شهري بچاءُ

شهري دفاع يا شهري بچاءُ رياست جي شهرين (عام طور غير جنگجو) کي انساني سببن سان پيدا ٿيندڙ ۽ قدرتي آفتن کان بچائڻ جي منظم ڪوشش آهي. ان ۾ هنگامي انتظام جا اصول استعمال ڪيا ويندا آهن، جهڙوڪ روڪٿام، اثرن ۾ گهٽتائي، تياري، هنگامي ڪارروائي، هنگامي انخلا ۽ بحالي. اهڙن پروگرامن تي گهٽ ۾ گهٽ 1920ع واري ڏهاڪي کان بحث ٿيڻ لڳو هو، ۽ 1930ع واري ڏهاڪي ۾ جڏهن جنگ ۽ فضائي بمباري جو خطرو وڌيو ته ڪجهه ملڪن انهن تي عمل به شروع ڪيو. ايٽمي هٿيارن جي خطرن کي تسليم ڪرڻ کان پوءِ شهري دفاع جا ڍانچا وڏي پيماني تي قائم ڪيا ويا. ٿڌي جنگ جي خاتمي کان پوءِ شهري دفاع جو مرڪزي ڌيان فوجي حملن جي جواب ڏيڻ بدران عام هنگامي حالتن ۽ آفتن کي منهن ڏيڻ ڏانهن منتقل ٿي ويو. هن نئين تصور سان ڪيترائي اصطلاح لاڳاپيل آهن، جن مان هر هڪ جي پنهنجي مخصوص معنيٰ آهي، جهڙوڪ بحراني انتظام، هنگامي انتظام، هنگامي تياري، هنگامي رٿابندي، شهري هنگامي بندوبست، شهري امداد ۽ شهري تحفظ. ڪجهه ملڪ شهري دفاع کي مجموعي قومي دفاع جو هڪ اهم حصو سمجهن ٿا. مثال طور، جامع دفاع (Total defence) مان مراد قومي دفاع لاءِ ملڪ جي وسيع وسيلن جي وابستگي آهي، جنهن ۾ شهري زندگيءَ جي سڀني پهلوئن جي حفاظت پڻ شامل هوندي آهي. شهري بچاءُ (civil defence) شهرين جي موت جو سيڪڙو گهٽائڻ ۽ ويڙھ دؤران شهري ملڪيت جي نقصان کي گهٽ ڪرڻ لاءِ ڪيل ڪوششن کي شهري بچاءُ سڏجي ٿو، ان سلسلي ۾ سڀ کان پهريائين مکيه ڪوشش 1930ع جي ڏهاڪي ۾ ٿي، جڏهن يورپ مٿان هوائي بمباريءَ جو خطرو پيدا ٿيو. تڏهن کان اهو ڪم شروع ٿيو ته جيئن عام شهرين جو نقصان گهٽائي سگهجي. تاريخ شروعات برطانيا شهري دفاع جو تصور پهرين عالمي جنگ دوران شهري علائقن تي ٿيل بمباري جي تجربي کان متاثر ٿيو. برطانيا تي جرمن بمباري 19 جنوري 1915ع تي شروع ٿي، جڏهن جرمن زيپلينن گريٽ يارمائوٿ واري علائقي تي بم ڪيرايا، جنهن ۾ ڇهه ماڻهو مارجي ويا. پهرين عالمي جنگ دوران جرمني جون بمباري واريون ڪارروايون حيرت انگيز حد تائين اثرائتيون ثابت ٿيون، خاص طور تي جڏهن گوٿا جي بمبار جهازن زيپلينن جي جاءِ ورتي. سڀ کان وڌيڪ تباهه ڪندڙ حملن ۾ هر ٽن بم جي مقابلي ۾ 121 جاني نقصان ٿيا؛ بعد ۾ اهو انگ مستقبل جي اڳڪٿين لاءِ بنياد بڻيو. جنگ کان پوءِ، امڪاني جنگ جي صورت ۾ شهري دفاع تي ڌيان ڏنو ويو، ۽ 1924ع ۾ فضائي حملي کان بچاءُ ڪميٽي (ARP) قائم ڪئي وئي، جنهن جو مقصد هوائي حملن جي خطري کان شهرين جي حفاظت جا طريقا ڳولڻ هو. هن ڪميٽي اندازو لڳايو ته لنڊن ۾ جنگ جي پهرين ٻن ڏينهن دوران 9,000 ماڻهو مارجي يا زخمي ٿي سگهن ٿا، ۽ ان کان پوءِ هر هفتي لڳ ڀڳ 17,500 جاني نقصان ٿيندا. اهي انگ اکر به محتاط اندازا سمجهيا ويا. اهو به خيال ڪيو ويو ته لنڊن جا ماڻهو شهر ڇڏڻ جي ڪوشش ڪندا، جنهن سبب مڪمل افراتفري، خوف ۽ ذهني بحران پيدا ٿيندو. آباديءَ کي ضابطي ۾ رکڻ لاءِ سخت تجويزون ڏنيون ويون، جن ۾ لنڊن کي لڳ ڀڳ فوجي انتظام هيٺ آڻڻ ۽ 120,000 فوجين ذريعي شهر کي گهيرو ڪري ماڻهن کي زبردستي ڪم تي واپس موڪلڻ شامل هو. هڪ ٻي سرڪاري اداري ڪجهه ڏينهن لاءِ پناهگيرن جا ڪئمپ قائم ڪرڻ ۽ پوءِ انهن کي واپس لنڊن موڪلڻ جي تجويز ڏني. 1935ع ۾ گهرو وزارت جي ماتحت هڪ خاص سرڪاري ادارو، شهري دفاعي خدمت، قائم ڪيو ويو. ان جي ذميوارين ۾ اڳ ۾ موجود ARP سان گڏ وارڊن، فائر فائٽر (شروع ۾ معاون فائر سروس (AFS) ۽ پوءِ قومي فائر سروس (NFS))، باهه جي نگراني ڪندڙ، بچاءُ جا عملدار، پهرين امداد جا مرڪز، اسٽرچر ٽيمون ۽ صنعتي تحفظ شامل هئا. 19 لک کان وڌيڪ ماڻهن هن خدمت ۾ رضاڪارانه طور ڪم ڪيو، جن مان لڳ ڀڳ 2,400 ماڻهو دشمن جي حملن ۾ مارجي ويا. شهري دفاع جي تنظيم جي ذميواري مقامي اختيارين تي هئي. رضاڪارن کي سندن تجربي ۽ تربيت موجب مختلف شعبن ۾ مقرر ڪيو ويندو هو. هر مقامي شهري دفاعي خدمت ڪيترن ئي شعبن ۾ ورهايل هوندي هئي. وارڊن مقامي نگراني، رپورٽنگ، قيادت، تنظيم، رهنمائي ۽ عام ماڻهن جي انتظام جا ذميوار هئا. اهي بچيل ماڻهن کي آرامگاهن، خوراڪ مرڪزن ۽ ٻين فلاحي سهولتن بابت پڻ آگاهه ڪندا هئا. بچاءُ واريون ٽيمون بمباري ٿيل عمارتن جو جائزو وٺي زخمين يا فوت ٿيل ماڻهن کي ٻاهر ڪڍنديون هيون. اهي گيس، بجلي ۽ پاڻي جي فراهمي بند ڪرڻ سان گڏ غير محفوظ عمارتن کي مرمت يا ڊاهي ڇڏينديون هيون. طبي خدمتن جون پهرين امداد ٽيمون واقعي واري هنڌ تي فوري طبي امداد فراهم ڪنديون هيون. حملي دوران حاصل ٿيندڙ وڏي مقدار ۾ معلومات کي "رپورٽ ۽ ڪنٽرول" ٽيمون سنڀالينديون هيون. مقامي هيڊڪوارٽر ۾ ARP ڪنٽرولر موجود هوندو هو، جيڪو بچاءُ، پهرين امداد ۽ آلودگي ختم ڪرڻ وارين ٽيمون مقرر هنڌن تي موڪليندو هو. جيڪڏهن مقامي وسيلا ناڪافي هوندا، ته ويجهن بورون کان مدد گهري ويندي هئي. باهه جي نگراني ڪندڙن کي مخصوص علائقو يا عمارت سونپي ويندي هئي. انهن جو ڪم آتشگير بمن جي ڪِرڻ تي نظر رکڻ، باهه لڳڻ جي اطلاع قومي فائر سروس تائين پهچائڻ ۽ انفرادي ميگنيشيم ملاوٽ (Elektron) وارن آتشگير بمن کي واري، پاڻي يا ڍڪي وسائڻ هو. ان کان سواءِ، گئس کان بچاءُ واري خاص پنروڪ ۽ گئس بند حفاظتي لباس سان ليس "گيس آلودگي ختم ڪرڻ واريون ٽيمون" به تيار ڪيون ويون، جيڪي گئس حملن کان پوءِ عمارتن، رستن، ريلوي ۽ ٻين شين کي زهريلي گيس يا جيل نما گيسن کان صاف ڪرڻ جي تربيت يافته هيون. فضائي پناهه گاههن بابت ڊگهي عرصي تائين ڪو نمايان اڳڀرائي نه ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ماڻهن کي بمباري کان بچڻ لاءِ زمين هيٺ موڪلڻ ۽ ساڳئي وقت گئس حملن کان بچائڻ لاءِ مٿان رکڻ جي وچ ۾ تضاد موجود هو. فيبروري 1936ع ۾ گهرو وزير هوائي حملن کان بچاءَ بابت اڏاوتي احتياطن لاءِ هڪ فني ڪميٽي مقرر ڪئي. ميونخ بحران دوران مقامي اختيارين ماڻهن جي حفاظت لاءِ خندقون کوٽيون. ان کان پوءِ برطانوي حڪومت انهن کي مستقل بڻائڻ، اڳواٽ ٺهيل ڪنڪريٽ جا معياري خندقي ڍانچا اختيار ڪرڻ، غريب گهرن کي مفت اينڊرسن شيلٽر فراهم ڪرڻ ۽ مناسب بيسمينٽن ۾ پناهه گاهون ٺاهڻ لاءِ فولادي سهارا ڏيڻ جو فيصلو ڪيو. ٻي عالمي جنگ دوران ARP گئس ماسڪن، اڳواٽ تيار ٿيل فضائي پناهه گاههن (جهڙوڪ اينڊرسن شيلٽر ۽ موريسن شيلٽر) جي ورڇ، عوامي پناهه گاهن جي سار سنڀال ۽ جنگي بليڪ آئوٽ کي برقرار رکڻ جو ذميوار هو. ARP فضائي حملن کان پوءِ ماڻهن جي بچاءَ ۾ به مدد ڪندو هو. ڪجهه عورتون ARP ايمبولينس اٽينڊنٽ طور ڪم ڪنديون هيون، جن جا فرض زخمين کي پهرين امداد ڏيڻ، بچيل ماڻهن جي ڳولا ڪرڻ، ۽ ڪيترين ئي ڏکين حالتن ۾ لاشن کي ڪڍڻ، ڪڏهن ته پنهنجن ساٿين جون به، شامل هئا. جنگ دوران جرمني جي فضائي بمباري جي فوجي اثرائتي محدود رهي. لوفت وافي جي بدلجندڙ حڪمت عملي، برطانوي هوائي دفاع جي طاقت، ابتدائي خبرداري واري ريڊار ۽ رائل آبزرور ڪور سان گڏ مقامي شهري دفاعي يونٽن جي ڪاررواين سبب برطانيا جي جنگ دوران "بلٽز" برطانوي عوام جو حوصلو نه ٽوڙي سگهيو، شاهي هوائي فوج کي تباهه نه ڪري سگهيو ۽ نه ئي برطانوي صنعتي پيداوار کي نمايان نقصان پهچائي سگهيو. شهري ۽ فوجي دفاع تي وڏي سيڙپڪاري باوجود، بلٽز دوران برطانوي شهري جاني نقصان جنگ جي ٻين ڪيترين ئي حڪمت عملي وارين بمبارين جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ رهيو. مثال طور، برطانيا جي جنگ دوران لڳ ڀڳ 14,000 کان 20,000 شهري مارجي ويا، جڏهن⁠ته لوفت وافي ان جنگ دوران اندازاً صرف 30,000 ٽن بم ڪيرايا هئا. نتيجي طور هر ٽن بم جي مقابلي ۾ 0.47 کان 0.67 شهري فوتگيون ٿيون، جيڪا اڳڪٿي ڪيل 121 فوتگين في ٽن کان گهڻي گهٽ هئي. بهرحال، جنگ دوران جرمني تي اتحادي حڪمت عملي واري بمباري ۾ اندازاً 13.5 لک ٽن بمن جي مقابلي ۾ 4 لک کان 6 لک جرمن شهري مارجي ويا، يعني في ٽن بم تقريباً 0.30 کان 0.44 شهري فوتگيون ٿيون. آمريڪا آمريڪا ۾ مئي 1941ع ۾ شهري دفاع جو دفتر قائم ڪيو ويو، جنهن جو مقصد شهري دفاع جي سرگرمين کي هم آهنگ بڻائڻ هو. هن اداري فوجي کاتي سان گڏجي ڪم ڪيو ۽ برطانوي ARP جهڙيون تنظيمون قائم ڪيون. انهن مان هڪ تنظيم شهري هوائي گشت آهي، جيڪا اصل ۾ آمريڪي فوج جي شهري معاون قوت طور ٺاهي وئي هئي ۽ اڄ به موجود آهي. CAP پهرين ڊسمبر 1941ع تي قائم ٿي، جنهن جو بنيادي شهري دفاعي فرض ڳولا ۽ بچاءُ هو. هن تنظيم ٻن محوري آبدوزن کي پڻ تباهه ڪيو ۽ اتحادي ۽ غيرجانبدار واپاري جهازن لاءِ فضائي نگراني فراهم ڪئي. 1946ع ۾ عوامي قانون 79-476 تحت CAP کي جنگي ڪارروائين ۾ حصو وٺڻ کان روڪيو ويو. ان کان پوءِ ان جو موجوده بنيادي فرض حادثي جو شڪار جهازن جي ڳولا ۽ بچاءُ بڻجي ويو. 1947ع ۾ آمريڪي هوائي فوج جي قيام کان پوءِ CAP ان جي معاون تنظيم بڻجي وئي. سامونڊي محافظ معاون تنظيم پڻ آمريڪي سامونڊي محافظ جي سهائتا ۾ اهڙو ئي ڪردار ادا ڪري ٿي. شهري هوائي گشت وانگر، اها به ٻي عالمي جنگ کان اڳ قائم ڪئي وئي هئي. جنگ دوران ان جا ڪيترائي رضاڪار هٿياربند هئا ۽ بندرگاهن جي حفاظت ۾ اهم ڪردار ادا ڪيائون. جنگ کان پوءِ هن تنظيم ٻيڙين جي حفاظت کي هٿي ڏيڻ، ڳولا ۽ بچاءُ، سامونڊي حفاظت ۽ ماحولياتي تحفظ تي ڌيان ڏنو. آمريڪا ۾ 1951ع کان 1994ع تائين 81هين ڪانگريس جي عوامي قانون 920 تحت وفاقي شهري دفاعي پروگرام نافذ رهيو، جنهن ۾ وقت بوقت ترميمون ڪيون ويون. 1993ع ۾ عوامي قانون 103–160 ذريعي ان کي "سڀني خطرن" تي ٻڌل نظام بڻايو ويو، ۽ 1994ع ۾ عوامي قانون 103–337 ذريعي ان جو وڏو حصو ختم ڪيو ويو. ان جون ڪجهه شقون هاڻي Robert T. Stafford Disaster Relief and Emergency Assistance Act جي عنوان VI ۾ شامل آهن. "هنگامي تياري" (Emergency Preparedness) جو اصطلاح پڻ گهڻو ڪري انهن قانوني ترميمن کان پوءِ ضابطن ۾ شامل ڪيو ويو. ڏسو: 42 USC سيڪشن 5101 ۽ ان کان پوءِ وارا سيڪشن. ٻي عالمي جنگ کان پوءِ اتر ائٽلانٽڪ معاهدي واري تنظيم جي اڪثر رياستن، جهڙوڪ آمريڪا، برطانيا ۽ اولهه جرمني، گڏوگڏ سوويت بلاڪ، ۽ خاص طور تي غيرجانبدار ملڪن، جهڙوڪ سوئٽزرلينڊ ۽ سوئيڊن ۾ 1950ع ۽ 1960ع واري ڏهاڪي دوران شهري دفاع جون ڪيتريون مشقون ڪيون ويون، ته جيئن ايٽمي جنگ کان پوءِ پيدا ٿيندڙ حالتن لاءِ تياري ڪري سگهجي، ڇاڪاڻ⁠تہ ان وقت اهڙي جنگ جو امڪان ڪافي حقيقي سمجهيو ويندو هو. برطانيا ۾ شهري دفاعي خدمت 1945ع ۾ ختم ڪئي وئي، ۽ 1946ع ۾ ARP پڻ ختم ڪيو ويو. اوڀر ۽ اولهه جي وچ ۾ وڌندڙ ڇڪتاڻ شروع ٿيڻ سان، 1949ع ۾ هن خدمت کي شهري دفاعي ڪور جي نالي سان ٻيهر بحال ڪيو ويو. هڪ شهري رضاڪار تنظيم طور، ان جو ڪم ڪنهن وڏي قومي هنگامي حالت کان پوءِ انتظام سنڀالڻ هو، جنهن مان بنيادي طور ٿڌي جنگ دوران ايٽمي حملو مراد ورتو ويندو هو. جيتوڻيڪ هي ڪور گهرو وزارت جي اختيار هيٺ هو ۽ ان جو مرڪزي انتظامي ڍانچو موجود هو، پر ان جو انتظام مقامي طور ڪور اختيارين وٽ هوندو هو. عام طور هر ڪائونٽي هڪ ڪور اٿارٽي هوندي هئي؛ ساڳيءَ طرح انگلينڊ ۽ ويلز جا اڪثر ڪائونٽي بورو ۽ اسڪاٽلينڊ جا وڏا برگ به ڪور اٿارٽي طور ڪم ڪندا هئا. هر ڊويزن ڪيترن ئي شعبن ۾ ورهايل هوندي هئي، جن ۾ هيڊڪوارٽر، ڄاڻ ۽ ڪارروايون، سائنسي ۽ جاچ، وارڊن ۽ بچاءُ، ايمبولينس، پهرين امداد ۽ ڀلائي جا شعبا شامل هئا. 1954ع ۾ ڪوونٽري شهري ڪائونسل ان وقت بين الاقوامي تڪرار پيدا ڪيو، جڏهن ان اعلان ڪيو ته اها پنهنجي شهري دفاعي ڪميٽي ختم ڪرڻ چاهي ٿي، ڇاڪاڻ⁠تہ ڪائونسلرن جو خيال هو ته هائيڊروجن بم جي صورت ۾ ايٽمي حملي کان پوءِ بحالي ممڪن نه رهندي. برطانوي حڪومت هن قدم جي مخالفت ڪئي ۽ ڪوونٽري جي گهٽين ۾ هڪ اشتعال انگيز شهري دفاعي مشق ڪرائي، جنهن خلاف ليبر ڪائونسل جي ميمبرن احتجاج ڪيو. حڪومت اهو به فيصلو ڪيو ته جيستائين ڪائونسل پنهنجي ڪميٽي ٻيهر بحال نه ڪري، تيستائين شهر جي خرچ تي حڪومت پنهنجي ڪميٽي لاڳو ڪندي. آمريڪا ۾ ايٽمي هٿيارن جي بي پناهه طاقت ۽ اهڙي حملي جي امڪان بابت تصور، شهري دفاع لاءِ اڳ کان وڌيڪ وڏي ردعمل جو سبب بڻيو. شهري دفاع، جنهن کي اڳ اهم ۽ عقل تي ٻڌل قدم سمجهيو ويندو هو، ٿڌي جنگ جي تڪراري ماحول ۾ ورهائيندڙ ۽ بحث طلب موضوع بڻجي ويو. 1950ع ۾ قومي سلامتي وسيلن جو بورڊ 162 صفحن تي مشتمل هڪ دستاويز تيار ڪيو، جنهن ۾ آمريڪا لاءِ شهري دفاع جو هڪ نمونو ڍانچو پيش ڪيو ويو. مضبوط نيري جلد سبب شهري دفاع جي ماهرن ان کي "نيرو ڪتاب" چيو، ۽ اهو ايندڙ 40 سالن تائين قانون سازي ۽ تنظيمي بندوبست لاءِ بنيادي نمونو رهيو. شايد ٿڌي جنگ واري شهري دفاعي ڪوششن جو سڀ کان يادگار پهلو حڪومت طرفان ڪيل يا همٿايل تعليمي مهم هئي. فلم ڊڪ اينڊ ڪور ۾ برٽ دي ٽرٽل ٻارن کي صلاح ڏيندو هو ته جڏهن اهي چمڪ ڏسن ته "جهڪي ڍڪ وٺو". ايٽمي حملي هيٺ بقا، Fallout Protection ۽ Nuclear War Survival Skills جهڙا ڪتابچا به عام هئا. نقل ٿيل ريڊيو پروگرام ستارا دفاع لاءِ مشهور موسيقي کي شهري دفاعي صلاح سان گڏ پيش ڪندو هو. سرڪاري ادارن عوامي خدمت جا اعلان تيار ڪيا، جن ۾ ٻارن جا گيت به شامل هئا، ۽ انهن کي ريڊيو اسٽيشنن ڏانهن موڪليو ويو ته جيئن ايٽمي حملي جي صورت ۾ عوام کي آگاهه ڪيو وڃي. آمريڪي صدر ڪينيڊي (1961ع–1963ع) آمريڪا ۾ وڏي پيماني تي تابڪاري پناهه گاههون قائم ڪرڻ جي هڪ وڏي ڪوشش شروع ڪئي. اهي پناهه گاهون ايٽمي هٿيارن جي ڌماڪي ۽ گرميءَ کان تحفظ نه ڏينديون هيون، پر تابڪاري اثرن کان ڪجهه تحفظ فراهم ڪنديون هيون، جيڪي هفتن تائين جاري رهي سگهن ٿا ۽ ايٽمي ڌماڪي کان پري علائقن کي به متاثر ڪري سگهن ٿا. انهن تيارين جي اثرائتي لاءِ ڪجهه حد تائين اڳواٽ خبرداري ضروري هئي. 1951ع ۾ CONELRAD، يعني برقي مقناطيسي شعاعن جو ڪنٽرول، قائم ڪيو ويو. هن نظام تحت ڪجهه بنيادي ريڊيو اسٽيشنن کي هنگامي حالت بابت اطلاع ڏنو ويندو هو ۽ اهي خبرداري نشر ڪنديون هيون. ملڪ جون سڀ ريڊيو اسٽيشنون پنهنجي اڳئين اسٽيشن کي ٻڌنديون ۽ ساڳيو پيغام ٻيهر نشر ڪنديون، اهڙيءَ طرح پيغام هڪ اسٽيشن کان ٻي اسٽيشن تائين پهچندو هو. 1950ع واري ڏهاڪي جي آخر ۽ 1960ع واري ڏهاڪي جي شروعات ۾ آمريڪا جي هڪ اڳوڻي خفيه جنگي راند واري تجزيي ۾، جنهن ۾ جنگ جي وڌڻ، خبرداري ۽ اڳواٽ حملن جي مختلف سطحن جو جائزو ورتو ويو، اندازو لڳايو ويو ته شهري دفاعي تعليم سان لڳ ڀڳ 2 ڪروڙ 70 لک آمريڪي شهرين جون زندگيون بچي سگهن ٿيون. ان وقت، بهرحال، مڪمل پيماني جي شهري دفاعي پروگرام جي قيمت کي لاڳت ۽ فائدي جي تجزيي ۾ بيليسٽڪ ميزائل دفاع (نائڪي زيوس) نظام جي ڀيٽ ۾ گهٽ مؤثر سمجهيو ويو. جيئن جيئن سوويت مخالف پنهنجو ايٽمي ذخيرو وڌائيندو ويو، ٻنهي نظامن جي اثرائتي به گهٽجندڙ واپسي واري رجحان هيٺ اچي وئي. ناٽو ۾ اختيار ڪيل گهڻي حد تائين غير پڪي روش جي ابتڙ، جتي هر نئين چونڊيل حڪومت جي مرضي موجب شهري دفاع ۾ وقفا ۽ شروعاتون ٿينديون رهيون، وڌيڪ نظرياتي طور مستقل سوويت يونين جي فوجي حڪمت عملي ۾ ٻين ڳالهين سان گڏ اهو تصور به شامل هو ته ايٽمي جنگ کٽي سگهجي ٿي. ان مقصد لاءِ سوويت حڪمت عملي ۾ پنهنجي علائقي تي ايٽمي حملن جا اثر جيترو ٿي سگهي گهٽ ڪرڻ جي منصوبابندي شامل هئي، ۽ هنن شهري دفاعي تيارين تي آمريڪا جي ڀيٽ ۾ گهڻو وڌيڪ ڌيان ڏنو. انهن دفاعي منصوبن کي آمريڪي منصوبن جي ڀيٽ ۾ وڌيڪ مؤثر قرار ڏنو ويو آهي. سوويت شهري دفاعي فوجون 1986ع جي چرنوبل ايٽمي حادثي کان پوءِ وڏي آفت رليف ڪارروائي ۾ اهم ڪردار ادا ڪيو. دفاعي فوجن جي محفوظ فوجين کي سڄي سوويت يونين مان سرڪاري طور متحرڪ ڪيو ويو، جيئن اهي چرنوبل ٽاسڪ فورس ۾ شامل ٿين. اها فورس ڪيف شهري دفاعي برگيڊ جي بنياد تي ٺاهي وئي. ٽاسڪ فورس ڪيترائي انتهائي خطري وارا ڪم ڪيا، جن ۾ روبوٽڪ مشينري جي ناڪامي کان پوءِ انتهائي تابڪاري واري ملبے کي هٿ سان هٽائڻ به شامل هو. انهن مان ڪيترن ماڻهن کي بعد ۾ ماحول ۾ تابڪاري جي پکڙجڻ کي روڪڻ لاءِ سندن ڪم تي تمغا ڏنا ويا، ۽ حادثي سبب ٿيندڙ 56 فوتگين مان ڪيترائيسانچو:Quantify شهري دفاعي فوجي هئا. مغربي ملڪن ۾ مضبوط شهري دفاعي پاليسيون ڪڏهن به مڪمل طور نافذ نه ٿي سگهيون، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي بنيادي طور "باہمي يقيني تباهي" واري نظريي سان ٽڪراءَ ۾ هيون، ڇاڪاڻ⁠تہ اهي بچي ويلن لاءِ بندوبست ڪري رهيون هيون. اهو به سمجهيو ويو ته مڪمل سطح جو جامع دفاع تمام وڏي خرچ جي لائق نه هوندو. ڪنهن به سبب جي ڪري، عوام شهري دفاعي ڪوششن کي ايٽمي هٿيارن جي تباهه ڪندڙ قوتن جي مقابلي ۾ بنيادي طور بي اثر، ۽ تنهنڪري وقت ۽ پئسي جو زيان، سمجهڻ لڳو، جيتوڻيڪ 1950ع ۽ 1960ع جي ڏهاڪن جا گهڻو مذاق بڻيل سرڪاري شهري دفاعي ڪتابچا حقيقت ۾ تفصيلي سائنسي تحقيقاتي پروگرامن تي ٻڌل هئا. شهري دفاعي ڪور کي برطانيا ۾ 1960ع واري ڏهاڪي جي وچ واري مالي بحران سبب 1968ع ۾ بي عمل ڪيو ويو. بهرحال، ان جا پاڙيسري شهري دفاع سان وابسته رهيا، خاص طور آئل آف مين شهري دفاعي ڪور ۽ آئرلينڊ جو شهري دفاع. آمريڪا ۾ مختلف شهري دفاعي ادارن جي جاءِ 1979ع ۾ وفاقي هنگامي انتظامي اداري (FEMA) ورتي. 2002ع ۾ اهو داخلي سلامتي جو کاتو جو حصو بڻجي ويو. ڌيان ايٽمي جنگ کان هٽي جامع هنگامي انتظام جي "سڀني خطرن" واري روش ڏانهن منتقل ٿي ويو. قدرتي آفتن ۽ نون خطرن جهڙوڪ دهشتگردي جي ظاهر ٿيڻ سبب روايتي شهري دفاع بدران شهري تحفظ جي نون روپن، جهڙوڪ هنگامي انتظام ۽ داخلي سلامتي، تي وڌيڪ ڌيان ڏنو ويو. اڄڪلهه ڪيترائي ملڪ اڄ به قومي شهري دفاعي ڪور برقرار رکندا آهن، جن جو دائرو عام طور وڏين شهري هنگامي حالتن، جهڙوڪ ٻوڏ، زلزلي، حملي يا شهري بدامني جي صورت ۾ امداد فراهم ڪرڻ تائين وسيع هوندو آهي. 2001ع ۾ 11 سيپٽمبر جي حملن کان پوءِ، آمريڪا ۾ شهري دفاع جي تصور تي ٻيهر غور ڪيو ويو ۽ ان کي داخلي سلامتي ۽ سڀني خطرن تي ٻڌل هنگامي انتظام جي وسيع تصور هيٺ شامل ڪيو ويو. يورپ ۾ ٽڪنڊي وارو CD لوگو اڄ به وڏي پيماني تي استعمال ٿيندو آهي. اهو 1939ع ۾ N. W. Ayer اشتهاري اداري جي چارلس ڪوئنر تيار ڪيو هو، ۽ ٻي عالمي جنگ ۽ ٿڌي جنگ جي دور ۾ وڏي پيماني تي استعمال ٿيو. آمريڪا ۾ 2006ع دوران پراڻو ٽڪنڊي وارو لوگو ختم ڪيو ويو ۽ ان جي جاءِ تي هنگامي انتظام (Emergency Management) جي نمائندگي ڪندڙ EM وارو جديد لوگو اختيار ڪيو ويو. پراڻي CD لوگو جو حوالو (ڳاڙهن CD اکرن کان سواءِ) FEMA جي مُهر ۾ عقاب جي مٿي مٿان ڏسي سگهجي ٿو. بهرحال، نالو ۽ لوگو اڃا تائين هوائي رياست شهري دفاع ۽ گوام داخلي سلامتي / شهري دفاع جو دفتر طرفان استعمال ڪيا وڃن ٿا. اصطلاح "شهري تحفظ" هن وقت يورپي يونين اندر وڏي پيماني تي انهن سرڪاري منظور ٿيل نظامن ۽ وسيلن لاءِ استعمال ٿيندو آهي، جن جو مقصد خاص طور قدرتي ۽ ٽيڪنالاجي سان لاڳاپيل آفتن جي صورت ۾ غير فوجي آبادي جو تحفظ ڪرڻ هوندو آهي. مثال طور، ايبولا بحران دوران يورپي يونين جي انساني امداد واري پاليسي جي ڊائريڪٽر فلوريڪا فنڪ-هويئر چيو ته شهري تحفظ لاءِ "صرف وڌيڪ وسيلن جي ضرورت ناهي، پر سڀ کان پهرين موجود وسيلن جي وڌيڪ مؤثر حڪمراني جي ضرورت آهي، جنهن ۾ انساني امداد ۽ شهري تحفظ جي وچ ۾ بهتر هم آهنگي شامل هجي.". تازن سالن ۾ دهشتگرد حملن جي نتيجي ۾ پيدا ٿيندڙ ٽيڪنالاجي آفتن لاءِ تياري تي خاص زور ڏنو ويو آهي. يورپي يونين جي ملڪن ۾ "بحران جو انتظام" (crisis management) جو اصطلاح سياسي ۽ سلامتي واري پهلو تي وڌيڪ زور ڏئي ٿو، بجاءِ ان جي ته رڳو آبادي جي فوري ضرورتن کي پورو ڪرڻ وارن قدمن تي. آسٽريليا ۾ شهري دفاع جي ذميواري رضاڪارن تي ٻڌل رياستي هنگامي خدمت جي حوالي آهي. اڳوڻي سوويت يونين جي اڪثر ملڪن ۾ شهري دفاع سرڪاري وزارتن جي ذميواري هوندي آهي، جهڙوڪ روس جي روسي هنگامي حالتن واري وزارت. اهميت تيارين تي نسبتاً ٿوري سيڙپڪاري بحاليءَ جي عمل کي مهينن يا سالن تائين تيز ڪري سگهي ٿي، جنهن سان بک، سردي ۽ بيمارين سبب لکين ماڻهن جي موت کان بچي سگهجي ٿو. اقتصاد ۾ انساني سرمايو جي نظريي مطابق، ڪنهن ملڪ جي آبادي ان ملڪ جي زمين، ڪارخانن ۽ ٻين سڀني اثاثن کان وڌيڪ قيمتي هوندي آهي. ماڻهو ئي تباهي کان پوءِ ملڪ کي ٻيهر تعمير ڪندا آهن، تنهنڪري ڪنهن ملڪ جي معاشي سلامتي لاءِ پنهنجي شهرين جو تحفظ ڪرڻ انتهائي اهم آهي. نفسيات موجب به ماڻهن لاءِ اهو احساس اهم آهي ته هو پنهنجي مستقبل تي ڪنٽرول رکن ٿا، ۽ شهري دفاع ذريعي غير يقيني حالتن لاءِ اڳواٽ تياري ڪرڻ اهڙو اعتماد پيدا ڪرڻ ۾ مددگار ثابت ٿي سگهي ٿو. آمريڪا ۾ وفاقي شهري دفاعي پروگرام قانون تحت قائم ڪيو ويو ۽ 1951ع کان 1994ع تائين جاري رهيو. شروعات ۾ اهو 81هين ڪانگريس جي عوامي قانون 920 تحت منظور ڪيو ويو هو، پر 1994ع ۾ عوامي قانون 93–337 ذريعي ان کي ختم ڪيو ويو. ان قانون جا ڪجهه حصا رابرٽ ٽي. اسٽافورڊ آفت رليف ۽ هنگامي امداد وارو قانون (عوامي قانون 100–707) ۾ شامل ڪيا ويا، جنهن جزوي طور 1974ع جو آفت رليف قانون (عوامي قانون 93–288) جي جاءِ ورتي، ان ۾ ترميم ڪئي ۽ ان کي وڌايو. شهري دفاع واري قانون مان جيڪي حصا اسٽافورڊ قانون ۾ شامل ڪيا ويا، تن ۾ سڀ کان اهم تبديلي اها هئي ته جتي به قانوني متن ۾ "شهري دفاع" جو اصطلاح استعمال ٿيل هو، اتي ان جي جاءِ تي "هنگامي تياري" (Emergency Preparedness) جو اصطلاح آندو ويو. صدر جمي ڪارٽر جي دور ۾ متعارف ڪرايل هڪ اهم تصور "بحراني منتقلي پروگرام" (Crisis Relocation Program) هو، جيڪو وفاقي شهري دفاعي پروگرام جي حصي طور هلندو هو. بعد ۾ صدر رونالڊ ريگن جي دور ۾ اهو پروگرام تقريباً ختم ٿي ويو، ڇاڪاڻ⁠تہ انهن علائقن مان سخت مخالفت ٿي، جتي بحران جي صورت ۾ منتقل ڪيل آبادي کي رهايو وڃڻ وارو هو. خطري جو جائزو شهري آبادي ۽ شهري زندگيءَ کي درپيش خطرن ۾ ايٽمي، حياتياتي ۽ ڪيميائي (NBC) خطرا شامل آهن، جڏهن⁠ته جديد اصطلاح سي بي آر اين (ڪيميائي، حياتياتي، تابڪاري ۽ ايٽمي) پڻ استعمال ٿيندو آهي. خطري جو جائزو هر خطري جو تفصيلي مطالعو ڪرڻ جو عمل آهي، جيئن اهڙا حفاظتي ۽ احتياطي قدم تيار ڪري سگهجن جيڪي شهري زندگيءَ ۾ اڳواٽ شامل ڪري نقصان کي گهٽائي سگهن. روايتي هن مان مراد روايتي ڌماڪيدار هٿيار آهن. اهڙو ڌماڪي کان بچاءُ وارو پناهه گاهه جيڪو صرف تابڪاري ۽ ايٽمي ذرڙن (فال آئوٽ) کان تحفظ لاءِ ٺهيل هجي، اهو روايتي ڌماڪن جي مقابلي ۾ گهڻو ڪمزور هوندو. وڌيڪ ڏسو: فال آئوٽ پناهه گاهه. ايٽمي ايٽمي ڌماڪي کان تحفظ لاءِ ٺهيل پناهه گاهن ۾ ٿلهي ڪنڪريٽ ۽ ٻيا مضبوط تعميري جزا استعمال ڪيا ويندا آهن، جيڪي روايتي ڌماڪن جي به مزاحمت ڪري سگهن. ايٽمي حملي جا سڀ کان وڏا خطرا ڌماڪي جي لهر، باهه ۽ تابڪاري آهن. ايٽمي حملي جي تيارين جي حوالي سان سوئٽزرلينڊ دنيا جي سڀ کان وڌيڪ تيار ملڪن مان هڪ آهي. اتي تقريباً هر عمارت ۾ ابتدائي ايٽمي ڌماڪي، ان جي لهر ۽ پوءِ ٿيندڙ فال آئوٽ کان بچاءَ لاءِ abri (پناهه گاهه) موجود آهي. ان ڪري ڪيترائي ماڻهو انهن پناهه گاهن کي قيمتي شيون، تصويرون ۽ مالي دستاويز محفوظ رکڻ لاءِ به استعمال ڪندا آهن. سوئٽزرلينڊ جي هر ڳوٺ ۾ هوائي حملي ۽ ايٽمي حملي بابت خبردار ڪرڻ لاءِ سائرن پڻ لڳل آهن. گندي بم "گندو بم" يا "تابڪاري سان وڌايل هٿيار" اهڙو ڌماڪيدار هٿيار هوندو آهي، جيڪو ڌماڪي وسيلي تابڪاري مواد کي ڦهلائي ٿو. هي خطرو اڃا تائين نظرياتي نوعيت جو آهي، ۽ اهڙا هٿيار دهشتگردن طرفان استعمال ٿيڻ جو ڪو تصديق ٿيل واقعو سامهون ناهي آيو. تابڪاري مواد جي مقدار موجب ان جا خطرا گهڻو ڪري نفسياتي ٿي سگهن ٿا، جڏهن⁠ته زهريلي اثرن کي عام خطرناڪ مواد (Hazmat) واري طريقيڪار سان سنڀالي سگهجي ٿو. حياتياتي هن خطري جو بنيادي ذريعو بيماريون پيدا ڪندڙ ننڍڙا حياتياتي جاندار، جهڙوڪ بيڪٽيريا ۽ وائرس، هوندا آهن. ڪيميائي هن زمري ۾ مختلف زهريلا ڪيميائي مادا شامل آهن، جهڙوڪ وي ايڪس، سيرن ۽ ٻيا اعصابي زهريلا مادا. مرحلا نقصان گهٽائڻ نقصان گهٽائڻ (Mitigation) اهو عمل آهي، جنهن جو مقصد جنگ يا ايٽمي هٿيارن جي استعمال کي فعال قدمن ذريعي روڪڻ هوندو آهي. ان ۾ پاليسي جو جائزو، سفارتڪاري، سياسي قدم، ايٽمي هٿيارن جي خاتمي جون ڪوششون ۽ فوجي دفاعي تدبيرون، جهڙوڪ قومي ميزائل دفاع ۽ هوائي دفاعي توپخانو، شامل آهن. دهشتگردي جي حوالي سان نقصان گهٽائڻ ۾ سفارتڪاري، انٽيليجنس ذريعي معلومات گڏ ڪرڻ ۽ دهشتگرد تنظيمن خلاف سڌي ڪارروائي شامل هوندي آهي. نقصان گهٽائڻ ڊگهي مدي واري منصوبابندي ۾ پڻ ظاهر ٿئي ٿو، جيئن بين الرياستي شاهراههن جي جوڙجڪ يا فوجي اڏن کي گهاٽي آباديءَ کان پري قائم ڪرڻ. تياري تياري ۾ ڌماڪي کان بچاءَ وارن پناهه گاهن جي تعمير، اڳواٽ معلومات، سامان ۽ هنگامي بنيادي ڍانچي جي فراهمي شامل آهي. مثال طور، آمريڪا جي اڪثر وڏن شهرن ۾ زمين هيٺ هنگامي آپريشن مرڪز موجود آهن، جيڪي شهري دفاع جي هم آهنگي جا ڪم سرانجام ڏئي سگهن ٿا. وفاقي هنگامي انتظامي ايجنسي (FEMA) وٽ پڻ ڊينٽن، ٽيڪساس ۽ مائونٽ ويدر، ورجينيا جهڙن اهم هنڌن تي زمين هيٺ اهڙيون سهولتون موجود آهن. تياريءَ جي ٻين قدمن ۾ اناج جي سرڪاري ذخيرن جي مسلسل نگراني، اسٽريٽجڪ نيشنل اسٽاڪ پائل، آمريڪا جو اسٽريٽجڪ پيٽروليم ذخيرو، ٽرڪن ذريعي منتقل ڪري سگهجندڙ پل، پاڻي صاف ڪرڻ وارا نظام، موبائل آئل ريفائنريون، موبائل آلودگي ختم ڪندڙ نظام، موبائل عام ۽ خاص هنگامي مرده خانو خدمتون، جهڙوڪ Disaster Mortuary Operational Response Team (DMORT) ۽ DMORT-WMD، ۽ شهري بحالي کي تيز ڪرڻ لاءِ عارضي رهائش جون سهولتون شامل آهن. انفرادي سطح تي ايٽمي فال آئوٽ کان بچاءَ جي تياري لاءِ پوٽاشيم آئوڊائيڊ (KI) جون گوريون استعمال ڪيون وڃن ٿيون، جيڪي انساني ٿائرائيڊ غدود کي خطرناڪ تابڪاري آئوڊين جذب ڪرڻ کان بچائين ٿيون. هڪ ٻيو قدم نڪ، وات ۽ اکين کي ڪپڙي ۽ سن گلاسن سان ڍڪڻ آهي، جيئن الفا ذرڙا جسم اندر داخل نه ٿي سگهن، ڇو⁠ته اهي صرف جسم جي اندر پهچڻ کان پوءِ نقصانڪار ٿين ٿا. قومي، علائقائي ۽ مقامي سطح تي آفتن جي روڪٿام، شهري تحفظ جي ذميوارن جي تياري ۽ آفت جي وقت مداخلت کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هي قدم کنيا ويندا آهن: شهري تحفظ جي مختلف خدمتن، جهڙوڪ پوليس، باهه وسائڻ وارو ادارو، صحت جون خدمتون، عوامي سهولتن جا فراهم ڪندڙ ۽ رضاڪار ادارن جي وچ ۾ تيز ۽ اثرائتي گڏيل سهڪار لاءِ فريم ورڪ قائم ڪرڻ. مداخلت ڪندڙ ۽ هم آهنگي ڪندڙ ٽيمن سان گڏ جائزي وارن ماهرن لاءِ گڏيل تربيت ۽ مٽاسٽا وارا تربيتي پروگرام تيار ۽ لاڳو ڪرڻ. شهري تحفظ جي شعبي ۾ بين الاقوامي سطح تي ٿيندڙ ڪارروائين جي هم آهنگي کي وڌائڻ، خاص طور تي گڏيل تعاون جي حوالي سان. تياري ۾ معلومات جي ورڇ پڻ شامل آهي: شهرين ۾ ذاتي تحفظ بابت شعور وڌائڻ لاءِ عوام کي آگاهي فراهم ڪرڻ. تصديق ٿيل هنگامي معلومات گڏ ڪرڻ ۽ ورهائڻ. قومي شهري تحفظ جي صلاحيتن، فوجي ۽ طبي وسيلن بابت معلومات گڏ ڪرڻ. مختلف ادارن جي وچ ۾ معلومات جي مؤثر ڏي وٺ کي يقيني بڻائڻ. ردعمل ردعمل جو پهريون مرحلو شهرين کي خبردار ڪرڻ آهي، جيئن هو فال آئوٽ پناهه گاههن ۾ داخل ٿي پنهنجي جان ۽ ملڪيت جي حفاظت ڪري سگهن. شهري دفاع جي هنگامي حالتن ۾ امدادي عملي جي فراهمي هميشه هڪ وڏو چئلينج هوندو آهي. وڏي حملي کان پوءِ مستقل هنگامي خدمتون سخت دٻاءَ هيٺ اچي وينديون آهن، ۽ باهه وسائڻ جهڙين خدمتن جي پهچڻ ۾ ڪيترائي ڏينهن لڳي سگهن ٿا. ڪجهه صلاحيت مقامي ۽ رياستي ادارن وٽ برقرار رهندي آهي، جڏهن⁠ته اضافي هنگامي مدد خاص فوجي يونٽن، جهڙوڪ سول افيئرز، فوجي پوليس، جج ايڊووڪيٽ ۽ جنگي انجنيئرن ذريعي فراهم ڪئي ويندي آهي. روايتي طريقي موجب، شهري آباديءَ تي وڏي پيماني واري حملي جي صورت ۾ وڏي انگ ۾ تربيت يافته رضاڪار هنگامي ڪارڪنن تي ڀروسو ڪيو ويندو آهي. ٻي عالمي جنگ دوران ٿيل مطالعي مان معلوم ٿيو ته منظم ٽيمن ۾ شامل هلڪي تربيت (40 ڪلاڪ يا گهٽ) حاصل ڪندڙ شهري، جيڪڏهن کين مناسب تربيت، رابطي ۽ مقامي حڪومت جي سهڪار حاصل هجي، ته هو تقريباً 95 سيڪڙو هنگامي ڪم سرانجام ڏئي سگهن ٿا. هن منصوبي تحت عوام پاڻ گهڻين حالتن ۾ شروعاتي امداد فراهم ڪندو آهي ۽ مرڪزي ڪنٽرول مرڪز کي معلومات موڪليندو آهي، جيئن پيشاور هنگامي خدمتن کي ترجيحي بنيادن تي مقرر ڪري سگهجي. 1990ع واري ڏهاڪي ۾ لاس اينجلس فائر ڊپارٽمينٽ هن تصور کي زلزلي جهڙين شهري هنگامي حالتن کي منهن ڏيڻ لاءِ ٻيهر متعارف ڪرايو. اهو پروگرام وڏي پيماني تي اختيار ڪيو ويو ۽ هنگامي تنظيم لاءِ معياري اصطلاح مقرر ڪيا ويا. آمريڪا ۾ هاڻي اها وفاقي پاليسي آهي، جيڪا ڪميونٽي ايمرجنسي رسپانس ٽيمن ذريعي هوم لينڊ سيڪيورٽي کاتو جي نگراني هيٺ لاڳو ڪئي وڃي ٿي، جتي مقامي حڪومتون تربيتي پروگرامن جي تصديق ڪن ٿيون ۽ اهڙي تربيت مڪمل ڪندڙ ماڻهن کي "تصديق ٿيل آفتي خدمت ڪندڙ" طور رجسٽر ڪن ٿيون. بحالي بحالي ۾ تباهه ٿيل بنيادي ڍانچي، عمارتن ۽ پيداواري نظام جي ٻيهر تعمير شامل آهي. بحالي وارو مرحلو سڀ کان ڊگهو ۽ آخرڪار سڀ کان وڌيڪ خرچائتو هوندو آهي. جڏهن فوري بحران ختم ٿي ويندو آهي، تڏهن گڏيل تعاون آهستي آهستي گهٽجڻ لڳندو آهي ۽ بحالي جون ڪوششون اڪثر سياسي يا معاشي مفادن سان لاڳاپيل بڻجي وينديون آهن. بحالي لاءِ اڳواٽ تياري انتهائي فائديمند ثابت ٿي سگهي ٿي. جيڪڏهن نقصان گهٽائڻ وارا وسيلا حملي کان اڳ مختلف هنڌن تي ورهايا وڃن، ته سماجي نظام جي زنجيري ناڪامين کي روڪي سگهجي ٿو. دريائي شهرن ۾ پلن جي تباهي کان بچاءَ لاءِ هڪ طريقو اهو آهي ته سياحتي فيري سروس کي مالي سهڪار ڏنو وڃي، جيڪا عام حالتن ۾ سياحتي سفر ڪرائي، پر پل جي تباهي جي صورت ۾ ماڻهن ۽ سامان جي آمدرفت جاري رکي سگهي. شهري دفاع جون تنظيمون شهري دفاع دنيا جي ڪيترن ئي تنظيمن جو نالو پڻ آهي، جيڪي فوجي حملن کان شهرين جي حفاظت ڪرڻ ۽ قدرتي يا انسان جي پيدا ڪيل آفتن کان پوءِ بچاءُ ۽ امدادي خدمتون فراهم ڪرڻ لاءِ ڪم ڪن ٿيون. عالمي سطح تي انساني امدادي تحفظ ۽ هم آهنگي جا ڪم گڏيل قومن جي انساني امداد جي هم آهنگي وارو دفتر (OCHA) جي ذميواري هيٺ سرانجام ڏنا ويندا آهن. ڪجهه ملڪن، جهڙوڪ اردن ۽ سنگاپور (ڏسو: سنگاپور شهري دفاعي فورس) ۾ شهري دفاع عملي طور باهه وسائڻ وارو ادارو سان گڏيل تنظيم آهي. پر اڪثر ملڪن ۾ شهري دفاع حڪومت جي نگراني هيٺ هلندڙ، رضاڪارن تي ٻڌل هڪ الڳ تنظيم هوندي آهي، جيڪا باهه وسائڻ واري اداري ۽ ايمبولينس سروس کان جدا هوندي آهي. ٿڌي جنگ جي خطري ۾ گهٽتائي اچڻ کان پوءِ ڪيترين ئي شهري دفاعي تنظيمن کي ختم ڪيو ويو يا غيرفعال بڻايو ويو، جيئن برطانيا جي رائل آبزرور ڪور ۽ آمريڪا جو شهري دفاع. جڏهن⁠ته ٻين تنظيمن پنهنجو ڌيان قدرتي آفتن کان پوءِ امدادي خدمتن ڏانهن منتقل ڪيو، جيئن آسٽريليا جي مختلف رياستن ۾ رياستي هنگامي خدمت. ان هوندي به شهري دفاع جا بنيادي اصول آمريڪا ۾ FEMA جي سٽيزن ڪور ۽ ڪميونٽي ايمرجنسي رسپانس ٽيم (CERT) ذريعي ٻيهر متعارف ڪرايا ويا. برطانيا ۾ شهري دفاع جا ڪم سول ڪنٽيجنسيز ايڪٽ 2004 تحت هنگامي خدمتن جا جوابدار ادارا سرانجام ڏين ٿا، جن جي مدد RAYNET، ڳولا ۽ بچاءُ ٽيمون ۽ 4x4 رسپانس جهڙيون رضاڪار تنظيمون ڪن ٿيون. آئرلينڊ جي جمهوريه ۾ آئرلينڊ شهري دفاع اڄ به مڪمل طور فعال آهي، ۽ هنگامي حالتن، جهڙوڪ اوچتي ٻوڏ، دوران اضافي عملي جي ضرورت پوڻ تي ان جي امدادي باهه وسائڻ ۽ ايمبولينس/بچاءُ وارين خدمتن کي استعمال ڪيو ويندو آهي. هن تنظيم وٽ ملڪ جي اهم علائقن ۾ تربيت يافته باهه وسائڻ وارا ۽ طبي امداد فراهم ڪندڙ موجود آهن. ملڪن موجب حوالا