క్రీడా మైదానం

ఒక స్టేడియం (బహువచనం: స్టేడియాలు) అనేది (ఎక్కువగా) బహిరంగ క్రీడలు, కచేరీలు లేదా ఇతర కార్యక్రమాల కోసం ఏర్పాటు చేసిన ప్రదేశం లేదా ప్రాంగణం. ఇందులో పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా చుట్టుముట్టబడిన నిర్మాణం మధ్యలో ఒక మైదానం లేదా వేదిక ఉంటుంది. వీక్షకులు నిలబడి లేదా కూర్చుని ఈ కార్యక్రమాన్ని వీక్షించేందుకు వీలుగా దీనిని రూపొందిస్తారు. ప్రాచీన గ్రీకు ఒలింపిక్ ఉత్సవాలలో దాదాపు అర్ధ శతాబ్దం పాటు జరిగిన ఏకైక క్రీడ పరుగు పందెం అని, ఇది ఒలింపియాలోని ఒక స్టేడియన్ పొడవును కలిగి ఉండేదని పౌసానియాస్ పేర్కొన్నాడు. "స్టేడియం" అనే పదం ఇక్కడి నుండే పుట్టింది. కనీసం 10,000 సామర్థ్యం ఉన్న స్టేడియాలను ఎక్కువగా ఫుట్ బాల్ కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. స్టేడియం క్రీడలలో ప్రాచుర్యం పొందిన ఇతర క్రీడలు గ్రిడిరాన్ ఫుట్ బాల్, బేస్ బాల్, క్రికెట్, రగ్బీ, ఫీల్డ్ లాక్రోస్, బాండీ, బుల్ ఫైటింగ్. కచేరీల కోసం కూడా అనేక పెద్ద క్రీడా ప్రాంగణాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. అనేక ఆధునిక డిజైన్లలో ఇంధన సామర్థ్యం, సరైన వ్యర్థాల నిర్వహణ వ్యవస్థల వంటి స్థిరత్వ లక్షణాలను ఎక్కువగా పొందుపరుస్తున్నారు. వ్యుత్పత్తి "స్టేడియం" అనేది గ్రీకు పదం "స్టేడియోన్" లాటిన్ రూపం. ఇది 600 అడుగుల మానవ పాదాల పొడవుకు సమానమైన కొలత. పాదాల పొడవు మారుతూ ఉంటుంది కాబట్టి స్టేడియోన్ కచ్చితమైన పొడవు ఆయా ప్రదేశాలు, సమయాలను బట్టి స్వీకరించిన 1 అడుగు కచ్చితమైన పొడవుపై ఆధారపడి ఉంటుంది. ఆధునిక పరిభాషలో 1 స్టేడియన్ = 600 ft (180 m) అయినప్పటికీ, ఇచ్చిన చారిత్రక సందర్భంలో ఇది వాస్తవానికి 15% ఎక్కువ లేదా తక్కువ పొడవును సూచించవచ్చు. దానికి సమానమైన రోమన్ కొలత 'స్టేడియం' ఒకే విధమైన పొడవును కలిగి ఉంటుంది - సుమారు 185 m (607 ft) – కానీ అడుగులలో నిర్వచించడానికి బదులుగా రోమన్ ప్రామాణిక కొలత పాసస్ ఉపయోగించి 125 పాసస్ (రెండు-అడుగులు) దూరంగా నిర్వచించారు. ఆంగ్లంలో 'స్టేడియం' అనే వాడుక ఇంతటి పొడవైన రోమన్ ట్రాక్ చుట్టూ ఉన్న అంచెల మౌలిక సదుపాయాల నుండి వచ్చింది. చాలా నిఘంటువులు 'స్టేడియమ్స్', 'స్టేడియా' రెండింటినీ చెల్లుబాటు అయ్యే ఆంగ్ల బహువచనాలుగా అందిస్తున్నాయి. చరిత్ర అతి పురాతనమైన స్టేడియం బహుశా క్రీ.పూ. 2000లో సింధు లోయ నాగరికత కాలంలో ధోలావీరా, జుని కురాన్ వద్ద నిర్మించబడింది. చారిత్రాత్మకంగా ముఖ్యమైన స్టేడియం గ్రీస్ దేశంలోని ఒలింపియాలో ఉంది. ఇక్కడే క్రీ.పూ 776 నుండి ప్రాచీన ఒలింపిక్ క్రీడలు జరిగాయి. ప్రారంభంలో క్రీడలలో ఒకే ఒక ఈవెంట్ ఉండేది, అదే స్టేడియం పొడవునా పరుగు పందెం (స్ప్రింట్). అనేక పురాతన నగరాల్లో గ్రీకు, రోమన్ స్టేడియాలు కనుగొనబడ్డాయి. వాటిలో రోమ్ లోని డొమిటియన్ స్టేడియం బహుశా అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది. త్రవ్వకాలలో బయటపడి, పునరుద్ధరించబడిన పురాతన పానాథెనైక్ స్టేడియం 1870, 1875లో ఒలింపిక్ క్రీడల పునరుద్ధరణ ప్రయత్నాలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. ఆ తర్వాత 1896లో మొదటి ఆధునిక ఒలింపిక్స్, 1906 ఇంటర్కలేటెడ్ గేమ్స్, 2004 సమ్మర్ ఒలింపిక్స్ లో కొన్ని కార్యక్రమాలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చింది. గ్రీకు జాతీయ దాత ఇవాంజెలోస్ జప్పాస్ వారసత్వంలో భాగంగా ఈ స్టేడియం త్రవ్వకాలు, పునరుద్ధరణ జరిగాయి. ఆధునిక కాలంలో ఉపయోగించిన మొదటి పురాతన స్టేడియం ఇదే. పురాతన కాలం ప్రాచీన గ్రీస్, రోమ్ లలో వేర్వేరు ప్రయోజనాల కోసం స్టేడియాలు నిర్మించారు. మొదట గ్రీకులు మాత్రమే "స్టేడియం" అని పిలువబడే నిర్మాణాలను నిర్మించారు; రోమన్లు నిర్మించిన నిర్మాణాలను "సర్కస్" అని పిలిచేవారు. గ్రీకు స్టేడియాలు పరుగు పందెం కోసం ఉద్దేశించినవి, రోమన్ సర్కస్ గుర్రపు పందేల కోసం ఉద్దేశించబడింది. రెండూ ఒకే విధమైన ఆకృతులను కలిగి, ప్రేక్షకుల కోసం వాటి చుట్టూ గిన్నె లాంటి ప్రాంతాలను కలిగి ఉండేవి. గ్రీకులు థియేటర్ ను కూడా అభివృద్ధి చేశారు. దానిలో కూర్చునే ఏర్పాట్లు ఆధునిక స్టేడియాలను పోలి ఉంటాయి. రోమన్లు థియేటర్ ను కాపీ చేసి, ఆపై పెద్ద జన సమూహాలకు, మరింత విస్తృతమైన అమరికలకు వసతి కల్పించడానికి దానిని విస్తరించారు. గ్లాడియేటర్ పోరాటాలు, జంతు ప్రదర్శనల కోసం పదివేల మంది కూర్చునే 'ఆంఫీథియేటర్' అనే రెట్టింపు పరిమాణంలో ఉండే రౌండ్ థియేటర్ ను కూడా రోమన్లు అభివృద్ధి చేశారు. గ్రీకు స్టేడియం, థియేటర్, అలాగే రోమన్ సర్కస్, ఆంఫీథియేటర్ అన్నీ ఆధునిక స్టేడియానికి పూర్వీకులు లాంటివి. ఆధునిక కాలం ఆధునిక యుగంలో నిర్మించిన మొదటి స్టేడియాలు ప్రాథమిక సదుపాయాలతో ఉన్నాయి. వీలైనంత ఎక్కువ మంది ప్రేక్షకులను కూర్చోబెట్టడం అనే ఏకైక ఉద్దేశ్యంతో వీటిని రూపొందించారు. విక్టోరియన్ కాలం చివరలో వ్యవస్థీకృత క్రీడల ప్రజాదరణ విపరీతంగా పెరిగింది. ముఖ్యంగా యునైటెడ్ కింగ్డమ్ లో అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో బేస్ బాల్ కారణంగా ఇటువంటి మొదటి నిర్మాణాలు ఏర్పడ్డాయి. అటువంటి ప్రారంభ స్టేడియాలలో లాన్స్ డౌన్ రోడ్ స్టేడియం ఒకటి. ఇది ఆల్ ఐర్లాండ్ అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్ షిప్స్ ను నిర్వహించిన హెన్రీ డన్లప్ ఆలోచన. ట్రినిటీ కళాశాలలో క్రీడా కార్యక్రమాలను నిర్వహించకుండా నిషేధించడంతో డన్లప్ 1872లో ఈ స్టేడియాన్ని నిర్మించాడు. "నేను పావు-మైలు సిండర్ రన్నింగ్ పాత్ వేసాను. నా స్వంత థియోడోలైట్ తో ప్రస్తుత లాన్స్ డౌన్ టెన్నిస్ క్లబ్ మైదానాన్ని ఏర్పాటు చేసాను. లాన్స్ డౌన్ ఆర్చరీ క్లబ్, లాన్స్ డౌన్ క్రికెట్ క్లబ్ ప్రారంభించాను. చివరగా లాన్స్ డౌన్ రగ్బీ ఫుట్ బాల్ క్లబ్ (ఎరుపు, నలుపు, పసుపు రంగులు) ఏర్పాటు చేసాను". నేలను పెంచడానికి రైల్వే కింద ఉన్న కందకం నుండి మట్టిని సుమారు 300 బండ్లలో తెచ్చి పోశారు. డన్లప్ తన ఇంజనీరింగ్ నైపుణ్యాన్ని ఉపయోగించి ఐర్లాండ్ అంతటా అసూయపడేంత గొప్ప పిచ్ ను సృష్టించాడు. UKలో ఈ కాలం నాటి ఇతర ప్రారంభ స్టేడియాలలో స్టాంఫోర్డ్ బ్రిడ్జ్ స్టేడియం (లండన్ అథ్లెటిక్ క్లబ్ కోసం 1877లో ప్రారంభించారు), అన్ఫీల్డ్ స్టేడియం (ఎవర్టన్ కోసం 1884లో ప్రారంభించారు) ఉన్నాయి. యు.ఎస్.లో అనేక ప్రొఫెషనల్ బేస్ బాల్ జట్లు ప్రధానంగా కలపతో పెద్ద స్టేడియాలను నిర్మించాయి. అటువంటి మొదటి వేదిక బోస్టన్ లోని సౌత్ ఎండ్ గ్రౌండ్స్. ఇది అప్పుడు బోస్టన్ బీనెటర్స్ గా పిలువబడే జట్టు కోసం 1871లో ప్రారంభమైంది. ఈ పార్కుల్లో చాలా వరకు మంటల్లో కాలిపోయాయి. కాలిపోనివి పెరుగుతున్న ఆటల అవసరాలకు సరిపోలేదు. 19వ శతాబ్దపు చెక్క పార్కులన్నీ భర్తీ చేయబడ్డాయి. కొన్ని కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత మార్చబడ్డాయి. నేడు వాటిలో ఏదీ మనుగడలో లేదు. ప్రపంచంలో ప్రత్యేకంగా అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్ కోసం నిర్మించిన మొట్టమొదటి స్టేడియం గూడిసన్ పార్క్. ఒక్కొక్కటి 4,000 మంది వీక్షకులకు వసతి కల్పించే రెండు పైకప్పు లేని స్టాండ్ లను నిర్మించాలని వాల్టన్ ఆధారిత నిర్మాణ సంస్థ కెల్లీ బ్రదర్స్ కు ఆదేశాలు ఇచ్చారు. 3,000 మంది వీక్షకులకు వసతి కల్పించే మూడవ పైకప్పు గల స్టాండ్ ను కూడా అభ్యర్థించారు. ఎవర్టన్ అధికారులు బిల్డర్ పనితనానికి ముగ్ధులై మరో రెండు ఒప్పందాలకు అంగీకరించారు: £150 ఖర్చుతో వెలుపల హోర్డింగ్ లు నిర్మించారు, ఒక్కొక్కటి £7 ఖర్చుతో 12 టర్న్ స్టైల్స్ (తిరుగుడు ద్వారాలు) ఏర్పాటు చేశారు. ఈ స్టేడియాన్ని 1892 ఆగస్టు 24న లార్డ్ కిన్నైర్డ్, ఫుట్ బాల్ అసోసియేషన్ కు చెందిన ఫ్రెడరిక్ వాల్ అధికారికంగా ప్రారంభించారు. ఫుట్ బాల్ ఆడలేదు; బదులుగా 12,000 మంది ప్రేక్షకులు ఒక చిన్న ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ ఈవెంట్ ను వీక్షించారు. ఆ తర్వాత సంగీతం, బాణాసంచా కాల్చడం జరిగింది. దీని నిర్మాణం పూర్తయిన తర్వాత ఇది ప్రపంచంలో ఉమ్మడి ప్రయోజనం కోసం నిర్మించిన మొట్టమొదటి ఫుట్ బాల్ స్టేడియంగా నిలిచింది. ఆర్కిటెక్ట్ ఆర్కిబాల్డ్ లీచ్ పారిశ్రామిక భవనాల నిర్మాణంలో తనకున్న అనుభవాన్ని దేశవ్యాప్తంగా క్రియాశీలక స్టేడియాల రూపకల్పనకు ఉపయోగించాడు. అతని పని 20వ శతాబ్దపు మొదటి 40 సంవత్సరాలను కవర్ చేసింది. అతని అత్యంత ముఖ్యమైన డిజైన్లలో మాంచెస్టర్ లోని ఓల్డ్ ట్రాఫోర్డ్ ఒకటి. ఈ మైదానం వాస్తవానికి 1,00,000 మంది ప్రేక్షకుల సామర్థ్యంతో రూపొందించబడింది. సౌత్ స్టాండ్ లో పైకప్పుతో సీటింగ్ ఉండగా మిగిలిన మూడు స్టాండ్ లు పైకప్పు లేకుండా టెర్రస్ లుగా మిగిలిపోయాయి. స్టేడియం అంచుల వెంబడి నిరంతర సీటింగ్ ను కలిగి ఉన్న మొదటి స్టేడియం ఇది. వాస్తవానికి ఫుట్ బాల్ మ్యాచ్ ల నిర్వహణ కోసం రూపొందించిన ఈ తొలి వేదికలను ఒలింపిక్ క్రీడల ఉపయోగం కోసం దత్తత తీసుకున్నారు. వీటిలో మొదటిది 1896లో గ్రీస్ లోని ఏథెన్స్ లో జరిగింది. లండన్ లోని 1908 సమ్మర్ ఒలింపిక్స్ కోసం నిర్మించిన వైట్ సిటీ స్టేడియం తరచుగా కనీసం యు.కె.లో అయినా మొట్టమొదటి ఆధునిక సీటర్ స్టేడియంగా ఉదహరిస్తారు. ఇంజనీర్ జె.జె. వెబ్ స్టర్ రూపొందించిన ఈ స్టేడియాన్ని జార్జ్ వింపే 10 నెలల్లో ఫ్రాంకో-బ్రిటిష్ ఎగ్జిబిషన్ స్థలంలో పూర్తి చేశారు. 68,000 సీట్ల సామర్థ్యం ఉన్న ఈ స్టేడియాన్ని 1908 ఏప్రిల్ 27న ఏడవ ఎడ్వర్డ్ రాజు ప్రారంభించాడు. నిర్మాణం పూర్తయ్యేసరికి ఈ స్టేడియం 24 ft wide (7.3 m) రన్నింగ్ ట్రాక్ ను, మైలుకు మూడు ల్యాప్ లను (536 మీ) కలిగి ఉంది; వెలుపల 35-foot-wide (11 m), 660-yard (600 m) సైకిల్ ట్రాక్ ఉంది. లోపలి భాగంలో స్విమ్మింగ్, డైవింగ్ పూల్ ఏర్పాటు చేశారు. 1913లో నిర్మించిన లండన్ హైబరీ స్టేడియం 1936లో ఆర్ట్ డెకో శైలిలో పునఃరూపకల్పన జరిగినప్పుడు రెండు-అంచెల సీటింగ్ అమరికను ప్రదర్శించిన యూకే లోని మొదటి స్టేడియం. ఈ దశాబ్దాలలో యు.ఎస్.లో సమాంతర స్టేడియం పరిణామాలు జరుగుతున్నాయి. ఫిలడెల్ఫియాలోని బేకర్ బౌల్ అనే బేస్ బాల్ పార్క్ వాస్తవ రూపంలో 1887లో ప్రారంభమై 1895లో పూర్తిగా పునర్నిర్మించబడింది. ఇది రెండు ప్రధాన మార్గాల్లో స్టేడియం నిర్మాణంలో కొత్త పుంతలు తొక్కింది. ఈ స్టేడియం రెండవ అవతారం క్రీడా వేదికలో ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి క్యాంటిలివర్డ్ రెండవ డెక్ (టైర్) ను కలిగి ఉంది. అంతేకాకుండా దాని నిర్మాణంలో ఎక్కువ భాగానికి ఉక్కు, ఇటుకలను ఉపయోగించిన మొదటి బేస్ బాల్ పార్క్ ఇది. మరొక ప్రభావవంతమైన వేదిక బోస్టన్ లోని హార్వర్డ్ స్టేడియం. ఇది 1903లో హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం తమ అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ జట్టు, ట్రాక్ అండ్ ఫీల్డ్ ప్రోగ్రామ్ కోసం నిర్మించింది. కాంక్రీట్, ఉక్కు నిర్మాణాన్ని ఉపయోగించిన ప్రపంచంలోనే మొట్టమొదటి స్టేడియం ఇది. 1909లో ఫిలడెల్ఫియాలో షిబే పార్క్, కొన్ని నెలల తర్వాత పిట్స్ బర్గ్ లో ఫోర్బ్స్ ఫీల్డ్ ప్రారంభంతో కాంక్రీట్, ఉక్కు నిర్మాణం బేస్ బాల్ రంగానికి వచ్చింది. ఫోర్బ్స్ ఫీల్డ్ ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి మూడు-అంచెల క్రీడా వేదిక. ఈ పార్కుల ప్రారంభం పార్క్ నిర్మాణంలో "జ్యువెల్ బాక్స్" శకానికి నాంది పలికింది. 1950 జూలై 16న రియో డి జనీరో లోని మారకానా స్టేడియంలో జరిగిన 1950 వరల్డ్ కప్ ఫైనల్ మ్యాచ్ ను అత్యధికంగా 1,99,854 మంది వీక్షించారు. రకాలు గుమ్మటం ఆకృతిలో (డోమ్డ్) ఉన్న స్టేడియాలు వాటి పైకప్పుల ద్వారా సంప్రదాయ స్టేడియాల నుండి వేరు చేయబడతాయి. వీటిలో చాలా వరకు స్వచ్ఛమైన నిర్మాణ కోణంలో అసలు గుమ్మటాలు కావు. కొన్నింటిని వంపులు (వాల్ట్స్) అని బాగా వర్ణించవచ్చు. కొన్ని టస్-ఆధారిత పైకప్పులను కలిగి ఉంటాయి, మరికొన్ని టెన్సెగ్రిటీ స్ట్రక్చర్ వంటి మరింత విలక్షణమైన డిజైన్లను కలిగి ఉంటాయి. కానీ స్పోర్ట్స్ స్టేడియాల సందర్భంలో, మూసివేయబడిన అన్ని స్టేడియాలకు "డోమ్" అనే పదం ప్రామాణికంగా మారింది. ముఖ్యంగా అటువంటి మొదటి మూసివేసిన స్టేడియం అయిన హ్యూస్టన్ ఆస్ట్రోడోమ్ వాస్తవ గుమ్మటం ఆకారపు పైకప్పుతో నిర్మించబడింది. కొన్ని స్టేడియాలు పాక్షిక పైకప్పులను కలిగి ఉంటాయి. కొన్ని మౌలిక సదుపాయాలలో భాగంగా కదిలించే మైదానాలను కలిగి ఉండేలా కూడా రూపొందించబడ్డాయి. న్యూ ఓర్లీన్స్ లోని సీజర్స్ సూపర్ డోమ్ లామెల్లార్ బహుళ-వృత్తాకార చట్రంతో తయారు చేసిన నిజమైన గుమ్మటం నిర్మాణం. దీని వ్యాసం 680 అడుగులు (210 మీటర్లు). ఇది ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద స్థిర డోమ్ నిర్మాణం. మూసివేయబడి ఉన్నప్పటికీ గుమ్మటం ఆకారంలోని స్టేడియాలను "స్టేడియాలు" అనే పిలుస్తారు. ఎందుకంటే అవి అథ్లెటిక్స్, అమెరికన్ ఫుట్ బాల్, ఫుట్ బాల్, రగ్బీ, బేస్ బాల్ వంటి బహిరంగ క్రీడలుగా పరిగణించబడే వాటి కోసం రూపొందించబడ్డాయి. బాస్కెట్ బాల్, ఐస్ హాకీ, వాలీబాల్ వంటి సాధారణంగా ఇండోర్ క్రీడల కోసం రూపొందించిన వాటిని సాధారణంగా "ఎరీనాస్" (అఖాడాలు లేదా రంగాలు) అని పిలుస్తారు. మినహాయింపులు క్రింది వాటిని కలిగి ఉన్నాయి: కామెరాన్ ఇండోర్ స్టేడియం, డ్యూక్ యూనివర్సిటీ బ్లూ డెవిల్స్ పురుషుల, మహిళల బాస్కెట్ బాల్ ప్రోగ్రామ్ లకు నిలయం. మునుపు రెడ్ బుల్ ఎరీనా, ఇప్పుడు స్పోర్ట్స్ ఇలస్ట్రేటెడ్ స్టేడియంగా పిలవబడుతోంది. ఇది ఓపెన్-ఎయిర్ వేదిక. ఇది మేజర్ లీగ్ సాకర్ న్యూయార్క్ రెడ్ బుల్స్ కు, నేషనల్ విమెన్స్ సాకర్ లీగ్ కి చెందిన NJ/NY గోతం ఎఫ్.సి కి నిలయం. ప్యారిస్ లా డిఫెన్స్ ఎరీనా, ఇది రగ్బీ యూనియన్ క్లబ్ కు నిలయమైన డోమ్డ్ స్టేడియం. ఇది కదిలించే సీటింగ్ బ్లాక్ ను కలిగి ఉంది. ఇది ఇండోర్ కోర్ట్ క్రీడలకు తగిన అమరికను అనుమతిస్తుంది. చికాగో స్టేడియం (కూల్చివేయబడింది), నేషనల్ హాకీ లీగ్ కు చెందిన చికాగో బ్లాక్ హాక్స్, నేషనల్ బాస్కెట్ బాల్ అసోసియేషన్ కు చెందిన చికాగో బుల్స్ కు మాజీ నిలయం. డిజైన్ సమస్యలు వివిధ క్రీడలకు వివిధ పరిమాణాలు, ఆకృతులలో ఆడే ఉపరితలాలు అవసరం. కొన్ని స్టేడియాలు ప్రధానంగా ఒకే క్రీడ కోసం రూపొందించబడతాయి. మరికొన్ని విభిన్న కార్యక్రమాలకు వసతి కల్పిస్తాయి. ముఖ్యంగా ఉపసంహరించుకునేలా ఉన్న సీటింగ్ తో ఇవి సాధ్యమవుతాయి. ఐరోపాలో ఫుట్ బాల్ కోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన స్టేడియాలు సాధారణం; క్రోక్ పార్క్ వంటి గేలిక్ గేమ్స్ స్టేడియాలు ఐర్లాండ్ లో సాధారణం. అయితే బేస్ బాల్ లేదా అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ కోసం ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన స్టేడియాలు యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో సాధారణం. ఫుట్ బాల్ పిచ్, రన్నింగ్ ట్రాక్ ను కలిపి రూపొందించే బహుళ ప్రయోజన డిజైన్ అత్యంత సాధారణం. అయితే కొన్ని రాజీలు పడాల్సి ఉంటుంది. ప్రధాన లోపం ఏమిటంటే స్టాండ్ లను పిచ్ నుండి, ముఖ్యంగా పిచ్ చివరల నుండి మంచి దూరంలో వెనక్కి అమర్చాలి. కొన్ని చిన్న స్టేడియాల విషయంలో చివర్లలో స్టాండ్ లు ఉండవు. చుట్టూ స్టాండ్ లు ఉన్నప్పుడు స్టేడియం ఓవల్ ఆకారాన్ని తీసుకుంటుంది. ఒక చివర తెరిచి ఉన్నప్పుడు స్టేడియం గుర్రపు నాడా ఆకారాన్ని కలిగి ఉంటుంది. ఈ మూడు ఆకృతులు (ఓపెన్, ఓవల్, హార్స్ షూ) ముఖ్యంగా అమెరికన్ కళాశాల ఫుట్ బాల్ స్టేడియాల విషయంలో సాధారణం. దీర్ఘచతురస్రాకార స్టేడియాలు ఐరోపాలో ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. ముఖ్యంగా ఫుట్ బాల్ కోసం అనేక స్టేడియాలు నాలుగు వైపులా విభిన్నమైన స్టాండ్ లను కలిగి ఉంటాయి. ఇవి తరచుగా వివిధ పరిమాణాలు, డిజైన్లలో ఉంటాయి. స్టేడియం చరిత్రలో వివిధ కాలాల్లో ఇవి నిర్మించబడతాయి. యూరోపియన్ ఫుట్ బాల్ స్టేడియాల భిన్నమైన స్వభావం గ్రౌండ్ హాపింగ్ అనే అభిరుచికి దారితీసింది. ఇక్కడ ప్రేక్షకులు అక్కడ జరిగే ఈవెంట్ కోసం కాకుండా స్టేడియంను చూడటానికే ప్రయాణిస్తారు. ఇటీవలి కాలంలో ఐరోపాలో పూర్తిగా కొత్త ఓవల్ స్టేడియాలను నిర్మించే ధోరణి వల్ల, సాంప్రదాయవాదులు ఈ కొత్త డిజైన్లను విమర్శిస్తున్నారు. ఇవి పాత స్టేడియాల స్థానాన్ని ఆక్రమిస్తూ ప్రాణం లేకుండా ఉన్నాయని వారి వాదన. ఉత్తర అమెరికాలో బేస్ బాల్, అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ అనేవి రెండు అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన బహిరంగ ప్రేక్షకుల క్రీడలు. ఇక్కడ అనేక ఫుట్ బాల్/బేస్ బాల్ బహుళ ప్రయోజన స్టేడియాలు ముఖ్యంగా 1960ల కాలంలో నిర్మించబడ్డాయి. వాటిలో కొన్ని విజయవంతమయ్యాయి. బేస్ బాల్, ఫుట్ బాల్ అవసరాలు గణనీయంగా భిన్నంగా ఉన్నందున 1972-1973లో కాన్సాస్ సిటీలో ట్రూమాన్ స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ తో ప్రారంభమై 1990లలో వేగవంతం కావడంతో సింగిల్-పర్పస్ (ఏకైక ప్రయోజన) స్టేడియాల నిర్మాణం వైపు ధోరణి మళ్లింది. అనేక సందర్భాల్లో మ్యూచువల్ పార్కింగ్ స్థలాలు, ఇతర సౌకర్యాలను పంచుకోవడానికి వీలుగా బేస్ బాల్ పార్క్ కు ఆనుకుని అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ స్టేడియం నిర్మించబడింది. మేజర్ లీగ్ సాకర్ పెరుగుదలతో ఆ క్రీడ అవసరాలకు మెరుగ్గా సరిపోయేలా 1990ల చివరి నుండి సాకర్-నిర్దిష్ట స్టేడియాల నిర్మాణం కూడా పెరిగింది. అనేక సందర్భాల్లో మునుపటి బేస్ బాల్ స్టేడియాలు ఒక నిర్దిష్ట భూభాగం లేదా సిటీ బ్లాక్ లో సరిపోయేలా నిర్మించబడ్డాయి. దీని ఫలితంగా అనేక బేస్ బాల్ మైదానాలకు అసమాన పరిమాణాలు వచ్చాయి. ఉదాహరణకు యాంకీ స్టేడియం (1923), న్యూయార్క్ నగరంలోని బ్రాంక్స్ లో త్రిభుజాకార సిటీ బ్లాక్ పై నిర్మించబడింది. దీని ఫలితంగా పెద్ద లెఫ్ట్ ఫీల్డ్ డైమెన్షన్, కానీ చిన్న రైట్ ఫీల్డ్ డైమెన్షన్ ఏర్పడింది. యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో మరింత ఆధునిక ఫుట్ బాల్ స్టేడియాలు నిర్మించబడక ముందు ఫెన్వే పార్క్, పోలో గ్రౌండ్స్, రిగ్లీ ఫీల్డ్, కోమిస్కీ పార్క్, టైగర్ స్టేడియం, గ్రిఫిత్ స్టేడియం, మిల్వాకీ కౌంటీ స్టేడియం, షిబే పార్క్, ఫోర్బ్స్ ఫీల్డ్, యాంకీ స్టేడియం (1923), స్పోర్ట్స్ మాన్స్ పార్క్ వంటి అనేక బేస్ బాల్ పార్క్ లను నేషనల్ ఫుట్ బాల్ లీగ్ లేదా అమెరికన్ ఫుట్ బాల్ లీగ్ ఉపయోగించాయి. నేటి ఏకైక వినియోగ స్టేడియాలతో పాటు డౌన్ టౌన్ ప్రాంతాలకు దగ్గరగా రెట్రో-శైలి బాల్ పార్క్ ల ధోరణి కూడా ఉంది. ఓరియోల్ పార్క్ ఎట్ కామ్డెన్ యార్డ్స్ అనేది మేజర్ లీగ్ బేస్ బాల్ కోసం నిర్మించిన మొదటి బాల్ పార్క్. ఇందులో 21వ శతాబ్దపు సౌకర్యాలతో పాటు 20వ శతాబ్దపు ప్రారంభ శైలిని ఉపయోగించారు. తైవాన్ లో ఒక సౌర శక్తి ఆధారిత స్టేడియం ఉంది, ఇది పనిచేయడానికి అవసరమైనంత శక్తిని ఉత్పత్తి చేస్తుంది. అభిమానుల స్వరాల వల్ల కలిగే శబ్దాన్ని పెంచడానికి స్టేడియం డిజైనర్లు తరచుగా ధ్వనిశాస్త్రం (అకౌస్టిక్స్) ని అధ్యయనం చేస్తారు. తద్వారా ఉత్సాహభరితమైన వాతావరణాన్ని సృష్టించడం వారి లక్ష్యం. లైటింగ్ ఫ్లడ్ లైట్ల ఆగమనం వరకు పెద్ద ప్రాంతాలలో ఆడే చాలా ఆటలు సహజ కాంతిపై ఆధారపడాల్సి వచ్చేది. బ్రమాల్ లేన్ మొదటి ఫ్లడ్ లైట్ స్టేడియంగా నివేదించబడింది. చీకటి శీతాకాలపు మధ్యాహ్నాల సమయంలో షెఫీల్డ్ లోని బ్రమాల్ లేన్ లో ఫ్లడ్ లిట్ ప్రయోగాత్మక మ్యాచ్ లు జరిగినప్పుడు ఫుట్ బాల్ లో ఫ్లడ్ లైటింగ్ 1878 నాటిదిగా గుర్తించవచ్చు. జాతీయ గ్రిడ్ లేకపోవడంతో బ్యాటరీలు, డైనమోల ద్వారా లైట్లకు విద్యుత్ సరఫరా జరిగేది. కాబట్టి అవి నమ్మదగినవి కావు. ఎలక్ట్రికల్ గ్రిడ్ ల అభివృద్ధి చెందినప్పటి నుండి లైటింగ్ అనేది స్టేడియం డిజైన్ లో ముఖ్యమైన అంశంగా మారింది. ఇది సూర్యాస్తమయం తర్వాత ఆటలు ఆడేందుకు వీలు కల్పించింది. పైకప్పు ఉన్న లేదా పాక్షికంగా కప్పబడిన స్టేడియాలు సహజ కాంతిని తక్కువగా అనుమతించినా ప్రజలకు ఎక్కువ ఆశ్రయం కల్పిస్తాయి. ఆధునిక స్టేడియం లైటింగ్ ఎక్కువగా లైట్-ఎమిటింగ్ డయోడ్ (LED) టెక్నాలజీ వైపు మారింది. ఇది నేటికీ అభివృద్ధి చెందుతూనే ఉంది. పాత, కాలం చెల్లిన వ్యవస్థల కంటే ఈ LED సాంకేతికత డెబ్బై నుండి ఎనభై శాతం ఇంధన ఆదాను సాధిస్తుంది. FIBA, FIFA వంటి ప్రొఫెషనల్ లీగ్ లు ఇప్పుడు అల్ట్రా-హై-డెఫినిషన్ బ్రాడ్ కాస్టింగ్ ప్రమాణాలకు అనుగుణంగా స్టేడియాలు ఉండేలా నియంత్రణ అవసరాలను అమలు చేస్తున్నాయి. ఈ మార్పు చేయడానికి సంస్థలను ప్రోత్సహించడానికి కొన్ని దేశాలు నిధుల కార్యక్రమాలు, ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలను ప్రవేశపెట్టాయి. రామి డేవిడ్ ఒరెజోన్-సాంచెజ్ చేసిన పరిశోధన ప్రకారం ఓవల్ ఆకారంలో పంపిణీ చేయబడిన దీపాలు అత్యంత సమర్థవంతమైన లైటింగ్ నమూనాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఫలితంగా అనేక స్టేడియాలు ఈ అప్ గ్రేడ్ లను పునరుత్పాదక శక్తితో జత చేస్తున్నాయి. ఫిలడెల్ఫియా ఈగల్స్ ఇటీవల LED లైటింగ్ తో పాటు పదివేల కంటే ఎక్కువ సోలార్ ప్యానెల్ లను ఏర్పాటు చేసింది. ఇది స్టేడియంల వాటేజ్ వినియోగాన్ని యాభై శాతానికి పైగా తగ్గించింది. సహజంగా కృత్రిమ లైటింగ్ కొన్ని ప్రతికూలతలకు దారితీస్తుంది. ముఖ్యంగా కప్పబడిన స్టేడియాలకు ఇది వర్తిస్తుంది. నేడు అనేక స్టేడియాలు గుమ్మటం (డోమ్) తో ఉన్నా లేదా పైకప్పుతో కప్పబడి ఉన్నప్పటికీ చాలా మంది అథ్లెట్లు ఇప్పటికీ సహజ గడ్డి మైదానాల్లో ఆడాలని డిమాండ్ చేస్తున్నారు. ఈ డిమాండ్ ను నెరవేర్చడానికి స్టేడియాలు గ్రో లైట్స్ ను (పెరగడానికి అవసరమైన లైట్లు) ఉపయోగించాల్సి వస్తుంది. ఈ అధిక శక్తి వ్యవస్థలు కాంతి కాలుష్యానికి దోహదం చేస్తాయి, అలాగే గ్రీన్ హౌస్ వాయు ఉద్గారాలను పెంచుతాయి. ఇంటర్నేషనల్ ఎనర్జీ ఏజెన్సీ అంచనా ప్రకారం ప్రపంచ కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలలో లైటింగ్ వాటా ఐదు శాతం ఉంటుంది. అంతేకాకుండా చుట్టుపక్కల నివాస ప్రాంతాలలో పడే మిగులు లైటింగ్ (స్పిల్ ఓవర్ లైటింగ్) వల్ల హృదయ సంబంధ సమస్యలు, నిద్రకు ఆటంకం వంటి అనేక ఆరోగ్య సమస్యలు కలుగుతున్నాయి. ప్రేక్షకుల ప్రాంతాలు, సీటింగ్ "ఆల్-సీటర్" స్టేడియంలో ప్రేక్షకులందరికీ సీట్లు ఉంటాయి. ఇతర స్టేడియాలలో ఈవెంట్ ను వీక్షించడానికి ప్రేక్షకులందరూ లేదా కొందరు నిలబడేలా రూపొందించబడతాయి. "ఆల్-సీటర్" అనే పదం యు.ఎస్. లో సాధారణం కాదు, ఎందుకంటే చాలా కొద్ది అమెరికన్ స్టేడియాలలో మాత్రమే నిలబడే విభాగాలు పెద్ద పరిమాణంలో ఉంటాయి. పేలవమైన స్టేడియం డిజైన్ హిల్స్ బరో విపత్తు, హేసెల్ స్టేడియం విపత్తు వంటి ప్రమాదాలకు దారితీసింది. వీటి తర్వాత అన్ని ప్రీమియర్ లీగ్, UEFA యూరోపియన్ ఛాంపియన్ షిప్ క్వాలిఫైయింగ్, FIFA వరల్డ్ కప్ క్వాలిఫైయింగ్ మ్యాచ్ లలో ప్రేక్షకులందరూ కూర్చోవల్సిన నియమాన్ని తప్పనిసరి చేశారు. సీటింగ్ ఉన్న ప్రాంతాలను "టెర్రస్ లు", "టైర్స్" లేదా "డెక్స్" అని పిలుస్తారు. వాస్తవానికి నిలబడటానికి మాత్రమే కేటాయించిన ఈ ప్రాంతాలలో ఇప్పుడు సాధారణంగా సీటింగ్ సదుపాయం కల్పిస్తున్నారు. యు.ఎస్.లో ఉపయోగించే మరొక పదం బ్లీచర్స్. ఇది వ్యక్తిగత సీట్లకు భిన్నంగా బెంచ్ సీట్లతో కూడిన ప్రాంతాలకు, ఎక్కువగా పైకప్పు లేని వాటికి ఉపయోగించబడుతుంది. సూర్యరశ్మి నేరుగా పడటం వల్ల బెంచీలు, ఆ విభాగాల్లోని వీక్షకులపై కలిగే బ్లీచింగ్ ప్రభావాన్ని (రంగు వెలిసిపోవడం) ఈ పేరు సూచిస్తుంది. అనేక స్టేడియాలు లగ్జరీ సూట్స్ (గదులు) లేదా బాక్స్ లను అధిక ధరలకు అందుబాటులో ఉంచుతాయి. ఈ సూట్లు వేదికను బట్టి పది నుండి ముప్పై మందికి వసతి కల్పిస్తాయి. సూపర్ బౌల్ వంటి ఈవెంట్లలో లగ్జరీ సూట్లకు లక్షలాది డాలర్ల ఖర్చు అవుతుంది. భద్రత, రక్షణ స్టేడియాలలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు గుమిగూడటం, తరచుగా ఈవెంట్లు జరగడం వల్ల గతంలో అనేక గుర్తించదగిన ప్రమాదాలు సంభవించాయి. కొన్ని గాయాలకు, మరణాలకు దారితీశాయి. ఉదాహరణకు ఇంగ్లండ్ లోని షెఫీల్డ్ లో ఉన్న హిల్స్ బరో స్టేడియంలో 1989 ఏప్రిల్ 15న జరిగిన హిల్స్ బరో విపత్తు ఒక మానవ తొక్కిసలాట. దీని ఫలితంగా 97 మంది మరణించారు, 765 మంది గాయపడ్డారు. ఇది బ్రిటిష్ క్రీడా చరిత్రలో అత్యంత ఘోరమైన విపత్తుగా మిగిలిపోయింది. భవిష్యత్తులో ఇలాంటి సంఘటనలు పునరావృతం కాకుండా డిజైన్, చట్టపరమైన నిబంధనల ద్వారా నిరోధించడానికి చాలా ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ముఖ్యంగా ఉగ్రవాదం లేదా హింస ముప్పు ఉన్నట్లు భావించే చోట మానవ ప్రాణనష్టాన్ని నివారించడానికి, కుటుంబాలు కలిసి ఆనందించే ప్రదేశాలుగా స్టేడియాలను ఉంచడానికి భద్రతపై అత్యంత శ్రద్ధ వహిస్తారు. ఐరోపా, దక్షిణ అమెరికాలలో ఇరవయ్యవ శతాబ్దంలో ఫుట్ బాల్ స్టేడియంల లోపల లేదా సమీపంలో హింసాత్మక మద్దతుదారుల బృందాలు పోరాడటం సాధారణంగా జరిగేది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్ లో వారిని రౌడీలు అని పిలుస్తారు. భద్రతను పెంచే నిర్మాణాత్మక లక్షణాలలో ప్రతి ప్రేక్షకుల ప్రాంతానికి ప్రత్యేక ప్రవేశ, నిష్క్రమణ మార్గాలు ఏర్పాటు చేయడం, ముఖ్యంగా హోమ్ జట్టు, విజిటర్స్ జట్టు మద్దతుదారులకు వేర్వేరు మార్గాలు, విభజన గోడలు, గాజు పిట్టగోడలు, వైబ్రేషన్ అటెన్యుయేషన్ (కంపనాలను తగ్గించేవి), స్ప్రింక్లర్ వ్యవస్థలు (నీటి తుంపర్ల ద్వారా మంటలను ఆర్పేవి) ఉంటాయి. ఆయుధాలతో కూడిన పర్యవేక్షణ, గుర్తింపు కార్డు తనిఖీలు, వీడియో నిఘా, మెటల్ డిటెక్టర్లు, అలాగే వీక్షకులు ప్రమాదకరమైన వస్తువులను తీసుకురాకుండా నిబంధనలు అమలు చేయడానికి భద్రతా శోధనలు వంటివి అనుసరించబడిన భద్రతా చర్యలలో ఉన్నాయి. రాజకీయ, ఆర్థిక సమస్యలు ఆధునిక స్టేడియాలు, ముఖ్యంగా వాటిలో అతిపెద్దవి మెగా ప్రాజెక్ట్ లు. వీటిని భారీ కార్పొరేషన్లు, అత్యంత సంపన్నులు లేదా ప్రభుత్వం మాత్రమే భరించగలవు. క్రీడాభిమానులకు తమ జట్లతో గాఢమైన భావోద్వేగ అనుబంధం ఉంటుంది. ఉత్తర అమెరికాలో, క్లోజ్డ్-లీగ్ "ఫ్రాంచైజీ" వ్యవస్థతో, వాటిని కోరుకునే నగరాల కంటే జట్లు తక్కువగా ఉన్నాయి. ఇది జట్టు యజమానులకు విపరీతమైన బేరసారాల శక్తిని సృష్టిస్తుంది. కొత్త సౌకర్యాల నిర్మాణానికి ప్రభుత్వాలు సబ్సిడీ ఇవ్వకపోతే యజమానులు జట్లను ఇతర నగరాలకు తరలిస్తామని బెదిరించవచ్చు. ఐరోపా, లాటిన్ అమెరికాలో, ఏదైనా నగరంలో బహుళ అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్ క్లబ్ లు, ప్రతి దేశంలో అనేక లీగ్ లు ఉంటాయి కాబట్టి అక్కడ అటువంటి గుత్తాధిపత్య శక్తి ఉండదు. అక్కడ స్టేడియాలు ప్రధానంగా ప్రైవేట్ డబ్బుతో నిర్మించబడతాయి. ప్రొఫెషనల్ క్రీడల వెలుపల, ప్రధాన క్రీడా కార్యక్రమాలకు ఆతిథ్యం ఇచ్చే హక్కు కోసం తీవ్రమైన పోటీ ద్వారా ప్రభుత్వాలు కూడా ఇందులో పాలుపంచుకుంటాయి. ప్రధానంగా సమ్మర్ ఒలింపిక్స్, (అసోసియేషన్ ఫుట్ బాల్) FIFA ప్రపంచ కప్ నిర్వహణ కోసం పోటీ పడుతున్నప్పుడు అంతర్జాతీయ ఒలింపిక్ కమిటీ (IOC) లేదా FIFAని సంతృప్తి పరచడానికి నగరాలు తరచుగా కొత్త స్టేడియాలను నిర్మిస్తామని ప్రతిజ్ఞ చేస్తాయి. కార్పొరేట్ నామకరణం 21వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో స్టేడియం నిర్మాణం, నిర్వహణ కోసం అయ్యే భారీ ఖర్చుల భారాన్ని తగ్గించుకునే ప్రయత్నంలో అనేక అమెరికన్, యూరోపియన్ క్రీడా జట్లు ఆ సదుపాయానికి పేరు పెట్టే హక్కులను విక్రయించాయి. ఈ ధోరణి 1970లలో ప్రారంభమైంది, కానీ 1990లలో విపరీతంగా వేగవంతమైంది. దీనివల్ల పాత, కొత్త స్టేడియాలకు స్పాన్సర్ల పేర్లను జోడించడం మొదలైంది. కొన్ని సందర్భాల్లో కార్పొరేట్ పేరు ఆ వేదికకు చాలా సంవత్సరాలుగా ఉన్న పాత పేరును భర్తీ చేస్తుంది. జర్మనీలోని వోల్ఫ్స్ బర్గ్ లో ఉన్న వోక్స్ వ్యాగన్ ఎరీనా వంటి ఇటీవల నిర్మించిన అనేక స్టేడియాలు నాన్-కార్పొరేట్ పేరుతో ఎప్పుడూ పిలవబడలేదు. స్పాన్సర్ షిప్ దృగ్విషయం అప్పటి నుండి ప్రపంచవ్యాప్తంగా వ్యాపించింది. మున్సిపాలిటీకి చెందిన కొన్ని స్టేడియాలు మిగిలి ఉన్నాయి. ఇవి తరచుగా ఆయా ప్రాంతాలకు ముఖ్యమైన పేరుతో పిలవబడతాయి (ఉదాహరణకు, బోస్టన్ ఫెన్వే పార్క్). ఇటీవలి సంవత్సరాలలో ప్రభుత్వ యాజమాన్యంలోని కొన్ని స్టేడియాలు కూడా నామకరణ-హక్కుల ఒప్పందాలకు లోబడి ఉన్నాయి. దానిద్వారా వచ్చే ఆదాయంలో కొంత భాగం లేదా మొత్తం తరచుగా అక్కడ ఆడే జట్లకు వెళుతుంది. నామకరణం చేసే కార్పొరేషన్ పేరు మారినప్పుడు లేదా ఆ ఒప్పందం ముగిసినప్పుడు స్టేడియం పేర్లు తరచుగా మారుతుండటం కార్పొరేట్ నామకరణం వల్ల కలిగే ఒక పరిణామం. ఉదాహరణకు ఫీనిక్స్ లోని చేజ్ ఫీల్డ్ ను గతంలో బ్యాంక్ వన్ బాల్ పార్క్ అని పిలిచేవారు. ఆ బ్యాంక్ ను చేజ్ కార్పొరేషన్ స్వాధీనం చేసుకున్న తర్వాత దీని పేరును మార్చారు. శాన్ ఫ్రాన్సిస్కోకు చెందిన చారిత్రాత్మక క్యాండిల్ స్టిక్ పార్క్ కు చాలా సంవత్సరాలుగా 3కామ్ పార్క్ అని పేరు పెట్టారు. అయితే స్పాన్సర్ షిప్ ఒప్పందం ముగిసినప్పుడు ఆ పేరును తొలగించారు. మాన్స్టర్ కేబుల్ ప్రొడక్ట్స్ కు చెందిన 'మాన్స్టర్ పార్క్' అనే కొత్త పేరు రావడానికి మరో రెండేళ్లు పట్టింది. ఆ స్టేడియానికి కార్పొరేట్ పేరు పెట్టడాన్ని స్థానికులు వ్యతిరేకించడంతో మాన్స్టర్ ఒప్పందం ముగిసిన తర్వాత శాన్ ఫ్రాన్సిస్కో సిటీ కౌన్సిల్ శాశ్వతంగా క్యాండిల్ స్టిక్ పార్క్ పేరును పునరుద్ధరించింది. ఇటీవల ఐర్లాండ్ లో డబ్లిన్ లోని చారిత్రాత్మక లాన్స్ డౌన్ రోడ్ కు 'అవివా స్టేడియం' గా పేరు మార్చడాన్ని తీవ్రంగా వ్యతిరేకించారు. అయితే లాన్స్ డౌన్ ను అవివా గా పునరాభివృద్ధి చేసి మే 2010లో ప్రారంభించారు. మరోవైపు కార్పొరేట్ పేరు మార్పుకు సంబంధించి ప్రారంభ ఉదాహరణలలో ఒకటైన లాస్ ఏంజిల్స్ కు చెందిన గ్రేట్ వెస్ట్రన్ ఫోరమ్ పేరు పెట్టిన బ్యాంకు కనుమరుగైనప్పటికీ చాలా సంవత్సరాల పాటు తన పేరును నిలుపుకుంది. భవనం యాజమాన్యం మారిన తర్వాత మాత్రమే ఆ కార్పొరేట్ పేరును తొలగించారు. ఈ పద్ధతి సాధారణంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ వెలుపల తక్కువగా కనిపిస్తుంది. జపాన్ కు చెందిన నిప్పాన్ ప్రొఫెషనల్ బేస్ బాల్ లీగ్ ఒక ముఖ్యమైన మినహాయింపు. ఇందులో అనేక జట్లు వాటి మాతృ సంస్థల పేర్లను కలిగి ఉంటాయి. అలాగే ఇంగ్లాండ్ లోని యూనివర్సిటీ ఆఫ్ బోల్టన్, ఎమిరేట్స్ స్టేడియాలు, జర్మనీలోని సిగ్నల్ ఇడునా పార్క్, అలియాంజ్ ఎరీనా వంటి అనేక కొత్త యూరోపియన్ ఫుట్ బాల్ స్టేడియాలకు కార్పొరేట్ పేర్లు పెట్టారు. క్రాస్లీ ఫీల్డ్, రిగ్లీ ఫీల్డ్, మొదటి, రెండవ బుష్ స్టేడియంలు వంటి పాత వేదికల పేర్లు కార్పొరేట్ నామకరణ (లేదా పేరు మార్చడం) ధోరణికి భిన్నంగా ఉంటాయి. ఈ పాత పార్కులకు ఆ క్లబ్ యజమానుల పేర్లే పెట్టారు. ఆ పేర్లతోనే వారికి ఇతర కంపెనీలు కూడా ఉండటం విశేషం. (ప్రస్తుత బుష్ స్టేడియం ఆధునిక నామకరణ హక్కుల ఒప్పందం ద్వారా ఆ పేరును పొందింది.) జర్మనీలో జరిగిన 2006 FIFA ప్రపంచ కప్ సమయంలో స్టేడియాల స్పాన్సర్ షిప్ ను FIFA నిషేధించడంతో కొన్ని స్టేడియాల పేర్లను తాత్కాలికంగా మార్చారు. ఉదాహరణకు టోర్నమెంట్ సమయంలో మ్యూనిచ్ లోని అలియాంజ్ ఎరీనాను 'FIFA వరల్డ్ కప్ స్టేడియం, మ్యూనిచ్' అని పిలిచేవారు. అదే స్టేడియాన్ని యూరోపియన్ కాంపిటీషన్ల సమయంలో "ముంచెన్ ఎరీనా" అని పిలుస్తారు. ఇదే విధమైన నిబంధనలు ఇమ్టెక్ ఎరీనా, వెల్టిన్స్-ఎరీనా లను కూడా ప్రభావితం చేస్తాయి. స్టేడియం స్పాన్సర్ అధికారిక FIFA స్పాన్సర్ అయినప్పటికీ ఈ నియమం వర్తిస్తుంది - ఉదాహరణకు జోహన్నెస్ బర్గ్ స్టేడియం (దీనిని వాణిజ్యపరంగా "కోకా-కోలా పార్క్" అని అంటారు) FIFA ప్రధాన స్పాన్సర్ లలో ఒకరి పేరును కలిగి ఉన్నప్పటికీ, 2010 FIFA ప్రపంచ కప్ సమయంలో దాని చారిత్రక పేరు ఎల్లిస్ పార్క్ స్టేడియంగానే పిలవబడింది. ఒలింపిక్స్ సమయంలో కూడా కార్పొరేట్ పేర్లను తాత్కాలికంగా భర్తీ చేస్తారు. స్థిరత్వం పర్యావరణ ప్రభావం ఆధునిక స్టేడియాలు శక్తిని గణనీయంగా ఉపయోగించడం, కార్బన్-ఇంటెన్సివ్ (కర్బన ఉద్గారాలను పెంచే) పదార్థాలపై ఆధారపడటం వల్ల ప్రధాన పర్యావరణ సమస్యలను సృష్టిస్తున్నాయి. ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్రీడా కార్యక్రమాలు మరింత ప్రజాదరణ పొందడంతో స్టేడియాలు చాలా పెద్దవిగా మారుతున్నాయి. ఫలితంగా ఎక్కువ శక్తిని ఉపయోగిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు సగటు మేజర్ లీగ్ బేస్ బాల్ (MLB) స్టేడియంలో జరిగే ఒక క్రీడా కార్యక్రమం రోజుకు 10,000 నుండి 20,000 కిలోవాట్ల విద్యుత్ ను వినియోగిస్తుంది. దీనివల్ల వార్షిక వినియోగం 1.6 మిలియన్ కిలోవాట్లు లేదా 1,620 మెగావాట్ల వరకు ఉంటుంది. దీనికి విరుద్ధంగా యునైటెడ్ స్టేట్స్ లోని ఒక ఇల్లు అరుదుగా సంవత్సరానికి 12,000 కిలోవాట్ల కంటే ఎక్కువ వినియోగిస్తుంది. ఇంతటి అధిక స్థాయి శక్తి వినియోగం శిలాజ ఇంధనాల నుండి వచ్చే గ్రీన్ హౌస్ వాయు ఉద్గారాల వాడకాన్ని గణనీయంగా పెంచుతుంది. ఉక్కు, కాంక్రీట్, తారు వంటి సాధారణ పదార్థాలను ఉపయోగించడం ద్వారా స్టేడియాలు పర్యావరణ విధ్వంసానికి మరింత దోహదం చేస్తున్నాయి. వాస్తవానికి ప్రపంచంలోని అత్యంత కార్బన్-ఇంటెన్సివ్ నిర్మాణ సామగ్రిలో కాంక్రీటు ఒకటి. స్టేడియం నిర్మాణం అభివృద్ధి చెందుతున్న కొద్దీ స్టేడియాలు రీసైకిల్ చేసిన ఉక్కు, కలప, వెదురు వంటి మరింత స్థిరమైన పదార్థాలను ఉపయోగించాలని నిపుణులు సిఫార్సు చేస్తున్నారు. అవి ఇనుము, బొగ్గు వంటి ముడి పదార్థాల వినియోగాన్ని తగ్గించడమే కాకుండా ల్యాండ్ ఫిల్ లలో (చెత్త కుప్పలు) పెద్ద వ్యర్థాలు పేరుకుపోకుండా నిరోధించడంలో కూడా సహాయపడతాయి. ఈ స్టేడియాల వల్ల పర్యావరణంపై పడే ఒత్తిడికి రవాణా సమస్యలు కూడా ప్రధాన కారణం. హెల్త్ ఎఫెక్ట్స్ ఇన్స్టిట్యూట్ ప్రకారం ఆధునిక ఉత్తర అమెరికా స్టేడియాల చుట్టూ పెరిగిన ట్రాఫిక్ ఎక్స్పోజర్ జోన్లను సృష్టిస్తుంది. ఇది వాటి చుట్టూ నివసించే 30-40% ప్రజలను సంభావ్య ఆరోగ్య సమస్యల ప్రమాదంలో పడేస్తుంది . తమ కార్బన్ పాదముద్రను తగ్గించుకోవడానికి సోలార్ ప్యానెల్ లు, అధిక సామర్థ్యపు లైటింగ్ ను అమలు చేయడం ద్వారా అనేక స్టేడియాలు ఈ సమస్యలను ఎదుర్కోవడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాయి. వ్యర్థాల ఉత్పత్తి స్టేడియాల ప్రతికూల పర్యావరణ ప్రభావాలను మరింత పెంచుతుంది. స్టేడియాలు తరచుగా అమ్ముడవుతుండటంతో మూస:Clarify span అవి పెద్ద మొత్తంలో ఘన వ్యర్థాలను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. అవి ల్యాండ్ ఫిల్ లలో పేరుకుపోతాయి. కొన్ని స్టేడియాలు దీనిని ఎదుర్కోవడానికి సమర్థవంతమైన చర్యలను ప్రదర్శించాయి. ఉదాహరణకు ఫిలడెల్ఫియా ఈగల్స్ కు నిలయమైన లింకన్ ఫైనాన్షియల్ ఫీల్డ్ 99% వ్యర్థాలను ల్యాండ్ ఫిల్ ల నుండి దారి మళ్లించింది. వంద శాతం స్వచ్ఛమైన శక్తితో పనిచేస్తోంది. లాస్ వెగాస్ రైడర్స్ కు నిలయమైన అల్లెజియంట్ స్టేడియం ఆహార సేకరణ కార్యక్రమాన్ని, బయోమాస్ యంత్రాల ప్రోగ్రామ్ ను అమలు చేసింది. ఇది ల్యాండ్ ఫిల్ కు వెళ్లే వ్యర్థాలను తగ్గించింది. ఈ మార్పుల ఫలితంగా గ్రీన్ స్టేడియాల నిర్మాణం, అభివృద్ధి పెరిగింది. అవి పునరుత్పాదక శక్తి, నీటి సంరక్షణ, తక్కువ కార్బన్ పదార్థాలను చేర్చడం ద్వారా పర్యావరణంపై కలిగే ఈ ప్రతికూల ప్రభావాలను పరిష్కరిస్తాయి. ఆకుపచ్చని (గ్రీన్) లక్షణాలను అనుభవించడం కోసం మ్యాచ్ లకు హాజరు కావడానికి ఎక్కువ చెల్లించడానికి అభిమానుల సుముఖతను ఒక ఛాయిస్ ప్రయోగం ద్వారా వచ్చిన డేటా చూపించింది. ఒక విశ్లేషణ ప్రకారం ఈ సాంకేతికతలను పొందుపరిచే స్టేడియాలు టిక్కెట్ ధరల పెరుగుదల ఉన్నప్పటికీ వాటి టిక్కెట్ విక్రయాలను పెంచుకోగలవు. సామాజిక ప్రభావం పర్యావరణ స్థిరత్వ ఆందోళనలకు అతీతంగా స్టేడియాలు సామాజిక స్థిరత్వంపై కూడా ఒత్తిడి తెస్తాయి. స్టేడియాల నిర్మాణం కొన్నిసార్లు సామాజిక అన్యాయాన్ని, అసమానతను ప్రోత్సహిస్తుంది. ముఖ్యంగా అట్టడుగు వర్గాలకు ఈ ముప్పు ఉంటుంది. తక్కువ ఆదాయం ఉన్న లేదా మైనారిటీ పొరుగు ప్రాంతాల చుట్టూ స్టేడియం నిర్మాణం జరిగితే అక్కడి నివాసితులను స్థానభ్రంశం చేస్తుంది. ఆధునికీకరణను వేగవంతం చేస్తుంది. స్థానిక సంఘాలపై గణనీయమైన పర్యావరణ ఒత్తిడిని కలిగిస్తుంది. ఫ్లోరిడాలోని సెయింట్ పీటర్స్ బర్గ్ లో ఉన్న ట్రాపికానా ఫీల్డ్, తంపా బే రేస్ కు నిలయం, దీనికి ఇదొక ప్రధాన ఉదాహరణ. ఇక్కడ దాని నిర్మాణం చుట్టుపక్కల ఉన్న నల్లజాతీయుల పరిసరాలను విచ్ఛిన్నం చేసింది. దశాబ్దాలుగా ఉన్న జాతి అన్యాయాన్ని మరింతగా పెంచింది. విపరీతమైన హైవే అభివృద్ధి వల్ల ఇప్పటికే పర్యావరణ సవాళ్లను ఎదుర్కొంటున్న అభివృద్ధి చెందుతున్న నల్లజాతి సంఘానికి నిలయమైన దాదాపు 86 ఎకరాల స్థలంలో ఉన్న గ్యాస్ ప్లాంట్ జిల్లాలో 1990లో నిర్మించబడిన ఈ స్టేడియం నిర్మాణం, పట్టణ అభివృద్ధి వల్ల అప్పటికే స్థిరపడిన సమాజాన్ని విచ్ఛిన్నం చేశాయి. అనేక కుటుంబాలు, నల్లజాతీయుల యాజమాన్యంలోని వ్యాపారాలను ఆ ప్రాంతం నుండి బయటకు నెట్టివేసింది. ఇలా ఉన్నప్పటికీ సామాజిక క్రియాశీలత, పర్యావరణ క్రియాశీలత, దౌత్యం, ప్రజారోగ్యం తదితర మార్పులను తీసుకురాగల శక్తివంతమైన సాధనంగా క్రీడ కొనసాగుతోంది. అదేవిధంగా క్రీడలు ఆడే స్టేడియాలు కూడా మార్పు తీసుకురాగలవు. పర్యావరణ అవగాహన పెరగడం, జట్టు యాజమాన్యాలు తమ స్టేడియాలలో స్థిరమైన పద్ధతులను (ముఖ్యంగా పునరుత్పాదక శక్తి, వ్యర్థాల నిర్వహణ) పొందుపరచాలని పిలుపునివ్వడం దృష్ట్యా విస్తృత సామాజిక ఆందోళన కారణంగా స్టేడియాలు పర్యావరణపరంగా మరింత సాధ్యపడేవిగా మారుతున్నాయి. స్టేడియాల నిర్మాణం కొనసాగుతున్నందున, సామాజిక ఒత్తిడి పెరుగుతూనే ఉన్నందున స్టేడియం స్థిరత్వ ప్రమాణాలలో నిరంతర అభివృద్ధి చక్రం ఆవిర్భవిస్తుంది. స్టేడియం స్థిరత్వాన్ని ప్రభావితం చేయగల సామర్థ్యం సమాజానికి ఉందని ఇది చూపిస్తుంది. సంగీత వేదికలు దశాబ్దాలుగా సాంప్రదాయ సంగీతం వంటి కచేరీలను వాటిలో ప్రదర్శించినప్పటికీ 1960ల ప్రారంభంలో స్టేడియాలు జనాదరణ పొందిన సంగీతానికి ప్రత్యక్ష వేదికలుగా ఉపయోగించడం ప్రారంభించాయి. ఇది "స్టేడియం రాక్" అనే పదం పుట్టుకకు దారితీసింది. ముఖ్యంగా హార్డ్ రాక్, ప్రోగ్రెసివ్ రాక్ రూపాలకు ఇది ఊతమిచ్చింది. 1965లో న్యూయార్క్ లోని షియా స్టేడియంలో బీటిల్స్ ఆడిన నాటి నుండి స్టేడియం రాక్ మూలాలు ఉన్నట్లుగా భావిస్తారు. అలాగే 1960ల చివరలో రోలింగ్ స్టోన్స్, గ్రాండ్ ఫంక్ రైల్ రోడ్, లెడ్ జెప్పెలిన్ వంటి బ్యాండ్ ల ద్వారా అమెరికన్ టూర్ల కోసం పెద్ద స్టేడియాలను ఉపయోగించడం కూడా ముఖ్యమైన అంశం. 1970ల మధ్యకాలంలో యాంప్లిఫికేషన్, సౌండ్ సిస్టమ్స్ సామర్థ్యం పెరగడంతో పెద్ద పెద్ద వేదికలను ఉపయోగించడానికి వీలుపడింది. తద్వారా ఈ ధోరణి అభివృద్ధి చెందింది. పొగ, బాణాసంచా కాల్చడం, అధునాతన లైటింగ్ షోలు ఎరీనా రాక్ ప్రదర్శనలలో ప్రధానమైనవిగా మారాయి. ఈ శకంలోని ముఖ్యమైన బ్యాండ్ లలో జర్నీ, REO స్పీడ్ వాగన్, బోస్టన్, ఫారినర్, స్టైక్స్, కిస్, పీటర్ ఫ్రాంప్టన్, క్వీన్ ఉన్నాయి. 1980లలో ఎరీనా రాక్ పై గ్లామ్ మెటల్ బ్యాండ్ల ఆధిపత్యం కొనసాగింది. ఏరోస్మిత్ మార్గదర్శకత్వంలో మోట్లీ క్రూ, క్వైట్ రైట్, W.A.S.P., ర్యాట్ వంటి బ్యాండ్లు కొనసాగాయి. 1980ల నుండి గ్రేట్ ఫుల్ డెడ్, మడోన్నా, మైఖేల్ జాక్సన్, బియోన్స్, లేడీ గాగా, టేలర్ స్విఫ్ట్ లతో సహా రాక్, పాప్, ఫోక్ స్టార్లు పెద్ద ఎత్తున స్టేడియం ఆధారిత కచేరీ పర్యటనలను చేపట్టారు. ఇవి కూడా చూడండి ఆర్కిటెక్చరల్ స్ట్రక్చర్ భవన-యేతర నిర్మాణాలు రకాల జాబితా ఆంఫీథియేటర్ జంబోట్రాన్ పెర్ఫార్మింగ్ ఆర్ట్స్ సెంటర్ క్రీడా ప్రాంగణం స్పోర్ట్స్ కాంప్లెక్స్ థియేటర్ ఇండోర్ ఎరీనాల జాబితా క్రీడలకు హాజరైన వారి గణాంకాల జాబితా స్టేడియాల జాబితా మూలాలు గ్రంథ పట్టిక John, Geraint; Sheard, Rod; Vickery, Ben (2016). Stadia: The Populous Design and Development Guide. doi:10.4324/9781315751214. ISBN 978-1-317-61448-7. Lisle, Benjamin D. (2017). Modern Coliseum: Stadiums and American Culture. Philadelphia: U of Pennsylvania Press. p. 321. Serby, Myron W. (1930). The Stadium; A Treatise on the Design of Stadiums and Their Equipment. New York, Cleveland: American Institute of Steel, inc. OCLC 23706869. బయటి లింకులు "Stadium Guide". "Stadium Journey". మూస:Infrastructure