Ministria e Arsimit e Shqipërisë

Ministria e Arsimit është një ministri e Këshillit të Ministrave të Shqipërisë, përgjegjëse për hartimin dhe zbatimin e politikave në fushën e arsimit në Shqipëri. Ministrja aktuale është Mirela Kumbaro, e cila mban këtë detyrë që nga shtatori 2025. Historiku Me Shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë më 1912 u krijuan kushtet për organizimin e një sistemi arsimor shtetëror shqiptar. Në qeverinë e parë shqiptare, Luigj Gurakuqi u emërua ministër i Arsimit, duke e vendosur arsimin ndër fushat kryesore të ndërtimit institucional të shtetit të ri. Gjuha shqipe u afirmua si gjuhë e administrimit dhe e mësimit, ndërsa u ndërmorën përpjekje për hapjen e shkollave shqipe, përgatitjen e teksteve mësimore dhe shtrirjen e arsimit në zona të ndryshme të vendit. Gjatë Luftës së Parë Botërore, pavarësisht copëzimit administrativ të vendit, u vijua puna për organizimin e arsimit shqip. Në këtë periudhë veproi Drejtoria e Përgjithshme e Arsimit me qendër në Shkodër, si dhe disa drejtori vartëse në qendra të rëndësishme të vendit. Një rol të veçantë pati edhe Komisia Letrare Shqipe, e themeluar në Shkodër në vitin 1916, e cila ndikoi në njësimin gjuhësor dhe në përgatitjen e materialeve shkollore në gjuhën shqipe. Në vitet 1920–1924 u zhvilluan disa kongrese arsimore, ndër të cilat kongreset e Lushnjës dhe i Tiranës, që synuan njësimin e shkollës shqipe, forcimin e karakterit kombëtar të arsimit dhe përcaktimin e parimeve laike të sistemit shkollor. Gjatë viteve 1920 dhe 1930 u zgjerua rrjeti i institucioneve arsimore, me shkolla të mesme, normale, teknike dhe profesionale në qytetet kryesore të vendit, si Korça, Shkodra, Gjirokastra, Vlora, Tirana dhe Kavaja. Në periudhën ndërmjet dy luftërave botërore, arsimi fillor u bë i detyrueshëm dhe arsimi i mesëm u konsolidua gradualisht në qendrat kryesore urbane. Një nga ndërhyrjet më të rëndësishme të shtetit shqiptar në këtë fushë ishte reforma arsimore e vitit 1933, e cila parashikoi shtetëzimin e shkollave private dhe të huaja dhe synoi forcimin e kontrollit shtetëror mbi sistemin arsimor. Pas reformës arsimore të vitit 1933, zhvillimet në fushën e arsimit u ndërprenë dhe u riorientuan nga ndryshimet politike të fundviteve ’30 dhe periudhës së Luftës së Dytë Botërore. Gjatë pushtimit italian (1939–1943) dhe më pas atij gjerman (1943–1944), sistemi arsimor shqiptar u ndikua nga politikat e administratave pushtuese, duke u përdorur edhe si instrument i propagandës dhe i integrimit kulturor. Megjithatë, në këtë periudhë pati edhe përpjekje për zgjerimin e arsimit shqip në territore me popullsi shqiptare jashtë kufijve të shtetit shqiptar. Pas vitit 1945, me vendosjen e regjimit komunist, arsimi u organizua si pjesë e sistemit shtetëror të centralizuar dhe u lidh ngushtë me objektivat ideologjike të regjimit. U ndërmorën fushata të gjera kundër analfabetizmit dhe u zgjerua ndjeshëm rrjeti i shkollave në të gjithë territorin e vendit. Reforma të rëndësishme u realizuan në vitet 1960, duke përfshirë kalimin në arsimin e detyrueshëm tetëvjeçar dhe forcimin e lidhjes së arsimit me ekonominë e planifikuar. Në këtë periudhë u zhvillua edhe arsimi i lartë, me krijimin dhe konsolidimin e institucioneve universitare, ndër të cilat një rol qendror pati Universiteti i Tiranës. Megjithatë, sistemi arsimor karakterizohej nga centralizimi i fortë, kontrolli ideologjik dhe kufizimi i autonomisë akademike. Pas vitit 1990, me kalimin drejt pluralizmit politik dhe ekonomisë së tregut, sistemi arsimor shqiptar hyri në një fazë reformimi të thellë. Reformat synuan depolitizimin e programeve mësimore, decentralizimin e administrimit dhe përafrimin me standardet evropiane. Në arsimin e lartë, një rol të rëndësishëm pati përfshirja në Procesin e Bolonjës dhe adoptimi i strukturave të reja akademike. Në vitin 2012 u miratua ligji për sistemin arsimor parauniversitar, i cili përcaktoi parimet themelore të funksionimit të arsimit në Shqipëri. Në vitet e fundit, politikat arsimore janë orientuar drejt rritjes së cilësisë, digjitalizimit dhe lidhjes së arsimit me tregun e punës, në përputhje me strategjitë kombëtare të zhvillimit. Emërtimet e mëparshme Ministria e Arsimit (vite të ndryshme) Ministria e Arsimit dhe Shkencës (vite të ndryshme) Ministria e Arsimit dhe Sportit (2013–2025) Ministria e Arsimit (2025– ) Institucionet në varësi Qendra e Shërbimeve Arsimore Agjencia Kombëtare e Arsimit Parauniversitar Agjencia Kombëtare e Kërkimit Shkencor dhe Inovacionit Agjencia Kombëtare e Financimit të Arsimit të Lartë Agjencia e Sigurimit të Cilësisë në Arsimin e Lartë Biblioteka Kombëtare e Shqipërisë Zyrtarë (1912–tani) Referime