Үлкен Суайрық жотасы

Үлгі:Geobox image Үлкен Суайрық жотасы (Great Dіvіdіng Range), Шығыс Австралия таулары — Австралияның шығыс және оңтүстік-шығыс жағалауымен 4000 км-ге созылып жатқан тау жүйесі. Орташа биіктігі 1000 — 1500 м, ең биік жері 2230 м (Косцюшко тауы). Денудацияланған палеозой қатпарлығы орнында неоген-антропогенде пайда болған. Тау негізінен әктас, гранит, гнейс, жанартаулық тау жыныстарынан тұрады. Мұнай, газ, тас көмір, қоңыр көмір, қалайы, полиметалл, алтын, мыс, т.б. кен орындары бар. Шығыс беткейі тік жарлы, күшті тілімденген, батыс беткейі жатық, ылдилап төбелі тау алдына ұласады. Солт. бөлігі салыстырмалы түрде биік емес, ені 650 км-ге барады. Жағалық жоталар (биікт. 1000 м) мен жанартаулық үстірттер батысынан кең, ұзынша келген қазаншұңқырлармен бөлінген; оңтүстік бөлігі биік таулы. Нью-Ингленд, Хейстингс, Ливерпуль, Көгілдір таулар және Австралиялық Альпі жоталарына бөлінген. Беткейлерінен көптеген өзендер (ірілері — Муррей және Дарлинг) бастау алады. Ылғалды шығыс беткейін күзде жапырағын түсіретін, мәңгі жасыл және эвкалипті тропиктік ормандар жапқан. Құрғақ батыс беткейінде сирек орман, саванна және ксерофитті бұталар дамыған. Дереккөздер