Eskipara Manastırı

Eskipara Manastırı — Azerbaycan'ın Kazah Rayonunun Aşağı ve Yukarı Eskipara köyleri arasında, dağlık alanda yer alan tarihsel-mimari bir anıttır. Manastır Azerbaycan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı tarafından ülke çapında önemli bir anıt olarak devlet kaydına alınmıştır. Tarihi Manastır V-VIII. yüzyıllarda inşa edilmiştir. Kafkasya Albaniyasının kültürel mirasına ait olan manastır, kırmızı tüf taşından kare planlı inşa edilmiştir ve görkemli bir görünüme sahiptir. Manastırın duvarlarının birkaç yerinde büyük haç taşları bulunmaktadır. Bu manastır ormanda, ulaşılması zor dağlık bir bölgede yer almaktadır. Kompleks yaklaşık 2,5 hektar bir alanı kapsamakta ve duvarlarla çevrilmiştir. Yüksek konumda bulunan ana yapılar, kompleksin geri kalan kısmından duvarla ayrılmıştır. Bu, kendine özgü bir içkale, ikametgâh alanıdır. Kompleksin duvarları ve kuleleri büyük nehir taşlarından inşa edilmiştir, bazı bölümleri yeterince iyi korunmuştur. Tahmin edilene göre, içkaleli kompleks, Alban devletinin yöneticisi olan büyük Mehrani hükümdarlarının ikametgâhıydı. Alban hükümdarlarının kış ikametgâhı olan Xalxal şehrinin burada yer alması bunu doğrulayabilir. Bu nedenle, kompleksin hala V. yüzyılda kurulduğu düşünülebilir. Tuğla tekniği ve mimari biçimlerin bazı özellikleri, ana yapıyı VII-XI. yüzyıla tarihlendirmeye olanak tanımaktadır. Mimari Özellikler Kutsal Meryem Ana Kilisesi Kompleksin en dikkat çeken ve günümüze kadar daha iyi korunmuş bölümü başkilise olan Kutsal Meryem Ana Kilisesi'dir. Kilise, plan olarak dikdörtgen forma sahiptir. Anıtın günümüze ulaşan bölümleri, onun iyi işlenmiş bir plana sahip önemli bir mimari kompleks olduğunu göstermektedir. Bina, iyi pişirilmiş 24x22x4 santimetre ölçülerinde kare tuğlalarla inşa edilmiştir. Anıtın mimari detayları da kısmen tuğlalardan (merkezi kemerin çevrelenmesi), karnizler ise yarım dairesel oyma desenli yontulmuş tüf taşlarından yapılmıştır. Binanın mimari çözümünde duvarların kemerle işlenmesi başlıca öneme sahiptir. Bu yöntem, baş cephede alakapıya geçmektedir. Alakapı daha geniş ve daha yüksek bir kemerle süslenmiştir. Tahmin edilebilir ki, kemerler yarım daireseldi. Binanın içinde yan odanın kemerinin çatlamış çizgileri açık bir şekilde izlenebilir. Kale Manastır kompleksini çevreleyen kale, uzunluğu 2 m'ye kadar olan taşlarla örülmüş iki duvarla çevrilmiştir. İç kale duvarları daha sağlam ve yüksek yapılmıştır. İki duvar arasındaki mesafe 20 m'ye kadar çıkmaktadır. Bu, kalenin savunmasını daha da güçlendirmektedir. Her 0 m'den kale duvarı boyunca yüksekliği 9 m'ye kadar olan yarım dairesel burçlar inşa edilmiştir. Günümüze kadar bu burçlardan yedisi ulaşmıştır. Burçlar birbirine yer altı yollarıyla bağlanmıştır. Kalenin içinde iki katlı bir binanın kalıntıları vardır. Bu bina, ölçüleri 22x22x4 cm olan pişmiş tuğladan inşa edilmiştir. Yüksekliği 12, genişliği 18, uzunluğu ise 42 m'dir. Sıvalı duvarlar, desenle süslenmiştir. Kalenin alanında birkaç tarımsal kuyu ve dağılmış bina kalıntıları net bir şekilde görülmektedir. Kaynakça