Santa María de Obarra

Santa María de Obarra Pirinioaurreko monasterio erromaniko bat da, Sis mendilerroaren mendebaldeko muturrean. Berezitasunak XI. mendearen lehen laurdenean eraiki zuten lonbardiar maisuek Isabenaren ertzean, Ribagorza eskualdean). «Obarra» hitzak euskaraz «harkaitz arteko zuloa» esan nahi du eta Obarra edo La Croqueta haitzarteak blokeatutako haran baten hondoan altxatzen da monasterioa. Santa Maria eliza San Pedro, San Esteve eta Gurutze Santuari eskainita dago. Triangelu aldeberdinaren proportzioen sistemaren arabera eraiki zen. Sistema hori geroago aldatu zen, proportzio bikoitzen edo diapasoiaren sistemari jarraitzeko. 3 (Hirutasuna) eta 7 (Espiritu Santua, denbora guztia, apokalipsia…) zenbakiak errepikatzen dira tenplu osoan zehar: hiru leiho erdiko absidera eta zazpi hiru absideetara. Lonbardiar estiloaren ezaugarri guztiak ditu: hormak moldatzen dituzten arku itsuak, kontrahormek edo lesenek eta zerra-hortzen frisoek bereiziak. Tenplu honen jatorrizkoa, musulmanen eragina duen frisoa da, erdiko absidea koroatzen duen gela erronboidalekin. Eraikinak hiru habearte ditu, eta erdikoa altuagoa eta zabalagoa da. Habearteen goi-goian abside erdizirkularrak daude, eta esfera-laurdeneko bueltak dituzte. Abside horiek gurutze-formako pilastretan bermatzen dira. Kanpandorrea eraikitzen hasi ziren, baina hormek 3 m-ko altuera baino ez zuten lortu. Alboko horma batean, XVI. mendeko ziriharri lodiak dituen atari bat dago, eta bertan, Mur familiaren armarria dago zizelkatuta. 874. urtetik datatuta dago leku honetan monjeen asentamendua. Monasterio hau Ribagorzako konderriaren bihotza izan zen, 930ean Erramun III.a Ribagorzakoak Pallarsetik banandua. XI. mendean ez zegoen eraikin zaharragorik, ziur asko eraso musulmanek suntsitu zituztelako. Espesko baroigoak eta Pallarsko Murtarrak babestea bi une goren izan ziren XIII. eta XVI. mendeetan, hurrenez hurren, baina 1571n Barbastroko apezpikutza berrezartzeak priorerria desagertzea ekarri zuen, eta gainbehera baten hasiera, zeinetik ez baitzen gehiago berreskuratu. Elizaren oinean zeuden gangak 1872an erori ziren. 1931n monumentu nazional izendatu zuten, baina ez zen berreraikitzen hasi hirurogeiko hamarkadara arte. Lehentasunezko jauregia, XVI. mendean Pere Mur prioreak eraikiarazia, gainerakoa erortzeko zorian basilikaren oinean. Obarrak irin errota bat izan zuen ibaitik gertuen dagoen aldean, gaur egun gazte taldeentzako aterpetxe bezala erabilita dagoena. Multzora daraman zubiak 1963an uholde bat jasan zuen estilo gotikoko zubi bat gogorarazten du. Santa Maria de Obarra hesitik kanpo, ehun metro baino gutxiagora, San Pablo de Obarra eliza txikia dago. Eliza horrek bateragarriak egiten zituen monje-gurtza eta eliztar xumeena. Irudiak Sarbide zubia Erreferentziak Kanpo loturak Romanicoaragones.com Aldeaglobal.net