Mar Caspia

A mar Caspia u mar Caspio (en ruso Каспийское море, Kaspískoie more; en azerín Xəzər dənizi; en persa دریای مازنداران،دریای خذر, Darya-ye Mazandaran, Darya-ye Khazar; en turcomán Hazar deňizi; en cazaco Каспий теңізі, Kaspij teñizi), ye una mar zarrata situata entre Asia y Europa. Ye a masa d'augua interior mas gran d'o mundo, con una superficie de 371.000 km². A sobén ye considerato lo laco mas gran d'o mundo, encara que no ye d'augua dolza sino salata. As prencipals aportacions d'augua son feitas por o río Volga y atros ríos con menos caudal como o río Ural, o río Emba y o río Kura. Cheografía A mar Caspia ye rodiata por Rusia a l'ueste, por Azerbaichán a lo sud-ueste, por Irán a lo sud, por Turkmenistán a lo sud-este y por Cazaquistán a lo norte y a l'este, on se troban as estepas d'Asia Central. A lo sud-ueste d'a Caspia, i son as montanyas d'o Caucaso, y a lo sud o macizo d'o Elburz. Ye connectata con a mar d'Azov por medio d'a canal de Manich. Hidrografía As pencipals aportacions d'augua son feitas por as auguas d'os ríos Volga, Ural, Emba, Terek y o río Kura. Caracteristicas y ecolochía A mar Caspia tien caracteristicas comuns no nomás con as mars sino que tamién con os lagos. Por ixo, a sobén ye considerau como un lago, o mas gran d'o mundo, encara que as suyas auguas son dulces y no pas saladas. O río Volga (que bi aporta un 80% de l'augua fluvial que en recibe) y o río Ural desauguan en a mar Caspia, que ye una mar endorreica, ye decir, que no en tien denguna salida natural d'as suyas auguas (sin contar a evaporación). Asinas, o ecosistema caspián ye un ecosistema d'una cuenca cerrada, con un nivel propio que ye independient d'o nivel d'os oceanos d'o mundo. A mar Caspia se cerró fa arredol de 5,5 milions d'anyadas. O suyo nivel puya u baixa, a sobén a escape, a traviés d'os sieglos. Bellos historiadors rusos dicen que una d'as creixidas medievals d'a mar Caspia inundó bella ciudat d'os khazaros, como Atil. En 2004, o nivel d'as auguas yera de -28 metros, ye decir, 28 metros baixo o livel d'a mar. En o transcurso d'os sieglos, o nivel d'a mar Caspia cambió seguntes as auguas que bi desauguaba o río Volga, seguntes as plevias d'a cuenca hidrografica d'iste río. Istas plevias se relacionan con as variacions d'as depresions d'orichen atlantico que plegan ta l'interior de Rusia, seguntes os ciclos d'a clamada oscilación de l'Atlantico Norte. Asinas, os nivels d'a mar Caspia se relacionan con as condicions atmosfericas de l'Atlantico Norte, a una distancia de millars de km a l'ueste. Istas condicions fan d'a mar Caspia un lugar de muito intrés ta estudiar as causas y os efectos d'o cambio climatico. O zaguer ciclo a corto termin d'o nivel d'a mar Caspia principió con una caita d'o suyo nivel de 3 metros dende 1929 dica 1977, ta puyar luego 3 m dende 1977 dica 1995. Dende ixa calendata, nomás bi ha bella chicota oscilación, encara que istos cambios han feito problemas medioambientals en a rechión. Toponimia En a traducción Herediana de Plutarco se puet leyer Mar de Ircania. Sindembargo en o "Libro d'o Trasoro" ya se troban as palabras caspia e caspián. En "La Flor de las Ystorias d'Orient" s'escribe Mar Caspis. En o "Libro d'as Marabillas d'o Mundo" escriben Mar de Caspia. Referencias Vinclos externos Se veigan as imáchens de Commons sobre Mar Caspia.