Αμερικανική Σαμόα

Η Αμερικανική Σαμόα (ή Αμερικανικές Σαμόα, σαμόα: Amerika Sāmoa, αγγλικά: American Samoa‎‎) είναι μια μη ενσωματωμένη περιοχή των Η. Π. Α. που βρίσκεται στον νότιο Ειρηνικό ωκεανό νοτιοανατολικά της ανεξάρτητης Σαμόα. Έχει πληθυσμό 49.710 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2020 και έκταση 199 τ.χλμ.. Ο απερχόμενος Αμερικανός πρόεδρος Τζορτζ Μπους ανακοίνωσε στις αρχές του 2009 τη θεσμοθέτηση της μεγαλύτερης προστατευόμενης θαλάσσιας έκτασης του κόσμου σε τρεις απομακρυσμένες περιοχές του Ειρηνικού ωκεανού, ανάμεσα στις οποίες και η ατόλλη Ρόουζ, στην Αμερικανική Σαμόα. Κεντρικά τοποθετημένη στις συντεταγμένες 14.3°Ν 170.7°Δ, βρίσκεται 40 μίλια (64 χιλιόμετρα) νοτιοανατολικά από τη νησιωτική χώρα της Σαμόα, ανατολικά της Διεθνούς Γραμμής Ημερομηνίας και των νησιών Ουαλίς και Φουτουνά, δυτικά των Νήσων Κουκ, βόρεια της Τόνγκα και περίπου 500 χιλιόμετρα νότια του Τοκελάου. Η Αμερικανική Σαμόα είναι το νοτιότερο έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, τοποθετημένο 3.500 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πολιτείας της Χαβάης, και είναι ένα από τα δύο εδάφη των Η.Π.Α. που βρίσκονται νότια του Ισημερινού, μαζί με το ακατοίκητο νησί Τζάρβις. Η Αμερικανική Σαμόα αποτελείται από το ανατολικό τμήμα του αρχιπελάγους της Σαμόα – τα κατοικημένα ηφαιστειογενή νησιά Τουτουίλα, Αουνουού, Όφου, Ολοσέγκα και Ταού, καθώς και το ακατοίκητο Ατόλη Ρόουζ – όπως επίσης και το νησί Σουέινς, ένα απομακρυσμένο κοραλλιογενές Ατόλη στην ηφαιστειακή νησιωτική ομάδα του Τοκελάου. Η συνολική χερσαία επιφάνεια είναι 77 τετραγωνικά μίλια (199 τετραγωνικά χιλιόμετρα), ελαφρώς μεγαλύτερη από την Ουάσινγκτον. Μαζί με τα χωρικά της ύδατα, η συνολική έκταση ανέρχεται σε 117.500 τετραγωνικά μίλια (304.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα), περίπου όσο η Νέα Ζηλανδία. Η Αμερικανική Σαμόα έχει τροπικό κλίμα, με το 90% της γης της καλυμμένο από τροπικά δάση. Από το 2024, ο πληθυσμός είναι περίπου 47.400 κάτοικοι, συγκεντρωμένοι κυρίως στο νησί Τουτουίλα, όπου βρίσκεται η πρωτεύουσα και μεγαλύτερος οικισμός, το Πάγκο Πάγκο. Η συντριπτική πλειονότητα των κατοίκων είναι αυτόχθονες εθνοτικοί Σαμοανοί, οι περισσότεροι από τους οποίους μιλούν άπταιστα τις επίσημες γλώσσες, τη σαμοανική και την αγγλική. Κατοικημένη από Πολυνήσιους από προϊστορικούς χρόνους, η Αμερικανική Σαμόα ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με Ευρωπαίους τον 18ο αιώνα. Τα νησιά προσέλκυσαν ιεραπόστολους, εξερευνητές και ναυτικούς, ιδιαίτερα λόγω του φυσικού, άριστα προστατευμένου λιμανιού του Πάγκο Πάγκο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες απέκτησαν την Αμερικανική Σαμόα στα τέλη του 19ου αιώνα, αναπτύσσοντάς την σε σημαντικό ναυτικό φυλάκιο· η στρατηγική της αξία ενισχύθηκε κατά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Ψυχρό Πόλεμο που ακολούθησε. Το 1967, η Αμερικανική Σαμόα απέκτησε αυτοδιοίκηση με την υιοθέτηση συντάγματος· η τοπική της κυβέρνηση έχει ρεπουμπλικανική μορφή, με χωριστές εκτελεστικές, νομοθετικές και δικαστικές εξουσίες. Εξακολουθεί να θεωρείται επισήμως μη οργανωμένο έδαφος και, ως εκ τούτου, διοικείται άμεσα από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Η Αμερικανική Σαμόα περιλαμβάνεται ανάμεσα στα δεκαεπτά «μη αυτοδιοικούμενα εδάφη», αλλά είναι μέλος πολλών διακυβερνητικών οργανισμών, όπως η Κοινότητα του Ειρηνικού, το Φόρουμ των Νήσων του Ειρηνικού Ωκεανού, η Συμμαχία Μικρών Νησιωτικών Κρατών (AOSIS) και η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή. Λόγω της στρατηγικής θέσης του εδάφους, ο στρατός των Ηνωμένων Πολιτειών έχει σημαντική παρουσία και διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην οικονομία και την κοινωνία της Αμερικανικής Σαμόας. Το έδαφος είναι γνωστό για το υψηλότερο ποσοστό στρατολόγησης σε σχέση με οποιαδήποτε πολιτεία ή έδαφος των Η.Π.Α.· από το 2021, ο τοπικός σταθμός στρατολόγησης του Αμερικανικού Στρατού στο Πάγκο Πάγκο κατείχε την πρώτη θέση σε αριθμό νεοσύλλεκτων. Τα προϊόντα τόνου αποτελούν τις κύριες εξαγωγές, με τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες να αποτελούν τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο. Ο τουρισμός είναι ένας αναδυόμενος αλλά ακόμη ανεπαρκώς ανεπτυγμένος τομέας, εν μέρει λόγω της σχετικής γεωγραφικής απομόνωσης του εδάφους, γεγονός που συμβάλλει επίσης στα υψηλά ποσοστά φτώχειας και μετανάστευσης. Από τότε που υπογράφηκαν οι Πράξεις Παράδοσης (Deeds of Cession) το 1900 και το 1904, οι Σαμοανοί έχουν αποφύγει περαιτέρω ενσωμάτωση στο σύστημα των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 1949, το Υπουργείο Εσωτερικών επιχείρησε να ενσωματώσει την Αμερικανική Σαμόα μέσω ενός Οργανικού Νόμου. Φοβούμενοι ότι η ενσωμάτωση θα υπονόμευε τον σαμοανικό πολιτισμό και το παραδοσιακό σύστημα ιδιοκτησίας γης, οι αρχηγοί (matai) της Σαμόα παρενέβησαν και το Κογκρέσο ανέστειλε τη διαδικασία ενσωμάτωσης. Αντ’ αυτού, η Σαμόα δημιούργησε τη δική της κυβέρνηση, το Σαμοανικό Φόνο, βασισμένο στο αυτόχθονο σύστημα διακυβέρνησης. Έκτοτε, οι Σαμοανοί έχουν αρνηθεί να εγκαθιδρύσουν ομοσπονδιακό περιφερειακό δικαστήριο, έχουν απορρίψει το δικαίωμα υπηκοότητας εκ γενετής και παραμένουν το μοναδικό έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών που διαθέτει δικό του σύστημα μετανάστευσης. Επειδή οι Σαμοανοί έχουν δώσει προτεραιότητα στον αυτόχθονο πολιτισμό και τη διακυβέρνηση έναντι της πλήρους ενσωμάτωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ορισμένοι θεωρούν ότι οι κάτοικοι της Αμερικανικής Σαμόα είναι πολιτικά αποστερημένοι δικαιωμάτων, καθώς δεν έχουν δικαίωμα ψήφου στο Κογκρέσο των Η.Π.Α., παρόλο που η ίδια η Αμερικανική Σαμόα διαθέτει ένα ιδιαίτερα δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης. Η Αμερικανική Σαμόα είναι το μοναδικό μόνιμα κατοικημένο έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών στο οποίο δεν αποδίδεται υπηκοότητα κατά τη γέννηση, και τα άτομα που γεννιούνται εκεί θεωρούνται «μη πολίτες υπήκοοι» με περιορισμένα δικαιώματα. Ο κύριος λόγος που οι Σαμοανοί δεν διαθέτουν υπηκοότητα εκ γενετής είναι ότι οι ίδιοι αντιτίθενται σε αυτήν, όπως αποδεικνύεται από το ομόφωνο ψήφισμα του Σαμοανικού Φόνο το 2021 κατά της υπηκοότητας εκ γενετής, καθώς και από πολλαπλές δηλώσεις και ενέργειες κυβερνητικών αξιωματούχων τις τελευταίες δεκαετίες. Οι εκλεγμένοι εκπρόσωποι του λαού της Αμερικανικής Σαμόα εκφράζουν ομόφωνα τον φόβο ότι η απονομή υπηκοότητας εκ γενετής θα οδηγούσε στη διάβρωση της αυτόχθονης διακυβέρνησης, της συλλογικής ιδιοκτησίας των ιθαγενών εδαφών και της σαμοανικής γλώσσας, της γκαγκάνα Σαμόα (gagana Samoa). Ετυμολογία του ονόματος Η προέλευση του ονόματος «Σαμόα» σημαίνει «Ιερό Κέντρο», προερχόμενη από τη σύνθεση των σαμοανικών λέξεων σα («ιερός») και μόα («κέντρο»). Εναλλακτικά, το όνομα αποδίδεται σε έναν τοπικό αρχηγό με το όνομα Σαμόα ή σε μια ιθαγενή λέξη που σημαίνει «τόπος του μόα», ενός πλέον εξαφανισμένου πτηνού, αν και το συγκεκριμένο πτηνό ήταν γνωστό μόνο από τη Νέα Ζηλανδία. Αν και το κυρίαρχο κράτος της Σαμόα άλλαξε το όνομά του από «Δυτική Σαμόα» σε «Σαμόα» το 1997, το έδαφος αναφέρεται μερικές φορές και ως «Ανατολική Σαμόα» για να διαφοροποιείται από τον γειτονικό του κράτος. Ιστορία Η παραδοσιακή προφορική λογοτεχνία της Σαμόα και της Μανουά μιλά για ένα ευρύ δίκτυο ή συνομοσπονδία της Πολυνησίας (ή «αυτοκρατορία»), η οποία κατά την προϊστορική περίοδο κυβερνιόταν από τις διαδοχικές δυναστείες των Τούι Μανουά. Οι γενεαλογίες της Μανουά και η προφορική θρησκευτική παράδοση υποδηλώνουν ότι οι Τούι Μανουά υπήρξαν για μεγάλο χρονικό διάστημα από τους πιο σεβαστούς και ισχυρούς ηγεμόνες της Σαμόα. Η προφορική ιστορία αναφέρει ότι οι βασιλείς Τούι Μανουά κυβερνούσαν μια συνομοσπονδία νησιών που εκτεινόταν μακριά, συμπεριλαμβάνοντας το Τουτουίλα, καθώς και μικρότερες αρχηγίες του δυτικού Ειρηνικού και πολυνησιακές εξωτερικές περιοχές όπως η Ουβέα, η Φουτούνα, το Τοκελάου, το Τουβαλού και μεγαλύτερα νησιά όπως η βόρεια Σαμόα. Οι εμπορικές και ανταλλακτικές διαδρομές μεταξύ των δυτικοπολυνησιακών κοινωνιών είναι καλά τεκμηριωμένες και εικάζεται ότι η δυναστεία Τούι Μανουά αναπτύχθηκε χάρη στην επιτυχία της να αποκτήσει έλεγχο και να παράγει αγαθά όπως λεπτοϋφασμένα τελετουργικά χαλιά (‘Ie Konga) για τον Τούι Τόνγκα, χαυλιόδοντες φάλαινας (tabua) για τους Φιτζιανούς ηγεμόνες τους, εργαλεία από οψιδιανό και βασάλτη, βασιλικά κόκκινα φτερά και θαλάσσια κοχύλια που προορίζονταν για τη βασιλική τάξη (όπως γυαλισμένα ναυτίλους και το θαλάσσιο κοχύλι κυπραία). 18ος αιώνας: πρώτες επαφές με τη Δύση Η επαφή με τους Ευρωπαίους ξεκίνησε στις αρχές του 18ου αιώνα. Ο Ολλανδός Γιάκομπ Ρόγκεβεν ήταν ο πρώτος γνωστός Ευρωπαίος που είδε τα νησιά της Σαμόα, το 1722, ονομάζοντάς τα «Νήσοι Μπάουμαν» προς τιμήν ενός από τους καπετάνιούς του. Ο επόμενος εξερευνητής που τα επισκέφθηκε ήταν ο Λουί-Αντουάν ντε Μπουγκαινβίλ, ο οποίος το 1768 τα ονόμασε «Νήσοι των Ναυτικών» (Îles des Navigateurs). Ο Βρετανός εξερευνητής Τζέιμς Κουκ κατέγραψε τα ονόματα των νησιών το 1773, χωρίς όμως να τα επισκεφθεί ποτέ. Η επίσκεψη του Ζαν-Φρανσουά ντε Γκαλώπ, κόμη του Λαπερούζ το 1789 έληξε με αιματηρό τρόπο, όταν στο νησί Τουτουίλα οι άνδρες του προσπάθησαν να προμηθευτούν νερό. Ο υποδιοικητής του, καπετάνιος ντε Λανγκλ, ο επιστήμονας Ρομπέρ ντε Λαμανόν και αρκετά μέλη του πληρώματος περικυκλώθηκαν από περισσότερους από χίλιους Σαμοανούς και σκοτώθηκαν. Ο Λαπερούζ ονόμασε το νησί «Νήσο της Σφαγής», και ο κόλπος κοντά στο Άασου φέρει ακόμη το όνομα «Κόλπος της Σφαγής». Το πλοίο HMS Pandora, υπό τη διοίκηση του ναυάρχου Έντουαρντ Έντουαρντς του Βασιλικού Ναυτικού, επισκέφθηκε τα νησιά το 1791 κατά τη διάρκεια της αναζήτησης των αντάρτων του Μπάουντι. Ο φον Κότζεμπουε επισκέφθηκε τα νησιά το 1824. 19ος αιώνας Το ιεραποστολικό έργο στη Σαμόα ξεκίνησε στα τέλη του 1830, όταν ο Τζον Γουίλιαμς της Εταιρείας Λονδίνου των Ιεραποστόλων (London Missionary Society) έφτασε από τα Νησιά Κουκ και την Ταϊτή. Μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα, γαλλικά, βρετανικά, γερμανικά και αμερικανικά πλοία σταματούσαν συχνά στη Σαμόα, καθώς εκτιμούσαν το λιμάνι του Πάγκο Πάγκο ως σταθμό ανεφοδιασμού για τα πλοία με καύση άνθρακα και τη φαλαινοθηρία. Η Αμερικανική Εξερευνητική Αποστολή επισκέφθηκε τα νησιά το 1839. Στις αρχές του 1872, ο διοικητής Ρίτσαρντ Γ. Μιντ του USS Narragansett απέπλευσε από τη Χαβάη προς το Πάγκο Πάγκο για να εξετάσει τη δυνατότητα ίδρυσης ναυτικής βάσης των Η.Π.Α. Κατόπιν αιτήματος του Χένρι Α. Πιρς, υπουργού των Η.Π.Α. στη Χαβάη, ανέλαβε επίσης τη διαπραγμάτευση μιας συνθήκης που θα διασφάλιζε τα αμερικανικά συμφέροντα στη Σαμόα. Το πλοίο Narragansett έφτασε στο Πάγκο Πάγκο στις 14 Φεβρουαρίου, και ο Μιντ ενημέρωσε τον Ύπατο Αρχηγό Μάουγκα για την πρόθεσή του να μισθώσει γη για ναυτική βάση. Ο Μάουγκα παραχώρησε στις Ηνωμένες Πολιτείες αποκλειστικά δικαιώματα κατασκευής και συντήρησης μιας τέτοιας βάσης, με αντάλλαγμα «τη φιλία και προστασία της μεγάλης κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών». Κατά τη διάρκεια της παραμονής του, ο Μιντ κανόνισε επίσης εμπορικούς κανονισμούς λιμένα για το Πάγκο Πάγκο μαζί με τον Μάουγκα. Τον Μάρτιο του 1889, μια ναυτική δύναμη της Γερμανικής Αυτοκρατορίας εισήλθε σε ένα χωριό στη Σαμόα, καταστρέφοντας αμερικανική περιουσία. Τρία αμερικανικά πολεμικά πλοία εισήλθαν τότε στον λιμένα της Απία και ετοιμάστηκαν να εμπλακούν με τα τρία γερμανικά πλοία που βρίσκονταν εκεί. Πριν πέσει ούτε ένας πυροβολισμός, ένας τυφώνας κατέστρεψε τόσο τα αμερικανικά όσο και τα γερμανικά πλοία. Κηρύχθηκε αναγκαστική ανακωχή λόγω της απώλειας όλων των πολεμικών πλοίων. 20ος αιώνας Πρώιμος 20ος αιώνας Στην αυγή του 20ού αιώνα, οι διεθνείς ανταγωνισμοί του τέλους του 19ου αιώνα επιλύθηκαν με την Τριμερή Σύμβαση του 1899, με την οποία η Γερμανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες διαίρεσαν τα νησιά της Σαμόα σε δύο τμήματα: το ανατολικό νησιωτικό σύμπλεγμα έγινε έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών (το Τουτουίλα το 1900 και επίσημα η Μανουά το 1904), που είναι σήμερα γνωστό ως Αμερικανική Σαμόα· τα δυτικά νησιά, τα οποία αποτελούσαν τη μεγαλύτερη χερσαία έκταση, έγιναν γνωστά ως Γερμανική Σαμόα, αφού η Βρετανία παραιτήθηκε από κάθε διεκδίκησή της στη Σαμόα, λαμβάνοντας σε αντάλλαγμα τον τερματισμό των γερμανικών δικαιωμάτων στην Τόνγκα και σε ορισμένες περιοχές των Νήσων Σολομώντα και της Δυτικής Αφρικής. Προάγγελοι της Τριμερούς Σύμβασης του 1899 υπήρξαν η Διάσκεψη της Ουάσινγκτον του 1887, η Συνθήκη του Βερολίνου του 1889 και η Αγγλογερμανική Συμφωνία για τη Σαμόα του 1899. Αμερικανική αποικοιοκρατία Την επόμενη χρονιά, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσάρτησαν επίσημα το δικό τους τμήμα, μια μικρότερη ομάδα ανατολικών νησιών, ένα από τα οποία περιλάμβανε το γνωστό λιμάνι του Πάγκο Πάγκο. Μετά την ανάληψη της ανατολικής Σαμόα από το Πολεμικό Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών για λογαριασμό της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, ο υπάρχων σταθμός άνθρακα στον κόλπο Πάγκο Πάγκο επεκτάθηκε σε πλήρη ναυτική βάση, γνωστή ως Ναυτικός Σταθμός Τουτουίλα των ΗΠΑ (United States Naval Station Tutila), υπό τη διοίκηση ενός αξιωματικού-διοικητή. Το Ναυτικό εξασφάλισε την Πράξη Παράδοσης του Τουτουίλα το 1900 και την Πράξη Παράδοσης της Μανουά το 1904 για λογαριασμό των Ηνωμένων Πολιτειών. Ο τελευταίος κυρίαρχος της Μανουά, ο Τουι Μανουά Ελισάλα, υπέγραψε την Πράξη Παράδοσης μετά από σειρά ναυτικών δικών των Η.Π.Α., γνωστών ως «Δίκη του Ίπου», που διεξήχθησαν στο Πάγκο Πάγκο, στο Ταού και επάνω σε πολεμικό πλοίο του Στόλου του Ειρηνικού. Το έδαφος έγινε γνωστό ως Ναυτικός Σταθμός Τουτουίλα (U.S. Naval Station Tutuila). Στις 17 Ιουλίου 1911, ο Ναυτικός Σταθμός Τουτουίλα, ο οποίος περιλάμβανε τα νησιά Τουτουίλα, Αουνουού και Μανουά, μετονομάστηκε επίσημα σε Αμερικανική Σαμόα. Ο λαός της Μανουά είχαν εκφράσει δυσαρέσκεια επειδή εξαιρούνταν από την ονομασία «Ναυτικός Σταθμός Τουτουίλα». Τον Μάιο του 1911, ο κυβερνήτης Ουίλιαμ Μάικλ Κρόουζ έστειλε επιστολή στον Υπουργό Ναυτικού μεταφέροντας τα αισθήματα των κατοίκων της Μανουά. Το υπουργείο απάντησε ότι οι ίδιοι οι κάτοικοι έπρεπε να επιλέξουν όνομα για το νέο τους έδαφος. Οι παραδοσιακοί αρχηγοί διάλεξαν το όνομα «Αμερικανική Σαμόα» και, στις 7 Ιουλίου 1911, ο νομικός σύμβουλος του Ναυτικού εξουσιοδότησε τον κυβερνήτη να το ανακηρύξει επίσημα. Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η πανδημία γρίπης του 1918 Το 1918, στα τελευταία στάδια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η μεγάλη Ισπανική γρίπη εξαπλωνόταν ραγδαία σε ολόκληρο τον κόσμο. Η Αμερικανική Σαμόα έγινε μία από τις ελάχιστες περιοχές στον κόσμο (μαζί με τη Νέα Καληδονία και το νησί Μαραζό της Βραζιλίας) που απέτρεψαν πλήρως απώλειες ζωών, χάρη στις ταχύτατες ενέργειες του κυβερνήτη Τζον Μάρτιν Πόιερ, ο οποίος, ακούγοντας για την επιδημία μέσω ραδιοφώνου, ζήτησε αμέσως από τις Ηνωμένες Πολιτείες πλοία καραντίνας. Οι ενέργειες του Πόιερ του χάρισαν το Μετάλλιο Ναυτικού Σταυρού, και οι κάτοικοι της Αμερικανικής Σαμόα τον τίμησαν ως ήρωα που έσωσε το νησί τους από τη θανατηφόρα ασθένεια. Το γειτονικό τότε έδαφος της Νέας Ζηλανδίας, η Δυτική Σαμόα, υπέστη τη βαρύτερη απώλεια από όλα τα νησιά του Ειρηνικού: το 90% του πληθυσμού μολύνθηκε και το 30% των ενήλικων ανδρών, το 22% των ενήλικων γυναικών και το 10% των παιδιών πέθαναν. Ο Πόιερ προσέφερε βοήθεια στις αρχές της Δυτικής Σαμόα, αλλά ο διοικητής Ρόμπερτ Λόγκαν αρνήθηκε οργισμένα, ενοχλημένος από τον αριθμό των πλοίων καραντίνας γύρω από την Αμερικανική Σαμόα, και έκοψε κάθε επικοινωνία με τους Αμερικανούς αξιωματούχους. Μεσοπολεμική περίοδος Το «Κίνημα Μαου» στην Αμερικανική Σαμόα Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, την εποχή του κινήματος Μαου στη Δυτική Σαμόα (τότε εντολή της Κοινωνίας των Εθνών υπό διοίκηση της Νέας Ζηλανδίας), υπήρξε και ένα αντίστοιχο κίνημα Μαου στην Αμερικανική Σαμόα, με επικεφαλής τον Σάμιουελου Ρίπλεϊ, βετεράνο του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, από το χωριό Λεόνε της Τουτουίλα. Μετά από συναντήσεις που είχε στις Ηνωμένες Πολιτείες, δεν του επετράπη να αποβιβαστεί από το πλοίο που τον μετέφερε στην πατρίδα του και τελικά του απαγορεύτηκε η επιστροφή, καθώς το κίνημα Μαου της Αμερικανικής Σαμόα καταπνίγηκε από το Ναυτικό των ΗΠΑ. Το 1930, το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών έστειλε επιτροπή να ερευνήσει το καθεστώς της Αμερικανικής Σαμόα, με επικεφαλής Αμερικανούς που είχαν συμμετάσχει στην ανατροπή του Βασιλείου της Χαβάης. Προσάρτηση των Νήσων Σουέινς Το Νησί Σουέινς, που είχε περιληφθεί στη λίστα των νησιών γκουάνο που ανήκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες και είχαν κατοχυρωθεί βάσει του Νόμου περί Νήσων Γκουάνο, προσαρτήθηκε το 1925 (Pub. Res. 68–75), μετά τη διάλυση του Προτεκτοράτου των Νήσων Γκίλμπερτ και Έλις από το Ηνωμένο Βασίλειο. Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και μετέπειτα Κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Αμερικανοί πεζοναύτες που στάθμευαν στη Σαμόα ξεπέρασαν σε αριθμό τον τοπικό πληθυσμό και άσκησαν σημαντική πολιτιστική επιρροή. Νέοι Σαμοανοί, ηλικίας από 14 ετών και άνω, εκπαιδεύονταν σε μάχη από στρατιωτικό προσωπικό των ΗΠΑ. Οι Σαμοανοί υπηρέτησαν σε διάφορους ρόλους κατά τη διάρκεια του πολέμου, όπως μαχητές, ιατρικό προσωπικό, κρυπτογράφοι και τεχνικοί επισκευής πλοίων. Το 1949, παρουσιάστηκε στο Κογκρέσο ο Οργανικός Νόμος 4500 (Organic Act 4500), μια απόπειρα του Υπουργείου Εσωτερικών των ΗΠΑ να ενσωματώσει την Αμερικανική Σαμόα. Η πρόταση απορρίφθηκε τελικά, κυρίως χάρη στις προσπάθειες των αρχηγών της Σαμόα, με επικεφαλής τον Τουιασοσόπο Μαριότα. Οι προσπάθειές τους οδήγησαν στη δημιουργία μιας εδαφικής νομοθετικής συνέλευσης, του Αμερικανικού Σαμοανικού Φόνο, που συνεδριάζει στο χωριό Φαγκατόγκο. Το 1950, το Υπουργείο Εσωτερικών ανέλαβε τη διοίκηση της Αμερικανικής Σαμόα. 1951-1999 Μέχρι το 1956, ο διορισμένος από το Ναυτικό κυβερνήτης αντικαταστάθηκε από τον Πίτερ Τάλι Κόουλμαν, ο οποίος εξελέγη τοπικά. Αν και τεχνικά θεωρείται «μη οργανωμένο» έδαφος, αφού το Κογκρέσο των ΗΠΑ δεν έχει εγκρίνει Οργανικό Νόμο για την επικράτεια, η Αμερικανική Σαμόα είναι αυτοδιοικούμενη βάσει συντάγματος που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1967. Η Αμερικανική Σαμόα περιλαμβάνεται στη λίστα των μη αυτοδιοικούμενων εδαφών του ΟΗΕ, κάτι που αμφισβητείται από τους αξιωματούχους της τοπικής κυβέρνησης, οι οποίοι θεωρούν πως είναι αυτοδιοικούμενοι. Η Αμερικανική Σαμόα και το Διεθνές Αεροδρόμιο Πάγκο Πάγκο είχαν ιστορική σημασία για το πρόγραμμα Απόλλων. Τα πληρώματα των αποστολών Απόλλων 10, 12, 13, 14 και 17 περισυνελέγησαν λίγες εκατοντάδες μίλια από το Πάγκο Πάγκο και μεταφέρθηκαν με ελικόπτερο στο αεροδρόμιο, πριν πετάξουν στη Χονολουλού με στρατιωτικά αεροσκάφη C-141 Starlifter. Αν και οι δύο Σαμόες μοιράζονται κοινή γλώσσα και εθνότητα, οι κουλτούρες τους ακολούθησαν διαφορετικές πορείες. Οι Αμερικανοσαμοανοί συχνά μεταναστεύουν στη Χαβάη και στην ηπειρωτική Αμερική, υιοθετώντας πολλά αμερικανικά έθιμα, όπως το αμερικανικό ποδόσφαιρο και το μπέιζμπολ. Οι Σαμοανοί της Δυτικής Σαμόα μεταναστεύουν κυρίως στη Νέα Ζηλανδία, η οποία έχει επηρεάσει την τοπική κουλτούρα με αθλήματα όπως το ράγκμπι και το κρίκετ. Ο συγγραφέας και ταξιδιωτικός περιηγητής Πολ Θερού σημείωσε έντονες διαφορές μεταξύ των κοινωνιών της Σαμόα και της Αμερικανικής Σαμόα. Στις 13 Αυγούστου 1999, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών παραχώρησε στην Αμερικανική Σαμόα καθεστώς «παρατηρητή». Έξι ημέρες αργότερα, η Αμερικανική Σαμόα αναγνώρισε επισήμως τόσο τη σαμοανική όσο και την αγγλική ως επίσημες γλώσσες της. 21ος αιώνας Το 2001 και το 2003, οι Ηνωμένες Πολιτείες προσπάθησαν ανεπιτυχώς να αφαιρέσουν την Αμερικανική Σαμόα από τη λίστα αποαποικιοποίησης του ΟΗΕ, υποστηρίζοντας ότι το έδαφος δεν πρέπει να θεωρείται αποικία. Οι Αμερικανοσαμοανοί παρουσιάζουν υψηλό ποσοστό υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Λόγω των οικονομικών δυσκολιών, η στρατιωτική υπηρεσία θεωρείται ευκαιρία στην Αμερικανική Σαμόα και σε άλλα υπερπόντια εδάφη των ΗΠΑ. Ο ομοσπονδιακός Νόμος περί Δίκαιου Κατώτατου Μισθού του 2007 (Fair Minimum Wage Act of 2007) καθόρισε σταδιακές αυξήσεις στον τοπικό κατώτατο μισθό, ώστε να φτάσει το επίπεδο των πολιτειών των Ηνωμένων Πολιτειών. Δημογραφία Σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2022, ο πληθυσμός της Αμερικανικής Σαμόα ανέρχεται περίπου σε 45.443 άτομα. Η απογραφή του 2020 κατέγραψε 49.710 κατοίκους, εκ των οποίων το 97,5% ζούσε στο μεγαλύτερο νησί, την Τουτουίλα. Περίπου το 57,6% του πληθυσμού είχε γεννηθεί στην Αμερικανική Σαμόα, το 28,6% στη (ανεξάρτητη) Σαμόα, το 6,1% σε άλλα μέρη των Ηνωμένων Πολιτειών, το 4,5% στην Ασία, το 2,9% σε άλλες περιοχές της Ωκεανίας και το 0,2% αλλού. Τουλάχιστον το 69% του πληθυσμού είχε έναν γονέα που είχε γεννηθεί εκτός Αμερικανικής Σαμόα. Το προσδόκιμο ζωής στο σύνολο του πληθυσμού, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2023 του Τμήματος Οικονομικών και Κοινωνικών Θεμάτων των Ηνωμένων Εθνών, ήταν 72,9 έτη (70,2 έτη για τους άνδρες και 75,8 έτη για τις γυναίκες) ενώ η διάμεση ηλικία ήταν τα 28,4 έτη. Η Αμερικανική Σαμόα είναι αρκετά μικρή ώστε να διαθέτει μόνο έναν ταχυδρομικό κώδικα, το 96799, και χρησιμοποιεί την Ταχυδρομική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών (με τον πολιτειακό κωδικό «AS») για την αποστολή αλληλογραφίας. Εθνικότητα και γλώσσα Στην απογραφή του 2020, το 89,4% του πληθυσμού δήλωσε τουλάχιστον μερική σαμοανική καταγωγή, το 83,2% αποκλειστικά σαμοανική, το 5,8% ασιατική, το 5,5% άλλες πολυνησιακές εθνότητες, το 4,4% είναι πολυφυλετικοί και το 1,1% άλλες εθνότητες. Η σαμοανική γλώσσα ομιλείται στο σπίτι από το 87,9% του πληθυσμού, ενώ το 6,1% μιλά άλλες γλώσσες των νησιών του Ειρηνικού, το 3,3% αγγλικά, το 2,1% κάποια ασιατική γλώσσα και το 0,5% άλλες. Το 47,2% του πληθυσμού μιλούσε αγγλικά στο σπίτι ή «πολύ καλά». Το 2022, η σαμοανική και η αγγλική ανακηρύχθηκαν επίσημες γλώσσες της επικράτειας. Ένα μέρος του κωφού πληθυσμού χρησιμοποιεί τη σαμοανική νοηματική γλώσσα. Θρησκεία Κύριες χριστιανικές ομολογίες στο νησί περιλαμβάνουν την Κογκρεγκασιοναλιστική Χριστιανική Εκκλησία της Αμερικανικής Σαμόα, την Καθολική Εκκλησία, την Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών και τη Μεθοδιστική Εκκλησία της Σαμόα. Συλλογικά, αυτές οι εκκλησίες αντιπροσωπεύουν τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού. Ο Τζ. Γκόρντον Μέλτον αναφέρει στο έργο του ότι οι Μεθοδιστές, οι Κογκρεγκασιοναλιστές της Εταιρείας Ιεραποστολών του Λονδίνου και οι Καθολικοί ηγήθηκαν των πρώτων χριστιανικών ιεραποστολών στα νησιά. Άλλες ομολογίες εμφανίστηκαν αργότερα, ξεκινώντας το 1895 με τους Αντβεντιστές της Έβδομης Ημέρας, διάφορους Πεντηκοστιανούς (συμπεριλαμβανομένων των Αποστολικών Εκκλησιών), την Εκκλησία του Ναζωραίου, τους Μάρτυρες του Ιεχωβά και την Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του CIA Factbook του 2010, οι θρησκευτικές πεποιθήσεις στην Αμερικανική Σαμόα κατανέμονται ως εξής: 98,3% χριστιανοί, 1% άλλες θρησκείες και 0,7% άθρησκοι. Η βάση δεδομένων World Christian Database για το ίδιο έτος καταγράφει 98,3% χριστιανούς, 0,7% αγνωστικιστές, 0,4% Κινέζους Ουνιβερσαλιστές, 0,3% βουδιστές και 0,3% πιστούς της πίστης Μπαχάι. Σύμφωνα με το Pew Research Center, το 98,3% του συνολικού πληθυσμού είναι χριστιανοί. Μεταξύ αυτών, το 59,5% είναι Προτεστάντες, το 19,7% Καθολικοί και το 19,2% άλλοι χριστιανοί. Μία από τις μεγαλύτερες προτεσταντικές εκκλησίες στο νησί, που συγκεντρώνει μεγάλο μέρος του τοπικού πληθυσμού, είναι η Κογκρεγκασιοναλιστική Χριστιανική Εκκλησία της Αμερικανικής Σαμόα, μια καλβινιστική ομολογία της κογκρεγκασιοναλιστικής παράδοσης. Από τον Απρίλιο του 2023, η Εκκλησία του Ιησού Χριστού των Αγίων των Τελευταίων Ημερών αναφέρει 16.512 μέλη (περίπου το 30% του συνολικού πληθυσμού της Αμερικανικής Σαμόα), με 43 ενορίες και πέντε κέντρα οικογενειακής ιστορίας. Οι Μάρτυρες του Ιεχωβά αναφέρουν 210 «διακόνους του λόγου» και τρεις ενορίες. Η Καθολική Εκκλησία διαθέτει τουλάχιστον 18 εκκλησίες στο έδαφος και 29 ενορίες, υπαγόμενες στη Μητρόπολη της Σαμόα–Πάγκο (Diœcesis Samoa-Pagopagensis), η οποία δημιουργήθηκε το 1982 από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ μέσω της παπικής βούλας Studiose quidem. Η μητρόπολη αποτελεί επισκοπή εξαρτώμενη από την Αρχιεπισκοπή της Σαμόα–Άπια. Ο επίσκοπος έχει την έδρα του στον Καθεδρικό Ναό της Αγίας Οικογένειας στην Ταφούνα και στη Συμκαθεδρική Εκκλησία του Αγίου Ιωσήφ του Εργάτη στο Φαγκατόγκο. Εκπαίδευση Το νησί διαθέτει 23 δημοτικά σχολεία. Από τα δέκα γυμνάσια–λύκεια, τα πέντε λειτουργούν υπό τη διοίκηση του Υπουργείου Παιδείας της Αμερικανικής Σαμόα· τα υπόλοιπα πέντε είτε διοικούνται από θρησκευτικές ομολογίες είτε είναι ιδιωτικά. Το Κοινοτικό Κολλέγιο της Αμερικανικής Σαμόα, που ιδρύθηκε το 1970, παρέχει μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση στα νησιά. Η Σαμόα διέθετε μόνο ένα λύκειο έως το 1961, το οποίο ιδρύθηκε ύστερα από πίεση των ματάι (παραδοσιακών αρχηγών) προς τον ναυτικό κυβερνήτη να μετατρέψει τα παλιά στρατώνες των Πεζοναυτών στο Ουτουλέι σε σχολείο. Στο σχολείο αυτό φοιτούσαν έφηβοι από εύπορες και πολιτικά συνδεδεμένες οικογένειες, και αργότερα έγινε γνωστό ως το Λύκειο Σαμοάνα. Με τη μέση ηλικία του πληθυσμού να είναι 15 ετών, η ζήτηση για περισσότερα λύκεια αυξανόταν, και μέχρι το 1968 είχαν ιδρυθεί τρία νέα σχολεία. Ακολούθησαν άλλα δύο, και έως το 1979 περίπου 2.800 μαθητές φοιτούσαν σε έξι δημόσια και ιδιωτικά λύκεια στην Αμερικανική Σαμόα. Αναζητώντας έναν οικονομικό τρόπο εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης, ο κυβερνήτης Χ. Ρεξ Λι εισήγαγε το δημόσιο τηλεοπτικό σύστημα το 1964. Όταν εφαρμόστηκε η τηλεόραση, παράγονταν ετησίως 6.000 εκπαιδευτικά προγράμματα· έως το 1981, μόνο μία σειρά μαθημάτων των 40 λεπτών για την εκμάθηση αγγλικών συνέχιζε να προβάλλεται. Ένα από τα παράπλευρα αποτελέσματα της διαφήμισης σε δημοφιλή αμερικανικά προγράμματα ήταν η αύξηση των πωλήσεων φαρμάκων χωρίς συνταγή, όπως Pepto Bismol και Sominex, ενώ η τηλεόραση θεωρήθηκε υπεύθυνη για την παρακμή της παραδοσιακής κοινοτικής ζωής στα χωριά. Οικονομία Το ΑΕΠ της χώρας είναι 575,3 εκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ (εκτίμηση 2007). Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι 8.000$. Η οικονομική κατάσταση της Αμερικανικής Σαμόα αντικατοπτρίζει τις τάσεις που παρατηρούνται και σε άλλα κατοικημένα εδάφη των Ηνωμένων Πολιτειών, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ομοσπονδιακές επιχορηγήσεις. Τα ομοσπονδιακά κεφάλαια εισέρχονται στην τοπική οικονομία μέσω πιστώσεων του Κογκρέσου, επιχορηγήσεων, πληρωμών Κοινωνικής Ασφάλισης και συντάξεων προς απόστρατους Σαμοανούς στρατιωτικούς. Η βιομηχανία κονσερβοποίησης τόνου αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας της Αμερικανικής Σαμόα. Οι εργαζόμενοι στα εργοστάσια κονσερβοποίησης, καθώς και οι τοπικές επιχειρήσεις που τα υποστηρίζουν, προσφέρουν σημαντικά έσοδα στην εδαφική κυβέρνηση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 έγιναν προσπάθειες για την ανάπτυξη του τουρισμού, οι οποίες όμως καθυστέρησαν λόγω ασταθών αεροπορικών συνδέσεων, έλλειψης ποιοτικών καταλυμάτων και ανεπαρκούς εκπαίδευσης του προσωπικού στους τομείς φιλοξενίας και τουρισμού. Παρά ταύτα, η γεωργία και η αλιεία εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικές πηγές διατροφής για τις τοπικές οικογένειες. Η απασχόληση στο νησί κατανέμεται σε τρεις περίπου ισομεγέθεις τομείς, με περίπου 5.000 εργαζομένους ο καθένας: τον δημόσιο τομέα, το μοναδικό πλέον εργοστάσιο κονσερβοποίησης τόνου και τον υπόλοιπο ιδιωτικό τομέα. Στην Αμερικανική Σαμόα υπηρετούν λίγοι ομοσπονδιακοί υπάλληλοι και ελάχιστο ενεργό στρατιωτικό προσωπικό, εκτός από μέλη της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ, στρατολόγους και το προσωπικό υποστήριξης πλήρους απασχόλησης στη μονάδα εφέδρων του Στρατού «Pele Army Reserve» που εδρεύει στην Ταφούνα. Εκεί βρίσκεται το Κέντρο Εφέδρων Στρατού Pele, ενώ στα Νουούλι λειτουργεί σταθμός στρατολόγησης του Αμερικανικού Στρατού και του Σώματος Πεζοναυτών. Στη βάση Pele υπάρχουν έξι μονάδες εφέδρων του Στρατού: Λόχος Β, 100ό Τάγμα, 442ο Σύνταγμα Πεζικού Λόχος Γ, 100ό Τάγμα, 442ο Σύνταγμα Πεζικού 411η Μονάδα Υποστήριξης Μηχανικού Απόσπασμα Ομάδας Υποστήριξης Θεάτρου Επιχειρήσεων (Αμερικανική Σαμόα) 1η Διμοιρία Εκκένωσης/Νεκροτομείου, 2η Διμοιρία, 962η Μονάδα Εφοδιασμού 127ο Απόσπασμα Στρατιωτικών Ιερέων Η μεγάλη πλειονότητα των δημοσίων υπαλλήλων εργάζεται για την εδαφική κυβέρνηση. Το μοναδικό εργοστάσιο κονσερβοποίησης που παραμένει σε λειτουργία είναι το StarKist, το οποίο εξάγει κάθε χρόνο τόνους κονσερβοποιημένου τόνου αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2007, ο αντιπρόσωπος της Αμερικανικής Σαμόα στο Κογκρέσο, Ένι Φαλεομαβαέγκα, έφερε το ζήτημα της σαμοανικής οικονομίας στο προσκήνιο, καθώς δεν είχε προβλεφθεί εξαίρεση της επικράτειας από την αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού. Ζήτησε εξαίρεση, την οποία αρχικά αποδέχθηκε η Πρόεδρος της Βουλής Νάνσι Πελόζι, αλλά τελικά ανακάλεσε μετά από κατηγορίες περί ευνοϊκής μεταχείρισης ειδικών συμφερόντων, αφού η εταιρεία Chicken of the Sea (ιδιοκτήτρια της Samoa Packing) είχε την έδρα της στην εκλογική της περιφέρεια. Η Samoa Packing, θυγατρική της Chicken of the Sea, έκλεισε το 2009, επικαλούμενη ως κύριες αιτίες τόσο την αύξηση του κατώτατου μισθού όσο και τον εντεινόμενο ξένο ανταγωνισμό — με τον δεύτερο να θεωρείται ο «κυριότερος λόγος». Το ζήτημα του κατώτατου μισθού αποτέλεσε αντικείμενο έντονων συζητήσεων, με την κυβέρνηση και το Εμπορικό Επιμελητήριο να εκφράζουν αντίθεση, ενώ οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι να διατηρούν πιο διαφοροποιημένες απόψεις. Ακαθάριστο Εγχώριο Προιόν (ΑΕΠ) Από το 2002 έως το 2007, το πραγματικό ΑΕΠ της Αμερικανικής Σαμόα αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 0,4 τοις εκατό. Οι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης του πραγματικού ΑΕΠ κυμάνθηκαν από −2,9% έως +2,1%. Η μεταβλητότητα στους ρυθμούς ανάπτυξης του πραγματικού ΑΕΠ οφειλόταν κυρίως στις μεταβολές των εξαγωγών κονσερβοποιημένου τόνου. Η βιομηχανία κονσερβοποίησης τόνου ήταν ο μεγαλύτερος ιδιωτικός εργοδότης στην Αμερικανική Σαμόα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Το 2017, το ΑΕΠ μειώθηκε κατά 5,8%, αλλά το 2018 αυξήθηκε κατά 2,2%. Από το 2002 έως το 2007, ο πληθυσμός της Αμερικανικής Σαμόα αυξήθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 2,3 τοις εκατό, ενώ το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ μειώθηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό 1,9 τοις εκατό. Εργασία Η γεωργική παραγωγή καλύπτει τις εγχώριες ανάγκες, και μόνο ένα μικρό ποσοστό φρούτων και λαχανικών εξάγεται. Σύμφωνα με στοιχεία του 2013, ο λόγος μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών ήταν σχεδόν ισορροπημένος. Πολλοί κάτοικοι βασίζονται σε χρηματικές αποστολές από συγγενείς που ζουν στις ηπειρωτικές Ηνωμένες Πολιτείες ή σε ομοσπονδιακές επιδοτήσεις. Το ποσοστό ανεργίας ήταν 29,8% το 2005, αλλά βελτιώθηκε στο 23,8% το 2010. Το 2020, το ΑΕΠ της Αμερικανικής Σαμόα ήταν 709 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το κατά κεφαλήν ΑΕΠ (σε ισοτιμία αγοραστικής δύναμης) ήταν 11.200 δολάρια το 2016. Κατώτατος μισθός Ο Νόμος περί Δίκαιων Εργασιακών Προτύπων του 1938 (Fair Labor Standards Act of 1938) περιελάμβανε ειδικές διατάξεις για την Αμερικανική Σαμόα από την έναρξή του, λόγω της περιορισμένης οικονομίας της. Οι μισθοί στην Αμερικανική Σαμόα βασίζονται στις συστάσεις μιας Ειδικής Βιομηχανικής Επιτροπής που συνεδριάζει δύο φορές τον χρόνο. Αρχικά, ο νόμος περιλάμβανε διατάξεις και για άλλες επικράτειες, οι οποίες καταργήθηκαν καθώς αυτές ανέπτυξαν πιο διαφοροποιημένες οικονομίες. Το 2007, ψηφίστηκε ο Νόμος περί Κατώτατου Μισθού του 2007, αυξάνοντας τον κατώτατο μισθό στην Αμερικανική Σαμόα κατά 50 σεντς ανά ώρα το 2007 και άλλα 50 σεντς κάθε επόμενο έτος, έως ότου εξισωθεί με τον ομοσπονδιακό κατώτατο μισθό των 7,25 δολαρίων ανά ώρα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Σε απάντηση σε αυτές τις αυξήσεις, το εργοστάσιο κονσερβοποίησης τόνου Chicken of the Sea έκλεισε το 2009, απολύοντας 2.041 εργαζόμενους. Το άλλο μεγάλο εργοστάσιο κονσερβοποίησης, StarKist, άρχισε να μειώνει το προσωπικό του τον Αύγουστο του 2010, σχεδιάζοντας συνολικά 800 απολύσεις λόγω των αυξημένων μισθολογικών και λειτουργικών δαπανών. Ο κυβερνήτης Τογκιόλα Τουλαφόνο πρότεινε ότι, αντί να απολύσουν εργαζόμενους, οι εταιρείες θα μπορούσαν να μειώσουν τους μισθούς και τα μπόνους των ανώτερων στελεχών. Φορολογία Όπως και σε άλλες επικράτειες των Ηνωμένων Πολιτειών, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση επιβάλλει φόρους μισθοδοσίας και ισοδύναμο φόρο αυτοαπασχόλησης για εισόδημα από εργασία στην Αμερικανική Σαμόα, αλλά όχι ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος για εισόδημα που παράγεται στην επικράτεια από τους κατοίκους της (εκτός από εργαζομένους της ομοσπονδιακής κυβέρνησης). Αντί αυτού, η κυβέρνηση της Αμερικανικής Σαμόα φορολογεί το παγκόσμιο εισόδημα των κατοίκων της και το εισόδημα των μη κατοίκων που παράγεται στην επικράτεια, βάσει κανόνων παρόμοιων με εκείνους του αμερικανικού φορολογικού κώδικα του 2000, με ορισμένες τροποποιήσεις, όπως ελάχιστο φορολογικό συντελεστή 4%. Παρόμοιο καθεστώς ισχύει και για τις επιχειρήσεις. Το 1983, η χρήση της ιθαγένειας ως κριτήριο φορολόγησης από την Αμερικανική Σαμόα (λόγω της ενσωμάτωσης του φορολογικού κώδικα των Η.Π.Α.) κρίθηκε αντισυνταγματική. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών δεν επιβάλλει φόρο κληρονομιάς ή δωρεάς σε περιουσία εκτός Ηνωμένων Πολιτειών που ανήκει σε κατοίκους επικράτειας των Η.Π.Α. (όπως η Αμερικανική Σαμόα) που δεν είναι πολίτες ή απέκτησαν την υπηκοότητα με γέννηση ή πολιτογράφηση στην ίδια επικράτεια. Αυτοί οι φόροι, ωστόσο, ισχύουν για κατοίκους που απέκτησαν την υπηκοότητα σε διαφορετικό μέρος των Η.Π.Α. ή μέσω καταγωγής. Έχει υποστηριχθεί ότι αυτή η διάκριση βάσει τόπου γέννησης αποτελεί σπάνια περίπτωση αντισυνταγματικής φορολογικής διάκρισης, αν και δεν έχει αμφισβητηθεί δικαστικά. Η κυβέρνηση της Αμερικανικής Σαμόα δεν επιβάλλει φόρους κληρονομιάς ή δωρεάς. Σε αντίθεση με τους πολίτες των Η.Π.Α., οι υπήκοοι των Η.Π.Α. χωρίς την ιδιότητα του πολίτη (το καθεστώς των περισσότερων Αμερικανών Σαμοανών) που δεν κατοικούν στις Ηνωμένες Πολιτείες ή σε οποιαδήποτε επικράτεια των Η.Π.Α., απολαμβάνουν έναν μοναδικό συνδυασμό προνομίων: διατηρούν διαβατήριο των Η.Π.Α. και το δικαίωμα επανεισόδου στη χώρα, χωρίς να υπόκεινται στον ομοσπονδιακό φόρο εισοδήματος των Η.Π.Α. για το εισόδημά τους εκτός Η.Π.Α., ούτε στους ομοσπονδιακούς φόρους κληρονομιάς ή δωρεών για περιουσία εκτός Η.Π.Α. Οι πολίτες των Η.Π.Α. (ή οποιοσδήποτε άλλος) δεν μπορούν να αποκτήσουν αυτό το καθεστώς μετά τη γέννησή τους. Η Αμερικανική Σαμόα δεν επιβάλλει φόρο επί των πωλήσεων, αλλά επιβάλλει γενικό φόρο εισαγωγών 8%. Είναι ανεξάρτητη τελωνειακή επικράτεια, με κανόνες και φόρους εισαγωγής διαφορετικούς από εκείνους που ισχύουν στις υπόλοιπες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών. Τηλεπικοινωνίες Ορισμένες πτυχές των τηλεπικοινωνιών στην Αμερικανική Σαμόα είναι, όπως και σε άλλες επικράτειες των Ηνωμένων Πολιτειών, υποδεέστερες σε σχέση με την ηπειρωτική χώρα· πρόσφατες εκτιμήσεις έδειξαν ότι η ταχύτητα του διαδικτύου στην Αμερικανική Σαμόα είναι χαμηλότερη από εκείνη αρκετών χωρών της Ανατολικής Ευρώπης. Το 2012, οι Michael Calabrese, Daniel Calarco και Colin Richardson δήλωσαν ότι η Αμερικανική Σαμόα είχε το πιο ακριβό διαδίκτυο από κάθε άλλη επικράτεια των Η.Π.Α., ενώ οι ταχύτητες ήταν μόνο ελαφρώς ανώτερες από εκείνες του dial-up διαδικτύου στις Η.Π.Α. τη δεκαετία του 1990. Επίσης, ανέφεραν ότι πολλοί Αμερικανοί Σαμοανοί είναι υπερβολικά φτωχοί για να αντέξουν οικονομικά «υψηλής ταχύτητας διαδίκτυο». Κυβέρνηση και πολιτική Κυβέρνηση Η Αμερικανική Σαμόα ταξινομείται από το δίκαιο των Ηνωμένων Πολιτειών ως μη ενσωματωμένο έδαφος. Ο Νόμος Επικύρωσης (Ratification Act of 1929) του 1929 ανέθεσε όλες τις πολιτικές, δικαστικές και στρατιωτικές εξουσίες στον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών. Το 1951, με το Εκτελεστικό Διάταγμα 10264 (Executive Order 10264), ο Πρόεδρος Χάρι Τρούμαν μεταβίβασε αυτήν την εξουσία στον Υπουργό Εσωτερικών. Στις 21 Ιουνίου 1963, ο Ανώτατος Αρχηγός Τουλί Λεϊάτο του Φαγαϊτούα ορκίστηκε και ανέλαβε καθήκοντα ως ο πρώτος Γραμματέας Σαμοανικών Υποθέσεων από τον Κυβερνήτη Χ. Ρεξ Λι. Στις 2 Ιουνίου 1967, ο Υπουργός Εσωτερικών Στιούαρτ Ουνταλ εξέδωσε το Αναθεωρημένο Σύνταγμα της Αμερικανικής Σαμόα, το οποίο τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1967. Ο Κυβερνήτης της Αμερικανικής Σαμόα είναι ο επικεφαλής της κυβέρνησης και, μαζί με τον Αντικυβερνήτη, εκλέγεται με άμεση ψηφοφορία για τετραετή θητεία. Το γραφείο του Κυβερνήτη βρίσκεται στο Ουτουλέι. Επειδή η Αμερικανική Σαμόα είναι έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρείται αρχηγός του κράτους, χωρίς όμως να έχει άμεσο ρόλο στη διακυβέρνηση. Ο Υπουργός Εσωτερικών επιβλέπει τη διοίκηση, διατηρώντας την εξουσία να εγκρίνει συνταγματικές τροποποιήσεις, να παρακάμπτει βέτο του κυβερνήτη και να διορίζει δικαστές. Η νομοθετική εξουσία ασκείται από τη Νομοθετική Συνέλευση της Αμερικανικής Σαμόα, το λεγόμενο Φόνο, το οποίο αποτελείται από δύο σώματα. Η Βουλή των Αντιπροσώπων έχει 21 μέλη με διετή θητεία — 20 εκλέγονται από διάφορες περιφέρειες και ένας, χωρίς δικαίωμα ψήφου, εκπροσωπεί το νησί Σουέινς. Η Γερουσία έχει 18 μέλη, τα οποία εκλέγονται από και μεταξύ των αρχηγών των νησιών για τετραετή θητεία. Το Fono εδρεύει στο Φαγκατόγκο. Η δικαστική εξουσία της Αμερικανικής Σαμόα αποτελείται από το Ανώτατο Δικαστήριο της Αμερικανικής Σαμόα, το Περιφερειακό Δικαστήριο και τα τοπικά δικαστήρια των χωριών. Το Ανώτατο και το Περιφερειακό Δικαστήριο βρίσκονται στο Φαγκατόγκο, κοντά στο Fono. Το Ανώτατο Δικαστήριο διοικείται από έναν Ανώτατο Δικαστή και έναν Αναπληρωτή Δικαστή, οι οποίοι διορίζονται από τον Υπουργό Εσωτερικών. Οι υπόλοιποι δικαστές διορίζονται από τον κυβερνήτη, κατόπιν σύστασης του Ανώτατου Δικαστή και έγκρισης της Γερουσίας. Πολιτική Η Αμερικανική Σαμόα είναι ένα μη ενσωματωμένο και μη οργανωμένο έδαφος των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο διοικείται από το Γραφείο Υποθέσεων των Νήσων του Υπουργείου Εσωτερικών των ΗΠΑ. Το σύνταγμα της Αμερικανικής Σαμόα επικυρώθηκε το 1966 και τέθηκε σε ισχύ το 1967. Ωστόσο, παρότι de jure (νομικά) θεωρείται μη οργανωμένη – καθώς το Κογκρέσο των ΗΠΑ δεν έχει υιοθετήσει «Οργανικό Νόμο» (Organic Act) για την επικράτεια, αφήνοντας την εξουσία ουσιαστικά στα χέρια του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών – στην πράξη (de facto) είναι οργανωμένη. Το πολιτικό της σύστημα λειτουργεί στο πλαίσιο μιας προεδρικής αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας εξαρτημένου καθεστώτος, όπου ο εκλεγμένος κυβερνήτης ασκεί την εκτελεστική εξουσία, ενώ υπάρχει και πολυκομματικό σύστημα. Η εκτελεστική εξουσία ασκείται από τον κυβερνήτη. Η νομοθετική εξουσία ανήκει στα δύο σώματα της τοπικής Βουλής. Τα αμερικανικά πολιτικά κόμματα (Ρεπουμπλικανικό και Δημοκρατικό) έχουν παρουσία στην Αμερικανική Σαμόα, αλλά λίγοι πολιτικοί δηλώνουν κομματική ταύτιση. Η δικαστική εξουσία είναι ανεξάρτητη από την εκτελεστική και τη νομοθετική. Παράλληλα, διατηρείται η παραδοσιακή μορφή τοπικής πολιτικής οργάνωσης των νησιών της Σαμόα, γνωστή ως «φαʻαματαΐ» και «φαʻα Σάμοα», που εξακολουθεί να εφαρμόζεται τόσο στην Αμερικανική όσο και στην ανεξάρτητη Σαμόα. Η «φαʻα Σάμοα» αναφέρεται στη γλώσσα και τα ήθη, ενώ η «φαʻαματαΐ» αφορά τα πρωτόκολλα του «φόνο» (συμβουλίου) και το σύστημα των αρχηγών. Οι θεσμοί αυτοί λειτουργούν σε όλα τα επίπεδα της σαμοανικής κοινωνίας — από την οικογένεια και το χωριό, μέχρι την περιφέρεια και την εθνική πολιτική. Η «άιγκα» αποτελεί τη βασική οικογενειακή μονάδα της σαμοανικής κοινωνίας και διαφέρει από τη δυτική έννοια της οικογένειας, καθώς πρόκειται για μια «διευρυμένη οικογένεια» που βασίζεται σε κοινοτική κοινωνικοπολιτική οργάνωση. Επικεφαλής της άιγκα είναι ο «ματάι» (αρχηγός). Οι ματάι εκλέγονται με συναίνεση μέσα στο φόνο της διευρυμένης οικογένειας ή του χωριού. Οι ματάι και τα φόνο (συμβούλια), τα οποία αποτελούνται από ματάι, αποφασίζουν για τη διανομή των οικογενειακών πόρων και τη χρήση των κοινοτικών γαιών. Η πλειονότητα των γαιών στην Αμερικανική και την ανεξάρτητη Σαμόα είναι κοινοτικές. Ένας ματάι μπορεί να εκπροσωπεί είτε μια μικρή οικογένεια είτε μια μεγάλη, εκτεταμένη οικογένεια με δεσμούς που εκτείνονται σε πολλά νησιά και στις δύο Σαμόες. Το 2010, οι ψηφοφόροι απέρριψαν ένα πακέτο συνταγματικών τροποποιήσεων που, μεταξύ άλλων, θα περιόριζε το δικαίωμα εκλογής στη νομοθετική εξουσία μόνο σε Αμερικανούς πολίτες σαμοανικής καταγωγής. Το 2012, τόσο ο κυβερνήτης όσο και ο αντιπρόσωπος της Αμερικανικής Σαμόα στο Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών, Ένι Φαλεομαβαέγκα, κάλεσαν τον πληθυσμό να εξετάσει το ενδεχόμενο πορείας προς μεγαλύτερη αυτονομία ή ακόμα και ανεξαρτησία, κάτι που προκάλεσε μικτές αντιδράσεις. Ιθαγένεια Σύμφωνα με τον Νόμο περί Μετανάστευσης και Ιθαγένειας των Ηνωμένων Πολιτειών (Immigration and Nationality Act – INA), τα άτομα που γεννιούνται στην Αμερικανική Σαμόα – συμπεριλαμβανομένων αυτών που γεννιούνται στο νησί Σουέινς – θεωρούνται «υπήκοοι αλλά όχι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών εκ γενετής». Αν ένα παιδί γεννηθεί σε οποιοδήποτε από αυτά τα νησιά από Αμερικανό πολίτη, τότε θεωρείται τόσο υπήκοος όσο και πολίτης των Ηνωμένων Πολιτειών εκ γενετής. Όλοι οι υπήκοοι των Ηνωμένων Πολιτειών έχουν το νόμιμο δικαίωμα να διαμένουν σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας, και μπορούν να αιτηθούν την απόκτηση της αμερικανικής ιθαγένειας μέσω πολιτογράφησης μετά από τρεις μήνες διαμονής. Για να το επιτύχουν αυτό, πρέπει να καταβάλουν ένα τέλος, να περάσουν εξετάσεις στα αγγλικά και στις αρχές του αμερικανικού πολιτεύματος (civics), και να δώσουν όρκο πίστης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Επιπλέον, οι υπήκοοι των ΗΠΑ έχουν δικαίωμα εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες, εκτός από ορισμένες κυβερνητικές θέσεις που απαιτούν ρητά την ιδιότητα του πολίτη. Το ζήτημα του κατά πόσο οι Σαμοανοί της Αμερικής θα πρέπει να αποκτήσουν πλήρη αμερικανική ιθαγένεια παραμένει αμφιλεγόμενο εντός της ίδιας της Αμερικανικής Σαμόα, με την τοπική κυβέρνηση να τάσσεται επί του παρόντος κατά αυτής της προοπτικής. Οι αντίπαλοι της ιδέας ανησυχούν ότι η απόδοση της ιθαγένειας θα οδηγήσει σε παρέμβαση των ομοσπονδιακών δικαστηρίων στο ιδιαίτερο πολιτικό σύστημα και τις παραδοσιακές πρακτικές ιδιοκτησίας γης, όπου απαιτείται τουλάχιστον 50% σαμοανική καταγωγή για την απόκτηση γης, η οποία ελέγχεται από τις τοπικές οικογένειες και τους ματάι (αρχηγούς). Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές της ιθαγένειας υποστηρίζουν ότι ο υφιστάμενος νόμος τους εισάγει σε άνιση μεταχείριση, περιορίζοντας τα εκλογικά τους δικαιώματα και τη δυνατότητα συμμετοχής τους σε πολλές δημόσιες υπηρεσίες. Το 2012, μια ομάδα Σαμοανών της Αμερικής μήνυσε την ομοσπονδιακή κυβέρνηση ζητώντας να αναγνωριστεί το δικαίωμα ιθαγένειας εκ γενετής μέσω της υπόθεσης Tuaua v. United States. Σε σχετικό υπόμνημα (amicus curiae) που κατατέθηκε στο ομοσπονδιακό δικαστήριο, ο αντιπρόσωπος της Αμερικανικής Σαμόα στο Κογκρέσο, Ένι Φαλεομαβαέγκα, υποστήριξε ότι η «Ρήτρα Ιθαγένειας» (Citizenship Clause) της Δέκατης Τέταρτης Τροπολογίας του Συντάγματος δεν επεκτείνει το δικαίωμα ιθαγένειας σε όσους γεννήθηκαν σε μη ενσωματωμένα εδάφη των Ηνωμένων Πολιτειών. Τον Ιούνιο του 2015, το Ομοσπονδιακό Εφετείο της Περιφέρειας της Κολούμπια αποφάνθηκε ότι η Δέκατη Τέταρτη Τροπολογία δεν εγγυάται δικαίωμα ιθαγένειας σε πρόσωπα γεννημένα σε μη ενσωματωμένα εδάφη, και ένα χρόνο αργότερα το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αρνήθηκε να εξετάσει την υπόθεση. Τον Δεκέμβριο του 2019, ο ομοσπονδιακός δικαστής Κλαρκ Γουάντουπς έκρινε το άρθρο 8 U.S.C. § 1408(1) αντισυνταγματικό, αποφαινόμενος ότι «τα πρόσωπα που γεννιούνται στην Αμερικανική Σαμόα είναι πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών βάσει της Ρήτρας Ιθαγένειας της Δέκατης Τέταρτης Τροπολογίας» (Citizenship Caluse of the Fourteenth Amendment). Ωστόσο, το Ομοσπονδιακό Εφετείο της Δέκατης Περιφέρειας ανέτρεψε την απόφαση, κρίνοντας τον νόμο συνταγματικό. Στις 20 Ιουλίου 2021, η Νομοθετική Συνέλευση της Αμερικανικής Σαμόα ψήφισε ομόφωνα υπέρ της απόφασης του Εφετείου, υποστηρίζοντας την ανατροπή της πρωτόδικης κρίσης. Δικαιώματα ψήφου Ως πολίτες των Ηνωμένων Πολιτειών χωρίς πλήρη υπηκοότητα, οι κάτοικοι της Αμερικανικής Σαμόα έχουν δικαίωμα ψήφου στις τοπικές εκλογές της επικράτειας. Ωστόσο, αν μετακομίσουν σε άλλες περιοχές των Ηνωμένων Πολιτειών, δεν μπορούν να ψηφίσουν σε ομοσπονδιακές, πολιτειακές ή στις περισσότερες τοπικές εκλογές, εκτός εάν αποκτήσουν την αμερικανική υπηκοότητα. Η μοναδική ομοσπονδιακή θέση που εκλέγεται άμεσα από τον λαό της Αμερικανικής Σαμόα είναι εκείνη του αντιπροσώπου χωρίς δικαίωμα ψήφου στη Βουλή των Αντιπροσώπων των Η.Π.Α. Από τη δημιουργία του αξιώματος το 1978, τρεις άνθρωποι έχουν υπηρετήσει στη θέση αυτή: ο Δημοκρατικός Φοφό Ιοσέφα Φιτί Σουνία (Fofō Iosefa Fiti Sunia, 1981–1988), ο Δημοκρατικός Ένι Φαλεομαβαέγκα (Eni Faleomavaega, 1989–2015), και η Ρεπουμπλικανή Αουμούα Αμάτα Ράντεβαγκεν (Aumua Amata Radewagen, 2015–σήμερα). Οι Αμερικανοσαμοανοί συμμετέχουν επίσης στις κομματικές προεδρικές προκριματικές εκλογές, αποστέλλοντας αντιπροσώπους στα εθνικά συνέδρια των Δημοκρατικών και των Ρεπουμπλικανών. Μετανάστευση Η Αμερικανική Σαμόα είναι μοναδική μεταξύ των εδαφών των Η.Π.Α., καθώς διαθέτει δικό της μεταναστευτικό νόμο, ανεξάρτητο από εκείνον που ισχύει στις υπόλοιπες αμερικανικές επικράτειες. Οι Αμερικανοί υπήκοοι μπορούν να ζουν ελεύθερα στην Αμερικανική Σαμόα, ενώ η Υπηρεσία Μετανάστευσης του εδάφους ρυθμίζει την είσοδο και παραμονή αλλοδαπών. Υπάρχουν ειδικές αιτήσεις εισόδου για μετανάστευση βάσει οικογενειακής ή επαγγελματικής χορηγίας. Η Αμερικανική Σαμόα δεν θεωρείται πολιτεία για τους σκοπούς του Νόμου Μετανάστευσης και Ιθαγένειας των Η.Π.Α., πράγμα που σημαίνει ότι οι μετανάστες που εγκαθίστανται εκεί δεν αποκτούν δικαίωμα για αμερικανική υπηκοότητα ή ιθαγένεια, εκτός αν μετακομίσουν μόνιμα σε άλλη επικράτεια των Η.Π.Α. Επιπλέον, αλλοδαποί μόνιμοι κάτοικοι των Η.Π.Α. που μετακομίζουν στην Αμερικανική Σαμόα μπορεί να θεωρηθεί ότι εγκατέλειψαν το καθεστώς της μόνιμης κατοικίας τους, και ο χρόνος παραμονής τους εκεί δεν υπολογίζεται για σκοπούς πολιτογράφησης. Οι Αμερικανοί υπήκοοι χωρίς υπηκοότητα (όπως οι περισσότεροι Αμερικανοσαμοανοί) έχουν δικαίωμα ελεύθερης διαμονής σε οποιοδήποτε σημείο των Ηνωμένων Πολιτειών χωρίς περιορισμούς μετανάστευσης. Μπορούν επίσης να χορηγούν άδεια μετανάστευσης για συζύγους και άγαμα παιδιά, αλλά όχι για γονείς, παντρεμένα παιδιά ή αδέλφια, όπως μπορούν οι πλήρεις πολίτες των Η.Π.Α. Ιδιοκτησία γής Σύμφωνα με τον νόμο της Αμερικανικής Σαμόα, η ιδιοκτησία γης υπόκειται σε φυλετικούς περιορισμούς. Από το 1900, υπάρχουν τρεις κύριες κατηγορίες ιδιοκτησίας γης: ιθαγενής, ατομική και ελεύθερης κατοχής. Η ιθαγενής γη, η οποία αποτελεί πάνω από το 90% του συνόλου της επικράτειας, είναι γη που ανήκει συλλογικά σε μια οικογένεια (ʻaiga), σε αντίθεση με την ιδιωτική ιδιοκτησία ενός ατόμου. Η γη ελεύθερης κατοχής, που αποτελεί μόνο περίπου το 2% του συνολικού εδάφους, είναι γη που είχε παραχωρηθεί σε αλλοδαπούς πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτήσουν την επικράτεια το 1900 και της οποίας οι ιδιοκτήτες δεν έχουν επιλέξει να την επαναφέρουν σε καθεστώς ιθαγενές ή ατομικής ιδιοκτησίας. Ο Κώδικας της Αμερικανικής Σαμόα (Annotated) απαγορεύει τη μεταβίβαση ιδιοκτησίας (είτε με πώληση είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο) οποιασδήποτε γης εκτός από τη γη ελεύθερης κατοχής σε οποιοδήποτε άτομο που έχει λιγότερο από το μισό ιθαγενές σαμοανικό αίμα, το οποίο σε αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνει τόσο την Αμερικανική όσο και τη Δυτική Σαμόα. Επιπλέον, απαγορεύεται η μεταβίβαση ιδιοκτησίας οποιασδήποτε ιθαγενής (κοινοτικής) γης σε οποιοδήποτε άτομο που δεν είναι πλήρους ιθαγενικής σαμοανικής καταγωγής· αυτό περιλαμβάνει οποιοδήποτε άτομο που έχει οποιοδήποτε μη ιθαγενές αίμα, ακόμη κι αν έχει περισσότερο από το μισό σαμοανικό αίμα. Στην υπόθεση Craddick v. Territorial Registrar, 1 Am. Samoa 2d. 10, 14 (1980), το Εφετείο του Ανώτατου Δικαστηρίου της Αμερικανικής Σαμόα έκρινε ότι, παρόλο που αυτοί οι νόμοι δημιουργούν μια διάκριση βάσει φυλής, δεν παραβιάζουν τις εγγυήσεις ίσης προστασίας και δίκαιης διαδικασίας που περιέχονται στο Σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών και στο Αναθεωρημένο Σύνταγμα της Αμερικανικής Σαμόα. Δεδομένης της κρίσιμης σημασίας της ιδιοκτησίας γης και της κοινοτικής δομής ιδιοκτησίας για την κουλτούρα της Αμερικανικής Σαμόα, καθώς και του ουσιώδους και αποδεδειγμένου ενδιαφέροντος της κυβέρνησης της Αμερικανικής Σαμόα να διατηρήσει τη σαμοανική γη και κουλτούρα, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι νόμοι αυτοί εξυπηρετούν θεμιτό σκοπό, και, καθώς είναι αναγκαίοι για την επίτευξη αυτού του σκοπού, είναι επαρκώς αιτιολογημένοι και, ως εκ τούτου, συνταγματικοί. Επίσημη διαμαρτυρία για την ονομασία της γειτονικής Σαμόας Η Πρεσβεία των Ηνωμένων Πολιτειών στη Σαμόα σημειώνει ότι: «Τον Ιούλιο του 1997, το Σύνταγμα τροποποιήθηκε ώστε να αλλάξει το όνομα της χώρας από Δυτική Σαμόα σε Σαμόα. Η Σαμόα ήταν γνωστή απλώς ως Σαμόα στα Ηνωμένα Έθνη από τότε που έγινε μέλος του οργανισμού το 1976. Η γειτονική επικράτεια των Ηνωμένων Πολιτειών, η Αμερικανική Σαμόα, διαμαρτυρήθηκε για αυτή την αλλαγή, θεωρώντας ότι η μετονομασία μείωνε τη δική της σαμοανική ταυτότητα. Οι Αμερικανοσαμοανοί εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τους όρους Δυτική Σαμόα και Δυτικοί Σαμοανοί.» Διοικητικές διαιρέσεις === Η Αμερικανική Σαμόα διαιρείται διοικητικά σε τρεις περιφέρειες – τη Δυτική, την Ανατολική και τη Μανούα – και σε δύο «μη οργανωμένες» ατόλες, το νησί Σουέινς και την ακατοίκητη ατόλη Ρόουζ. Οι περιφέρειες υποδιαιρούνται σε επαρχίες και χωριά. Το Πάγκο Πάγκο, που συχνά αναφέρεται ως η πρωτεύουσα της Αμερικανικής Σαμόα, είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά και βρίσκεται στο κεντρικό τμήμα του νησιού Τουτουΐλα, στην επαρχία Μαοπουτάσι. Μεταφορές Η Αμερικανική Σαμόα διαθέτει 150 μίλια (240 χιλιόμετρα) οδικού δικτύου (εκτίμηση του 2008). Το ανώτατο όριο ταχύτητας είναι 30 μίλια (48 χλμ) την ώρα. Τα λιμάνια και οι όρμοι περιλαμβάνουν τα Αουνού, Αουάσι, Φαλεασάο, Όφου και Πάγκο Πάγκο. Η Αμερικανική Σαμόα δεν διαθέτει σιδηροδρομικό δίκτυο. Η επικράτεια έχει τρία αεροδρόμια, όλα με ασφαλτοστρωμένους διαδρόμους. Το κύριο αεροδρόμιο είναι το Διεθνές Αεροδρόμιο του Πάγκο Πάγκο, που βρίσκεται στο νησί Τουτουίλα. Η νησιωτική ομάδα Manuʻa διαθέτει δύο αεροδρόμια: το Αεροδρόμιο Όφου στο νησί Όφου και το Αεροδρόμιο Φιτιτούα στο νησί Taʻū. Σύμφωνα με εκτίμηση του 1999, η επικράτεια δεν διαθέτει εμπορικό ναυτικό στόλο. Στις 8 Ιουνίου 1922, ξεκίνησε τη λειτουργία της η πρώτη υπηρεσία λεωφορείων στο Τουτουίλα. Το σύστημα λεωφορείων ʻaiga εκτελεί δρομολόγια σε ολόκληρο το νησί Τουτουίλα. Κλίμα Το κλίμα της Αμερικανικής Σαμόα είναι τροπικό καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με δύο διακριτές εποχές — την υγρή και την ξηρή εποχή. Η υγρή εποχή εκτείνεται συνήθως από τον Δεκέμβριο έως τον Μάρτιο, ενώ η ξηρή περίοδος διαρκεί από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο. Η μέση ημερήσια θερμοκρασία παραμένει σχετικά σταθερή, γύρω στους 27–28 °C (81–83 °F) καθ’ όλο το έτος. Το κλίμα είναι θερμό, υγρό και σταθερό, με μέση θερμοκρασία περίπου 26,7 °C (80 °F) και εποχιακή διακύμανση περίπου 8 °C (15 °F). Η πιο δροσερή περίοδος είναι ο χειμώνας του νοτίου ημισφαιρίου (Ιούνιος–Σεπτέμβριος), ενώ οι θερινοί μήνες (Δεκέμβριος–Μάρτιος) είναι οι πιο ζεστοί. Από τον Απρίλιο έως τον Νοέμβριο επικρατεί γενικά πιο ξηρό κλίμα, αν και καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου παρατηρούνται βροχοπτώσεις λόγω των ανατολικών αληγών ανέμων, οι οποίοι φέρνουν σύννεφα σχεδόν καθημερινά. Τα όρη γύρω από τον κόλπο του Πάγκο Πάγκο συγκρατούν αυτά τα σύννεφα, με αποτέλεσμα η περιοχή να δέχεται κατά μέσο όρο περίπου 200 ίντσες (5.100 χιλιοστά) βροχής ετησίως, καθιστώντας την μία από τις πιο υγρές περιοχές του Ειρηνικού. Κλιματική αλλαγή Η κλιματική αλλαγή στην Αμερικανική Σαμόα περιλαμβάνει τις επιπτώσεις της παγκόσμιας υπερθέρμανσης που αποδίδονται στην ανθρώπινη αύξηση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η Υπηρεσία Προστασίας Περιβάλλοντος της Αμερικανικής Σαμόα (ASEPA) έχει επισημάνει ότι το νησιωτικό σύμπλεγμα διαθέτει ένα εύθραυστο οικοσύστημα, το οποίο επηρεάζεται άμεσα και έντονα από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η αύξηση της θερμοκρασίας, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και η μεταβολή των καιρικών προτύπων απειλούν τα παράκτια οικοσυστήματα, τις καλλιέργειες, αλλά και την παραδοσιακή αλιεία, που αποτελεί βασικό στοιχείο της τοπικής οικονομίας και διατροφής. Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία Μέτρησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Measurement Initiative), η κλιματική κρίση έχει επιδεινώσει ελαφρώς τις συνθήκες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αμερικανική Σαμόα, με βαθμολογία 2,3 στα 6. Οι ειδικοί σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων σημειώνουν ότι η κλιματική αλλαγή έχει επηρεάσει τις ακτές, τους αλιείς και τη διαθεσιμότητα φυσικών πόρων, ενώ μόνο ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού συνδέει άμεσα την περιβαλλοντική κρίση με τις υφιστάμενες κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα. Πολιτισμός Ο πολιτισμός της Σαμόα έχει αναπτυχθεί για περισσότερο από 3.500 χρόνια και σε μεγάλο βαθμό άντεξε την επαφή με τις ευρωπαϊκές κουλτούρες. Προσαρμόστηκε καλά στις διδασκαλίες του Χριστιανισμού. Η σαμοανική γλώσσα εξακολουθεί να χρησιμοποιείται στην καθημερινή επικοινωνία· ωστόσο, η αγγλική χρησιμοποιείται ευρέως και είναι επίσης η επίσημη νομική γλώσσα. Πέρα από τα μαθήματα σαμοανικής γλώσσας και πολιτισμού, όλη η διδασκαλία στα δημόσια σχολεία γίνεται στα αγγλικά. Η βασική μονάδα του πολιτισμού της Αμερικανικής Σαμόα είναι η ʻaiga (οικογένεια). Αυτή περιλαμβάνει τόσο την άμεση όσο και την εκτεταμένη οικογένεια. Ο matai, ή αρχηγός, είναι ο επικεφαλής της ʻaiga. Ο αρχηγός είναι ο θεματοφύλακας όλων των περιουσιών της ʻaiga. Ένα χωριό (nuʻu) αποτελείται από αρκετές ή πολλές ʻaiga με κοινά ή συνδεδεμένα συμφέροντα. Κάθε ʻaiga εκπροσωπείται από τον αρχηγό της στα συμβούλια του χωριού. Μουσική Η μουσική της Σαμόα είναι ένα πολύπλοκο μείγμα πολιτισμών και παραδόσεων, με ιστορία πριν και μετά την επαφή με την Ευρώπη. Από την αμερικανική αποικιοποίηση και μετά, δημοφιλή μουσικά είδη όπως το ραπ και το χιπ χοπ έχουν ενσωματωθεί στη σαμοανική μουσική. Τα παραδοσιακά σαμοανικά μουσικά όργανα περιλαμβάνουν διάφορα ιδιαίτερα είδη, όπως το fala (ένα ρολό από ψάθινο χαλάκι που χτυπιέται με ραβδιά) και διάφορους τύπους τυμπάνων με σχισμή (slit drums). Αθλητισμός Τα κύρια αθλήματα που παίζονται στην Αμερικανική Σαμόα είναι το ποδόσφαιρο (αμερικανικό), το σαμοανικό κρίκετ, η κωπηλασία με κανό, η ιστιοπλοΐα, το μπάσκετ, το γκολφ, το νέτμπολ, το τένις, το ράγκμπι, το πινγκ πονγκ, η πυγμαχία, το μπόουλινγκ, το βόλεϊ και τα τουρνουά ψαρέματος. Μερικοί από τους υφιστάμενους ή παλαιότερους αθλητικούς συλλόγους είναι η Ένωση Τένις της Αμερικανικής Σαμόα (American Samoa Tennis Association), οι Ενώσεις Ράκμπι, ο Όμιλος Γκολφ Λαβαλάβα (Lavalava Golf Club) και η Ένωση Αλιείας Μεγάλων Ψαριών (Gamefish Association). Οι τοπικές λίγκες βελτιώθηκαν και οργανώθηκαν καλύτερα μετά την ολοκλήρωση του Σταδίου Αναμνήσεως Βετεράνων (Veterans Memorial Stadium). Οι Μικροί Αγώνες του Νότιου Ειρηνικού του 1997 ήταν το μεγαλύτερο διεθνές γεγονός που έγινε ποτέ στην Αμερικανική Σαμόα. Η υποψηφιότητα για τη διοργάνωση των αγώνων, στους οποίους συμμετείχαν 23 χώρες, εγκρίθηκε τον Μάιο του 1993. Τον Ιανουάριο του 1994, ο Κυβερνήτης Α. Π. Λουτάλι διόρισε τον Φούγκα Τελέσο επικεφαλής της επιτροπής προετοιμασίας, η οποία ανέλαβε και την κατασκευή του σταδίου. Η θεμελίωση έγινε τον Ιανουάριο του 1994. Αργότερα, η ευθύνη μεταβιβάστηκε στον Αντικυβερνήτη Τογιόλα και η επιτροπή συγχωνεύτηκε με την Εθνική Ολυμπιακή Επιτροπή της Αμερικανικής Σαμόα για καλύτερο συντονισμό. Η εταιρεία V.P. Willis Construction κατασκεύασε τις κερκίδες 1.500 θέσεων. Το Υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας εκπαίδευσε το προσωπικό για την ασφάλεια των αγώνων. Η τελετή έναρξης ήταν εντυπωσιακή, με την Εφεδρική Δύναμη του Αμερικανικού Στρατού να μεταφέρει τη φλόγα από τα χωριά Tula και Leone. Περίπου 2.000 αθλητές, προπονητές και χορηγοί από 19 χώρες συμμετείχαν σε 11 αθλήματα. Η Αμερικανική Σαμόα έστειλε ομάδα 248 αθλητών, κερδίζοντας 48 μετάλλια (22 χρυσά) και κατατάχθηκε τέταρτη συνολικά. Ο Ροταριανός Όμιλος Αμερικανικής Σαμόα τίμησε τον Φούγκα Τολάνι Τελέσο με το βραβείο Paul Harris Fellowship Award για το έργο του στην κατασκευή του σταδίου. Το 1982, ιστιοπλόοι από την Αμερικανική Σαμόα κέρδισαν το Κύπελλο Σαμόα στο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Hobie που έγινε στην Ταϊτή, νικώντας την ομάδα της Απία κατά μισό βαθμό. Το 1983, ομάδα βόλεϊ γυναικών με προπονήτρια την Αντέλ Σατελέ-Γκαλεάι κέρδισε το περιφερειακό τουρνουά στη Χαβάη. Την ίδια χρονιά, στους Αγώνες του Νότιου Ειρηνικού στην Απία, η Αμερικανική Σαμόα κέρδισε 13 μετάλλια (4 χρυσά, 4 αργυρά και 5 χάλκινα). Τρεις νεαροί γκολφέρ προκρίθηκαν ανάμεσα σε 1.000 παίκτες για το Παγκόσμιο Τουρνουά Νέων στο Σαν Ντιέγκο. Το 1987, η Αμερικανική Σαμόα έγινε το 167ο μέλος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής. Το πρώτο Περιφερειακό Τουρνουά Νέων Τένις του Ειρηνικού διεξήχθη στα γήπεδα του Tafuna τον Ιανουάριο του 1990. Ο Τόνι Σολάιτα ήταν ο πρώτος Αμερικανοσαμοανός που έπαιξε στο Major League Baseball. Μέχρι το 2015, 30 παίκτες από την Αμερικανική Σαμόα έπαιζαν στο NFL, ενώ πάνω από 200 συμμετείχαν στο NCAA Division I Football. Μερικοί από αυτούς είναι οι Σαλόμ Λουάνι, Τζούνιορ Σιαβίι, Τζόναθαν Φανένε, Μόσι Τατούπου, Σον Νούα, Άιζακ Σοποάγκα και Ντάνιελ Τεό-Νέσεϊμ. Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δημιουργήθηκε το Τμήμα Πρόνοιας και Αναψυχής, το οποίο οργάνωσε τουρνουά μπόουλινγκ, σόφτμπολ, μπάντμιντον, μπάσκετ και βόλεϊ σε διάφορες περιοχές του Τουτουΐλα. Οι αγώνες πυγμαχίας και οι χοροί έγιναν επίσης δημοφιλείς δραστηριότητες. Εκλογές Σημειώσεις Παραπομπές Εξωτερικοί σύνδεσμοι Επίσημη ιστοσελίδα της Αμερικανικής Σαμόα (Αγγλικά)