Գոմք

Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Գոմք (այլ կիրառումներ) Գոմք, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձորի մարզի Վայքի տարածաշրջանում՝ հայ-ադրբեջանական շփման գծի հարևանությամբ։ Մարզկենտրոնից 35 կմ հեռավորության վրա, Ախտա գետի ափամերձ լանջերին։ Սահմանակից է Զառիթափ և Արտավան համայնքներին և Նախիջևանին։ Գոմք է վերանվանվել 1991 թ.-ի ապրիլի 3-ին։ Պատմություն Հանդիսանում է Հայոց հին բնակավայրերից մեկը, որտեղ մշտապես բնակվել են հայեր, այդ մասին են վկայում գյուղմում գտնվող ներքոհիշյալ պատմամշակութային արժեքները, գտածոները, խաչքարերը: 1989 թվականին գյուղ են եկել Սումգայիթից, Բաքվից, Կիրովաբադից և այլ վայրերից ադրբեջանական գարդերց մազապուրծ եղած բազմաթիվ հայեր, մի քանիսն էլ եկել են աղետի գոտուց։ Գոմք գյուղը գրով հիշատակված է Ստեփանոս Օրբելյանի «Սյունիքի Պատմությունը» մեծարժեք երկում։ Մեծանուն պատմիչը պարզել է, որ Գոմք գյուղը վեց չափ հարկ է տվել Տաթևի վանքին, որն էլ նշանակում է, որ շենը եղել է ոչ շատ մեծ։ Գյուղն այդպես էլ հիշատակված է՝ «Գոմք», և հիմնազուրկ է այն ենթադրությանը, թե դա հին Գոմեր գյուղն է։ Շենը եղել է ոչ շատ մեծ, սակայն աչքի է ընկել իր մի հրաշալի զարդով, որը մեր բազմադարյան ճարտարապետության եզակի նմուշներից է։ Դա որմնափակ խաչքար-մատուռն է, որն իր կառուցվածքով, մտահաղացմամբ, քանդակներով և վիմագիր հիշատակարաններով մի անգնահատելի կոթող է։ Ըստ պահպանված արձանագրության՝ Խաչքար-մատուռը կառուցվել է 1263 թվականին։ Գյուղամիջում գտնվում է եկեղեցու ավերակներ, որն իր ոճով ավելի շատ առնչվում է 16-17-րդ դարերին։ Բնակչություն Նախնիների մի մասը 1828 թ.-ին գաղթել են Խոյի գյուղերից։ Ըստ Հայաստանի 2011 թ. մարդահամարի արդյունքների՝ Գոմքի մշտական բնակչությունը կազմել է 138, առկա բնակչությունը՝ 135 մարդ, բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև. Տնտեսություն Գյուղում առկա է հետևյալ հողատեսքերը՝ ընդամենը՝ 3834.4 հեկտար, գյուղատնտեսական հողեր՝ 3671 հեկտար։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ ու հողագործությամբ։ Պատմամշակութային կառույցներ Գոմքում կա 1263 թ.-ի մատուռ, XVI-XVII դարերի եկեղեցի և XI-XVII դարերի խաչքարեր։ Հասարակական կառույցներ Գյուղում գործում է միջնակարգ կրթության դպրոց, բուժկետ։ Տես նաև Գոմքի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ) Պատկերներ Ծանոթագրություններ