Գրացի Կառլի և Ֆրանցի համալսարան

Գրացի Կառլի և Ֆրանցի համալսարան (հայտնի է նաև՝ Գրացի համալսարան, գերմ.՝ Karl-Franzens-Universität Graz), համալսարան Ավստրիայի Շտիրիա նահանգի Գրաց քաղաքում, համալսարանի կարգավիճակ է ստացել 1585 թվականին։ Հանդիսանում է Ավստրիայի մեծությամբ երկրորդ համալսարանը։ Պատմություն Գրացի համալսարանը հիմնադրվել է 1585 թվականին էրցհերցոգ Կառլ II-ի կողմից։ Ժամանակագրական առումով հանդիսանում է Ավստրիայի երկրորդ համալսարանը։ Ուսումնական հաստատությունն իր գոյության ժամանակահատվածի մեծ մասում ղեկավարվել է կաթոլիկ եկեղեցու կողմից և փակվել է 1782 թվականին Իոսիֆ II կայսեր կողմից, ով փորձում էր իր վերահսկողությունը հաստատել կրթական հաստատությունների նկատմամբ։ Իոսիֆ II կայսրը համալսարանը վերափոխում է լիցեյի, որը պետք է պատրաստեր սպասավորներ և բժշկական անձնակազմ։ 1827 թվականին Ֆրանց II կայսրը վերականգնում է համալսարանի կարգավիճակը, ինչն էլ հետագայում առիթ է դարձել, որպեսզի նրա անունը արտացոլվի կրթականհաստատության անվանման մեջ։ Վերականգնումից 20 տարի անց համալսարանի գործունեության սկզբունքները վերանայվեցին Վիլհելմ Հումբոլդտի առաջ քաշված գաղափարներին համապատասխան։ Կաթոլիկ աստվածաբանության ֆակուլտետը պահպանվում է՝ դառնալով վեց ֆակուլտետներից մեկը։ Գրացի համալսարանում տարբեր տարիների դասավանդել են աշխարհահռչակ գիտնականներ, պրոֆեսորներ։ Այդպիսիններից է Լյուդվիգ Բոլցմանը, ով երկու անգամ՝ 1869-1873 թվականներին և 1876-1890 թվականներին եղել է համալսարանի պրոֆեսոր։ Այդ տարիներին նա համալսարանում մշակել է իր վիճկագրական ֆիզիկայի տեսությունը։ 1909-1938 թվականներին Գրացի համալսարանում դասավանդել է Նոբելյան դափնեկիր Օտտո Լևին։ 1936 թվականին Գրացի համալսարանն է ավարտել և հետագայում՝ 1920-1931 թվականներին ու 1937-1938 թվականներին այնտեղ դասավանդել է Նոբելյան Վիկտոր Հեսսը։ 1936 թվականից երկար ժամանակ Գրացի համալսարանի ռեկտորն է եղել Էրվին Շրյոդինգերը։ Գրացի տեխնիկական համալսարանի հետ համատեղ Գրացի համալսարանը մասնակցում է իրականացնում է «NAWI Գրաց» նախագծին, որն շրջանակներում երկու համալսարանների բնական գիտությունների ֆակուլտետների ուսանողները կրթական գործընթացի և իրենց ուսումնասիրությունների մեծ մասն իրականացնում են համատեղ։ Համատեղ դասընթացներ են անցկացվում ֆիզիկայի, մոլեկուլյար կենսաբանության, հողագիտության, մաթեմատիկայի և այլ մասնագիտությունների գծով։ Գրացի համալսարանը հանդիսանում է եվրոպական Ուտրեխտյան ցանցի անդամ, որը միավորում է Եվրոպայի բազմաթիվ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների, կազմակերպում ուսանողների և պրոֆեսորադասախոսական անձնակազմի փոխանակումներ և գործողումներ, կենսաթոշակների տրամադրումներ և տեղեկատվության համատեղ օգտագործում։ Համալսարանի հռչակավոր պրոֆեսորներ Տարբեր ժամանակներում Գրացի համալսարանում դասավանդել են բազմաթիվ հեղինակավոր պրոֆեսորներ։ Պետեր Պազման - փիլիսոփա, философ, բանախոս, Հունգարիայի պրիմաս։ Համալսարանում դասավանդել է փիլիսոփայություն (1597-1601 թթ.) և աստվածաբանություն (1603-1607 թթ.): Վիլհեիմ Հերման Լամորմեն - հակառեֆորմացիայի նշանավոր գործիչ, քարոզիչ և Ֆերդինանդ II կայսեր կարևոր խորհրդական։ Համալսարանում դասավանդել է փիլիսոփայություն (1598-1604 թթ., 1600թ.-ից՝ պրոֆեսոր), աստվածաբանություն (1606-1612թթ.): 1613-1622 թվականներին եղել է Գրացի համալսարանի ռեկտոր։ Լյուդվիգ Բոլցման - մաթեմատիկական ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1869-1873 թթ.), ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1876-1890 թթ.): Վալտեր Նեռնստ - 1920 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1886 թվականից՝ պրոֆեսոր։ Ֆրանց Կսավեր ֆոն Գլուբեկ - գյուղատնտես։ Ֆրից Պրեգլ - 1923 թվականի Քիմիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1913-1930 թվականներին եղել է համալսարանի պրոֆեսոր։ Յուլիուս Վագներ Յաուրեգ - 1927 թվականի Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1889-1893 թվականներին եղել է համալսարանի պրոֆեսոր։ Էրվին Շրյոդինգեր - 1933 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ դափնեկիր, տեսական ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1936-1938 թթ.): Օտտո Լևի - 1936 թվականի Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1909-1931 թվականներին եղել է համալսարանի պրոֆեսոր։ Վիկտոր Հեսս - 1936 թվականի Ֆիզիկայի Նոբելյան մրցանակ դափնեկիր, ֆիզիկայի պրոֆեսոր (1920-1931 թթ., 1937-1938 թթ.): Կառլ ֆոն Ֆրիշ - 1973 թվականի Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր, 1946-1950 թվականներին եղել է համալսարանի պրոֆեսոր։ Հենրիխ Ֆելիքս Շմիդ - սլավոնական բանասիրության պրոֆեսոր (1923-1938 թթ. և 1945-1948 թթ.): Ադոլֆ Յարիշ - բժշկական ֆակուլտետի մաշկաբանության և սեռավարակների հիվանդությունների բաժանմունքի պրոֆեսոր, առաջին անգամ նկարագրել է հիվանդի ռեակցիան, որը հետագայում կոչվեց Յարիշ-Գերկսհեյմերի ռեակցիա։ Լեոպոլդ Պեբալ - քիմիայի պրոֆեսոր։ Նիկոլա Տեսլա - ֆիզիկոս, ինժեներ, էլեկտրոտեխնիկայի և ռադիոտեխնիկայի ոլորտի գյուտարար։ Ջոզեֆ Շումպետեր - քաղաքական տնտեսագիտության պրոֆեսոր, 20-րդ դարի նշանավոր տնտեսագետ։ Լեոպոլդ ֆոն Զախեր Մազոխ - իրավագիտության պրիվատ-դոցենտ։ Էդուարդ Ռիխտեր - ռեկտոր, աշխարհագրության, պատմության, գեղագիտության պրոֆեսոր։ Ռուդոլֆ Հերնես - աշխարհագրության և հնէաբանության պրոֆեսոր։ Ֆակուլտետներ Գրացի համալսարանն ունի հետևյալ ֆակուլտետները՝ Կաթոլիկ աստվածաբանության ֆակուլտետ, Արվեստի և հումանիտար ֆակուլտետ, Իրավագիտության ֆակուլտետ, Բնական գիտությունների ֆակուլտետ, Հասարակական և տնտեսագիտության ֆակուլտետ, Էկոլոգիայի, տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների և կրթության ֆակուլտետ։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Գրացի համալսարանի պաշտոնական կայք:(գերմ.)(անգլ.) Video portrait of University of Graz.(գերմ.)