Армавир (қала, Армения)

Армавир (арм. Արմավիր, 1932 жылға дейін — Сардарапат, 1992 жыл ға дейін — Октемберян) — Армениядағы қала, Армавир облысының орталығы. Армавир қаласының халқы 2026 жылы 29 300 адамды құрады. Армавир - Армениядағы 59 қаланың бірі және халқының саны бойынша Арменияда 18-ші орында. Географиялық сипаттамасы Арарат жазығында, Арагац тауының оңтүстік етегінде, ежелгі Аргиштихинили қаласынан солтүстік-шығысқа қарай 6 км және тарихи Армавирден солтүстікке қарай 8 км жерде орналасқан. Армавир суық жартылай құрғақ климатпен, суық қыспен және ыстық жазбен сипатталады. Тарихы Қала маңында көне Армавирдің (Айрарат патшалығының астанасы) қираған қалдықтары табылған. Алғашқы қазба жұмыстары 1880 ж. өткізілген. Бірақ тек 1962 ж. Армавирдің аймағында тұрақты археологиялық экспедиция жұмыс істей бастады. Ежелгі Армавир орнындағы атаусыз қоныстар қалдықтары біздің заманымызға дейінгі 5-6 мыңжылдықтарға жатады. Армавир орнындағы ең көне белгілі қоныс Агриштихинили деп аталғаны анықталды. Ең көне қабаты - Урарту заманына байланысты - б.з.б. VIII-VII ғасырларда 776 ж. патша Аргишти І қаланың алғашқы қорғанын соғып, атын Аргиштихинили деп қойған. Көптеген басқаншылар қаланы бір-бірінен тартып алған: Рим империясы, Византия империясы, Саджиттер, грузиндардың Багратион әулеті, түрік-салжұқтар, монғолдар, Темір хан, Осман империясы т.б. Түрік-салжұқтар қаланың атын Сардарапат деп ауыстырған. 1828 ж. орыс-түрік соғысының нәтижесінде қала орыстардың қарамағына көшкен. Кеңес одағының құрамында болғанда қаланың аты Октемберян деп ауысты. 1947 жылдан бастап қала мәртебесін алды. 1967 жылы 24 наурызда Октемберян республикалық бағыныстағы қала мәртебесін алды. Кеңес Одағының ыдырауымен, 1992 жылы Армения тәуелсіздік алғаныннан кейін қалаға тарихи аты Армавир қайтарылды. Экономикасы және инфрақұрылымы 1928 жылы ашылған Армавир мақта зауыты қаланың алғашқы өнеркәсіптік кәсіпорны болды. 1943 жылы ашылған консерві зауыты Кеңес Одағындағы ең ірі азық-түлік фабрикаларының бірі болды. Ереван коньяк компаниясының Армавирдегі филиалы 1966 жылдан бері жұмыс істейді. Армавир шыны зауыты бүкіл республика үшін шыны ыдыстардың ірі өндірушісі болып табылады. Су тазарту қондырғысы қаланың шығыс маңында орналасқан. Армавирде Арменияда жұмыс істейтін жетекші банктердің көптеген филиалдары орналасқан. Армавир әуе базасы 20 ғасырдың басында қала маңында салынып, Кеңес Әскери-әуе күштері үшін ең ірі реактивті ұшқыштарды дайындау орталықтарының біріне айналды. 2015 жылғы жағдай бойынша Армавирде 10 мемлекеттік мектеп, 12 балабақша, екі орта мектеп, үш спорт мектебі және ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған мектеп болды. Армавирде сонымен қатар Тигран Метс спорт және әскери колледжі, аймақтық медициналық орталығы орналасқан. Дереккөздер