NetherQuartz/tokipona-mined-pairs huggingface dataset:
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1975 la, utala lon ma Wije li pini.
it: Inizialmente i sovietici tentarono una moderazione su entrambi, ma nel novembre 1977 Barre interruppe i rapporti con Mosca ed espulse i suoi consiglieri militari sovietici per poi rivolgersi al Safari Club , una cooperazione di agenzie di intelligence filostatunitensi, per supporto e armi.
Toki Pona: jan Lekan li toki e ni: "ma Sesesele li ma lawa suli ike" ( toki Inli la: evil empire ) .
it: Sia Reagan, sia il nuovo primo ministro britannico Margaret Thatcher accusarono l'Unione Sovietica e la sua ideologia; il 3 marzo 1983 in una celebre dichiarazione il presidente statunitense etichettò l'URSS come un " impero del male " e predisse che il comunismo sarebbe finito nel «mucchio di cenere della storia».
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
it: Nel 1968 il segretario del partito comunista della Cecoslovacchia , Alexander Dubček , inaugurò un periodo, noto come Primavera di Praga , di liberalizzazioni che comprendeva un aumento delle libertà personali, l'adozione di un sistema multipartitico, la limitazione al potere della polizia segreta e un'economia basata anche sui beni di consumo.
Toki Pona: jan lawa sin pi ma Lominija li moli e jan lawa pini Nikola Sauseku tan ni: ona li jan lawa lon tenpo suli, ona li utala e jan.
it: La Romania fu l'unico paese del blocco orientale a rovesciare violentemente il suo regime comunista arrivando a mettere a morte il suo capo di Stato e leader politico, Nicolae Ceaușescu .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1991 la, jan mute li wile e ni: ma Sesesele li tawa lon kulupu ma.
it: Il processo ebbe inizio in Polonia dove il sindacato Solidarność , fino allora illegale, colse una clamorosa e schiacciante vittoria alle relativamente libere elezioni del 1989 che portarono ad un governo di coalizione guidato da Tadeusz Mazowiecki , il primo non comunista in Europa orientale da oltre quarant'anni.
Toki Pona: utala lete li pini la, ma Mewika li kama ma wawa nanpa wan.
it: Nonostante gli Stati Uniti fossero usciti dalla guerra fredda come vincitori, ebbero difficoltà a gestire questo nuovo ruolo di unica superpotenza mondiale, complice anche una non rosea situazione economica, fatta di aumento della disoccupazione e del divario sociale, che li accompagnò per la prima metà degli anni 1990 .
Toki Pona: utala lete li pini la, ma pi open suno li weka a nasin pi pali kulupu.
it: Gli eventi accaduti in Ungheria portarono a una frattura ideologica all'interno dei partiti comunisti di tutto il mondo, in particolare nell'Europa occidentale, suscitando un forte calo dell'adesione, dato che molti paesi occidentali e comunisti si sentirono disillusi riguardo alla brutale risposta sovietica.
Toki Pona: jan sona li pilin e ni: ma li weka e nasin pi pali kulupu lon tenpo lili, ni li ike.
it: I partiti comunisti in Occidente non si ripresero mai da ciò, alcuni di loro riconobbero subito questa spaccatura, come il politico jugoslavo Milovan Đilas che poco dopo lo schiacciamento della rivoluzione disse che «la ferita che la rivoluzione ungherese ha inflitto al comunismo non potrà mai essere completamente guarita».
Toki Pona: ma Sesesele li utala ala e ma Mewika.
de: Die Bundesrepublik Deutschland erkannte die DDR bis zur neuen Ostpolitik unter Bundeskanzler Willy Brandt nicht als Staat an und unterhielt auch nach dem Grundlagenvertrag 1972 offiziell keine Botschaft, sondern eine Ständige Vertretung .
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele en ma Mewika li jo e ilo pi utala suli li tawa lon pimeja mun .
de: Die Supermächte vermieden den offenen Krieg mit Waffeneinsatz gegeneinander, betrieben aber seit den Atombombenabwürfen auf Hiroshima und Nagasaki ein beispielloses, auch atomares Wettrüsten .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1962 la, tenpo ike Kalipi li lon.
de: Der Interessenkonflikt drohte mehrmals militärisch zu eskalieren: in der Berlin-Blockade 1948, während des Koreakriegs 1950, beim Mauerbau in Berlin 1961 und besonders während der Kubakrise 1962.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1947 la, jan Pena Palu (ona li pana e pilin tawa jan lawa pi ma Mewika) li toki e "utala lete" lon toki ona.
de: März 1946 schrieb Orwell: „Nach der Moskauer Konferenz im Dezember letzten Jahres begann Russland, einen ‚kalten Krieg‘ gegen Großbritannien und das britische Empire zu führen.“
Toki Pona: ma Mewika li pana e jan utala mute tawa ma Anku seli.
de: Die USA intervenierten daraufhin mit eigenen Verbänden, in deren Folge die Nordkoreaner bis November so weit zurückgedrängt wurden, dass nur das Eingreifen von inoffiziellen chinesischen Truppen wiederum Nordkorea vor US-amerikanischer Besetzung bewahrte.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1958 la, jan Kusow li toki e ni tawa kulupu ma utala pi telo Alansi lete : o weka e kulupu utala sina tan ma tomo Pelin, ma tomo Pelin li ma lawa .
de: Chruschtschow verlangte vom Präsidenten das Eingeständnis, dass es sich dabei um „aggressive Akte“ gehandelt habe, was Eisenhower ablehnte.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1961 la, jan Son Kenesi li kama jan lawa pi ma Mewika.
de: Im selben Jahr entschlossen sich die USA zu ersten wirtschaftlichen Maßnahmen gegen Kuba , da die seit Anfang 1959 dort herrschende Revolutionsregierung unter Fidel Castro einen sozialistischen Kurs eingeschlagen hatte.
Toki Pona: tenpo sike sama la, ona li tawa lon ilo "Sputnik-2" ( toki Losi la: Спутник-2 ) .
de: Einmal in der Luft, wäre wahrscheinlich wegen des Sonnensturms auch die Kommunikation zu den Piloten abgebrochen und somit ein nachträgliches Zurückrufen der Bomber unmöglich geworden.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1975 la, ilo "Sojus" ( toki Losi la: Союз ) pi ma Sesesele en ilo "Apolo" ( toki Inli la: Apollo ) pi ma Mewika li wan.
de: Nach der Logik der Abschreckung hätte eine große Zahl von aufsteigenden US-Bombern von Seiten der Sowjetunion als aggressiver Akt gedeutet werden können.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1963 la, ma suli li open e ni: o kepeken ala e ilo pi utala suli lon sijelo kon , pimeja mun en telo.
de: August 1963 unterzeichneten die USA, die UdSSR und Großbritannien eine erste wichtige Vereinbarung, das Atomteststoppabkommen , welches Tests von Kernwaffen in der Luft, dem Weltraum und unter Wasser verbot.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1964 la, tomo tawa lon telo pi ma Wije lete li utala e tomo tawa lon telo pi ma Mewika lon telo Pakpo .
de: Um diese Befürchtungen zu zerstreuen, stellten die USA 1963 den Plan einer Multilateral Force vor, einer NATO-Atomstreitmacht zur See, an der europäische Staaten ohne eigene Atomwaffen sich beteiligen sollten.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
de: 1985 leitete der neue Generalsekretär des ZK der KPdSU , Michail Gorbatschow , ein Reformprogramm ein, das er Perestroika (Wende in Wirtschaft und Verwaltung) und Glasnost (Offenheit und Transparenz nach innen und außen) nannte.
Toki Pona: jan Kopasow en jan Lekan li lukin lon ma tomo Senewa (lon tenpo sike nanpa 1985) e ma tomo Leikapi (lon tenpo sike nanpa 1986).
de: Nach einigen Schwierigkeiten der Unterhändler bei den seit Herbst 1985 laufenden Genfer Abrüstungsgesprächen kam es im Oktober 1986 zu einem Gipfeltreffen zwischen Reagan und Gorbatschow in Reykjavík .
Toki Pona: tenpo ni la, moku pi ma Elopa ali ( toki Tosi la: Paneuropäisches Picknick , toki Mosijo la: Páneurópai piknik ) : sinpin pi ma Mosijo (ma pi open suno) en ma Esalasi (ma pi pini suno) li open.
de: Bei der Öffnung eines Grenztors zwischen Österreich und Ungarn beim Paneuropäischen Picknick am 19.
Toki Pona: jan lawa sin pi ma Lominija li moli e jan lawa pini Nikola Sauseku tan ni: ona li jan lawa lon tenpo suli, ona li utala e jan.
de: In Prag verlief der politische Umsturz unblutig, mit Václav Havel und Alexander Dubček wurden zwei bekannte Kritiker des alten Systems neuer Präsident und Parlamentspräsident.
Toki Pona: ma li ken ala ante lon tenpo lili.
de: Der rasche Niedergang und schließlich kollapsartige Zusammenbruch der Sowjetunion kam für westliche Beobachter wie auch für die amerikanische Führung teilweise überraschend, da die Sowjetunion bis zuletzt den Status der hochgerüsteten Supermacht besaß, die die eigenen Interessen und Einflussgebiete kaum freiwillig preisgeben würde.
Toki Pona: utala ni la nasin pi pali kulupu en nasin mani li utala.
vi: Chiến tranh Lạnh ( 1947 - 1991 , tiếng Anh : Cold War ) là chỉ đến sự căng thẳng địa chính trị và xung đột ý thức hệ đỉnh điểm giữa hai siêu cường (đứng đầu và đại diện hai khối đối lập): Hoa Kỳ ( chủ nghĩa tư bản ) và Liên Xô ( chủ nghĩa xã hội ).
Toki Pona: tenpo ni la, utala mute en ante suli mute li lon ma ante.
vi: Sự mở rộng và leo thang đã xảy ra lần lượt nhiều cuộc khủng hoảng ngoại giao lớn như Khủng hoảng Suez năm 1956 , Khủng hoảng Berlin 1961 và Khủng hoảng tên lửa Cuba 1962 , suýt nữa gây ra một cuộc chiến tranh hạt nhân .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, utala lon ma Anku li pini.
vi: Với chiến thắng của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong Nội chiến Trung Quốc và sự bùng nổ của Chiến tranh Triều Tiên (1950-53), căng thẳng giữa hai bên đã lan rộng.
Toki Pona: ma Anku (ma pi pini suno) en ma Soson (ma pi open suno) li lon.
vi: USSR (Gọi tắt của Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô Viết ) và USA ( Hoa Kỳ ) đã cạnh tranh giành sự ảnh hưởng của mình tại những quốc gia Mỹ Latinh và những thuộc địa đang giành độc lập ở châu Phi và châu Á .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1962 la, tenpo ike Kalipi li lon.
vi: Sau cuộc chạm trán suýt nữa đã khiến thế giới xảy ra chiến tranh hạt nhân này, hai vị lãnh đạo đã cấm các vụ thử hạt nhân trong không trung và dưới mặt nước sau năm 1962.
Toki Pona: jan Leoni Pesew li lawa e ma Sesesele la, tenpo lape pi utala lete li lon.
vi: Sự rút lui đã làm ảnh hưởng tới vị trí của Khrushchev, và ông nhanh chóng bị loại bỏ sau đó và được thay thế bởi Leonid Brezhnev .
Toki Pona: ma Mewika li utala e ma Wije .
vi: Sau nhiều ngày căng thẳng, người Liên Xô quyết định rút tên lửa về nước, đổi lại Hoa Kỳ cam kết sẽ không xâm lược Cuba đồng thời rút các tên lửa của họ khỏi Thổ Nhĩ Kỳ.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama lawa pi ma Sesesele.
vi: Tới khi Mikhail Gorbachev là người khá trẻ lên làm Tổng bí thư năm 1985, nền kinh tế Liên Xô đang ở trong tình trạng trì trệ và phải đối mặt với sự giảm sút mạnh từ nguồn thu ngoại tệ nước ngoài vì sự sụt giá dầu mỏ trong thập niên 1980.
Toki Pona: jan sitelen So Ole li toki e "utala lete" lon lipu ona "sina en ilo pi utala suli" ( toki Inli la: You and the Atomic Bomb ) .
vi: Tại thời điểm kết thúc Thế chiến II, nhà văn Anh George Orwell đã sử dụng thuật ngữ Chiến tranh Lạnh (từ tiếng Anh: cold war ), như một khái niệm chung, trong tiểu luận của ông "You and the Atomic Bomb" (Bạn và quả bom nguyên tử) được xuất bản ngày 19 tháng 10 năm 1945, trên tờ Tribune của Anh.
Toki Pona: ona li pilin e ni: ma suli tu anu tu wan li lon tenpo kama, ona mute li utala ala e ona mute.
vi: Suy ngẫm về một thế giới sống dưới cái bóng của một mối đe doạ chiến tranh hạt nhân, Orwell đã xem xét những tiên đoán của James Burnham về một thế giới bị phân cực:
Toki Pona: tenpo ni la, ma Mewika li pali e ilo pi utala suli.
vi: Một lực lượng phối hợp của Liên hiệp quốc với các quân nhân của Nam Triều Tiên , Hoa Kỳ , Anh Quốc , Thổ Nhĩ Kỳ , Canada , Australia , Pháp , Philippines , Hà Lan , Bỉ , New Zealand và các nước khác cùng ngăn chặn cuộc tấn công.
Toki Pona: ma Mewika li pali e nasin Totalisi : ona li wile pakala e ma tomo 20 pi ma Sesesele.
vi: Sợ rằng nước Triều Tiên cộng sản dưới sự lãnh đạo của Kim Nhật Thành có thể đe doạ Nhật Bản và cổ vũ các phong trào cách mạng cộng sản khác ở châu Á, Truman ra lệnh cho các lực lượng Hoa Kỳ và với sự giúp đỡ của Liên hiệp quốc phản công lại cuộc tấn công từ Bắc Triều Tiên.
Toki Pona: ma Sesesele li wile ala e ni.
vi: Mặc dù sẽ phải trải qua nhiều năm trước khi có đủ lực lượng vũ trang để đối đầu với Mỹ, Liên Xô vẫn thúc đẩy sự mở rộng của chủ nghĩa cộng sản bằng cách ủng hộ các phong trào cánh tả, các phong trào đấu tranh của công nhân ở các nước Tây Âu.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, jan So Kenan (ante la, jan lawa pi tomo ma Mewika lon ma tomo Makuwa ) li pali e lipu.
vi: Năm 1948, Ủy ban Mỹ phụ trách châu Âu được thành lập do William Donovan đứng đầu, cấp phó của William Donovan trong ủy ban này là Allen Dulles , về sau trở thành Giám đốc Cục tình báo Mỹ ( CIA ).
Toki Pona: ma Mewika li pali e nasin Masal : ona li pana e mani tawa ma Elopa, ma Elopa li weka e nasin pi pali kulupu.
vi: " Cùng với Chính sách Truman , Kế hoạch Marshall nhấn mạnh sự tự do trong kinh tế và sự viện trợ của Mỹ sẽ khắc phục các khó khăn lúc bấy giờ của châu Âu.
Toki Pona: tenpo ni la, ma tomo Pelin li kipisi: ma pi pini suno (ma pi nasin mani li jo e ni) en ma pi open suno (ma Sesesele li jo e ni).
vi: Thủ đô của Đức – Berlin - tuy nằm trong lãnh thổ Đông Đức, bị chia cắt thành hai: Đông Berlin là thủ đô của Đông Đức và Tây Berlin là lãnh thổ đặc biệt của Tây Đức.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Tosi pi pini suno (lon ma pi nasin mani), ma Tosi pi open suno (pi pali kulupu) li lon.
vi: Liên Xô thành lập Cộng hòa Dân chủ Đức , hay Đông Đức, dười sự lãnh đạo của đảng Cộng sản Đức.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1955 la, ma Sesesele en ma open suno li pali e kulupu ma Wasawa.
vi: Ông là thủ tướng dưới thời người Anh cai trị từ năm 1952 đến 1960, khi Ghana độc lập thì ông trở thành tổng thống.
Toki Pona: ni li ike tawa ma Mewika, ma Juke, ma Kanse en ma Tosi pi pini suno.
vi: Hàng ngàn người di cư từ Liên Xô, các nước Đông Âu, Trung Quốc và Triều Tiên được Mỹ huấn luyện và trang bị vũ khí, trước khi tung trở lại quê hương để hoạt động chống phá; triển khai nhiều kho vũ khí bí mật tại các nước châu Âu và Trung Đông để sẵn sàng cho mục đích phá hoại, nổi dậy sau này.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1961 la, jan Son Kenesi li kama jan lawa pi ma Mewika.
vi: Ngày 18/6/1948, Hội đồng an ninh quốc gia Mỹ thông qua chỉ thị bí mật 10/2 nhằm phê chuẩn các kế hoạch đặc biệt chống lại phong trào cộng sản, Frank Wisner đã được giao trọng trách là người lập kế hoạch và tiến hành cuộc chiến bí mật trên.
Toki Pona: jan lawa lon ma ante li ike tawa ma Mewika, ma Mewika li weka e ona.
vi: Vua Shah duy trì mối quan hệ thân cận với Hoa Kỳ và một số quốc gia phương Tây khác, và thường được các chính quyền tổng thống Hoa Kỳ ủng hộ vì các chính sách và sự thù nghịch đối với Chủ nghĩa xã hội của ông.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, ma Mewika li wile weka e jan lawa Muwama Mosasi pi ma Ilan.
vi: Năm 1953, Thủ tướng Mohammad Mossadegh , người đã quốc hữu hóa các mỏ dầu của đất nước, được bầu vào chiếc ghế thủ tướng thông qua một cuộc bầu cử dân chủ.
Toki Pona: ma Juke li weka e nasin pi pali kulupu lon ma Malasija e ma Kajana .
vi: Nhờ cuộc đảo chính do CIA và MI6 giật dây, có mật danh Chiến dịch Ajax , Mossadegh bị lật đổ và bắt giam, còn Vua Shah thì quay trở lại ngai vàng.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, ilo mun "Sputnik-1" ( toki Losi la: Спутник-1 ) pi ma Sesesele li tawa lon pimeja mun.
vi: Vào ngày 7 tháng 8 năm 1959, vệ tinh Explorer 6 của NASA đã gửi về những bức ảnh đầu tiên của Trái Đất chụp từ ngoài không gian.
Toki Pona: ona li nanpa wan.
vi: Những bình luận viên xã hội đều công nhận việc hạ cánh lên Mặt Trăng là một trong những khoảnh khắc mang tính biểu tượng nhất của thế kỉ 20 , và lời nói của Armstrong trong lần đầu tiên đặt chân lên Mặt Trăng đã được ghi vào lịch sử: "Đây là bước chân nhỏ bé của một con người, nhưng là bước tiến khổng lồ của cả nhân loại"
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1959 la, ilo "Luna-2" ( toki Losi la: Луна-2 ) li tawa lon mun Luna .
vi: Mỹ cũng có những kế hoạch bí mật phát triển các khinh khí cầu gián điệp, đĩa bay (Kế hoạch Mogul...) Vệ tinh do thám đầu tiên đã được không quân Hoa Kỳ phóng lên vào tháng 6 năm 1959.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1961 la, ma Mewika li utala e ma Kupa.
vi: Vị thế của Mỹ tại Mỹ latinh bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau thắng lợi của Cách mạng Cuba năm 1958 do Fidel Castro lãnh đạo đã lật đổ chế độ độc tài thân Mỹ Fulgencio Batista .
Toki Pona: ona li tawa lon ma tomo Pelin pi pini suno tan ma tomo Pelin pi open suno.
vi: Bức tường đã chia cắt phần Tây Berlin với phần phía đông của thành phố và chia cắt với lãnh thổ của nước Cộng hòa Dân chủ Đức bao bọc chung quanh Tây Berlin.
Toki Pona: tenpo suno nanpa 225 la, ma Sesesele li pali e sinpin lon ma tomo Pelin.
vi: Yêu cầu đã bị bác bỏ, vào ngày 13 tháng 8, Đông Đức đã đóng cửa biên giới giữa 2 thành phố Đông và Tây Berlin đồng thời dựng lên một hàng rào dây thép gai, về sau được mở rộng thành Bức tường Berlin nhằm ngăn chặn dòng người di cư sang phía tây.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele, ma Juke, ma Mewika, ma Nosiki, ma Nijon, ma Setapika , ma Nusilan , ma Pesije, ma Oselija , ma Alensina , ma Kanse en ma Sile li open e lipu pi ma Antasika : ilo utala en ma lawa li lon ala ma Antasika .
vi: Tháng 4 năm 1949, Canada , Mỹ tham gia với Bỉ , Anh , Đan Mạch , Pháp , Iceland , Ý , Luxembourg , Hà Lan , Na Uy , Bồ Đào Nha thành lập Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương ( North Atlantic Treaty Organization hay NATO).
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1964 la, tomo tawa lon telo pi ma Wije lete li utala e tomo tawa lon telo pi ma Mewika lon telo Pakpo .
vi: Cuộc xâm nhập Campuchia tấn công vào miền Đông Campuchia vào năm 1970 của quân đội Hoa Kỳ .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1968 la, tenpo seli pi ma tomo Paja ( toki Seki la: Pražské jaro , toki Lowenki la: Pražská jar ) li lon ma Sekolowenko.
vi: Imre Nagy bị Tòa án tối cao Hungary tuyên án tử hình cùng với Pál Maléter và Miklós Gimes, sau những phiên toà bí mật tháng 6 năm 1958.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1969 la, ma Sesesele en ma Sonko li utala e ona mute tan ni: ona li wile e ma lon telo lon sinpin.
vi: Eisenhower và Ngoại trưởng John Foster Dulles trước đó đã gợi ý rằng Hoa Kỳ ủng hộ việc "giải phóng người dân bị giam cầm" ở các nước cộng sản.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1978 en tenpo sike nanpa 1979 la, ante suli li lon ma Ilan e ma Nikalawa .
vi: Trong giai đoạn 1948-1982, Mỹ viện trợ tích cực cho Israel tiến hành các cuộc chiến tranh với các nước Ả rập .
Toki Pona: jan Lekan li toki e ni: "ma Sesesele li ma lawa suli ike" ( toki Inli la: evil empire ) .
vi: Reagan gọi Liên Xô là "đế quốc tà ác" đồng thời tuyên bố rằng chủ nghĩa cộng sản sẽ sớm sụp đổ và sẽ bị bỏ lại trong "đống tro tàn của lịch sử".
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
vi: Patrice Lumumba , chủ tịch đương nhiệm của phong trào Liên Phi Quốc gia Congo, đã tham gia vào quá trình giành độc lập của Congo và trở thành thủ tướng dân cử đầu tiên của Congo năm 1960.
Toki Pona: jan Kopasow en jan Lekan li lukin lon ma tomo Senewa (lon tenpo sike nanpa 1985) e ma tomo Leikapi (lon tenpo sike nanpa 1986).
vi: Hiệp ước INF được Mỹ và Liên Xô ký kết ngày 8/12/1987 và chính thức có hiệu lực từ ngày 1/6/1988.
Toki Pona: ona li toki e ni: ilo pi utala suli, ilo utala lon pimeja mun, ken jan, utala lon ma Akan.
vi: Hiệp ước INF loại bỏ mọi loại vũ khí hạt nhân, được phóng từ tên lửa đạn đạo mặt đất và tên lửa hành trình với tầm bắn trong khoảng 500 tới 5,500 kilômét (300 tới 3,400 dặm) và cơ sở hạ tầng phục vụ nó.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1987 la, ona li open e ni lon ma tomo Sisi : o weka e ilo pi utala suli lili.
vi: Những cuộc đàm phán thất bại, nhưng một cuộc họp thượng đỉnh thứ ba năm 1987 đã dẫn tới một bước đột phá với việc ký kết Hiệp ước các Lực lượng Hạt nhân Tầm trung (INF).
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1989 la, ma Posuka en ma Mosijo li weka e nasin pi pali kulupu.
vi: Làn sóng cách mạng năm 1989 quét qua khắp Trung và Đông Âu đã lật đổ các nhà nước cộng sản kiểu Liên Xô, như Ba Lan, Hungary, Tiệp Khắc và Bulgaria, Romania là nước duy nhất thuộc Khối Đông Âu lật đổ chính quyền theo cách bạo lực và đã hành quyết vị lãnh đạo nhà nước.
Toki Pona: utala lete li lon la, jan 1 000 000 en mute li moli lon utala.
vi: Đa số các cuộc chiến tranh ủy nhiệm và các khoản viện trợ cho các cuộc xung đột địa phương đã chấm dứt cùng với Chiến tranh Lạnh, những cuộc chiến tranh giữa các quốc gia, các cuộc chiến tranh sắc tộc, các cuộc chiến tranh cách mạng, cũng như số người tị nạn và những người phải rời bỏ nhà cửa trong các cuộc khủng hoảng đã giảm mạnh ở những năm sau cuộc Chiến tranh Lạnh.
Toki Pona: jan mute li moli lon ma Asija .
vi: Ngoài sự thiệt mạng của những binh sĩ mặc quân phục, hàng triệu người đã chết trong các cuộc chiến tranh ủy nhiệm của các siêu cường trên khắp thế giới, đáng kể nhất là tại Đông Nam Á .
Toki Pona: poka nanpa wan li ma Mewika, poka nanpa tu li ma Losi e ma Sonko.
vi: Trong khi hầu hết các nhà sử học coi nó bắt nguồn từ giai đoạn ngay sau Thế chiến II, những người khác cho rằng nó bắt đầu vào gần cuối Thế chiến I , dù những căng thẳng giữa Đế chế Nga , và các quốc gia châu Âu khác cùng Hoa Kỳ có từ giữa thế kỷ XIX .
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele en ma Mewika li jo e ilo pi utala suli li tawa lon pimeja mun .
ja: また、既に アメリカ は イタリア と トルコ に中距離核ミサイルを配備していたため、ソ連によるキューバのミサイル基地建設を正当化出来ると考えていた 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1961 la, ma Sesesele li pali e sinpin lon ma tomo Pelin .
ja: フルシチョフとしては、1962年11月の ニューヨーク 国連総会 時に、核ミサイル基地建設を公表し、ベルリン問題の解決を迫る腹積もりだった 。
Toki Pona: ma Mewika li utala e ma Wije .
ja: キューバに核ミサイルを配備した理由としては、アメリカのキューバ侵攻を警戒したこと、ソ連はその時点でICBMを所持していたが、アメリカとの劣位は明らかであり、キューバであれば中距離核ミサイルでもアメリカ本土への攻撃が可能となり、抑止力として十分であると考えられた 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1947 la, jan Pena Palu (ona li pana e pilin tawa jan lawa pi ma Mewika) li toki e "utala lete" lon toki ona.
ja: 「冷戦」という語は、 ジョージ・オーウェル が ジェームズ・バーナム の理論を評した時に用いており 、後に バーナード・バルーク も用い、アメリカの政治評論家 ウォルター・リップマン が 1947年 に上梓した『冷戦―合衆国の外交政策研究』に使用したことから、「冷戦」という語が世界的に広まった 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1945 la, ma Sesesele li wile e jo pi ma Tuki : nasin telo pi telo suli pimeja en ma lili.
ja: 1945年6月、ソ連は トルコ に対して、 ボスポラス海峡 ・ ダーダネルス海峡 の共同管理を要求し、軍事基地の設置も迫った 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Mewika li pali e ilo pi utala suli.
ja: イギリスは予定通り軍を引き上げたが、ソ連はなおも駐留し続け、アメリカがソ連を非難すると、1946年5月、ソ連は軍をようやく引き上げた 。
Toki Pona: utala suli nanpa tu li pini la, jan utala pi ma Sesesele li lon ma Elopa .
ja: また、第二次世界大戦中、石油資源の潤沢な イラン については、北部はソ連、南部はイギリスが統治していたが、終戦後の1946年3月に撤退することになっていた 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, jan So Kenan (ante la, jan lawa pi tomo ma Mewika lon ma tomo Makuwa ) li pali e lipu.
ja: 1946年2月23日、ソ連の一連の領土的欲求を受けて、 国務省 の ジョージ・ケナン は、トルーマンに対して、8000語に及ぶ長文電報を打電し、同電報でソ連がアメリカを敵視しており、ソ連の脅威を訴え、ソ連との協調政策を放棄することを訴えていた 。
Toki Pona: tenpo suno nanpa 115 la, jan lawa pi ma Sesesele Josi Salin li open e taso pi ma tomo Pelin.
ja: だが、1966年12月に クルト・ゲオルク・キージンガー が首相になると、東欧諸国との国交樹立について言及し、ハルシュタイン・ドクトリンを事実上否定した 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Tosi pi pini suno (lon ma pi nasin mani), ma Tosi pi open suno (pi pali kulupu) li lon.
ja: 西ドイツは、東ドイツと国交を樹立しているルーマニアと国交を樹立したことにより、 ハルシュタイン・ドクトリン を事実上放棄した 。
Toki Pona: utala insa lon ma Sonko li pini la, ma Sonko li tawa lon nasin pi pali kulpu, jan Mo Seton li kama jan lawa.
ja: 朝鮮戦争によって、西欧諸国においても、 ソ連 への備えが必要となり、西ドイツの再軍備が求められるようになった 。
Toki Pona: tenpo suno nanpa 94 la, ma Pesije , ma Tansi , ma Lusepu , ma Netelan , ma Nosiki , ma Italija , ma Juke, ma Kanse , ma Isilami , ma Kanata , ma Mewika en ma Potuke li pali e kulupu KMUAL.
ja: こうして、西ドイツの再軍備が1954年10月、 パリ協定 によって西ドイツの再軍備と NATO 加盟が認められ、国家主権の大半が回復された 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1950 en tawa, ma Tosi pi pini suno li kama jo e jan utala e ijo utala.
ja: だが、フランスはこれを快く思わず、1950年10月、ヨーロッパ統合軍を創設し、西ドイツ軍をその傘下に置くという 欧州防衛共同体(EDC)構想 を提案する 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1950 en tenpo suno nanpa 176 la, kulupu utala pi jan Kin Isan (jan lawa pi ma Anku lete) li utala e ma Anku seli.
ja: 冷戦によって第二次世界大戦後から1989年までに、アメリカは50か国と軍事同盟を締結し、52万6千人の兵士を海外に派兵し 、32万6千人がヨーロッパ（内3分の2が西ドイツに） に、13万人がアジア（主に日本と韓国） に駐留するなど政治的役割を定義した。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1956 la, ona li toki e ni: jan Salin li ike mute.
ja: そして、1956年2月、第20回ソ連共産党大会が開催され、ソ連の新指導者 ニキータ・フルシチョフ は、極秘演説でスターリンの犯罪を告発した スターリン批判 を行う 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, jan suli pi ma Posuka Atam Lapasi li toki e ni: ma Elopa insa li jo ala e ilo pi utala suli.
ja: 1967年には西欧諸国に配備された戦術核兵器の弾頭数は約7千発にまで達した 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele li ike tawa ma Sonko tan ni: jan Salin li pona tawa jan Mo Seton, jan Salin li ike tawa jan Kusow.
ja: 毛沢東に不信感を抱いていたソ連は、1959年6月には、中国に対して、核兵器開発協力の停止を通告し、1960年夏になると、ソ連人顧問の中国からの引き上げを行った 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1975 la, ilo "Sojus" ( toki Losi la: Союз ) pi ma Sesesele en ilo "Apolo" ( toki Inli la: Apollo ) pi ma Mewika li wan.
ja: 米ソの競争は宇宙空間にまで及び、ソ連は世界初の 有人宇宙飛行 を1961年4月に行った 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1961 la, ma Mewika li utala e ma Kupa.
ja: グアテマラ では、1951年急進的な農地改革が行われ、アメリカ資本の企業の土地や財産が接収されるなど強硬的な手段が取られたため、1954年春、アイゼンハワー政権は、グアテマラの ハコボ・アルベンス 政権に対して、CIAに工作活動を行わせて、これも政権転覆に成功する 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1964 la, tomo tawa lon telo pi ma Wije lete li utala e tomo tawa lon telo pi ma Mewika lon telo Pakpo .
ja: そして、1964年8月、 トンキン湾事件 によって、ジョンソンは報復として北ベトナムへの報復を命じ、1965年2月に 北爆 が開始され、同年7月にはアメリカ軍の地上部隊派遣に踏み切った 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1969 la, ma Sesesele en ma Sonko li utala e ona mute tan ni: ona li wile e ma lon telo lon sinpin.
ja: だが、これは中国側を刺激してしまい、1969年3月には中ソ国境沿いのダマンスキー島(珍宝島)において武力衝突が発生し（ 中ソ国境紛争 ）、ソ連は核兵器による報復を示唆する 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1978 la, nasin pi pali kulupu li kama nasin lawa lon ma Akan .
ja: 1978年4月の アフガニスタン では、 ソ連 が支援する アフガニスタン人民民主党 (PDPA)がクーデターを起こし、ソ連は新政権を承認する 。
Toki Pona: taso tenpo sike nanpa 1979 la, jan utala pi nasin sewi Isilami li weka e ona.
ja: だが、急進的な社会主義政策にはイスラム主義勢力の反発を招き、1979年3月、イスラム主義者 ムジャーヒディーン による反乱が起きる 。
Toki Pona: jan Kopasow en jan Lekan li lukin lon ma tomo Senewa (lon tenpo sike nanpa 1985) e ma tomo Leikapi (lon tenpo sike nanpa 1986).
ja: その後、ケネディとフルシチョフとの間で書簡による交渉によって、10月27日に合意に至り、アメリカ側は、キューバ侵攻をしないことと、トルコに配備した中距離核ミサイルの撤去を行い、ソ連はキューバのミサイルを撤去することで、危機は回避された 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1987 la, ona li open e ni lon ma tomo Sisi : o weka e ilo pi utala suli lili.
ja: そして、1963年8月には、米英ソの間で核兵器の軍拡競争を制限するために 部分的核実験禁止条約 (PTBT)が調印され、米ソの間で初めて軍備管理交渉が妥結した 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1989 la, ma Posuka en ma Mosijo li weka e nasin pi pali kulupu.
ja: 1989年12月21日、チャウシェスクは宮殿前の広場に10万人の人々を集め、演説を行うが、民衆が突如デモを起こし、チャウシェスク夫妻はヘリコプターで脱出し、身柄を確保され12月25日に処刑され、政権は瓦解した 。
Toki Pona: jan lawa sin pi ma Lominija li moli e jan lawa pini Nikola Sauseku tan ni: ona li jan lawa lon tenpo suli, ona li utala e jan.
ja: ルーマニアは、 ニコラエ・チャウシェスク が圧政を敷いており、民衆は貧困に喘いでいた 。
Toki Pona: taso ma Losi li pali lili e ni: kulupu nasin lawa pi nasin pali kulupu li lon.
ja: 共産党の支配体制にあった多数の国家では、統制が崩壊したため、特にユーゴスラビアにおいては、内戦や民族紛争を起こした（ ユーゴスラビア紛争 ）。
Toki Pona: jan sona li pilin e ni: ma li weka e nasin pi pali kulupu lon tenpo lili, ni li ike.
ja: ソ連崩壊と共産主義の終焉によって、ポスト冷戦においては、 新自由主義 資本主義 が、世界の主流となり、それによって経済格差が拡大したと主張する研究者もいる 。
Toki Pona: tenpo sike ali nanpa 20 en 21 la, jan mute li toki e ni: utala lete nanpa tu anu utala lete sin li lon.
ja: 第二次世界大戦終結後の 1947年3月 から 1989年12月 までの42年間続き、連合国としては味方同士であった アメリカ合衆国 と ソビエト連邦 が軍事力で直接戦う 戦争 を起こさなかったことから、 軍事力 （ 火力 ）で直接戦う「熱戦」「熱い戦争」に対して、「冷戦」「冷たい戦争」と呼ばれた 。
Toki Pona: jan sitelen So Ole li toki e "utala lete" lon lipu ona "sina en ilo pi utala suli" ( toki Inli la: You and the Atomic Bomb ) .
zh: 第二次世界大戰結束時，英國作家和小說家 喬治·歐威爾 在一篇於1945年10月19日Tribune報紙上發表的專欄文章裡，使用「冷戰」一詞來描繪活在 核戰爭 陰影下的世界，並且警告這樣的世界將會是「沒有和平的和平」 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, ma pi pini suno li wile e ni: jan utala pi ma Sesesele li weka e ma Ilan .
zh: 在1947年2月，英國政府宣布他們無法繼續在 希臘內戰 中支持君主政權抵擋共產黨的游擊隊。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, jan So Kenan (ante la, jan lawa pi tomo ma Mewika lon ma tomo Makuwa ) li pali e lipu.
zh: 在1946年2月， 喬治·凱南 從莫斯科向美國發回了一則「 長電報 」，電報中闡述他對於蘇聯內部社會和對外政策的深入分析，認為美國與蘇聯的長期衝突是不可避免的，並且主張以 圍堵政策 對付蘇聯。
Toki Pona: ma Mewika li pali e nasin Masal : ona li pana e mani tawa ma Elopa, ma Elopa li weka e nasin pi pali kulupu.
zh: 而同一時期蘇聯的 維亞切斯拉夫·莫洛托夫 也主筆了一篇傳回莫斯科的電報，主張美國是一個獨斷的資本主義勢力，並宣稱美國正在「準備贏得一場新的世界大戰的有利條件」 。
Toki Pona: utala insa lon ma Sonko li pini la, ma Sonko li tawa lon nasin pi pali kulpu, jan Mo Seton li kama jan lawa.
zh: 韓戰 的爆發成為了影響早期圍堵政策的重要事件，1950年6月， 北韓 金日成 領導的 朝鮮人民軍 入侵 大韓民國 ，在入侵前史達林還親自替他「計畫、準備、展開」了整場侵略 ，提供朝鮮詳細的作戰計畫 。
Toki Pona: tenpo suno nanpa 94 la, ma Pesije , ma Tansi , ma Lusepu , ma Netelan , ma Nosiki , ma Italija , ma Juke, ma Kanse , ma Isilami , ma Kanata , ma Mewika en ma Potuke li pali e kulupu KMUAL.
zh: 組成 聯合國軍 的部隊除了 韓國國軍 、 美軍 、 英聯邦軍 （ 英语 ： British Commonwealth Forces Korea ） （含英國、加拿大、澳洲、紐西蘭）外，尚有土耳其、法國、菲律賓、荷蘭、比利時、泰國等國家的部隊 。
Toki Pona: ma Sonko li tawa lon ma Anku li kama jo e ma tomo Solu.
zh: 隨著蘇聯的坐大， 溫斯頓·邱吉爾 便已開始憂心蘇聯對東歐的龐大控制，加上史達林的不可靠特質，會使得蘇聯成為西歐的最大威脅 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, jan Josi Salin li moli.
zh: 在1953年3月5日 斯大林 死後，其忠實追隨者 貝利亞 遭處決， 尼基塔·赫魯晓夫 成為 蘇共中央第一書記 和 蘇聯部長會議主席 ，排除了 格奧爾基·馬林科夫 和 維亞切斯拉夫·莫洛托夫 等政敵。
Toki Pona: ona li open e nasin "lukin sin" : ma Mewika li pali e ilo pi utala suli mute.
zh: 艾森豪威尔的國務卿 約翰·福斯特·杜勒斯 則替圍堵政策提出了“ 新展望政策 （ 英语 ： New Look (policy) ） ”，主張更大程度的倚賴核武器來對抗美國的敵人 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, jan suli pi ma Posuka Atam Lapasi li toki e ni: ma Elopa insa li jo ala e ilo pi utala suli.
zh: 從1957年到1961年間，赫魯晓夫多次的威脅西方將進行核武的毀滅戰爭，他宣稱蘇聯的飛彈技術已經遠超過美國，還可以毀滅任何美國或歐洲的都市。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, ma Mewika li wile weka e jan lawa Muwama Mosasi pi ma Ilan.
zh: 例如在1953年策畫了 伊朗政變 以推翻 穆罕默德·摩薩台 ，摩薩台當時國有化了英國持有的 英伊石油公司 ，同時邱吉爾還指稱他有邁向共產主義的傾向 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, ilo mun "Sputnik-1" ( toki Losi la: Спутник-1 ) pi ma Sesesele li tawa lon pimeja mun.
zh: 在1957年8月蘇聯成功試射了第一枚 洲際彈道飛彈 （ICBM） ，接著同年10月發射了第一枚人造衛星 史普尼克1號 ，史普尼克的發射成為了 太空競賽 的開端。
Toki Pona: tenpo suno nanpa 225 la, ma Sesesele li pali e sinpin lon ma tomo Pelin.
zh: 然而西方國家並沒有讓步，東德接著在8月13日開始在與西柏林的邊界設立鐵絲網障礙，最後會擴建成 柏林圍牆 ，以此阻止東德人民逃到西柏林 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele, ma Juke, ma Mewika, ma Nosiki, ma Nijon, ma Setapika , ma Nusilan , ma Pesije, ma Oselija , ma Alensina , ma Kanse en ma Sile li open e lipu pi ma Antasika : ilo utala en ma lawa li lon ala ma Antasika .
zh: 英國、法國、美國、加拿大及其他八個西歐國家在1949年4月簽訂 北大西洋公約 ，創建了 北大西洋公約組織 （NATO） 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1967 la, ma suli li open e ni: o lon ala ilo pi utala suli lon pimeja mun.
zh: 在1917年的 布爾什維克革命 以及俄國從一戰退出後，蘇俄作為第一個共產主義國家，在國際上發覺自身為國際間所孤立 ，其領導人 列寧 說蘇聯被「敵對的資本主義者包圍」，並且認為外交是一種可以用來分化蘇聯敵人的武器，進而創建了 共產國際 ，企圖以此出口共產革命到世界各地 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1968 la, tawa utala Tet li pakala e ma Wije seli.
zh: 在1983年9月1日，蘇聯空軍擊落了在 庫頁島 西海岸的 大韓航空007號班機 ，導致機上269人全部罹難，乘客還包括美國眾議員 拉里·麦唐诺 ，蘇聯因此遭到西方國家的一致譴責，并且雷根稱此事件為一場「大屠殺」。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1969 en tawa la, ma Mewika li pona tawa ma Sesesele.
zh: 從戰後開始，西歐各國和 日本 迅速的從二戰的廢墟中重建起來，在1950年代至1960年代之間呈現驚人的經濟成長率，到了1970年代他們的人均生產總額已經開始近逼美國，而同時東歐集團的計畫經濟則陷入停滯 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1978 la, nasin pi pali kulupu li kama nasin lawa lon ma Akan .
zh: 在1978年4月， 阿富汗人民民主黨 發動政變奪取政權，在幾個月內，反對其統治的眾多勢力在阿富汗東邊區域發起了反抗活動，衝突很快便升級為內戰，由 聖戰者 形成的游擊隊對抗政府的軍隊。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1980 la, jan Lonal Lekan li kama jan lawa pi ma Mewika.
zh: 在 1980年美國總統選舉 中，雷根擊敗了卡特，承諾將大筆增加軍事預算，並且以強硬態度在全世界對蘇聯發起攻勢 。
Toki Pona: jan Lekan li toki e ni: "ma Sesesele li ma lawa suli ike" ( toki Inli la: evil empire ) .
zh: 雷根和同時期的英國首相 柴契爾夫人 都高調批判蘇聯和共產主義意識形態，雷根還稱蘇聯為「 邪惡帝國 」，並且預言共產主義將會很快被「丟進歷史的塵埃之中」 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
zh: 在1985年，於 蘇聯共產黨 內相對年輕的 戈巴契夫 成為 中央委員會總書記 ，蘇聯的經濟已經陷入停滯，同時因為石油價格的跌落而導致貨幣收入的大減 ，這些因素逼使戈巴契夫尋求改革的方式來挽救蘇聯 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1987 la, ona li open e ni lon ma tomo Sisi : o weka e ilo pi utala suli lili.
zh: 接著在1987年的第三次會談中，兩人達成協議，簽下了 中程飛彈條約 ，將所有帶有核武彈頭、射程在500至5,500公里之間的中程地基彈道飛彈都給淘汰 。
Toki Pona: tenpo ni la, sinpin lon ma tomo Pelin li pakala.
zh: 1989年11月 柏林圍牆 的 倒塌 成了東歐民主浪潮的最高點，象徵了共產主義在整個歐洲大陸的全面瓦解，同時也結束了 鐵幕 對歐洲的分化。
Toki Pona: jan li open e ante suli suwi ( toki Seki la: sametová revoluce , toki Lowenki la: nežná revolúcia ) .
zh: 在保加利亞和羅馬尼亞的共產黨政權也相繼垮台，其中 羅馬尼亞革命 則是除南斯拉夫以外唯一以流血形式完成的政權更替 。
Toki Pona: ma ni li kipisi lon: ma Lowensina , ma Lowasi , ma Maketonija , ma Kosowa , ma Sopisi , ma Posan en ma Sinakola .
zh: 早在二戰開始的時候，蘇聯便在簽訂 德蘇互不侵犯條約 之後吞併了許多國家為其 加盟共和國 ，包括了 波蘭 東部 、 拉脫維亞 （ 拉脫維亞SSR ） 、 愛沙尼亞 （ 愛沙尼亞SSR ） 、 立陶宛 （ 立陶宛SSR ） 、 芬蘭 的一部分（ 卡累利阿-芬蘭SSR ）以及 羅馬尼亞 的東部（ 摩爾達維亞SSR ） 。
Toki Pona: tenpo sike ali nanpa 20 en 21 la, jan mute li toki e ni: utala lete nanpa tu anu utala lete sin li lon.
zh: 儘管 俄羅斯帝國 在19世紀時，便已經與美國和其他歐洲國家存在一些緊張的關係 ，可是大多數歷史學家認為冷戰是在二次世界大戰之後開始的，也有人則主張它是開始於 第一次世界大戰 末期的 1917年俄国革命 。
Toki Pona: utala ni li open lon tenpo sike nanpa 1946 li pini lon tenpo sike nanpa 1991.
ko: 냉전 ( 한국 한자 : 冷戰, 문화어 : 랭전, 영어 : Cold War , 러시아어 : Холо́дная война )은 제2차 세계 대전 이 끝난 1945년 부터 소련의 붕괴 가 일어나기 전인 1991년 까지 미국 과 소련 을 비롯한 양측 동맹국 사이에서 갈등, 긴장, 경쟁 상태가 이어진 대립 시기를 말한다.
Toki Pona: jan sitelen So Ole li toki e "utala lete" lon lipu ona "sina en ilo pi utala suli" ( toki Inli la: You and the Atomic Bomb ) .
ko: 이전에도 조지 오웰 이 1945년 10월 19일 영국 트리뷴 지에 기고한 시론 "당신과 원자폭탄"에서 '냉전'이란 표현을 쓴 바 있다.
Toki Pona: ona li pilin e ni: ma suli tu anu tu wan li lon tenpo kama, ona mute li utala ala e ona mute.
ko: 그러나 그는 핵 전쟁의 위협 속에서 살아가는 세계에 대해 생각하였던 오웰은 "평화가 없는 평화"가 올 것이라고 경고하며 이를 영구적인 "냉전"이라고 불렀으나, 소련 과 서방 사이의 이념 대립을 직접적으로 지칭한 말은 아니었다.
Toki Pona: tenpo suno nanpa 71 la, jan lawa pi ma Mewika Kali Tumen li open e nasin : ma Mewika li weka e nasin pi pali kulupu lon ma ante.
ko: 그해 9월, 소련 측에서 주미 소련 대사가 보내고 뱌체슬라프 몰로토프 가 위임받아 "함께 쓴" 노비코프 전보가 나왔는데, 그 내용을 보면 "새로운 전쟁에서 세계 패권을 쥘 수 있는 환경을 마련하기 위해" 군사적 역량을 강화하고 있는 독점 자본주의자 세력의 손아귀에 미국이 놀아나고 있다고 나와 있다.
Toki Pona: ma Mewika li pali e nasin Masal : ona li pana e mani tawa ma Elopa, ma Elopa li weka e nasin pi pali kulupu.
ko: 캐넌 은 모스크바에서 "긴 전보(Long Telegram)"를 보내어 미국 정부가 점차 소련에 대해 강경책으로 굳히는 데 일조했으며, 냉전 중 미국의 對소련 전략의 근간을 이루게 되었다.
Toki Pona: tenpo ni la, ma tomo Pelin li kipisi: ma pi pini suno (ma pi nasin mani li jo e ni) en ma pi open suno (ma Sesesele li jo e ni).
ko: 동구권의 구성 국가로는 폴란드 동부(두 개의 서로 다른 소비에트 사회주의 공화국으로 편입되었다) , 라트비아 ( 라트비아 소비에트 사회주의 공화국 이 된다) , 에스토니아 ( 에스토니아 소비에트 사회주의 공화국 ) , 리투아니아 ( 리투아니아 소비에트 사회주의 공화국 ) , 핀란드 동부( 카렐리야-핀란드 소비에트 사회주의 공화국 ) , 루마니아 동부( 몰도바 소비에트 사회주의 공화국 )이 있었다.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Tosi pi pini suno (lon ma pi nasin mani), ma Tosi pi open suno (pi pali kulupu) li lon.
ko: 전쟁 막바지에서 소비에트 연방은 당초 독소 불가침 조약 을 통해 독일에게서 할양받은 나라들을 소비에트 사회주의 공화국 으로 직접 편입하여 동구권(공산권)을 형성하였다.
Toki Pona: tenpo suno nanpa 94 la, ma Pesije , ma Tansi , ma Lusepu , ma Netelan , ma Nosiki , ma Italija , ma Juke, ma Kanse , ma Isilami , ma Kanata , ma Mewika en ma Potuke li pali e kulupu KMUAL.
ko: 미국 , 영국 , 터키 , 캐나다 , 오스트레일리아 , 프랑스 , 필리핀 , 네덜란드 , 벨기에 , 뉴질랜드 등이 국제연합군으로 침략을 막는데 동참하였다.
Toki Pona: ma Mewika li utala li tu e ma Anku ali.
ko: 조선민주주의인민공화국 에서 김일성 은 무시무시한 신격화 를 실시하고 무제한으로 권력을 휘둘러 극단적으로 집중화된 잔인한 독재 정권을 수립하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 en tenpo suno nanpa 208 la, utala li pini.
ko: 1952년 말, 중화인민공화국 과 조선민주주의인민공화국 이 전쟁에 지쳐 종전을 준비했지만 스탈린은 이들이 계속 싸울 것을 고집했으며, 휴전은 스탈린이 죽은 뒤 1953년 7월에야 승인되었다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1955 la, ma Sesesele en ma open suno li pali e kulupu ma Wasawa.
ko: 1956년 이후 소련은 심각한 좌절을 겪었는데, 특히 중국-소련 분쟁 으로 중화인민공화국과 소비에트 연방의 동맹이 사실상 깨졌다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1956 la, ona li toki e ni: jan Salin li ike mute.
ko: 스탈린이 죽은 1956년 이후, 흐루쇼프가 스탈린을 비난할 때, 마오쩌둥은 스탈린을 옹호하였으며 흐루쇼프를 껍데기 어정뱅이에 불과한 지도자로 여기고 그가 혁명성을 잃었다고 비난하였다.
Toki Pona: ona li open e nasin "lukin sin" : ma Mewika li pali e ilo pi utala suli mute.
ko: 아이젠하워 정부의 국무 장관 존 포스터 덜레스 는 봉쇄 전략의 " 새로운 시각 "을 제시하여, 전시에 미국의 적에 대해서 핵무기를 쓸 것을 주장하였다.
Toki Pona: ma Mewika li wile e pakala e ma tomo 1200 pi ma open suno.
ko: 한 사례로, 미국이 핵 우위를 가진 덕분에 아이젠하워는 1956년 수에즈 위기 중 소련의 중동 간섭 위협을 제압할 수 있었다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1956 la, ijo sama li lon ma Posuka .
ko: 1956년 11월 18일, 모스크바의 폴란드 대사관에서 열린 환영회에서 서방 대사들이 참석한 가운데 흐루쇼프는 연설 중 "당신네들이 좋아하건 그렇지 않건, 역사는 우리의 편이다.
Toki Pona: utala li pini la, ma Masu li jo e nasin telo.
ko: 그러나 나중에 그는 이 말이 핵 전쟁에 대해 말한 것이 아니라, 결국 공산주의가 자본주의에 대해 최종 승리를 거두게 될 것이라는 뜻이었다고 해명하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1958 la, jan Kusow li toki e ni tawa kulupu ma utala pi telo Alansi lete : o weka e kulupu utala sina tan ma tomo Pelin, ma tomo Pelin li ma lawa .
ko: 1958년 11월, 흐루쇼프는 베를린 전체를 독립적인 비무장 "자유 도시"로 전환하기 위하여 미국과 영국, 프랑스에 최후통첩을 보내어 6개월간 서베를린에 진주한 당사국 군대를 철수시키도록 요구하였으며, 그렇지 않을 경우 서베를린의 접근 통제권을 동독에 넘기겠다고 위협하였으나 결국 실패하였다.
Toki Pona: kulupu KMUAL li pali ala e ni.
ko: 그해 12월 중순에 북대서양 조약기구는 소련의 최후통첩을 공식적으로 거부하였으며, 그리하여 흐루쇼프는 독일 문제에 관하여 논의한 제네바 회담에서 이를 철회하였다.
Toki Pona: jan lawa lon ma ante li ike tawa ma Mewika, ma Mewika li weka e ona.
ko: 미국 정부는 자국을 적대하는 여러 제3세계 정부를 제거하고 동맹국을 지원하기 위해 중앙정보국 을 이용하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, ma Mewika li wile weka e jan lawa Muwama Mosasi pi ma Ilan.
ko: 미국은 중앙정보국을 통해 친(親)소련파로 의심받는 정부를 전복하였는데, 이란에서 최초로 민주 선거로 들어선 모하마드 모사데그 총리의 이란 정부( 1953년 이란 쿠데타 )이나 과테말라의 민선 대통령 하코보 아르벤스 ( 1954년 과테말라 쿠데타 )가 그 예이다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1958 la, ma Mewika li pana e ilo utala tawa jan pi nasin ante lon ma Intonesija .
ko: 1954년에서 1961년까지 미국은 친(親)서방 정권인 남베트남 의 몰락을 막기 위하여 경제 원조와 군사 고문을 제공하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, ilo mun "Sputnik-1" ( toki Losi la: Спутник-1 ) pi ma Sesesele li tawa lon pimeja mun.
ko: 1957년 8월, 소련은 세계 최초로 대륙간 탄도미사일 (ICBM)을 발사하는데 성공하였으며, 10월에는 최초의 인공위성 스푸트니크 호를 발사하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1969 la, jan Nije Anton li lon mun Luna.
ko: 우주 경쟁은 아폴로 호의 달 착륙 에서 정점에 이르렀는데, 나중에 우주 비행사 프랭크 보먼 은 우월한 우주비행 로켓이 곧 우월한 대륙간 탄도미사일이라며 이를 "냉전 중에 벌어진 한 전투"라고 썼다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1975 la, ilo "Sojus" ( toki Losi la: Союз ) pi ma Sesesele en ilo "Apolo" ( toki Inli la: Apollo ) pi ma Mewika li wan.
ko: 한편 미국과 소련은 핵 무기 로 대립하면서 핵 재무장을 추구하고 상대 영토를 타격할 수 있는 장거리 무기를 개발하였다.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele, ma Juke, ma Mewika, ma Nosiki, ma Nijon, ma Setapika , ma Nusilan , ma Pesije, ma Oselija , ma Alensina , ma Kanse en ma Sile li open e lipu pi ma Antasika : ilo utala en ma lawa li lon ala ma Antasika .
ko: 영국, 프랑스, 미국, 캐나다, 그리고 여타 서유럽 8개국은 1949년 4월 북대서양 조약 을 체결하여 북대서양 조약 기구 (NATO)를 창설하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1964 la, tomo tawa lon telo pi ma Wije lete li utala e tomo tawa lon telo pi ma Mewika lon telo Pakpo .
ko: 북대서양 조약기구 회원국은 소련의 침공 위험에 대한 자국 국방을 주로 미국의 군사력에 의존하였으나, 프랑스 샤를 드 골 은 1966년에 북대서양 조약기구에서 탈퇴하고, 북대서양 조약군을 자국 영내 밖으로 내보내었다.
Toki Pona: jan lawa pi ma Mewika Lintan Sonson li tawa e jan utala 184 000 lon ma Wije seli.
ko: 존슨 대통령은 라틴 아메리카에서 쿠바식 혁명이 일어날 위험이 있다며 병력 22,000명을 보내어 도미니카 공화국 을 침공하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1968 la, tenpo seli pi ma tomo Paja ( toki Seki la: Pražské jaro , toki Lowenki la: Pražská jar ) li lon ma Sekolowenko.
ko: 1968년 9월, 체코슬로바키아 침공 한 달 뒤에 열린 폴란드 통일 노동자당 의 제5차 회의 중 연설에서 브레즈네프는 브레즈네프 독트린 의 윤곽을 제시하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1969 en tawa la, ma Mewika li pona tawa ma Sesesele.
ko: 전후 초부터 서유럽과 일본 경제는 급속히 회복하였으며 1950년대와 1960년대에 일인당 국내총생산 이 미국 수준에 근접하게 되었으나, 그러는 사이 동구권의 경제는 정체를 면치 못하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1975 la, ma mute li open e lipu pi ma tomo Esinki .
ko: 1960년대와 1970년대에 각국은 기존의 두 세력으로 양분된 냉전 대립 구도에서 변화하여 더욱 복잡해진 새 국제 질서에 적응해야 하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1980 la, jan Lonal Lekan li kama jan lawa pi ma Mewika.
ko: 1980년 미국 대통령 선거에서 군비 지출 인상하고 어디에서든 소련과 대항하겠다고 공약한 로널드 레이건 은 지미 카터를 누르고 승리하였다.
Toki Pona: jan Lekan li toki e ni: "ma Sesesele li ma lawa suli ike" ( toki Inli la: evil empire ) .
ko: 레이건은 소련을 "악의 제국"이라 불렀으며, 공산주의는 결국 "역사의 잿더미"(Ash heap of history)로 남으리라 예언하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mike Kopasow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
ko: 1985년 상당히 젊은 축인 미하일 고르바초프 가 공산당 서기장 에 오를 당시, 1980년대 유가 하락으로 외화 수입이 감소하고 소련 경제는 침체 상태였다.
Toki Pona: ona li wile ante e ma li open e nasin pali sin ( toki Losi la: Перестройка ) .
ko: 시원찮은 시작으로 고르바초프는 더욱 근본적인 구조 변화가 필요하다는 결론에 이르렀으며, 1987년 6월 그는 페레스트로이카 (재편)이라는 경제 개혁 의제를 발표하였다.
Toki Pona: ona li pali e ni: ma li jo e ilo sona , telo nasa li lon ala, pona tawa pali, weka e jan lawa ike, jan lawa li lukin e ijo tan tomo pali, mani tan pali utala li tawa lon kulupu jan.
ko: 이러한 수단으로 국가의 자원을 냉전과 관련한 값비싼 군사 지출 대신 민간 부분의 더 유익한 분야에 투입하고자 하였다.
Toki Pona: jan Kopasow li open e nasin lukin ( toki Losi la: Гласность ) : jan ali li sona e pali pi jan lawa.
ko: 이와 동시에 고르바초프는 글라스노스트 (개방)를 추진하여 출판의 자유와 국가 기관의 투명성을 높였는데, 부분적으로 여기에는 개혁을 위해 당내 정적을 억누르기 위한 의도도 있었다.
Toki Pona: jan Kopasow en jan Lekan li lukin lon ma tomo Senewa (lon tenpo sike nanpa 1985) e ma tomo Leikapi (lon tenpo sike nanpa 1986).
ko: 1980년대 중반과 말에 동서 갈등은 급속히 가라앉았으며, 그 정점에 이른 1989년 모스크바 정상회담에서 고르바초프와 조지 H.
Toki Pona: ona li toki e ni: ilo pi utala suli, ilo utala lon pimeja mun, ken jan, utala lon ma Akan.
ko: 중거리 핵전력 협정으로 모든 사정거리가 500에서 5,500km에 이르는 지상 발사 탄도 및 순항 핵 미사일과 인프라를 제거하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1989 la, ma Sesesele li weka e kulupu utala tan ma Akan.
ko: 1989년 소련군은 아프가니스탄에서 철수하였으며, 1990년에 고르바초프는 톈안먼 사태 의 전철을 밟기 않기 위해 독일 통일 에 동의하였다.
Toki Pona: tenpo ni la, moku pi ma Elopa ali ( toki Tosi la: Paneuropäisches Picknick , toki Mosijo la: Páneurópai piknik ) : sinpin pi ma Mosijo (ma pi open suno) en ma Esalasi (ma pi pini suno) li open.
ko: 번즈 는 독일에서 연설을 하며 모건소 플랜 (전후 독일을 분할하고 산업화를 막자는 계획)을 거부하였으며, 소련에 대해 미국은 유럽에 무기한으로 군사력을 유지하고자 한다고 경고하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1989 la, ma Posuka en ma Mosijo li weka e nasin pi pali kulupu.
ko: 중앙과 동부 유럽을 휩쓴 1989년 에 혁명의 파도로 폴란드, 헝가리, 체코슬로바키아, 불가리아와 같은 중앙유럽의 소련식 공산 국가들이 무너졌으며, 소비에트 블록에서 남은 루마니아의 경우 가장 늦게 공산당 정부는 폭력을 통해 전복되었고, 국가 지도자인 차우세스쿠는 처형당하였다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1991 la, jan mute li wile e ni: ma Sesesele li tawa lon kulupu ma.
ko: 1991년 12월 21일 창설된 독립 국가 연합 은 소비에트 연방 의 뒤를 이은 체제로 여겨졌으나, 러시아 의 지도자들에 따르면 그 목적은 소비에트 연방의 공화국 들의 "온건한 이혼을 허용"하기 위한 것이었으며, 느슨한 국가 연합 과 비슷하다.
Toki Pona: ma ni li kipisi lon: ma Lowensina , ma Lowasi , ma Maketonija , ma Kosowa , ma Sopisi , ma Posan en ma Sinakola .
ko: 제2차 세계 대전 이 끝나고 소련이 점령한 여러 동유럽 나라들이 소비에트 사회주의 공화국 으로 편입된 뒤, 동독 , 폴란드 인민 공화국 , 헝가리 인민공화국 , 체코슬로바키아 사회주의 공화국 , 루마니아 사회주의 공화국 , 불가리아 인민공화국 , 알바니아 인민 공화국 등 다른 피점령국도 소련의 괴뢰 위성국이 되어 동구권 에 들어갔다.
Toki Pona: tenpo sike ali nanpa 20 en 21 la, jan mute li toki e ni: utala lete nanpa tu anu utala lete sin li lon.
ko: 대부분의 역사가는 냉전의 기원을 제2차 세계 대전 직후로 보는데, 혹자는 19세기 중엽부터 러시아 제국 , 여타 유럽 국가, 미국 사이에 긴장이 있긴 하였으나 제1차 세계 대전 이 끝나면서 냉전이 시작되었다고 보기도 한다.
Toki Pona: tenpo ni la, utala mute en ante suli mute li lon ma ante.
ar: بغض النظر عن تطوير الترسانة النووية بين كلا الجانبين ونشر القوات العسكرية التقليدية وأعرابها عن النضال للهيمنة من خلال الحروب بالوكالة في جميع انحاء العالم والحرب النفسية والدعائية والمسابقات التقنيّة مثل سباق الفضاء.
Toki Pona: ma Tosi li kipisi: ma Tosi pi pini suno (pi ma nasin mani) en ma Tosi pi open suno (pi ma pali kulupu) li lon.
ar: وكانت النتيجة في عام 1989 موجة من الثورات السلمية (بإستثناء الثورة الرومانية ) والإطاحة بكل الأنظمة الشيوعية في أوروبا الوسطى والشرقية .
Toki Pona: ma Anku (ma pi pini suno) en ma Soson (ma pi open suno) li lon.
ar: يتنافس الأتحاد السوفيتي والولايات المتحدة الأمريكية على النفوذ في أمريكا الاتينية ودول تصفية الأستعمار الأفريقية والشرق الأوسط وجنوب شرق آسيا.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1950 tawa 1969 la, ma Sesesele li kama ike tawa ma Sonko .
ar: صاحبت فترة الحرب الباردة عدة أزمات دولية مثل أزمة حصار برلين 1948 – 1949 والحرب الكورية 1950 – 1953 وأزمة برلين عام 1961 وحرب فيتنام 1956 – 1975 والغزو السوفييتي لأفغانستان وخاصة أزمة الصواريخ الكوبية 1962 عندها شعر العالم أنه على حافة الانجراف إلى حرب عالمية ثالثة.
Toki Pona: utala lete li pini la, ma Mewika li kama wawa, kulupu ma utala pi telo Alansi lete en kulupu Elopa li kama suli.
ar: تسببت المعارضة القوية في الأغلب للحرب في توتر العلاقات الأمريكية البريطانية ، لذلك سعى المسؤولون البريطانيون لوضع نهاية سريعة للصراع على أمل توحيد كوريا تحت رعاية الأمم المتحدة وانسحاب جميع القوات الأجنبية.
Toki Pona: jan sitelen So Ole li toki e "utala lete" lon lipu ona "sina en ilo pi utala suli" ( toki Inli la: You and the Atomic Bomb ) .
ar: في نهاية الحرب العالمية الثانية استخدم الكاتب الإنجليزي جورج اورويل الحرب الباردة كمصطلح عام، في مقال له «أنت والقنبلة الذرية» نشر في 19 أكتوبر عام 1945 في صحيفة تريبيون البريطانية .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, ma pi pini suno li wile e ni: jan utala pi ma Sesesele li weka e ma Ilan .
ar: في نيسان / أبريل - ايار / مايو 1945 ، وضعت اللجنة البريطانية لشؤون الحرب والتخطيط خطة أطلقت عليها «عملية الغير متوقع» تقضى هذه الخطة «أن يتم فرض إرادة الولايات المتحدة وبريطانيا على روسيا»، إلا أنه تم رفض الخطة لأنها غير ممكنة عسكريا.
Toki Pona: jan Winson Sesile li toki e ni: ma pali kulupu li ike tawa ma Juke en ma Mewika.
ar: شعر رئيس وزراء بريطانيا ونستون تشرشل بالقلق بسبب ضخامة حجم القوات السوفيتية المنتشرة في أوروبا في نهاية الحرب، وتصور ان الزعيم السوفيتي جوزيف ستالين لا يمكن الاعتماد عليه، مما أدى إلى تواجد التهديد السوفيتي إلى أوروبا الغربية .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1946 la, jan So Kenan (ante la, jan lawa pi tomo ma Mewika lon ma tomo Makuwa ) li pali e lipu.
ar: في 6 سبتمبر عام 1946 ألقى جيمس بيرنز خطاباً في ألمانيا يستنكر فيه خطة مورجنثاو (وهو اقتراح بتقسيم ألمانيا ما بعد الحرب وإزالة إمكانيات التصنيع بها)، ويحذر السوفييت أن الولايات المتحدة تهدف إلى الحفاظ على الوجود العسكري في أوروبا إلى أجلٍ غير مُسمى.
Toki Pona: tenpo ni la, ma tomo Pelin li kipisi: ma pi pini suno (ma pi nasin mani li jo e ni) en ma pi open suno (ma Sesesele li jo e ni).
ar: تشمل تلك الدول شرق بولندا (أًدرجت في جمهوريتين مختلفتين تابعتين لجمهوريات الاتحاد السوفيتي)، ولاتفيا (التي صارت جمهورية لاتفيا السوفيتية الاشتراكية )، وإستونيا (التي صارت جمهورية إستونيا السوفيتية الاشتراكية )، وليتوانيا (صارت جمهورية ليتوانيا السوفيتية الاشتراكية )، وجزء من شرق فنلندا (صارت جمهورية كاريليا الفنلندية السوفيتية الاشتراكية) وشرق رومانيا (صارت جمهورية مولدوفا السوفيتية الاشتراكية ).
Toki Pona: tenpo ni la, ma Tosi pi pini suno (lon ma pi nasin mani), ma Tosi pi open suno (pi pali kulupu) li lon.
ar: وضع الاتحاد السوفيتي أساس نشأة الكتلة الشرقية - خلال المراحل الأولى من الحرب العالمية الثانية - بضم عدة دول مباشرة لتُكون جمهوريات الاتحاد السوفيتي ، والتي تنازلت عنها مبدئياً (وفعلياً) ألمانيا النازية في الاتفاق الألماني السوفييتي .
Toki Pona: tenpo suno nanpa 94 la, ma Pesije , ma Tansi , ma Lusepu , ma Netelan , ma Nosiki , ma Italija , ma Juke, ma Kanse , ma Isilami , ma Kanata , ma Mewika en ma Potuke li pali e kulupu KMUAL.
ar: اجتمعت قوة من موظفي الأمم المتحدة من كوريا الجنوبية والولايات المتحدة والمملكة المتحدة وتركيا وكندا وكولومبيا وأستراليا وفرنسا وجنوب إفريقيا والفلبين وهولندا وبلجيكا ونيوزيلندا ودول أخرى لوقف الغزو.
Toki Pona: ma Sesesele li pali e kulupu mani pona, ma pona pi ma Sesesele li tawa lon nasin pi pali kulupu.
ar: خطط جوزيف ستالين للغزو وأعد له وبدأه، وأنتج خطط حرب مفصلة التي شاركها مع كوريا الشمالية .
Toki Pona: utala suli nanpa tu li pini la, ma Anku lete li ma pali kulupu, ma Anku seli li ma pi nasin mani.
ar: بعد الإطاحة بإي سنغ مان عام 1960، سقطت كوريا الجنوبية في خلال عام تحت الحكم العسكري الذي استمر حتى إعادة إنشاء نظام متعدد الأحزاب في أواخر ثمانينات القرن العشرين.
Toki Pona: ma Mewika li pana e jan utala mute tawa ma Anku seli.
ar: في جنوب كوريا ، أدار إي سنغ مان -الديكتاتور المدعوم من أمريكا - نظام أقل وحشية بشكل ملحوظ لكن أكثر فساداً وتسلطاً.
Toki Pona: ma Mewika li utala li tu e ma Anku ali.
ar: كما سيطر الجيش الأحمر - في آسيا - على منشوريا في الشهر الأخير من الحرب ، واستمر في احتلال أجزاء كبيرة من الأراضي الكورية الواقعة شمال خط العرض 38 .
Toki Pona: jan Nikita Kusow li kama jan lawa pi ma Sesesele.
ar: من جانبه، أشار خروتشوف، الذي أثار انزعاجه الموقف اللطيف لماو حيال الحرب النووية، إلى الزعيم الصيني بأنه «مجنون على العرش».
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1956 la, ona li toki e ni: jan Salin li ike mute.
ar: كان ماو قد دافع عن ستالين حين انتقده خروتشوف في عام 1956، وعامل الزعيم السوفييتي الجديد باعتباره مغرورًا وسطحيًا، واتهمه بأنه قد فقد روحه الثورية.
Toki Pona: ona li open e nasin "lukin sin" : ma Mewika li pali e ilo pi utala suli mute.
ar: استخدم جون فوستر دالاس - وزير خارجية آيزنهاور - سياسة «نيو لوك» في سياسة الاحتواء ، داعياً إلى زيادة الاعتماد على الأسلحة النووية ضد أعداء الولايات المتحدة في وقت الحرب.
Toki Pona: ma Mewika li wile e pakala e ma tomo 1200 pi ma open suno.
ar: أكد دالاس أيضاً على عقيدة «الانتقام الهائل» التي تهدد برد قاسٍ للولايات المتحدة على أي عدوان سوفيتي.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, ma Mewika li wile weka e jan lawa Muwama Mosasi pi ma Ilan.
ar: وفي غيانا البريطانية، فاز المرشح اليساري لحزب الشعب التقدمي، تشيدي جاغان، بمنصب رئيس الوزراء في انتخابات أدارها المستعمرون في عام 1953، غير أنه سرعان ما أُجبر على الاستقالة من السلطة بعد تعليق بريطانيا لدستور الأمة التي لم تكن قد نالت استقلالها بعد.
Toki Pona: tan ni la, jan ni li wile weka e nasin pi pali kulupu lon ma Intonesija.
ar: وبسبب الشعور بالحرج من الانتصار الانتخابي الساحق لحزب جاغان الماركسي المزعوم، سجن البريطانيون قيادة حزب الشعب الباكستاني وقاموا بمناورة لإثارة انقسام ضمن المنظمة في عام 1955، الأمر الذي أدى إلى انشقاق بين جاغان وزملائه في حزب الشعب الباكستاني.
Toki Pona: ma Juke li weka e nasin pi pali kulupu lon ma Malasija e ma Kajana .
ar: ضغطت الولايات المتحدة على البريطانيين لتعليق استقلال غيانا إلى أن يُحدد بديل لجاغان ويتلقى الدعم ويتولى منصبه.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Sesesele li ike tawa ma Sonko tan ni: jan Salin li pona tawa jan Mo Seton, jan Salin li ike tawa jan Kusow.
ar: فاز جاغان مرة أخرى بالانتخابات الكولونيالية في عامي 1957 و1961، على الرغم من تحول بريطانيا إلى إعادة نظر في رؤيتها لجاغان اليساري كشيوعي على الطراز السوفييتي في هذا الوقت.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1957 la, ilo mun "Sputnik-1" ( toki Losi la: Спутник-1 ) pi ma Sesesele li tawa lon pimeja mun.
ar: وفي أغسطس من عام 1957، نجح السوفييت في إطلاق أول صاروخ بالستي عابر للقارات وفي شهر أكتوبر أطلقوا أول قمر صناعي أرضي، سبوتنيك1.