دوین

دوین یان دڤین شارێکی گەورەی بازرگانی بوو کە لە سەدەکانی ناوەڕاستدا بە پایتەختی ئەرمەنستان دەژمێردرا. دوین لە باکووری ئارتاشاتەوە (پایتەختە دێرینەکەی ئەرمەنستان) ھەڵکەوتبوو. ئێستاکە لەو شارە جگە لە تەپۆڵکەیەک ھیچ ئاسەوارێکی تر بەجێ نەماوە. باوک و مامی سەلاحەددینی ئەییووبی لەدایکبووی شاری دوین بوون. گەرچی سەلاحەددین بۆخۆی لە تکریتی عێراقدا لەدایکبووە. ناو نووسەرە ئەرمەنییە ھەرە سەرەتایییەکان ھەمیشە ناوی شارەکەیان بە «دووین» (Դուին) ھێناوە، لەکاتێکدا نووسەرانی دواتر وەک «ساموئێل ئانێتسی» بە دڤین (Դվին) دەینووسن، کە ئەمە ئەو شێوەیەیە کە بەزۆری لە وێژەی زانستیدا بەکاردێت. مێژوونووسی ئەرمەنی سەرەتای سەدەکانی ناوەڕاست «مۆڤسیس خۆرێناتسی» ناوی دڤین وا ڕووندەکاتەوە کە لە وشەیەکی فارسیی (ناوەڕاست)ەوە (دووین) ھاتووە کە بە واتای «گرد» دێت. لە مێژووی ئەرمەنی سەدەی پێنجەمدا کە دراوەتە پاڵ «فاوستۆسی بیزەنتی»، شوێنەکە بە «گردەکە [بلور] لە دەشتی مێکامۆر کە پێی دەوترێت دووین» ناوبراوە بەبێ ئاماژەدان بە واتای ناوەکە. بەپێی «ئێریچ کێتێنھۆفێن»، ڕوونکردنەوەکەی «خۆرێناتسی» بۆ ناوەکە لە ئەنجامی لێکدانەوەیەکی ھەڵەی ئەو پەرەگرافەی پێشووی مێژووەکەی «فاوستۆس»ەوە بووە. «ماری-لویس چۆمۆنت» دەنووسێت کە ڕەچەڵەکناسییەکەی «خۆرێناتسی» زیاتر پەسەندکرا دوای ئەوەی «ڤلادیمێر مینۆرسکی» ئاماژەی بە بەکارھێنانی وشەی «دۆڤین» کرد بۆ واتای «گرد» لە ناوە شوێنە فارسییەکاندا. مێژوو شەڕی دوین شەڕی دوین لە ساڵی ١٠٤٥ ھەوڵێکی شکستخواردووی بیزەنتییەکان بوو لە سەردەمی قوستەنتینی نۆیەمی مۆنۆماکۆس بۆ گرتنی شاری دوین کە ئەوکات کوردەکان حوکمڕانیان دەکرد. بیزەنتییەکان ھێزێکی زۆریان لە ژێر فەرمانی مایکل ئیاسیتس و قوستەنتین ئالان کۆکردەوە و لە ژێر فەرمانی ڤەھرام پەھلەونی و لیپاریت ئۆربلیان لەگەڵ ئەرمەنییەکان ھاوپەیمان بوون. بۆ بەرگریکردن لە شارەکە ئەبووئەسوار شاڤور کوڕی فەزل ھەستا بە ژێر ئاوکەتنی دەوربەری کێڵگەکان وایکرد جوڵەی سوپای ھێرشبەری سنووردار کرد و ببێتە قوربانی تیری بەرگریکاران. ھێرشبەرەکان بەتەواوی لەلایەن کوردەوە کوژران و تێکشکێنران، ڤەھرامیش کوژرا. تێبنییەکان سەرچاوەکان دەروازەی مێژوو دەروازەی ئەرمەنستان