Genje

Genje (; ázerbayjan: Gəncə [ɟænˈdʒæ] ) — Ázerbayjannıń ekinshi eń úlken qalası, xalqınıń sanı, shama menen, 335 600 adam. Qala óziniń bar bolǵan waqtınıń kóp bóleginde tariyxıy hám mádeniy oray bolıp kelgen. Ol 1804-jılǵa shekem Genje xanlıǵınıń paytaxtı bolǵan; 1813-jılǵı Gúlistan shártnamasınan keyin Qajar Iranı onı Rossiya imperiyasına bergennen soń, ol Gruziya guberniyası, Gruziya-Imeretiya guberniyası, Tbilisi guberniyası hám Elizavetpol guberniyasınıń hákimshilik bóliniwlerine kirdi. Rossiya imperiyası hám Kavkazartı Demokratiyalıq Federativ Respublikası tarqalǵannan keyin, ol Ázerbayjan Demokratiyalıq Respublikasınıń, onnan soń Ázerbayjan SSRınıń, al 1991-jıldan baslap Ǵárezsiz Ázerbayjan Respublikasınıń quramına kirdi. Geografiyası Jaylasıwı Teńiz qáddinen 400–450 meter (1,310–1,480 ft) biyiklikte jaylasqan Genje qalası Ázerbayjannıń batısındaǵı Kura-Araz oypatlıǵındaǵı Genje-Dashkesen tegisliginde, Bakuden 375 km (233 mi) aralıqta jaylasqan. Ol Kishi Kavkaz taw dizbeleriniń arqa-shıǵıs eteklerinde, Genjesay dáryasında jaylasqan. Qala qubla, batıs hám arqa-batısta Góygól hákimshilik rayonı menen, al arqa-shıǵısta Samux rayonı menen shegaralas. Iqlımı Genjede jıllıq ortasha jawın-shashın muǵdarı 241 millimetr (9.5 in) bolǵan salqın yarım quraq ıqlımı (Kóppen ıqlım klassifikaciyası: BSk) bar, biraq jıllıq jawın-shashın muǵdarı hár túrli jıllarda ózgerip, 1932-jılı 160 mm (6.3 in) den, 1988-jılı 1,133 mm (44.6 in) ge shekem jetken. Qısta suwıq hám qar jawıwı múmkin, jılına ortasha 14 kún qar qaplamı baqlanadı. Jılına ortasha 0,2 kún boran kútiledi. Hákimshilik bóliniwi Búgingi kúnde Genje 2 rayonǵa (hákimshilik rayonlarǵa) bólinedi. Qalanıń atqarıwshı hákimiyatın hákim, házirgi waqıtta Niyazi Bayramov basqaradı. Genje quramına 6 hákimshilik xalıq punkti kiredi, olar: Hajikend, Javadxan, Shixzamanlı, Natavan, Mahseti hám Sadıllı. Kepez rayonı Kepez rayonı (Kəpəz rayonu) 1980-jılı 21-noyabrde Ázerbayjan SSR Joqarı Sovetiniń qararına muwapıq dúzilgen. Rayon 2 hákimshilik-aymaqlıq birlikten hám 6 hákimshilik mákan punktinen ibarat. Onıń maydanı shamamen 70 km² bolıp, xalqınıń sanı 178 000 adamdı quraydı. Nizamiy rayonı Nizamiy rayonı (Nizami rayonu) da 1980-jılı 21-noyabrde Ázerbayjan SSR Joqarı Sovetiniń qararına muwapıq, Kirovabad qalasınıń Genje rayonı retinde dúzilgen. 1989-jılı Genjeniń tariyxıy atı qayta tiklenip, qala Kirovabad ornına Genje dep atalǵannan keyin, rayon atı da Nizamiy rayonı dep ózgertildi. Rayon 2 hákimshilik-aymaqlıq birlikten ibarat. Rayonnıń maydanı, shama menen, 39 km² bolıp, xalqınıń sanı 148 000 adamdı quraydı. Demografiyası Genje xalqınıń sanı 335 600 ge jaqın bolıp, Baku hám Sumqayıttan keyingi Ázerbayjannıń úshinshi eń úlken qalası esaplanadı. Sonday-aq, qalada Armeniyadan kelgen ázerbayjanlı qashqınlar hám Tawlı Qarabaqtıń ázerbayjan jámáátinen hám onıń átirapındaǵı aymaqlardan kelgen kóplegen ishki kóshirilgen shaxslar (IDP) jasaydı. 2011-jılı olardıń sanı 33 000 nan aslam dep bahalanǵan. Genjedegi lezginlerdiń sanı 20 000 ǵa jaqın. Derekler Sırtqı siltemeler Qala hákimiyatı Ázerbayjan Rawajlanıw Dárwazasındaǵı (Azerbaijan Development Gateway) Genje