Ани (қала)

Ани (арм. Անի, түр. Ani, лат. 'Abnicum', груз. ანისი — «Аниси») — орта ғасырдағы қамал. Армянның Камсаракани әулетінің князьдары тұсында салынған . Гүлденуі кезеңінде 100 мыңнан астам тұрғыны бар "1001 шіркеуі бар қала" атағымен белгілі болған. Қаланың қираған қалдықтары қазіргі Түркияның шығысында Ахурян өзенінің жағасында тұр. Карсктан 42 км қашықтықта. Географиясы Координаттары: 40°30′ с. е. 43°34′ ш. б.40.500° с. е. 43.567° ш. б.﻿ / 40.500; 43.567 Теңіз үстіндегі деңгейі - 1338 м. Тарихы Қаланың негізі ежелгі замандарда салынған. V—VIII ғ. — бастапқы кезде Камсаракани князьдары билеген. Сонан кейін Баграти әулетіне көшкен. 961 — Ашот III тұсында Ани қаласы Арменияның астанасы болады. Ани ірі саяси, экономикалық, мәдени және сауда орталығына айналады. 1045 — қала Византияның билігіне көшеді. 1064—1072 — Түрік-салжұқтар шабуылынан қала талқанданып қалады. 1072—1124 — Шеддадидтар қаланы басып алды 1124—1126 — грузиндар басып алуы 1161—1163 — грузиндар басып алуы 1163—1174 — салжұқтар басып алуы. 1174—1177 — Иване Орбелиан басып алып Грузиямен бірігуі (1177—1185), Георгия III патшалығының тұсында. 1185—1199 — Шеддадидтар басып алды. 1199—1236 — Закарянның басшылығы. Арменияның орталығы. 1236 — монғолдардың шапқыншылығынан кейін қала болудан қалған. 1319 — қатты жер сілкінісінен қираған. XIV ғ. — Қара Койунлу түрікмен әулетінің астанасы. XIV ғ-дың соңы — Темірлан әскері басып алып, қала өз мәдени және экономика орталығы деңгейінен айрылады. 1534 — Осман империясының құрамына кіреді. 1878—1917 — Сан-Стефан бітім шарты бойынша Ресей империясының құрамына кіреді. Қазіргі жағдайы Ани - орта ғасырлық ескерткіштерге бай. 1892-93, 1904-16 жылдары жүргізілген архиологиялық қазбалар мұндағы Баграти сарайын, Ахурян өзеніндегі көпірді, мейрамхананы, мұнаралы дуалдарды, тұрғын кварталдарды, көптеген шіркеулерді т.б. құрылыстарды ашты. Астрономияда Ани қаласының құрметіне 1914 жылы орыс астроном Григорий Николаевич Неуймин ашқан астероидты атаған. Галерея Дереккөздер