Gibraltar

Za ostale upotrebe, pogledajte Gibraltar (razvrstavanje). Gibraltar (engl. izg. [dʒɨˈbɹɒltə], španj. izg. [xiβɾalˈtaɾ], arap. جبل طارق [dʒæbæl tˤaːˈrɪq]: Tarikovo brdo), britanski prekomorski teritorij vrlo male površine, na razmeđi Atlanskog oceana i Sredozemnog mora koji leži na istoimenom tjesnacu (Gibraltarski tjesnac) koji razdvaja Evropu od Afrike. Ime je dobio po Tariqu ibn Ziyadu, arapskom vojskovođi koji se na njega iskrcao i odatle godine 711. započeo osvajanje Španije. Historija Gibraltar je bio naseljen od prahistorijskih vremena. Na njemu su godine 1848. pronađeni ostaci neandertalaca, godinu dana prije otkrića ostataka pračovjeka u njemačkoj dolini Neander prema kojoj su neandertalci dobili ime. Ostaci datiraju iz relativno kasnog perioda, te se smatra kako pripadaju jednoj od posljednjih skupina neandertalaca koja se iz Evrope povlačila pred najezdom homo sapiensa ali joj je put do obližnje Afrike zapriječilo more. Iako su Gibraltar posjećivali Feničani, Kartažani, Rimljani i Vizigoti, prvo trajno naselje su godine 1160. podigli Almohadi. Grad je godine 1309. opsjeo i osvojio kastiljski kralj Ferdinand IV. Godine 1333. su ga u muslimanske ruke povratili Marinidi. Kastiljanci su Gibraltar u kršćanske ruke konačno vratili godine 1462. tokom završnih faza Rekonkviste. Otada je Gibraltar bilo jedno od najvažnijih pomorskih uporišta ujedinjene Španije. Ključni događaj za historiju Gibraltara zbio se godine 1704. kada su ga za vrijeme Rata za špansko naslijeđe opsjele i osvojile britanske snage. Nakon toga je Velika Britanija od Gibraltara učinila jednu od najvažnijih i najbolje utvrđenih baza Kraljevske mornarice iz koje se mogao kontrolirati Mediteran. Zbog toga je Gibraltar imao važnu ulogu u ratovima 18, 19. i 20. vijeka, pri čemu su mnoge kontinentalne sile upravo osvajanjem Gibraltara nastojale skršiti britansku pomorsku moć. Posljednji takav pokušaj bio je njemački plan Operacija Felix za vrijeme drugog svjetskog rata, koji nije ostvaren zbog nevoljkosti španskog fašističkog diktatora Francisca Franca da građanskim ratom iscrpljenu državu direktno uključi u svjetski sukob. Umjesto toga su Gibraltar od godine 1940. do 1943. napadali italijanski pomorski diverzanti, ljudi žabe. Britanski suverenitet nad Gibraltarom bio je vijekovima predmet osporavanja od strane Španije, a britanska vlada je u periodu dekolonizacije nastojala tim španskim zahtjevima izaći u susret. No, godine 1967. je plan o zajedničkom suverenitetu odbijen na referendumu, što se dogodilo i sa sličnim planom godine 2002. Politički sustav Podrobnije informacije: Politički status Gibraltara Zastupnički dom (House of Assembly) je zastupničko tijelo (parlament) s 15 zastupnika, a bira se općim izborima otprilike svake četiri godine. Gibraltar ima samo jednu izbornu jedinicu. Guverner najčešće imenuje vođu najjače stranke za premijera. Iako je preko Velike Britanije dio Evropske Unije, određeni dijelovi evropskog zakonodavstva se ne primjenjuju na Gibraltar. Reference Vanjske veze