Akademia e Shkencave e Shqipërisë

Akademia e Shkencave e Shqipërisë, e themeluar më 1972, është institucioni më i rëndësishëm shkencor në Republikën e Shqipërisë. Ajo përfshin shkencëtarë nga më të shquarit, akademikë, të cilët zhvillojnë veprimtari shkencore në institute dhe qendra kërkimore, si dhe organizma të tjerë shkencorë brenda dhe jashtë vendit. Akademia ka 24 anëtarë, akademikë; 10 anëtarë, akademikë të asociuar, 26 anëtarë nderi dhe 1 anëtarë nderi i ndarë nga jeta. Akademia ka dy seksione: Seksionin e Shkencave Shoqërore dhe Albanologjike dhe Seksionin e Shkencave Natyrore dhe Teknike. Në strukturën e saj përfshihen gjithashtu, Njësia e Projekteve të Kërkim-Zhvillimit Teknologjik e Inovacioneve, Dega e Marrëdhënieve me Jashtë dhe me Publikun, Biblioteka Shkencore dhe Botimet. Akademia Akademia e Shkencave e Shqipërisë u hap në vitin 1972 me përpjekjet e profesor Aleks Buda, i cili u emërua dhe presidenti i parë i saj. Fillimisht kishte 17 anëtare dhe 5 anetarë korespodentë. Akademia e Shqipërisë përfshin shkencëtarë nga më të shquarit - akademikë, institute dhe qendra kërkimore, si dhe organizma të tjerë shkencorë. Aktualisht Akademia ka 30 anëtarë - akademikë dhe 13 institucione kërkimore. Akademia ndahet në dy seksione: Seksioni i Shkencave Shoqërore Albanologjike dhe Seksioni i Shkencave Natyrore e Teknike. Në strukturën e saj, përfshihen gjithashtu Qendra e Enciklopedisë Shqiptare, Njësia e Projekteve, Dega e Marrëdhënieve me Jashtë, Sektori i Botimeve dhe Biblioteka Shkencore Qendrore. Funksionet kryesore Akademisë janë: kryerja e studimeve dhe kërkimeve me karakter teorik e praktik në fusha të ndryshme të shkencave shoqërore albanologjike, natyrore e teknike dhe mundësimi i zbatimit të këtyre studimeve në praktikë; i ofron Qeverisë këshillimin dhe ekspertizën e nevojshme në zgjidhjen e çështjeve të rëndësishme në zhvillimin e vendit; bashkëpunimi me universitetet dhe institucionet e tjera kërkimore; përkrah dhe nxit pjesëmarrjen aktive të shoqatave, të fondacioneve shkencore dhe bashkëpunëtorëve në veprimtarinë shkencore; organizimi i veprimtarive kombëtare dhe ndërkombëtare që lidhen me shkencën. Historia Akademia e Shkencave e Shqipërisë i ka rrënjët në të kalurën e largët kur shqiptarët punonin në fusha të ndryshme shkencore. Themelimit të Akademisë i paraprinjë katë faza : faza e Akademisë së Voskopojës, e Rilindjes, e mes dy luftërave, dhe faza pas çlirimit deri te formimi i plotë i Akademisë së mirëfilltë. Anëtarë të rregullt Adnan Kastrati, mjek Albert Doja, antropolog Apollon Baçe, arkeolog Arben Merkoçi, kimist Artan Fuga, sociolog Bahri Beci, gjuhëtar Bashkim Resuli, mjek Beqir Meta, historian Besim Elezi, mjek Dhimitër Haxhimihali kimist Fatos Kongoli, shkrimtar Floran Vila, fizikan Floresha Dado, letërsi Gudar Beqiraj, matematikan Jani Thomai, gjuhëtar Jani Vangjeli, biolog Jorgaq Kaçani, inxhinjer mekanik Muzafer Korkuti, arkeolog Nazim Gruda, bujqësi Neki Frashëri, matematikan Pëllumb Xhufi historian Vasil S. Tole, kompozitor dhe etnomuzikolog Xhevahir Spahiu, shkrimtar Akademikë që nuk jetojnë Aleks Buda, historian (ish-kryetar, 1972-1993) Shaban Demiraj, gjuhëtar (ish kryetar, 1993-1997) Androkli Kostallari, gjuhëtar Bajram Preza, mjek Bedri Dedja, pedagogji, psikologji Besim Daja, inxhinjer ndërtimi Dhimitër Shuteriqi, shkrimtar Eduard Sulstarova, gjeofizikan Eqerem Çabej, gjuhëtar Farudin Hoxha, inxhinjer hidroteknik Fejzi Hoxha, mjek Hajredin Kumbaro, inxhinjer metalurg Hekuran Mara, ekonomist Hysen Laçej, agronom Ismail Kadare, shkrimtar Jorgo Bulo, letërsi Josif Adhami, mjek Kolec Topalli, gjuhëtar Kolë Paparisto, botanist Kolë Popa, kimist Mahir Domi, gjuhëtar Odhise Paskali (Skulptor, Nder i Kombit) Petraq Pilika, matematikan Petrit Gaçe, mjek Petrit Radovicka inxhinjer energjitike Selaudin Bekteshi, mjek Sotir Kuneshka, fizikan Stefanaq Pollo, historian Teki Biçoku, gjeofizikan Tish Daija, muzikolog Zef Kakarriqi, veteriner Teki Tartari, biolog Zija Këlliçi, inxhinjer ndërtimi Salvator Bushati, gjeofizikan Anëtarë të jashtëm Alain Ducellier, Francë Ardian Vehbiu, SHBA Antonio La Pergola, Itali Dervish Rozhaja, Kosovë Eric Hamp, SHBA Idriz Ajeti, Kosovë Ferid Murati, SHBA Mark Krasniqi, Kosovë Rexhep Qosja, Kosovë Andrea Pieroni, Itali Victor A. Friedman, SHBA Titos Jochalas, Greqi Sabri Hamiti, Kosovë Mehmet Kraja, Kosovë Fejzullah Krasniqi, Kosovë Shiko edhe Akademia e Kosovës AJNTS Burimet Lidhje të jashtme Akademia e shkencave e Shqipërisë