Նոր Վարագավանք

Նոր Վարագավանք, հայկական վանական համալիր է Տաւուշի մարզին մէջ, Վարագավան գիւղէն 3.5 քմ․ հարաւ-արեւմուտք, բարձր ժայռի վրայ անտառապատ լեռներով շրջապատուած։ Պատմութիւն եւ ճարտարապետութիւն Վանքը հիմնած է Դաւիթ Բ․ Կիւրիկեան թագաւոր՝ 1193-1198 թ․-ին, հետագային համալիրն աւելի ընդարձակած է իր թոռը՝ Վասակ Բ․-ն 1234-1237 թ․-ին։ Կիւրիկեանները Բագրատունիներու կրտսեր ճիւղն են, եւ անոնց Տաշիր-Ձորագետի թագաւորութիւնը ընդգրկած է պատմական Գուգարք, Արցախ եւ Ուտիք նահանգները։ Վանքը Կիւրիկեան իշխանատոհմի տապանատուն է։ Շքեղ ձեւաւորում ունի գաւիթի շքամուտքը։ Այստեղ առկայ է Արարատեան կողմնակալութեան՝ կողմնակալ-հրամանատար, իշխանաց-իշխան Վաչէ Ա․ Վաչուտեանի զոյգ արծիւներով զինանշանը։ Հաւանաբար Վաչէ Ա․ մեծարժէք նուիրատուութիւն կատարած է Նոր Վարագավանքին եւ անոր ի պատասխան, իր զինանշանը փորագրուած է գաւիթի պատին։ Անուան ծագումը Սկիզբը կոչուած է Անապատ։ Նոր Վարագավանք անունն ստացած է Վասպուրականի հռչակաւոր Վարագայ վանքէն, զոր մոնղոլներու կողմէն աւերուած էր։ Վարագայ վանքի հոգեւոր առաջնորդ Ղուկասը, 1213 թ-ին, Անապատ տեղափոխած է Վարագայ վանքի մէջ պահուած մասունքները, անոնց կարգին՝ Սուրբ Խաչափայտի կտորը, որ բերած էին Հռիփսիմեան կոյսերը։ Վանքի մօտ կան խաչքարեր, որոնցմէ ամենամեծը 1620 թ․-ին կերտած է Վարդանը։ Տե՛ս նաեւ Վարագայ վանքի Ս․ Սոֆիա եկեղեցի Պատկերներ Ծանօթագրութիւններ Կաղապար:ՀԱԵ