Diri Baba Türbesi

Diri Baba Türbesi (Azerice: Diri Baba məqbərəsi), Azerbaycan’ın Kobustan Rayonu’ndaki Kobustan kentinde bulunan bulunan, Şeyh Diri Baba’ya ait bir türbedir. Tanımı 17. yüzyıl ortalarında Azebaycan'ı ziyaret eden Evliya Çelebi, Diri Baba veya Mereze Şeyhi olarak anılan kişinin Şeyh İbrahim'in sarayında bir müezzin olduğunu aktarmaktadır. 15. yüzyıla ait yapı, Bakü–Şamahı yolu üzerinde, eski bir mezarlığın karşısında yer almaktadır. Uzun yıllar boyunca halk, burada gömülü olan Diri Baba adlı kutsal zâtın bedeninin bozulmadan kaldığına inanmıştır. Bu nedenle türbe, 17. yüzyıldan itibaren hem dindar ziyaretçilerin hem de meraklıların ilgisini çekmiştir. Türbenin katlarını birbirinden ayıran dekoratif yazı kuşağında yapının inşa tarihiyle ilgili şu ifadenin yer aldığı belirtilmiştir: "En büyük Sultan, halkların ihtiyar sahibi, Sultan oğlu Sultan, Celâl-ed-dünya ve-d-din (Dünyanın ve dinin şöhreti) Şeyh İbrahim Han'ın - Allah onun devlet ve hükümranlığını ebedileştirsin ve her iki dünyayı onun delili ile aydınlaştırsın- hakimiyeti günlerinde. Sekiz yüz beşinci (1402 / 1403) yılın aylarında. Onu Derviş yazdı" Türbeden, Adam Olearius’un seyahat notlarında ve B. Dorn’un bir eserinde de bahsedilmektedir. Türbe, kayaya oyma bir uçurum üzerinde yer alan kare planlı bir platform üzerinde konumlanmaktadır. İki katlı yapının birinci katında, sivri kemer biçiminde örtülmüş bir mekan yer alır ve küçük bir giriş mekanından sekizgen bir kubbeye geçiş bulunur. İkinci kattaki mekana çıkan merdivenler doğrudan kayanın içine oyulmuştur. Sivri uçlu kubbenin pandantifleri bitkisel motiflerle süslenmiştir. Yapı içerisindeki pandantiflerden biri üzerindeki 1402 yılına ait bir yazı ve mimarın adının bir kısmı “...üstad Hacı’nın oğlu” şeklinde okunabilmiştir. 1944 yılında yapıyı araştıran Salamzade ve Sadıkzade, yapının kubbesinin tamamen dağılmış olduğunu aktarmaktadır. 1955 yılında türbe yeniden incelenmiş, çevresinde arkeolojik bir kazı yapılmış ve restorasyon projesi hazırlanarak onarılmıştır. Diri Baba Türbesi, Azerbaycan Cumhuriyeti Bakanlar Kurulu'nun 2 Ağustos 2001 tarihli ve 132 sayılı kararıyla ulusal açıdan önemli tarihî ve kültürel anıt olarak koruma altına alınmıştır. Kaynakça Dış bağlantılar Wikimedia Commons'ta Diri Baba Türbesi ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.