Ереван

Ереван заримдаа Эривань (арм. Երևան) хот Араратын хөндийн зах, Арменийн тэгш өндөрлөгийн төв хэсэгт Храздан голыг бараадан д.т.д. 990-1390 м өндөрт оршдог Армени улсын нийслэл хот. Севан нуураас эх авдаг Храздан голын хоёр эрэгт гаран өргөжсөн. Нэр зүйлчлэлийн хувьд улсынхаа аймаг (марз)-тай эрх тэнцүү ганц хот нь юм. Түүх МЭӨ 782 онд I Аргишти ван «Эрэбүни» хэмээх цайзыг энд босгож хот байгуулагдсан гэж үздэг. Он цагийн явцад «Эрэвани», «Эрэван» гэж хувирсаар орчин үед «Ереван» (армениар Երևան [jɛɾɛˈvɑn]) нэртэй болж тогтсон. 658 онд тус хот арабуудын эрхэнд ороод 660 онд арабуудын эсрэг босолого гарч армянууд эрхээ буцааж авчээ. 14-р зуунд хотын хүн ам 15-20 мянган орчим байсан бололтой; харин 1387 онд Ереван хотыг монгол цэргүүд эзлэгдсэн тухай Грегори Халатянц (англи. Khalatiants Gregory, 1349-1425) "Гамшгийн тухай дурсамж" (англи. Remembrance of the Disaster) номонд бичиж үлдээсэн байдаг. Хотыг эзлэн авсан монголчууд энд зоос цутгаж, зоосон дээр хотын нэрийг бичсэн байжээ. 16, 17-р зуунд Эриван (перс: ايروان‎) нь бусад бүс нутгийн нэгэн адил Турк-Османы дайнуудын талбар болж, тус бүс нутгийн хүн ам зүйд ихээхэн нөлөө үзүүлжээ. Дайн, цөллөгийн улмаас Арменийн хүн амын тоо мэдэгдэхүйц буурсан. 1590 оны Османы эзэнт улсын явуулсан хүн амын тооллогоор Ереван хотод 373 Христийн шашинтан, 29 Мусульман гэр бүл амьдарч байжээ. 1635 онд Эривань (осман хэл: روان‎) хотыг Туркууд дахин эзэлсэн боловч хэдэн сарын удаан бүслэлтийн дараа Персүүд буцаан авчээ. 1639 оны Турк-Персийн энхийн хэлэлцээрийн дагуу хотыг эцэст нь Персийн нэг хэсэг болжээ. Сафавидын эзэнт гүрэн нуран унаснаар Эриваныг Туркууд дахин 1724 онд эзлэн авчээ. 1827 оноос эзлэн авсан хаант Оросын үед хошуу, дараа нь аймгийн хэмжээний хот байсан бол XX зуунд Армени орны түүхэн 13-р нийслэл, засаг захиргаа, аж үйлдвэрийн гол хот болон өндийжээ. 1918-1920 онд Анхдугаар БНАрмУ-ын, 1920-1991 онд ЗСБНАрмУ-ын нийслэл гэж хэлэгдэж байлаа. ЗХУ задран унаснаас хойш буюу 1991 оноос эхлээд тусгаар тогтносон бүрэн эрхт Бүгд Найрамдах Армени Улс (БНАрмУ)-ын нийслэл болсон. XXI зуун гарахад өмнөх үед байгаагүй чөлөөт зах зээл, худалдаа, унд зоогийн газар зэрэг шинэ үеийн үйлчилгээ дэлгэрсэн хот болон хувьсч байгаа. XX зууны эхэнд Ереван 29 мянган хүнтэй байхад 49% нь азербайжан, 48% нь армени үндэстэн байсан тооцоо бий. Одоо харин арменичууд (99%) дагначихсан. 2011 оны байдлаар улсын хүн амын 34%-тай тэнцэх 1 сая 122 мянган хүн энд оршин сууж байна. Газар зүй Цаг уур Зураг Тэмдэглэл Эшлэл Гадаад холбоос Ереван хотын захиргаа