พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอัฟกานิสถาน

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอัฟกานิสถาน (ดารี: موزیم ملی افغانستان; ปาทาน: د افغانستان ملی موزیم) เป็นอาคารความสูง 2 ชั้น ตั้งอยู่ตรงข้ามถนนกับวังดารุลอามานในย่านดารุลอามาน กรุงคาบูล ประเทศอัฟกานิสถาน ในอดีตพิพิธภัณฑ์นี้เคยถือว่าเป็นหนึ่งในพิพิธภัณฑ์ที่ดีที่สุดของโลก และเคยมีรายงานเกี่ยวกับการขยายอาคารพิพิธภัณฑ์และการสร้างพิพิธภัณฑ์หลังใหม่อยู่ ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ในอดีตถือว่าเป็นโบราณวัตถุที่สำคัญที่สุดชุดหนึ่งในเอเชียกลาง ด้วยของสะสมมากกว่า 100,000 ชิ้นที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดถึงหลายพันปีก่อน และมีวัตถุจากวัฒนธรรมต่าง ๆ ทั้งเปอร์เซีย พุทธ และอิสลามเป็นต้น อย่างไรก็ตาม นับตั้งแต่สงครามกลางเมืองที่เริ่มต้นในปี 1992 ได้ถูกปล้นหลายครั้งและถูกจรวดโจมตีอีกจำนวนหนึ่ง เป็นผลให้ของสะสมกว่า 70% ที่จัดแสดงสูญหายโดยถาวร นับตั้งแต่ปี 2007 ได้มีองค์การนานาชาติจำนวนหนึ่งร่วมกันช่วยกู้คืนโบราณวัตถุราว 8,000 ชิ้น ซึ่งรวมถึงรูปปั้นแกะสลักหินทรายที่ได้คืนมาจากเยอรมนี ในปี 2012 ได้มีโบราณวัตถุ 843 ชิ้นที่สหราชอาณาจักรส่งมอบคืน ซึ่งรวมถึงงาช้างเบกรามอันมีชื่อเสียง ประวัติศาสตร์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอัฟกานิสถานเปิดให้บริการในปี 1919 ในรัชสมัยของกษัตริย์อามานุลลอฮ์ ข่าน ของสะสมเดิมทีจัดแสดงภายในพระราชวังบาเฆบาลา และในปี 1922 ได้ย้ายออกมาพร้อมใช้ชื่อของสะสมว่า "ของสะสมหายาก" ('Cabinet of Curiosities') อาคารหลังปัจจุบันของพิพิธภัณฑ์ได้ย้ายมาเริ่มต้นใช้งานในปี 1931 ในปี 1973 สถาปนิกชาวเดนมาร์กได้รับการว่าจ้างให้ออกแบบอาคารใหม่ของพิพิธภัณฑ์ อย่างไรก็ตามไม่มีความคืบหน้าในการก่อสร้างอาคารใหม่นี้ ในปี 1989 ทองคำแบกเตรียได้ถูกเคลื่อนย้ายไปยังคลังใต้ดินของธนาคารกลางอัฟกานิสถาน หลังการล่มสลายของรัฐบาลของโมฮาเมด นาญีบุลลอฮ์ และการเริ่มต้นของสงครามกลางเมืองในต้นคริสต์ทศวรรษ 1990 พิพิธภัณฑ์ถูกปล้นหลายรอบ เป็นผลให้ของสะสมมากกว่า 70% สูญหาย ในเดือนพฤษภาคม 1993 มีการโจมตีทางจรวดลงที่พิพิธภัณฑ์ ซากของอาคารได้ถล่มลงมาทับโบราณวัตถุภายใน ซึ่งรวมถึงเครื่องปั้นดินเผาโบราณ ในเดือนมีนาคม 1994 พิพิธภัณฑ์ในตอนนั้นใช้งานเป็นฐานบัญชาการของกองทัพ ได้ถูกจรวดโจมตีและเสียหายอย่างหนัก รัฐมนตรีว่าการกระทรวงสารสนเทศและวัฒนธรรม ในสมัยของประธานาธิบดีบูร์ฮานูดดีน รับบานี มีคำสั่งให้เจ้าหน้าที่ของพิพิธภัณฑ์ 71 คนเริ่มทำการเคลื่อนย้ายโกดังวัตถุของพิพิธภัณฑ์ไปไว้ยังโรงแรมคาบูล (ปัจจุบันคือโรงแรมเซรีนา คาบูล) เพื่อป้องกันความเสียหายจากการโจมตีด้วยจรวดและระเบิดในอนาคต การขนย้ายเสร็จสิ้นในเดือนกันยายน 1996 ในระหว่างเดือนกุมภาพันธ์ถึงมีนาคม 2001 กลุ่มตอลิบานได้เข้าทำลายโบราณวัตถุจำนวนมากเนื่องด้วยเหตุผลทางศาสนา โดยมีรายงานในช่วงปลายปีเดียวกันว่าตอลิบานทำลายโบราณวัตถุมากกว่า 2,750 ชิ้นในปีนั้น ในการโจมตีของตอลิบานปี 2021 และหลังการยึดกรุงคาบูลสำเร็จ โมฮามัด ฟาฮีม รอฮีมี (Mohammad Fahim Rahimi) ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ซึ่งอยู่ในตำแหน่งตั้งแต่ปี 2016 ประกาศสัญญาว่าตนจะคงตำแหน่งนี้เพื่อพิทักษ์ของสะสมของพิพิธภัณฑ์ หลังเกิดความกังวลอย่างมากไปทั่วว่าตอลิบานอาจจะเข้ามาทำลายโบราณวัตถุอีกครั้ง ดังเช่นที่เคยเกิดขึ้นไปแล้วในคริสต์ทศวรรษ 1990 ข้อมูลจากเดือนมีนาคม 2023 ผู้อำนวยการพิพิธภัณฑ์ (แทน) คือ โมฮามัด ซูบัยร์ อาเบดี (Mohammad Zubair Abedi) อ้างอิง