Gizli Müşahidə Muzeyi

Gizli Müşahidə Muzeyi (alb. Muzeu i Përgjimeve të Sigurimit të Shtetit) – Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərində yerləşən tarix muzeyi. Binanın fasadı sarmaşıq bitkilərinin yarpaqları ilə örtüldüyü üçün muzey Yarpaqlar Evi (alb. Shtëpia me Gjethe) kimi tanınır. Tarixi Muzeyin yerləşdiyi binanın tikintisi 1931-ci ildə tamamlanmışdır. Binanın ilkin təyinatı Albaniyanın ilk mamalıq klinikası ev sahibliyi etmək olmuşdur. 1943-cü ildə Almaniya Albaniyanı işğal etdikdən sonra bina Gestapo tərəfindən istifadə olunmağa başlamış və nasistlərin Albaniyadakı kəşfiyyat əməliyyatları üçün baş qərargah rolu oynamışdır. Bina Soyuq müharibə dövründə – 1944-cü ildən 1991-ci ilə qədər Albaniyanın təhlükəsizlik, kəşfiyyat və gizli polis təşkilatı olan "Siqurimi" tərəfindən baş qərargah kimi istifadə olunmuşdur. 23 may 2017-ci ildə muzeyə çevrilmiş və ictimaiyyətə açılmışdır. Muzeyin açılışında Albaniyanın baş naziri Edi Rama iştirak etmişdir. Muzey 2020-ci ildə Avropa Şurası tərəfindən Avropada İlin Muzeyi Mükafatına layiq görülmüşdür. Ekspozisiya Girişdə yazılan lövhədə qeyd olunur ki, muzey "kommunist rejimi dövründə izlənilmiş, saxlanılmış, təqib edilmiş, həbs edilmiş və edam olunmuş günahsız insanlara həsr olunmuşdur". Tirana şəhərinin mərkəzində yerləşən muzey binası 31 otaqdan ibarətdir. Muzeydə Albaniyanın kommunist rejimi tərəfindən vətəndaşlara qarşı istifadə olunmuş müşahidə, nəzarət və dindirmə texnikalarına aid materiallar sərgilənir. "Siqurimi" təşkilatının gizli fəaliyyətinə aid sənədlər muzeydə nümayiş etdirilir. Əsas kolleksiyalardan biri monitorinq təchizatları və gizli dinləmə cihazlarıdır. İstintaq otaqlarında vətəndaşlardan fiziki zorakılıq yolu ilə etirafların əldə olunması əyani nümayiş etdirmək üçün vizual texnikadan istifadə olunub. Muzeydə fotoqrafiya üçün nəzərdə tutulmuş qaranlıq otaq və barmaq izlərini təyin etmək üçün laboratoriya yerləşir. Muzeyin bağçasında bir sıra instalyasiyalar yaradılıb. Burada qalın beton qapılarla qorunan yeraltı tunelə giriş yerləşir. Muzey 9 bölmədən ibarətdir. Birinci bölmə proloq bölməsidir və burada binanın tarixi haqqında məlumat verilir. İkinci bölmədə gizli mikrofonlar sərgilənir. Üçüncü bölmə "Düşmən kimdir?" adlanır. Buradakı otaqlardan biri kommunist rejim tərəfindən edam edilmiş şəxslərin adlarına həsr olunub. Dördüncü bölmə xarici qüvvələrdən izolyasiya olunmaq haqqındadır. Beşinci bölmədə 1970-ci illərin yaşayış otağının şəraiti yaradılmışdır. Altıncı bölmə gündəlik həyata həsr olunmuşdur. Burada rejim tərəfindən təqib olunan ailələrin telefon siyahısı verilmişdir. Yeddinci bölmə "Keçmişin səsləri" adlanır. Burada dindirmə prosesi zamanı qeydə alınmış səs yazıları ilə tanış olmaq olar. Səkkizinci bölmə "Panoptikon" adlanır və burada laboratoriya yerləşir. Sonuncu bölmə "Möhtəşəm olmayan keçmiş" adlanır. İstinadlar Xarici keçidlər muzeugjethi.gov.al — rəsmi saytı