Azıx

Azykh (ozarbayjoncha: Azıx) yoki Azokh (armancha: Ազոխ) Ozarbayjon Xoʻjavend tumanidagi qishloq hisoblanadi. Qishloq Ishxonchoy daryosi (ozarbayjoncha: İşxançay) boʻyida Azix gʻori yaqinida joylashgan. Qishloqda 2020−yilgi Togʻli Qorabogʻ urushigacha etnik armanlar koʻpchilik aholi boʻlgan, 1989−yilda esa armanlar koʻpchilikni tashkil qilgan. Qishloq 1992-2020 yillar oraligʻida Hadrut viloyati tarkibiga kirgan. Etimologiyasi “Ozarbayjon toponimlarining entsiklopedik lugʻati”ga koʻra, “Azix” nomi eski turkiy tilidan kelib chiqqan boʻlib, “ayiq uyasi” maʼnosini bildiradi.Shahen Mkrttchyanning “Tog‘li Qorabog‘ning tarixiy-arxitektura yodgorliklari” kitobiga ko‘ra, “Azox” nomi Arman tilidan kelib chiqqan Ազոխ, Azokh, so‘zidan kelib chiqqan va "pishmagan uzum" degan ma'noni anglatadi. Tarixi Qishloq yaqinida joylashgan Azix gʻori oltita gʻor majmuasi boʻlib, miloddan oldingi odamlarning yashash joyi sifatida tanilgan. O'rta paleolitning qadimiy qatlamlarida taxminan 300 000 yil oldin bo'lishi mumkin bo'lgan Neandertal qoldiqlari topilgan. Qishloq Sovet Ittifoqi davrida [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi] tarkibidagi]] Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyatiga qarashli Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan keyin qishloq Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan. Qishloq 2020-yil 9-noyabrda, 2020-yil Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Ozarbayjon nazoratiga oʻtgan. Keyinchalik The Guardian va Der Spiegel Ozarbayjon kuchlari Ozarbayjonga qarshi hujumga qaramay, Azoxda qolgan 82 yoshli armanistonlik Yuriy Asryanning boshini judo qilib, harbiy jinoyat sodir etganini xabar qildi. Tarixiy meros ob'ektlari Azixda bir qancha tarixiy meros ob'ektlari mavjud bo'lib, ulardan ikkitasi Artsax Respublikasi tomonidan ko'chmas madaniy meros ob'ektlari sifatida ro'yxatga olingan. Roʻyxatga olingan joylar janubi-sharqda 700 m uzoqlikda joylashgan Tosh davriga oid Azix gʻori hamda 1 km janubi-sharqda joylashgan. XIII asrga oid “Tsiltaxach” (Andoza:Lang-hy))koʻprigidir. Roʻyxatga olingan joylar janubi-sharqda 700 m uzoqlikda joylashgan Tosh davriga oid Azix gʻori hamda 1 km janubi-sharqda joylashgan XIII asrga oid “Tsiltaxach” koʻprigidir. (armancha: Ծիլտախաչ),. Bundan tashqari, qishloqda XVII asrga oid "Surb Astvatsatsin" cherkovi va X—XIX asrlarga oid tarixiy qabriston mavjud (armancha: Սուրբ Աստվածածին soʻzma-soʻz tarjimasi — „Holy Mother of God“) . Qishloq yaqinida Amarkxatun monastiri, Tsitskar qal'asi va Melik Sagam qal'asi ham joylashgan Manbalar Havolalar Azıx GEOnet nomlar serverida