտառում տեղակայված Պախրայի-կարան քարանձավնե­րում։ 1263 թվականին այստեղ կառուցվել է եկեղեցի, որն այժմ ոչ բարվոք վիճակում է։ 1920 թվականին այստեղ կար 60 տուն, 300 բնակիչ։ Ուլուբաբ գյուղում է ծնվել հայ խորհրդային փիլիսոփա, Փիլիսոփայական գիտությունների դոկտոր պրոֆեսոր, ԽՄԿԿ անդամ` Հրաչիկ Շաքարյանը։ Գյուղը հիմնադրել են 1855 թվականին հարևան գյուղերից եկածները գետի ափին, որտեղ նշմարվում էին հին Ուլուպապ գյուղատեղիի հետքերը։ Այնուհետև առողջարար օդի և ապահովության համար բարձրացել են վեր՝ լեռնային սարահարթի վրա։ Հայ-ադրբեջանական 1988-1994 թվականի կռիվներից հետո գյուղը չի վերաբնակեցվել։ Բնակչություն 1907 թվականին ուներ 30 տուն (191 անձ), 1920 թվականին՝ 60 տուն (300 անձ), իսկ 1970 թվականին 30 տուն հայ բնակիչ։ Տնտեսություն Բնակչության հիմնական զբաղմունքը դաշտավարություն, անասնապահությունն ու այգեգործությունն էր։ Պատմամշակութային հուշարձաններ Ուլուբաբ գյուղի մոտ է գտնվում 1263 թվականին կառուցված սուրբ Գևորգ վանքը, որը նաև երբեմն կոչվում է գյուղի անունով։ Այն կառուցվել է Շահնշահ Աշոտ թագավորի որդու կողմից՝ հայկական տոմարով 712թ.-ին (1263թ.), բայց տարբեր ժամանակաշրջաններում բազմիցս վերակառուցվել է։ Անվանի մարդիկ Ուրուխաչում է ծնվել փիլիսոփայության գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Հրաչիկ Շաքարյանը (ծնվ. 1930 թ.)։ Ծանոթագրություններ