Àustria

L'Àustria (in tedesco: Österreich), ofisilmente Repùblega de l'Àustria, ła ze na nasion de l'Europa Sentrałe. Ła confina co: Svìsara e Liechtenstein a ovest, Itałia e Slovenia a sud, Ongarìa e Slovachia a est e Zermania e Repùblega Ceca a nord. Zeografìa L'Àustria ła ze montagnoza suparzó par el 60%. L'ozidente e el meridion del paese i ze percorsi da łe Alpi austrìache. El monte pì alto el ze el Großglockner (3798 m), seguìo da ła Wildspitze (3774 m). Ła parte nord e est ła ze invese conposta da cołine. El clima el ze tenperato: i inverni i ze pitosto rìjidi, mentre inte i mezi da łujo a setenbre łe tenperature łe va da i 25 a i 35 gradi Celsius. El Paese el ze uno de i pì boschivi d'Eoropa, in cuanto el 47% de'l teritorio el ze fato de foreste. Istoria Dopo che ła ze stada ocupada da Romani, Uni, Łongobardi, Ostrogoti, Bàvari e Franchi, l'Àustria ła ze finida soto a'l dominio de i Babenberg da'l X a'l XIII sècoło. I Babenberg, in sèguito, i ze stai mandài via da i Asburgo, che i ze restài a governar l'Àustria fin a'l XX sècoło. Dopo che'l Sacro Roman Inpero el ze cascà inte'l 1806, el ze stà fondà l'Inpero Austrìaco, che'l ze deventà inte'l 1867 inte ła dopia monarchìa de l'Àustria-Ongarìa. Dopo che i Inperi Sentrałi i ga perso ła Prima Guera Mondiałe, l'inpero el ze stà spartìo in difarenti Stati independenti, strenzendo l'Àustria a i confini de ancò. Inte'l 1918 l'Àustria ła ze deventada na repùblega, che ła ze ndada vanti fin a'l 1934, co che el cansełier Engelbert Dollfuß el ga fa na ditatura. L'Àustria ła ze deventada na parte de ła Zermania Nazista inte'l 1938 (el cusìdito Anschluß). A ła fin de ła Segonda Guera Mondiałe, dopo de ła sconfita nazista, l'Àustria ła ze stada ocupada da i Ałeài fin a'l 1955, co che ła nasion ła ze deventada ancora na volta na repùblega independente, a condision de restar neutrałe. Parò, dopo de ła cascada de'l comunismo, in Eoropa orientałe, l'Àustria la ze stada senpre pì ciamada drento a łe cuestion eoropèe, e inte'l 1995, ła ze entrada a far parte de ła Union Eoropèa, e inte ła zona de l'Euro inte el 1999. Połìtica L'Àustria ła ze na democrasìa parlamentar, conposta da na federasion de nove Stati. El cao de Stato el ze un presidente federałe (todesco: Bundespräsident), el vien votà par 6 ani diretamente da'l pòpoło. El presidente a so olta el vota el cansełier federałe , par tradision el cao de'l partìo pì grando come da elesion pa'l parlamento. Divizion aminitrative L'Àustria ła ze fata de 9 Stati federałi (todesco: Bundesländer) Partecipasion a organizasioni sovrastatałi Ła ze entrada inte l'ONU inte el 1955 e 40 ani dopo, inte el 1995, ła ga aderìo a l'Union Eoropèa (UE). Sità prinsipałi Łe sità prinsipałi son ła capitałe Viena e i caołoghi de i Bundersländer: St. Pölten, Linz, Sałisburgo, Innsbruck, Bregenz, Klagenfurt, Graz e Eisenstadt. Popołasion Sirca el 90% de ła popolasion austrìaca ze de proveniensa bavareze, el restante 10% provien prinsipalmente da łe nasion sircostanti: óngari e slavi. I Stati federałi de Carinsia e Stiria i ospita na significativa minoransa indìzena slovena de sirca 18 000. I cusìdeti "łavoratori ospiti" (Gastarbeiter) e i so disiendenti, i forma anca łori na inportante minoransa de l'Àustria. Ła łengua ofisial, el todesco, el ze parlà da cuazi tuti i rezidenti. Eziste anca un diałeto stàndar gramaticałe par el todesco austrìaco, co alcune significative diferense rispeto a'l todesco parlà in Zermania. Ła natura montagnoza de'l teren ga portà a'l sviłupo de numerozi diałeti, che i apartien tuti a'l grupo àustro-bavareze, trane el diałeto parlà inte'l Vorarlberg, che'l apartien a'l grupo de i diałeti ałemani. Economìa L'Austria, co so economia de mercato ben sviłupà e so alta cuałità de ła vita, ze stretamente łegà a łe altre economìe de l'Union Eoropèa, spesialmente a cueła todesca. L'UE ga portà un influso de investitori foresti atrài da l'aceso autrìaco, a'l mercà ùnico e a ła so vizinansa a i novi membri de ła Union Eoropèa. Ła łenta crésita de ła Zermania e de'l resto de'l mondo ga influenzà l'Àustria, rałentandone ła crésita a'l 1,2% de'l 2001. Par incontrar ła cresente competision de i paezi de l'UE e de l'Eoropa Sentrałe, l'Àustria necesiterà de encrementar i setori economisi pì legài a'l know-how, continuar ła dereglutation de'l setòr de i servisi e abasar el carico fiscałe. I se ałeva bovini e se coltiva barbabietołe da sùcaro, sereałi ecc. Particołarmente sviłupada ła ze ła coltivasion de viti co cui se fa vini. Łe Alpi austrìaghe łe ze na meta siìstega de fama mondiałe. Cultura Graz ła ze patrimonio mondiałe de l'umanità. Feste Gałerìa de someje Note Altri projeti Wikimedia Commons el detien imàjini o altri file so Àustria el detien schemi gràfeghi so Cołegamenti forèsti (DE) Sito ufisałeoesterreich.gv.at. (inglezo) Sito ufisałeoesterreich.gv.at. AustriaTreccani.it – Enciclopedie on line, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana. Austria, in Disionàrio de istòria, Istituto de ła Ençiclopedia Italiana, 2010. (IT, DE, FR) Àustriahls-dhs-dss.ch, Disionàrio stòrego de ła Svìsara. (EN) Karl R. Stadler, Erich Zöllner, Fritz Fellner, Lutz Holzner, George Hall Kirby, Reinhold F. Wagnleitner, Karl A. Roider e Otto Leichter, AustriaEnçiclopedia Britannica, Encyclopædia Britannica, Inc. (EN) ÀustriaThe Encyclopedia of Science Fiction. (EN) Opere riguardanti ÀustriaOpen Library, Internet Archive. (EN) (DE) Sito web de ła Cancełeria Federałe Austriaca Archivià il 22 de disenbre 2005 in Internet Archive. (IT) ufiçiałe del'Uficio Nasional del Turismo (ligo ronpesto dispunìbiłe in Internet Archive; védarse el istòrego, la prima version e ła ùltema). Portałi: Portałe de Eoropa