হেলমাণ্ড নদী

হেলমাণ্ড নদী (ইংৰাজী: Helmand River) (পাষ্টো/ডাৰী: הרמאנד / הלמנד; প্ৰাচীন গ্ৰীক: Ἐτύμανδρος, ইটিমাণ্ড্ৰ'ছ; লেটিন: ইৰিমাণ্ড্ৰছ), যাক হেলমাণ্ড বা হেলমণ্ড, হিৰমাণ্ড বুলিও বানান কৰা হয়। এইখন আফগানিস্তানৰ আটাইতকৈ দীঘল নদী আৰু এণ্ড'ৰ্ফিনিক চিস্তানৰ প্ৰাথমিক জলভাগ অৱবাহিকা। ইয়াৰ উৎপত্তি ৱাৰ্ডক প্ৰদেশৰ উত্তৰ-পূব অংশৰ হিন্দুকুশ পৰ্বতমালাৰ সংগলাখ শ্ৰেণীত, য'ত ইয়াক কাবুল নদীৰ জলভাগৰপৰা উনাই পাছৰদ্বাৰা পৃথক হৈছে। হেলমাণ্ডে আফগানিস্তান আৰু ইৰাণৰ সীমান্তত হামুন হ্ৰদত মিলিত হৈছে। ব্যুৎপত্তিবিজ্ঞান এই নামটো আভেষ্টান শব্দ হেতুমন্তাৰপৰা আহিছে, যাৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে "বান্ধযুক্ত, বান্ধ থকা", যিয়ে হেলমাণ্ড নদী আৰু ইয়াৰ চাৰিওফালে থকা জলসিঞ্চিত অঞ্চলসমূহক বুজায়। হেতুমন্ত শব্দটো সংস্কৃত শব্দ সেতুমতিৰ সম্পৰ্কীয় শব্দ, যাৰ অৰ্থ হৈছে "যিটো বান্ধ দিয়া হৈছে।" ভৌগোলিক হেলমাণ্ড ১১৫০ কিলোমিটাৰ (৭১০ মাইল)ৰ ওপৰত বিস্তৃত। ইয়াৰ উৎপত্তি হিন্দু কুশ পৰ্বতমালাৰ মৈদান ৱাৰ্ডক প্ৰদেশৰ উত্তৰ-পূব অংশত, কাবুলৰপৰা প্ৰায় ৪০ কিলোমিটাৰ। পশ্চিমে (৩৪°৩৪′উত্তৰ ৬৮°৩৩′পূব) আৰু দক্ষিণ-পশ্চিমে দয়াকুণ্ডি প্ৰদেশ আৰু উৰুজগান প্ৰদেশৰ মাজেৰে বৈ যায়। হেলমাণ্ড প্ৰদেশৰ লস্কৰগাহ চহৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যোৱাৰ পাছত ই দষ্ট-ই-মাৰ্গোৰ মৰুভূমিত প্ৰৱেশ কৰে আৰু তাৰ পিছত আফগান-ইৰাণ সীমান্তৰ জাবোলৰ চাৰিওফালে থকা চিস্তান জলাশয় আৰু হামুন-ই-হেলমাণ্ড হ্ৰদ অঞ্চললৈ বৈ যায় (৩১°৯′উত্তৰ ৬১°৩৩′পূব)। তৰনাক আৰু অৰ্ঘনদবৰ দৰে কেইখনমান সৰু নদী হেলমাণ্ডলৈ বৈ যায়। হেলমাণ্ড আৰু অৰ্ঘন্দব উপত্যকা কৰ্তৃপক্ষৰদ্বাৰা পৰিচালিত এই নদীখন জলসিঞ্চনৰ বাবে ব্যাপকভাৱে ব্যৱহাৰ কৰা হয় যদিও খনিজ লৱণৰ আৱৰ্জনাৰ ফলত শস্যত পানী দিয়াৰ বাবে ইয়াৰ উপযোগিতা হ্ৰাস পাইছে। ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্যৰ বেছিভাগ সময়ৰ বাবে হেলমাণ্ড নিমখমুক্ত। ইয়াৰ পানী আফগানিস্তানৰ কৃষকৰ বাবে অপৰিহাৰ্য যদিও ইয়াৰ পানী হামুন হ্ৰদলৈ যায় আৰু ইৰাণৰ দক্ষিণ-পূব চিস্তান আৰু বেলুচিস্তান প্ৰদেশৰ কৃষকৰ বাবেও ই গুৰুত্বপূৰ্ণ। হেলমাণ্ড নদীৰ কাজাকি বান্ধকে ধৰি আফগানিস্তানৰ কিছুমান নদীত কেইবাটাও জলবিদ্যুৎ বান্ধে কৃত্ৰিম জলাশয়ৰ সৃষ্টি কৰিছে। হেলমাণ্ড নদীৰ মূল উপনৈ অৰ্ঘনদব নদী (৩১°২৭′ উত্তৰ ৬৪°২৩′ পূবত সংগম)ও কান্দাহাৰৰ উত্তৰ দিশত এটা বৃহৎ বান্ধ আছে। ইতিহাস হেলমাণ্ড উপত্যকা অঞ্চলটোক আভেষ্টাত (ফাৰগাৰ্ড ১:১৩) আৰ্য ভূমি হেটুমন্ত বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে, যিটো বৰ্তমানৰ আফগানিস্তানৰ অঞ্চলসমূহত পাৰ্চী ধৰ্মৰ আদিম কেন্দ্ৰসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম আছিল। কিন্তু খ্ৰীষ্টপূৰ্ব প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ শেষৰফালে আৰু খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম সহস্ৰাব্দৰ আৰম্ভণিতে হেলমাণ্ড আৰু কাবুল উপত্যকাত হিন্দু আৰু বৌদ্ধ সম্প্ৰদায়ৰ বৃহৎ সংখ্যাৰ বাবে পাৰ্থীয়সকলে ইয়াক ভাৰত বুলি ক'বলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৭৫৮ চনৰপৰা ১৮৪২ চনলৈকে হেলমাণ্ডে কালাটৰ ব্ৰহুই খানাটৰ উত্তৰ সীমা গঠন কৰে। তথ্যৰ উৎস বাহ্যিক সংযোগ From Wetland to Wasteland: The Destruction of the Hamoun Oasis