utala lon ma Sonko en ma Nijon (toki Sonko: 中国抗日战争 抗日（战争）) li utala lon ma Sonwaminko en ma Nijon.ma utala mute li lon ma Sonko,taso ma utala lili ante li lon ma ante sama ma lete pi ma Mijama. ona li tan tenpo sike nanpa 1930 tawa tenpo sike nanpa 1945.
tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1937 la, ma Nijon li pali e utala 918 li lanpan ma pi poka lete en kama suno pi ma Sonko lon tenpo suno 100. tenpo sike nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 3 pi tenpo sike nanpa 1938 la,ma Nijon li pali e ma lili wan,nimi ona li ma Mansu (toki Sonko: 满洲国). tenpo sike nanpa 1937 la,ma Nijon li pali e utala pi nasin telo Luko (toki Sonko: 卢沟桥事变),ma Nijon li kama lawa e ma tomo Tensin tan nasin telo Luko pi ma tomo Pesin.tan ona li weka ala li utala e ma lete pi ma Sonko,ma Sonko en ma Nijon li open utala.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 8 la,jan Sijan Kase (toki Sonko: 蒋介石 anu 蒋中正) li pana e lipu pi kama utala li pali e utala kulupu pi ma tomo Sane (toki Sonko: 淞沪会战).tenpo mun mute la,ma Sonko en ma Nijon li utala lon ma tomo Sane en ma poka ante.tenpo suno nanpa 13 pi tenpo mun nanpa 12 la, ma tomo Nansin li weka tan ma Sonko lon utala tan awen pi ma tomo Nansin (toki Sonko: 南京保卫战). kulupu utala pi ma Nijon li pali e moli suli pi lon ma tomo Nansin. ma tomo lawa pi ma Sonko li tawa ma tomo Sonsin (toki Sonko: 重庆).
tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 12 pi tenpo sike nanpa 1941 la, kulupu utala pi ma Nijon li utala e ma Pel Kapo (toki Inli: Pearl Harbour) pi ma Mewika.ma ante pi telo suli Pasipi la kulupu utala pi ma Nijon li utala. ma Mewika en ma Juke li utala e ma Nijon. ma Sonko li utala tawa ma Nijon en ma Tosi en ma Italija. len suli li len e ma Nijon.kin la,ma Nijon li jo ala e ijo pali lon ma Sonko li wile lanpan e ijo pona lon ma Asija pi poka seli pi poka suno kama.tenpo mun nanpa 11 pi tenpo sike nanpa 1943 la,jan lawa pi ma Mewika en ma Juke en ma Sonko li pana e toki suli Kalo (toki Inli: Cairo Declaration) li wile e ni: ma Nijon li pana e ma pi poka suno kama pi poka lete pi ma Sonko en ma Tawan en ma mute kulupu Penu lon telo (toki Sonko: 澎湖列岛) tawa ma Sonko.tenpo suno nanpa 26 pi tenpo mun nanpa 7 pi tenpo sike nanpa 1945 la, ma Mewika en ma Juke en ma Sonko li pana e toki suli Potan (toki Inli: Potsdam Declaration) tawa ma Nijon li toki e toki suli Kalo li wile e ni:ma Nijon li toki anpa pi ijo ante ala. tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 8 en tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 8 la, ma Mewika li pana e ilo utala pi pakala suli tawa ma tomo Ilosima (toki Nijon: 広島市／ひろしまし) en ma tomo Nakasaki (toki Nijon: 長崎市
ながさきし).tenpo suno nanpa 8 pi tenpo mun nanpa 8 la, ma Sesesele li pini e toki suli pi meso li insa ma Sesesele en ma Nijon li open e tenpo pi tenpo mun nanpa 8 pi kon tawa pakala li tawa ma Sonko tan toki pi kulupu Jata.tenpo suno nanpa 14 pi tenpo mun nanpa 8 la, jan lawa pi ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li kama lon toki pi toki suli Potan.tenpo suno nanpa 9 pi tenpo mun nanpa 9 la,ma Nijon li toki anpa tawa ma Sonko,utala li pini. ni la, ma Sonwaminko li kama ma pali pi ma mute wan li kama lawa e kulupu awen pi ma mute wan lon tenpo mute.(tenpo sike nanpa 1971 la, ma Sonko li lanpan e lawa ona.)
utala ni li jo e ante suli utala suli nanpa tu,ona o kulupu utala pi ma Nijon li awen lon ma Sonko li ken ala tawa ma Sesesele tan ma Tosi.ni la,ma Sesesele li ken tawa ma Elopa tan awen e ma tomo Makuwa.ma Nijon li ken ala tawa telo suli Insija li ken ala tawa telo suli Pasipi.ni la,ma pona pi ma Sonko li kama pona tawa utala. kulupu utala pi ma Nijon li tawa ma Intonesija en ma poka ante,taso ona li ken ala tawa ma Oselija li ken ala pini e telo pimeja wawa tawa ma pona pi ma Sonko lon telo suli Pasipi. utala ni li pona tawa anpa e ma Nijon lon telo suli Pasipi.kin la,ma Nijon li ken ala kulupu en ma Tosi, ma Sesesele li anpa e ma Tosi.lon la,ma Nijon li anpa e ma Sonko la,ona li ken kama anpa e ma Mijama pi ma Juke li ken kama lanpan e ma Elopa en ma Asija en ma Tosi en ma Italija.
ma Sonko en ma Tawan en ma ante pi kulupu jan An la,nimi ona li 抗日战争 anu 抗战. nimi ante li 抗日卫国战争 anu 第二次中日战争.lipu pi tenpo pini lon ma Tawan la,ona li 中华民国抗日战争.. ma Sonko la,ona li 中国人民抗日战争. nimi ante li 八年抗战 anu 十四年抗战,tenpo sike 2017 la, ma Sonko li ante e nimi 八年抗战 tawa 十四年抗战. nimi 八年抗战 li tan ni: kulupu utala pi ma Nijon li pali e utala Sisi (toki Sonko: 七七事变, "utala pi luka tu en luka tu") li pini e utala la mute tenpo li luka tu wan.nimi 十四年抗战 li tan ni: kulupu utala pi ma Nijon li pali e utala Sijojapa (toki Sonko: 九一八事变, "utala pi luka tu tu en wan en luka tu wan") li pini e utala la mute tenpo li kulupu tu tu.nimi pana li ma Nijon la,nimi ona li 侵华战争、日本侵华战争 anu 日军侵华战争.
ma Nijon la,nimi utala li utala pi ma Sonko lete (toki Nijon: 北支事变) lon tenpo open pi utala ni.tenpo sike 1937 pi kulupu utala pi ma Nijon li utala open e ma Sonko la,nimi ona li utala pi ma Sonko (toki Nijon: 支那事变
しなじへん Shina jihen).tenpo pini ni la, ma Nijon li kepeken nimi utala sama ni li tan ni:ni li ken awen e tan utala pi ma Nijon.ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li utala tan kulupu lawa pi ma tomo Nansin li ike mute,ma Nijon li pona e kulupu utala pi jan Wan Sinwe,ona li pona tawa ma Sonko. ma Sonko la,ni li tan nimi 事变 li meso la,nimi 战争 li ike  mute.ona mute li kepeken nimi 事变 taso kepeken ala 战争.ni li sama ni: ma Sonko en ma Nijon li utala ala.ma Nijon li pali e ni tan ni: ma Mewika li pana ala e ijo pona tawa ma utala,ni la ma Nijon li jo. ma Nijon li pilin e ni:ona li utala ala.
tenpo sike 1941 la, ma Nijon li pini e ni: pali e utala lon telo suli Pasipi la,jan Toso Siteki (toki Nijon: 東条 英機〔東條 英機〕／とうじょう ひでき Tōjō Hideki [toːʑoː çideki]) li pana e ona tawa utala pi ma Asija suli pi suno kama li toki e ni:ona li wan pi utala pi ma Asija suli pi suno kama li ante e nimi tawa utala pi ma Nijon en ma Sonko (toki Nijon: 日支戦争／にっしせんそう Nisshi sensō) li lon e pali utala. utala suli nanpa tu li pini la,tenpo mun 6 pi tenpo sike 1946 la,ma Nijon li anpa pilin ike pi ma Sonwaminko li kepeken ala nimi 支那. jan pi ma Nijon li toki e ni:nimi 北支事变 o tawa nimi 日华事变. ma Sonko li wile utala e ma Nijon,mi mute li utala ala. tenpo ni la,jan li kepeken nimi 日华事变,nimi 北支事变 li nimi lon lipu sona pi tenpo pini.
tenpo sike 1957 la,ma Nijon li kepeken nimi 日华事变 lon lipu sona.tenpo sike 1975 la,  nimi utala pi ma Nijon en ma Sonko (toki Nijon: 日中戦争／にっちゅうせんそう Nicchyū sensō) li kama lon lipu sona.taso pana sona li 日华事变.taso jan li pilin e ni: ma Nijon li utala e ma Sonko,kin la, toki kulupu pi ma Sonko en na Nijon li lon,tenpo sike 1970 la,jan li kepeken ala e nimi 日华事变 li kepeken nimi 日中战争.
ma ali la,nimi utala ni li utala nanpa tu pi ma Sonko en ma Nijon (toki Sonko: Second Sino-Japanese War), kon ante mute la,jan li pilin e ni:ni li wan pi utala suli nanpa tu anu utala lon telo suli Pasipi.
ante suli pali li pini la, ma Sonko en ma Nijon li ma pi pali pan lon ma Asija pi kama suno li anpa lon kulupu lawa en kulupu utala tawa ma wawa lon ma Elopa.tenpo sike 1868 la,ante suli Mesi (toki Nijon: 明治維新／めいじいしん Meiji Ishin) li lon ma Nijon.ma Nijon li kama pona li kama wawa. ma Sonko la,ante suli Janu (toki Sonko: 洋务运动) li kama lon ala,utala ni li pini la,ma Sonko li ken ala pona kin.
ante suli Mesi li pini la,ma Nijon li kama wawa mute li wile lanpan e ma Sonko.tenpo sike 1874 la, ma Nijon li tawa ma Tawan li pali e tenpo Mutanse (toki Sonko: 牡丹社事件).tenpo ni li pini la,ma Nijon li pali e lawa Pesin (toki Sonko: 北京专约) tawa ma Sonko. tenpo sike 1878 la, ma Nijon li pali e ma lawa pi jan lawa.tenpo sike 1894 la, utala Sijaju (toki Sonko: 甲午战争) li kama lon.tenpo sike 1895 la, ma Sonko li toki anpa li pali e lawa Makuwan (toki Sonko: 马关条约) tan utala ala.lawa ni la, ma Soson li wan li pana e mani Pawin (toki Sonko: 白银, "kiwen mani walo pi mani mute") 200000000 tawa ma Nijon li pana e ma Tawan e ma kulupu Penu lon telo e ma palisa Lijoton tawa ma Nijon li pali e esun tawa ma Nijon.ni li pini la, ma Lusi li kulupu e ma Tosi e ma Kanse e ma ante li toki e ni: ma Nijon o pana e ma palisa Lijoton tawa ma Sonko o wile e mani Pawin 30000000 sin tawa ma Sonko.ni li tenpo pi ma tu wan li ante e pana pi ma palisa Lijoton,ni li pali e pilin ike pi ma Nijon en ma Lusi.ni li tan pi utala pi ma Nijon en ma Lusi.
tenpo sike 1900 la, pali Ijotuwan (toki Sonko: 义和团运动) li lon ma Sonko li pali e tenpo Pakolijensin (toki Sonko: 八国联军, "ma luka tu tu li kulupu li utala e ma Sonko."). ma Sonko li utala mute li wawa ala. ma Nijon en ma Lusi li wile e ma pi ma Sonko. tenpo pini la ma Lusi li lanpan e ma pi ma Sonko.
tenpo sike 1905 la, ma Lusi li anpa lon utala pi ma Nijon en ma Lusi. ma Lusi en ma Nijon li sitelen e lawa Pisumasu (toki Nijon: ポーツマス条約).lawa ni la, ma Nijon li jo e pona mute lon ma Soson. ma Nijon li ken lawa e ma Soson. ma Nijon li lanpan e ma tomo Sunli (toki Sonko: 旅顺) e ma tomo Talijen (toki Sonko: 大连市). ma Lusi li pana e nasin kiwen pi ma tomo Sansun (toki Sonko: 长春市) tawa ma tomo Sunli (toki Sonko: 顺旅) en pona ante tawa ma Nijon.
tenpo mun 7 pi tenpo sike 1914 la, tenpo ike pi tenpo mun 7 li lon,kepeken tenpo lili la utala suli nanpa wan li kama.tenpo mun 8 la, ma Nijon li toki utala tawa ma Tosi tan ni: ma Juke li ma pona pi ma Nijon. ma Sonwaminko li awen meso. ma Nijon li tawa ma Santon ma palisa Santon]] (toki Sonko: 山东半岛) sama ma utala li lanpan ma kepeken pi esun mani pi ma Tosi li tawa ma tomo Sinan (toki Sonko: 济南) li lanpan e ali pi nasin kiwen pi ma tomo Sijoto en ma tomo Sinan (toki Sonko: 胶济铁路).kin la,ma Nijon li tawa ma tomo Lonko (toki Sonko: 龙口市) li tawa ma pi ken utala li utala e ma tomo We (toki Sonko: 潍县) li lanpan e ijo pona pi jan meso pi ma Sonko li anpa e ona mute li pali sama jan pi ma Sonko li jan ike tawa tenpo pi ma Tosi li anpa.
tenpo suno 7 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1915 la, ma Sonko li pilin e ni:utala ni li pini.ma Sonko li toki tawa jan toki pi ma Nijon li wile e ni: ma Nijon li ken weka e kulupu utala pi ma Nijon.jan toki pi ma Nijon li toki e ni:ma Nijon li pilin e ni:utala ni li pini ala o awen.ma Nijon li wile ala weka e kulupu utala pi ma Nijon.kin la,ma Nijon li pana e lawa Osiwito (toki Sonko: 二十一条, "lawa pi mute en wan") tawa jan Jesika (toki Sonko: 袁世凯). tenpo suno 18 pi tenpo mun 1 la,jan toki pi ma Nijon li pana e lawa ni tawa jan Jesika li pakala e nasin pi ma mute lon tenpo ali. tenpo suno 7 pi tenpo sike 5 la, kulupu lawa pi jan Jesika li toki e ni:lawa ni mute li lon.
tenpo mun 5 pi tenpo sike1928 la, ma Nijon li wile pini e tawa lete pi kulupu utala Kominkomin tan awen e jan pi ma Nijon lon ma ante.ma Nijon li pana e ilo utala suli tawa ma tomo Sinan li pali e tenpo ike pi ma tomo Sinan li moli e jan 17 pi ma Sonko lon kulupu lawa. tenpo sike 1929 la,lili mani li kama lon ma ali,mani ali pi ma Nijon li kepeken ma Mewika li kama ike.kin la, nasin loje pi ma Sesesele li kama lon ma Sonko.jan mute pi ma Nijon li wile kepeken nasin wawa tawa ma Sonko.
tenpo suno 19 nanpa pi tenpo mun nanpa 6 pi tenpo sike 1931 la,ma Nijon li pana e lipu pi pakala e ike lon ma Monko en ma Mansu (toki Sonko: 《满蒙问题解决方策大纲》) li wile lanpan e ma Sonko pi poka lete pi poka suno kama kepeken tenpo sike wan kepeken kulupu utala pi ma Nijon. kulupu utala pi ma Nijon li pali e nasin pi kama jo e ma Sonko lon ma tomo Tokijo. tenpo suno nanpa 25 pi tenpo mun nanpa 6 la,ma Nijon li wile pali e tan utala tawa ma Sonko li pali e tenpo Nakamula (toki Nijon: 中村大尉事件). tenpo suno nanpa 1 pi tenpo mun nanpa 7 la,ma Nijon li moli e jan meso pi ma Sonko lon ma Wanposan (toki Sonko: 万宝山) li pali e tenpo Wanposan (toki Sonko: 万宝山事件) li wile e ni: ma Soson li pilin ike tawa ma Sonko. jan San Kase li jan lawa li pali e pakala pi nanpa tu wan  pi ma Sonjansusi (toki Sonko: 中央苏区) kepeken jan utala 300000. tenpo suno 6 pi tenpi mun 7 la,jan San Sijelijan li toki len tawa kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe (toki Sonko: 东北政协委员会). ''tenpo ni la,mi mute li utala tawa kulupu lawa pi ma Nijon la,mi mute li anpa.anpa la ma Nijon li wile e mani e ma.ma Tonpe li ike mute.o utala ala,o kepeken e sona.'' jan San Kase li toki e ni tawa jan San Sijelijan:'' ma Nijon li pali ike mute lon ma Tonpe la,mi mute o utala ala.sina o utala ala tan pilin utala li kama toki insa ala e kulupu jan en ma,o pali kepeken toki insa mute.'' taso jan San Sijelijan li toki e ni:''toki nasa,toki nasa,ni li lon ala.''tenpo ni la,jan ala li alasa e toki pi utala ala tan jan San Kase. tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la,jan San Sijelijan li pana e toki ''kala'' tawa jan Son Si (toki Sonko: 荣臻) (ona li jan lawa pi kulupu utala tan awen e selo ma lon ma Tonpe.) en jan San Uwi (toki Sonko: 臧式毅) (ona li jan lawa nanpa tu lon kulupu pi kulupu lawa lon ma Tonpe.) ''tenpo ni la ma Nijon li kama ike lon toki tawa ma ante,tawa ali o kepeken awen.ma Nijon li pali ike mute la,mi mute o awen o utala ala.o utala ala,o awen.toki ni li suli mute. tenpo suno nanpa 6 pi tenpo mun nanpa 9,jan San Sijelijan li toki tawa jan Wan Ise (toki Sonko: 王以哲) (ona li jan lawa pi kulupu wan lon kulupu Peta pi ma tomo Senjan):''tenpo ni la,linluwi pi ma Sonko en ma Nijon li ike mute,mi mute en kulupu utala pi ma Nijon o awen pilin musi ala.ma Nijon li pali ike mute la,o utala ala,o awen. ''tenpo suno sama la,ma Nijon li kulupu e jan li wile kama utala.
tenpo suno nanpa 18 pi tenpo mun nanpa 9 pi tenpo sike nanpa 1931 la, kulupu utala pi ma Nijon li pali e utala Lijotoku (toki Sonko: 柳条湖事变, "utala pi telo suli en linja kasi laso") li utala e kulupu Peta pi ma Sonko lon ma tomo Senjan,utala 918 li open.tenpo Minu  nanpa15 pi tenpi Awa nanpa 11 lon tenpo pimeja la, kulupu utala pi ma Nijon li pakala e wan pi nasin kiwen Manan (toki Sonko: 满南铁路, "nasin kiwen lon ma seli pi ma Mansi") kepeken ilo utala seli li kama utala e kulupu Peta li toki pi lon ala e ni: ma Sonko li pali e ni. tenpo ni la jan San Sijelijan li awen lon ma tomo Pepin li toki e ni tawa jan Wan Ise:o utala ala tawa ma Nijan.tenpo Awa nanpa 6 pi tenpo suno nanpa 19 pi tenpo mun nanpa 9 la, kulupu utala pi ma Nijon li lanpan e ma tomo Senjan. kulupu utala pi ma Sonko li utala ala anpa lawa pi jan San Sijelijan. tenpo mun  nanpa 11 la utala Sijansijo (toki Sonko: 江桥抗战) li open,ma Nijon li lanpan e ma Elonsijan.ma Tonpe ali li ma pi ma Nijon.
tenpo sike 1932 la,jan San Kase li kin kama jan lawa pi ma Sonko li wile utala tawa ma Nijon. tenpo suno 2 tenpo mun 1 la,jan San Kase li toki e ike pi jan San Josen li kama utala. utala Sonu nanpa wan (toki Sonko: 第一次淞沪会战, "utala nanpa wan lon ma tomo Sane ") li open lon tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932.nimi ante ona li utala 128.ma Nijon ona li utala Sane nanpa wan (toki Nijon: 第一次上海事变). utala 918 li pini la,ma Nijon li wile weka e lukin pi ma ali tawa utala ante,ma Nijon li anpa e kulupu lawa pi ma Sonko li pali e utala mute lon ma tomo Sane. tenpo Minu 30 pi tenpo Awa 11 pi tenpo suno 28 pi tenpo mun 1 pi tenpo sike 1932 la,ma Nijon li kama utala,ma Sonko li utala. utala 128 li open. tenpo suno 1 pi tenpo mun 2 la,ma Nijon li pana e ilo utala seli mute tawa ma tomo Nansin.tenpo suno 4 pi tenpo sike 2 la, kulupu Komintan li pali e toki kulupu Konan (toki Sonko: 国难会议, "kulupu toki tan kama ike ma"),jan lawa pi kulupu utala li lon ma tomo Nansin taso,tenpo mun 12 la kulupu lawa li kama. tenpo suno 3 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama ma tomo Nansin li pali e nasin pi utala tawa ma Nijon.tenpo suno 5 pi tenpo mun 2 la,jan San Kase li kama ma tomo Sunso (toki Sonko: 郑州) li lukin e ma pi ma Esikuwan tawa telo linja Pan. tenpo suno 8 pi tenpo mun 2 la,kulupu utala sin pi ma Sonko li kama. tenpo suno 14 pi tenpo mun 2 la,jan San Sison li pana e kulupu utala sin.
kulupu utala nanpa kulupu luka wan pi jan San Minsi li kama utala anpa lawa pi jan Sa Jenka en jan Sijan Kuwana. ma Nijon li mute e jan utala lon tenpo tu wan li ante e jan lawa pi kulupu utala lon tenpo tu tu li pana e jan utala 100000.ma utala li tawa ma tomo Tasan en ma tomo Sane.ma Nijon li pana e ijo utala suli tawa ma tomo Suso en ma tomo Anso.kulupu utala li kama tawa ma tomo Nansin.