Բայանդուր

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Բայանդուր (այլ կիրառումներ) Բայանդուր, գյուղ Հայաստանի Շիրակի մարզում, Ախուրյան գետի ձախ կողմում։ Բարձրությունը ծովի մակերևույթից՝ 1480 մ, հեռավորությունը մարզկենտրոնից՝ 16 կմ հարավ-արևմուտք։ Նախկինում ունեցել է Բայինդուր, Բայինտուր, Բայնդուր, Պայընտուր անվանումները։ Բայանդուր անվանումը Ղևոնդ Ալիշանը կապում է թուրքմենական մի ցեղանվան հետ։ Հին գյուղը եղել է Ախուրյանի ափին, որը 1926 թ.-ի երկրաշարժից ավերվել է, և այդ պատճառով էլ տեղափոխվել։ Բնակչություն Նախնիները գաղթել են Կարսից, Մուշից և Բասենից։ Նախնիների մի մասը 1828-1830 թթ տեղափոխվել է Արևմտյան Հայաստանի Մուշի, Բասենի շրջաններից և Կարսի մարզից։ Այստեղ բնակվել են նաև հույներ։ 1831 թ-ին գյուղն ունեցել է 176 հայ և 326 հույն բնակի։ Ըստ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համայնքը 2013 թ-ի հունվարի 1-ի դրությամբ ունեցել է 676 մարդ։ Սեռային կազմում տղամարդիկ կազմում են 44%, կանայք՝ 56%։ Տարիքային խմբերը բաշխված են հետևյալ կերպ. մինչաշխատունակներ՝ 30%, աշխատունակներ՝ 52%, հետաշխատունակներ՝ 18%։ Բայանդուրի ազգաբնակչության փոփոխությունը. Կլիմա Կիման բարեխառն լեռնային է, ձմեռը տևական, ցուրտ, հաստատուն ձնածածկույթով։ Ամառը տաք է, համեմատաբար խոնավ։ Տարեկան տեղումների քանակը 600-700 մմ։ Բնական լանդշաֆտները սևահողային լեռնատափաստանները։ Ունի արտեզյան ջրեր, որոնք օգտագործվում են որպես խմելու ջուր։ Գյուղատնտեսություն Գյուղատնտեսական հողահանդակները ոռոգվում են Ախուրյան գետի ջրերով՝ ջրհան կայանի միջոցով։ Մասնագիտացված ուղղությունը երկրագործությունն է։ Գյուղատնտեսական հողահանդակները գրեթե ամբողջությամբ օգտագործվում են որպես վարելահողեր՝ կազմելով 532 հա։ Պետական հողերը գլխավորապես օգտագործվում են որպես վարելահողեր, արոտավայրեր, կազմելով համապատասխանաբար 360 և 190 հեկտար։ Զբաղվում են պտղաբուծությամբ, հացահատիկային, բանջարաբոստանային, կերային կուլտուրաների, կարտոֆիլի մշակությամբ։ Նախկինում մեծ մակերես են զբաղեցրել շաքարի ճակնդեղի ցանքատարածությունները, հումքը վերամշակվում էր Սպիտակի շաքարի գործարանում։ Երկրաշարժի արդյունքում գործարանը ամբողջովին ավերվել է, իսկ ցանքատարածությունները գրեթե ամբողջովին վերացվել են։ Զբաղվում են նաև անասնապահությամբ, մեղվաբուծությամբ։ Պատմամշակութային կառույցներ Բայանդուրից հյուսիս-արևմուտք գտնվում են հայկական և հունական եկեղեցիներ։ Գյուղում կան նաև Սբ. Պապ և “Մարիամ մամ” մատուռներ։ Հասարակական կառույցներ Ունի 144 տնտեսություն։ Ունի դպրոց, գրադարան, բուժկետ, կապի հանգույց։ Տես նաև Բայանդուրի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Շիրակի մարզ) Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Բայանդուր գյուղի էջը CAA կայքում Արխիվացված 2011-08-20 Wayback Machine