Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄

Ο Ιωάννης Παύλος Β' [πραγματικό όνομα: Κάρολος Ιωσήφ Βοϊτίουα (καθιερωμένο στην ελληνική χρήση: Βοϊτίλα), Karol Józef Wojtyła, Βαντοβίτσε, 18 Μαΐου 1920 - Βατικανό, 2 Απριλίου 2005] ήταν Πολωνός κληρικός ο οποίος διετέλεσε 264ος Πάπας και Επίσκοπος Ρώμης, επικεφαλής της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας και ανώτατος άρχοντας του κράτους του Βατικανού από τον Οκτώβριο του 1978 έως τον θάνατό του τον Απρίλιο του 2005. Αγιοποιήθηκε το 2014 από τον Πάπα Φραγκίσκο. Στα νεανικά του χρόνια, ο Βοϊτίλα (Βοϊτίουα) ασχολήθηκε με τη θεατρική τέχνη. Αποφοίτησε με άριστα το 1938 από το ανδρικό γυμνάσιο στο Βαντοβίτσε της Πολωνίας, λίγο πριν ξεσπάσει ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος. Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής, προκειμένου να αποφύγει τη σύλληψη και τη μεταφορά σε καταναγκαστικό στρατόπεδο εργασίας, εργάστηκε σε σκληρές συνθήκες σε λατομείο. Παράλληλα, καλλιέργησε την αγάπη του για το θέατρο και συμμετείχε σε τοπικές παραστάσεις. Γλωσσομαθής και με ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία, ο Βοϊτίλα σκόπευε να σπουδάσει πολωνική φιλολογία στο πανεπιστήμιο. Ωστόσο, έπειτα από συνομιλία με τον μητροπολίτη Άνταμ Στέφαν Σαπιέχα, αποφάσισε να στραφεί στη θεολογία και να ακολουθήσει την ιεροσύνη. Σταδιακά ανήλθε στην ιεραρχία, διοριζόμενος αρχιεπίσκοπος Κρακοβίας και κατόπιν καρδινάλιος, αξιώματα που είχε προηγουμένως κατέχει και ο μέντοράς του Σαπιέχα. Στις 16 Οκτωβρίου 1978, στην τρίτη ημέρα του κονκλαβίου που συγκλήθηκε μετά τον αιφνίδιο θάνατο του Ιωάννη Παύλου Α΄ (ο οποίος διετέλεσε πάπας μόλις επί 33 ημέρες), ο Βοϊτίλα εξελέγη πάπας, σε ηλικία 58 ετών, ένας από τους νεότερους στην ιστορία. Κατά τη διάρκεια του παπικού του έργου, προσπάθησε να βελτιώσει τις σχέσεις της Καθολικής Εκκλησίας με τον Ιουδαϊσμό, το Ισλάμ και την Ορθόδοξη Εκκλησία, στο πνεύμα του οικουμενισμού. Τόνιζε ότι η αθεΐα αποτελούσε τη μεγαλύτερη απειλή. Παρά το ότι υποστήριξε τις μεταρρυθμίσεις της Δεύτερης Συνόδου του Βατικανού, θεωρήθηκε γενικά συντηρητικός στην ερμηνεία τους. Διατήρησε τις παραδοσιακές θέσεις της Εκκλησίας σε ζητήματα όπως οι αμβλώσεις, η τεχνητή αντισύλληψη, η ιεροσύνη των γυναικών και η αγαμία του κλήρου. Ιδιαίτερη έμφαση έδινε στην οικογένεια και την ταυτότητα, ενώ επέκρινε τον καταναλωτισμό, τον ηδονισμό και την απληστία. Υπήρξε ένας από τους πλέον ταξιδεμένους ηγέτες παγκοσμίως, πραγματοποιώντας αποστολικά ταξίδια σε 129 χώρες. Στο πλαίσιο της έμφασης που έδωσε στο «καθολικό κάλεσμα στην αγιότητα», μακάρισε 1.344 άτομα και αγιοποίησε 483 αγίους, αριθμός που υπερέβαινε το σύνολο των πέντε προηγούμενων αιώνων. Κατά τον θάνατό του είχε διορίσει το μεγαλύτερο μέρος του Κολεγίου των Καρδιναλίων, είχε χειροτονήσει ή συμπαραστεί σε χειροτονίες πολλών επισκόπων και είχε αναδείξει μεγάλο αριθμό ιερέων. Ο Ιωάννης Παύλος Β΄ απεβίωσε στις 2 Απριλίου 2005 και διάδοχός του εξελέγη ο Βενέδικτος ΙΣΤ΄. Στις 19 Δεκεμβρίου 2009 ανακηρύχθηκε «έντιμος» από τον Βενέδικτο, ενώ την 1 Μαΐου 2011, Κυριακή του Θείου Ελέους, μακαρίστηκε. Στις 27 Απριλίου 2014, ο Πάπας Φραγκίσκος τον αγιοποίησε μαζί με τον Ιωάννη ΚΓ΄. Ο Ιωάννης Παύλος Β΄ πιστώνεται με την ενεργό συμβολή του στην πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων στην Πολωνία και σε ολόκληρη την Ευρώπη, καθώς και με την ενίσχυση της παρουσίας της Καθολικής Εκκλησίας στην Αφρική και στη Λατινική Αμερική. Ωστόσο, επικρίθηκε για φερόμενη ανεπαρκή αντιμετώπιση περιπτώσεων σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς, αν και αρκετοί Πολωνοί δημοσιογράφοι τόνισαν ότι οι καταγγελίες αυτές προέρχονταν από κύκλους αντίθετους προς τον παπισμό ή από τις τότε κομμουνιστικές αρχές της Πολωνίας. Μετά την αγιοποίησή του, κάποιοι καθολικοί τον αποκαλούν Άγιο Ιωάννη Παύλο τον Μέγα, χωρίς όμως αυτή η προσφώνηση να είναι επίσημη. Ήταν ο πρώτος μη ιταλός Πάπας τα τελευταία 455 χρόνια και ο πρώτος πάπας σλαβικής καταγωγής στην ιστορία της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας. Επέλεξε το όνομα Ιωάννης Παύλος προς τιμήν του άμεσου προκατόχου του Πάπα Ιωάννη Παύλου Α΄ που υπηρέτησε ως Πάπας από τις 26 Αυγούστου του 1978 έως τον ξαφνικό θάνατό του 33 ημέρες αργότερα. Πρώτα χρόνια Ο Κάρολος Ιωσήφ Βοϊτίλα γεννήθηκε στην πολωνική πόλη Βαντοβίτσε. Ήταν το νεότερο από τα τρία παιδιά που γεννήθηκαν στον Καρόλ Βοϊτίουα (1879–1941), έναν Πολωνό στην καταγωγή, και στην Εμίλια Κατσόροβσκα (1884–1929), η οποία είχε μακρινές ρίζες από την Λιθουανία. Η Εμίλια, που ήταν δασκάλα, πέθανε από καρδιακή προσβολή και νεφρική ανεπάρκεια το 1929 όταν ο Βοϊτίλα ήταν οκτώ ετών. Η μεγαλύτερη αδελφή του Όλγα είχε πεθάνει πριν από τη γέννησή του, αλλά είχε στενή σχέση με τον αδελφό του Έντμουντ, γνωστό με το παρατσούκλι Μούντεκ, που ήταν 13 χρόνια μεγαλύτερος. Η εργασία του Έντμουντ ως ιατρού τελικά οδήγησε στο θάνατό του από ερυθρά, μια απώλεια που επηρέασε βαθιά τον Βοϊτίλα. Ο Βοϊτίλα βαπτίστηκε έναν μήνα μετά τη γέννησή του, έλαβε την Πρώτη Θεία Κοινωνία στην ηλικία των 9 ετών και έγινε χρισμένος (έλαβε το μυστήριο του Χρίσματος) στην ηλικία των 18. Ως παιδί, ο Βοϊτίουα ήταν αθλητικός, παίζοντας συχνά ποδόσφαιρο ως τερματοφύλακας. Κατά τη διάρκεια της παιδικής του ηλικίας, ο Βοϊτίλα είχε επαφές με τη μεγάλη εβραϊκή κοινότητα της Βαντοβίτσε. Σχολικοί αγώνες ποδοσφαίρου οργανώνονταν συχνά μεταξύ ομάδων Εβραίων και Καθολικών, και ο Βοϊτίουα συχνά έπαιζε στην εβραϊκή πλευρά. Το 2005 θυμήθηκε: «Θυμάμαι ότι τουλάχιστον το ένα τρίτο των συμμαθητών μου στο δημοτικό σχολείο στη Βαντοβίτσε ήταν Εβραίοι. Στο γυμνάσιο ήταν λιγότεροι. Με κάποιους είχα πολύ φιλικές σχέσεις. Και αυτό που με εντυπωσίαζε για κάποιους από αυτούς ήταν ο πολωνικός πατριωτισμός τους.» Περίπου εκείνη την εποχή ο νεαρός Καρόλος είχε την πρώτη του σοβαρή σχέση με ένα κορίτσι. Έγινε κοντά με ένα κορίτσι που λεγόταν Γκίνκα Μπιρ, περιγραφόμενη ως «μια εβραία καλλονή, με εκπληκτικά μάτια και κατάμαυρα μαλλιά, λεπτή, εξαιρετική ηθοποιός.» Το καλοκαίρι του 1938, ο Βοϊτίλα μετακόμισε με τον πατέρα του στην Κρακοβία και γράφτηκε στο Γιαγκιελόνιο Πανεπιστήμιο. Εκεί σπούδασε φιλολογία και διάφορες γλώσσες, εργάστηκε ως εθελοντής βιβλιοθηκάριος και συμμετείχε σε θεατρικές ομάδες, ενώ έγραφε και θεατρικά έργα. Αν και ήταν υποχρεωμένος να λάβει στρατιωτική εκπαίδευση στη φοιτητική «Ακαδημαϊκή Λεγεώνα», αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει όπλο. Την περίοδο αυτή αναπτύχθηκε και η ιδιαίτερη γλωσσομάθειά του. Συνολικά έμαθε 15 γλώσσες - Πολωνικά, Γερμανικά, Λουξεμβουργιανά, Ολλανδικά, Ουκρανικά, Σερβοκροάτικα, Τσέχικα, Σλοβάκικα και Εσπεράντο - εννέα από τις οποίες χρησιμοποίησε εκτενώς αργότερα ως πάπας. Το 1939, μετά την εισβολή στην Πολωνία, οι δυνάμεις κατοχής της ναζιστικής Γερμανίας έκλεισαν το πανεπιστήμιο. Οι ικανής ηλικίας άντρες απαιτούνταν να εργάζονται, έτσι από το 1940 έως το 1944 ο Βοϊτίλα έκανε διάφορες εργασίες, όπως ως αγγελιοφόρος για ένα εστιατόριο, ως εργάτης σε λατομείο ασβεστόλιθου και ως εργάτης για το χημικό εργοστάσιο Solvay για να αποφύγει την εκτόπιση στη Γερμανία. Τον Φεβρουάριο του 1940 γνώρισε τον Γιαν Τυρανόφσκι που τον εισήγαγε στην καρμηλιτική πνευματικότητα και στις νεανικές ομάδες «Ζωντανό Ροδάριον». Την ίδια χρονιά είχε δύο μεγάλα ατυχήματα, υποφέροντας κάταγμα κρανίου έπειτα από χτύπημα από τραμ και τραυματίες που του άφησαν με έναν ώμο ψηλότερο από τον άλλο και μόνιμη σκυφτότητα μετά από χτύπημα από φορτηγό στο λατομείο. Ο πατέρας του, πρώην υπαξιωματικός της Αυστρο-ουγγαρίας και αργότερα αξιωματικός στον πολωνικό στρατό, πέθανε από καρδιακή προσβολή το 1941, αφήνοντας τον νεαρό ενήλικα Βοϊτίλα ορφανό και μοναδικό επιζών μέλος της άμεσης οικογένειας. Αναλογιζόμενος αυτές τις περιόδους της ζωής του, σχεδόν 40 χρόνια αργότερα είπε: «Δεν ήμουν παρών στον θάνατο της μητέρας μου, δεν ήμουν παρών στον θάνατο του αδελφού μου, δεν ήμουν παρών στον θάνατο του πατέρα μου. Στα είκοσι είχα ήδη χάσει όλους όσους αγαπούσα.» Μετά τον θάνατο του πατέρα του, άρχισε να σκέφτεται σοβαρά την ιεροσύνη. Τον Οκτώβριο του 1942, ενώ συνεχιζόταν ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, χτύπησε την πόρτα του αρχοντικού του Επισκόπου και ζήτησε να σπουδάσει για την ιερωσύνη. Λίγο αργότερα, άρχισε μαθήματα στο παράνομο υπόγειο ιεροδιδασκαλείο που διεύθυνε ο Αρχιεπίσκοπος της Κρακοβίας, ο μελλοντικός Καρδινάλιος Άνταμ Στέφαν Σαπιέχα. Στις 29 Φεβρουαρίου 1944, ο Βοϊτίλα χτυπήθηκε από γερμανικό φορτηγό. Γερμανοί αξιωματικοί της Βέρμαχτ του παρείχαν περίθαλψη και τον έστειλαν σε νοσοκομείο. Πέρασε εκεί δύο εβδομάδες αναρρώνοντας από σοβαρή διάσειση και τραυματισμό στον ώμο. Του φάνηκε ότι αυτό το ατύχημα και η επιβίωσή του ήταν επιβεβαίωση της κλήσης του. Στις 6 Αυγούστου 1944, μια ημέρα γνωστή ως «Μαύρη Κυριακή», η Γκεστάπο συνέλαβε νέους άνδρες στην Κρακοβία για να περιορίσει την εξέγερση εκεί, παρόμοια με τότε πιο πρόσφατη εξέγερση στη Βαρσοβία. Ο Βοϊτίουα διέφυγε κρυμμένος στο υπόγειο του σπιτιού του θείου του στην οδό Τινιέτσκα 10, ενώ τα γερμανικά στρατεύματα έκαναν έρευνες πάνω. Πάνω από 8.000 άνδρες και αγόρια συνελήφθησαν εκείνη την ημέρα, ενώ ο Βοϊτίλα διέφυγε στην κατοικία του Αρχιεπισκόπου, όπου παρέμεινε μέχρι μετά την αναχώρηση των Γερμανών. Στις 6 Αυγούστου 1944, γνωστή ως «Μαύρη Κυριακή», η Γκεστάπο συνέλαβε χιλιάδες νέους άνδρες στην Κρακοβία για να αποτρέψει ενδεχόμενη εξέγερση, ανάλογη με εκείνη της Βαρσοβίας. Ο Βοϊτίλα διέφυγε κρυμμένος στο υπόγειο του σπιτιού του θείου του στην οδό Τινέτσκα 10, ενώ οι Γερμανοί έκαναν έρευνα στους επάνω ορόφους. Συνολικά συνελήφθησαν πάνω από 8.000 άνδρες, αλλά εκείνος κατόρθωσε να βρει καταφύγιο στην κατοικία του αρχιεπισκόπου, όπου έμεινε μέχρι την αποχώρηση των Γερμανών. Το βράδυ της 17ης Ιανουαρίου 1945, οι Γερμανοί εγκατέλειψαν την πόλη και οι φοιτητές επανέκτησαν το κατεστραμμένο ιεροδιδασκαλείο. Ο Βοϊτίλα και ένας άλλος υποψήφιος ιερέας εθελοντικά ανέλαβαν την απομάκρυνση σωρών παγωμένων αποχωρητηρίων από τις τουαλέτες. Ο Βοϊτίλα βοήθησε επίσης μια 14χρονη Εβραία πρόσφυγα ονόματι Ίντιθ Ζίερερ (Edith Zierer), που είχε δραπετεύσει από ναζιστικό καταναγκαστικό στρατόπεδο στην Τσενστοχόβα. Η Ίντιθ είχε καταρρεύσει σε μια σιδηροδρομική πλατφόρμα, έτσι ο Βοϊτίουα την κουβάλησε σε ένα τρένο και έμεινε μαζί της σε όλο το ταξίδι προς την Κρακοβία. Αργότερα η Ίντιθ απέδωσε την σωτηρία της εκείνη την ημέρα στον Βοϊτίλα . Η B'nai B'rith και άλλες αρχές έχουν δηλώσει ότι ο Βοϊτίουα βοήθησε να προστατευτούν πολλοί άλλοι Πολωνοεβραίοι από τους Ναζί. Κατά την κατοχή, μια εβραϊκή οικογένεια έστειλε το γιο τους, τον Στάνλεϊ Μπέργκερ, να κρυφτεί σε μια χριστιανική πολωνική οικογένεια. Οι βιολογικοί γονείς του Μπέργκερ σκοτώθηκαν στο Ολοκαύτωμα και μετά τον πόλεμο οι νέοι χριστιανικοί γονείς ζήτησαν από τον Καρόλ Βοϊτίουα να βαφτίσει το αγόρι. Ο Βοϊτίλα αρνήθηκε, λέγοντας ότι το παιδί έπρεπε να μεγαλώσει στη εβραϊκή πίστη των βιολογικών του γονέων και του έθνους του, όχι ως καθολικός. Έκανε ό,τι μπορούσε για να εξασφαλίσει ότι ο Μπέργκερ θα έφευγε από την Πολωνία για να μεγαλώσει από τους εβραίους συγγενείς του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Τον Απρίλιο του 2005, λίγο μετά τον θάνατο του Ιωάννη Παύλου Β΄, η ισραηλινή κυβέρνηση δημιούργησε επιτροπή για να τιμήσει την κληρονομιά του Ιωάννη Παύλου Β΄. Ένα από τα τιμητικά που πρότεινε ένας επικεφαλής της ιταλικής εβραϊκής κοινότητας, ο Εμανουέλε Πατσφίτσι, ήταν το μετάλλιο του Δικαίου των Εθνών (Righteous Among the Nations). Στο τελευταίο βιβλίο του, Μνήμη και Ταυτότητα, περιέγραψε τα 12 χρόνια του ναζιστικού καθεστώτος ως «κτηνωδία», παραθέτοντας τον πολωνό θεολόγο και φιλόσοφο Κονστάντι Μιχάλσκι. Σταδιοδρομία Χειροτονήθηκε πρεσβύτερος την 1 Νοεμβρίου 1946. Σπούδασε στα πανεπιστήμια της Κρακοβίας και της Ρώμης. Το 1948 έγινε διδάκτωρ Θεολογίας και από το 1953 έως το 1958 δίδαξε Ηθική Θεολογία στη Θεολογική Σχολή της Κρακοβίας και το Καθολικό Πανεπιστήμιο του Λουμπλίν. Στις 30 Δεκεμβρίου 1963 χειροτονήθηκε από τον Πάπα Παύλο τον ΣΤ', Αρχιεπίσκοπος Κρακοβίας, θέση που κράτησε μέχρι το 1978, και το 1967 χειροτονήθηκε Καρδινάλιος. Τον Αύγουστο του 1978, μετά τον θάνατο του Παύλου, ο Βοϊτίλα συμμετείχε στο Παπικό Κονκλάβιο που ανέδειξε τον Αλμπίνο Λουτσίανι, σε Πάπα Ιωάννη Παύλο Α΄. Ο Ιωάννης Παύλος Α΄ ήταν 65 ετών, αρκετά νέος για Πάπας, οπότε ήταν έκπληξη ο θάνατός του 33 μέρες μετά την ανάρρησή του, στις 28 Σεπτεμβρίου 1978. Στο κονκλάβιο που ακολούθησε τον Οκτώβριο του 1978, ο Κάρολος Βοϊτίλα σε ηλικία 58 ετών, εκλέχθηκε προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας και έγινε ο νεώτερος αρχηγός της Αγίας Έδρας στον 20ό αιώνα και ο πρώτος Πάπας σλαβικής καταγωγής. Ο Πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β' υπήρξε πολέμιος του κομμουνισμού, του καπιταλισμού και της πολιτικής καταπίεσης. Ήταν σταθερά αντίθετος στην έκτρωση και υπερασπίστηκε την παραδοσιακή άποψη της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για την ανθρώπινη σεξουαλικότητα. Πραγματοποίησε πάνω από 100 ταξίδια σε όλο τον κόσμο, και όλες οι περιοδείες του συγκέντρωσαν τεράστια πλήθη ανθρώπων. Με αυτά τα ταξίδια κάλυψε αποστάσεις μεγαλύτερες από το σύνολο των ταξιδιών όλων των προκατόχων του. Εμφανίστηκαν ως εξωτερίκευση των προσπαθειών για γεφύρωση του χάσματος μεταξύ εθνών και θρησκειών, κάτι το οποίο ήταν κέντρο της δραστηριότητάς του. Ο πάπας Ιωάννης Παύλος ο Β' αγιοποίησε πολύ περισσότερους ανθρώπους από κάθε προηγούμενο Πάπα. Αναφέρεται ότι μέχρι τον Οκτώβριο του 2004, αγιοποίησε 1340 ανθρώπους. Το 2003 αναγνώρισε τον προκάτοχό του, Πάπα Ιωάννη Παύλο Α΄ ως υπηρέτη του Θεού που αποτελεί το πρώτο στάδιο από τα τέσσερα της διαδικασίας αγιοκατάταξης. Στις 14 Μαρτίου 2004, ξεπέρασε τον Λέοντα ΙΓ΄, και έγινε ο πάπας με τη μακρύτερη σε διάρκεια θητεία στην ιστορία του Παπισμού (μετά τον Πίο Θ' και τον Άγιο Πέτρο). Τον Μάρτιο του 2005 ο Ιωάννης Παύλος Β', σε ηλικία 84 ετών, έπεσε βαριά άρρωστος. Στις 31 Μαρτίου κοινώνησε για τελευταία φορά, και απεβίωσε στις 2 Απριλίου, 22:37 ώρα Ελλάδας. Την Κυριακή 27 Απριλίου 2014, ο Ιωάννης Παύλος Β' ανακηρύχθηκε Άγιος της Καθολικής Εκκλησίας σε μια μεγαλοπρεπή τελετή στη Βασιλική του Αγίου Πέτρου στο Βατικανό παρουσία του Πάπα Φραγκίσκου και του επίτιμου Πάπα Βενέδικτου 16oυ. Στην ίδια τελετή αγιοποιήθηκε και ο Πάπας Ιωάννης 23ος - ο "Καλός Πάπας". Η Κυριακή 27 Απριλίου χαρακτηρίσθηκε ως η "Κυριακή των 4 Παπών" καθώς υπήρχε η παρουσία των δύο εν ζωή Παπών και η αγιοποίηση των άλλων δυο. Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ στην επίσημη ιστοσελίδα της Αγίας Έδρας Third pilgrimage of John Paul II to Poland, Institute of National Remembrance 10717244 Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄ στο Find a Grave (Αγγλικά)