Калаихум

Калаихум немесе Калаи-Хумб (тәж. Қалъаи Хумб) — Тәжікстанның Таулы Бадахшан автономиялы облысы Дарваз ауданындағы ауыл. Географиялық сипаттама Ауғанстанмен шекаралас Дарваз жотасының етегіндегі ауыл. Ауыл Хумбоб өзенінің сағасында, оның Пяндж өзеніне құятын жерінде орналасқан. Шығыс Памир тас жолы осы жерден өтеді, ол Душанбеден (370 шақырым қашықтықта) Таулы Бадахшанның орталығы Хорогқа (235 шақырым қашықтықта) апарады. Калаихум маңында Пяндж өзені арқылы Ауғанстан аумағына кіретін көпір бар. Тарихы Калаихум (Қалай-Хумб) атауы «Хумб өзеніндегі бекініс» деп аударылады. Қазір Дарваз ауданының орталығы болғанымен, ол тек ауылдық елді мекен. Бұрын Калаихум тәжік Дарваз шахының астанасы және Махистон географиялық және тарихи аймағының (сонымен қатар Дарваз деп те аталады) ежелгі орталығы болған. 17 ғасырдан бері белгілі елді мекен Памирге апаратын қақпа және бекініспен қорғалатын тау асуларына баратын жолдағы бекет қызметін атқарды. 1878 жылға қарай Калаихум Бұхара әмірінің әскерімен басып алынды, ал аймақ әмірліктің бекетіне айналды. 1930 жылдан бастап елді мекен Кеңестік Тәжікстанның автономиялық Таулы Бадахшан облысының құрамындағы ауданның орталығы болды. Калаихум маңында бірнеше толығымен қираған бекіністер мен қоныстар бар, бірақ Калаихумтағы бекіністің өзі бүгінгі күнге дейін сақталмаған. Дегенмен, кейбір ежелгі тас ғимараттар сақталған. Калаихум саяхатшыларға арналған бірнеше демалыс орындарын ұсынады. Экономикасы және әлеуметтік нысандары Калаихум Таулы Бадахшан автономиялық облысы мен елдің батыс бөлігін байланыстыратын ең маңызды жолдың бойында орналасқан, бұл оған жетуді салыстырмалы түрде жеңілдетеді. Хорог пен Душанбенің ортасында орналасқан Калаихум көптеген саяхатшылар үшін танымал аялдама болып табылады. Осы келушілердің арқасында ауылда көптеген сауда орындары мен мейрамханалар пайда көреді. Сондай-ақ, базар, жанармай құю станциясы және ішкі рейстерге арналған шағын азаматтық әуежай қызмет етеді. Пяндж өзені арқылы өтетін Рузват көпірі де үлкен маңызға ие, ол ауған және тәжік сауда нарығы үшін ауылға маңызды экономикалық фактор болып табылады. Дереккөздер