Katedralja e Shën Shtjefnit, Shkodër

Kisha Katolike e Shën Shtjefnit (tsk. Kisha Katolike e Shën Stefanit), e njohur në popull si Kisha e Madhe, është katedralja e qytetit të Shkodrës në Shqipërinë veriperëndimore dhe selia e Arqipeshkvisë Shkodër-Pult. Katedralja i kushtohet Shën Shtjefnit, pajtor i qytetit sipas besimit katolik. Gjatë rrethimit të Shkodrës (1912–1913) katedralja u dëmtua nga bombardimet malazeze, veçanërisht nga ana juglindore, duke shkaktuar zjarr në kambanore. Katedralja u mbyll në vitin 1967 duke u shndërruar në pallat sporti nga Revolucioni Kulturor dhe objekti shërbeu si i tillë deri më 1990 kur feja nisi të kremtohej lirisht. Historia Ipeshkvinjtë dhe famullitarët e Shkodrës banonin në fshatrat Shirq dhe Barbullush deri më 1737 kur për herë të parë u çel shtëpia famullitare në lagjen Tophanë të qytetit nga famullitari Pal Kamsi. Pas ediktit të Gjylhanesë për njohjen e të drejtave të shtetasve osmanë pavarësisht etnisë dhe religjionit, Austro-Hungaria në hullinë e Protektoratit të Fesë, mbështeti kërkesën e besimtarëve për ndërtimin e një kishe katedrale në Shkodër. Më 1851 sulltani Abdylmexhit I nxori fermanin që autorizonte ndërtimin e kishës katedrale duke iu përgjigjur kërkesës. Kisha u themelua në oborrin e Palokë Krandjes te ara e Marin Gjonejt, i cili e fali truallin ku do të ndërtohej kisha. Për arsye mbledhje fondesh ndërtimi filloi pas shtatë vitesh më 7 prill 1858, në prani të guvernatorit Abdi pashë Çekrezi. Punimet i drejtoi një arkitekt austriak të cilit nuk i dihet ende emri dhe katedralja u hap në vitin 1865. Çdo familje katolike u zotua të angazhonte të bijtë me nga 6 muaj falas për fazën ndërtimore si dhe me nxitjen e Imzot Pashk Guerinit ndihmuan po ashtu monetarisht. Ndër kontributorët qenë sulltani vetë, Papa Piu IX dhe perandori austro-hungarez Franc Jozefi.Për kambanën kontribuan tregtarët Gjon Nushi, Filip Parruca, Mark e Pjetër Pema. Kupola, e ndërtuar fillimisht prej druri, ishte pranë shembjes 35 vite pas ndërtimit, ndaj në vitin 1897 u zëvendësua me materiale të tjera që kanë qëndruar deri më sot. Në vitin 1909, piktori shqiptar Kolë Idromeno zbukuroi qemerin me panele dekorative. Pikturat e tij në qemer mund të shihen ende sot, veçanërisht ajo e Zojës së Shkodrës e cila shoqërohet nga dy engjëj të veshur me kostume popullore shkodrane. Në sfond paraqitet qyteti i Shkodrës, i rrethuar nga kalaja e Rozafës. Një tërmet në vitin 1905 dhe bombardimi i datës 12 mars 1913 gjatë Rrethimit të Shkodrës dëmtuan kullën e kambanës dhe orën, e cila ishte dhuruar nga vëllezërit Kakarriqi. Në vitin 1925, familja Kakarriqi bleu një orë tjetër, e cila funksionoi deri në vitin 1967. Ndalimi i fesë dhe ndryshimi i destinacionit Si pasojë e Revolucionit Kulturor kisha u shndërrua në pallat sporti, ku përveç ngjarjeve sportive u mbajtën edhe takime si Kongresi i Grave Komuniste të Shqipërisë u mbajt në këtë katedrale në vitin 1973. Kullat u shkatërruan në vitin 1967 dhe hyrja kryesore u mbyll me dërrasa. Në vitin 1990, katedralja u rihap dhe më 11 nëntor 1990, në të u mbajt mesha e parë në vend që nga viti 1967. Një meshë simbolike u mbajt në katedrale më 21 mars 1991. Në vitin 1993 u vizitua nga Papa Gjon Pali II. Referime