Santuario d'a Virchen d'o Pueyo

O santuario d'a Virchen d'o Pueyo u tamién dito monesterio de Nuestra Sinyora d'o Pueyo ye un edificio aragonés de culto catolico situau a bels cinco kilometros d'a localidad uescana de Balbastro, en a comarca d'o Semontano de Balbastro. Oríchens Os suyos oríchens datan de l'anyo 1101, cuan seguntes a tradición, bi habió una aparición d'a Virchen María a un pastor dito Balandrán. En ixa epoca sirvió de puesto enantau a Pero I d'Aragón pa la conquiesta de Uesca. O primer documento historico en o que apareixe nombrau corresponde a un documento datau en Leida en l'anyo 1251, en o que Chaime I d'Aragón estableixe una capellanía en o Pueyo de Balbastro. D'istos oríchens surte una inicial ilesia y claustro romanicos. Posteriorment s'enamplan a lo gusto gotico. L'edificio sofre una important reforma y enamplación en zaguerías d'o sieglo XVII. En l'anyo 1843, mientres a desamortización de Mendizábal, os terrenos expropiaus se sacoron a barata en a ciudat de Uesca, pa posteriorment tornar a fer-lo en Balbastro. Uns vecins de Balbastro marchoron en caballo dica Uesca pa saber por cuanto s'heba puixau en Uesca y asinas poder puyar a puixa en Balbastro y poder quedar-se-lo la ciudat con o santuario. Iste feito historico queda reflectau en un libro titulau Historia Documentada del Santuario del Pueyo, escrito en 1933 por o R. P. Román Rios O.S.B., prior benemerito d'o Monesterio. En 1889 se i estableixe la Orden de Sant Benedet que en 1936 perdió aquí a 18 monches consideraus mártirs mientres a Guerra Civil Espanyola. Dimpués d'a guerra, atra comunidat beneditina habió de fer-se cargo d'o monesterio, dica que l'entregoron en 1962 a los Misioners Fillos d'o Inmaculau Corazón de María que estioron presents dica que lo 30 d'agosto de 2009 prenioron o relevo os monches de l'Instituto d'o Verbo Encarnau. Romería a lo santuario de Nuestra Sinyora d'o Pueyo Se realiza una romería popular a o santuario o primer luns de Pascua, con celebración d'a Santa Misa y aperitivo pa os asistents. Catalogación Se troba inscrita en l'Inventario d'o Patrimonio Cultural Aragonés por o que seguntes a ley 3/1999 de 10 de marzo, d'o Patrimonio Cultural Aragonés, tien a protección de Bien inventariau d'o patrimonio cultural aragonés. Cheodesia Bi ha un vértiz cheodesico situau chunto a lo santuario con una altaria de 605 metros dende o livel d'a mar. Referencias Vinclos externos Se veigan as imáchens de Commons sobre lo santuario d'o Pueyo. Santuario d'o Pueyo.