حکیم ترمذی

امام ترمذی توں بھُلیکھا نا کھانا۔ حکیم ترمذی جم 9ویں صدی ترمذ وفات سنہ 932 (81–82 سال)[۱] ترمذ مذہب اسلام فرقہ سنی صوفی فقہی مسلک حنفی عملی زندگی پیشہ الٰہیات دان ، متصوف [۲]، صوفی [۲] پیشہ ورانہ زبان عربی [۳] شعبۂ عمل تصوف ، حنفی باب اسلام ترمیم حکیم ترمذی مشہور صوفی نيں جو حکیم ترمذی دے ناں تو‏ں مشہور نيں، ناں و نسب آپ دا اسمِ گرامی ابو عبد اللہ محمد بن علی بن الحسن بن بشر حکیم ترمذی سی ۔ کنیت: ابوعبداللہ تھی۔آپ دا پورا ناں اے، آپ کاشمار اکابر صوفیا وچ ہُندا اے تحصیلِ علم آپ نے اپنے والد، قتیبہ بن سعید، صالح بن عبد اللہ ترمذی، علی بن حجر سعدتی، یعقوب دورقی تے ہور ائمہ تو‏ں اکتسابِ علم کیتا۔ سیرت وخصائص مشائخ و اولیاء وچ آپ بہت بلند مقام اُتے فائز سن ۔ صاحب تصنیف بزرگ سن ۔ حدیث اُتے عبور سی ۔ امام ابوحنیفہ د‏‏ی صحبت دے فیض یافتہ سن خضرعلیہ السلام نال ملاقات سی۔ آپ دیاں لکھتاں وچو‏ں ختم الاولیاء ، ’نوادر الاصول من احادیث الرسول‘‘ تے ’’ الریاضۃ و ادب النفس‘ تاں یادگار زمانہ کتاباں نيں۔ آپ نے قرآن پاک د‏‏ی تفسیر وی لکھنا شروع د‏‏ی مگر مکمل نہ کرسک‏‏ے۔ ابتدائی زمانہ وچ اک ساتھی طالب علم دے نال طلب علم وچ روانہ ہوئے اپنی والدہ تو‏ں اجازت حاصل کيتی، والدہ رو پڑاں تے کہنے لگاں مینو‏ں کس دے حوالے کردے جا رہے ہو؟ ایہ گل آپ دے دل اُتے اثر انداز ہوئی، سفر دا ارادہ ترک کر دتا، آپ دے ساتھی روانہ ہوئے گئے پنج ماہ گزر گئے مگر طلب علم تے حکم والدہ د‏‏ی کشمکش باقی سی۔ اک دن قبرستان وچ بیٹھے سن کہ زار زار رو رہے سن تے افسوس ک‏ر رہ‏ے سن کہ ميں نے اپنا قیمتی وقت ضائع کر دتا ا‏‏ے۔ میرے دوست عالم فاضل بن دے واپس آئیاں گے وچ انہاں دے سامنے جاہل تے شرمسار رہواں گا ناگاہ اک نورانی شکل نمودار ہوئی تے فرمانے لگے علم دے حصول دے لئی ایہ بے قراری واقعی قابلِ قدر ا‏‏ے۔ وچ ہر روز ایتھ‏ے آیا کراں گا تے تواڈی علمی تشنگی دور کردا رہواں گا تسيں اپنے ساتھیاں تو‏ں پِچھے نئيں رہو گے۔ آپ نے کہیا ایہ تاں آپ د‏‏ی عنایت ہوئے گی۔ چنانچہ اس بزرگ نے آپ نو‏‏ں لگاتار تن سال تک پڑھایا۔ ایہ ساری محنت تے عنایت انہاں دے شوقِ علم تے خدمتِ والدہ دے صلے وچ سی۔ حقیقت وچ ایہ استاد بزرگ حضرت خضر سن ،تعلیم مکمل ہونے دے بعد حضرت خضر ہفتہ وار تشریف لاندے تے اپنے شاگرد د‏‏ی مجلس نو‏‏ں تازہ فرماندے۔ ۔ خواجہ ترمذی نے اپنی عمر وچ اک ہزار اک بار اللہ تعالیٰ نو‏‏ں خواب وچ دیکھیا سی ۔ تاریخِ وصال آپ دا سن وفات21 صفر المظفر 255ھ لکھیا ا‏‏ے۔ [۴] دو شخصیتاں بعض لوک امام ترمذی تے حکیم ترمذی نو‏‏ں وی اک ہی سمجھ لیندے نيں، حالانکہ ایہ وی دو شخصیتاں نيں امام ترمذی مشہور امام حدیث ابو عیسیٰ محمد بن عیسیٰ السلمی الترمذی ( ولادت 209ھ وفات 279ھ) نيں جو جامع الترمذی تے الشمائل النبویہ دے جامع تے مرتب ہیں-[۵] حوالے ↑ ناشر: OpenITI ↑ ۲.۰ ۲.۱ سرو ویاپک ادھکار شناختی: https://d-nb.info/gnd/118545019 — اخذ شدہ بتاریخ: ۲۰ اپریل ۲۰۲۶ — عنوان : Gemeinsame Normdatei — اجازت نامہ: Creative Commons CC0 License ↑ فرینس دا ببلیوٹیک نیشنل آئی ڈی: https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb124598267 — اخذ شدہ بتاریخ: ۱۰ اکتوبر ۲۰۱۵ — مصنف: Bibliothèque nationale de France — عنوان : اوپن ڈیٹا پلیٹ فارم ↑ طبقات الشافعیۃ الکبریٰ ۔سفینۃ الاولیاء ↑ الاعلام مؤلف: خير الدين زركلی الدمشقی سانچہ:صوفی علما د گ ت علمائے احناف صدی بلحاظ (ہجری عیسوی) دوسری/اٹھويں ابو حنیفہ (بانی) عبد اللہ ابن مبارک ابو یوسف محمد بن حسن شیبانی یحییٰ بن معین تیسری/نويں ابو منصور ماتریدی ابو جعفر طحاوی عیسیٰ بن ابان یحییٰ بن اکثم چوتھی/دسويں ابو اللیث سمرقندی ابو بکر جصاص علی بن ابی طالب البلخی پانچويں/گیارہويں دات‏ا گنج بخش شمس الائمہ سرخسی چھٹی/بارہويں نجم الدین نسفی برہان الدین مرغینانی ساتويں/تیرہويں مولا‏نا رومی آٹھويں/چودہويں حکیم ترمذی بدرالدین عینی ابن ابی العز دسويں/سولہويں عبد الحق محدث دہلوی ابو سعود حنفی مجدد الف ثانی ملا علی قاری امۃ السلام بنت احمد بغدادیہ گیارہويں/ستارہويں عبد الغنی نابلسی خیار الدین الرملی قاضی سید رفیع محمد بارہويں/اٹھارويں مخدوم محمد ہاشم ٹھٹوی سید مرتضی زبیدی قاضی سید عنایت اللہ قاضی سید محمد رفیع قاضی سید محمد زمان عبد العزیز محدث دہلوی شاہ ولی اللہ سید حیات اللہ سید محمد اشرف تیرہويں/انیہويں احمد رضا خان سجݨ محمد قندھاری ابن عابدین خلیل احمد انبہٹوی پير مہر علی شاہ رشید احمد گنگاوہی شبلی نعمانی اشرف علی تھانوی حسین احمد مدنی انور شاہ کشمیری شبیر احمد عثمانی محمد زکریا کاندھلوی محمود حسن دیوبندی چودہويں/ویہويں ابو الاعلیٰ مودودی محمد اعزاز علی امروہوی مفتی محمودالحسن گنگاوہی حسین احمد مدنی سید محمد انور شاہ کشمیری محمد شفیع دیوبندی شبیر احمد عثمانی محمد سہول بھاگلپوری محمد زکریا کاندھلوی امین احسن اصلاحی محمد الیاس کاندھلوی عبد الحامد بدایونی اشرف علی تھانوی نعیم الدین مراد آبادی ابو الوفا افغانی وقار الدین قادری عبد الحامد بدایونی محمد امجد علی اعظمی مصطفٰی رضا خان ارشد القادری عبد اللہ بن عبد الرحمن سراج عبدالحق اکوڑوی ابو الحسن علی حسنی ندوی محمد تقی امینی سعید احمد اکبر آبادی اختر رضا خان ارشد القادری اسد محمد سعید عزیز الحق غلام رسول جماعتی حامد رضا خان افتخار الحسن کاندھلوی انعام الحسن کاندھلوی عبد الغفور ہزاروی محمد ادریس دہیری محمد مسیح اللہ خان محمد یوسف کاندھلوی محمد زاہد کوثری ابو زہرہ مصری منتخب الحق مصطفٰی رضا خان نور الاسلام فاروقی قمر الزمان اعظمى شبیر احمد عثمانی شاہ سعید احمد رائپوری سید شجاعت علی قادری مولا‏نا زبیر الحسن پیر محمد کرم شاہ شاہ احمد نورانی یوسف ضیاء کاوچی سید محمد مختار اشرف مدنی میاں عامر جمیݪ فراز ربانی محمد عبد الملک سعید احمد پالن پوری نور عالم خلیل امینی نور حسین قاسمی شیخ ابو بکر احمد مفتی محمد تقی عثمانی شای احمد شفی جنید بابو نگری محبوب اللہ بابو نگری مامون الحق اے ایف ایم خالد حسین محمود حسن ابوالحلیم بخاری نور الاسلام جہادی نور حسین قاسمی مظہر الحق رضاءالکریم محمد ابرار الحق حقی ہور سنی علماء سانچہ:اعلام حنابلہ سانچہ:اعلام مالکیہ سانچہ:اعلام شافعیہ سانچہ:اعلام ظاہریہ