బాబర్ తోటలు

బాగ్-ఎ బాబర్ (Dari: باغ بابر), బాబర్ ఉద్యానవనాలు (Gardens of Babur) అని కూడా పిలువబడే ఈ ప్రదేశం, ఆఫ్ఘానిస్తాన్ లోని కాబూల్ నగరంలోని మునిసిపల్ జిల్లా 5 (నాహియా 5)లో ఉన్న ఒక చారిత్రక స్థలం. ఇది గుజర్‌గాహ్ ప్రాంతంలో ఉంది. దీని తూర్పున షేర్ దర్వాజా పర్వతం, దక్షిణాన చిహిల్ సుతూన్, వాయవ్య దిశలో కాబూల్ జంతు ప్రదర్శనశాల ఉన్నాయి. ఐదు శతాబ్దాలకు పైగా చరిత్ర కలిగిన ఈ బాగ్-ఎ బాబర్‌లో అనేక ఉద్యానవనాలు, మెట్లు కలిగిన నిర్మాణాలు, ఒక చిన్న మసీదు, అలాగే విస్తారమైన నడక మార్గాలు ఉన్నాయి. ప్రతి సంవత్సరం దాదాపు పది లక్షల వరకు స్థానికులు, విదేశీ పర్యాటకులు ఈ ఉద్యానవనాన్ని సందర్శిస్తారు. ఇక్కడ మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపకుడు, మొదటి చక్రవర్తి బాబర్ తో పాటు ఆయన కుటుంబ సభ్యులలో కొందరి సమాధులు ఉన్నాయి. ఈ ఉద్యానవనం సుమారు 1504 ప్రాంతంలో అభివృద్ధి చేయబడినట్లు భావిస్తున్నారు. కాబూల్‌లో ఒక "అవెన్యూ గార్డెన్" నిర్మించమని బాబర్ ఆదేశించినట్లు ఆయన 16వ శతాబ్దపు ఆత్మకథ బాబర్నామా లో విశదంగా వివరించాడు. ఆ తరువాత వివిధ ఆఫ్ఘాన్ పాలకులు ఈ ప్రదేశాన్ని పునర్నిర్మించారు, విస్తరించారు. మొఘల్ యువరాజులు తమ జీవితకాలంలో విశ్రాంతి, వినోదం కోసం ఇలాంటి ఉద్యానవనాలను నిర్మించడం, తరువాత వాటిలో ఒకదానిని తమ అంతిమ విశ్రాంతి స్థలంగా ఎంచుకోవడం ఆనవాయితీగా ఉండేది. ఈ కారణంగా బాబర్ తరువాతి వారసులకు కూడా ఈ ప్రదేశం ఎంతో ప్రాధాన్యమైంది. 1607లో జహాంగీర్ ఈ స్థలాన్ని సందర్శించి తీర్థయాత్ర చేసినప్పుడు, కాబూల్‌లోని అన్ని ఉద్యానవనాలకు ప్రహరీ గోడలు నిర్మించాలని, బాబర్ సమాధి ముందు ప్రార్థనా వేదిక ఏర్పాటు చేయాలని, సమాధి తలవైపున శాసనంతో కూడిన శిలాఫలకాన్ని ప్రతిష్ఠించాలని ఆదేశించాడు. 1638లో షాజహాన్ ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించినప్పుడు, బాబర్ సమాధి చుట్టూ ఒక శిలామయ మార్బుల్ తెరను నిర్మింపజేశాడు. అలాగే దిగువ మెట్టుపై ఒక మసీదును నిర్మించాడు. అదే కాలానికి చెందిన వర్ణనల ప్రకారం, మసీదు దిగువన ఉన్న మెట్టునుంచి చెట్లతో అలంకరించిన మార్గమధ్యగా ఒక రాతి నీటి కాలువ ప్రవహించేది; దారిలో కొంత కొంత దూరానికి నీటి కుంటలు ఏర్పాటు చేయబడ్డాయి. చరిత్ర బాగ్-ఎ బాబర్ యొక్క అసలు నిర్మాణ సంవత్సరం ఖచ్చితంగా తెలియదు. అయితే ఈ ప్రదేశంలో ఇటీవల లభించిన కొన్ని పురావస్తు అవశేషాలు క్రీపూ 3వ శతాబ్దం నాటివిగా గుర్తించబడ్డాయి. బాగ్-ఎ బాబర్ నిర్వహణ సంస్థ ప్రకారం, "గతంలో వివిధ ప్రాంతాల నుండి వర్తక సరుకులతో వచ్చిన కారవాన్లు ఇక్కడికి వచ్చి తమ సరుకులను పరస్పరం మార్పిడి చేసుకునేవి." 1504లో అర్ఘున్ వంశం నుండి కాబూల్ ను స్వాధీనం చేసుకున్న తరువాత బాబర్ ఈ ప్రదేశాన్ని పునర్నిర్మించి, ముఖ్యంగా వేసవి కాలంలో ప్రత్యేక సందర్భాల కోసం అతిథి గృహంగా ఉపయోగించాడు. బాబర్ అత్యున్నత స్థాయి పాలకుడు కావడంతో, ఆయనకు తగిన గొప్ప స్థలంలో సమాధి నిర్మించబడాల్సి ఉంది. బాబర్ తనను ఇక్కడే సమాధి చేయాలని కోరుకున్న ఉద్యానవనమే తరువాత బాగ్-ఎ బాబర్‌గా ప్రసిద్ధి చెందింది. మొఘల్ పాలకులు ఈ ప్రదేశాన్ని అత్యంత ప్రాధాన్యమైనదిగా భావించి, ఉద్యానవనం అభివృద్ధికి, అలాగే కాబూల్‌లోని ఇతర సమాధుల నిర్మాణానికి సహకరించారు. ఆగా ఖాన్ హిస్టారిక్ సిటీస్ ప్రోగ్రామ్ ప్రచురించిన ఒక అధ్యయనంలో, 1638లో షాజహాన్ బాబర్ సమాధి చుట్టూ నిర్మించిన మార్బుల్ తెర గురించి ఈ విధంగా వర్ణించబడింది: సంతుల ప్రార్థనలకు, దేవదూతల ప్రత్యక్షానికి నిర్మించబడిన ఈ సౌందర్యమయ మసీదు, ఈ మహోన్నత ఆలయం మాత్రమే ఇంత పవిత్రమైన స్థలంలో నిలవడానికి తగినది. స్వర్గదూతల మార్గమై, ఆకాశ రంగస్థలమై, దేవుని క్షమ పొందిన దేవదూతసమాన రాజు జహీర్ ఉద్దీన్ మహమ్మద్ బాబర్ స్వర్గోద్యానంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటున్న ఈ ప్రకాశవంతమైన ఉద్యానవనం అపూర్వమైనది. షాజహాన్ నిర్మించిన ఈ మార్బుల్ తెరలో బాబర్‌కు సంబంధించిన శాసనాలు ఉన్నప్పటికీ, సలోమే జాజడాచ్-హాస్టెన్‌రాత్ తన "A Note on Babur's Lost Funerary and Enclosure at Kabul" అనే వ్యాసంలో, షాజహాన్ చేసిన నిర్మాణాలు బాగ్-ఎ బాబర్‌ను ఒక సమగ్ర సమాధి ప్రాంగణంగా మార్చాయని సూచిస్తుంది. ఆమె ప్రకారం, "మక్కా దిశకు అత్యంత సమీపంలో ఉన్న పదమూడవ మెట్టుపై ఒక మసీదు నిర్మించబడింది; తదుపరి పద్నాలుగవ మెట్టులో బాబర్ సమాధి, అతని పురుష బంధువుల సమాధులతో కూడిన సమాధి ప్రాంగణం ఏర్పాటుచేయబడింది." బాబర్ సమాధి చుట్టూ ప్రత్యేక ప్రాకారాన్ని నిర్మించడం ద్వారా, షాజహాన్ చక్రవర్తి సమాధిని ఇతర సమాధుల నుండి వేరు చేసి, బాబర్‌కు మొఘల్ వంశంలో ఉన్న విశిష్ట స్థానం, గౌరవాన్ని ప్రతిబింబించాడు. 1832లో బ్రిటిష్ సైనికుడు చార్ల్స్ మాసన్ రూపొందించిన ఒక రేఖాచిత్రం, సంక్షిప్త వివరణలో మాత్రమే ఈ సమాధి నిర్మాణ రూపకల్పనకు సంబంధించిన సూచనలు లభిస్తాయి. ఈ రేఖాచిత్రం 1842లో ప్రచురించబడింది; అదే సంవత్సరంలో భూకంపం వల్ల సమాధి ధ్వంసమైంది. ఒక వివరణలో ఈ సమాధిని ఇలా ప్రశంసించారు: "ప్రస్తుతం సంరక్షణ స్థితి బలహీనంగా ఉన్నప్పటికీ, రాతి చెక్కుదలలో అద్భుతమైన నైపుణ్యాన్ని ప్రదర్శిస్తుంది; ఎత్తైన గోడలపై సమృద్ధిగా జాలి పని, ఉబ్బెత్తు అలంకరణలు కనిపిస్తాయి." మాసన్ ఈ సమాధిని ఇలా వర్ణించాడు: "ఇది అతని బంధువుల జ్ఞాపకార్థంగా నిర్మించబడిన అనేక సమాన స్మారకాలతో కూడి ఉంది. అవన్నీ తెల్లని పాలరాతితో నిర్మించిన ఒక ప్రాకారంలో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నాయి; ఆ రాతిపై అద్భుతమైన, సున్నితమైన చెక్కుదల కనిపిస్తుంది. వీటి సంరక్షణను ఎవరూ పర్యవేక్షించరు; అందువల్ల ప్రాకార గోడలలో ఉపయోగించిన రాళ్లను చాలామంది స్వేచ్ఛగా తీసుకుపోయారు." మాసన్ రూపొందించిన రేఖాచిత్రం, అతని వివరణ ద్వారా ఈ సమాధి ఒకప్పుడు ఎంత వైభవంగా ఉండేదో తెలుసుకునే ఆధునిక ఆధారాలు మనకు లభిస్తున్నాయి. బాగ్-ఎ బాబర్, మొఘల్ కాలంలోని రూపురేఖల నుండి నేటి రూపానికి వచ్చేవరకు విశేషమైన మార్పులను అనుభవించింది. కాలక్రమేణా బాహ్య ప్రభావాలు ఈ ప్రదేశ వినియోగాన్ని ప్రభావితం చేశాయి. ఉదాహరణకు, ఆగా ఖాన్ హిస్టారిక్ సిటీస్ ప్రోగ్రామ్ ప్రకారం, 1880 ప్రాంతంలో అమీర్ అబ్దుర్ రహ్మాన్ ఖాన్ తన భార్య బీబీ హలీమా కోసం ఒక మండపం, నివాస భవనాన్ని నిర్మించాడు. 1933లో ఈ ప్రదేశాన్ని ప్రజల వినోద ఉద్యానవనంగా మార్చారు; ఈ సందర్భంలో నీటి కొలనులు, ఫౌంటెన్లు ప్రధాన ఆకర్షణలుగా మారాయి. 1970ల చివరలో ఆధునిక హరితగృహం, ఈత కొలను కూడా జోడించబడ్డాయి. బాబర్ సమాధి చుట్టూ ఉన్న అసలు ప్రాకారం ప్రస్తుతం లేకపోయినా, బాగ్-ఎ బాబర్ ఇప్పటికీ కాబూల్‌లో అత్యంత చారిత్రక ప్రాధాన్యం కలిగిన ప్రదేశంగా కొనసాగుతోంది. ఇటీవలి సంవత్సరాలలో కాబూల్ నగరం, బాబర్ సమాధిని పునర్నిర్మించేందుకు అనేక ప్రయత్నాలు జరిగాయి. ఆఫ్ఘానిస్తాన్ పట్టణ వారసత్వ పరిరక్షణ, పునరుద్ధరణ విభాగానికి చెందిన శిల్పి జహ్రా బ్రెష్నా అభిప్రాయం ప్రకారం, "స్థానిక, సాంప్రదాయ అంశాలలో కొంతవరకు మరుగునపడిన వాటిని అభివృద్ధి చేసి బలోపేతం చేయడంపై దృష్టి పెట్టాలి; అదే సమయంలో వాటిని ఆధునిక ప్రపంచ సందర్భంలో సమన్వయం చేయాలి. సంప్రదాయాన్ని కాపాడుతూ, ఆధునిక సామాజిక, పర్యావరణ, ఆర్థిక వ్యవస్థల అభివృద్ధికి ఆటంకం కలగకుండా చూడడం ప్రధాన లక్ష్యం." కాబూల్ అభివృద్ధిలో "సాంస్కృతిక గుర్తింపును పునరుద్ధరించడం" ఎంతో ముఖ్యమని ప్రణాళికకర్తలు కూడా పేర్కొన్నారు. ఈ భావనలు ఆగా ఖాన్ ప్రతిపాదించిన పునరుద్ధరణ ప్రణాళికతో అనుసరణలో ఉన్నాయి. ఆగా ఖాన్ ప్రతిపాదించిన ప్రణాళికలో బాగ్-ఎ బాబర్ పునర్నిర్మాణానికి అనేక ముఖ్య అంశాలు ఉన్నాయి. ప్రాకార గోడల పునర్నిర్మాణం, షాజహానీ మసీదు పునరుద్ధరణ, బాబర్ సమాధి ప్రాకార పునర్నిర్మాణం వంటి అంశాలు ఉద్యానవన పునరుద్ధరణలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. ఇవి "సాంస్కృతిక గుర్తింపు పునరుజ్జీవనానికి" కూడా తోడ్పడతాయి. అనేక ఇస్లామీయ నగరాలలో కనిపించే విధంగా, ఈ ప్రాకార గోడలు ఉద్యానవనాన్ని ఒక సమగ్ర ప్రదేశంగా మలుస్తాయి. తోటలను గోడలతో చుట్టుముట్టడం ఈ ప్రాంతపు సంప్రదాయ నిర్మాణ లక్షణం. అలాగే, ఉద్యానవన సందర్శకుల ప్రార్థన, ధ్యానానికి ఉపయోగపడే షాజహానీ మసీదు కూడా పునరుద్ధరించబడింది. ఈ ప్రణాళికలో అత్యంత ప్రధానమైన అంశం బాబర్ సమాధి పునర్నిర్మాణం. బాబర్ ఉద్యానవన పునర్నిర్మాణం కాబూల్ చారిత్రక ప్రాధాన్యాన్ని స్థాపించిన పాలకుని చుట్టూ ఒక సాంస్కృతిక ఏకత్వాన్ని సృష్టిస్తుంది. చారిత్రక ప్రాంతాల పునరుద్ధరణ ద్వారా నగర ప్రజలలో గర్వభావాన్ని పునరుద్ధరించవచ్చు. శిల్పి అబ్దుల్ వసయ్ నజిమీ ఇలా పేర్కొన్నాడు: "చారిత్రక ప్రాంతాలను కాబూల్ పునరావాసం, అభివృద్ధి ప్రధాన ప్రవాహంలో మళ్లీ చేర్చడం ద్వారా విశ్వాసం, గర్వం, ఆశ పునరుద్ధరించబడతాయి. ఇది నగర సాంస్కృతిక గుర్తింపును పునరుజ్జీవింపజేయడంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావం చూపుతుంది." ఇక్కడ సమాధి చేయబడిన ఇతర ప్రముఖులు బాబర్ కుటుంబానికి చెందిన పలువురు ప్రముఖులు కూడా బాగ్-ఎ-బాబర్‌లో సమాధి చేయబడ్డారు. వారిలో ముఖ్యులు: బాబర్ (పాలన కాలం 1494–1530; జీవితం 1483–1530), మొఘల్ సామ్రాజ్యం స్థాపకుడు. ఖాన్‌జాదా బేగమ్ (1478–1545), బాబర్ అక్క; షైబానీ ఖాన్ భార్య; మొఘల్ సామ్రాజ్య స్థాపనలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించిన మహిళ. ఫఖ్ర్-ఉన్-నిస్సా (మరణం 1501), బాబర్ తొలి కుమార్తె; శిశువయస్సులోనే మరణించింది. హిందాల్ మిర్జా (1519–1551), బాబర్ చిన్న కుమారుడు. అతని ఏకైక కుమార్తె రుకయ్యా సుల్తాన్ బేగమ్ (1542–1626) అతని సమీపంలోనే సమాధి చేయబడింది. గుల్‌బదన్ బేగమ్ (1523–1602), బాబర్ కుమార్తె; హుమాయున్‌నామా రచయిత్రి. మిర్జా మహమ్మద్ హకీమ్ (1553–1585), హుమాయున్ కుమారుడు, బాబర్ మనవడు. షా అబుల్ మాలి (1550–1564), హుమాయున్ అల్లుడు; టెర్మెజ్కు చెందిన సయ్యిద్ వంశస్థుడు. పునరుద్ధరణ ఆఫ్ఘాన్ అంతర్యుద్ధం (1992–1996) సమయంలో ఈ ఉద్యానవనం తీవ్రంగా దెబ్బతింది. ఉద్యానవనాన్ని చుట్టుముట్టిన ప్రాకార గోడలపై విపులమైన సర్వే నిర్వహించబడింది. వాటిలో కొన్ని భాగాలు 19వ శతాబ్దం చివరికి చెందినవిగా భావిస్తున్నారు. ఈ గోడలు రాతి పునాదులపై సాంప్రదాయికంగా చేతితో మట్టిని నొక్కి నిర్మించే పఖ్సా పద్ధతి, ఎండబెట్టిన మట్టిఇటుకల మిశ్రమంతో నిర్మించబడ్డాయి. ఇవి ఇప్పటికీ ఆఫ్ఘానిస్తాన్ గ్రామీణ ప్రాంతాలలో విస్తృతంగా ఉపయోగించే నిర్మాణ సాంకేతిక పద్ధతులే. సమగ్ర పత్రబద్ధీకరణ అనంతరం, 2002 నుండి 2004 మధ్య దెబ్బతిన్న గోడల భాగాలను మరమ్మతు చేయడం లేదా పునర్నిర్మించడం జరిగింది. ఈ కార్యక్రమం ద్వారా నైపుణ్యం కలిగిన, సాధారణ కార్మికులకు కలిపి దాదాపు 100,000 పనిదినాలు లభించాయి. పునరుద్ధరణ పనులు చారిత్రకంగా ఖచ్చితంగా ఉండేలా వివిధ రకాల పత్రాలు సేకరించి పరిశీలించబడ్డాయి. బాగ్-ఎ-బాబర్‌కు సంబంధించిన ప్రత్యక్ష ఆధారాలతో పాటు, చెట్ల రకాలు, నీటి పంపిణీ పద్ధతులపై సమకాలీన వివరాలను అధ్యయనం చేశారు. ప్రాంతంలోని ఇతర మొఘల్ ఉద్యానవనాల పునరుద్ధరణలో పాల్గొన్న నిపుణుల సలహాలు కూడా తీసుకున్నారు. 2003 నుండి పరిరక్షణ కార్యక్రమాల ప్రధాన దృష్టి, 1675లో ఔరంగజేబు బల్ఖ్పై తన విజయాన్ని స్మరించుకుంటూ నిర్మించిన తెల్లని పాలరాతి మసీదు, బాబర్ సమాధి ప్రాకారం, 20వ శతాబ్దం ప్రారంభానికి చెందిన ఉద్యాన మండపం మరమ్మతులు,, తాజ్‌బేగ్ ప్యాలెస్ పునర్నిర్మాణంపై కేంద్రీకృతమైంది. అదనంగా, ఉద్యానవనం అడుగుభాగంలో పూర్వ భవనం ఉన్న ప్రదేశంలో కొత్త కారవాన్సరాయి నిర్మించబడింది (అక్కడ షాజహాన్ నిర్మించిన ద్వారం యొక్క పునాది భాగం ఇప్పటికీ ఉంది). ఉద్యానవన పరిమితి వెలుపల కొత్త ఈత కొలను కూడా నిర్మించబడింది. ఉద్యానవన సహజ వాతావరణ పరిరక్షణకు కూడా గణనీయమైన పెట్టుబడులు పెట్టబడ్డాయి. చారిత్రక దృశ్యపటాన్ని, ఆధునిక సందర్శకుల అవసరాలను దృష్టిలో ఉంచుకుని, కొంతవరకు పైపుల ద్వారా సాగునీటి వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేశారు. వేల సంఖ్యలో స్థానిక చెట్లు నాటబడ్డాయి. వాటిలో ప్లేన్ చెట్లు, సైప్రస్ చెట్లు, హాతార్న్, అడవి చెర్రీ (అలుబాలు—ఇది కాబూల్ ఉత్తర ప్రాంతం నుండి బాబర్ తీసుకొచ్చినదిగా భావిస్తారు), ఇతర పండ్ల చెట్లు, నీడనిచ్చే చెట్లు ఉన్నాయి. పురావస్తు తవ్వకాల ఫలితాల ఆధారంగా 13 మెట్ల తోటల మధ్య ఉన్న మార్గాలు, మెట్ల వ్యవస్థల పరస్పర సంబంధం తిరిగి స్థాపించబడింది. 2008 జనవరి 16 నుండి ఈ ఉద్యానవనాన్ని స్వతంత్ర బాగ్-ఎ-బాబర్ ట్రస్ట్ నిర్వహిస్తోంది. దీనికి కాబూల్ మునిసిపాలిటీ, ఆఫ్ఘాన్ సమాచార, సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ,, ఆగా ఖాన్ ట్రస్ట్ ఫర్ కల్చర్ మద్దతు అందిస్తున్నాయి. పునరుద్ధరణ అనంతరం సందర్శకుల సంఖ్య, ఆదాయం గణనీయంగా పెరిగాయి. 2008లో దాదాపు 3 లక్షల మంది ఈ ప్రదేశాన్ని సందర్శించగా, 2016 నాటికి సందర్శకుల సంఖ్య సుమారు 10,30,000కు చేరుకుంది. చిత్రమాలిక మూలాలు బాహ్య లింకులు కాబూల్ హృదయంలో దాగి ఉన్న అద్భుత రత్నం – బాబర్ ఉద్యానవనం యూట్యూబ్లో బాగ్-ఎ బాబర్ ఉద్యానవనం, కాబూల్, ఆఫ్ఘానిస్తాన్ యూట్యూబ్లో "Babur's Garden, Kabul, Afghanistan", daryaexpeditions.com బాబర్ ఉద్యానవనం చారిత్రక చిత్రాలు