Ամասիա (Շիրակի մարզ)

Ամասիա (նախկին անվանումներ՝ Համասիա, Ղուկասյան, Ղուկասյան Ներքին), գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, մարզկենտրոն Գյումրիից 13 կմ հյուսիս-արևմուտք, Ախուրյան գետի աջ ափին։ Ամասիա համայնքի կենտրոն։ Անուն Ըստ ավանդույթի՝ գյուղի անվանումը ծագել է Հայկ նահապետի ծոռան Ամասիայի անունից։ Տարբեր ժամանակներում ունեցել է նաև Համասիա, Ղուկասյան, Ղուկասյան Ներքին անուններ։ Պատմություն Տարածքը պատմականորեն Մեծ Հայքի թագավորության Գուգարք նահանգի Աշոցք գավառի մաս է կազմել։ Բնակչության նախնիների մի մասը 1829 թվականին գաղթել է Բասենից, Կարսից և այլ տեղերից։ Մինչև 1920-ականները բուն Ամասիա գյուղը հիմնականում բնակեցված է եղել թյուրքախոս սուննի մուսուլմաններով (ղարափափաղներով)։ Հայ բնակիչների թիվը գերազանցել է մուսուլմանների թիվը 1931 թվականին, իսկ ներկայիս Ամասիայի ազգաբնակչությունը ամբողջությամբ հայ է։ Խորհրդային ժամանակաշրջանում եղել է ՀԽՍՀ նախկին Ամասիայի շրջանի վարչական կենտրոն։ 1951–1956 թվականներին գյուղը պաշտոնապես կոչվել է Ղուկասյան։ Գյուղը կենտրոնն է Ամասիա համայնքի, որն ընդգրկում է Ամասիա, Արեգնադեմ, Բանդիվան, Բյուրակն, Գտաշեն, Կամխուտ, Հովտուն, Ողջի, Հողմիկ, Մեղրաշատ, Ջրաձոր, Ալվար, Աղվորիկ, Արդենիս, Գառնառիճ, Լորասար, Դարիկ, Եղնաջուր, Արավետ, Զարիշատ, Ծաղկուտ, Շաղիկ, Զորակերտ, Բերդաշեն, Երիզակ և Պաղակն գյուղերը։ Բնակչություն Ըստ ՀՀ 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Ամասիայի մշտական բնակչությունը կազմել է 1532, առկա բնակչությունը՝ 1408 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև. Տնտեսություն Բնակչությունը զբաղվում է անասնապահությամբ և հողամշակմամբ Պատմամշակութային կառույցներ Ամասիայից հյուսիս-արևմուտք է գտնվում «Ամրաձոր» ամրոցը։ Գյուղից 2 կմ արևմուտք գտնվում է Խարաբալար կոչված լքված գյուղատեղ, որտեղ, ըստ Ամասիայի բնակիչների, անցյալում բնակվել են հույներ։ Տես նաև Ամասիայի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ) Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Տարածաշրջանի քարտեզ