ma tomo Jelusalen (toki Iwisi: ירושלים /je.ʁu.ʃaˈla.jim/) anu ma tomo Kutusi (toki Alapi: القدس) li ma tomo pi tenpo pini mute. nasin sewi Jejuta en nasin sewi Kolisu en nasin sewi Isilan la, ona li ma tomo pi sewi mute. ma Isale en ma Pilisin la, ona li ma tomo lawa. kulupu lawa pi ma Isale li lon ma Jelusalen.
tenpo pini la, jan Jejuta li pali e tomo sewi lon nena ma pi tomo sewi (Temple Mount). jan pi ma Papili li pakala e tomo sewi nanpa wan lon tenpo sike 587 BCE. jan pi ma Loma li pakala e tomo sewi nanpa tu lon tenpo sike 70 CE. jan Isilan li pali e tomo sewi Alakasa (Al-Aqsa Mosque). jan Jesu li moli li kama lon tan moli la, jan Kolisu li pali e tomo sewi pi tomo moli sewi (Church of the Holy Sepulchre)
lipu Pipija la, jan Tawi li lanpan e ma tomo Jelusalen lon tenpo sike 1010 BCE. ma tomo Jelusalen li kama ma tomo lawa. jan Solomon li pali e tomo sewi nanpa wan lon ma Jelusalen.