ئاگرۆئیکۆلۆجی

ئاگرۆئیکۆلۆجی (یان ژینگەناسیی کشتوکاڵی) بوارێکی ئەکادیمییە کە لەو پڕۆسە ژینگەییانە دەکۆڵێتەوە کە لە سیستمەکانی بەرھەمھێنانی کشتوکاڵیدا جێبەجێ دەکرێن. بەکارھێنانی بنەما ژینگەیییەکان دەتوانێت پێشنیاری شێوازە نوێیەکانی بەڕێوەبردن لە سیستمە ژینگەیییە کشتوکاڵییەکاندا بکات. ئەم زاراوەیە دەتوانێت ئاماژە بێت بۆ زانستێک، بزووتنەوەیەک، یان کارێکی کشتوکاڵی. پسپۆڕانی ئاگرۆئیکۆلۆجی لە جۆرە جیاوازەکانی سیستمە ژینگەیییە کشتوکاڵییەکان دەکۆڵنەوە. بواری ئاگرۆئیکۆلۆجی بەستراوە نییە بە یەک شێوازی دیاریکراوی کشتوکاڵکردن، چ ئۆرگانی، نوێبوونەوەی، یەکگرتوو، یان پیشەسازی، چڕ یان بەرفراوان بێت، ھەرچەندە ھەندێک کەس ناوی ئاگرۆئیکۆلۆجی بە تایبەتی بۆ کشتوکاڵی جێگرەوە بەکاردەھێنن. پێناسە ئاگرۆئیکۆلۆجی بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک شێوازێکی یەکگرتوو پێناسە دەکرێت کە لە پەیوەندییە ژینگەیی، کۆمەڵایەتی و ئابوورییەکانی ناو سیستمە کشتوکاڵییەکان دەکۆڵێتەوە. داڵگارد و ھاوکارانی ئاماژە بە ئاگرۆئیکۆلۆجی دەکەن وەک لێکۆڵینەوە لە کارلێکەکانی نێوان ڕوەکەکان، ئاژەڵەکان، مرۆڤەکان و ژینگە لە ناو سیستمە کشتوکاڵییەکاندا. فرانسیس و ھاوکارانیشی بە ھەمان شێوە ئەم پێناسەیە بەکاردەھێنن، بەڵام پێیان وابوو کە دەبێت تەنیا بۆ بەرھەمھێنانی خۆراک بێت. ئاگرۆئیکۆلۆجی شێوازێکی گشتگیرە کە ھەوڵ دەدات کشتوکاڵ و کۆمەڵگە ناوخۆیییەکان لەگەڵ پڕۆسە سروشتییەکان بگونجێنێت بۆ بەرژەوەندیی ھاوبەشی سروشت و بژێوی ژیان. ئاگرۆئیکۆلۆجی لە بنەڕەتدا فرەبوارە، بە زانستەکانی وەک وەرزێری (ئاگرۆنۆمی)، ژینگەناسی، زانستی ژینگە، کۆمەڵناسی، ئابوورناسی، مێژوو و ئەوانی ترەوە. ئاگرۆئیکۆلۆجی زانستە جیاوازەکان بەکاردەھێنێت بۆ تێگەیشتن لە توخمەکانی سیستمە ژینگەیییەکان وەک تایبەتمەندییەکانی خاک و کارلێکی نێوان ڕوەک و مێروو، ھەروەھا زانستە کۆمەڵایەتییەکان بەکاردەھێنێت بۆ تێگەیشتن لە کاریگەرییەکانی شێوازەکانی کشتوکاڵکردن لەسەر کۆمەڵگە لادێنشینەکان، ئاستەنگە ئابوورییەکان لە پەرەپێدانی ڕێگا نوێیەکانی بەرھەمھێنان، یان فاکتەرە کولتوورییەکان کە شێوازەکانی کشتوکاڵکردن دیاری دەکەن. تایبەتمەندییەکانی سیستمە ژینگەیییە کشتوکاڵییە لێکۆڵدراوەکان دەکرێت بریتین بن لە: بەرھەمداری، سەقامگیری، بەردەوامی و دادپەروەری. ئاگرۆئیکۆلۆجی تەنیا لە ئاستێکی دیاریکراودا سنووردار نییە؛ دەکرێت لە جینێکی تاکەکەسەوە تا تەواوی دانیشتووانێک، یان لە کێڵگەیەکی تاکی ناو کێڵگەیەکی دیاریکراوەوە تا سیستمە جیھانییەکان بگرێتەوە. جۆرەکان ئاگرۆئیکۆلۆجی دەکرێت بە چەندین شێوازی جیاواز وەسف بکرێت. یەکێک لە تێڕوانینەکان جەخت لەسەر ئاگرۆئیکۆلۆجیی سیستمی ژینگەیی دەکاتەوە، کە لە ژینگەناسیی سیستمەکانەوە وەرگیراوە و سەرنج دەخاتە سەر تێگەیشتن لە کێڵگەکان وەک سیستمە ژینگەیییە یەکگرتووەکان. ئەم شێوازە شیکاری بۆ ڕۆیشتنی وزە، سووڕی ماددە خۆراکییەکان، و کارلێکە ژینگەیییەکان لە نێوان پێکھاتە زیندوو و نازیندووەکانی سیستمێکی ژینگەیی کشتوکاڵی دا دەکات. سەرچاوەکان