Թառաթումբ

Թառաթումբ, գյուղ Հայաստանի Վայոց ձոր մարզի Եղեգնաձորի տարածաշրջանում, Վարդենիսի լեռնաշղթայի հարավային լանջերին, ծովի մակարդակից 1640 մ բարձրության վրա, Եղեգնաձոր քաղաքից 22 կմ հյուսիս-արևմուտք, Երևան քաղաքից 140 կմ հեռավորությամբ` Արփայի ավազանի Թառատուն գետի ափին։ Գտնվում է Եղեգնաձոր քաղաքից 22 կմ հյուսիս-արևմուտք, Երևան քաղաքից 140 կմ հեռավորությամբ։ Գյուղը սահմանակից է Հորս, Սալլի, Քարագլուխ, Աղնջաձոր գյուղերին, արևմուտքից սահմանակից է Մարտունու տարածքին։ Կլիմա Կլիման տաք է և չոր, շոգ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով, տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 400-450 մմ։ Բնական լանդշտաֆները տափաստանային են։ Պատմություն Գյուղը պատմության մեջ հիշատակվել է նաև Թառաթուն անվանումով։ Գյուղը գոյություն է ունեցել և բավականին ծաղկուն բնակավայր է համավել դեռևս 12-13-րդ դարերում։ Դրա մասին են վկայում գյուղի շրջակայքում գտնվող պատմամշակութային հուշարձանները։ Սակայն այն հայաթափվել է Շահ Աբասի կազմակերպված բռնագաղթի ընթացքում։ Ներկայիս Թառաթումբ գյուղը հիմնադրվել 1830 թվականին ռուս-պարսկական պատերազմի ավարտից հետո` Պարսկահայաստանի Խոյ գավառի Ղորուղ գյուղից գաղթած 10 ընտանիքների կողմից։ Գյուղը տվել է Հայրենական մեծ պատերազմի և Սոցիալիստական աշխատանքի մեկական հերոսներ։ Բնակչություն Ըստ Հայաստանի 2022 թվականի մարդահամարի արդյունքների՝ Թառաթումբի մշտական բնակչությունը կազմել է 475 հոգի։ Բնակիչները հայեր են, որոնց մի զգալի մասի նախնիները 1829-1830 թվականներին գաղթել են Խոյի շրջանի Ղորուղ գյուղից։ Թառաթումբի բնակչության փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում՝ ստորև. Տնտեսություն Բնակչությունն զբաղվում է այգեգործությամբ, հիմնականում՝ խնձոր և ընկույզ, կարտոֆիլի մշակությամբ, մեղվաբուծությամբ, ծխախոտագործությամբ և անասնապահությամբ։ Պատմամշակութային կառույցներ Թառաթումբում կան 10-12-րդ դարերի խաչքարեր։ Գյուղն ունի գործող եկեղեցի, որը հիմնահատակ վերանորոգվել է 1896 և 1999 թվականներին, Հայրենական մեծ պատերազմում զոհված թառաթումբցիների հիշատակը հավերժացնող հուշարձան-կոթող։ Այն 1895 թվականին հիշատակվում էր Սուրբ Աստվածածին անվամբ, իսկ արդեն 1925 թվականին այն հիշատակվել է Սուրբ Հովհաննես անվամբ։ Այս անվանափոխությունից հետևում է որ այդ տարիների ընթացքում եկեղեցում տեղի էին ունեցել լուրջ նորոգություններ, որից հետո էլ այն վերաօծվել և վերանվանվել է։ Այս մասին է վկայում եկեղեցու մուտքի բարավորին փորագրված երկտող արձանագրությունը։ Գյուղի կարևոր և նշանավոր պատմամշոկութային հուշարձաններից է տեղի հին գերեցմանոցը։ Այն գտնվում է գյուղի հարավարևելյան եզրին։ Հնավայրում պահպանված բազմաթիվ խաչքարերն ու տապանաքարերը վկայում են այն մասին, որ 12-րդ սկսած հայաբնակ լինելով, հայաթափվել է միայն շահաբասյան բռնագաղթի տարիներին։ Թեև խաչքաևների վրայի զարդաքանդակները բնորոշ են 9-11-րդ դարերին, սակայն այնուամենայնիվ դրանցից ոչ մեկը (բացառությամբ երկուսի) 12-րդ դարից ավելի հին լինել չի կարող, կան նաև այնպիսիք որոնք թվագրվում են 16-17-րդ դարերին։ Հնավայրում տապանաքարերը քանակապես գերազանցում են խաչքարերին։ Դրանց մեջ ուշագրավ է ուղղանկյունաձև հորիվածքով մեկը, որի չորսկողմն արձանագիր է, իսկ մյուս երկու կողմերին պատկերված են կենցաղային թեմատիկայով պատկերաքանդակներ։ Չնայած դրա վրայի արձանագրությունը բավականին լավ է պահպանված, այնուամենայնիվ այն միայն մասնակիորեն է վերծանվեր։ Տապանաքարի վրայի զարդաքանդակներից ու ոճային առանձնահատկություններից կարելի է ենթադրել, որ այն պատկանում է 16-րդ դարին։ Գերեզմանոցում առկա մնացած տապանաքարերը թվագրվում են 19-րդ դարավերջին և 20-րդդարին։ Գյուղի շրջակայքում գտնվող մեկ այլ հնավայր է Մարտոյի խաչ կոչվող մի քանի խաչքարեր, որոնցից մին քանիսը աչքի են ընկնում արտասովոր բարձրությամբ։ Այդ հնավայրը գտնվում է գյուղի հարավային եզրին։ Հասարակական կառույցներ Գյուղն ունի միջնակարգ դպրոց, նորակառուց համայնքի կենտրոն, որտեղ տեղակայված են գրադարանը, մշակույթի տունը, համայնքապետարանը, բուժկետը և խաղասենյակ։ Գյուղում գործում է քարի մշակման արտադրամաս։ Տես նաև Թառաթումբի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Վայոց ձորի մարզ) Արտաքին հղումներ Թառաթումբ բնակավայրը «GEOnet Names Server» կայքում։ 2001 թվականի Հայաստանի մարդահամարի արդյունքները, Հայաստանի վիճակագրական կոմիտե Ծանոթագրություններ