Şabadin

Şabadin (hal-hazırkı adı: Eğek və yaxud Yeğek erm. Եղեգ) — Ermənistan Respublikasının cənubunda, Sünik mərzi inzibati-ərazi vahidi tərkibində yerləşən kənd. Tarixən Ecanan Şabadini adı ilə də tanınan kənd 1988-ci ilin noyabr ayına kimi azərbaycanlılar yaşayan kənd olub. 1930–1995-ci illər aralığında Qafan rayonu inzibati-ərazi vahidi tərkibində olmuş kənd Qafan şəhərindən 13 km şimal-şərqdə, Qafan-Gorus yolunun sol tərəfində, meşəlik ərazidə yerləşir. Tarixi Qafan ərazisində tarixən iki Şabadin kəndi olub: Oxçu Şabadini və Ecanan Şabadini. 1886-cı il kameral siyahıyaalınmasına əsasən Yelizavetpol quberniyası, Zəngəzur qəzasının III şöbəsinin Arçevanik kənd icması tərkibinə daxil olan Şabadin-Eqink (rus. Шабадин-Егинкъ) kimi göstərilən Ecanan Şabadini kəndində 48 evdə şiə etiqadlı Azərbaycan tatarlarından ibarət 261 nəfər (147 nəfəri kişi, 114 nəfəri qadın) əhali yaşayırdı. 1988-ci ilə kimi azərbaycanlılar yaşayan kənddə hal-hazırda ermənilər yaşayır. Çox güman ki, bu kənd Oxçu Şabadinindən köçən insanlar tərəfindən salınmışdır. Oxçu Şabadini Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (İndi Ermənistanın Qafan rayonunda) kənd adı olmuşdurş. Digər adı Oxçu-Şabadın. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. Türk dillərində çap "iki dağarası çökəklikdə yüksəklik" və monqolca adin "maldar köçərinni təsərrüfatı", "ilxı" Oxçu Şabadini kəndi XIX əsrdə bölgənin ən böyük kəndlərindən biri kimi məşhur olmuş, 1918-ci ildə Andranikin dəstəsi tərəfindən dağıdılmış, əhalisinin xeyli hissəsi qətlə yetirilmiş, sonradan bərpa edilməmişdir. Bu kənd Qapıcıq dağının ətəklərində, Oxçuçayın kənarında yerləşirdi. Məmməd Səid Ordubadi 1908-ci ildə qələmə aldığı Qanlı illər adlı kitabında bu Şabadindən "Oxçu-Şəbadək" kimi söz açır. Ecanan Şabadini isə Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (İndi Ermənistanın Qafan rayonunda) kənd adı. Digər adı Ecanan-Şabadın. 1988-ci ilə kimi azərbaycanlılar yaşayan kənd idi və 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Hal-hazırda isə ermənilər yaşayır. Çox güman ki, bu kənd Oxçu Şabadinindən köçən insanlar tərəfindən salınmışdır. Etimologiyası Şabadin sözünün mənası "iki dağ arasında yerləşən yaşayış məntəqəsi" kimi izah olunur. Toponim türk dilində "bitkisiz qumlu, daşlı dağ yamacı", "yastı sıldırım sahili", "uçurum, sıldırım", "yamac", "dərin dağarası çuxurda yüksəklik" mənasında işlənən çap (> şab) sözü ilə türk dilində "dincəlmək üçün dayanmaq", "istirahət", "dincəlmək" mənasında işlənən din (dın) sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Şabadin sözünün "bitkisiz, qumlu, daşlı yer" mənasına gəldiyi də toponimin etimoloji mənalarından biridir. Kəndin adı Ermənistan prezidentinin 19 aprel 1991-ci il tarixli fərmanı ilə dəyişdirilərək Eğek (erm. Եղեգ və yaxud Yeğek) edilmişdir. Əhalisi Kənddə 1831-ci ildə 51 nəfər, 1873-cü ildə 198 nəfər, 1886-cı ildə 261 nəfər, 1897-ci ildə 316 nəfər, 1904-cü ildə 317 nəfər, 1914-cü ildə 375 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə erməni silahlı birləşmələri tərəfindən deportasiyaya məruz qalan kənd əhalisinin təqribən üçdə biri 151 nəfər Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1922-ci ildə öz evlərinə dönə bilmişlər. Ermənistan SSR zamanı kənddə 1922-ci ildə 151 nəfər, 1926-cı ildə 175 nəfər, 1931-ci ildə 213 nəfər, 1959-cu ildə 380 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayının ikinci yarısından etibarən 10 gün müddətində noyabrın 28-ə kimi azərbaycanlılar yenidən öz doğma yurdlarından qovulmuşlar. Hal-hazırda kənddə ermənilər yaşayır. Ermənistan Respublikası Milli Statistika Xidmətinin məlumatına görə 2001-ci ildə kənddə 166 nəfər, 2010-cu ildə isə 113 nəfər yaşayıb. İnfrastrukturu 1930-cu ildə Şabadin kəndində ibtidai məktəb açılmış, kolxoz qurulmuşdur. 1959-cu ildə kolxoz ləğv edilmiş, təsərrüfatı isə Ecanan mahalının digər azərbaycanlı kəndləri kimi kənddən 15 km uzaqda olan Sünik erməni sovxozuna verilmişdir. Kənddə məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi və s. sosial obyektlər var idi. İstinadlar