Yeğvard

Yeğvard (Ermenice: Եղվարդ, Gürcüce: ეღვარდი), Ermenistan'ın Kotayk Bölgesinde bulunan bir kasabadır. Kasabanın ismi Ermenice gül kokusu manasına gelip Yeghi(եղի) "koku, aroma" ile vard (վարդ) "gül" kelimelerinin birleşmesi ile oluşmuştur. Aram Ghanalanyan'a göre bu isim, bölgenin bir zamanlar birçok gül ve çeşidine ev sahipliği yapan bir ormanla kaplı olması ile alakalıdır. Tarihçe Kasaba Ermenistan'ın en eski yerleşimlerindendir. İlk defa 6. yüzyılda kaynaklarda değinilir. İlk değinildiği kaynak, 574 ile 604 senelerinde Eçmiadzin Ana Makamının Katolikosu Yeğvardlı 2. Moses'in kronikleridir. Lakin kasabanın batısında, bölgenin MÖ 2. milenyumdan beri meskun olduğunun düşünülmesini sağlayan "Seğanasar" isimli bir antik yerleşimin harabeleri bulunmaktadır. Antik Ermenistan Krallığı zamanında yerleşim Ayrarat Vilayetinin(Ayrarat) "Kotayk" bölgesinde bulunmaktaydı. 301 senesinde Ermenilerin Hristiyanlaşmasıyla birlikte Kotayk Bölgesi Ermeni Kilisesinin en mühim merkezlerinden biri olur. Kasabanın merkezinde bulunan, 5. ve 6. yüzyıllarda Amatuniler zamanında yapılmış bir üç nefli bazilika olan Yeğvard Katoğike Kilisesinin harabeleri bu devirden kalmadır. Kasaba kuzeydoğu tarafında ise 7. yüzyıldan kalma Aziz Theodore Manastırının, nam-ı diğer Zoravan Ğarğavank'ı, harabeleri bulunmaktadır. Tarihçi V. Yuhanna'ya göre manastır kompleksi Mamikonyan prensi 1.Grigor tarafınca 666 ve 685 yılları arasında inşa edilir. Kasaba 7. ve 9. yüzyıllar arasında Müslüman akınlarına uğrar. 9. yüzyıl sonunda Yeğvard köyü yeni kurulan Bagratuni Krallığının bir parçası olur. 11. ve 15. yüzyıllar arasında da sırasıyla Selçuklu, Moğol, Akkoyunlu ve Karakoyunlu istilalarına uğrar. Tanrının Mukaddes Annesi Kilisesi ise kasabanın en meşhur tarihi binasıdır. 1301 senesinde tamamlanan kilise yanındaki harabe bazilikaya alternatif olarak inşa edilmiştir. Kilisenin etrafında birçok haçkar ve mezar bulunmaktadır. 16. yüzyılda, günümüzdeki Kotayk bölgesi Safevî Devletinin Erivan Beylerbeyliğinin bir parçası olur. O dönemde kasaba, Türk ve Farslarca Muradtepe adıyla anılır. Temmuz 1735'te kasabanın civarında 1735 Kafkasya Seferinin son savaşı olan Arpaçay Muharebesi yaşanır. Kasaba daha sonrasında Revan Hanlığının bir parçası olur 1828 yılında Türkmençay Anlaşması ile Revan ve Nahçıvan Hanlıkları Çarlık Rusyasının bir parçası olur. Bu iki hanlık birleştirilerek Ermeni Oblastı kurulur. 1850 yılındaysa kasaba Erivan Valiliğinin bir parçası oldu. Ermenistanın 1920 senesindeki Sovyetizasyonu sonrasında Yeğvard, 1972 senesinde kadar kırsal bir yerleşim olarak kaldı. 1972 kent tipi yerleşim statüsünü aldı ve Nairi Rayonunun merkezi olur. 1980'li yıllarda büyük bir endüstriyel büyüme yaşar. 1995 senesinde de Ermenistan Hükumetin tarafından kent statüsü verilir. Demografi Kasaba nüfusunun çoğu Ermeni Apostolik Kilisesine bağlı etnik Ermeni'dir. Yıllara göre kasaba nüfusu şöyledir: Ulaşım Kasaba, H4 yolu ile Erivan'a bağlanır. H6 yolu ile de Kotayk Bölgesindeki diğer kasabalara bağlanır. Ekonomi Kasaba 1980li yıllarda büyük bir endüstriyel büyümeye tanık olur. Günümüzde kasabada birkaç büyük endüstriyel tesis bulunmaktadır. Bunlar demir-çelik, şarap, spor ayakkabısı, maya vs. üretimi yapmaktadır. Galeri Ayrıca bakınız Gharghavank Tanrının Mukaddes Annesi Kilisesi Arpaçay Muharebesi Dipnot Kaynakça