ทะเลสาบแอร์

ทะเลสาบแอร์ (อังกฤษ: Lake Eyre) หรือชื่อทางการว่า คาตีธันดา-ทะเลสาบแอร์ (อังกฤษ: Kati Thanda–Lake Eyre) เป็นทะเลสาบน้ำเค็มแบบปิดในเขตตอนเหนือของรัฐเซาท์ออสเตรเลีย กลางประเทศออสเตรเลีย และเป็นจุดต่ำสุดตามธรรมชาติของทวีปออสเตรเลีย โดยพื้นท้องทะเลสาบที่ต่ำที่สุดอยู่ราว 15 เมตรต่ำกว่าระดับน้ำทะเล เมื่อมีน้ำเต็มหรือเกือบเต็ม ทะเลสาบแห่งนี้อาจมีพื้นที่ได้ถึงราว 9,500 ตารางกิโลเมตร และนับเป็นทะเลสาบชั่วคราวที่ใหญ่ที่สุดในออสเตรเลีย ทะเลสาบแอร์ตั้งอยู่ห่างจากแอดิเลดไปทางเหนือประมาณ 700 กิโลเมตร และเป็นศูนย์รับน้ำของลุ่มน้ำทะเลสาบแอร์ ซึ่งเป็นระบบลุ่มน้ำปิดขนาดใหญ่มาก ครอบคลุมพื้นที่ประมาณหนึ่งในหกของแผ่นดินออสเตรเลีย รวมบางส่วนของรัฐเซาท์ออสเตรเลีย นอร์เทิร์นเทร์ริทอรี ควีนส์แลนด์ และนิวเซาท์เวลส์ ทะเลสาบมักแห้งเป็นส่วนใหญ่ตลอดปี และจะมีน้ำไหลมาถึงเมื่อเกิดน้ำหลากในพื้นที่ตอนบนของลุ่มน้ำ โดยเฉพาะจากดินแดนแชนเนลคันทรีทางตะวันออกเฉียงเหนือของออสเตรเลีย ชื่อและความสำคัญทางวัฒนธรรม ทะเลสาบแห่งนี้ตั้งชื่อตามเอ็ดเวิร์ด จอห์น แอร์ นักสำรวจชาวอังกฤษซึ่งเป็นชาวยุโรปคนแรกที่พบเห็นทะเลสาบในปี ค.ศ. 1840 ต่อมาในเดือนธันวาคม ค.ศ. 2012 รัฐเซาท์ออสเตรเลียได้รับรองชื่อคู่ "Kati Thanda–Lake Eyre" เพื่อรวมชื่อดั้งเดิมของชาวอะบอริจินเข้าไว้ในชื่อทางการ พื้นที่ส่วนใหญ่ของทะเลสาบและบริเวณโดยรอบอยู่ในเขตสิทธิในที่ดินดั้งเดิมของชาวอาราบานา ขณะที่พื้นที่ทางตะวันออกบางส่วนเกี่ยวข้องกับชาวดิเอรี ภูมิศาสตร์ ทะเลสาบแอร์อยู่ในเขตแห้งแล้งของออสเตรเลียตอนกลางทางตอนเหนือของรัฐเซาท์ออสเตรเลีย พื้นที่ทะเลสาบแบ่งออกเป็นสองส่วน คือ ทะเลสาบแอร์เหนือและทะเลสาบแอร์ใต้ ซึ่งเชื่อมต่อกันด้วยช่องกอยเดอร์ (Goyder Channel) ทะเลสาบแอร์เหนือมีขนาดใหญ่กว่าอย่างมาก โดยยาวราว 144 กิโลเมตรและกว้างสูงสุดประมาณ 65 กิโลเมตร ส่วนทะเลสาบแอร์ใต้มีขนาดประมาณ 65 คูณ 24 กิโลเมตร บริเวณขอบทะเลสาบเมื่อมีน้ำเต็มอยู่ที่ประมาณ 9 เมตรต่ำกว่าระดับน้ำทะเล ขณะที่ส่วนลึกที่สุดของพื้นท้องทะเลสาบอยู่ต่ำลงไปราว 15 เมตร ทำให้ทะเลสาบแห่งนี้เป็นพื้นที่ต่ำที่สุดตามธรรมชาติของออสเตรเลีย พื้นทะเลสาบปกคลุมด้วยคราบเกลือหนา ซึ่งเกิดจากการระเหยของน้ำซ้ำ ๆ ในสภาพอากาศแห้งแล้ง อุทกวิทยา ทะเลสาบแอร์เป็นทะเลสาบแบบปิด ไม่มีทางระบายน้ำออกสู่ทะเล น้ำส่วนใหญ่ไหลมาจากแม่น้ำในพื้นที่ตอนบนของลุ่มน้ำ โดยเฉพาะระบบแม่น้ำที่รับน้ำจากรัฐควีนส์แลนด์ ก่อนส่งต่อมายังทะเลสาบผ่านเครือข่ายลำน้ำและพื้นที่น้ำท่วมตามฤดูกาล ปริมาณฝนเฉลี่ยในบริเวณทะเลสาบมีเพียงประมาณ 100-150 มิลลิเมตรต่อปี แต่การระเหยมีค่าสูงมาก ทำให้น้ำจำนวนมากสูญหายไประหว่างทางหรือระเหยออกอย่างรวดเร็วหลังน้ำไหลมาถึง โดยทั่วไปทะเลสาบจะมีน้ำท่วมระดับตื้นประมาณ 1.5 เมตรทุก ๆ ราว 3 ปี และอาจมีน้ำลึกประมาณ 4 เมตรในช่วงเวลาห่างกันราวทศวรรษละครั้ง เมื่อทะเลสาบมีน้ำมาก ความเค็มจะใกล้เคียงกับน้ำทะเล แต่เมื่อระดับน้ำลดลงและเกิดการระเหยอย่างต่อเนื่อง น้ำจะมีความเค็มสูงมากจนกลายเป็นทะเลสาบน้ำเค็มจัด ในบางช่วงทะเลสาบอาจปรากฏเป็นสีชมพูจากการเพิ่มจำนวนของสาหร่ายทนเค็ม เช่น Dunaliella เหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ในปี ค.ศ. 1974 เป็นหนึ่งในครั้งที่สำคัญที่สุด โดยทำให้ทะเลสาบมีระดับน้ำสูงมากและดึงดูดนกน้ำจำนวนมหาศาลเข้ามาใช้พื้นที่ ภาพถ่ายดาวเทียมขององค์การนาซาในปี ค.ศ. 2009 ก็แสดงให้เห็นการไหลบ่าของน้ำเข้าสู่ทะเลสาบอย่างชัดเจน หลังเกิดฝนตกหนักในพื้นที่ตอนบนของลุ่มน้ำ ระบบนิเวศ แม้ทะเลสาบแอร์จะดูแห้งแล้งเกือบตลอดเวลา แต่เมื่อเกิดน้ำหลาก ระบบนิเวศของพื้นที่จะเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วและรองรับสิ่งมีชีวิตจำนวนมาก ทั้งแพลงก์ตอน สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง ปลา และนกน้ำ หน่วยงานสิ่งแวดล้อมของออสเตรเลียระบุว่าลุ่มน้ำทะเลสาบแอร์ยังคงมีสภาพค่อนข้างสมบูรณ์เมื่อเทียบกับลุ่มน้ำขนาดใหญ่อื่นของประเทศ และยังรองรับประชากรปลาและนกน้ำที่หลากหลาย ทะเลสาบแอร์ได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญที่สุดของออสเตรเลียสำหรับนกน้ำ โดยเฉพาะในปีที่มีน้ำท่วม ซึ่งจะเกิดเหตุการณ์ผสมพันธุ์ขนาดใหญ่ของนกหลายชนิด เช่น นกกระทุงออสเตรเลีย และนกบันเด็ดสติลต์ เขตคุ้มครอง พื้นที่ทะเลสาบและบริเวณใกล้เคียงอยู่ภายใต้การคุ้มครองของรัฐเซาท์ออสเตรเลีย โดยครอบคลุมเขตอุทยานแห่งชาติคาตีธันดา-ทะเลสาบแอร์ และอุทยานอนุรักษ์เอลเลียตไพรซ์ นอกจากนี้ ทะเลสาบยังอยู่ในบัญชีพื้นที่ชุ่มน้ำสำคัญของออสเตรเลีย และได้รับการจัดเป็นพื้นที่นกสำคัญโดย BirdLife International ความสำคัญร่วมสมัย ทะเลสาบแอร์เป็นสัญลักษณ์สำคัญของภูมิประเทศเขตแห้งแล้งในออสเตรเลีย และเป็นจุดหมายของการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติ โดยเฉพาะในช่วงที่มีน้ำหลาก ซึ่งจะเกิดทัศนียภาพที่แตกต่างจากช่วงแห้งแล้งอย่างสิ้นเชิง พื้นที่เกลือแห้งของทะเลสาบยังเคยถูกใช้สำหรับความพยายามทำสถิติความเร็วบนบกในคริสต์ทศวรรษ 1960 อีกด้วย ดูเพิ่ม ลุ่มน้ำทะเลสาบแอร์ ประเทศออสเตรเลีย แอดิเลด อ้างอิง