Hocalı

Hocalı (Azerice: Xocalı), Azerbaycan'da bir şehir. Hocalı Rayonu'nun idarî merkezidir. 22 Eylül 2023 tarihine kadar fiilen Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin kontrolü altındaydı. 2020 Dağlık Karabağ Ateşkes Antlaşması'na uygun olarak 2023 Dağlık Karabağ çatışmaları sonucunda 23 Eylül 2023 tarihinde Azerbaycan'ın kontrolüne geçti. Tarihçe Sovyetler Birliği'nde Hocalı, Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın Askeran iline bağlı bir şehirdi ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti içerisinde yer almaktaydı. Sovyetler döneminde Dağlık Karabağ'ın en büyük şehri Hankendi'ye (o dönemki adıyla Stepanakert) hizmet etmesi için Hocalı yakınlarına Hocalı Havalimanı inşa edilmiş ve buradan Ermenistan SSC'nin başkenti Erivan'a tarifeli seferler düzenlenmiştir. Azerbaycan'ın Sovetler Birliği'nden ayrılmasından sonra bölgenin özerk statüsü kaldırılınca Askeran ilinin adı Hocalı rayonu olarak değiştirilmiş ve Hocalı şehri de bu rayonun merkezi ilan edilmiştir. Hocalı, Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında Ermeni güçlerce işgal edilen ilk yer olmuştur. 25 Şubat 1992'de Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu tarafından şehir ele geçirilmiş ve 25-26 Şubat'ta Hocalı Katliamı yaşanmıştır. Katliamda İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün 1993 raporuna göre 161'i, 2004 raporuna göre ise 200'ü aşkın birey öldürülmüştür. 2001 yılında kasabanın adı Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu generali Kristapor İvanyan'ın anısına İvanyan olarak değiştirilmiştir. Azerbaycan, İkinci Dağlık Karabağ Savaşı'nı sonlandıran 10 Kasım 2020'deki üçlü bildirinin 4. maddesinin uygulanmadığı, Dağlık Karabağda asker bulunduğu gerekçesiyle Anti Terör Operasyonu'nu başlattı. Operasyon sonunda ise şehir 23 Eylül 2023 tarihinde Azerbaycan kontrolüne geçti. 15 Ekim 2023'te Azerbaycan cumhurbaşkanı İlham Aliyev, cumhurbaşkanı oluşunun 20. yılında Hocalı'da Azerbaycan bayrağını göndere çekmiştir. Ayrıca bakınız Hocalı Katliamı Karabağ Savaşı Kaynakça