Կարմիր կամուրջ

Կարմիր կամուրջ, պատմամշակութային հուշարձան, բազմաթռիչք կամուրջ Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի Նորագյուղ թաղամասում՝ Հրազդան գետի վրա։ Հուշարձանն ընդգրկված է Հայաստանի Երևան քաղաքի Կենտրոն վարչական շրջանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկում որպես հանրապետական նշանակության հուշարձան։ Պատմություն Կարմիր կամրջի տեղում նախկինում եղել է ավելի վաղ կառուցված կամուրջ, որը ավերվել է 1679 թվականին տեղի ունեցած Երևանի երկրաշարժի հետևանքով։ Ըստ պնդումների՝ այն կառուցվել է 12-րդ դարում։ Եղել է Երևանի հին կամուրջներից մեկը։ 1679 թվականին ավերված կամուրջը վերականգնվել է, որը, կառուցված լինելով կարմիր տուֆից, կոչվել է Կարմիր կամուրջ։ Վերակառուցումներ և նորոգումներ Տարբեր ժամանակներում կամուրջը վերակառուցվել և վերանորոգվել է։ Հայտնի է, որ 17-րդ դարում այն վերականգնել է քանաքեռցի հայ առևտրական Խոջա Փլավն իր միջոցներով և Պարսից շահի հանձնարարականով։ Այդ է պատճառը, որ երբեմն կամուրջն անվանում են Փիլավի կամուրջ։ Կամրջի վերանորոգումներ են եղել նաև 1830, 1850 թվականներին և դրանից հետո։ 1986 թվականին Խորհրդային Հայաստանի Հուշարձանների պահպանության վարչությունը պետպատվեր էր ստացել վերականգնելու կամուրջը։ Աշխատանքները սկսելու համար ստեղծվել էր չափագրողների և կոնստրուկտորների թիմ, սակայն Խորհրդային Միության փլուզումն անհնարին էր դարձրել աշխատանքների շարունակությունը։ 2023 թվականին մեկնարկել են Կարմիր կամրջի վերակառուցման աշխատանքները։ Նախատեսված է կամրջի ամբողջական վերականգնում իր նախնական տեսքով։ Նախատեսված է վերակառուցման շրջանակներում ավելացնել պատմական բոլոր շերտերից հատվածներ։ Պակասող շինանյութն ընտրվել է այնպես, որ վերակառուցումից հետո կամուրջը ստանա իր հին տեսքը։ Այդ նպատակով Արարատյան դաշտից բերվել է կարմիր անմշակ տուֆ, իսկ Իրանի հին մեթոդներով արտադրություն իրականացնող աղյուսաձուլարաններից մեկից՝ աղյուսներ։ Կամուրջը 2024-2025 թվականներին վերականգնվել էր բարերար Յուրի Աֆրիկյանիմիջոցներով ու բացվել 2025 թվականի նոյեմբերին: Ճարտարապետական նկարագիր Կամուրջն ունի ունի 80 մետր երկարություն և 11 մետր բարձրություն։ Կազմված է 2 մեծ և 1 փոքր թռիչքներից։ Վերջինը նախատեսված է եղել փոքր ջրանցքի անցման համար։ Նախատեսված է եղել հետիոտնի ու հեծյալ ձևով անցնելու, ինչպես նաև գրաստներով ու սայլերով անցնելու համար Ծանոթագրություններ