1960.

Godina 1960 (MCMLX) bila je prijestupna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar). "Godina Afrike" - zbog velikog broja zemalja na tom kontinentu koji je dobio nezavisnost ove godine. Događaji Januar/Siječanj 1. 1. - Kamerun nezavisan od francuske administracije po trustu UN. Dogodine uvećan za južni deo Britanskog Kameruna. Ahmadou Ahidjo je premijer, zatim predsednik do 1982. 1. 1. - Uveden novi francuski franak = 100 starih (2002. zamenjen eurom = 6,55957 franaka). 1. 1. - Stranci više ne smeju imati dućane u seoskim krajevima Indonezije - usmereno protiv Kineza. 4. 1. - Potpisana Stokholmska konvencija kojom se u svibnju formira Europska slobodna trgovinska zona, sa sedam članica - alternativa za EEZ. 4. 1. - Albert Camus poginuo u saobraćajnoj nesreći. 5. 1. - Britanski premijer Harold Macmillan krenuo na šestonedeljnu turneju po Africi. Ovog meseca je u Zambiji Kenneth Kaunda oslobođen iz zatvora, a u Keniji je nakon sedam godina ukinuto vanredno stanje (→ Mau Mau). 9. 1. - Počinje gradnja Visoke Asuanske brane (egipatsko-sovjetski poduhvat završen 1970, jezero napunjeno 1976). 14. 1. - Nikita Hruščov objavljuje da će sovjetske oružane snage biti smanjene sa 3,6 na 2,4 miliona ljudi (otkazano sledeće godine). januar - Iz Varšave proteran jugoslovenski vojni ataše i njegov asistent. 19. 1. - U Vašingtonu potpisan Ugovor o uzajamnoj saradnji i sigurnosti između SAD i Japana, nepopularan u Japanu. 20. 1. - Sovjetska interkontinentalna raketa R-7 Semjorka, dometa 11.000 km, primljena je u oružane snage. 21. 1. - Nesreća u rudniku uglja Coalbrook u Južnoj Africi, stradalo 437 rudara. 22. 1. - Predsednik de Gaulle smenio komandanta francuskih snaga u Alžiru, Jacquesa Massua nakon spornog intervjua (vođa pobune iz 1958, najavljivao upotrebu sile od strane vojske). 23. 1. - Batiskaf Trieste zaronio na dno Marijanskog rova - dubina 10.911 metara. 24. 1. - "Sedmica barikada": pobuna Evropljana u gradu Alžiru. 29. 1. - U Zagrebu osuđena na zatvor grupa na čelu sa ocem fra Rudijem Jerakom. 31. 1. - Napetost na granici Izraela i Sirije (tada deo UAR): Izraelci odgovaraju na sirijsko granatiranje, prepadom na sirijsko selo, poginulo je devet Sirijaca. Februar/Veljača 1. 2. - HE Bistrica na Limu priključena na mrežu (prva sinhronizacija). 1. 2. - Pokret za građanska prava: četvrica crnaca u Greensboro, North Carolina započinju sit-in protest u Woolworthovim radnjama (do jula). 3. 2. - Britanski premijer Harold Macmillan održao govor nazvan "Vetar promene" u belom južnoafričkom parlamentu - najava dekolonizacije, blaga kritika apartheida. Južnoafrička Unija dogodine postaje republika izvan komonvelta. 5. 2. - Prikazan Fellinijev film La dolce vita - zbog osude crkve suočen je sa cenzurom, ali je veoma gledan. 6. 2. - Partija bivšeg burmanskog premijera U Nua odnela ubedljivu pobedu na izborima (oboren vojnim udarom 1962). 8. 2. - Zvanično ustoličena Holivudska staza slavnih - ove i sledeće godine postavljeno oko 1.500 oznaka. 8. 2. - U Osijeku osuđena grupa od šest katoličkih svećenika i dva seminarca, po optužbi za separatizam. (NYT) 10. 2. - U Krašiću umro kardinal Alojzije Stepinac, pošto je dobio posthumnu amnestiju, dozvoljena je velika sahrana u Zagrebačkoj katedrali 13. februara. Austrijski kardinal Franz König povređen u saobraćajnoj nesreći na putu. 11. 2. - Nacionalizacijom banaka u Egiptu, počinje program nacionalizacije u Ujedinjenoj Arapskoj Republici. 13. 2. - Gerboise Bleue ("Plavi skočimiš"): Francuska je u alžirskoj Sahari testirala svoju prvu atomsku bombu, snage 70 kilotona, čime postaje četvrta nuklearna sila. 13. 2. - Castro i Mikojan potpisali trgovački ugovor između Kube i SSSR - šećer za naftu. 16. 2. - Operacija Sandblast: američka podmornica USS Triton započinje cirkumnavigaciju ispod površine (do aprila). 17. 2. - Kriza Rotem: nakon pogrešne informacije o izraelskim namerama protiv Sirije, Egipat šalje vojsku na Sinaj, deeskalacija desetak dana kasnije. 18 - 28. 2. - Zimska Olimpijada 1960 u Kaliforniji. 19. 2. - Počeci Kineskog svemirskog programa: lansirana prva sondažna raketa, T-7. 22. 2. - Edvard Kardelj primljen za punog člana SANU, govori o jugoslovenskom putu u socijalizam i potrebi "novih metoda i sredstava". 25. 2. - Sudar dva aviona iznad Rio de Janeira, američkog sa mornaričkim orkestrom za Eisenhowerovu posetu i brazilskog putničkog, ukupno 61 žrtva i troje preživelih. 26. 2. - Padovi aviona kod Shannona u Irskoj i Lavova u Ukrajinskoj SSR, sa 23 odn. 32 žrtve. 28. 2. - Oslobođena četvorica osuđenih 1958: predratni socijalisti Aleksandar Pavlović i Bogdan Krekić i profesori Dragoslav Stranjaković i Milan Žujović. 29. 2. - Zemljotresom uništen grad Agadir u Maroku, stradalo najmanje 12.000 ljudi. 29. 2. - U Čikagu otvoren prvi Playboyev klub, goste služe "zečice". Mart/Ožujak 2. 3. - Elvis Presley se vratio s odsluženja vojnog roka u Nemačkoj. 4. 3. - Eksplozija La Coubre: francuski teretnjak sa oružjem iz Belgije eksplodirao u havanskoj luci, najmanje 75 mrtvih - Castro optužuje SAD. Sutradan, tokom komemoracije nastaje najpoznatiji lik Che Guevare, Guerrillero Heroico (popularizovan 1967-68). 4 - 9. 3. - U Beogradu održan VII Festival jugoslovenskog dokumentarnog i kratkometražnog filma - prethodnih šest je održano u Puli, zajedno sa programom igranih filmova. 5. 3. - Vođena demokratija u Indoneziji: nakon što je u januaru preuzeo kontrolu nad partijama, Sukarno raspušta parlament, kasnije obnavlja Narodnu konsultativnu skupštinu. Ove godine proklamuje ideologiju Nasakom - nacionalizam, religija, komunizam. c. 5. 3. - Omladinske radne akcije: počinju radovi na deonicama Autoputu Bratstva i jedinstva Niš-Grdelica i Udovo-Đevđelija (83 km, 48.000 omladinaca, otvoreno u decembru). Ove godine ORA „Sava“ radi na izgradnji nasipa i uređenju Zagreba i okolice. 7. 3. - U Sofiji ponovo otvorena američka ambasada, nakon prekida odnosa 1950. 12. 3. - Zemljotres kod Tetova (M 5.7, int. VIII). 12. 3. - Uhapšen skopsko-prizrenski biskup Smiljan Franjo Čekada, i još dvojica svećenika, optužen za krijumčarenje - dobija uslovnu kaznu 18-tog, a svećenici zatvor. (NYT) 13. 3. - Prvi program Radio Beograda počinje emitovanje emisije "Vreme sporta i razonode". 15. 3. - Predsednički izbori u Južnoj Koreji: Syngman Rhee lako dobija četvrti mandat, jer je protivnik nedavno umro, ali izbori za potpredsednika daju sumnjivo veliki procenat njegovom favoritu. 17. 3. - Preds. Eisenhower prihvatio plan CIA za smenu vlasti na Kubi, što će od jeseni dobiti oblik pripreme za invaziju. 18. 3. - SEV odbija jugoslovenski zahtev za status posmatrača. (NYT) 21. 3. - Sharpevilleski masakr: policija u Južnoj Africi ubila 69 i ranila 180 nenaoružanih crnih demonstranata protiv unutrašnjih pasoša. 23. 3. - Počeo prvi Festival malih i eksperimentalnih scena Jugoslavije u Sarajevu, danas Internacionalni teatarski i filmski festival MESS. 27. 3. - Izvešteno da dominikanski diktator Trujillo brutalno tretira 300 stranaca, među kojima ima i Jugoslovena (50 emigranata, prema NYT 23. juna), u zatvoru La Victoria, koji su bili regrutovani ali odbijaju da se bore. (NYT) April/Travanj 1. 4. - Sjedinjene Države lansirale prvi satelit za vrijeme, TIROS-1. 4. 4. - Prve tri ženske sveštenice zaređene u Švedskoj. 4. 4. - 32. dodela Oskara: Ben-Hur osvojio rekordnih 11 nagrada iz 12 nominacija; najbolji strani film je Orfeu Negro. 6. 4 - Jugoslavija objavila da će nastaviti isplatu duga Kraljevine Jugoslavije (prva komunistička vlada koja radi tako nešto) 7. 4. - U Konaku kod Sečnja je došlo do erupcije zemnog gasa. ca. 7. 4. - Kampanja četiri napasti u NR Kini: umesto vrabaca, koji su nemilosrdno istrebljivani, neprijatelj su stenice. 8. 4. - Album Elvis is Back!. 8. 4. - U Južnoj Africi zabranjen Afrički nacionalni kongres - do 1990, vladajuća stranka zemlje od 1994. 8. 4. - Holandsko-nemački sporazum o povratku tri mesta Nemačkoj, u zamenu za 280 miliona maraka (izvršeno 1963). 9. 4. - Južnoafrički premijer Hendrik Verwoerd ustreljen - preživeo je, ali biće ubijen 1966. 14. 4. - Kroz Beograd je prošla diližansa sa lalom, koja putuje iz Istanbula na sajam cveća u Roterdamu, 400 godina nakon što je holandski ambasador de Busbecq poslao lale. april - Istočna Njemačka: "Socijalističko proljeće na selu", usiljena kolektivizacija izaziva pojačanu emigraciju na zapad. 19 - 26. 4. - "Aprilska revolucija" radnika i studenata u autoritarnoj Južnoj Koreji dovodi do ostavke predsednika Syngman Rhee-a. U neredima je stradalo 186 ljudi. 19. 4. - U Jugozapadnoj Africi, tj. Njujorku, osnovan pokret SWAPO - vladajuća partija u nezavisnoj Namibiji od 1990. 21. 4. - U Brazilu, glavni grad države (Federalni Distrikt) je prebačen iz Rio de Janeira u Braziliju. Estado da Guanabara (Federalna država Guanabara) je uspostavljena da bi naslijedila Rio de Janeiro kao brazilski federalni distrikt. 18 - 22. 4. - U Beogradu održan V kongres SSRNJ - pitanja o budućnosti SKJ, ima predloga da se mnoge partijske funkcije prebace na SSRN. (?) Aleksandar Ranković je generalni sekretar nakon Kardelja. 23. 4. - U Gioia del Colle faktički uspostavljena komanda raketa srednjeg dometa (MRBM) PGM-19 Jupiter postavljenih u Italiji. 24. 4. - Bloody Wade-in: crnci, uključujući žene i decu, dolaze na plažu rezervisanu za belce u Biloxi, Mississippi - dolazi do krvavih nereda. 27. 4. - Togo, raniji Francuski Togoland, stekao nezavisnost od UN starateljstva koje je provodila Francuska. 28. 4. - Nedavno izabrani južnokorejski potpredsednik Lee Ki-poong ubijen od strane svog sina, koji je ubio i ostatak porodice i sebe. 29. 4. - Prvo test emitovanje televizije u Albaniji, zvanično od 1. maja. 29. 4. - Dalaj Lama, Tenzin Gjatso, stiže u Dharamsalu, gde će biti sedište tibetanske vlade u egzilu. Maj/Svibanj 1. 5. - Obaranje U-2, američkog špijunskog aviona, iznad SSSR izaziva krizu. 1. 5. - Država Bombay u Indiji podeljena po lingvističkom principu na Maharashtru i Gujarat. 2. 5. - Robert H. Goetz izveo u Njujorku prvu bajpas operaciju na čoveku. 3. 5. - Ustanovljena EFTA, Evropska asocijacija slobodne trgovine. 5. 5. - Hruščov objavio da je iznad SSSR oboren američki avion - nije pominjao detalje pa su Amerikanci pustili priču o meteorološkoj misiji koja je imala nesreću. 5. 5. - SAD odobrile zajam FNRJ od 14,8 miliona dolara za kupovinu 59 dizel lokomotiva. (NYT, vest ponovljena 24. juna) 6. 5. - Predsednik SAD potpisao Zakon o građanskim pravima, kojim se osigurava registracija u biračkim spiskovima. 6. 5. - Princeza Margaret, sestra kraljice Elizabete, udala se za pučanina Antony Armstrong-Jonesa - prvo kraljevsko venčanje prenošeno preko televizije (razveli su se 1978). 7. 5. - Leonid Brežnjev je predsednik Prezidijuma Vrhovnog Sovjeta SSSR nakon Vorošilova (1960-64. i 1977-82, gen. sek. KPSS 1964-82). 9. 5. - Predsjednik Tito pustio u eksploataciju prvi jugoslavenski naftovod, Stružec - Sisak. 10. 5. - Nuklearna podmornica USS Triton završila prvo podvodno oplovljavanje Zemlje (Operacija Sandblast). 11. 5. - Tim Mosadovih agenata uhvatio Adolfa Eichmanna u Buenos Airesu (objavljeno 23. 5.). 11. 5. - Pokrenut Evropski socijalni fond, predviđen Rimskim ugovorom 1957. 13. 5. - Jean-Paul Sartre posetio Tita u Beogradu. 13. 5. - Zasedanje Odbora Predstavničkog doma za antiameričke aktivnosti u San Francisku je praćeno studentskim neredima. 13. 5. - Američka Šesta flota u poseti Jugoslaviji. (NYT) 15. 5. - Lansiran Sputnjik 4, prva letelica tipa Vostok, namenjena ljudskom letu. 16. 5. - Propao samit četiri sile u Parizu: Hruščov osuđuje Amerikance i povlači pozivnicu Eisenhoweru. 16. 5. - Theodore Maiman uključio prvi laser (rubinski). U ovo vreme nekoliko timova je radilo na teoretskim i praktičnim aspektima lasera. 17. 5. - Britanska kraljica-majka otvara branu Kariba na Zambeziju, ispred koje nastaje najveće veštačko jezero po zapremini na svetu. 22. 5. - Potres kod Valdivije u Čileju je najsnažniji ikad zabilježeni, magnitude 9,5. U potresu je stradalo između 3 i 6.000 osoba, cunami je bio smrtonosan i na Havajima i Japanu. 23. 5. - Organ CK KPSS "Kommunist" optužuje Tita da svojom "neutralnošću" pomaže SAD. (NYT) 27. 5. - Prvi državni udar u Turskoj: vojska je zbacila predsednika Bayara i premijera Menderesa, preuzima gen. Cemal Gürsel (do 1966) a Menderes je pogubljen dogodine. 27. 5. - Tito u Subotici optužuje SAD da su srušile samit preletom U-2, ranije je osuđivao obe strane. 30. 5. - U Pećkoj patrijaršiji svečano ustoličen patrijarh German, 43. poglavar SPC. Jun/Juni/Lipanj 1. 6. - Osnovan vršački "Hemofarm". 3. 6. - Jugoslavija će dobiti 41 milion dolara pomoći od SAD. (NYT) 5 - 7. 6. - JAHO I, prva jugoslavenska alpinistička ekspedicija na Himalaje, popela se na Trisul II i III. 7. 6. - Kubanske rafinerije u američkom vlasništvu odbile preraditi sovjetsku naftu (delom zbog velikih dugova kubanske vlade) - nacionalizovane su krajem meseca. 8 - 9. 6. - Tajfun Mary je pogodio Hong Kong i kinesku provinciju Fukien - strada 1.600 ljudi, najviše u klizištima. 10. 6. - Beograd protestuje Albaniji zbog Hoxhinih napada, početkom meseca i kineski zamenik premijera je napadao jugoslovenske "revizioniste". 11. 6. - U Drini se utopilo šestoro učenika iz Badovinaca. 15. 6. - Najmasovnije demonstracije u istoriji Japana, zbog ratifikacije ugovora sa SAD - preds. Eisenhower morao otkazati posetu, na molbu japanskog premijera. jun - NR Kina je izgradila prvi veliki hidro projekat na Žutoj reci, branu Sanmenxia - ubrzo dolazi do problema zbog velike količine sedimenta. jun - Objavljena pesma Itsy Bitsy Teenie Weenie Yellow Polkadot Bikini u izvedbi Briana Hylanda, misli se da je podstakla prodaju bikinija. 16. 6. - Masakr u Muedi: portugalska vojska pucala na demonstrante na severu Mozambika. 20. 6. - Federacija Mali (današnji Mali i Senegal) stekla nezavisnost (raspala se već u avgustu). 20. 6. - Norodom Sihanouk, raniji kralj i premijer, postaje Šef države Kambodže (do 1970). 21-22. 6. - Kinesko-sovjetski raskol: na kongresu Rumunske radničke partije u Bukureštu dolazi do sukoba između Hruščova i kineske delegacije. 24. 6. - Jugoslavija, Grčka i Turska raspustile Balkanski savez, zasnovan 1954. 24. 6. - U Kongu dogovoreno da će konzervativni Joseph Kasavubu biti predsednik a levičar Patrice Lumumba premijer. 24. 6. - Venecuelanski predsednik Rómulo Betancourt je povređen u atentatu iza kojeg stoji dominikanski diktator Rafael Trujillo - Organizacija američkih država uvodi sankcije u avgustu. 26. 6. Madagaskar nezavisan od Francuske. 28. 6. - Zasnovan Univerzitet u Novom Sadu (početak rada najesen). 28. 6. - Savezno izvršno veće odlučilo da će biti kontrolisane cene samo neke robe - deo predstojećih reformi. 30. 6. - Kongo stekao nezavisnost od Belgije, premijer Patrice Lumumba održao pred belgijskim kraljem "nepriličan" govor o patnjama kongoanskog naroda pod kolonijalizmom. Jul/Juli/Srpanj 1. 7. - Somalija, ili Somalska Republika, nastaje kada se raniji protektorat Britanski Somaliland, nezavisan od 26. juna, ujedini sa novonezavisnom Trustovskom Teritorijom Somalijom, koja je bila pod italijanskom administracijom. 1. 7. - Gana postaje republika, Kwame Nkrumah je prvi predsednik. 1. 7. - Sovjetski MiG-19 oborio američki izviđački avion Boeing B-47 Stratojet iznad Barentsovog mora, poginula 4-ica američkih avijatičara. 4. 7. – U Fort McHenry-ju prvi put istaknuta zastava SAD sa 50 zvjezdica, što će postati verzija u najdužoj upotrebi. 5. 7. - Predsednik SAD Eisenhower srezao uvoznu kvotu za kubanski šećer zbog nacionalizacije tamošnjih rafinerija - SSSR i NR Kina narednih dana izjavljuju da će kupovati kubanski šećer. 5. 7. - Kongoanska kriza već počinje: vojska se pobunila protiv svojih belih oficira, dolazi do napada na belce i njihovu imovinu. 5. 7. - Iz Jugoslavije naručeni traktori Massey-Ferguson za 10 miliona dolara (NYT). 7. 7. - Demonstracije protiv nasilja u Reggio Emiliji: policija i karabinjeri ubili petoricu. 9. 7. - U Beogradu je bio upravni direktor MMF Per Jacobsson: FNRJ traži zapadne kredite radi reforme na osnovu slobodnog tržišta. (NYT). 11. 7. - Moise Tshombe proglasio nezavisnost Katange od DR Kongo. Belgijska mornarica bombardovala luku Matadi, što vodi novom talasu nasilja. 11. 7. - U SAD objavljen klasični roman "Ubiti pticu rugalicu". 11. 7. - Administrator Dragutin Nežić imenovan za porečko-pulskog biskupa (do 1984). 13. 7. - John F. Kennedy nominovan za demokratskog kandidata na predsedničkim izborima. 13. 7. - Otvoren grad-hotel Sveti Stefan. 14. 7. - Rezolucijom 143, Savet Bezbednosti UN šalje trupe u Kongo - Operacija UN u Kongu (ONUC) traje do 1964. 14. 7. - Požar u mentalnoj bolnici u Gvatemali, stradalo 200 ljudi. 14. 7. - Jane Goodall stiže u Nacionalni park Gombe Stream u Tanganjici, gde započinje izučavanje primata. Iste godine otkriva da šimpanze koriste grančice za hvatanje termita. 15. 7. - Finale prvog Evropskog prvenstva u fudbalu, u Parizu: SSSR - Jugoslavija 2:1 posle produžetaka (Milan Galić postigao gol). 15. 7. - Japanski premijer Nobusuke Kishi podneo ostavku, usled gneva javnosti zbog ugovora o sigurnosti sa SAD, dolazi Hayato Ikeda (do 1964). jul - Jazz à Juan: Džez orkestar Radio Beograda pobedio na prvom festivalu u Juan-les-Pins. 16. 7. - Kinesko-sovjetski raskol: Hruščov povlači savetnike, otkazuje projekte saradnje. 19. 7. - Američki državni podsekretar C. Douglas Dillon razgovara sa Titom na Brionima - SAD će podržati reforme. 20. 7. - Američka raketa Polaris je prvi put lansirana sa podmornice. 21. 7. - Sirimavo Bandaranaike postaje premijer Sri Lanke, prva žena izabrani šef vlade (1960-65, 1970-77. i 1994-2000). 21. 7. - Francis Chichester, engleski navigator i jedriličar stigao u New York na jahti imena Gypsy Moth II – napravio je rekord sam prejedrivši Atlantski okean za 40 dana. 22. 7. - Liberal Jean Lesage je novi premijer Quebeca (do 1966), počinje Tiha revolucija u toj kanadskoj provinciji - sekularizacija, država blagostanja, porast suverenizma. 22. 7. - Prikazan film The Time Machine. 23. 7. - Iranski šah izjavio da već godinama faktički priznaje Izrael - Egipat (UAR) će zbog toga prekinuti diplomatske odnose. 23 - 30. 7. - 7. Filmski festival u Puli, najbolji film "Deveti krug". 26. 7. - Nakon što je Fernando Tambroni prinuđen na ostavku zbog tenzija u zemlji, Amintore Fanfani je po treći put italijanski premijer (do 1963). 27. 7. - Osnovan OECD. 27. 7. - Potpredsednik Richard Nixon je kandidat republikanaca na predsedničkim izborima u SAD. 30. 7. - FNRJ i Kuba potpisali trgovački sporazum. 31. 7. - Malajska Federacija objavila kraj Malajskog ustanka, komunisti će ponovo biti u pobuni 1968-89. Avgust/August/Kolovoz 1. 8. - Dahomej nezavisan od Francuske (od 1975. Benin). 3. 8. - Niger nezavisan od Francuske. Hamani Diori je predsednik do 1974. 3. 8. - Pod pritiskom spolja, Rafael Trujillo rekao bratu Héctoru da da ostavku, za predsednika Dominikane prvi put dolazi Joaquín Balaguer (1960-62, 1966-78. i 1986-96). 5. 8. - Gornja Volta nezavisna od Francuske (od 1984. Burkina Faso). 6. 8. - Kao odgovor na sankcije Sjedinjenih Država, Kuba je nacionalizovala američku i drugu stranu imovinu na njenom području. 6. 8. - Víctor Paz Estenssoro je ponovo predsednik Bolivije (do 1964). 7. 8. - Obala Slonovače nezavisna od Francuske. Félix Houphouët-Boigny je predsednik do 1993. 8. 8. - Od Kongo-Leopoldvila se otcepila država Južni Kasai, reintegrisana 1961-62. 9. 8. - Velike zapadne kompanije jednostrano smanjuju cenu nafte za 10% - to pokreće zemlje izvoznice na akciju. 10. 8. - Misija MMF u Jugoslaviji povodom reorganizacije ekonomije radi punog članstva u GATT-u (Opšti sporazum o carinama i trgovini). 10. 8. - Kong Leov puč u Laosu, zalaže se za neutralnost, oboren u decembru. 11. 8. - Čad nezavisan od Francuske, raniji deo Francuske Ekvatorijalne Afrike. François Tombalbaye je predsednik do 1975. 12. 8. - Balonski satelit Echo 1 je poslužio kao prvi telekomunikacioni satelit, preneo je predsednikovu poruku preko SAD. 13. 8. - Srednjoafrička Republika, ranija kolonija Ubangi-Šari, nezavisna od Francuske. 15. 8. - Republika Kongo (Kongo-Brazzavile) nezavisna od Francuske. 16. 8. - Joseph Kittinger napravio skok padobranom iz balona s visine od 31.333 metara iznad američke države New Mexico - postigao je rekorde za: skok s najveće nadmorske visine, najduži slobodni pad od 25,7 kilometara prije otvaranja padobrana i najveća brzina koju je postigao čovjek bez pomoći bilo koje vrste vozila 982 kilometra na sat (oborio Felix Baumgartner 2012. uz Kittingerove savete). 16. 8. - Kipar dobio nezavisnost od Britanije, pri čemu su Akrotiri i Dhekelia ostali njeni prekomorski posedi. Arhiepiskop Makarios III je predsednik (do 1977, s prekidom 1974) a Fazıl Küçük je potpredsednik (do 1973). Ugovor o garanciji (garantori Grčka, Turska, UK) zabranjuje uniju sa nekom državom, daje pravo garantorima da intervenišu da bi obnovili ranije stanje nakon kršenja (→ Turska invazija Kipra). 17. 8. - Gabon dobio nezavisnost od Francuske. 17. 8. - Novoimenovana grupa The Beatles počinje 48 večeri nastupa u hamburškom klubu Indra. 19. 8. - SSSR lansira Sputnjik 5, tj. Korablj-Sputnjik 2, s psima Bjelkom i Strijelkom, 40 miševa, 2 štakora i nekoliko biljaka. Svemirska letjelica se spušta nekoliko dana kasnije, a sve životinje su preživjele. 19. 8. - Američki pilot Francis Gary Powers osuđen u Moskvi na 10 godina zatvora zbog špijunaže (razmenjen 1962). 19. 8. - Američki program CORONA, misija Discoverer 14: prvi put u vazduhu pokupljena kapsula sa fotografskim materijalom snimljenim sa špijunskog satelita. Inače, predsedniku Eisenhoweru je 25-tog preporučeno da bude osnovana agencija za koordinaciju satelitskog izviđanja, Nacionalni ured za izviđanje (NRO). 20. 8. - Senegal istupio iz Federacije Mali objavivši nezavisnost. 22. 8. - Volkswagenwerk G.m.b.H. privatizacijom postaje Volkswagen AG - savezna i pokrajinska vlada zadržale po 20% akcija. 25. 8. - 11. 9. - Olimpijske igre u Rimu. Jugoslovenski fudbaleri osvojili zlatnu medalju, rvač Branislav Martinović srebrnu. 28. 8. - FNRJ i MMF postigli sporazum o tehničkim sredstvima za valutnu reformu. (NYT) 29. 8. - Jordanski premijer Hazza' Majali i još 11 ljudi poginulo od bombe u njegovoj kancelariji. 29. 8. - Veliki skok naprijed: jugoslovenska štampa javlja da je u NR Kini naređeno da se pšenica seje i u šumama. 29. 8. - 9. 9. - Potpredsednik i kandidat Richard Nixon je hospitalizovan zbog povrede kolena i infekcije - gubitak zamaha u kampanji i loš utisak u debati. Septembar/Rujan 2. 9. - Wilma Rudolph osvojila prvu od tri zlatne medalje na ovoj Olimpijadi. 2. 9. - U Dharamshali osnovan Parlament Centralne tibetanske administracije, u egzilu - danas Dan tibetanske demokratije. 5. 9. - Kongoanski predsednik Kasavubu smenio vladu Patrisa Lumumbe, na šta ovaj odgovara istom merom. 5. 9. - Cassius Clay (18) osvojio zlatnu medalju. 6. 9. - U Francuskoj objavljen Manifest 121, tj. Deklaracija o pravu neposluha u Alžirskom ratu: rat se vidi kao legitimna borba za slobodu. 7. 9. - Umro predsednik NDR Wilhelm Pieck; funkcija je ukinuta, šef partije Walter Ulbricht nastavlja kao predsednik Državnog saveta do smrti 1973. 8. 9. - Psycho u masovnom prikazivanju. 8. 9. - U Huntsvilleu, Alabami, Predsjednik Sjedinjenih Država Dwight D. Eisenhower formalno otvorio Marshall Space Flight Center (NASA je objekat počela koristiti već 1. jula) 9. 9.? - Liri Belishova, sekretar albanskog CK i članica politbiroa smenjena pod optužbom za prosovjetski stav, novi sekretar je Ramiz Alia. (NYT) 10. 9. - Bosonogi Abebe Bikila pobedio u olimpijskom maratonu, sa svetskim rekordom. Jugoslavija istog dana pobedila Dansku u finalu olimpijskog turnira. 10. 9. - Japan je prva azijska zemlja i četvrta na svetu sa kolor televizijom (tj. treća jer je Kuba prekinula). 13. 9. - Dvojica jugoslovenskih pilota prebegla u Austriju? (NYT) 14. 9. - U Bagdadu osnovana Organizacija zemalja izvoznica nafte, OPEC, prve članice su Iran, Irak, Kuvajt, Saudi Arabija, Venecuela. 14. 9. - Pukovnik Joseph Mobutu izvršio vojni udar u Kongo-Leopoldvilu, Lumumba u kućnom pritvoru. Mobutu će 20-tog postaviti Kolegij generalnih komesara, kabinet sastavljen od diplomaca. 20. 9. - 4. 10. - Predsednik Tito prisustvuje XV zasedanju Generalne skupštine UN, otputovao je iz Francuske brodom Queen Elizabeth a vratio se u Italiju na brodu Leonardo da Vinci (u Beogradu je 12. 10.). Poseta je bila praćena demonstracijama. 22. 9. - Mali se proglasio republikom (priznanje raspada Federacije Mali sa Senegalom). Modibo Keïta je predsednik do 1968. 26. 9. - U SAD održana prva televizijska debata između dvojice predsjedničkih kandidata - Johna F. Kennedyja i Richarda Nixona. 28. 9. - Na Kubi se osnivaju Komiteti odbrane revolucije - nadzor i komunalne usluge. 30. 9. - Prva epizoda The Flintstones - šest sezona sa 166 epizoda. Oktobar/Listopad 1. 10. - Nigerija nezavisna od Velike Britanije. 3. 10. - Prva epizoda The Andy Griffith Show, 249 epizoda do 1968. 5. 10. - Referendum u Južnoafričkoj Uniji, beli glasači za republiku (proglašena sledeće godine). 6. 10. - Prikazan Spartacus. 10. 10. - Vladimir Velebit je imenovan za izvršnog sekretara Ekonomske komisije UN za Evropu (UNECE, do 1967). 12. 10. - Nikita Hruščov navodno lupao cipelom o sto tokom debate u UN o kolonijalizmu. 12. 10. - Inejiro Asanuma, vođa opozicijske Japanske socijalističke partije, ubijen prilikom debate na nacionalnoj televiziji. 12. 10. - Prikazan film The Magnificent Seven. 14. 10. - Na 11. Generalnoj konferenciji težina i mera je definisan Međunarodni sistem јedinica (SI). Napuštena definicija metra putem etalona - prelazi se na broj određenih talasnih dužina (od 1983. preko brzine svetlosti). oktobar? - Memorandum katoličkih biskupa FNRJ: traže slobodu poduke, štampe i povratak nacionalizovane imovine, zauzvrat će priznati državu (Tito odgovara u novembru). 19. 10. - Uveden Američki embargo protiv Kube, nakon što su bez nadoknade nacionalizovane firme u američkom vlasništvu. 23. 10. - Otkriven Spomenik borcima Revolucije u Valjevu (Stjepan Filipović), autora Vojina Bakića. 24. 10. - "Nedelinova katastrofa" na Bajkonuru - u eksploziji rakete na lansirnoj rampi poginulo 78 ljudi, po zvaničnim podacima. 28. 10. - Predsednik Tito primio predstavnike Matice srpske, Matice hrvatske i pravopisne komisije povodom izdanja novog Pravopisa srpskohrvatskog jezika. 28. 10. - Savezna skupština usvojila novi zakon o štampi (nema cenzure ali sprovodi se neformalna samocenzura). 29. 10. – U Louisvilleu, Kentucky, Cassius Clay (koji je kasnije prešao na islam i uzeo ime Muhamed Ali) pobijedio u svom prvom profesionalnom meču. 31. 10. - Ciklon pogodio Istočni Pakistan (Bangladeš), stradalo preko 14.000 ljudi, nakon 3.500 ljudi ranije tokom meseca. Novembar/Studeni 1. 11. - Na snazi je Haški ugovor iz 1958. kojim je uspostavljena ekonomska unija Benelux. 2. 11. - Penguin Books može objaviti necenzuriranu verziju Lawrenceovog romana "Ljubavnik lady Chatterley" u UK, pošto je presuđeno da je nevina po optužbi za opscenost. 3. 11. - Veliki skok naprijed: u NR Kini je vrhunac gladi, doneseno je "12 mera" za oživljavanje proizvodnje na selu. 3. 11. - Kamerunski političar Félix-Roland Moumié ubijen u Ženevi. 4. 11. - Završeno snimanje filma The Misfits, poslednjeg za Clarka Gablea, koji umire od infarkta nekoliko dana kasnije, i za Marilyn Monroe († 1962). 8. 11. - Predsednički izbori u SAD: John F. Kennedy pobjeđuje Richarda Nixona sa 303 prema 219 u elektorskim glasovima, mada je razlika u narodnim glasovima svega 112.827 (0,17%) a u državama 26 prema 22 za Nixona. Republikanci će se žaliti na rezultate u Teksasu i Ilinoju, što je odbačeno u decembru. 11. 11. - Proglašen je Nacionalni park Mljet, što je prvi pokušaj zaštite izvornog ekosustava na Jadranu. 11. 11. - Pokušaj vojnog udara protiv južnovijetnamskog predsednika Ngo Dinh Diema. 11 - 25. 11. - Međunarodni sastanak komunističkih i radničkih partija u Moskvi, njih 81 (Izjava objavljena u decembru) - produbljen kinesko-sovjetski spor. Odsutna SKJ napadnuta zbog "oportunizma i revizionizma". 13. 11. - Požar u bioskopu u Amudi, kurdskom selu u Siriji, stradalo preko 200 dece. 13. 11. - Levičari pokušali zbaciti gvatemalskog predsednika Ydígoras Fuentesa, Revolucionarni pokret 13. novembra, MR-13, deluje još nekoliko godina. 14. 11. - U sudaru vozova blizu Pardubica u Čehoslovačkoj stradalo 118 ljudi. 15. 11. – Američka podmornica USS George Washington krenula na prvu patrolu sa nuklearnim raketama Polaris. novembar? - "Tri dana u paklu" je "prva satirična drama" postavljena u Beogradu posle rata. (NYT 26. nov.). ca. 18. 11. - Branko Ćopić je kritikovan zbog intervjua u sovjetskom časopisu (dogodine je isključen iz SKJ). 22. 11. - Premijera izuzetno popularnog domaćeg filma "Ljubav i moda". 22. 11. - Kasavubuova delegacija dobija mesto u Generalnoj skupštini UN umesto Lumumbine - to je praktično njegov politički kraj. 24. 11. - Ministar Koča Popović u Beču: dogovoren trgovački sporazum, prihvaćeni jugoslovenski zahtevi proistekli iz rata. 25. 11. - U Dominikanskoj Republici ubijene tri sestre Mirabal, protivnice diktatora Trujilla. 27. 11. - Patris Lumumba beži iz kućnog pritvora, pokušavajući da stigne do lojalista u Stenlivilu. 28. 11. - Mauritanija dobila nezavisnost od Francuske, Moktar Ould Daddah je predsednik do 1978. 29. 11. - Antikomunisti ometaju koncert jugoslovenskog hora u Carnegie Hallu. (NYT) Decembar/Prosinac 1. 12. – Trupe lojalne Mobutuu hapse Lumumbu na putu za Stenlivil. 1. 12. - Sputnjik 6, sovjetski svemirski brod od 5 tona, koji je sadržavao životinje, insekte i biljke lansiran u orbitu - brod je sagorio prilikom povratka. 1. 12. - Koča Popović u poseti Rimu. 2. 12. - Canterburyski nadbiskup, Geoffrey Francis Fisher, razgovarao sa Papom Ivanom XXIII oko sat vremena u Vatikanu - to je bilo prvi put u 500 godina da jedan poglavar Anglikanske crkve posjeti Papu. 2. 12. - Savezna narodna skupština donela Odluku o obrazovanju Komisije za ustavna pitanja (pripremaće ustav iz '63). Prema Titovoj najavi od 28. novembra, pratiće tendencije decentralizacije i veće slobode u ekonomiji. 7. 12. - Jugoslavija, UAR i Cejlon povlače trupe iz snaga UN u Kongu, FNRJ i diplomatsku misiju 9. 12. – Posjeta francuskog predsjednika Charlesa de Gaullea Alžiru obilježena krvavim neredima između evropskih i muslimanskih grupa po najvećim gradovima Alžira, gdje je ubijeno 127 ljudi. 9. 12. - Prva epizoda britanske serije Coronation Street - broj epizoda 2020. prešao 10.000, najdugotrajnija TV sapunica. 10. 12. - Otvorene deonice Autoputa Bratstva i jedinstva: Niš-Grdelica i Udovo-Đevđelija, 83 km. 10. 12. - Počinje gradnja sovjetskog naftovoda Družba koji će snabdevati istočnu Evropu (završen 1964). 12. 12. - Odluka američkog Federalnog suda da je anti-integracioni zakon na snazi u Louisiani nekonstitutivan potvrđena od strane američkog Vrhovnog suda. 12. 12. - Antoine Gizenga se proglasio za Lumumbinog naslednika: Slobodna Republika Kongo traje na istoku zemlje do sledeće godine. 13. 12. - Dok je etiopski Imperator Haile Selassie bio u posjeti Brazilu, komandant Imperijalne garde pokušao izvesti puč u korist krunskog princa Asfawa Wossena; trupe ugušile pokušaj nakon četiri dana, car amnestirao sina. 14. 12. - Tanker "M/T Petar Zoranić" zadarskog Jugotankera sudario se u Bosforu sa grčkim tankerom "World Harmony", došlo je do eksplozije a olupine su izazvale i požar na obali; poginulo 21 jugoslavenskih/hrvatskih pomoraca, 29 grčkih i 3 Turaka. 14. 12. - Generalna skupština UN donela Deklaraciju o davanju nezavisnosti kolonijalnim zemljama i narodima. 14. 12. - Potpisana konvencija kojom će Organizacija za evropsku ekonomsku saradnju postati O. za e. s. i razvoj (OECD, 1961) 15. 12. - Nepalski kralj Mahendra uveo apsolutističku vladavinu. 15. 12. - Grčka prodaje Jugoslaviji 50 aviona F-84G. (NYT) 16. 12. - Sudar dva aviona iznad Njujorka odnosi 134 života, do tada najgora nesreća u avionskom saobraćaju. 16. 12. - Građanski rat u Laosu: Bitka za Vijentijan se okončava pobedom proameričkog generala Phoumi Nosavana. Kong Le se povlači na Ravnicu ćupova. 17. 12. - Američki vojni transporter udario u toranj minhenske crkve sv. Pavla i pao na tramvaj - stradalo je 52 ljudi, od čega 32 na zemlji. 18. 12. - Francuska mornarica skrenula teretnjak "Srbija" u Mers el Kebir radi pretresa. Dva dana kasnije na "Martin Krpanu" pronađeno nepopisano oružje, do kraja meseca zaustavljeni i "Podgora" i još jedan brod. (NYT) 19. 12. - Požar tokom gradnje nosača aviona USS Constelation u Bruklinu, stradalo je 50 ljudi. 20. 12. - Lansiran Discoverer XIX u polarnu orbitu iz zračne baze Vandenberg da bi mjerio radijaciju. 20. 12. - Osnovan Front nacionalnog oslobođenja Južnog Vijetnama, komunističko političko krilo antiameričkih gerilskih snaga Vijetkong. 26. 12. - Predsednik Tito na zajedničkoj sednici oba veća Savezne narodne skupštine podnosi ekspoze o predlogu petogodišnjeg plana privrednog razvoja Jugoslavije 1961-1965. Okrivljuje zapad kao glavni izvor nereda u svetu. Osuđuje i Kineze i Sovjete za prošlomesečni Moskovski manifest. 27. 12. - Francuska izvršila treću nuklearnu probu na svom poligonu u Reggane-u, Alžir. 27. 12. - Objavljeno da su MMF i nekoliko zapadnih zemalja odobrili FNRJ zajam od 275 miliona dolara za predstojeće ekonomske reforme. Reforme su neophodne zbog neefikasnosti i sve većeg platnog deficita. 28. 12. - FNRJ usvaja novi ekonomski program i fiskalne reforme, budžet iznosi 740 miliona dolara, po novom kursu. 29. 12. - Hapšenje 29 osoba u FNRJ kao albanskih špijuna. (NYT) Kroz godinu Svjetsko stanovništvo broji malo preko tri milijarde. Početak rada HE Peruća [1] Arhivirano 2011-08-31 na Wayback Machine-u. Grade se deonice Autoputa Bratstva i jedinstva Niš - Grdelica i Udovo - Đevđelija. U Vinči počela proizvodnja radioaktivnog izotopa. Žetva u FNRJ je druga najbolja posle rata, ali je zbog velike količine uloženog novca ipak ostvaren gubitak, a i mora se uvesti 200.000 tona žita iz SAD. Beogradski institut "Mihajlo Pupin" razvio prvi digitalni računar u Jugoslaviji - CER-10 (FNRJ je šesta zemlja sveta koja je to postigla [2] Arhivirano 2010-12-06 na Wayback Machine-u). Spomenici: Spomen-park Jajinci; Spomenik revoluciji u Valjevu (Stjepan Filipović); Spomenik NOB-u na trgu Bratstva i jedinstva u Prištini. Na beogradskom Zelenom vencu izgrađena zgrada Energoprojekta (kasnija Beobanka). RTB Bor osniva IHP Prahovo kao fabriku superfosfata (danas Elixir Prahovo). Prema Rudiju Supeku, jugoslovenski marksistički filozofi su odneli poslednju veliku bitku velikih razmera, dogmati su se u porazu povukli s javne scene. 1960. u temama Rukovodstvo FNRJ: Predsednik Republike i Predsednik Saveznog izvršnog veća: Josip Broz Tito Predsednik Savezne skupštine: Petar Stambolić Nove države (hronološki; Federacija Mali se ubrzo razišla u Senegal i Republiku Mali): Nepriznate države koje su se izdvojile iz Kongo-Leopoldvila: Televizija. TV serije: "Servisna stanica" (1959-60) (TV Beograd). Neki domaći filmovi: "Kapetan Leši", "Drug predsednik centarfor", "Ljubav i moda", "Zajednički stan", "Bolje je umeti" (→ Kategorija:Filmovi 1960.). Rođenja Januar/Siječanj 4. 1. - Branimir Brstina, srpski glumac 4. 1. - Michael Stipe, pevač R.E.M. 10. 1. - Maja Sabljić, glumica 12. 1. - Božidar Đurović, pozorišni reditelj, upravnik N.P. u Beogradu 12. 1. - Oliver Platt, glumac 12. 1. - Dominique Wilkins, košarkaš 16. 1. - Ljubomir Kerekeš, hrvatski glumac 19. 1. - Žarko Laušević, glumac († 2023) 20. 1. - Will Wright, dizajner SimCity, The Sims 21. 1. - Halid Muslimović, pjevač 22. 1. - Michael Hutchence, pevač INXS († 1997) 27. 1. - Ante Čedo Martinić, glumač († 2011) 29. 1. - Greg Louganis, skakač u vodu 31. 1. - Željko Šturanović, crnogorski političar († 2014) Februar/Veljača 2. 2. - Olivera Ježina, glumica 3. 2. - Joachim Löw, fudbaler, trener 7. 2. - James Spader, glumac 7. 2. - Duško Kuliš, pjevač 8. 2. - Benigno Aquino III, predsednik Filipina († 2021) 9. 2. - Holly Johnson, frontmen Frankie Goes to Hollywood 13. 2. - Pierluigi Collina, fudbalski sudija 14. 2. - Vladan Gajović, glumac 19. 2. - Momčilo Bajagić Bajaga, muzičar 19. 2. - Prince Andrew, Duke of York, drugi sin Elizabeth II 23. 2. - Naruhito, car Japana 25. 2. - Ružica Đinđić rođ. Pavlović, Zoranova udovica 28. 2. - Dorothy Stratten, model, glumica († 1980) Mart/Ožujak 5. 3. - Zilhad Ključanin, bosanskohercegovački književnik 7. 3. - Ivan Lendl, češki tenisač 8. 3. - Jeffrey Eugenides, književnik 9. 3. - Želimir Obradović Željko, srpski košarkaš i trener 15. 3. - Gordana Matković, srpska ekonomistkinja, stručnjak za socijalu 20. 3. - Jorgovanka Tabaković, guvernerka Narodne banke Srbije 21. 3. - Ayrton Senna, brazilski vozač Formule 1 († 1994.) 22. 3. - Bojan Pečar, basista "Ekatarine Velike" († 1998) 23. 3. - Davorin Bogović, hrvatski pjevač 24. 3. - Nena, njemačka pjevačica April/Travanj 2. 4. - Linford Christie, atletičar 4. 4. - Hugo Weaving, glumac 5. 4. - Adnan Terzić, bosanskohercegovački političar 11. 4. - Jeremy Clarkson, novinar, TV voditelj 11. 4. - Marko Elsner, fudbaler 13. 4. - Rudi Völler, fudbaler, trener 13. 4. - Jadranka Šešelj, Vojislavova supruga 14. 4. - Brad Garrett, glumac, komičar 15. 4. - Filip od Belgije, kralj 16. 4. - Rafael Benítez, fudbaler, trener 16. 4. - Pierre Littbarski, fudbaler, trener 18. 4. - Đurđa Adlešić, hrvatska političarka 28. 4. - Walter Zenga, golman, trener Maj/Svibanj 2. 5. - Đorge Ivanov, predsednik Makedonije 2. 5. - Dragan Marković Palma, srpski političar († 2024) 5. 5. - Svetislav Goncić Bule, srpski glumac 8. 5. - Franco Baresi, fudbaler, trener 8. 5. - Vladimir Pištalo, književnik 10. 5. - Bono, frontmen irske rock grupe U2 15. 5. - Rimas Kurtinaitis, košarkaš 17. 5. - Radoman Kanjevac, pesnik († 2025) 17. 5. - Branko Miljuš, fudbaler 18. 5. - Yannick Noah, teniser 21. 5. - Žarko Obradović, srpski političar 22. 5. - Ljubiša Diković, načelnik generalštaba Vojske Srbije 27. 5. - Emir Mutapčić, košarkaš, trener Jun/Juni/Lipanj 1. 6. - Semir Osmanagić, popularizator navodnih piramida 2. 6. - Tony Hadley, pevač Spandau Ballet 4. 6. - Ivica Čuljak Satan Panonski, hrvatski pjevač († 1992) 7. 6. - Marina Nemet, hrvatska glumica († 2010) 7. 6. - Svetlana Kitić, rukometašica 7. 6. - Dinko Tucaković, filmski reditelj, scenarista, kritičar († 2013) 8. 6. - Mick Hucknall, pevač Simply Red 17. 6. - Marina Rajević Savić, TV novinarka 22. 6. - Erin Brockovich, eko-aktivistkinja 23. 6. - Berislav Rončević, hrvatski političar 25. 6. - Zorica Kondža, pjevačica Jul/Srpanj 1. 7. - Đorđe Đogani, pevač, plesač 4. 7. - Roland Ratzenberger, vozač Formule 1 († 1994) 6. 7. - Maja Lalević, glumica, advokat 8. 7. - Ena Begović, hrvatska glumica († 2000) 14. 7. - Jane Lynch, američka glumica 19. 7. - Atom Egoyan, režiser 23. 7. - Fadil Vokrri, fudbaler, predsednik FS Kosova († 2018) 28. 7. - Ljubivoje Tadić, srpski glumac, reditelj, dramaturg 30. 7. - Richard Linklater, filmski režiser i scenarista Avgust/August/Kolovoz 1. 8. - Chuck D, frontmen Public Enemy 4. 8. - José Luis Rodríguez Zapatero, premijer Španije 7. 8. - David Duchovny, američki glumac 10. 8. - Antonio Banderas, španski glumac 11. 8. - Tomislav Ivković, nogometaš, trener 14. 8. - Sarah Brightman, sopran, glumica 16. 8. - Timothy Hutton, glumac 17. 8. - Sean Penn, američki glumac 29. 8. - Predrag Vušović, glumac († 2011) 31. 8. - Hassan Nasrallah, generalni sekretar Hezbolaha († 2024) Septembar/Rujan 1. 9. - Marko Mlinarić, hrvatski nogometaš 7. 9. - Dragan Jočić, srpski političar 9. 9. - Hugh Grant, britanski glumac 10. 9. - Colin Firth, britanski glumac 10. 9. - Alison Bechdel, američka autorka stipova 14. 9. - Mirko Bašić, hrvatski rukometaš 14. 9. - Melissa Leo, glumica 25. 9. - Petar Lazić, srpski književnik satiričar († 2017) 28. 9. - Mehmed Baždarević, bosanskohercegovački nogometaš Oktobar/Listopad 5. 10. - Sandra Belić, violončelistkinja 7. 10. - Dragan Kojić Keba, pevač 12. 10. - Drago Krpina, hrvatski političar 15. 10. - Slavko Štimac, glumac 17. 10. - Mladen Vojičić Tifa, bosanskohercegovački muzičar 18. 10. - Jean-Claude Van Damme, akcioni glumac 20. 10. - Lepa Brena, pevačica 23. 10. - B. D. Wong, američki glumac 28. 10. - Jasmina Avramović, glumica 29. 10. - Agim Čeku, albanski vojnik i političar 30. 10. - Maradona, argentinski fudbaler († 2020) 31. 10. - Reza Pahlavi, krunski princ Irana Novembar/Studeni 1. 11. - Tim Cook, direktor Apple Inc. 2. 11. - Tihomir Blaškić, oficir HVO, osuđen za ratne zločine 4. 11. - Siniša Glavašević, hrvatski književnik i novinar († 1991.) 4. 11. - Kathy Griffin, glumica, komičarka 5. 11. - Snežana Bogdanović, glumica 5. 11. - Tilda Swinton, glumica 7. 11. - Dragan Jovanović Danilov, srpski književnik 8. 11. - Dragan Kanatlarovski, fudbaler 8. 11. - Oleg Menjšikov, glumac 9. 11. - Andreas Brehme, fudbaler, trener († 2024) 17. 11. - Tihomir Stanić, glumac 18. 11. - Kim Wilde, pevačica, vrtlarka 19. 11. - Milan Delčić Delča, frontmen "U škripcu" († 2011) 25. 11. - John F. Kennedy Jr., advokat, izdavač, sin JFK († 1999) 27. 11. - Tim Pawlenty, američki političar 27. 11. - Julija Timošenko, premijerka Ukrajine 28. 11. - John Galliano, modni kreator 30. 11. - Gary Lineker, fudbaler Decembar/Studeni 3. 12. - Daryl Hannah, američka glumica 3. 12. - Julianne Moore, glumica 9. 12. - Dobroslav Paraga, hrvatski političar 10. 12. - Kenneth Branagh, glumac, režiser, scenarista, producent 14. 12. - Ibrahim Raisi, predsednik Irana († 2024) 22. 12. - Zoran Živković, premijer Srbije Kroz godinu Zufer Avdija, košarkaš Ekstra Nena, srpska pevačica Vladimir Pištalo, književnik Semezdin Mehmedinović, književnik Smrti Januar/Siječanj – Mart/Ožujak 4. 1. - Albert Camus, francuski pisac, dobitnik Nobelove nagrade (* 1913) 20. 1. - Milan Ćurčin, pesnik, kritičar (* 1880) 30. 1. - Simeon Stanković, episkop šabački (* 1886) 7. 2. - Igor Kurčatov, fizičar (* 1903) 10. 2. - Alojzije Stepinac, hrvatski kardinal (* 1898) 20. 2. - Leonard Woolley, arheolog (* 1880) 26. 2. - Aleksandar Belić, lingvista, predsednik SANU (* 1876) 29. 2. - Walter Yust, glavni urednik Britannice (* 1894) 10. 3. - Ksenija Petrović Njegoš, crnogorska princeza (* 1881) 11. 3. - Roy Chapman Andrews, istraživač, naturalista (* 1884) April/Travanj – Jun/Lipanj 17. 4. - Eddie Cochran, rok pevač (* 1938) 20. 4. - Ksenija Aleksandrovna Romanova, sestra poslednjeg ruskog cara (* 1875) 24. 4. - Max von Laue, njemački fizičar, nobelovac (* 1879) 25. 4. - Amānullāh Khān, bivši kralj Afganistana (* 1892) 11. 5. - John D. Rockefeller, Jr., finansijer, filantrop (* 1874) 21. 5. - Branko Šotra, slikar (* 1906) 23. 5. - Georges Claude, pronalazač neonskog osvetljenja (* 1870) 27. 5. - James Montgomery Flagg, ilustrator (* 1877) 30. 5. - Boris Leonidovič Pasternak, ruski novelist (* 1890) 31. 5. - Walther Funk, nacistički ekonomista (* 1890) 1. 6. - Paula Hitler, Adolfova sestra (* 1896) 3. 6. - Ana Pauker, bivša rumunska političarka (* 1893) 14. 6. - Dragutin Prica, admiral (* 1867) 22. 6. - Vladimir Stahuljak, hrvatski skladatelj, orguljaš i zborovođa (* 1876.) 27. 6. - Ivan Matetić Ronjgov, hrvatski skladatelj, melograf i glazbeni pedagog, fiksirao Istarsku ljestvicu (* 1880.) Jul/Srpanj – Septembar/Rujan 1. 7. - Hermann Neubacher, nacistički diplomata (* 1893) 6. 7. - Aneurin Bevan, britanski političar, inicijator Nacionalne zdravstvene službe (* 1897) 14. 7. - Maurice de Broglie, fizičar (* 1875) 16. 7. - Albert Kesselring, nemački feldmaršal (* 1885) 16. 7. - Ivan Šarić, nadbiskup vrhbosanski u emigraciji (* 1871) 24. 7. - Hans Albers, glumac, pevač (* 1891) 27. 7. - Sima Pandurović, srpski književnik (* 1883) 28. 7. - Svetislav Milosavljević - Tisa, general KVJ, bivši vrbaski ban (* 1882) 9. 8. - Sreten Vukosavljević, sociolog, političar (* 1881) 10. 8. - Frank Lloyd, filmski režiser, scenarista (* 1886) 7. 9. - Wilhelm Pieck, predsednik istočne Nemačke (* 1876) 8. 9. - Feroze Gandhi, indijski političar, Indirin muž (* 1912) 20. 9. - Ida Rubinstein, plesačica, glumica (* 1885) 25. 9. - Viktor Vida, hrvatski književnik (* 1913.) 27. 9. - Sylvia Pankhurst, sifražetkinja (* 1882) Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac 14. 10. - Abram Jofe, sovjetski fizičar (* 1880) 15. 10. - Josip Goldberg, geofizičar, profesor, akademik JAZU (* 1885) 17. 10. - Gligorije Elezović, istoričar (* 1879) 18. 10. - Teodora Arsenović, glumica (* 1885) 19. 10. - Svetomir Đukić, general, nekada direktor Srpskog olimpijskog kluba (* 1882) 25. 10. - Harry Ferguson, inženjer, izumitelj (* 1884) 29. 10. - Sreten Stojanović, vajar, akvarelista (* 1898) 5. 11. - Mack Sennett, američki filmski režiser, glumac i producent kanadskog porijekla (* 1880) 6. 11. - Erich Raeder, nemački veliki admiral (* 1876) 11. 11. - Rudolf Fizir, hrvatski zrakoplovac (* 1891.) 16. 11. - Clark Gable, američki filmski glumac (* 1901) 24. 11. - Olga Aleksandrovna Romanova, sestra poslednjeg ruskog cara (* 1882) 25. 11. - Sestre Mirabal, dominikanske opozicionarke (* 1924, '26 i '35) 25. 11. - Mitar Bakić, političar, narodni heroj (* 1908) 2. 12. - Fritz August Breuhaus de Groot, arhitekta (* 1883) Kroz godinu Bogoljub Jevtić, bivši premijer kraljevske vlade (* 1886) Izabel Haton, lekarka u Srbiji tokom I sv. rata (* 1887) Nobelove nagrade Fizika: Donald Glaser (za izum komore na mjehuriće) Kemija: Willard Libby (za metod upotrebe ugljenika-14 za određivanje starosti u arheologiji i drugim oblastima nauke) Fiziologija i medicina: Frank Macfarlane Burnet i Peter Medawar (otkriće stečene imunološke tolerancije) Književnost: Saint-John Perse (visoki let i evokativne slike njegove poezije koja na vizionarski način odražava stanje našeg vremena) Mir: Albert Lutuli (nenasilna borba protiv aparthejda u Južnoj Africi) Reference Literatura Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres. Osa Archivum Catalog. HU OSA; Records of Radio Free Europe/Radio Liberty Research Institute: Publications Department: Background Reports; Open Society Archives at Central European University, Budapest. Vanjske veze Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar