Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri

Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri (Azerice: Azərbaycan Silahlı Qüvvələri), Azerbaycan'ı karadan, havadan ve denizden gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevli olan askerî kuvvet. Azerbaycan Kara Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Kuvvetleri, Azerbaycan Hava Savunma Kuvvetleri ve Azerbaycan Deniz Kuvvetlerinin askerî birliklerinden oluşmaktadır. Diğer silahlı birlikler arasında Azerbaycan Cumhuriyeti İç Birlikleri, Azerbaycan Ulusal Muhafızları, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Sınır Hizmeti, Cumhurbaşkanlığı Güvenlik Servisi, Devlet Özel İletişim ve Bilgi Güvenliği Servisi ve Stratejik Tesislerin Korunması Devlet Ajansı bulunmaktadır. Bütçe 2009 yılında ordunun bütçesi yaklaşık 2,46 milyar dolardı, yine de Stockholm Uluslararası Barış Araştırma Enstitüsüne göre aynı yıl bu bütçenin yaklaşık 1,46 milyar doları harcandı. Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinin 2025 yılı bütçesi 5 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Tarihi 28 Mayıs 1918'de kabul edilen Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin istiklal beyannamesinde geçen; Azerbaycan kendini dış saldırılara karşı savunmak ve iç düşman kuvvetlerini etkisiz hale getirmek için nizami orduya sahip olmalı, kendisinin silahlı kuvvetlerini oluşturmalıdır. Çünkü bağımsız ordusu olmayan devletin ulusal devletçiliği hep yabancıların tehlikesi altında yaşamaya mahkûmdur. Bu zorunlulukla ilgili 28 mayıs 1918'de oluşturulan ilk kabinede Azerbaycan hükûmetinin Savunma Bakanı görevine general Hüsrev Bey Sultanov atandı. Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ordu yapılanması hakkında tedbirler planına uygun olarak 1919 yılı Kasım ayının 1'ine kadar ordunun en önemli yapısal birimleri ve bölümleri oluşturuldu. Azerbaycan Halk Cumhuriyeti kurulduğu ilk dönemlerde onun askeri kuvvetleri 600 kişilik gönüllü askerlerden ibaretti. Hükûmet 1918 yılı 19 Haziran gününde ülke topraklarında sıkıyönetim ilan etti. Azerbaycan Özel Kolordusu Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Bakanlar Konseyi 26 Haziran 1918 tarihli kararı ile Çarlık Rusyası döneminde "Vahşi tümen" ("Dikay / diviziy Kayıt") denen eski Tatar süvari alayının askerlerinden şekillendirilmiştir. 11 Temmuz hükûmet emri ile askeri seferberlik ilan edildi. Azerbaycan Cumhuriyeti 1894-1899 yılları arasında doğmuş bütün Müslüman vatandaşları orduya çağırdı. Korgeneral Aliağa Şıhlinski, kolordu komutanı olarak görevine devam etti. 1920 yılında Azerbaycan Sovyet Rusya'sı tarafından işgal edildikten sonra Azerbaycan'ın Askeri Bakanlığı resmen iptal edilerek, bu fonksiyon Azerbaycan Asker ve Donanma İşleri Halk Komiserliği adını almış ve Cengiz Yıldırım bu göreve atanmıştır. Bu süreçte Azerbaycan ordusunun 21 Generalinden 15'i Bolşevikler tarafından öldürülmüştü. Azerbaycan'ın bağımsızlığını tekrar kazanmasından sonra, 1991 yılının Eylül ayında Sovyet Rusya'nın kararı ile, 9 Ekim'de Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri'nin kurulması kabul edildi. 1992 yılının Ocak ayında Azerbaycan Ordusu, ilk işlemini gerçekleştirdi. Şuşa şehri yakınlarındaki Daşaltı kentini ele geçirmek amacıyla gerçekleştirilen Daşaltı işlemi başarısızlıkla sonuçlandı. Yazın 1992 Azerbaycan Savunma Bakanlığı'nın komuta heyeti yönetimi altında çıkarma birlikleri oluşturuldu. Azerbaycan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının 1992 18 Eylül tarihli emri ile 9 Ekim Azerbaycan Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri günü ilan edildi. Fakat, 22 Mayıs 1998 tarihli Cumhurbaşkanı emri ile ilgili kararname yürürlükten düşürülerek 26 Haziran tarihi Silahlı Kuvvetler günü ilan edilmiştir. 1997 yılının Ocak ayında Azerbaycan barış kuvvetleri oluşturulmuştu. Azerbaycan ordusunun tarihinde en büyük silah anlaşması ise 2012 yılında gerçekleşti. Aynı yılın Şubat ayında İsrail'in Israeli Aerospace Industries (İAİ) adlı büyük askeri sanayi şirketi Azerbaycan'a insansız istihbarat uçaklarının en yeni versiyonlarının ve en modern hava savunma Sistemlerinin satılmasına dair 1.6 milyar dolarlık anlaşma yapıldı. İsrail askeri uzmanlarının büyük kısmı Azerbaycanlı meslektaşlarına yeni silah sistemleri ile çalışmayı öğretmek için Bakü'ye gönderildi. Yeni anlaşmaya göre İsrail'den düşman hedeflerine net füze fırlatabilen insansız istihbarat uçakları "Heron" ların alınması, ayrıca hava ve füze saldırısından güvenli koruma sağlayan HHM sistemlerinin alınması kararlaştırıldı. Bu HHM sistemleri Azerbaycan topraklarını balistik füze darbelerinden savunmaya yardımcı olacaktır. 2008-2012 yıllarında devlet bütçesinden ülkenin savunma gücünün artırılması ve silahlı kuvvetlerin maddi ve teknik yenilenmesini sağlanması amacıyla 12 milyar ABD doları ayrılmıştır. Azerbaycan savunma sektörüne devlet bütçesinden ayırdı hacme göre Güney Kafkasya ve Orta Asya ülkelerini 4 defaya yakın katlayabilir. Bu dönemde silah ve askeri tekniklerin satın alınmasına dair Ukrayna, Rusya, Belarus, Türkiye, İsrail, Güney Afrika, Sırbistan, Avusturya vb., Askeri ürünlerin üretimine dair Ukrayna, Belarus, Türkiye, Güney Afrika, Polonya, Ürdün gibi ülkelerle anlaşmalar imzalandı. Eğitim Azerbaycan Silahlı Kuvvetlerinde kurmay subay yetiştiren ana eğitim kurumu Azerbaycan Ulusal Savunma Üniversitesi'dir. Üniversite bünyesindeki Haydar Aliyev Askerî Lisesi ve Cemşid Nahçivanski Askerî Lisesi, Bakü Askerî Koleji ve Nahçıvan Askeri Koleji lisans öncesi eğitim, Haydar Aliyev adına Askerî Enstitü ise lisans eğitimi vermektedir. Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Askeri Akademisi, Azerbaycan Yüksek Askerî Denizcilik Okulu, Azerbaycan Yüksek Askerî Havacılık Okulu, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Sınır Hizmetleri Akademisi, Askerî İç Birlikler Enstitüsü, Haydar Aliyev Devlet Güvenlik Servisi Akademisi, Azerbaycan Acil Durumlar Bakanlığı Akademisi, Askerî Bilimsel Araştırma Enstitüsü, Polis Akademisi de askeri eğitimde katkı sağlamakdadırlar. Askerî Yönetim Enstitüsü, kurmay subay, yönetim akademisyeni, müşterek yönetim, stratejik araştırma ve devlet savunma yönetimi ile kıdemli astsubay gibi alanlarda yüksek lisans programları sunmaktadır. Askeri Bilimsel Araştırma Enstitüsü doktora eğitimi vermektedir. Azerbaycan Ordusu Eğitim ve Öğretim Merkezi, Azerbaycan Ordusu için gerekli alanlarda ve uzmanlıklarda personel eğitimi vererek yedek subay, astsubay ve çavuş eğitim kursları düzenlemektedir. Azerbaycan Tıp Üniversitesi Askeri Tıp Fakültesi, 2022 yılından beri Milli Savunma Üniversitesi bünyesinde faaliyet göstermekte olup askeri doktor ve askeri sağlık personeli yetiştirmektedir. Personel Silahları Zafer Azerbaycan yapımı hafif makineli silah Zafer-K Azerbaycan yapımı hafif makineli silah İnam Azerbaycan yapımı hafif makineli silah MP5 hafif makineli silah AKS-74U saldırı tüfeği Xəzri Azerbaycan yapımı saldırı tüfeği IMI Tavor TAR-21 saldırı tüfeği M4 Karabina saldırı tüfeği AK-47 saldırı tüfeği AKS-47 saldırı tüfeği AK-74 saldırı tüfeği AKS-74 saldırı tüfeği AKM-47 saldırı tüfeği AKM-74 saldırı tüfeği G3A3 savaş tüfeği PK makineli tüfeği M60 makineli tüfeği NSV makineli tüfeği Remington 700 Keskin nişancı tüfeği Dragunov SVD 7,62 mm Keskin nişancı tüfeği OSV-96 12.7 mm Keskin nişanci tüfeği NTW-20 14.5 mm antimaterial Keskin nişanci tüfeği İST Istiklal 14,5 mm antimaterial Azerbaycan yapımı Keskin nişancı tüfeği (Menzili 3000M, 2000M-de insan eli büyüklükte hedefi vurabilir.) Mübariz 12.7 mm Keskin nişanci tüfeği Yırtıcı 7.62 mm Keskin nişanci tüfeği Yalguzag 7.62 mm Keskin nişanci tüfeği Vashag 8.6 mm Keskin nişanci tüfeği RPG-7 "Qaya" Roketatar RPG-26 Roketatar Kara Kuvvetleri Ana Muharebe Tankları T-90 MBT x 200 (T-90S/Rusya'dan alınıyor) T-72 MBT x 400 modernize edilmiş. Zırhlı Muharebe Aracı BMP-1 Piyade Muharebe Aracı x 42(Sınır muhafızları tarafından kullanılıyor) BMP-2 Piyade Muharebe Aracı x 240 BMP-3 Piyade Muharebe Aracı x 100 BRDM-2 Piyade Muharebe-Keşfiyyat Aracı x 30 BTR-3 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 3 BTR-60 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 30 BTR-70 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 240 BTR-80 Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 210 BTR-80A Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 180 BTR-82A Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100 Matador MRAP x 110 (Lisans üretimi) Marauder MRAP x 110 (Lisans üretimi) Otokar Akrep Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100 Otokar ATM Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 100 Otokar Kobra Tekerlekli Zırhlı Personel Taşıyıcı x 150 Çok Namlulu Roketatarlar BM-21 Grad 122mm MLRS - 126 LYNX (MRL) 140mm MLRS - 60 BM-30 Smerç 9A52 300-mm MLRS - 30 M-63 Plamen "RAK-12" 128mm MLRS - 12 LAR-160 MLRS - 50 EXTRA 300mm MLRS - 35 107mm Anadolu ÇNRS - 96 (Roketsan ile ortak üretilecek) 122mm Sakarya T-122 - 48 (Roketsan ile ortak üretilecek) RM-70 Vampire 122mm - 48 "Polonez" 301 mm MLRS Balistik Füzeler OTR-21 Tochka-U T-300 Kasırga LORA Kundağı Motorlu Obüsler 2S1 (Gvozdika) 122 mm Kundağı Motorlu 122mm Obüs - 136 2S3 (Akasiya) 152 mm Kundağı Motorlu 152mm Obüs - 72 2S7 (Pion) 203 mm Kundağı Motorlu 204mm Obüs - 45 2S9 (Nona-S) 120 mm Kundağı Motorlu 120mm - 48 (Atmos) Kundağı Motorlu Obüs - 15 (Cardom) Kundağı Motorlu Obüs - 40 2S31 “Vena” 120 mm Kundağı Motorlu - 100 DANA 152mm Kundağı Motorlu Obüs - 72 2S19 Msta 152mm Kundağı Motorlu Obüs-50 Havan Topu ve Obüsler M-46 130 mm Sahra topu x 90 D-44 85 mm - 100 D-30 122 mm Obüs - 182 D-20 152 mm Obüs - 34 2A36 152 mm Top - 54 MT-12 "Rapira" 100mm Yivsiz Antitank Topu - 73 82 mm M5 Azerbaycan yapımı - 240 Deniz Kuvvetleri Personel: 5.000 Gemiler Osa sınıfı hücumbot x 2 Stenka sınıfı karakol teknesi x 5 Sonya sınıfı mayın tarama gemisi x 2 Yevgenya sınıfı mayın tarama gemisi x 5 Çıkarma gemisi x 6 Çıkarma kotrası x 2 Özel amaçlı gemisi x 1 Özel amaçlı kotra x 1 AB-25 karakol kotrası (2000'de Türkiye'den) x 1 Point karakol kotrası (2003'te ABD'den) x ? Küçük karakol kotrası (2001'de ABD'den) x 2 Küçük karakol kotrası (2001-2005'te Türkiye'den) x 30 Hava Kuvvetleri Galeri Ayrıca bakınız Azerbaycan'ın katıldığı savaşlar listesi Savunma Sanayii Bakanlığı (Azerbaycan) Savunma Bakanlığı (Azerbaycan) Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanlığı Azerbaycan'ın askerî rütbeleri Azerbaycan Silahlı Kuvvetler Günü Azerbaycan Barışgücü Kuvvetleri Azerbaycan Silahlı Kuvvetler Günü Kaynakça Dış bağlantılar 26.06.2018 Azərbaycan Silahlı Qüvvələrin 100 illiyi münasibətilə keçirilən hərbi parad 15 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.