סאראגאסא

סאראגאסא (שפאניש: Zaragoza) איז א שטאט אין אראגאן, א אויטאנאמישע געמיינדע אין שפאניע, און דינט אלס די הויפטשטאט פון אראגאן. זי ליגט אויפ'ן עברא־טייך און איז איינע פון די גרעסטע שטעט אין שפאניע. נאמען דער היינטיגער נאמען "סאראגאסא" שטאמט פון דעם אלטן רוימישן נאמען קאעסאראוגוסטא (Caesaraugusta), וועלכער איז געגעבן געווארן לכבוד דעם רוימישן קייסער אויגוסטוס. געאגראפיע סאראגאסא געפינט זיך אין דעם עברא־טאל, צווישן די גרויסע שטעט מאדריד, בארצעלאנע, וואלענסיע און בילבאו. די געגנט איז באקאנט מיט א טרוקענעם קלימאט און ווייניג רעגן במשך פונעם יאר. געשיכטע אין דער רוימישער תקופה איז די שטאט געווען א וויכטיגער צענטער אין צפון שפאניע. שפעטער איז זי אריבער די מוסולמענישע הערשער פון שפאניע און געווארן א טייל פון אל־אנדאלוס. אין יאר 1118 האט אלפאנסא דער ערשטער פון אראגאן איינגענומען די שטאט, און זי איז געווארן איינע פון די הויפט שטעט פונעם מלכות אראגאן. במשך פון די קומענדיגע יארהונדערטער האט סאראגאסא געשפילט א וויכטיגע ראלע אין דער געשיכטע פון שפאניע. ביי דער פענינסולארער מלחמה אין אנהייב פונעם 19טן יארהונדערט איז די שטאט געווארן בארימט צוליב איר שטארקן ווידערשטאנד קעגן די ארמייען פון נאפאלעאן באנאפארטע. אידישע געשיכטע די אידישע קהילה אין סאראגאסא האָט איר אָנהייב שוין אין מיטן מיטל־עלטער, ווען אידן האָבן געוינט אינעם שטאָט ווי סוחרים און בעלי מלאכה. די קהילה איז געוואָרן א וויכטיקער טייל פון דער עקאנאמיע און האט געבויט שולן און בתי־כנסת. נאך דער גירוש פון 1492, פון קעניג פרנאנדא און קעניגין איזאַבעל צו אַוועקגעפֿירט די אידן, זענען פילע אידישע משפּחות פון סאראגאסא געטריבן צו אַנדערע טיילן פון אייראָפּע, צפון אפריקע און די אייראמעדיק טעילן פון שפאניע. נאָך דעם, זענען עטלעכע משפּחות פארבליבן באהאלטען און האָבן זיך איינגעגליטן מיט דער קאַטולישער שטאָטישע קהילה. אין די לעצטע יאָרהונדערטער האָבן כוחות פון אידישע געזעלשאפט־פאָרשונג אויסגעברענגט איבער דער אידישער ירושה פון סאראגאסא, אַרייַנגערעכנט ארכיטעקטורע, מוזעאומישע אַרטיפאַקטן און לערנען וועגן אידישע קולטור אין דער שטאָט. באפעלקערונג סאראגאסא איז די גרעסטע שטאט אין אראגאן. א גרויסער טייל פון דער באפעלקערונג פון אראגאן וואוינט אין דער שטאט אדער אין איר אומגעגנט. עקאנאמיע די שטאט איז א וויכטיגער צענטער פאר האנדל, אינדוסטריע, לאגיסטיק און טראנספארט. צוליב איר לאגע צווישן עטליכע גרויסע שפאנישע שטעט דינט זי אלס א הויפט פארטיילונג־צענטער פאר סחורות. בילדונג די אוניווערסיטעט פון סאראגאסא איז איינע פון די עלטסטע אוניווערסיטעטן אין שפאניע. זי האט טויזנטער סטודענטן און פארמאגט פעקולטעטן אין פילע פעלדער. טראנספארט די שטאט פארמאגט דעם סאראגאסא לופטפעלד. זעט אויך אראגאן שפאניע עברא מאדריד בארצעלאנע וועבלינקען