Մեծամորի ամրոց

Մեծամորի ամրոց, մ.թ.ա V հազարամյակի քաղաք-ամրոց, հնավայր Արմավիրի մարզի Մեծամոր քաղաքի տարածքում, որտեղ պեղվել են նաև պղնձաձուլական և բրոնզաձուլական հնագույն համալիրներ, սրբատեղի, ենթադրաբար աստղադիտարան, դամբարաններ և այլն։ Պեղումները սկսվել են 1965 թվականին։ Պեղումները ղեկավարել է երկրաբան Կորյուն Մկրտչյանը, ով հնավայրի տարածքում հայտնաբերել է պղնձաձուլական խարամ, ինչը թույլ է տվել եզրակացնել, որ հայտնաբերման վայրին մերձակա բլուրը հանդիսանում է հնադարյան պղնձաձուլարան։ Պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել է նաև աստղադիտարան հանդիսացող հարթակ։ Աստղագետ Էլմա Պարսամյանը հավաստել է, որ ապառաժի վրա փորագրված են երկնային լուսատուներ։ Հայտնաբերվել են նաև բրոնզեդարյա դամբարաններ, այդ թվում՝ մեծահարուստ անձանց՝ հուղարկավորված իրենց ստրուկներով, ձիերով, կահ-կարասիով և զենքով հանդերձ։ 1968 թվականին ամրոցի տարածքում բացվել է պատմա-հնագիտական թանգարան, որտեղ հավաքված են հիմնականում Մեծամորի հնավայրում տարբեր ժամանակների պատկանող 22000 ցուցանմուշ։ Ներկայումս թանգարանը կրում է Կ. Մկրտչյանի անունը։ 1993 թվականից՝ Կ. Մկրչյանի մահվանից հետո, հնագիտական պեղումները ղեկավարել է Էմմա Խանզադյանը։ Ծանոթագրություններ