باکوو بۆلیڤارد

باکوو بۆلیڤارد سەیرانگایەکە لە ساڵی ١٩٠٩دا دامەزراوە کە ھاوتەریب لەگەڵ کەناری دەریای باکۆ دەڕوات. مێژووەکەی بۆ زیاتر لە ١٠٠ ساڵ دەگەڕێتەوە، بۆ ئەو سەردەمەی کە بارۆنەکانی نەوتی باکو کۆشکەکانیان بەدرێژایی کەناری قەزوین دروست کرد و کەناری دەریاکە بە شێوەیەکی دەستکرد ئینج بە ئینج دروست کرابوو. شوێن پارکەکە بە درێژایی کەنداوێک کە ڕووی لە باشوورە لەسەر دەریای قەزوین درێژ دەبێتەوە. بە شێوەیەکی نەریتی لە گۆڕەپانی ئازادی دەست پێدەکات و بەردەوام دەبێت لە ڕۆژاوا تا شاری کۆن و لەودیوەوە. لە ساڵی ٢٠١٢ەوە، یێنی بولڤار (بۆلیڤاری نوێ) بە شێوەیەکی بنەڕەتی درێژییەکەی دوو ھێندە زیادکردووە بۆ ٣٫٧٥ کم، کە ڕێگاکانی سەیرانگاکانی تا گۆڕەپانی ئاڵای نیشتمانی درێژکردووەتەوە. لە ساڵی ٢٠١٥ بۆلیڤاری وایت سیتی ٢ کمێکی دیکەی بۆ ڕۆژھەڵاتی گۆڕەپانی ئازادی زیاد کرد و ڕاپۆرتەکان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە لە کۆتاییدا ڕەنگە بۆلیڤارەکە ٢٦ کم درێژ بێت، لەنێویاندا بیبیھەیبەیت. مێژوو سەردەمی ئیمپراتۆری ڕووسیا و کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان ئەم بولیوارە بۆ بەستنەوەی کێڵگە نەوتییەکان لە بیبی حەیبەت وەک بەشێک لە پڕۆژەکانی گەشەپێدانی شارەکان لەلایەن کۆمیسیۆنی باخداری شارەوانییەکانەوە دامەزراوە. لە ساڵی ١٩٠٠ کۆمیسیۆنی باخداری شارەوانی بڕیاریدا بە چاندنی دار و دار بەدرێژایی کەناری دەریا. کازمیێرز سکورێڤیچ، ئەندازیارێکی پۆڵەندییە، دیزاینی کەمپێکی بە پانی ٢٠ مەتر کردووە، بە بەکارھێنانی ڕوەک کە لە کەشوھەوای زۆر گەرم و وشک و گەرمی باکۆدا دەمێنێتەوە. لە ساڵی ١٩٠٩دا مامۆستا حەسەن ھەجینسکی بەرپرسی بەشی بیناسازی شارەوانی باکو بە خەرجکردنی ٦٠ ھەزار ڕوبڵ پارکەکەی باشتر کرد دوای ئەوەی دوما بڕیارەکەی دەرکرد. سەردەمی سۆڤیەت لە سەردەمی سۆڤیەتدا، گازینۆکە گۆڕدرا بۆ شانۆی بووکەڵە، کە تا ئێستاش خزمەتێکی زۆری دەکات. دواتر بۆلیڤارەکە درێژکرایەوە تا بەندەری بازرگانی دەریایی نێودەوڵەتی باکوو. لە ساڵی ١٩٣٦ تاوەرێکی پەرەشوت دروست کرا و بۆ چالاکییە توندڕەوەکان بەکارھات. بەڵام تاوەرەکە دوای ڕووداوێکی کوشندە لە ساڵانی شەستەکاندا کارکردنی وەستا، کە بووە ھۆی قەدەغەکردنی کۆتایی ڕۆیشتن بە پەرەشوت لە تاوەرەکەوە. تا ئەمڕۆش ئەم تاوەرە بە یەکێک لە شوێنە گرینگەکانی ئەو بۆلیڤارە دادەنرێت. بۆلیڤار دوای دروستکردنی کافێی بەھار و میرواری، سینەمای ھاوینە و شوێنە سەرنجڕاکێشەکانی دیکەی کات بەسەربردن لە ماوەی ساڵانی ١٩٥٠–١٩٦٠دا گەشەیەکی زیاتری بەخۆیەوە بینی. لە ساڵی ١٩٧٠دا، بۆلیوارەکە فراوانتر کرا بۆ ھەردوو بەرەو ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوا. لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ناوچەکە بە خراپ بەڕێوە دەچوو و لە چاککردنەوەدا پشتگوێ خرا. دۆخەکە زیاتر خراپتر بوو بەھۆی ئەوەی ئاستی دەریاکە دەستی بە بەرزبوونەوە کرد کە زۆرێک لە دار و دارەکانی ناو پارکەکە بەھۆی شوێنی شووتی ئاوەکەوە دەستیان بە مردن کرد. لە ئێستادا جارێکی تر ئاستی دەریای خەزەر بەرەو خوارەوە دەڕواتەوە. دوای سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٩٩ ئەم بلیوارە لەلایەن حەیدەر عەلیێڤ سەرۆکی پێشووی ئازەربایجانەوە وەک پارکێکی نیشتمانی ناسێندرا. ھەروەھا ئەم دۆخە یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی نیگەرانییەکانی ژینگە وەک پاککردنەوەی پیسبوونی نەوت لە کێڵگە نەوتییەکانی دەریای خەزەر. تا ساڵی ٢٠٠٩ ٢٨ شوێنی سەرنجڕاکێشی کات بەسەربردن لە پارکە گەشتیارییەکەی بۆلیڤاردا ھەبووە. بەڵام بەھۆی ھۆکاری سەلامەتییەوە، شوێنە سەرنجڕاکێشە کۆنەکان جێگەیان گرتەوە بە کارۆسێل و سواربوونی نوێ لە ئیتاڵیا و ئەڵمانیاوە. لە ساڵی ٢٠٠٨ تاوەری پەرەشوت دووبارە دروستکرایەوە و دەستی کرد بە پیشاندانی خێرایی با، کات، ڕێکەوت، ھەوا و پلەی گەرمی ئاوی دەریا بۆلیڤارەکە پارکێکی یاری و یانەیەکی یەخت و نافورەی مۆسیقا و پەیکەر و شوێنەوارە جۆراوجۆرەکانی تێدایە. پارکەکە لەلایەن سەگ ڕۆیشتن و ڕاکەرەکانەوە بەناوبانگە، و گونجاوە بۆ گەشتیاران، تەنیشت سەنتەری نێودەوڵەتی موغام و نافورەی مۆسیقای تازە دروست کراوە. ئەو بۆلیڤارە ١٠٠ ساڵەی لە ساڵی ٢٠٠٩دا یادی کردووەتەوە چونکە ڕێکەوتی تایبەتی دروستکردنی تا ئێستا نەزانراوە. سەرچاوەکان دەروازەی نژیاروانی دەروازەی ئازەربایجان دەروازەی ژیاننامە