NetherQuartz/tokipona-mined-pairs huggingface dataset:
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
he: הנסיך איוואן השלישי מיגר סופית את המונגולים בשנת 1480, לאחר עימות שכונה: " ההתקוממות הגדולה על נהר האוגרה ".
Toki Pona: jan mute li utala e kulupu lawa.
he: קריסת הכלכלה, האבדות הרבות בנפש בחזית, הרעב הכבד והתעמולה של המתנגדים כנגד המשטר המלוכני, דוגמת ה בולשביקים ואחרים, גרמו לנפילתו של הממשל, במסגרת מהפכת פברואר (1917).
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1703 la ona li open pali e ma tomo San Petepu (Санкт-Петербург, "ma tomo pi jan sewi Pite").
he: כתוצאה מכך, יזם הצאר פיוטר הגדול , שעלה לשלטון בסוף המאה ה-17, רפורמות רבות, שבסופן הפכה רוסיה למעצמה בינלאומית ושינתה את שמה ל אימפריה הרוסית .
Toki Pona: ijo ale ni la jan mute li utala e kulupu lawa pi ma Losi lon tenpo sike nanpa 1917.
he: עם זאת, הרפורמות שהנהיג תרמו בשנת 1991 ל התפרקות ברית המועצות , זמן קצר לאחר בחירתו של בוריס ילצין לנשיא.
Toki Pona: ona li anpa e kulupu lawa.
he: מיכאיל גורבצ'וב , שעלה לשלטון במרץ 1985 לאחר מותו של קונסטנטין צ'רניינקו , ניסה להציל את כלכלתה הקופאת של המדינה, אך לא השכיל להפיל את שיטת הממשל ה קומוניסטית .
Toki Pona: kulupu lawa sin li lon.
he: הדמוקרטיה החדשה ידעה מספר משברים צבאיים, בעיקר מצד חסידי השלטון הישן, אשר דגלו בחידוש הברית, כמו גם מתקפות טרור רצחניות צ'צ'ניות, על רקע מאבקה של צ'צ'ניה לקבלת עצמאות מרוסיה.
Toki Pona: kulupu utala pi nasin kulupu li anpa e kulupu utala ante ale li kama lawa li pali e ma Sesesele (СССР, Союз советских социалистических республик).
he: תחת השלטון ה סובייטי היא נקראה הרפובליקה הסובייטית הפדרטיבית הסוציאליסטית הרוסית (ברוסית: Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика , בליטון: Российская Советская Федеративная Социалистическая Республика; בראשי תיבות: РСФСР ), עם התפרקות ברית המועצות בשנת 1991 חזרה רוסיה להיות מדינה נפרדת ועם הקמתה הפכה ל פדרציה עצמאית.
Toki Pona: jan Itola li wile moli e jan pakala e jan pi nasin sewi Jejuta e tonsi , e jan kule e jan pi nasin kulupu li wile suli e ma Tosi li wile anpa e jan pi ma ante.
he: בעקבות התפרקות ברית המועצות, עזבו את רוסיה מיליוני אירופאים (בעיקר גרמנים , מיעוטים קטנים של צ'כים , יוונים ו פינים ) בעיקר לארצות הברית ולגרמניה.
Toki Pona: ma Mewika en ma Sesesele li toki insa e ni: "ona ante li wile anpa e mi".
he: התערבויות אלו הטו גם מדינות כמו ספרד , שנטו מסורתית לטובת רוסיה, לצדד יותר בבריתות ומהלכים לצמצום השפעת רוסיה, בין היתר לאחר שנחשף כי רוסיה התערבה גם בהצבעות ומחאות בספרד .
Toki Pona: ma suli li pali e ilo utala mute, e ilo utala pi wawa wan ijo.
he: ממשלות מערביות אף האשימו את רוסיה בסדרת רציחות של גולים רוסיים בפרופיל גבוה ששהו בחסותן של מדינות מערביות .
Toki Pona: ma Sesesele en ma Elopa mute ante li pali e kulupu Wasawa (Варшавский договор / Warsaw Pact).
he: לאחר נפילת ברית ורשה נחלשה ההשפעה הרוסית על מדינות האזור , וכמה מהן הצטרפו לבריתות מערביות כמו נאט"ו וה איחוד האירופי .
Toki Pona: pini pi tenpo lawa Pesene la, suli pali pi ma Sesesele li pini suli.
he: השניים האחרונים היו חולים מאוד כבר בהיכנסם לתפקיד, ולא הספיקו להותיר את חותמם על מדיניות ברית המועצות, שנשארה זהה כמעט לחלוטין לזו שהונהגה בתקופת ברז'נייב.
Toki Pona: ma Mewika en ma Sonko en ma ante pi kulupu Neto li utala ala lon ma Akanisan.
he: מלחמה זו התחממה מעת לעת, בעת מלחמות בין בעלות הברית של המעצמות, דוגמת מלחמת קוריאה ו מלחמת וייטנאם .
Toki Pona: tenpo sike 10 la, ma Sesesele li lon utala ni, li anpa e ala.
he: השלטון אשר עמד בראש המדינה החדשה נקט במדיניות בדלנית במהלך עשרים השנים שחלפו מתום מלחמת האזרחים, ודאג לתעש אותה ולהשריש את צורת השלטון החדשה בקרב אזרחיה.
Toki Pona: jan li lili e moku pi telo nasa.
he: תוחלת החיים הנמוכה מושפעת במידה רבה מ תאונות דרכים (שבחלקן נגרמות מנהיגה בשכרות), ומנזקים בריאותיים הקשורים ל עישון ולצריכה מוגברת של משקאות חריפים .
Toki Pona: ma ante ale li wile pali e nasin sin, li wile ala esun tawa ona ante.
he: רוסיה נחשבת אחת המדינות ה מושחתות ביותר באירופה, עובדה שמנעה ממנה להגדיל את ההשקעות הזרות בה ב תקופת המעבר .
Toki Pona: kulupu lawa li wile pali e nasin sin.
he: השחיתות פושה גם בשל תקצוב נמוך של הממשלה את משרדיה: בשל השכר הנמוך, נאלצים עובדי ופקידי ממשל לקבל שוחד – לשם השלמת הכנסה .
Toki Pona: kulupu lawa li pana e lipu pi suli mani tawa jan la, ona li toki e ni: "lipu ni li jo e suli mani pi wan pi kulupu pali.
he: סיבה נוספת לשחיתות הגואה נעוצה בגובה המשכורות ב מגזר הציבורי , הנמוכה משמעותית ביחס לגובה המשכורות הממוצע ב מגזר הפרטי .
Toki Pona: sina ken pana e mani ni tawa kulupu esun.
he: הסיבה להיקפי השחיתות הגדולים נעוצה בעובדה, שחלקים נרחבים מהכלכלה הרוסית נמצאים באפלה או בצללים (הכנסות או הוצאות שלא מדווחות); כספים רבים נמצאים בידיים פרטיות ולא בחשבונות הבנקים, ומשמשים תשלומי שוחד לפקידי ממשלה בכירים, המרכזים בידיהם כוח רב.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1998 la, kulupu lawa Lusi li toki e ijo ni: "mi ken ala pali e wile pana mani mi." wawa pi mani Lusi li kama lili mute.
he: על אף קשיים אלו, חוותה רוסיה צמיחה כלכלית מסוימת ב-1997, אך זו ירדה לטמיון לאחר משבר הרובל , אשר התרחש באוגוסט 1998 .
Toki Pona: mi wile ala lawa." ona li pali e ni: jan Wasimi Pusin (Владимир Путин) li jan lawa pi ma Losi.
he: מאז שנת 2000 , תחת שלטונו של ולדימיר פוטין נחשבת רוסיה למדינה בעלת משטר אוטוקרטי ו סמכותני .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2008 la, tenpo pi jan Pusin li weka.
he: בדצמבר 2007, נערכו בחירות ל דומה (הבית התחתון של הפרלמנט הרוסי, האספה הפדרלית), אשר בהן זכתה " רוסיה המאוחדת ", מפלגתו של פוטין.
Toki Pona: jan Pusin li wile e ni: jan Mitoli Mewete (Дмитрий Медведев) li jan lawa sin, li toki pona e ona.
he: במרץ 2008, נערכו בחירות לנשיאות רוסיה, לאחריהן זכה ברוב קולות מקורבו של פוטין, דמיטרי מדבדב .
Toki Pona: ma Katelo li kama anpa, li pali e ni: ma Losi li pana e jan utala Lusi tawa ma Usa Ileton tawa ma Apani (Аԥсны / Абхазия).
he: היה זה העימות הצבאי הראשון מחוץ לגבולותיה מאז התפרקות ברית המועצות, שהביא לעצמאות דה פקטו של מחוזות דרום אוסטיה ו אבחזיה .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2014 la, ante pi nasin lawa li lon ma Ukawina .
he: בנובמבר 2024, בית הדין האירופי לזכויות אזרח (ECHR), מצא כי המעצרים החוזרים ונשנים של איש האופוזיציה אלכסיי נבלני היו בלתי חוקיים ובמטרה לדכא פלורליזם פוליטי.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2022 la, kulupu lawa pi ma Losi li toki e ni tawa kulupu utala ona: o tawa insa e ma Ukawina, o weka e kulupu lawa ona.
he: בדצמבר 2019 החליטה הסוכנות העולמית למניעת סמים בספורט להרחיק את רוסיה מכל פעילות בינלאומית לרבות אולימפיאדת 2020 ו מונדיאל 2022 , בשל הסתרת ראיות לשימוש מאסיבי בסמים על ידי ספורטאים רוסים תוך עידוד מהממסד הרוסי .
Toki Pona: jan Tata (Tatar) en jan Ukawina en jan Pakota (Башҡорттар) en ante mute li lon.
he: לפי מרשם אוכלוסין , אשר נערך במדינה בשנת 2010, ואשר סקר את מוצאם של תושביה, 77.7% מתוכם הוגדרו רוסים , 10.2% אחרים, 3.7% טטרים , 1.4% אוקראינים והשאר – בשקירים , צ'ובשים ו צ'צ'נים .
Toki Pona: sin la, ma Losi li jo e jan mute pi nasin sewi ala, e jan pi nasin pi sewi ala , e jan pi nasin Isilami , e jan pi nasin Puta , e jan pi nasin ante.
he: רובם מרוכזים באזור דרום ה וולגה , מערב סיביר , צפון הקווקז ו חצי האי קרים .
Toki Pona: jan lawa Ole (Олег) li suli e ma Losi li kama e ni: ma Kije (toki Losi: Киев, toki Ukawina: Kиїв) li ma lawa pi ma Losi.
pl: Wyprawa następcy Ruryka, księcia nowogrodzkiego Olega Mądrego na Kijów (882) doprowadziła do zjednoczenia północnych i południowych księstw ruskich oraz powstania Rusi Kijowskiej .
Toki Pona: (tenpo pini ni la ma Kije li ma tomo wan ala.) ma Losi li utala e ma Pasileja Loma li pali e lipu nasin pi utala ala.
pl: Książęta kijowscy Oleg (panujący do 912 lub 922) i Igor Rurykowicz (panujący w latach 912/922–945) podpisali z Bizancjum układy handlowe, zapewniając krajowi zyskowny handel.
Toki Pona: tenpo pini ni la jan Lusi li jo e nasin sewi Lowan pi sewi mute.
pl: liczył: 157 diecezji , 29 268 parafii , 203 biskupów , 30 670 księży i diakonów , 829 monastyrów oraz 87 szkół teologicznych (w tym 5 akademii duchowych i 3 uniwersytety) .
Toki Pona: jan lawa Monko li toki e ni: jan seme li ken lawa e ma lili pi ma Losi?
pl: Tatarzy nie przejęli bezpośrednich rządów w podbitych księstwach, zadowolili się każdorazowym zatwierdzaniem kandydata do tronu książęcego we Włodzimierzu, który z kolei pełnił funkcje zwierzchnie nad resztą książąt i miał prawo zwracania się o pomoc do chana.
Toki Pona: taso jan lawa pi ma Monko li ante ala e nasin sewi e nasin lon pi ma Losi.
pl: W 1299 roku podczas wojny pomiędzy chanami złotoordyjskimi Toktą i Nogajem metropolita Maksym przeniósł swą siedzibę z Kijowa do Włodzimierza, w wyniku czego miasto to stało się zarówno głównym ośrodkiem politycznym, jak i religijnym Rusi.
Toki Pona: taso tenpo kama lili la ma Monko li utala e ma Makuwa e seli e ma e lawa e jan lawa.
pl: W przeciągu lat 1054–1224 na Rusi wydzielono 64 księstwa, 293 książąt usiłowało zasiąść na tronie, a ich polityka doprowadziła do wybuchu 83 wojen domowych .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
pl: W 1462 roku tron moskiewski objął Iwan III Srogi , który w znacznej mierze zjednoczył kraj, wcielając do rządzonego przez siebie państwa: Jarosław (1463), Rostów (1474), Nowogród Wielki (1478) i Twer (1485).
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1547 la jan Iwan wawa nanpa tu tu (Иван IV Грозный) li lawa e ma Losi.
pl: Panujący szybko zmieniali się na tronie, kraj najeżdżany był często przez obce wojska – między innymi w 1610 roku wojska polskie Władysława IV Wazy zajęły i okupowały do 1612 roku Moskwę.
Toki Pona: ona li suli mute e wawa ona e ken pi jan lawa li lili e ken tawa pi jan anpa li moli e jan mute ni: ante pi nasin lawa li ike tawa ona.
pl: Po jego śmierci (1605) zjawiska kryzysowe nasiliły się, wybuchła wojna domowa, nastał okres tak zwanej wielkiej smuty .
Toki Pona: nasin ona la nasin sewi ale li ike.
pl: Po wprowadzeniu ustaw antyekstremistycznych państwo rosyjskie prowadzi politykę skierowaną przeciwko grupom religijnym nawołującym do łamania prawa i stanowiącym zagrożenie dla porządku publicznego lub za takie uważane, w szczególności fundamentalistom islamskim , sektom religijnym i niektórym innym organizacjom religijnym jak np.
Toki Pona: sitelen ni la jan Josi Salin (Иосиф Сталин) li ike mute.
pl: Do najważniejszych pisarzy tego okresu należą: Aleksandr Puszkin , Michaił Lermontow , Taras Szewczenko , Iwan Turgieniew , Nikołaj Gogol , Fiodor Dostojewski , Lew Tołstoj , Michaił Sałtykow-Szczedrin , Nikołaj Niekrasow i Fiodor Tiutczew .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1953 la, jan Talin li moli.
pl: W 1957 roku ZSRR wystrzelił pierwszego satelitę Sputnik 1 , a w 1961 roku Jurij Gagarin został pierwszym człowiekiem w kosmosie, okrążając Ziemię na pokładzie statku kosmicznego Wostok 1 .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mikije Kopeso (Михаил Горбачёв) li kama jan lawa.
pl: W 1991, pod rządami Michaiła Gorbaczowa , po puczu Janajewa ZSRR został rozwiązany na mocy umowy białowieskiej (8 grudnia 1991) i od tej pory Rosja i 14 dotychczasowych republik związkowych ZSRR tworzą samodzielne państwa.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1991 la, ma ale ante pi ma Sesesele li toki e ni: "mi wile pali e kulupu sin." taso, kulupu Kekasepe (ГКЧП) pi jan utala li kama lon, li wile e ni: o weka e jan Kopaso tawa lawa pi ma Sesesele.
pl: Od kiedy separatyści czeczeńscy ogłosili w 1991 roku niepodległość, doszło do dwóch wojen ( I wojna czeczeńska , II wojna czeczeńska ) pomiędzy różnymi grupami rebeliantów i wojskami rosyjskimi.
Toki Pona: ma Losi sin la, jan Poli Jesin (Борис Ельцин) li kama jan lawa.
pl: 31 grudnia 1999 Borys Jelcyn zrezygnował z urzędu prezydenta, przekazując władzę w ręce premiera Władimira Putina , który w 2000 roku wygrał wybory prezydenckie .
Toki Pona: ma ante ale li wile pali e nasin sin, li wile ala esun tawa ona ante.
pl: Według słów Dmitrija Trenina, jednego z najważniejszych politologów rosyjskich, wszystko jest tylko „na papierze”, bo za prawdziwą integrację regionu ktoś musiałby zapłacić, a sama Rosja płacić nie jest gotowa .
Toki Pona: ma Kasatan (Qazaqstan) li wan e ijo ale ni.
pl: Rosja graniczy na lądzie z Norwegią (196 km), Finlandią (1313 km), Estonią (290 km), Łotwą (292 km), Białorusią (959 km), Ukrainą (1576 km), Gruzją (723 km), Azerbejdżanem (284 km), Kazachstanem (6846 km), Chinami (3645 km), Mongolią (3441 km), Koreą Północną (17,5 km) oraz Litwą (227 km) i Polską (210 km) – z dwiema ostatnimi poprzez obwód królewiecki – jak również Abchazją i Osetią Południową ( państwami nieuznawanymi przez większość krajów świata, ale uznanymi przez samą Rosję).
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2014 la, ante pi nasin lawa li lon ma Ukawina .
pl: Od marca 2014 roku władze Ukrainy oraz niektórzy politycy zachodni twierdzą, że Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej są zaangażowane po stronie separatystów prorosyjskich w ich konflikcie zbrojnym z Ukrainą.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2022 la, kulupu lawa pi ma Losi li toki e ni tawa kulupu utala ona: o tawa insa e ma Ukawina, o weka e kulupu lawa ona.
pl: Dodatkowo podczas inwazji na Ukrainę w 2022 roku nastąpiła aneksja obwodów chersońskiego, donieckiego, ługańskiego i zaporoskiego przez Rosję (liczba deklarowanych podmiotów federacji wzrosła do 89).
Toki Pona: sin la, ma Losi li jo e jan mute pi nasin sewi ala, e jan pi nasin pi sewi ala , e jan pi nasin Isilami , e jan pi nasin Puta , e jan pi nasin ante.
pl: Buddyzm jest religią tradycyjną w pięciu regionach Rosji: Kałmucja (jedyny w Europie region buddyjski), Tuwa , Buriacja , Kraj Zabajkalski i obwód irkucki .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 862 la jan Luli (toki Losi: Рюрик) li kama jan lawa pi ma tomo Nokolo (Новгород).
tr: Nestor Kroniği 'ne göre, Rurik adında Rus halkından bir Varegli, 862 yılında Novgorod hükümdarı seçildi.
Toki Pona: ona li wile lawa e mi ale li pali e nasin wan." jan sona pi tenpo pini la tenpo ni la jan Lusi en ma Losi li open.
tr: Svyatoslav sonradan tüm yerel Doğu Slav kabilelerini Kiev hükümdarlığına bağlayıp, Hazar Kağanlığı 'nı yıkmış ve Bizans ve Persler 'e karşı çeşitli askerî seferler başlattı.
Toki Pona: jan lawa Ole (Олег) li suli e ma Losi li kama e ni: ma Kije (toki Losi: Киев, toki Ukawina: Kиїв) li ma lawa pi ma Losi.
tr: yüzyıla kadar Kiev Knezliği Avrupa'nın en büyük ve en müreffeh ülkelerinden biri hâline geldi.
Toki Pona: (tenpo pini ni la ma Kije li ma tomo wan ala.) ma Losi li utala e ma Pasileja Loma li pali e lipu nasin pi utala ala.
tr: Büyük Vladimir (980-1015) ve oğlu Bilge Yaroslav (1019-1054) döneminde Kiev Altın Çağı 'nı yaşamış olup, o dönemde Bizans'tan Ortodoks Hristiyanlık kabul edildi ve ilk Doğu Slav yazılı kanunu olan Russkaya Pravda oluşturuldu.
Toki Pona: jan lawa Mitoli Tonko (Дмитрий Донской) pi ma Makuwa li utala e ma Monko li weka e lawa ona tan ma Makuwa.
tr: Moskova Prensi Dmitri Donskoy 'un önderliği ve Rus Ortodoks Kilisesi 'nin yardımıyla, Rus prensliklerinin birleşik ordusu 1380 yılında Kulikovskaya Muharebesi 'nde Moğol ve Tatar ordularını yenilgiye uğrattı.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1448 la jan lawa Wasili nanpa tu (Василий II) li toki wawa e ni: kulupu lawa Lusi pi nasin sewi li anpa ala tawa ma Pasileja Loma.
tr: yüzyılın ikinci yarısında Neo-Bizans ve Rus Canlanma stilleri hâkim oldu.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
tr: 1453 yılında İstanbul'un Fethi 'nden sonra, Moskova kendini Doğu Roma İmparatorluğu 'nun halefi ilan etti.
Toki Pona: ona li kama "jan lawa pi ma Losi ale" nanpa wan.
tr: İvan ( Büyük İvan ) sonunda Altın Orda'yı kontrolü altına aldı, Orta ve Kuzey Rusya'yı Moskova'nın hâkimiyetinde birleştirmiş ve "Tüm Rusya'nın Hükümdarı" unvanını aldı.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1613 la kulupu pi jan suli li kama e ni: jan Mikawi Lomano (Михаил Романов) li jan lawa pi ma Losi.
tr: Romanov Hanedanı , Zemski Sobor kararı ile 1613 yılında tahta geçmiş ve ülke krizden kademeli olarak toparlanmaya başlamıştır.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1703 la ona li open pali e ma tomo San Petepu (Санкт-Петербург, "ma tomo pi jan sewi Pite").
tr: Petro, Baltık Denizi kıyısında daha sonra Rusya'nın batıya açılan penceresi olarak adlandırılacak olan yeni başkent Sankt-Peterburg 'u kurdu.
Toki Pona: tenpo ona la ma Losi li kama ma pi suli mute.
tr: Katerina, Lehistan-Litvanya Birliği üzerinde Rus siyasi kontrolünü genişletmiş ve Lehistan'ın parçalanması esnasında topraklarının büyük bir kısmını ilhak etmiş, böylece Rusya'nın sınırları Orta Avrupa'ya kadar uzanmıştı.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1812 la ma Losi en ma Kanse li utala.
tr: 1812 yılında Napolyon, Rusya Seferi sırasında gücünün doruğunda iken inatçı bir direniş sonucu ağır bir hezimete uğradı ve pan-Avrupa Büyük Ordusunun %95'ten fazlası öldü.
Toki Pona: ona li ante e nasin pi tomo toki pi nasin wawa li pana e ken tawa tomo sona.
tr: Bu Büyük Reformlar ülke sanayisini geliştirdi ve Rus ordusunu modernize ederek 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı 'yla Bulgaristan 'ı Osmanlı egemenliğinden çıkardı.
Toki Pona: kulupu utala pi nasin kulupu li anpa e kulupu utala ante ale li kama lawa li pali e ma Sesesele (СССР, Союз советских социалистических республик).
tr: Rusya Anayasası ’na göre, ülke federal yarı başkanlık sistemli cumhuriyet olup Başkan, devletin başı iken; Başbakan , hükûmetin başıdır .
Toki Pona: sitelen wan la ona li toki e ni: jan lawa ken seme li pona anu ike?
tr: 1961-1968 yıllarında Sergey Bondarçuk , Leo Tolstoy'un Savaş ve Barış romanının Sovyetler Birliği'nin şimdiye kadar yapılmış en pahalı filmi olan ve Oscar ödüllü film uyarlamasının yönetmenliğini yaptı.
Toki Pona: ona tu li pali e lipu pi utala ala pi jan Moloto e jan Lipento (пакт Молотова-Риббентропа / Deutsch-sowjetischer Nichtangriffspakt).
tr: Ağustos 1939'da, Birleşik Krallık ve Fransa ile Nazi karşıtı bir ittifak kurma girişimlerinin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından Sovyet hükûmeti, iki ülke arasındaki saldırmazlık vaadi ve Doğu Avrupa'da kendi nüfuz alanlarının bölüştürülmesi için Molotov-Ribbentrop Paktı ile Almanya ile ilişkileri geliştirmeye karar verdi.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1945 la kulupu utala Sesesele en kulupu utala pi ma ante li anpa e ma Tosi li weka e lawa pi jan Itola.
tr: Ağustos 1945'te Kızıl ordu , Japon güçlerini Çin'e bağlı Mançukuo ve Kuzey Kore'den atarak, Japonya'daki müttefik zaferine katkıda bulunmuştur.
Toki Pona: ma Mewika en ma Elopa mute li pali e kulupu Neto (NATO).
tr: Sovyetler Birliği dünyanın ikinci nükleer silahlı güç hâline gelerek ve Doğu Bloku ülkeleri ile Varşova Paktı 'nı kurarak ABD ve NATO 'ya karşı Soğuk Savaş olarak da bilinen küresel hâkimiyet mücadelesi içine girdi.
Toki Pona: jan Nikita Kuso (Никита Хрущёв) li kama jan lawa.
tr: Stalin'in ölümü ve kolektif liderlikten kısa bir süre sonra, yeni lider Nikita Kruşçev Stalin'in kişi kültünü kınadı ve destalinizasyon politikasını başlattı.
Toki Pona: ona li open e lipu len tawa jan mute, li toki e ijo ni: "jan Talin li pali e ijo ike mute, li moli e jan mute, li poki e jan mute.
tr: Cezai çalışma sisteminde değişikliğe gidildi ve birçok siyasi mahkûm serbest bırakıldı ve itibarı iade edildi.
Toki Pona: jan Lejoni Pesene (Леонид Брежнев) li kama jan lawa.
tr: 1964 yılında Hruşçov'un istifa etmesini takiben, Leonid Brejnev 'in Komünist Parti Genel Sekreteri, Kosigin'in hükûmet başkanı olduğu yeni bir kolektif liderlik dönemi başladı.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1979 la, ma Sesesele li open utala lon ma Akanisan .
tr: 1979 yılında Afganistan 'da gerçekleşen komünist devrim sonrasında ABD destekli Taliban askerlerinin hükûmeti devirme çabası üzerine Sovyet kuvvetleri yeni rejimin isteği ile bu ülkeye girdi.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1991 la, ma ale ante pi ma Sesesele li toki e ni: "mi wile pali e kulupu sin." taso, kulupu Kekasepe (ГКЧП) pi jan utala li kama lon, li wile e ni: o weka e jan Kopaso tawa lawa pi ma Sesesele.
tr: 17 Mart 1991'de düzenlenen yenilenmiş birlik referandumunda ( Sovyetler Birliği Referandumu 1991 ) halkın % 77'si Sovyetler Birliği 'nin korunması lehine oy verdi.
Toki Pona: ni li pona tawa ma Sesesele tawa ni: ma wan li jo ala e wawa mute.
tr: Ayrıca Rusya'nın Asya bölümünde çok sayıda büyük hidroelektrik santrali bulunmaktadır, ancak Sibirya ve Rus Uzak Doğusu dev hidroelektrik potansiyeli bakımından büyük ölçüde atıl kalmaktadır.
Toki Pona: ma Sesesele li kama weka la, ma Losi li kama jo e wile pana mani ale tan ona.
tr: Rusya, Sovyetler Birliği'nin dağılışı sırasında nüfusunun yarısı kadar olmasına rağmen Sovyetler Birliği'nin dış borçlarını üstlenmiştir.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1998 la, kulupu lawa Lusi li toki e ijo ni: "mi ken ala pali e wile pana mani mi." wawa pi mani Lusi li kama lili mute.
tr: Yüksek bütçe açıkları 1998 Rusya mali krizine ve GSYİH'in düşüşüne neden oldu.
Toki Pona: pini pi tenpo sike nanpa 1999 la, jan Jesin li toki e ni: "mi jo ala e wawa.
tr: 31 Aralık 1999 tarihinde Devlet Başkanı Yeltsin beklenmedik bir şekilde istifa etti ve yerine daha sonra 2000 yılındaki başkanlık seçimlerini kazanan Başbakan Vladimir Putin 'i atadı.
Toki Pona: nasin pi jan Pusin la, ante li ike.
tr: Putin başkanlığı sırasında yapılan birçok reformlar genellikle Batı ülkeleri tarafından anti-demokratik oldukları gerekçesiyle eleştirilse de, Putin'in liderliğinde düzen, istikrar ve ilerlemeye dönüş Rusya'da kendisine yaygın hayranlık kazandırdı.
Toki Pona: kulupu jan pi nasin sewi Kolisu Lusi li suli nanpa wan.
tr: Rusya'da din çeşitliliği oldukça fazladır; Ortodoks Hristiyanlık en yaygın inançtır, ancak dinsiz kişiler ve diğer inançlara sahip önemli azınlıklar da mevcuttur.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 862 la jan Luli (toki Losi: Рюрик) li kama jan lawa pi ma tomo Nokolo (Новгород).
la: Secundum annales Russicas antiquas, anno 862 Ruricus ad thronum invitatus cum fratribus suis venit et factus est monarcha , sedem suam Novogardiae in urbe habens.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 988 la jan lawa Wasimi suli (Владимир Великий) li pali e ni: nasin sewi Kolisu pi ma Pasileja Loma li nasin sewi lawa pi ma Losi.
la: Annis 988 et 989 , cum monarcha Russicus (Ruthenicus) erat magnus dux Kioviensis Vladimirus I Magnus , religio Christiana ( ritus orientalis ), ex Imperio Byzantino recepta, facta est religio publica Russiae Kioviensis.
Toki Pona: tenpo pini ni la ma Losi en ma Pasileja Loma li esun mute.
la: Cum saeculis nono decimoque terrae omnium Slavorum orientalium atque nonnullarum gentium Finno-Ugricarum, Balticarum et Turcicarum in civitatem Russicam (Ruthenicam) antiquam inclusae sunt, hoc regnum territoria Ucrainae et Rutheniae Albae partemque territorii Russiae nostri temporis comprehendit.
Toki Pona: jan lawa Mitoli Tonko (Дмитрий Донской) pi ma Makuwa li utala e ma Monko li weka e lawa ona tan ma Makuwa.
la: Demetrius , magnus dux Moscoviae et Volodimiriae, anno 1380 copias Russicas in pugna contra Mongolo-Tataros in campo Kulikovo ad victoriam duxit, et in fine vitae suae thronos Moscoviticum et Volodimiriensem filio suo Basilio sine sanctione Ordae tradidit.
Toki Pona: ma Makuwa en ma Lijatuwa li jo e ma lili pi ma Losi.
la: Russia, fines terrestres cum Norvegia , Finnia , Estonia , Lettonia , Lituania , Polonia , Ruthenia Alba , Ucraina , Abasgia , Georgia , Ossetia Meridionalis , Atropatene , Kazachstania , Mongolia , Sinis , et Corea Boreali habens, montes ( Caucasus , Urales , Altai , Saiani , etc.) silvaeque cuius plurimam ruris partem complent, terras Europae Orientalis Asiaeque Septentrionalis plurimas possedit.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
la: Saeculo quinto decimo Ioannes III , magnus dux Moscoviae ab anno 1462 , multas terras adiunxit: ducatus Iaroslaviensem et Rostoviensem , rem publicam Novogardiensem , ducatum Tueriensem , Viatcam , Permiam , etc.
Toki Pona: kulupu utala pi nasin kulupu li anpa e kulupu utala ante ale li kama lawa li pali e ma Sesesele (СССР, Союз советских социалистических республик).
la: Federal’noe Sobranie ) Foederationis Russicae, quod compositum est a partibus duabus, sunt Concilium Foederationis (Russice Совет Федерации, tr.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1945 la kulupu utala Sesesele en kulupu utala pi ma ante li anpa e ma Tosi li weka e lawa pi jan Itola.
la: Anno 1945 , post victoriam supra Germaniam, URSS cum Civitatibus Foederatis Americae et aliis terris contra Iaponiam bellabat et recuperivit territoria, anno 1905 ab Imperio Russico amissa.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1968 la, ma Seki la, jan Alesante Tuse (Alexander Dubček) li kama jan lawa pi kulupu lawa.
la: Anno 1922 , Russia cum Ucraina, Ruthenia Alba et Foederatione Transcaucasica Unionem Rerum Publicarum Socialisticarum Sovieticarum (URSS) formavit, cuius unionis res publica maxima fuit.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1985 la, jan Mikije Kopeso (Михаил Горбачёв) li kama jan lawa.
la: Vladimirus Lenin 1912 • Iosephus Stalin 1929 • Georgius Malenkov 1953 • Nicetas Chruščëv 1953 • Leonidas Brežnev 1964 • Georgius Andropov 1982 • Constantinus Černenko 1984 • Michael Gorbačëv 1985 Владимир Ленин • Иосиф Сталин • Георгий Маленков • Никита Хрущёв • Леонид Брежнев • Юрий Андропов • Константин Черненко • Михаил Горбачёв
Toki Pona: jan Pusin li wile e ni: jan Mitoli Mewete (Дмитрий Медведев) li jan lawa sin, li toki pona e ona.
la: A die 7 Maii anni 2008 ad diem 7 Maii 2012 praeses Foederationis Russicae erat Demetrius Medvedev (cum Vladimiro Putin duce gubernationis), postquam Putin denuo ad officium praesidis venit.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2014 la, ante pi nasin lawa li lon ma Ukawina .
la: Mense Martio anno 2014 Crimaea , quae antea ad Ucrainam pertinebat (anno 1954 ei ut rei publicae Unionis Sovieticae e Russica SFSR translata), pars Foederationis Russicae facta est.
Toki Pona: ma lete en ma kasi en ma suno en ma ko en ma ante mute li lon ona.
la: Varietas biotoporum Russiae maxima est in parte eius Europaea, ubi a septentrio ad meridiem zonae desertorum arcticorum, tundrae , silvitundrae , silvarum piniferarum (' taiga ' nominantur), silvarum mixtarum, silvisteppae , steppae et semidesertorum sequuntur.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 862 la jan Luli (toki Losi: Рюрик) li kama jan lawa pi ma tomo Nokolo (Новгород).
el: Σύμφωνα με το Σλαβικό έργο Πρώτο Χρονικό ένας Βάραγγας του λαού των Ρως, εν ονόματι Ρούρικ, εκλέχτηκε ως κυβερνήτης του Νόβγκοροντ το 862.
Toki Pona: ona li wile lawa e mi ale li pali e nasin wan." jan sona pi tenpo pini la tenpo ni la jan Lusi en ma Losi li open.
el: Κατά κύριο λόγο ήταν οι Δανοί και της Βαλτικής , που επιχείρησαν να μετακινηθούν κατά μήκος των πλωτών οδών που συνδέουν την ανατολική Βαλτική με τη Μαύρη Θάλασσα και την Κασπία.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 988 la jan lawa Wasimi suli (Владимир Великий) li pali e ni: nasin sewi Kolisu pi ma Pasileja Loma li nasin sewi lawa pi ma Losi.
el: Στα χρόνια της βασιλείας του Βλαδίμηρου Α΄ του Μέγα (980-1015) και του γιου του Γιαροσλάβου του Σοφού (1019-1054) το κράτος διανύει τη χρυσή του εποχή, στην οποία δέχτηκε από τους Βυζαντινούς την Ορθόδοξη Χριστιανική πίστη, ενώ δημιουργήθηκε ο πρώτος ανατολικός Σλαβικός γραπτός νομικός κώδικας, ο Ρούσκαγια Πράβντα, και που ο οποίος επηρεάστηκε έντονα από τη Βυζαντινή νομοθεσία .
Toki Pona: tenpo pini ni la ma Losi en ma Pasileja Loma li esun mute.
el: Κατά τον 10ο έως τον 11ο αιώνα οι Ρως του Κιέβου κατείχαν ένα από τα μεγαλύτερα και πιο ευημερή κράτη της Ευρώπης.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1237 la ma Monko li open utala e ma Losi.
el: Τελικώς το κράτος των Ρως του Κιέβου αποσυντέθηκε, ενώ τελικό χτύπημα σε αυτή την παρακμή ήρθε να δώσει η εισβολή των Μογγόλων το 1237-40, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή του Κιέβου και τον θάνατο περίπου του μισού πληθυσμού των Ρως.
Toki Pona: taso jan lawa pi ma Monko li ante ala e nasin sewi e nasin lon pi ma Losi.
el: Συγκεκριμένα οι Μογγόλοι κυριάρχησαν για πάνω από δύο αιώνες στη συνομοσπονδία της Κουμανίας και της Βουλγαρίας του Βόλγα .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
el: Ο Ιβάν Γ' ενίσχυσε σημαντικά το κράτος κατά την 43χρονη παραμονή του στην εξουσία, ενώ κατάφερε να νικήσει και το εχθρικό προς τους Ρώσους Μεγάλο Δουκάτο της Λιθουανίας, ώστε το 1503 να έχει τριπλασιάσει τα εδάφη της Μοσχοβίας.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1547 la jan Iwan wawa nanpa tu tu (Иван IV Грозный) li lawa e ma Losi.
el: Το 1547 ο γιος του Βασιλείου Γ', ο Ιβάν Δ΄ , ο επονομαζόμενος Τρομερός , θα στεφθεί Τσάρος (Καίσαρας) της Ρωσίας.
Toki Pona: ona li suli mute e wawa ona e ken pi jan lawa li lili e ken tawa pi jan anpa li moli e jan mute ni: ante pi nasin lawa li ike tawa ona.
el: Ο Τσάρος θέσπισε το 1550 ένα νέο νομικό κώδικα, τον Σουμπέμπνικ, και δημιούργησε το πρώτο ρωσικό φεουδαλικό αντιπροσωπευτικό σώμα, ενώ εισήγαγε τον θεσμό της τοπικής αυτοδιοίκησης στις αγροτικές περιοχές.
Toki Pona: tenpo kama pini la ijo mute li kama.
el: Στον 11ο και 12ο αιώνα, οι συνεχείς επιδρομές από νομαδικές τουρκικές φυλές, όπως οι Κιπτσάκοι και οι Πετσενέγοι , προκάλεσαν μαζικές μεταναστεύσεις των σλαβικών πληθυσμών σε πιο ασφαλείς, δασώδεις περιοχές στα βόρεια, ιδιαίτερα στην περιοχή που είναι γνωστή ως «Ζαλέσιε».
Toki Pona: ma Losi li kama jo e wawa lili.
el: Σταδιακά η κυριαρχία του Κιέβου εξασθενούσε υπέρ του Πριγκιπάτου Βλαντίμιρ-Σούζνταλ στα βορειοανατολικά, της Δημοκρατίας του Νόβγκοροντ στα βορειοδυτικά και του Βασιλείου της Γαλικίας- Βολυνίας στα νοτιοδυτικά .
Toki Pona: jan pi kulupu mama sama pi jan Luli li lawa ala e ma Losi.
el: Αυτή η εποχή της φεουδαρχίας και της αποκέντρωσης χαρακτηρίστηκε από τη συνεχή πάλη ανάμεσα στα μέλη της δυναστείας του Ρούρικ η οποία κυβέρνησε το κράτος των Ρως του Κιέβου συλλογικά.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1613 la kulupu pi jan suli li kama e ni: jan Mikawi Lomano (Михаил Романов) li jan lawa pi ma Losi.
el: Τελικώς, η περίοδος των κρίσεων ξεπεράστηκε με την εκλογή από το ρωσικό κοινοβούλιο του Μιχαήλ Α' Ρομανόφ ως Τσάρου το 1613.
Toki Pona: taso kulupu mama Lomano li kama kulupu mama lawa pi ma Losi.
el: Την ίδια περίοδο οι Πολωνοί και οι Λιθουανοί βρήκαν αφορμή ώστε να επιτεθούν από τα δυτικά, καταλαμβάνοντας μεγάλα τμήματα της χώρας, συμπεριλαμβανομένης και της Μόσχας.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1682 la jan Pite suli (Пётр Великий) li kama lawa e ma Losi.
el: Ο Μέγας Πέτρος, που κυβερνούσε από το 1682 έως το 1725, νίκησε τη Σουηδία στον Μεγάλο Βόρειο Πόλεμο , τερματίζοντας την κυριαρχία της στη νοτιοανατολική Βαλτική Θάλασσα .
Toki Pona: nasin lawa li ante li suli e sama tawa nasin lawa pi ma Elopa.
el: Οι συνεχείς μεταρρυθμίσεις του Μεγάλου Πέτρου έφεραν σημαντικές δυτικοευρωπαϊκές πολιτιστικές επιρροές στη Ρωσία.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1703 la ona li open pali e ma tomo San Petepu (Санкт-Петербург, "ma tomo pi jan sewi Pite").
el: Στις ακτές της Βαλτικής, ο Πέτρος, ίδρυσε τη νέα πρωτεύουσα του κράτους, που πήρε το όνομα Αγία Πετρούπολη .
Toki Pona: ona li moli la jan mute li lawa li utala.
el: Στον νότο, μετά από τους νικηφόρους Ρωσοτουρκικούς Πολέμους εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τα ρωσικά εδάφη έφτασαν στη Μαύρη Θάλασσα , ενώ το Χανάτο της Κριμαίας διαλύθηκε.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1762 la jan Ekaselina nanpa tu suli (Екатерина II Великая) li kama jan lawa.
el: Τα έτη της βασιλείας της Μεγάλης Αικατερίνης (Αικατερίνη Β΄), η οποία κυβέρνησε τα έτη 1762–96, η Ρωσία βρέθηκε στο απόγειο της δύναμής της, ενώ η εποχή αυτή έμεινε στην ιστορία ως Εποχή του Ρωσικού Διαφωτισμού.
Toki Pona: ma Losi li kama jo e ma sin li tu e ma Posuka li pana e jan pali tawa ma Alasika .
el: Την ίδια περίοδο οι Ρώσοι αποίκισαν την Αλάσκα στη Βόρεια Αμερική και δημιούργησαν εγκαταστάσεις έως και την Καλιφόρνια .
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1812 la ma Losi en ma Kanse li utala.
el: Το 1812 η γαλλική προσπάθεια για εισβολή στη Ρωσία απέτυχε καθώς δεν έλαβε υπόψη τον σκληρό ρωσικό χειμώνα και την αντίσταση που θα συναντούσε.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1855 la jan Alesanta nanpa tu (Александр II) li kama lawa.
el: Ο διάδοχος του Νικόλαου, ο Αλέξανδρος Β' (1855–81), θέσπισε σημαντικές αλλαγές στη χώρα, όπως η σπουδαία απόφασή του το 1861 για κατάργηση του θεσμού της δουλοπαροικίας.
Toki Pona: ona li ante e nasin pi tomo toki pi nasin wawa li pana e ken tawa tomo sona.
el: Αυτές οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις έδωσαν κίνητρο για την εκβιομηχάνιση και εκσυγχρονισμό του Ρωσικού Στρατού, ο οποίος αργότερα απελευθέρωσε τη Βουλγαρία από τους Οθωμανούς, κατά τον Ρωσοτουρκικό Πόλεμο του 1877–78 .
Toki Pona: ijo ale ni la jan mute li utala e kulupu lawa pi ma Losi lon tenpo sike nanpa 1917.
el: Τον Φεβρουάριο του 1917 ο τσάρος Νικόλαος Β' αναγκάστηκε να παραιτηθεί μετά από αιματηρές ένοπλες συγκρούσεις στην Αγία Πετρούπολη .
Toki Pona: kulupu lawa sin li lon.
el: Ταυτόχρονα είχε δημιουργηθεί ένα εναλλακτικό σοσιαλιστικό καθεστώς, το Σοβιέτ της Πετρούπολης, το οποίο ασκούσε εξουσία μέσω των δημοκρατικά εκλεγμένων συμβουλίων των εργατών και των αγροτών, που ονομάζονταν Σοβιέτ .
Toki Pona: taso kulupu jan mute li open utala tan ni: ona li wile e nasin lawa ante.
el: Η μοναρχία αρχικά αντικαταστάθηκε από μια ασταθή συμμαχία πολιτικών κομμάτων, που ονομαζόταν Προσωρινή Κυβέρνηση.
Toki Pona: sitelen ni la jan Josi Salin (Иосиф Сталин) li ike mute.
el: Ωστόσο, ο Ιωσήφ Στάλιν , ο εκλεγμένος Γενικός Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος, κατάφερε να καταστείλει όλες τις ομάδες αντιπολίτευσης μέσα στο κόμμα του και να συγκεντρώσει την εξουσία στα χέρια του.
Toki Pona: tenpo sike 1939 la ma Tosi la jan Ato Itola (Adolf Hitler) li lawa.
el: Τον Αύγουστο του 1939 η ηγεσία της ΕΣΣΔ αποφάσισε να συνάψει σύμφωνο μη επίθεσης με το Τρίτο Ράιχ , έτσι ώστε να διατηρηθεί η ειρήνη ανάμεσα στις δύο χώρες.
Toki Pona: ona tu li pali e lipu pi utala ala pi jan Moloto e jan Lipento (пакт Молотова-Риббентропа / Deutsch-sowjetischer Nichtangriffspakt).
el: Έτσι, οι αρμόδιοι υπουργοί των δύο χωρών υπέγραψαν το Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ , και δεσμεύονταν για τη μη επίθεση μεταξύ τους, ενώ διαίρεσαν τις σφαίρες επιρροής τους στην ανατολική Ευρώπη.
Toki Pona: ona li toki e ni: ma Tosi en ma Sesesele li tu e ma Posuka li pana e ma Lawi e ma Esi e ma Sumi e ma Pesalapija tawa ma Sesesele li pana e ma Lijatuwa tawa ma Tosi.
el: Έτσι, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους όταν ο Χίτλερ εισέβαλε στην Πολωνία, σύμμαχο της Γαλλίας και της Βρετανίας, ο Στάλιν έδωσε εντολή να εισβάλουν και τα Σοβιετικά στρατεύματα, τα οποία προωθήθηκαν μέχρι την περιοχή που είχε οριστεί στο Σύμφωνο Μολότοφ-Ρίμπεντροπ.
Toki Pona: taso kulupu utala pi ma Sumi li anpa e kulupu utala pi ma Sesesele.
el: Με επικεφαλής τον πρίγκιπα Αλέξανδρο Νιέφσκι οι Ρώσοι του Νόβγκοροντ απέκρουσαν εισβολή των Σουηδών στα εδάφη τους, το 1240, καθώς επίσης και τις επιθέσεις των Γερμανών το 1242 , κατά τη Μάχη των Πάγων , τερματίζοντας τις προσπάθειές τους να αποικίσουν τη βόρεια Ρωσική περιοχή .
Toki Pona: ona li ante e nasin pi ma poka mute tawa nasin kulupu li pali e kulupu lawa wan.
el: Η Γαλικία-Βολυνία τελικώς αφομοιώθηκε από την Πολωνο-Λιθουανική Κοινοπολιτεία , ενώ οι μογγολικές περιοχές Βλαντίμιρ-Σούζνταλ και Δημοκρατία του Νόβγκοροντ, περιοχές στην περιφέρεια του Κιέβου, έθεσαν τις βάσεις για το σύγχρονο ρωσικό έθνος.
Toki Pona: tenpo open utala la kulupu utala Tosi li pakala mute e kulupu utala Sesesele.
el: Στη συνέχεια, οι Γερμανοί αντιμετώπισαν μεγάλες ήττες πρώτα στη Μάχη του Στάλινγκραντ τον χειμώνα του 1942-43, και στη συνέχεια στη Μάχη του Κουρσκ το καλοκαίρι του 1943.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1945 la kulupu utala Sesesele en kulupu utala pi ma ante li anpa e ma Tosi li weka e lawa pi jan Itola.
el: Τον Αύγουστο του 1945 ο σοβιετικός στρατός εκδίωξε τους Ιάπωνες από την κινεζική Μαντζουρία και τη Βόρεια Κορέα , συνεισφέροντας στη νίκη των Συμμάχων έναντι της Αυτοκρατορίας της Ιαπωνίας.
Toki Pona: taso, utala sin li open.
el: Μετά τη λήξη του πολέμου, ο Κόκκινος Στρατός εξακολουθούσε να κατέχει το μεγαλύτερο μέρος της ανατολικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Γερμανίας .
Toki Pona: ma Sesesele en ma poka ona li ma pi nasin kulupu , li ma pi kulupu lawa wan.
el: Η Σοβιετική Ένωση θα υποστηρίξει σοσιαλιστικά επαναστατικά κινήματα σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένης της νεοσυσταθείσας Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κορέας και, αργότερα, της Δημοκρατίας της Κούβας.
Toki Pona: ma Sesesele en ma Elopa mute ante li pali e kulupu Wasawa (Варшавский договор / Warsaw Pact).
el: Μετά την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την ΕΣΣΔ και σαν αντίπαλο δέος στο ΝΑΤΟ, θα ιδρυθεί η συμμαχία του Συμφώνου της Βαρσοβίας , όπου θα είναι το σημείο έναρξης του Ψυχρού Πολέμου με τις δυτικές χώρες για παγκόσμια κυριαρχία.
Toki Pona: jan Nikita Kuso (Никита Хрущёв) li kama jan lawa.
el: Μετά τον θάνατο του Στάλιν και μια περίοδο συλλογικής διακυβέρνησης, ο νέος ηγέτης Νικίτα Χρουστσόφ αποκήρυξε την προσωπολατρία στον Στάλιν και ξεκίνησε μια πολιτική αποσταλινοποίησης .
Toki Pona: toki ona pi jan Talin li ike tawa jan lawa pi ma Sipe pi ma Sonko .
el: Την ίδια στιγμή, το κλίμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες επιδεινώθηκε όταν οι δύο αντίπαλοι συγκρούστηκαν πάνω από την εγκατάσταση αμερικανικών πυραύλων στην Τουρκία και σοβιετικών πυραύλων στην Κούβα.
Toki Pona: jan Lejoni Pesene (Леонид Брежнев) li kama jan lawa.
el: Το 1964 ο Χρουστσόφ απομακρύνθηκε και άλλη μια περίοδος συλλογικής διακυβέρνησης εγκαινιάστηκε, η οποία τερματίστηκε με την ανάδειξη του Λεονίντ Μπρέζνιεφ ως νέου ηγέτη.
Toki Pona: tenpo pi utala lete la, ma Mewika en ma Sesesele li wile jo e kulupu utala #1.
el: Η εποχή της δεκαετίας του 1970 και των αρχών του 1980 έμεινε γνωστή ως η εποχή της στασιμότητας, μια περίοδος κατά την οποία η οικονομική ανάπτυξη επιβραδύνθηκε και οι κοινωνικές πολιτικές έμειναν στάσιμες.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1968 la, ma Seki la, jan Alesante Tuse (Alexander Dubček) li kama jan lawa pi kulupu lawa.
el: Από το 1985 και μετά, ο τελευταίος ηγέτης της Σοβιετικής Ένωσης, Μιχαήλ Γκορμπατσόφ , προσπάθησε να θεσπίσει φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις στο σοβιετικό σύστημα, με την εισαγωγή πολιτικών διαφάνειας και αναδιάρθρωσης, σε μια προσπάθεια να τερματιστεί η περίοδος της οικονομικής στασιμότητας και για να εκδημοκρατιστεί η κυβέρνηση.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1979 la, ma Sesesele li open utala lon ma Akanisan .
el: Το 1979, μετά από ένα κομμουνιστικό κίνημα στο Αφγανιστάν , οι σοβιετικές ένοπλες δυνάμεις εισήλθαν στην εν λόγω χώρα μετά από αίτημα του νέου καθεστώτος.
Toki Pona: tenpo sike 10 la, ma Sesesele li lon utala ni, li anpa e ala.
el: Η στρατιωτική αυτή κατοχή απορρόφησε σημαντικούς οικονομικούς πόρους και συνεχίστηκε χωρίς την επίτευξη σημαντικών πολιτικών αποτελεσμάτων.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1991 la, ma ale ante pi ma Sesesele li toki e ni: "mi wile pali e kulupu sin." taso, kulupu Kekasepe (ГКЧП) pi jan utala li kama lon, li wile e ni: o weka e jan Kopaso tawa lawa pi ma Sesesele.
el: Το 1991 οι οικονομικές και πολιτικές αναταραχές είχαν φτάσει σε ακραίο σημείο, ενώ οι δημοκρατίες της Βαλτικής επέλεξαν να αποχωρήσουν από την Ένωση.
Toki Pona: kulupu Sesesele li tu, li kama ma ante 15.
el: Παρά τη βούληση που εξέφρασε ο λαός στο προηγούμενο δημοψήφισμα, στις 25 Δεκεμβρίου 1991, η ΕΣΣΔ θα διαλυθεί ενώ τα εδάφη της θα αποτελέσουν 15 νέα ανεξάρτητα δημοκρατικά κράτη.
Toki Pona: ma Losi sin la, jan Poli Jesin (Борис Ельцин) li kama jan lawa.
el: Τον Ιούνιο του 1991, ο Μπόρις Γιέλτσιν έγινε ο πρώτος άμεσα εκλεγμένος πρόεδρος στην ιστορία της Ρωσίας, όταν εξελέγη Πρόεδρος της Ρωσικής Σοβιετικής Ομοσπονδιακής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας, η οποία τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους έγινε η ανεξάρτητη πλέον Ρωσική Ομοσπονδία.
Toki Pona: ona li ante mute e nasin pali, li ante e ona tawa nasin mani.
el: Όλα αυτά, όμως, οδήγησαν σε μια μεγάλη οικονομική κρίση, η οποία χαρακτηρίστηκε από μία μείωση 50% του ποσοστού του ΑΕΠ και της βιομηχανικής παραγωγής μεταξύ των ετών 1990-1995.
Toki Pona: kulupu lawa li pana e lipu pi suli mani tawa jan la, ona li toki e ni: "lipu ni li jo e suli mani pi wan pi kulupu pali.
el: Είναι χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου το ποσοστό της φτώχειας, όπου από το επίπεδο του 1,5% στα τέλη της σοβιετικής εποχής, εκτινάχθηκε στο 39-49% στα μέσα του 1993.
Toki Pona: jan Pusin li wile e ni: jan Mitoli Mewete (Дмитрий Медведев) li jan lawa sin, li toki pona e ona.
el: Στις 2 Μαρτίου του 2008, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ εξελέγη πρόεδρος της Ρωσίας, ενώ ο Πούτιν έγινε Πρωθυπουργός.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 2014 la, ante pi nasin lawa li lon ma Ukawina .
el: Το 2014, εξαιτίας της κρίσης στην Ουκρανία , η οποία είχε σχέση σε μεγάλο βαθμό με τη ρωσική κοινότητα της χώρας, ο Πούτιν ζήτησε και έλαβε άδεια από το Ρωσικό Κοινοβούλιο για την ανάπτυξη ρωσικών στρατευμάτων στην Ουκρανία.
Toki Pona: jan li ken ala toki e wile lon sina tan ni." ma mute ante li toki e ni: "nasin mi la, ma Kilin li wile ma Ukawina.
el: Έπειτα, μετά από ένα δημοψήφισμα στην Κριμαία η πρώην ουκρανική αυτόνομη δημοκρατία ενσωματώθηκε στη Ρωσική Ομοσπονδία, κάτι που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από πολλές χώρες διεθνώς.
Toki Pona: ma lete en ma kasi en ma suno en ma ko en ma ante mute li lon ona.
el: Στη χώρα υπάρχουν 23 Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ , 40 περιοχές του προγράμματος της ΟΥΝΕΣΚΟ Άνθρωπος και Βιόσφαιρα, 41 εθνικά πάρκα και 101 εθνικοί δρυμοί .
Toki Pona: ma tomo Asuwa li lon poka pi nasin telo Kemete ( toki Tosi la: Kemmete ) .
en: Hauswurz is located on the upper course of the stream Kemmete (which flows east from the nearby Vogelsberg Mountains ) between Weidenau (in the Freiensteinau municipality, to the west) and Rommerz (in Neuhof, to the east).
Toki Pona: jan li sitelen pi nanpa wan e ma tomo Asuwa insa tenpo sike 1090 en tenpo sike 1150.
en: Hauswurz is first mentioned between 1090 and 1150, in the Codex Eberhardi , a manuscript from the Fulda monastery; its name is given as Huswartes , and it belongs to the monastery of Petersberg .
Toki Pona: ma tomo Asuwa ( toki Tosi : Hauswurz) li ma lon ma lili Ese pi ma Tosi .
de: Hauswurz (Aussprache: [ ˈhaʊ̯sˌvʊʁt͡s ] ) ist ein Ortsteil der Gemeinde Neuhof im osthessischen Landkreis Fulda .
Toki Pona: ma tomo Asuwa li lon poka pi nasin telo Kemete ( toki Tosi la: Kemmete ) .
de: Hauswurz liegt am Oberlauf der Kemmete in den östlichen Ausläufern des Vogelsbergs zwischen dem Freiensteinauer Ortsteil Weidenau im Vogelsbergkreis im Westen und dem Neuhofer Ortsteil Rommerz im Osten.
Toki Pona: sitelen lon tomo Kinlin li sitelen lon tomo Kinlin pi ma tomo Nansin li toki lon ijo pi tenpo kama li alasa lon tenpo sike nanpa 1927.
zh: 《 金陵塔碑文 》，中國民間流傳的眾多預言之一，相傳為 劉基 所作，據說碑文是於民國十六年在 南京 金陵塔被發現，然而究竟「 金陵塔 」是哪座塔以及是否真有碑文沒有線索可尋。
Toki Pona: 拆去金陵塔，关门自己杀。日出东，月落西，胡儿故乡起烽烟。草弓何优柔，目睹江山落夷手。冬尽江南万古忧，繁华忽见瓦砾丘。回天一二九，引起白日结深仇，眼见日西休。
zh: 日出东，月落西，胡儿故乡起烽烟。
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
en: A food chain is a linear network of links in a food web , often beginning with an autotroph (such as grass or algae ), also called a producer, and typically ending at an apex predator (such as grizzly bears or killer whales ), detritivore (such as earthworms and woodlice ), or decomposer (such as fungi or bacteria ).
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
ru: В пастбищной трофической цепи (цепь выедания) основу составляют автотрофные организмы , затем идут потребляющие их растительноядные животные , консументы 1-го порядка (например, зоопланктон , питающийся фитопланктоном ), потом консументы 2-го порядка (например, рыбы , потребляющие зоопланктон), консументы 3-го порядка (например, щука , питающаяся другими рыбами).
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
uk: У пасовищному трофічному ланцюжку (ланцюжку виїдання) основу складають автотрофні організми , потім йдуть споживаючі їх мікроорганізми і рослиноїдні тварини (наприклад, зоопланктон , що живиться фітопланктоном ), потім хижаки ( консументи ) 2-го порядку (наприклад, риби , споживаючі дрібних риб), хижаки 3-го порядку (наприклад, хижі риби, такі як щука , що живиться іншими рибами).
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
be: Ланцугі харчавання ўтвараюць трафічныя сеткі, якія ўзнікаюць у выніку шырокага трафічнага спектра ( паліфагіі ) большасці кансументаў (напрыклад, пацукі кормяцца раслінным і жывёльным кормам і могуць быць рознымі трафічнымі ўзроўнямі розных ланцугоў).
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
be: Асноўным элементам і ўласцівасцю трафічнай сеткі з’яўляецца трафічнае дубліраванне , пры якім у экасістэмах нешматлікі від замяняецца іншым, функцыянальна блізкім (напрыклад, буйных капытных замяняюць грызуны ) .
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
es: Por ejemplo las moscas de la familia Sarcophagidae , son recolectoras de néctar y otros líquidos azucarados durante su vida adulta, pero mientras son queresas (larvas) su alimentación típica es a partir de cadáveres (están entre los «gusanos» que se desarrollan durante la putrefacción).
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
pt: Eles são chamados de consumidores primários; os carnívoros ou predadores são os organismos dos níveis tróficos seguintes, que se alimentam de outros animais (por exemplo o leão ).
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
it: Ogni ecosistema ha una sua catena alimentare , spesso descritta come piramide, per il ridursi della biomassa dei consumatori via via successivi, secondo rapporti descritti dall' ecologia (frequentemente 1/10 rispetto al sottostante); siccome un individuo può appartenere a più di una catena alimentare, si crea una vera e propria rete alimentare .
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
de: Pflanzenfresser (auch Herbivoren oder Phytophagen genannt), und Sekundär konsumenten, also „Räuber“ (auch Carnivoren, Prädatoren , Zoophagen oder Beutegreifer genannt).
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
vi: Mỗi loài được coi là một mắt xích trong chuỗi thức ăn, vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích phía trước nhưng cũng bị sinh vật mắt xích phía sau tiêu thụ.
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
ja: 海中でも同じように、たとえば、植物 プランクトン →動物プランクトン→ イワシ → イカ → アシカ → シャチ …… などのつながりがある。
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
zh: 各种生物未必只依赖一种食物为生，互相之间甚至还有互为食物的关系，例如民间根据观察曾经有“夏季 蛇 吃老 鼠 ，冬季老鼠吃蛇”的说法，因为冬季冬眠的蛇无法反抗掘地的老鼠。
Toki Pona: nasin moku li nasin wan lon len moku.
ko: 먹이 사슬은 영양 단계 에서 에너지를 위해 무엇을 소비하는지에 따라 종들 간의 관계를 묘사하며, 가장 일반적으로 길이를 측정한다: 영양 소비자와 사슬의 기저 사이의 링크 수.
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
ko: 먹이 사슬 (food chains) 또는 먹이 연쇄 는 먹이 그물 내 링크의 선형 네트워크로, 종종 독립영양생물 ( 풀 또는 조류 (수생 생물) 등)과 같은 생산자에서 시작하여 일반적으로 최상위 포식자 ( 회색곰 또는 범고래 등), 유기 분해물 을 먹는 동물( 지렁이 및 쥐며느리 등), 또는 분해자 ( 균류 또는 세균 등)에서 끝난다.
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
ar: وتلك الكائنات التي تأكل كائنات حية أخرى تسمى بالمستهلكة، والسلسلة الغذائية قد تحتوي على أكثر من مستهلك واحد، على سبيل المثال، في سلسلة غذائية يأكل الأرنب فيها الأعشاب وتأكل البومة الأرنب، فإن كلاً من الأرانب والبومة مستهلكين ويعتبر الأرنب مستهلك 1 أما البومة فهي مستهلك 2.
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
tr: Bitkilerin ve öbür kendi beslek organizmaların besine dönüştürdükleri enerjinin organizmadan organizmaya geçişini dile getiren besin zinciri, en yalın biçimiyle bir bitki, bir otçul hayvan ve bir etçil hayvandan oluşan bir dizi olarak düşünülebilir.
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
tr: Bitkilerle beslenen otçullar birincil tüketici , bunları yiyerek beslenen etçiller ile hepçiller ikincil tüketici diye adlandırılır.
Toki Pona: ijo open li pali e moku ona (sama kasi).
el: Τα φυτά για παράδειγμα μετατρέπουν την ηλιακή ενέργεια σε τροφή μέσω της φωτοσύνθεσης , τα οποία και αποτελούν την πρωταρχική πηγή τροφής.
Toki Pona: pini la, ala li moku e ijo pini (sama soweli suli), anu ijo li moku e jaki (sama pipi linja), anu li ko e moli (sama soko).
el: Στο επόμενο επίπεδο το φυτοφάγο ζώο τρώγεται από ένα σαρκοφάγο, το οποίο μπορεί, με τη σειρά του, να φαγωθεί από άλλο, μεγαλύτερο σαρκοφάγο.
Toki Pona: kulupu nena Anapuna ( toki Nepa la: अन्नपूर्ण ) li lon kulupu nena Imalaja lon ma Nepa .
uk: Аннапурна , Аннапурна Гімал ( Санскрит , непальська , неварська : अन्नपूर्णा, англ.
Toki Pona: sewi pi nena ma la, nena lawa ona li nanpa luka luka.
uk: Annapurna Himal ) — гірський масив в Гімалаях на території Непалу , 55 км завдовжки, найвища точка масиву — Аннапурна I , має висоту 8091 м, що робить її 10-ю найвищою вершиною у світі й одним з 14 восьмитисячників ".