အဝ်သထရဳယျာ

အဝ်သထရဳယျာ (အၚ်္ဂလိက်: Austria)၊ ယၟု အလဵုအသဳ သမ္မတဍုင် အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင်ဟွံမွဲကဵု ဇိုင်ၜဳ မွဲ မနွံ ပ္ဍဲကဵု လဒေါဝ် ရးဥရောပ ရ။ ပယျဵု ဍုင် ဏအ် ဝွံ လပါ်သၟဝ်ကျာ ကဵု ဗာယပ် ဆက်စပ် ဒၟံင် ကု ဍုင် ဂျာမနဳ ကဵု ချေက်သဳယျာ၊ လပါ်ဗမံက် ဆက်စပ် ကု ဍုင် သလဝ်ဗာကဳယျာ ကဵု ဟန်ဂေရဳ၊ လပါ်သၠုင်ကျာ ဆက်စပ် ကု ဍုင် သလဝ်ဗဳနဳယျာ ကဵု အဳတလဳ၊ ကေုာံ လပါ်ပလိုတ် ဆက်စပ် ကု ဍုင် သဝေတ်ဇြာလာန် ကဵု လဳတေန်သတာင် ရ။ ဍုင်ဇၞော် ကေုာံ ဍုင်မၞုံကဵု လၟိဟ်မၞိဟ် ဂၠိုင်အိုတ် ဂှ် ဒှ် ဍုင် ဗဳယေန်နာ ရ။ ၁။ ပထဝဳ ကေုာံ သဘာဝ တိဍာ် အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ပြိုက်ပေင် ဒၟံင် နကဵု ဒဵု သၠုင်သၠုင် ကေုာံ ဂြိုပ်ဆု မကျေဝ်ဂေါဝ် ဗွဲမလောန် ရ။ ဒဵု ကေုာံ ၜဳ: ၜိုတ် ၆၈% အလုံ မွဲ ဍုင် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဓရိုင်ဒဵု အာလ်ป์ မသၠုင် ရ။ ဒဵု ဂရဝ်သ်ဂလဝ်ကနာ ဂှ် ဒှ် ဒဵု မသၠုင် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ရ။ ၜဳ ဒါန်ညု ဂှ် ဒှ် ၜဳ အဓိက မဇွောဝ် ဖြတ် လပါ် သၟဝ်ကျာ ဍုင် ရ။ ရာသဳဥတု: ဍေံ နွံ ကု ဥတု တၞဟ်ခြာ အကြာ ဒေသ ရ။ ဒေသ ဒဵု သၠုင်သၠုင် ဂှ် နွံ ကု ဥတု အာလ်ป์ မဂံက်သြိုဟ် တုဲ ကသီု မ္ဂး ဗြဲစၟိန် ဂူ လုကဴ ဂၠိုင် ကု ဂိတု ရ။ လပါ် တွိုက်တိ သဝ် ပ္ဍဲ ဗမံက် ဂှ် နွံ ကု ဥတု ကမ္တဴ လဒေါဝ် ရ။ ၂။ သယံဇာတ သဘာဝ အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု သယံဇာတ သဘာဝ မာန် ပတိတ် ဒြဟတ် မသ္အးဇ္ၚး ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ ဂြိုပ်ဆု: ၜိုတ် ၄၇% အလုံ မွဲ ဍုင် ဂှ် ဒက်ပ္တန် လဝ် နကဵု ဂြိုပ်ဆု တုဲ၊ ပရေင် ပတိတ် ဆု ကေုာံ ကပေါတ် ဆု တအ် ဂှ် ဒှ် ကဏ္ဍ ကိစ္စဇၞော် မွဲ ရ။ ဒြဟတ်လလဳ ဍာ်: ဟိုတ်နူ ၜဳ ဇွောဝ် စှ်ေ နူ ဒဵု နွံ ဂၠိုင် တုဲ၊ ဒြဟတ်လလဳ ဍာ် ဂှ် ဒှ် တမ်ရိုဟ် အဓိက သွက်ဂွံ ပတိတ် ဒြဟတ်လလဳ အလုံ မွဲ ဍုင် ရ (ၜိုတ် ၆၀% ပြင်)။ ပါဲနူ ဂှ် သတ္တု မပ္တံကဵု ပသဲ ကေုာံ တၟအ်မာဗဲလ် တအ် လေဝ် နွံ ညိနာင် ရ။ ၃။ ကဆံင် မင်မဲ ပွဳပွူသဘာဝ ဍုင် အာဂတ ပၠတရဴ: အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ဍေံ ပြာကတ် လတူ ဂၠးကဝ် နကဵု ပရေင် ဂစာန် မင်မဲ သဘာဝ တုဲ၊ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင် တဵုလွဳ ဟွံစကာ ဓါတုဗေဒ ကဆံင် သၠုင် အိုတ် မွဲ ပ္ဍဲ ဥရောပ ရ။ ဒေသ အာဲကၟာဲ: အလဵုအသဳ တအ် စၟတ်သမ္တီ လဝ် ဥယျာဉ် သဘာဝ အလုံကောန်ဂကူ ၆ ဒၞာဲ မပ္တံကဵု ဥယျာဉ် သဘာဝ ဟဝ်ဟေ တာအိုန် သွက်ဂွံ မင်မဲ လဝ် တိရစ္ဆာန် ကေုာံ သဘာဝ ဂြိုပ် ဒဵု တအ် ရ။ ၄။ ဝင် ကေုာံ ပရေင်ဍုင်ကွာန် ဝင် အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဝင် မၞုံကဵု ဩဇာ ဇၞော်ကဵုဇြဟတ် လတူ အလုံ မွဲ ဥရောပ ရ။ အေန်ပါယာ ဟာပ်သဗာက်: ဍုင် ဏအ် ဒှ်လဝ် ဗဟဵု အေန်ပါယာ ဟာပ်သဗာက် မဇၞော်ကဵုဇြဟတ် လုကဴ မဂၠိုင် ကု ကၠံ သၞာံ စဵုကဵု စိုပ် အခိင် ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ပထမ ရ။ အေန်ပါယာ အဝ်သထရဳယျာ-ဟန်ဂေရဳ: ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၈၆၇ ဍေံတအ် ဒက်ပ္တန် လဝ် အေန်ပါယာ အဝ်သထရဳယျာ-ဟန်ဂေရဳ မွဲ ကရောမ် ကု ဍုင် ဟန်ဂေရဳ ကီု လေဝ်၊ အေန်ပါယာ ဏအ် ထကး အာ ကြဴနူ ပၞာန် အလန် ပထမ တုဲ ရ။ ခေတ် ခေတ်တၟိ: ကြဴနူ ပၞာန်ဂၠးကဝ် အလန် ဒုတိယ တုဲ ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၉၅၅ ဂှ် ဍေံတအ် လလောင်တြး ဒဒှ် ဍုင် မဟွံဗက် လပါ် လဵု မွဲ ရ။ လၟုဟ် ဍုင် ဏအ် ပါလုပ် ပ္ဍဲ သမဂ္ဂ ဥရောပ (စနူ သၞာံ ၁၉၉၅) ရ။ ၅။ မှာဇန် ကေုာံ ယေန်သၞာင် ဂကူ ကေုာံ သာသနာ: လၟိဟ်မၞိဟ် ဗွဲမဂၠိုင် ဂှ် ဒှ် ဂကူ အဝ်သထရဳယျာ တုဲ ဟီု အရေဝ် ဘာသာ ဂျာမနဳ ရ။ သာသနာ ခရေတ်ယာန် ကဲသလိတ် ဂှ် ဒှ် သာသနာ မၞိဟ်လျိုင်ပတှ်ေ ဂၠိုင် အိုတ် ရ။ ယေန်သၞာင် ဂဳတ: ဍုင်ဇၞော် ဗဳယေန်နာ ဂှ် ပြာကတ် လတူ ဂၠးကဝ် နကဵု "ဍုင်ဇၞော် ဂဳတ" ရ။ အစာ ကွတ်ဂဳတ ကဆံင် သၠုင် မပ္တံကဵု မဝ်ဇာတ်၊ ဘဳထဝ်ဗေန်၊ ကေုာံ ရှူဗတ် တအ် လေဝ် ဇၞော်မောဝ် ကေုာံ ကၠောန် ကမၠောန် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ရ။ ၆။ ပရေင်ပညာ ပရေင်ပညာ သဇိုင်: ဘာတန် မူလ ကေုာံ တန် လဒေါဝ် ဂှ် ဒှ် အခေါင်အရာ မဒး ဗ္တောန် အခမဲ့ သွက် ကောန်င္ၚာ် ဍုင် သီုဖအိုတ် ရ။ သၞောတ်ဝ် ပရေင်ပညာ ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ဂှ် ဍေံ နွံ ကု ကဆံင် သၠုင် ဗွဲမလောန် ရ။ တက္ကသိုလ်: တက္ကသိုလ် ဗဳယေန်နာ မဒက်ပ္တန် လဝ် ပ္ဍဲ သၞာံ ၁၃၆၅ ဂှ် ဒှ် တက္ကသိုလ် မတြေံ အိုတ် ကေုာံ ဇၞော် အိုတ် ပ္ဍဲ ဍုင် ဏအ် ကေုာံ အလုံ ဒေသ မဟီု အရေဝ် ဂျာမနဳ သီုဖအိုတ် ရ။ ၇။ ပရေင်ပိုန်ဒြပ် အဝ်သထရဳယျာ ဝွံ ဍေံ ဒှ် ဍုင် မၞုံကဵု ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ကဆံင် သၠုင် ကေုာံ ဍုင် မဇၞော်မောဝ် အိုတ် မွဲ လတူ ဂၠးကဝ် ရ။ ကမၠောန် အဓိက: ကမၠောန် စက်ယန္တရား အဇာ ခိုင်ကၠိုက် (မပ္တံကဵု ပတိတ် စက်၊ ကွဳစက်၊ လျောတ် ပသဲ) ကေုာံ ပရေင် တဵုလွဳ ကဆံင် သၠုင် တအ် ဂှ် ဒှ် ကမၠောန် အဓိက သွက် ပရေင်ပိုန်ဒြပ် ရ။ ကမၠောန် ဇိုင်တရဴ: ကမၠောန် ဇိုင်တရဴ လေဝ် ဒှ် တမ်ရိုဟ် အဓိက မွဲ ရ။ ညးလ္ၚတ်တရဴ နူကဵု ဂၠးကဝ် ပြာပ် ကၠုင် ဝေင် ကသီု ကေုာံ ကျာ်ဇၞော် ပ္ဍဲ ဒဵု အာလ်ป์၊ ကေုာံ ကၠုင် လ္ၚတ် ယေန်သၞာင် ပ္ဍဲ ဗဳယေန်နာ ကဵု သာလ်ဇဗာက် ဗွဲမဂၠိုင် ရ။ မုက်လိက် မဆက်စပ်ဂမၠိုင် ဥရောပ ဂျာမနဳ ချေက်သဳယျာ သလဝ်ဗာကဳယျာ ဟန်ဂေရဳ သလဝ်ဗဳနဳယျာ အဳတလဳ သဝေတ်ဇြာလာန် အေန်ပါယာ အဝ်သထရဳယျာ-ဟန်ဂေရဳ နိဿဲ "Austria Profile". BBC News. "World Factbook: Austria". CIA. Austria, Wikipedia.