Tasmania

Tasmania është një shtet ishullor në Australi që ndodhet 199 km nga bregu juglindor i ishullit kryesor të Australisë, nga i cili është i ndarë nga Ngushtica e Bassit. Shteti i Tasmanisë përfshin ishullin e Tasmanisë dhe një mijë ishuj të tjerë të vegjël. Ishulli shtrihet 364 km nga veriu në jug dhe 306 km nga perëndimi në lindje. Sipërfaqja e tij është 68 401 km2. Shteti kishte 569,825 banorë sipas vitit 2021. Kryeqyteti i shtetit dhe qyteti më i madh është Hobart, me rreth 40 përqind të popullsisë që jeton në zonën e Hobartit të Madh. Ishulli besohet se ishte e okupuar nga indigjenët për 30,000 vite para kolonizimit britanik. Mendohet se Tasmanianët aborigjenë u ndanë nga grupet e territorit aborigjenë rreth 10,000 vjet më parë kur deti u ngrit për të formuar ngushticën e Basit. Ishulli u vendos përgjithmonë nga evropianët më 1803 si një vendbanim penal i Perandorisë Britanike për të parandaluar pretendimet për tokën nga Perandoria e Parë Franceze gjatë Luftërave Napoleonike. Popullsia aborigjene vlerësohet të ketë qenë midis 3,000 dhe 7,000 në kohën e kolonizimit, por pothuajse u fshi brenda 30 vjetësh nga një kombinim i konfliktit të dhunshëm guerilas me kolonët e njohur si "Lufta e Zezë", konflikti intertribal, dhe nga fundi i vitit 1820, përhapja e sëmundjeve infektive ndaj të cilave ata nuk kishin imunitet. Konflikti, i cili arriti kulmin në mes vitit 1825 dhe 1831, dhe çoi në më shumë se tre vjet të luftës, kushtoi jetën e pothuajse 1100 aborigjenëve dhe kolonëve. Ishulli fillimisht ishte pjesë e Kolonisë së Uellsit të Ri Jugor, por u bë një koloni më vete nën emrin Toka e Van Diemen (e quajtur sipas Anthony van Diemen) në vitin 1825. Përafërsisht 80,000 të dënuar u dërguan në Tokën e Van Diemenit përpara se kjo praktikë, e njohur si transporti, të pushonte më 1853. Në vitin 1855 u miratua Kushtetuta aktuale e Tasmanisë dhe vitin e ardhshëm kolonia ndryshoi zyrtarisht emrin e saj në Tasmania. Në vitin 1901 u bë shtet i Australisë përmes procesit të federatës së Australisë. Sot, Tasmania ka ekonominë e dytë më të vogël të shteteve dhe territoreve australiane, e cila është formuar ndjeshëm nga turizmi, bujqësia dhe akuakultura, arsimi dhe kujdesi shëndetësor. Tasmania është një eksportues i rëndësishëm bujqësor, si dhe një destinacion i rëndësishëm për eko-turizmin. Rreth 42% e sipërfaqes së saj të tokës, duke përfshirë parqet kombëtare dhe vendet e trashëgimisë botërore (21%) është e mbrojtur në një formë rezerve. Partia e parë politike mjedisore në botë u themelua në Tasmani. Referime