మరియానా దీవులు

మరియానా దీవులు (స్థానిక భాషలో: మనిస్లాను, మరియానాసు), లేదా క్లుప్తంగా మరియానాసు. వాయవ్య పసిఫికు మహాసముద్రంలో 12వ-21వ ఉత్తర అక్షాంశాల మధ్య, అలాగే 145వ తూర్పు రేఖాంశం వెంబడి విస్తరించి ఉన్న ఒక అర్ధచంద్రాకారపు ద్వీపసమూహం. ఇవి నిలువుగా వరుసలో ఉన్న పదిహేను పర్వతాల శిఖరాలతో ఏర్పడ్డాయి; ఈ పర్వతాలలో చాలా వరకు ప్రస్తుతం నిద్రాణ స్థితిలో ఉన్న అగ్నిపర్వతాలే. ఇవి జపాన్‌కు దక్షిణ-ఆగ్నేయంగా, హవాయికి పశ్చిమ-నైరుతిగా, న్యూ గినియాకు ఉత్తరంగా, ఫిలిప్పీన్సు‌కు తూర్పుగా నెలకొని ఉన్నాయి; ఇవి ఫిలిప్పీను సముద్రపు తూర్పు సరిహద్దును సూచిస్తాయి. ఇవి మైక్రోనేషియా అనే పశ్చిమ ఓషియానికు ఉప-ప్రాంతపు ఉత్తర భాగంలో ఉన్నాయి. రాజకీయంగా ఈ దీవులు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల పరిధిలోని రెండు అధికార పరిధులుగా విభజించబడ్డాయి: అవి ఉత్తర భాగంలో ఉన్న 'ఉత్తర మరియానా దీవుల కామన్వెల్తు', ఈ ద్వీపమాలిక దక్షిణ చివరన ఉన్న 'గ్వాం' భూభాగం. 17వ శతాబ్దంలో ఈ దీవులు వలస పాలనలోకి వచ్చిన తర్వాత అప్పటి ప్రభావవంతమైన స్పానిషు రాణి 'మరియానా ఆఫ్ ఆస్ట్రియా' గౌరవార్థం వీటికి ఆ పేరు పెట్టబడింది. ఈ దీవుల స్థానిక నివాసులు 'చమోరో' ప్రజలు. మరియానా దీవులలో మొట్టమొదట స్థిరపడిన ప్రజలు వీరే. వీరు మానవ చరిత్రలోనే అప్పటికి అత్యంత సుదీర్ఘమైన, ఎక్కడా ఆగకుండా సాగిన సముద్ర ప్రయాణాన్ని పూర్తి చేసి ఇక్కడికి చేరుకున్నారని సూచించే పురావస్తు ఆధారాలను పరిశోధకులు 2013లో వెల్లడించారు. మానవులు మొట్టమొదటగా స్థిరపడిన ఓషియానియా ద్వీపం టినియను అయ్యే అవకాశం ఉందని సూచించే పరిశోధన ఫలితాలను వారు మరింతగా నివేదించారు. 16వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో పోర్చుగీసు అన్వేషకుడు ఫెర్డినాండు మగెల్లను చేపట్టిన యాత్రతో మొదలైన స్పానిషు యాత్రలు, ఆ ప్రాంతానికి చేరుకున్న మొట్టమొదటి యూరోపియను యాత్రలుగా నిలిచాయి; కాలక్రమేణా స్పెయిను ఈ ద్వీపసమూహాన్ని ఆక్రమించి వలస పాలన స్థాపించింది. ఇందులో భాగంగా అతిపెద్ద ద్వీపమైన గుయాంలో తమ రాజధానిని ఏర్పాటు చేసుకుంది. దక్షిణ అమెరికా దక్షిణ కొన నుండి పసిఫికు మహాసముద్రాన్ని దాటిన తర్వాత మగెల్లనుకు మొట్టమొదటగా తారసపడిన ద్వీపాలు ఈ మరియానాసు ద్వీపాలే. అక్కడ లభించిన పండ్లు, అప్పటికే డజన్ల కొద్దీ సిబ్బందిని బలిగొన్న స్కర్వీ వ్యాధి బారి నుండి మిగిలిన యాత్రికులను రక్షించాయి. భౌగోళికం మరియానా ద్వీపాలు పటంలో కుడి వైపున, ఫిలిప్పైనె సముద్రానికి తూర్పున, సముద్ర గర్భంలోని మరియానా ట్రెంచికు సరిగ్గా పశ్చిమాన ఉన్నాయి. మరియానా ద్వీపాలు, గుయాం నుండి జపాన్ సమీపం వరకు 1,565 మై(2,519 కి.మీ) పొడవునా విస్తరించి ఉన్న, నీటిలో మునిగి ఉన్న ఒక పర్వత శ్రేణి దక్షిణ భాగం. భౌగోళికంగా, మరియానా దీవులు మైక్రోనేషియా అని పిలువబడే ఒక విశాలమైన ప్రాంతంలో భాగంగా ఉన్నాయి. ఇవి 13°, 21° ఉత్తర అక్షాంశాల మధ్య, అలాగే 144°, 146° తూర్పు రేఖాంశాల మధ్య విస్తరించి ఉన్నాయి. మరియానా దీవుల మొత్తం భూభాగ విస్తీర్ణం 1,008 చ.కిమీ(389 చ.మై). ఇవి రెండు పరిపాలనా విభాగాలుగా విభజించబడ్డాయి: గ్వాం, ఇది ఒక యునైటెడు స్టేట్సు భూభాగం. ఉత్తర మరియానా దీవులు (సైపాను, టినియను, రోటా దీవులతో సహా), ఇవి యునైటెడు స్టేట్సు కామన్వెల్తు‌గా ఏర్పడ్డాయి. భౌగోళికంగా ఈ దీవుల సమూహం రెండు ఉపవిభాగాలుగా ఉంటుంది: ఒకటి ఉత్తర సమూహం—ఇందులో పది ప్రధాన అగ్నిపర్వత దీవులు ఉన్నాయి, ఇవన్నీ ప్రస్తుతం నిర్జనంగా (నివాసం లేనివిగా) ఉన్నాయి; మరొకటి దక్షిణ సమూహం—ఇందులో ఐదు పగడపు సున్నపురాయి దీవులు (రోటా, గ్వామ్, అగుయిజాను, టినియను, సైపాను) ఉన్నాయి; అగుయిజాను మినహా మిగిలినవన్నీ జనవాసాలు కలిగిన దీవులే. ఉత్తర అగ్నిపర్వత సమూహంలోని దీవులలో గరిష్ట ఎత్తు సుమారు 2,700 అ(820 మీ) వరకు ఉంటుంది; ఇక్కడ అగ్నిపర్వత క్రియాశీలతకు సంబంధించిన ఆనవాళ్లు కలిగిన బిలాలు కనిపిస్తాయి. అలాగే తరచుగా భూకంపాలు సంభవిస్తుంటాయి. తక్కువ ఎత్తులో ఉండే దక్షిణ దీవుల తీరాలను పగడపు దిబ్బలు ఆవరించి ఉంటాయి. భూపటలంలోనే అత్యంత లోతైన ప్రదేశమైన మరియానా అగాధం, ఈ దీవులకు సమీపంలోనే ఉంది; దీనికి ఆ దీవుల పేరే పెట్టబడింది. మరియానా దీవులలోని చాలా దీవులు ఇప్పటికీ తమ స్థానిక పేర్లనే కలిగి ఉన్నాయి, ఈ పేర్ల చివర '-an' అనే అక్షరాలు ఉంటాయి; ఉదాహరణకు: గుయాహను (గ్వాం స్థానిక పేరు), అగ్రిగాను, అగ్రిహాను, అగుయిహాను/అగుయిగాను, పాగను, సరిగాను, సైపను, టినియను. భూగర్భ శాస్త్రం ఈ ద్వీపాలు ఇజు-బొనిను-మరియానా ఎఆర్‌సి వ్యవస్థగా పిలువబడే ఒక భూగర్భ నిర్మాణానికి చెందినవి. పసిఫికు పలక పశ్చిమ అంచు పడమర దిశగా కదులుతూ, మరియానా పలక కిందకు చొచ్చుకుపోవడం ఫలితంగా ఈ ద్వీప సమూహం ఏర్పడింది; భూమి మీద అత్యంత క్రియాశీలక అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలు కలిగిన అభిసరణ పలక సరిహద్దు ప్రాంతం ఇదే. ఈ ద్వీప సమూహానికి సరిగ్గా తూర్పున ఉన్న ఈ అంతర్లీన ప్రాంతం ప్రసిద్ధ మరియానా అగాధాన్ని ( మరియానా ట్రెంచి) ఏర్పరుస్తుంది; ఇది భూమి మీద ఉన్న మహాసముద్రాలన్నింటిలో అత్యంత లోతైన భాగం. ఇది భూపటలం ఉపరితలం మీదనే అత్యంత దిగువన ఉన్న ప్రదేశం. భూగర్భ శాస్త్ర సిద్ధాంతం ప్రకారం ఈ ప్రాంతంలో పసిఫికు పలకలోని విస్తృతమైన పగుళ్ళలో సర్పెంటైనైటు‌ రూపంలో చిక్కుకున్న నీరు, పలక అంతర్లీనంగా చొచ్చుకుపోయే క్రమంలో లోతులో ఉండే అధిక ఉష్ణోగ్రతల వల్ల వేడెక్కుతుంది. ఈ క్రమంలో ఏర్పడే ఆవిరి వ్యాకోచం వల్ల కలిగే పీడనం, ఆ ప్రాంతంలో ఉష్ణజల కార్యకలాపాలకు, మరియానా ద్వీపాలను ఏర్పరిచిన అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలకు దారితీస్తుంది. జీవావరణ శాస్త్రం ఫరలాను డీ మెడినిల్లా, ఉరాకసు లేదా ఉత్తర ద్వీప సమూహంలో ఉన్నవి మినహా, మిగిలిన ద్వీపాలన్నీ దాదాపుగా దట్టమైన అడవులతో నిండి ఉన్నాయి. ఇక్కడి వృక్షసంపద చాలా దట్టంగా ఉండి, కరోలిన్సు, ఫిలిప్పీన్సు ద్వీపాలలో కనిపించే వృక్షసంపదను పోలి ఉంటుంది; వాస్తవానికి, ఫిలిప్పీన్సు నుండే అనేక మొక్కల జాతులు ఇక్కడికి ప్రవేశపెట్టబడ్డాయి. నేలలోని తేమ కారణంగా బీజాల ద్వారా సంతానోత్పత్తి చేసే మొక్కలు అనేక రకాల గడ్డి జాతులు ఇక్కడ సమృద్ధిగా కనిపిస్తాయి. చాలా ద్వీపాలలో నీటి సరఫరా పుష్కలంగా ఉంది. మరియానా ద్వీపాల జంతుజాలం ​​సంఖ్య, వైవిధ్యం పరంగా తక్కువగా ఉన్నప్పటికీ దాని స్వభావం మాత్రం కరోలైన్సు ద్వీపాల జంతుజాలాన్ని పోలి ఉంటుంది; అంతేకాకుండా కొన్ని నిర్దిష్ట జాతులు ఈ రెండు ద్వీప సమూహాలకు స్థానికంగా ఉన్నాయి. ఇక్కడి వాతావరణం తేమగా ఉన్నప్పటికీ ఆరోగ్యకరమైనది; అలాగే వాణిజ్య పవనాలల ప్రభావం వలన వేడి నియంత్రించబడి ఫిలిప్పీన్సు వాతావరణం కంటే ఇక్కడ వేడి తక్కువగా ఉంటుంది. ఉష్ణోగ్రతలో వచ్చే మార్పులు కూడా పెద్దగా ఉండవు. చరిత్ర తొలిదశ ఈ ద్వీపాలు ఇజు–బోనిను–మరియానా ఆర్కు వ్యవస్థగా పిలువబడే ఒక భూగర్భ నిర్మాణంలో భాగం. అత్యంత సాంద్రమైన, చాలా పురాతనమైన పసిఫికు ప్లేటు పశ్చిమ అంచు క్రిందికి చొచ్చుకుపోయి మరియానా ట్రెంచు అడుగు భాగాన్ని ఏర్పరచడం వల్ల ఈ ద్వీపాలు ఏర్పడ్డాయి. అలా చొచ్చుకుపోయే క్రమంలో అది మరియానా ప్లేటు కింద చిక్కుకున్న నీటిని తనతో పాటు తీసుకువెళుతుంది. ప్లేటు మరింత క్రిందికి తీసుకువెళ్ళబడినప్పుడు ఈ నీరు అధిక వేడికి గురవుతుంది. దీని ఫలితంగా జరిగే అగ్నిపర్వత కార్యకలాపాలే ఈ సబ్డక్షను ప్రాంతం పైన మరియానా ద్వీపాల వంపును ఏర్పరిచాయి. రిమోటు ఓషియానియాలో మానవులు స్థిరపడిన మొదటి ద్వీపాలు మరియానా దీవులు. యాదృచ్ఛికంగా ఇది రిమోటు ఓషియానియాలోకి ఆస్ట్రోనేషియను ప్రజలు చేసిన సముద్రయానాలలో మొదటిది. ఇది అత్యంత సుదీర్ఘమైనది కూడా. ఇది రిమోటు ఓషియానియాలోని మిగిలిన ప్రాంతాలలో పాలినేషియన్ చేసిన స్థిరనివాసానికి భిన్నమైనది. క్రీ.పూ. సుమారు 1500 నుండి 1400 మధ్య కాలంలో ఫిలిప్పీన్స్ నుండి వలస వచ్చిన వారిచే ఈ ప్రాంతం మొట్టమొదటగా స్థిరనివాసంగా మార్చబడింది. ఈ ద్వీపాలలో మానవ కార్యకలాపాల జరిపిన పురావస్తు అధ్యయనాలు క్రీ.పూ. 1500, 1400 మధ్య కాలానికి చెందినవని భావిస్తున్న మట్టి పాత్రలను వెలుగులోకి తెచ్చాయి; మరియానా ద్వీపాలలో లభించిన ఈ పాత్రలు ఎరుపు రంగు పూతతో వృత్తాకార ముద్రలతో, బిందువుల వంటి ముద్రలతో కూడిన డిజైన్లను కలిగి ఉన్నాయి. ఈ పురావస్తు కళాఖండాలు ఉత్తర, మధ్య ఫిలిప్పీన్సు‌లో ముఖ్యంగా క్రీ.పూ. 2000 నుండి 1300 మధ్య కాలంలో విలసిల్లిన నాగ్సబరను (కాగయాను లోయ) మృణ్మయ కళాఖండాలలో కనిపించే సౌందర్య లక్షణాలనే పోలి ఉన్నాయి. తులనాత్మక, చారిత్రక భాషాశాస్త్ర అధ్యయనాలు కూడా చమోరో భాష అనేది రిమోటు ఓషియానియాలోని ఇతర ప్రాంతాలలో కనిపించే ఓషియానిక్ భాషా ఉపకుటుంబానికి కాకుండా ఆస్ట్రోనేషియన్ భాషల ఫిలిప్పీన్ భాషా ఉపకుటుంబానికి అత్యంత సన్నిహిత సంబంధాన్ని కలిగి ఉందని సూచిస్తున్నాయి. చమరొ ప్రజల మైటోకాండ్రియల్ డిఎన్‌ఎ పూర్తి జన్యుక్రమ విశ్లేషణ ఫలితాలు, వారి పూర్వీకులు ఫిలిప్పీన్స్ నుండి వచ్చారని బలంగా సమర్థిస్తున్నాయి. గ్వామ్ లభించిన, 'లట్టె' కాలానికి పూర్వం నాటి అస్థిపంజరాల జన్యు విశ్లేషణ కూడా ఒక విషయాన్ని వెల్లడిస్తోంది: వారికి ఆస్ట్రలో-మెలనేషియన్ (" పపుయాన్") పూర్వీకత లేదు. ఈ విషయం, వారి మూలాలు బిస్మార్కు ఆర్చిపిలాగో, న్యూ గినియా, తూర్పు ఇండోనేషియా ప్రాంతాల నుండి వచ్చాయనే వాదనను తోసిపుచ్చుతుంది. లపిటా సంస్కృతి (పాలినిషియను వలసల పూర్వీక శాఖ) అనేది మరియానాసు దీవులలోని మొట్టమొదటి మానవ ఆవాసాల కంటే కాలక్రమంలో తర్వాతిదిగా ఉంది (అత్యంత పురాతనమైన లపిటా కళాఖండాలు క్రీ.పూ. 1350 నుండి 1300 మధ్య కాలానికి చెందినవిగా గుర్తించబడ్డాయి); దీనిని బట్టి ఈ రెండు సమూహాలూ వేర్వేరు వలస ప్రయాణాల ద్వారా ఉద్భవించాయని తెలుస్తోంది. అయినప్పటికీ మరియానాసు ప్రాచీన నివాసులకు, బిస్మార్కు ఆర్చిపిలాగోలోని తొలి లాపిటా నివాసులకు మధ్య సన్నిహిత జన్యు సంబంధాలు ఉన్నాయని డిఎన్‌ఎ విశ్లేషణలు కూడా వెల్లడిస్తున్నాయి. లాపిటా సంస్కృతి, మరియానాసు రెండూ ఫిలిప్పీన్సు నుండి జరిగిన ప్రత్యక్ష వలసల ద్వారా ఆవాసాలుగా మారాయని లేదా మరియానాసు నుండి వచ్చిన తొలి నివాసులు మరింత దక్షిణ దిశగా బిస్మార్క్సు వైపు ప్రయాణించి అక్కడ లాపిటా ప్రజలతో తిరిగి సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నారని ఇది సూచించవచ్చు. తరువాతి కాలంలో సా.శ. మొదటి సహస్రాబ్ది నాటికి మరియానాసు వారు కరోలిన్ దీవులుతో కూడా సంబంధాలను ఏర్పరచుకున్నారు. అక్కడి నుండి వలసలను స్వీకరించారు. దీని ఫలితంగా కొత్త రకాల మట్టి పాత్రల శైలులు, భాషలు, జన్యువులు, సంకర జాతి పాలినేషియన్ ప్రజలు, అవకాడో (రొట్టె పండు) అక్కడికి చేరుకున్నాయి. మరియానా దీవుల చరిత్రలో స్పానిషు వలస పాలనకు సరిగ్గా ముందు ఆ కాలంలో (సా.శ. 900 నుండి 1700 వరకు) ఉన్న కాలాన్ని లాట్టే కాలం అని పిలుస్తారు. ఈ కాలం వేగవంతమైన సాంస్కృతిక మార్పులకు ప్రసిద్ధి చెందింది; ముఖ్యంగా భారీ రాతి లాట్టే స్తంభాలు (వీటిని లాట్డె లేదా లాట్టి అని కూడా రాస్తారు) దీనికి ప్రధాన చిహ్నాలు. ఈ నిర్మాణాలు హలిగి అనే నిలువు స్తంభాలతో రూపొందించబడ్డాయి. వీటి పైభాగంలో టాసా అనే మరొక రాయిని అమర్చేవారు (ఇది ఎలుకలు వంటి జీవులు స్తంభాలను ఎక్కకుండా నిరోధించేది). చెక్కతో నిర్మించిన మిగిలిన భవన నిర్మాణానికి ఈ రాతి స్తంభాలు ఆధారాలుగా నిలిచేవి. ఇటువంటి చెక్క స్తంభాలతో నిర్మించిన ఇతర నిర్మాణాల అవశేషాలు కూడా ఇక్కడ లభించాయి. లాట్డె నిర్మాణాల ముందు భాగంలో మానవ సమాధులు కూడా కనుగొనబడ్డాయి. లాట్డె కాలం మరొక ప్రత్యేకత వరి సాగు ప్రారంభం కావడం; స్పానిషు వలసదారులు రాకముందు నాటి పసిఫిక్ దీవుల చరిత్రలో ఇది ఒక అరుదైన విశేషం. ఈ మార్పులకు గల కారణాలు ఇప్పటికీ స్పష్టంగా తెలియవు. కానీ ఆగ్నేయాసియా దీవుల నుండి వచ్చిన వలసదారుల మూడవ తరంగం కారణంగా ఇవి సంభవించి ఉండవచ్చని భావిస్తున్నారు. ఇతర నిర్మాణ సంప్రదాయాలతో పోల్చి చూస్తే ఈ మూడవ వలస తరంగం మళ్ళీ ఫిలిప్పీన్సు నుండి గానీ, లేదా తూర్పు ఇండోనేషియా (అది సులవేసి లేదా సుంబా కావచ్చు) నుండి గానీ వచ్చి ఉండవచ్చని తెలుస్తోంది; ఈ ప్రాంతాలన్నింటిలోనూ పైభాగంలో రాతి మూతలను కలిగిన ఎత్తైన భవనాలను నిర్మించే సంప్రదాయం ఉంది. హలిగి ("స్తంభం") అనే పదం ఫిలిప్పీన్సు వ్యాప్తంగా ఉన్న వివిధ భాషలలో వాడుకలో ఉంది; అలాగే చమోరో భాషలో గుమా ("ఇల్లు") అనే పదానికి సుంబా భాషలోని ఉమా అనే పదానికి మధ్య చాలా దగ్గరి పోలిక ఉంది. స్పానిషు అన్వేషణ - ఆధిపత్యం ఈ దీవుల సమూహాన్ని మొదట వీక్షించిన ఐరోపావాసులు ఒక స్పానిషు యాత్ర బృందం; వీరు 1521 మార్చి 6న ఫెర్డినాండు మాగెల్లను నాయకత్వంలో సాగిన ప్రపంచ ప్రదక్షిణ యాత్రలో భాగంగా వరుసగా ఉన్న కొన్ని దీవులను గమనించి వాటిలో రెండింటి మధ్యగా ప్రయాణించారు. చారిత్రకంగా స్పానిషు బృందం తీరానికి చేరుకున్న ప్రదేశంగా గువామ్‌లోని ఉమాటాకు అనే దక్షిణ గ్రామాన్ని పేర్కొంటారు. దీనికి నిర్ధారణగా ప్రస్తుతం ఫిలిప్పీన్స్లో భద్రపరచబడి ఉన్న ఆ నావికుడి దినచర్య పుస్తకం మీద జరిగిన ఒక పరిశోధనలో ఆసక్తికర విషయం వెల్లడైంది: ఆ పుస్తకంలో గీసిన దీవుల చిత్రంలో పైన ఉన్న ఒక పెద్ద దీవికి దక్షిణాన ఒక చిన్న దీవి ఉన్నట్లుగా చూపబడింది. ద్వీపాల అమరికకు సంబంధించి వర్ణించిన వివరాలు మాగెల్లను వాస్తవానికి గ్వామ్, కోకోస్ ద్వీపం ( కాకోస్ దీవి) మధ్య ప్రయాణించాడని—కొందరు మొదట భావించినట్లుగా గ్వామ్, ( రోటా) మధ్య కాదని—ధృవీకరిస్తున్నాయి; ముఖ్యంగా గ్వామ్ ఉత్తర ప్రాంతాలలో నౌకలను లంగరు వేయడానికి అనువైన సురక్షితమైన చిన్న అఖాతాలు లేదా రేవులు లేకపోవడమే ఇందుకు ప్రధాన కారణం. అంతేకాకుండా గ్వామ్ నైరుతి వైపున కనిపించే సురక్షితమైన అఖాతాలు, నీటి ప్రవాహాలతో పోల్చినప్పుడు ఉత్తర గ్వామ్ జలాలు తరచుగా మరింత అలజడితో కూడి ఉంటాయి. అక్కడి నీటి ప్రవాహాలు మరీ ప్రమాదకరంగా ఉంటాయి. వారు ఎక్కడ దిగినా సరే స్పానిషు నౌకలు గ్వామ్ చేరుకున్నాయి. అయితే అక్కడి స్థానికులైన చమోరో ప్రజలు "నౌకలలోకి ప్రవేశించి తమ చేతికి చిక్కినదల్లా దొంగలించడంతో"—అందులో "( ప్రధాన నౌక) వెనుక భాగంలో కట్టి ఉంచిన చిన్న పడవ" కూడా ఉంది. స్పానిషు సిబ్బందికి తాజా ఆహారం లభించలేదు అని స్పానిషు సిబ్బంది సభ్యుడు ఆంటోనియో పిగాఫెట్టా పేర్కొన్నారు. దీనికి ప్రతీకారంగా స్పానిషు సిబ్బంది చమోరో ప్రజల మీద దాడి చేసి ఆ ద్వీపాలకు దొంగల ద్వీపాలు అని పేరు పెట్టారు. పిగాఫెట్టా ఇలా రాశారు: "ఆ ప్రజలు పేదవారు అయినప్పటికీ చాలా తెలివైనవారు. అత్యంత దొంగతనం చేసే స్వభావం కలవారు; ఈ కారణంగానే మేము ఆ మూడు ద్వీపాలను దొంగల ద్వీపాలు అని పిలిచాము." పిగాఫెట్టా ఇంకా ఇలా రాశారు: ఆ కెప్టెన్-జనరల్ (నౌకాదళాధిపతి), తన నౌకలకు అవసరమైన సరుకులను తిరిగి నింపుకోవడానికి, ఆ మూడు ద్వీపాలలోకెల్లా అతిపెద్ద ద్వీపాన్ని సమీపించాలని భావించారు. కానీ అది సాధ్యం కాలేదు; ఎందుకంటే ఆ ద్వీపాల ప్రజలు నౌకల్లోకి ప్రవేశించి మా వస్తువులను దొంగలించారు. దాంతో మేము వారి నుండి మమ్మల్ని మేము రక్షించుకోలేకపోయాము. మేము తీరానికి చేరుకోవడానికి వీలుగా తెరచాపలను మడిచి నౌకను నిలిపివేయాలని ప్రయత్నిస్తున్న సమయంలోనే వారు కెప్టెను నౌక వెనుక భాగంలో కట్టి ఉంచిన 'స్కిఫు' అనే చిన్న పడవను అత్యంత వేగంగా దొంగలించారు. దీనితో ఆయన తీవ్ర ఆగ్రహానికి గురై నలభై మంది సాయుధ సైనికులతో కలిసి తీరానికి వెళ్లారు. సుమారు నలభై లేదా యాభై ఇళ్లను, అలాగే అనేక పడవలను దహనం చేసి ఆ ద్వీపానికి చెందిన ఏడుగురు పురుషులను సంహరించిన అనంతరం వారు తమ చిన్న పడవను ( స్కిఫు) తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. ఆ ద్వీపవాసులు ఉపయోగించే పడవలను గురించి పిగాఫెట్టా వర్ణించారు; వీటిలో "లేటీను తెరచాప" (నిజానికి ఇది 'క్రాబ్ క్లా' తెరచాప) ఆకారంలో ఉండే తెరచాప ఒకటి ఉంది. అందుకే ఈ ద్వీపాలకు లాటీను తెరచాపల ద్వీపాలు (లేటీన్ తెరచాపల ద్వీపాలు) అనే పేరు వచ్చింది. మాగెల్లను వీటిని స్పానిషు సామ్రాజ్యం తరపున స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు ఈ పేరే వాడబడింది. తర్వాతి కాలపు నావికులు ఈ ద్వీపాలకు శాన్ లాజరసు ద్వీపసమూహం, తోటలు, ప్రాజరసు వంటి పేర్లను కూడా పెట్టారు. 1667లో స్పెయిను అధికారికంగా ఆ దీవుల మీద తన హక్కును ప్రకటించుకుని అక్కడ ఒక క్రమబద్ధమైన వలస రాజ్యాన్ని స్థాపించింది. 1668లో ఆ దీవులకు లాస్ మరియానాసు అనే అధికారిక నామాన్ని ప్రసాదించింది; స్పెయిను చక్రవర్తి 5వ ఫిలిపు వితంతువుగా తన కుమారుడు చక్రవర్తి 2వ చార్లెసు మైనారిటీ దశలో ఉన్నప్పుడు స్పెయిన్ సామ్రాజ్యంకు రాజప్రతినిధిగా వ్యవహరించిన స్పెయిను రాణి మరియానా ఆఫ్ ఆస్ట్రియా గౌరవార్థం ఈ పేరు పెట్టబడింది. ఆ సమయంలో ఆ దీవుల జనాభా 50,000 మందికి పైగా ఉండేది. అమెరికా ఖండం నుండి మనీలా గాలియను నౌకల ద్వారా ప్రయాణికులు, వలసదారులు రాకతో ఈ ద్వీపాలలో కొత్త అంటువ్యాధులు ప్రవేశించాయి; ఇవి స్థానిక చమోరో ప్రజలలో అనేక మరణాలకు కారణమయ్యాయి. తమను తాము టయోటయో టానో (భూమి పుత్రులు/స్థానికులు) అని పిలుచుకునే స్థానిక ప్రజలు కానీ ప్రారంభ స్పానిషు వలసవాదులకు వీరు చామరసు లేదా హచమోరీ గా సుపరిచితులు. ఒక ప్రత్యేక జాతిగా వీరు కాలక్రమేణా అంతరించిపోయారు. అయినప్పటికీ వీరి వారసులు ఇతర జాతులతో వివాహ సంబంధాలు ఏర్పరచుకున్నారు. 1668లో స్పానిషు ఆక్రమణ సమయంలో చమోరోల జనాభా సుమారు 50,000గా అంచనా వేయబడింది; కానీ ఒక శతాబ్దం తర్వాత కేవలం 1,800 మంది స్థానికులు మాత్రమే మిగిలారు. ఎందుకంటే జనాభాలో అధిక భాగం స్పానిషు-చమోరో మిశ్రమ రక్తం కలిగినవారు లేదా మెస్టిజోలుగా మారిపోయారు. వీరు విశిష్టమైన మైక్రోనేషియన్లు. వీరికి ఒక గొప్ప నాగరికత ఉండేది. టినియను ద్వీపంలో వీరికి సంబంధించిన కొన్ని అవశేషాలు ఉన్నాయి; ఇవి రెండు వరుసలలో అమర్చిన భారీ చతురస్రాకార రాతి స్తంభాలను కలిగి ఉంటాయి. ఈ స్తంభాలు సుమారు 5 అడుగుల 4 అంగుళాల (1.6 మీటర్ల) వెడల్పు, 14 అడుగుల (4.3 మీటర్ల) ఎత్తు కలిగి ఉండి వాటి పైభాగంలో 'లాట్టే రాళ్ళు' అని పిలువబడే భారీ, గుండ్రని శిరోభాగాలను కలిగి ఉంటాయి. తొలి స్పానిషు వ్రాతల ప్రకారం స్తంభాల పైభాగాలైన 'క్యాపిటల్స్'లో అతుక్కుని ఉన్న స్థితిలో అస్తికల కలశాలు లభించాయి. 1668 జూన్ 14న స్పానిషు స్థావరాల ఏర్పాటు ప్రారంభమైనప్పుడు అవి మెక్సికను కాలనీకి (త్వరలోనే వైస్రాయల్టీగా మారిన) అయిన న్యూ స్పెయిన్ ఆధీనంలో ఉండేవి; 1817లో అవి స్పానిష్ ఈస్ట్ ఇండీస్లో భాగంగా ఫిలిప్పీన్స్ ఆధీనంలోకి వచ్చాయి. ఈ ద్వీపసమూహంలో పరిశోధనలు కమోడోర్ ఆన్సన్ ద్వారా నిర్వహించబడ్డాయి; ఈయన ఆగస్టు 1742లో టినియను ద్వీపంలో అడుగుపెట్టారు. లాడ్రోన్సు) ద్వీపాలను 1765లో బైరన్, 1767లో వాలిస్, 1772లో జులియన్ క్రోజెటు సందర్శించారు. మరియానా ద్వీపాలు—ముఖ్యంగా ( గ్వామ్) ద్వీపం—అకాపుల్కో (మెక్సికో) నుండి మనీలా (ఫిలిప్పీన్సు)కు ప్రయాణించే స్పానిషు గాలియను నౌకలకు ఒక విరామ కేంద్రంగా ఉండేవి; ఈ నౌకా శ్రేణిని 'మనీలా గాలియోన్' గాలియోన్ డి మనీలా అని పిలిచేవారు. 1818లో స్పానిషు-ఫిలిప్పీన్సు నిర్వహించిన జనాభా లెక్కల ప్రకారం—ఆ సమయంలో మరియానా ద్వీపాలు ఫిలిప్పీన్సు దీవుల పరిపాలన పరిధిలోనే ఉండేవి—ఈ ద్వీపసమూహంలో మొత్తం 7,555 మంది నివసిస్తున్నట్లు నమోదైంది. వీరిలో 160 మంది స్పానిషు సైనికులు (స్పెయిను, మెక్సికోకు చెందినవారు) మరియానా ద్వీపాలలో సైనిక రక్షణ బాధ్యతలను నిర్వర్తిస్తూ ఉండేవారు. 1872 కావిటు తిరుగుబాటు అనంతరం పలువురు ఫిలిప్పీన్ వాసులు గ్వామ్‌కు బహిష్కరించబడ్డారు; వీరిలో పెడ్రో పటెర్నో తండ్రి అయిన మాక్సిమో పటెర్నో, డాక్టరు ఆంటోనియో ఎమ్. రెగిడోరు వై జురాడో, జోసు మారియా బాసా వంటి ప్రముఖులు ఉన్నారు. 19వ శతాబ్దంలో బ్రిటిషు, అమెరికను తిమింగల వేట నౌకలకు ఈ ద్వీపాలు ఒక ప్రముఖ విడిది నౌకాశ్రయ కేంద్రంగా ఉండేవి. రికార్డుల ప్రకారం అక్టోబరు 1799లో రిసౌర్సు నౌక గ్వామ్‌ను సందర్శించడం ఇటువంటి పర్యటనలలో మొట్టమొదటిది. 1904 ఫిబ్రవరిలో అమెరికను తిమింగల వేట నౌక చార్లెసు డబల్యూ.మొరగాన్ జరిపిన పర్యటన ఈ ద్వీపాలకు జరిగిన చివరి ప్రసిద్ధ సందర్శనగా నమోదైంది. స్పెయిను నుండి కోల్పోవడం - పాలనలో విభజన 1898 వరకు మరియానా దీవులు ఫిలిప్పీన్సు సాధారణ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో స్పెయిను‌కు చెందిన ఒక వలస ప్రాంతంగా కొనసాగాయి. ఆ సంవత్సరంలో జరిగిన స్పానిష్-అమెరికన్ యుద్ధంలో ఓటమి ఫలితంగా స్పెయిన్ గ్వామ్ దీవిని అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాలకు అప్పగించింది. అప్పటి నుండి గ్వామ్, ఉత్తర మరియానా దీవుల నుండి వేరుగా ఉంది. ఫిలిప్పీన్-అమెరికన్ యుద్ధం అనంతరం 1901లో అపోలినారియో మాబిని, ఇతర ఫిలిప్పీన్ నాయకులను గ్వామ్‌కు బహిష్కరించారు. స్పానిషు-అమెరికను యుద్ధంలో ఓటమి కారణంగా బలహీనపడిన స్పెయిన్, మైక్రోనేషియా అంతటా తన ఆధీనంలో మిగిలి ఉన్న దాదాపు 6,000 దీవులను—(వాటిలో ఉత్తర మరియానా దీవులు, కరోలిన్ దీవులు, పెలెవ్ దీవులు కూడా ఉన్నాయి)—ఇక మీద సమర్థవంతంగా నియంత్రించలేక రక్షించలేకపోయింది. అందువలన ఉత్తర మరియానా దీవులను, తన వద్ద మిగిలి ఉన్న ఇతర దీవులను జర్మనీకి 8,37,500 జర్మన్ బంగారు మార్కులకు (ఆ సమయంలో సుమారు US$4,100,000 విలువ చేసే మొత్తం) విక్రయించేందుకు స్పెయిను 1899 ఫిబ్రవరి 12న జర్మన్-స్పానిష్ ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఉత్తర మరియానా దీవులు, ఇతర దీవుల సమూహాలను జర్మనీ తన విస్తృతమైన న్యూ గినియా జర్మన్ సంరక్షిత ప్రాంతంలో ఒక చిన్న భాగంగా విలీనం చేసుకుంది. ఈ దీవులలోని ఉత్తర మరియానాసు భాగంలో ఆ సమయంలో మొత్తం జనాభా కేవలం 2,646 మంది నివాసులు మాత్రమే ఉండేవారు. అత్యంత ఉత్తరాన ఉన్న పది దీవులు చురుకైన అగ్నిపర్వతాలుగా ఉండటం వలన అవి చాలా వరకు జనావాసాలు లేనివిగా ఉండేవి. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో ఎంటెంటె కూటమితో మిత్రదేశంగా ఉన్న జపాన్ ఉత్తర మరియానా దీవులతో సహా తూర్పు ఆసియా, మైక్రోనేషియాలోని జర్మనీ అన్ని వలస ప్రాంతాలను స్వాధీనం చేసుకుని యుద్ధం ముగిసే వరకు వాటిని తన ఆధీనంలో ఉంచుకుంది. 1919 నాటి వెర్సైల్సు ఒప్పందం నిబంధనల ప్రకారం పలావు, కరోలిను, ఉత్తర మరియానా, మార్షలు దీవులతో సహా ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న జర్మనీ అన్ని వలస ప్రాంతాలను తొలగించారు. అంతర్జాతీయ ఒప్పందం ద్వారా వీటన్నింటినీ లీగు ఆఫ్ నేషన్సు నిర్వహణ కింద ధర్మకర్తృత్వంలో ఉంచారు. అది వాటిని క్లాసు సి సౌత్ సీస్ మాండేటు‌గా జపాన్‌కు అప్పగించింది. ఈ సమయంలో జపాన్ కొన్ని ద్వీపాలను చెరకు ఉత్పత్తి కోసం ఉపయోగించుకుంది. దీనివలన కొన్ని ద్వీపాల జనాభా స్వల్పంగా పెరిగింది. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఈ ద్వీప సమూహంలో తీవ్రమైన పోరాటాలు జరిగాయి. 1898 నుండి అమెరికా ఆధీనంలో ఉన్న గ్వామ్ ద్వీపాన్ని, జపాన్ పెర్ల్ హార్బర్ దాడి జరిగిన రోజే (1941 డిసెంబరు 8 అంతర్జాతీయ దత్తరేఖకు అవతలి వైపున పెర్ల్ హార్బరు దాడి జరిగిన అదే సమయానికి) ఉత్తర మరియానా ద్వీపాల వైపు నుండి దాడి చేసి ఆక్రమించుకుంది. 1944లో అమెరికా జపాన్ నుండి మరియానా ద్వీప సమూహాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది: జపాన్ ప్రధాన భూభాగం మీద బాంబు దాడులు చేయడానికి అనువైన స్థావరాలుగా ఉత్తర మరియానా ద్వీపాలను అమెరికా కోరుకుంది; ఈ ఉద్దేశంతోనే గ్వామ్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే ప్రయత్నం ప్రారంభించడానికి ఒక నెల ముందే జూన్ నెలలో సైపాన్ ఆక్రమణ మొదలుపెట్టబడింది. ఆ తర్వాత ఒక నెలకే అమెరికా గ్వామ్‌ను తిరిగి స్వాధీనం చేసుకుంది, టినియన్ ద్వీపాన్ని ఆక్రమించుకుంది. సైపాన్, టినియన్ ద్వీపాలు స్వాధీనమైన తర్వాత అమెరికా సైన్యం వాటిని విస్తృతంగా ఉపయోగించుకుంది; ఈ ద్వీపాల ద్వారా జపాన్ ప్రధాన భూభాగం అమెరికా B-29 బాంబర్ విమానాలు వెళ్లి తిరిగి రాగలిగే పరిధిలోకి వచ్చింది. దీనికి ప్రతిస్పందనగా జపాన్ దళాలు 1944 నవంబరు నుండి 1945 ఫిబ్రవరి వరకు సైపాను, టినియను ‌లలోని స్థావరాల మీద దాడులు చేశాయి. అదే సమయంలో ఆ తర్వాత ఈ ద్వీపాలలో స్థావరాలను ఏర్పాటు చేసుకున్న అమెరికా సైనిక వైమానిక దళాలు, టోక్యో, నగోయా, ఒసాకా, కోబే, ఇతర నగరాలతో సహా, సైనిక, పారిశ్రామిక ప్రాముఖ్యత కలిగిన జపాన్ నగరాల మీద తీవ్రమైన వ్యూహాత్మక బాంబు దాడుల పోరాటాన్ని నిర్వహించాయి. అమెరికాకు చెందిన రెండు బాంబరు విమానాలు— ఎనోలా గే , బాక్స్‌కరు (ఇవి వరుసగా హిరోషిమా నాగసాకిల మీద అణు బాంబులను జారవిడిచాయి)—తమ మిషన్లను టినియన్‌లోని నార్త్ ఫీల్డ్ నుండే నిర్వహించాయి. వెర్నరు గ్రుల్ అభిప్రాయం ప్రకారం: "గ్వామ్ జనాభాలో సుమారు 20,000 మంది ఉండగా వారిలో 10 శాతం మంది హింసాకాండకు బలయ్యారని మరియానా ద్వీపాల చరిత్రకారులు అంచనా వేస్తున్నారు; వీరిలో అత్యధికులు జపాన్ సామ్రాజ్య సైన్యం, నౌకాదళం చేతిలో మరణించారు." రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం అనంతర కాలం మరియానా దీవుల మీద రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం ప్రత్యక్ష ఫలితం ఏమిటంటే యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత ఉత్తర మరియానా దీవులు అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల నియంత్రణలోకి వచ్చాయి; సరిగ్గా మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తర్వాత అవి జపాన్ సామ్రాజ్యం నియంత్రణలోకి వచ్చిన విధంగానే ఇది జరిగింది. అయితే ఈసారి అవి ఐక్యరాజ్యసమితి భద్రతా మండలి తీర్మానం 21 ప్రకారం స్థాపించబడిన అమెరికా పరిపాలనలో ఉన్న 'పసిఫికు దీవుల ట్రస్టు భూభాగం' (టిటిపిఐ)లో భాగంగా మారాయి. ఆ తర్వాత భద్రతా మండలి తీర్మానం 683 ప్రకారం టిటిపిఐ నుండి వైదొలిగిన అనంతరం 'ఉత్తర మరియానా దీవుల కామన్వెల్తు' ఒక ( అమెరికా భూభాగంగా) అవతరించింది. ప్రస్తుతం ఈ రెండు ప్రాంతాలు అమెరికా నియంత్రణలో ఉన్నప్పటికీ ఉత్తర మరియానా దీవులు గ్వామ్ నుండి వేరుగా ఉన్నాయి. మరియానా దీవుల పునరేకీకరణకు జరిగిన ప్రయత్నాలు పాక్షికంగా విఫలమయ్యాయి; దీనికి ప్రధాన కారణం గ్వామ్ (యుద్ధ సమయంలో కేవలం 31 నెలల పాటు జపాన్ ఆక్రమణలో ఉంది) ఉత్తర మరియానా దీవుల (సుమారు 30 ఏళ్ల పాటు జపాన్ ఆక్రమణలో ఉన్నప్పటికీ సాపేక్షంగా శాంతియుతంగానే ఉంది) చరిత్రలు పూర్తిగా భిన్నంగా ఉండటం వలన ఏర్పడిన, యుద్ధానంతర ఉద్రిక్తతలు ఇంకా మిగిలి ఉండటమే. ద్వీపాల జాబితా (ఉత్తరం నుండి దక్షిణం వరకు) అదనంగా, ఎస్మెరాల్డా బ్యాంకు, రూబీ సీమౌంటు, సప్లై రీఫు అనేవి మరియానా ద్వీపసమూహంలోని సముద్రగర్భ భూస్వరూపాలు. పర్యాటకం ఉత్తర మరియానా దీవులలో పర్యాటకం ప్రధానంగా ఫిలిప్పీన్స్, జపాన్, అమెరికా, కొరియా, తైవాన్, చైనా దేశాలకు చెందిన పర్యాటకుల మధ్య విస్తరించి ఉంది. ఈ దీవికి వచ్చే ఆసియా పర్యాటకులకు సేవలందించే అనేక పెద్ద పర్యాటక సంస్థలు ( tour operators) సైపాను‌లో ఉన్నాయి. మరియానా దీవుల సమూహంలో పర్యాటక కార్యకలాపాలు అత్యధికంగా గ్వామ్‌లోనే కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి. గ్వామ్‌లో రోజుకు అనేక విమానాలు దిగుతాయి; వీటిలో చాలా వరకు తెల్లవారుజామున 1:00 నుండి 3:30 గంటల మధ్య చేరుకుంటాయి. ఉత్తర మరియానా దీవులలో వస్త్ర పరిశ్రమలు మూతపడటంతో పర్యాటక రంగం నెమ్మదిగా వృద్ధి చెందింది. ప్రస్తుతం ఇది అక్కడి ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఒక కీలక భాగంగా మారింది. ఈ దీవులలోని అనేక వ్యాపార సంస్థలు పర్యాటకులు చేసే కొనుగోళ్లపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి; ఈ పర్యాటకులలో ఎక్కువ మంది తూర్పు ఆసియా దేశాలకు చెందినవారే. అయితే కోవిడ్ మహమ్మారి పర్యాటక రంగం మీద తీవ్రమైన ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపింది; ఈ ద్వీపాలకు వచ్చే వివిధ దేశాల పర్యాటకుల సంఖ్య వేగంగా క్షీణించడంతో మొత్తం పర్యాటక రాకపోకలలో కొరియా సందర్శకులే అత్యధిక శాతాన్ని ఆక్రమించే పరిస్థితి ఏర్పడింది. 2019, 2024 క్యాలెండరు సంవత్సరాల మధ్య, గువామ్, ఉత్తర మరియానా ద్వీపాలలో సందర్శకుల సంఖ్య వరుసగా 55.6%, 53% మేర తగ్గినట్లు నివేదికలు వెల్లడిస్తున్నాయి. పర్యాటక రంగ క్షీణతకు తోడుగా, చైనా పర్యాటకులకు సంబంధించిన ఎలక్ట్రానిక్ ప్రయాణ అనుమతుల (ఇటిఎ) జారీలో జరుగుతున్న జాప్యం, మరియానా ద్వీపాల "ఇప్పటికే కుదేలవుతున్న ఆర్థిక వ్యవస్థకు" మరొక తీవ్రమైన దెబ్బగా పరిణమించింది. పర్యాటక రంగ క్షీణతను ఎదుర్కోవడంలో పురోగతి కనిపిస్తోంది; ఇందులో గ్వామ్ గవర్నరు లౌ లియాను గుయెర్రెరో మద్దతుతో, గ్వామ్ విజిటర్సు బ్యూరో రూపొందించిన రెండేళ్ల, $60 మిలియన్ల పర్యాటక పునరుద్ధరణ ప్రణాళిక వంటి పథకాలు కూడా ఉన్నాయి. వంటకాలు మరియానా దీవులలో సాధారణంగా లభించే వంటకాలలో ఎర్ర బియ్యం, గ్రిల్ ‌మీద కాల్చిన లేదా కొబ్బరి పాలలో వండిన మాంసం లేదా కోడి మాంసం, చికెన్ , అపిగిగి (అరటి ఆకులో చుట్టి తయారుచేసే లేత కొబ్బరి, కర్ర పెండలం ముద్ద మిశ్రమం),, ఉష్ణమండల పండ్లు ఉన్నాయి. ఇవి కూడా చూడండి మరియానా దీవులలో రైలు రవాణా మరియానా దీవుల అపోస్టోలిక్ ప్రిఫెక్చరు దీవుల జాబితాలు మరియానాస్ ఉష్ణమండల పొడి అడవులు మరియానా దీవులలో స్థానిక మొక్కల జాబితా ఉత్తర మరియానా దీవుల పక్షుల జాబితా ఉత్తర మరియానా దీవుల క్షీరదాల జాబితా మరియానా అగాధం మూలాలు