აზერბაიჯანის თბოელექტროსადგური

აზერბაიჯანის თბოელექტროსადგური (აზერ. Azərbaycan İstilik Elektrik Stansiyası) — ნავთობზე მომუშავე თბოელექტროსადგური, რომელიც მდებარეობს მინგეჩაურში. სადგური შედგება რვა გენერატორის ბლოკისგან, რომელთაგან თითოეულის სიმძლავრე 300 მეგავატს შეადგენს. იგი სამხრეთ კავკასიის რეგიონში უდიდესი თბოელექტროსადგურია. ზოგადი ინფორმაცია ელექტროსადგურის მშენებლობა 1974 წელს დაიწყო. გენერატორის ბლოკები ეტაპობრივად ამოქმედდა 1981–1990 წლებში. პირველი გენერატორის ბლოკი ექსპლუატაციაში შევიდა 1981 წლის 20 ოქტომბერს, ხოლო მერვე ბლოკი — 1990 წელს. თითოეულ ბლოკს დამოუკიდებელი ელექტროსადგურის სტატუსი აქვს და თითოეულ ქვესადგურს საკუთარი მართვის შენობა ემსახურება. სადგური მუშაობს როგორც ბუნებრივ აირზე, ასევე მაზუთზე.აზერბაიჯანის თბოელექტროსადგური ქვეყნის ელექტროენერგიის საჭიროებების დაახლოებით 40%-ს უზრუნველყოფს. გამაგრილებელი წყლის წყაროდ გამოიყენება ყარაბაღის სარწყავი არხი. სადგურის საკვამურების სიმაღლე 320 მეტრია. 2018 წლის 3 ივლისს, ელექტროსადგურის ერთ-ერთ ბლოკში მომხდარი ავარიის შედეგად, 00:20 საათზე ელექტროენერგიის მიწოდება შეწყდა ბაქოს უმეტეს ნაწილში, აგრეთვე სუმგაითში, შირვანში, განჯაში, აღდაშში, ბარდაში, კახსა და ზაქათალაში. 330 კილოვოლტიან ქვესადგურში დენის ტრანსფორმატორიდან დაახლოებით 1000-მა კილოგრამმა ნავთობი გაჟონა, რამაც დააბინძურა ელექტრომოწყობილობები, მონაცემთა და ავტომატიზაციის კაბელები. გაჩნდა ხანძარი. ავარიის მიზეზი გახდა გენერატორებზე კონტაქტური სისტემებისა და გამაგრილებლების გაუმართაობა ცვეთის შედეგად. ინციდენტის შედეგად დაიკარგა 600 მეგავატი სიმძლავრე.ავარიის აღმოსაფხვრელად 2018 წელს დაიწყო ელექტროსადგურის რეკონსტრუქცია, რომელიც 2020 წლის 25 ივნისს დასრულდა. სარემონტო სამუშაოები პარალელურ რეჟიმში მიმდინარეობდა და ელექტროენერგიის მიწოდება არ შეწყვეტილა. 2020 წლის 44-დღიანი ომის დროს, 4 ოქტომბერს, ელექტროსადგური სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა „სმერჩის“ ტიპის მრავალლულიანი სარაკეტო სისტემით დაბომბეს. რაკეტა მე-6 და მე-7 ბლოკებს შორის არსებულ ტერიტორიას მოხვდა. 11 ოქტომბერს სადგური კვლავ დაიბომბა — რაკეტა მართვის ცენტრთან ახლოს ჩამოვარდა. 2023 წლის 13 თებერვალს დაიწყო „8 ნოემბრის თბოელექტროსადგურის“ მშენებლობა, რომლის დადგმული სიმძლავრე 1 280 მეგავატს შეადგენს. სადგური ადგილობრივმა კომპანიებმა ააშენეს. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა კომპანია AFRY, პროექტირება განახორციელა ესპანურმა კომპანია IDOM-მა, ხოლო გაზის ტურბინები და გენერატორები დაამზადა იტალიურმა კომპანია Ansaldo Energia-მ. პროექტში მონაწილეობდა ასევე Dongfang Electric Corporation (ჩინეთი). ელექტროსადგური ექსპლუატაციაში შევიდა 2025 წლის 24 ივნისს. სქოლიო