Jubera, Leza, Cidacos eta Alhama haranak

Jubera, Leza, Cidacos eta Alhama haranak (gaztelaniaz: Valles del Jubera, Leza, Cidacos y Alhama) Errioxa ekialdeko lau haranek satzen duten biosfera erreserba da, Erkidego guztiaren azaleraren %24a hartzen duena. 119.669 hektarea hartzen ditu eta 10.000 pertsona inguru bizi dira. 2003ko uztailaren 9an Biosfera Erreserba izendatu zuen UNESCOk eta Leza eta Juberako harkaitzak Hegaztientzako Babes Eremu Berezian (ZEPA) sartu dira. Azkenik Stralight Fundazioak behaketa astronomikoak egiteko leku izendatu du. Deskribapena Izenak adierazten duen bezala Jubera, Leza, Cidacos eta Alhama ibaiek eratutako haranek osatzen dute. Arroilak eta labarrak ugari dira ibai ertzetan eta 450 metrotako altueratik 1.758 metrorarte igotzen da erliebea. Lezako arroila aipagarria da, 500 metrotako jauzia baitu. Flora Mendi ertaineko paisaia nagusitzen da eta baso mediterranearrak estaltzen du ingurunea, haritzak, arteak eta pinu gorriak bereziki. Sastrakadiak (jara, ipurua...) eta zelaiak ere badaude. Erkametz basoren bat eta pagadiren bat ere aurkitzen da. Lehorreko nekazaritzak paisaia moldatu du herrixka inguruetan eta olibondoak eta fruita arbolak aurki daitezke. Fauna Harkaitz garaiak eta ibaietako arroilak habialeku bikaina dira sai arrearentzat, sai zuriarentzat, Bonelli arranoarentzat, hontz handiarentzat eta belatz handiarentzat. Ugaztunen artean aipatzekoak dira basakatua, igaraba arrunta, oreina, orkatza eta basurdea. Ekonomia Haran bakoitzak jarduera ekonomiko desberdin bat jorratzen du. Jubera eta Leza haranetan abeltzaintza da ekonomiaren oinarria. Abelgorrien hazkuntza nagusitzen da baina ardiak, ahuntzak eta erleak ere hazten dira. Nekazal turismoak indarra hartu du azkenaldian eta igeltsu harrobiak ere badaude. Logroño hiriburura hurbildu ahala mahasti zabalak agertzen dira. Cidacos haranean turismoa nagusitzen da, dinosauroen aztarnek erakarrita. Encison dagoen "El Barranco Perdido" parke tematikoak jende asko erakartzen du. Alhama haranak artisautza du jarduera ekonomiko nagusia. Kalamuz eta jutez egindako espartinak mundu osora esportatzen dira. Pirita meategi bat ere badago eta Contrebia Leucade herrixka zeltiberiarraren interpretazio zentrua ere bai. Erreferentziak Kanpo estekak