Ermita d'a Fuent Santa d'a Espunya

A ermita d'a Fuent Santa d'a Espunya, dita simplament Ermita d'a Fuent/Font Santa en Sobrarbe (ermita de la Fuensanta u ermita de la Fuente Santa en castellano), ye una ermita que se troba en una faixa a una altaria de 885 m, en as garras d'a Penya Montanyesa, d'entre es lugars d'A Espunya (se troba en o municipio d'éste), Sant Lorient y Araguás. O nombre d'a ermita, seguntes a tradición, diz que se debe a que Sant Veturián, santo d'oríchen italiano, qui plegó per es arredols allá per l'anyada 478, y pareix que es suyos companyeros y decibles cuan facioron una parada en a valle, en o suyo camín ta Araguás, yeban bien asetegatos, y alavez lo santo es trucó tres vegatas con o baculo en a penya, ta fer que en librasen tres churros d'augua per fuerza d'un miraglo y calmar-los asinas. Dimpués d'este miraglo, a la fuent que b'ha li dicen altrament Fuent d'es Tres Canyos. Lo conchunto el forman la ermita, a fuent y la casa a on gosaba vivir l'ermitano. Ermita A ermita actual ye una edificación de zaguers d'o sieglo XVII, en a cual si se para cuenta, se bi podría leyer a calendata Anno 1681 en o candaliello de l'arcada d'a puerta. Composata d'una nau unica, con a planta cuadrata, y la frontera plana. Uns contrafuertes per os cantos en fan l'aspecto mes compacto. L'interior de l'edificio el fayoron de vuelta de canyón que suporta un tipico tellato sobrarbenco de dos faldatas, con losas y volandreras bien pesatas, con bastida de fustas per dintro. A frontera tien una puerta ubierta con arcada de meyo punto en chos d'un balconet, que corresponde con o coro d'o templo, que sobre ela se bi troba una espadanya d'un solo güello ta a campana. Fuent A Fuent Santa ye, seguntes a falordia d'o suyo orichen, dita d'atras trazas Fuent d'es Tres Canyos, y la obra atual de sillería que la fayón en os zaguers anyos d'o sieglo XVII. A frontera d'a fuent leva fetas mutas inscripcions, asinas como Anno 1692, l'anyada d'a suya construcción. Enta la fuent ésta se beniba la chent enantes, ta progar per a plevia, fendo una liturchia que consestiba en surtir de Sant Beturián d'Asán, porteyando las reliquias d'o santo en alto. Luego, en a fuent, se ficaba lo cofre en l'augua y diz que si en quitar-lo d'ésta, lo cofre pesaba gauire mes (perque ese plegato augua adintro), lo significato yera que heba de plever en es siguients diyas. Casa de l'ermitano A casa de l'ermitano ye una edificación simple, con un furno de caracteristica chaminera sobrarbenca en o canto d'endazaga. En o candaliello d'a puerta se bi troba una inscripción en castellano que reza "DOMINGO LECINA, PRIMER ERMITAÑO DE LA FUEN SANTA. 1697".