NetherQuartz/tokipona-mined-pairs huggingface dataset:
Toki Pona: kin, kulupu pali lon ma ante li konwe ike la, kulupu pali lon ma sama li pali mute tan ni: li monsuta e ni: konwe pi kulupu pali li kama tawa ike sama.
fr: Les capitalistes sont désormais confrontés, non seulement à leur propre prolétariat, mais aussi aux peuples étrangers qu'ils exploitent, et ce quels que soient le type de société et le stade de développement des peuples en question.
Toki Pona: tenpo open ni la, jan Maku en jan Enke li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani suli, sama ma Juke anu sama ma Kanse.
fr: En outre, Lénine estimait que le sionisme ne pouvait émerger que sous l'ombre et la protection des puissances impérialistes de l'époque, à savoir la Grande-Bretagne et la France, qui se partageaient le contrôle du Proche-Orient.
Toki Pona: tan nasin utala la, jan Lenin li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani lili, sama ma Losi anu sama ma pi nasin pi suno open pi ma Elopa.
fr: Sur la question de la minorité juive, conformément à la perspective de Kautsky , Lénine adhère à l'idée selon laquelle l'émancipation des Juifs ne peut être pleinement réalisée que par le biais d'une révolution au sein de leur pays de résidence, spécifiquement en « Europe orientale » plutôt qu'en Palestine .
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
es: Vladímir Ilich Uliánov (en ruso : Владимир Ильич Ульянов , romanización Vladimir Il'ič Ul'janov , pronunciación [vlɐˈdʲimʲɪr ɪˈlʲitɕ ʊˈlʲanəf] ), alias Lenin ​ (Ле́нин, [ˈlʲenʲɪn]; Simbirsk , 10 de abril / 22 de abril de 1870 - Gorki , 21 de enero de 1924), fue un político , revolucionario , teórico político y filósofo comunista de origen ruso .
Toki Pona: tenpo sike 1889 la, kulupu mama ona li tawa ma tomo Samala .
es: ​ ​ Durante sus exámenes de la primavera de 1891, murió repentinamente de tifus su hermana Olga (9 de mayo / 21 de mayo ), ​ que estudiaba también en la capital y cuidaba de él; tras acompañar a su madre en el funeral, regresaron juntos a la hacienda campestre durante el verano.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1895 la, ona li tawa ma ante.
es: En junio de 1890, y tras varias solicitudes rechazadas, se le autorizó a examinarse como externo en las asignaturas de Derecho por la Universidad de San Petersburgo y a trasladarse a la capital para realizar los exámenes; estos se celebraron entre septiembre de 1890 y el otoño de 1891.
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
es: Entre mayo y septiembre de 1895, realizó su primer viaje al extranjero; ​ ​ su objetivo era entrar en contacto y a aprender de las grandes figuras de la socialdemocracia europea.
Toki Pona: ona li tawa ma Suwasi , tawa ma tomo Paki , tawa ma tomo Pelin , tawa ma tomo Pite.
es: ​ ​ Plejánov lo recomendó a Wilhelm Liebknecht , ​ uno de los principales dirigentes del SPD alemán; más tarde visitó al yerno de Karl Marx , Paul Lafargue , en París , antes de pasar por Berlín y regresar a Rusia el 19 de septiembre.
Toki Pona: tenpo sike 1903 la lon ma tomo Lontan la, jan Lenin en jan Tosiki li tu e kulupu Elesetelepe .
es: En abril de 1903, Lenin y Krúpskaya se mudaron con desgana de Londres a Ginebra por solicitud del resto de editores de Iskra , que deseaban que el grupo residiese en la misma ciudad.
Toki Pona: jan Lenin li wile tu e kulupi lili e kulupu mute tan ni: kulupu lili li utala e lawa ala.
es: ​ Lenin, que llevaba exiliado diecisiete años salvo un breve intervalo de seis meses entre 1905 y 1906, al producirse la Revolución de Febrero se encontraba en Zúrich y deseaba volver a Rusia lo más pronto posible, algo extremadamente complicado en plena Primera Guerra Mundial .
Toki Pona: nanpa tu wan kulupu pi nasin mani (kulupu Kate ( toki Losi la: K-D ) en kulupu Otapisi ( toki Losi la: Октябристы (Oktyabristy) ) en kulupu Pokesite ( toki Losi la: прогрессисты (progressisty) ) ) li kama lawa.
es: El Sóviet de San Petersburgo , dominado por los mencheviques y liderado por Trotski , comenzó una oleada de huelgas, con el resultado de que el 3 de diciembre todos sus dirigentes fueron detenidos.
Toki Pona: kulupu ni li utala e kulupu pi nasin pali la, jan Lenin en kulupu pi nasin pali li pilin ike.
es: Allí contaron con la ayuda activa de Máximo Gorki , que había conocido a Lenin en 1902 y se había acercado a los bolcheviques después del Domingo Sangriento, ​ pero con la llegada de refuerzos del ejército hacia mediados de diciembre los insurgentes fueron aplastados.
Toki Pona: kin, kulupu pi nasin pali li wile pini e utala suli nanpa wan, taso kulupu pi nasin mani li wile ala.
es: ​ Mantuvo durante todo 1906 su respaldo a la insurrección armada, cada vez menos probable, a la vez que cambiaba de opinión sobre la conveniencia de participar en la Duma : se opuso a participar en la primera pero defendió la participación en la segunda, aunque rechazó pactos con los diputados liberales.
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li tawa ma tomo Pite kepeken ma Tosi , ma Sensa , ma Sumi .
es: ​ Durante su periodo en Finlandia, desde marzo de 1906 hasta su regreso a Europa occidental en diciembre de 1907, realizó varios viajes tanto a San Petersburgo y Moscú como a varias ciudades extranjeras ( Estocolmo , Copenhague , Londres —para acudir al quinto congreso del partido — ​ o Stuttgart , etc), generalmente para asistir a reuniones del partido.
Toki Pona: lanpan ni li nimi utala loje pi tenpo mun 10 anu utala loje pi kulupu mute.
es: Como parte de la represión que surge en ese momento, y paralelamente al Terror Blanco , se establece el Terror Rojo , donde opositores fueron reprimidos en una campaña violenta administrada por los servicios de seguridad del estado; millones de personas fueron asesinadas o internadas en campos de concentración.
Toki Pona: kulupu mute li pali e ma Elesepesele ( toki Losi la: РСФСР (RSFSR) ) .
es: Frente a la amenaza de una invasión por parte del Imperio alemán , firmó un tratado de paz (el tratado de Brest-Litovsk ), que llevó a la salida de Rusia de la Primera Guerra Mundial, donde renunciaba al dominio, o pretensión de ello, del territorio que hasta ese momento había formado parte del Imperio Ruso .
Toki Pona: tan kulupu utala li wile e lawa pi nasin mani anu nasin pi tawa monsi, jan Lawe Konilo ( toki Losi la: Лавр Корни́лов (Lavr Kornilov) ) en jan ante mute li alasa lanpan e lawa.
es: Una amplia variedad de movimientos políticos y sus seguidores tomaron las armas para apoyar o derrocar al gobierno soviético.
Toki Pona: ona li pali mute e tomo sona e tomo misikeke.
es: Fue entonces cuando se recopilaron y reeditaron sus obras, con archivos, bibliotecas y museos dedicados a su figura y a su estudio; comenzaron a escribirse hagiografías mitificadoras, y cuando sus retratos, a veces enormes, se volvieron omnipresentes en edificios públicos, oficinas, fábricas y todo tipo de lugares.
Toki Pona: lawa pi jan Lenin li kin weka e sitelen ale pi tenpo pi jan mije sewi.
es: El culto a Lenin ya había empezado antes de su muerte, cuando la troika Stalin - Kámenev - Zinóviev buscaba legitimar su lucha por el poder presentándose como herederos del auténtico « leninismo », término que se utilizó por primera vez en 1923.
Toki Pona: tenpo jan Maku en jan Enke tawa tenpo ni la, kulupu pali ma anu kulupu pali pi ma tomo li kipisi suli lon kulupu nasin loje.
es: Dejaron existir tan solo a algunas pequeñas agrupaciones, bajo control y vigilancia del Estado, siempre y cuando aceptaran y se sometieran a la autoridad del poder soviético , y, por supuesto, a todas aquellas corrientes, minoritarias, del anarquismo y anarco-sindicalismo ruso que terminaron por apoyar decididamente su bando.
Toki Pona: tenpo pi jan Lenin la lon ma Elopa la, li lon utala loje mute.
es: El periodo de gobierno de Lenin en Moscú se suele dividir habitualmente en tres fases: la «pacífica» y breve entre la firma del Tratado de Brest-Litovsk con los Imperios Centrales y la intensificación de la guerra civil en el verano de 1918; la de la guerra civil y la guerra con Polonia , de unos dos años y medio de duración; ​ y finalmente la de la posguerra, marcada por la implantación de la Nueva Política Económica .
Toki Pona: tan nasin utala la, jan Lenin li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani lili, sama ma Losi anu sama ma pi nasin pi suno open pi ma Elopa.
es: A pesar de esperar que pronto la guerra llevase a la revolución en Europa, la Revolución de Febrero y la caída de la monarquía en Rusia resultaron inesperadas para Lenin, como para otros muchos observadores del momento, tanto en Rusia como en el extranjero.
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
pt: Vladimir Ilyich Ulianov , mais conhecido pelo pseudônimo Lenin ou Lenine ( Simbirsk , 22 de abril de 1870 – Gorki , 21 de janeiro de 1924 ), foi um revolucionário comunista , político e teórico político russo que serviu como chefe de governo da Rússia Soviética de 1917 a 1924 e da União Soviética de 1922 até sua morte.
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
pt: Em janeiro de 1913, Stalin – a quem Lenin se referia como o "maravilhoso georgiano" – o visitou, e eles discutiram o futuro de grupos étnicos não-russos no Império.
Toki Pona: ona li tawa ma Suwasi , tawa ma tomo Paki , tawa ma tomo Pelin , tawa ma tomo Pite.
pt: Devido à saúde doente de Lenin e sua esposa, mudaram-se para a cidade rural de Biały Dunajec , antes de ir a Berna para Nadya fazer a cirurgia em seu bócio .
Toki Pona: ona li pali e kulupu mute pi ma Losi tan pilin ni: kulupu Elesetelepe li jo e nasin wawa ala.
pt: Os partidários de Lenin eram maioria, passando a denominar-se bolcheviques ("maioria", em russo bol'sheviki ); em contraposição aos mencheviques ("minoria", em russo men'sheviki ) de Martov.
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li kama toki e ni tawa jan ale pi ma Losi: jan pi utala ala en jan ma en jan pali.
pt: Um exemplo proeminente dos pontos de vista de Lenin foi seu telegrama de agosto aos bolcheviques de Penza , em que os exortou a suprimir uma insurreição camponesa por enforcamento público de pelo menos 100 "cúlaques conhecidos, homens ricos e sanguessugas".
Toki Pona: ona li pilin e ni: nasin esun Nepe li pana e ma Losi tawa nasin mani.
pt: A marxista alemã Rosa Luxemburgo fez eco aos pontos de vista de Kautsky, enquanto o anarquista russo Piotr Kropotkin descreveu a tomada bolchevique do poder como "o enterro da Revolução Russa".
Toki Pona: nasin pi jan Talin li sama e nasin pi jan Lenin.
pt: Por outro lado, muitos comunistas ocidentais posteriores, como Manuel Azcárate e Jean Ellenstein, que estavam envolvidos no movimento eurocomunista , expressaram a opinião de que Lenin e suas ideias eram irrelevantes para seus próprios objetivos, abraçando assim uma perspectiva marxista, mas não marxista-leninista.
Toki Pona: ona li pilin e ni tan ni: kulupu pali kepeken ala kulupu nasin li ken ala lanpan lawa.
pt: Ele assim apoiou a guerra de libertação nacional , aceitando que tais conflitos poderiam ser necessários para que um grupo minoritário se separasse de um estado socialista , porque os estados socialistas não são "santos ou livres de erros ou fraquezas".
Toki Pona: taso jan Lenin li pilin e ni: ma tomo en ma li kama e jan pali ni, tan tenpo ni la kulupu pali pi ma Losi li lon suli lon ma.
pt: Lenin incumbiu Trótski de estabelecer um Exército Vermelho dos Operários e dos Camponeses , e com seu apoio, organizou um Conselho Militar Revolucionário em setembro de 1918, do qual permaneceu enquanto presidente até 1925.
Toki Pona: tenpo ni la, jan loje mute ( jan Kanse Panon en jan Ma Setun en jan Tu Puwa ) li pilin e sama pi jan Lenin.
pt: Na Europa, isso resultou na criação de novos estados liderados pelos comunistas na Estônia , Letônia , Lituânia , Bielorrússia e Ucrânia , todos eles oficialmente independentes da Rússia, enquanto mais a leste levou-se à criação de governos comunistas na Geórgia e, em seguida, na Mongólia Exterior .
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
it: Lenin (letto /ˈlɛnin/ o più raramente /ˈljɛnin/ ; in russo Ленин , [ˈlʲenʲɪn] ), pseudonimo di Vladimir Il'ič Ul'janov ( ascolta ) (in russo Владимир Ильич Ульянов ; Simbirsk , 22 aprile 1870 , 10 aprile del calendario giuliano – Gorki , 21 gennaio 1924 ), è stato un rivoluzionario , politico , filosofo e scrittore russo , poi sovietico , talvolta menzionato come Vladimir Lenin o come Nikolaj Lenin .
Toki Pona: jan lawa li moli e jan Alesante ( jan sama ona) tan ni: jan Alesante li wile moli e jan Alesante nanpa tu wan (jan lawa pi ma Losi lon tenpo ni).
it: Aleksandr, insieme con altri studenti, tutti affiliati alla Narodnaja Volja , aveva progettato di attentare alla vita dello zar Alessandro III ed essendo esperto di chimica aveva confezionato le bombe da utilizzare nell'attentato.
Toki Pona: tenpo sike 1889 la, kulupu mama ona li tawa ma tomo Samala .
it: Il 3 maggio 1889 gli Ul'janov, sempre sorvegliati dalla polizia, andarono a passare l'estate ad Alakaevka, un villaggio della provincia di Samara , dove la madre, vendute le proprietà di Simbirsk, aveva acquistato una piccola proprietà agricola.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1895 la, ona li tawa ma ante.
it: La casa era frequentata da alcuni rivoluzionari richiamati dalla fama di Aleksandr Ul'janov, come Nikolaj Dolgov , seguace di Nečaev , il fondatore della Narodnaja Rasprava , i coniugi Livanov, implicati nell'affare Koval'skij e nel « processo dei 193 », Marija Golubeva , già seguace di Pëtr Zaičnevskij .
Toki Pona: ni li open e utala loje pi tenpo sike 1905 .
it: Incoraggiò l'insurrezione della fallita Rivoluzione russa del 1905 , in seguito promosse una campagna affinché la prima guerra mondiale fosse trasformata in una rivoluzione proletaria a livello europeo che, come il marxismo riteneva, avrebbe comportato il rovesciamento del capitalismo e la sua sostituzione con il socialismo .
Toki Pona: jan Lenin li wile tu e kulupi lili e kulupu mute tan ni: kulupu lili li utala e lawa ala.
it: Dopo la Rivoluzione di febbraio del 1917 che portò alla caduta della monarchia zarista e all'istituzione di un governo provvisorio , Lenin fece ritorno in Russia per una campagna per la rimozione del nuovo regime a favore di un governo bolscevico guidato dai Soviet .
Toki Pona: tenpo sike 1914 la, utala suli nanpa wan li open.
it: Nel febbraio 1917, la Rivoluzione di febbraio proruppe a San Pietroburgo - rinominata Pietrogrado all'inizio della prima guerra mondiale - con i lavoratori delle industrie scesi in sciopero per la carenza di cibo e il deterioramento delle condizioni di lavoro nelle fabbriche.
Toki Pona: lon ma Alisina la, jan Lenin li tawa ma tomo Siki tan ni: jan lawa li wile lanpan e ona tan ni: ma Otekaje Maja (ma suli pi ma Alisina) li utala e ma Losi.
it: Le agitazioni dilagarono in altre parti della Russia e, temendo che sarebbe stato violentemente rovesciato, lo zar Nicola II scelse infine di abdicare.
Toki Pona: tan kulupu utala li wile e lawa pi nasin mani anu nasin pi tawa monsi, jan Lawe Konilo ( toki Losi la: Лавр Корни́лов (Lavr Kornilov) ) en jan ante mute li alasa lanpan e lawa.
it: Per rispondere alle carestie e alle rivolte popolari nel 1921 Lenin introdusse un sistema economico misto con la nuova politica economica .
Toki Pona: tenpo ni la, ma Elesepesele li utala e ma Losi walo, e ma Nijon , e ma Juke , e ma Mewika , e ma Kanse , e ma Tosi , e ma Osuman , e ma Otekaje Majalosa, e ma Posuka , e ma lili mute tan ni: ona ale li wile utala e nasin pali, kin ma suli.
it: Quest'ultimo poteva inoltre contare sul supporto di Francia , Italia , Regno Unito , Stati Uniti e molte altre nazioni ostili alla causa socialista.
Toki Pona: lon tenpo sike 1921 tawa tenpo sike 1928 la, lawa pi ma Sesesele li pali e nasin esun Nepe ( toki Losi la: НЭП (NEP) ) .
it: Fu primo ministro della Repubblica russa dal 1917 al 1918, della Repubblica Socialista Federativa Sovietica Russa dal 1918 al 1922 e dell' Unione Sovietica dal 1922 al 1924.
Toki Pona: ona li pilin e ni tan ni: kulupu pali kepeken ala kulupu nasin li ken ala lanpan lawa.
it: Per questo non bastano i sindacati, ma è necessario un partito: «La socialdemocrazia rivoluzionaria ha sempre compreso nella propria azione la lotta per le riforme [...] ma anche e innanzitutto la soppressione del regime autocratico».
Toki Pona: taso jan Lenin li pilin e ni: ma tomo en ma li kama e jan pali ni, tan tenpo ni la kulupu pali pi ma Losi li lon suli lon ma.
it: Lenin divenne fortemente critico anche nei confronti di Bogdanov e dei suoi sostenitori; Bogdanov riteneva che una cultura socialista orientata dovesse essere sviluppata tra il proletariato della Russia, affinché esso diventasse un veicolo rivoluzionario di successo, mentre Lenin preferiva un'avanguardia di intellettuali socialisti, che avrebbero portato le classi lavoratrici alla rivoluzione.
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
it: Secondo Lenin la disgregazione in atto dell' obščina crea le premesse del capitalismo, in quanto i contadini poveri, per sopravvivere, devono lavorare come salariati e acquisiscono così mezzi monetari a loro prima sconosciuti, favorendo il passaggio dall'economia naturale della comunità all'economia di mercato.
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
de: Wladimir Iljitsch Lenin ( russisch Влади́мир Ильи́ч Ле́нин , wissenschaftliche Transliteration Vladimir Il’ič Lenin , eigentlich Wladimir Iljitsch Uljanow russisch Влади́мир Ильи́ч Улья́нов , wissenschaftliche Transliteration Ul’janov , anhören ; geboren am 10.
Toki Pona: lon ma Alisina la, jan Lenin li tawa ma tomo Siki tan ni: jan lawa li wile lanpan e ona tan ni: ma Otekaje Maja (ma suli pi ma Alisina) li utala e ma Losi.
de: Im Juli versuchte Lenin den Prestigeverlust der Regierung für die Ziele der Bolschewiki auszunutzen.
Toki Pona: kin, kulupu pi nasin pali li wile pini e utala suli nanpa wan, taso kulupu pi nasin mani li wile ala.
de: Es gelang den Bolschewiken im zugleich beginnenden Bürgerkrieg , den Großteil der Gebiete des ehemaligen Russischen Reiches unter ihre Kontrolle zu bringen und den Widerstand der Weißen Armeen und auch anderer gegnerischer Bürgerkriegsparteien militärisch und durch Einsatz des roten Terrors zu brechen, trotz der materiellen Unterstützung der Weißen Armee durch zahlreiche ausländische Mächte und der zeitweiligen Besetzung russischer Gebiete durch andere Staaten.
Toki Pona: tenpo mun 12 pi tenpo sike 1922 la, jan Lenin en kulupu mute li pali e ma Sesesele kepeken ma Usesele ( ma Ukawina ), kepeken ma Pesesele ( ma Pelalu ), kepeken ma Tesepesele ( ma Aja , ma Asepajan , ma Katelo )
de: Wladilena für Personen, selbst anagrammatisch Ninel , sowie Asteroiden (852) Wladilena oder Leningrad , Leninakan bzw.
Toki Pona: kulupu mute li kama lawa kepeken lawa tu.
de: „Jetzt, und nur jetzt bei all den ausgehungerten, sich von Menschenfleisch ernährenden Leuten und den mit Hunderten, Tausenden von Leichen übersäten Straßen können (und müssen) wir mit energischem Eifer und ohne Erbarmen den Kirchenbesitz konfiszieren.
Toki Pona: taso jan Lenin li pilin e ni: ma tomo en ma li kama e jan pali ni, tan tenpo ni la kulupu pali pi ma Losi li lon suli lon ma.
de: Die Idee der Partei als straff geführte Geheimorganisation war bei den Organisationsbereiten unter Russlands Linken nicht strittig, und Lenin bemühte sich mit Zitaten von Marx und anderen, die Forderungen marxistisch zu begründen.
Toki Pona: nasin pi jan Ma Setun en nasin pi jan Pite Kato li pilin e ni: ma tomo li kama ala e utala loje tan ni: kulupu pali pi ma tomo li pilin e nasin mani tan ni: lon nasin mani la, ale (lipu en musi) li awen e nasin mani.
de: Wenngleich Lenin bei seinen Anhängern nach Marx und Engels als einer der wichtigsten marxistischen Theoretiker und kommunistischen Revolutionäre gilt, reihen ihn einige Historiker unter die großen kommunistischen Staatsverbrecher des letzten Jahrhunderts ein, zusammen mit Stalin, Mao Zedong und Pol Pot .
Toki Pona: jan Lenin li monsuta e utala ni la, jan Lenin li pilin e ni: ma loje o pali insa tan ni: ma loje li wawa ala la, ma ante li utala ona.
de: Eine andere Erklärung besagt, dass er mehr an sein Kindermädchen Lena dachte und dass er bereits als kleiner Junge auf die Frage, „wessen [Kind] er sei“, zu antworten pflegte: „Lenin!“ (deutsch: „Lenas!“).
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
de: Um die schlechte Versorgungslage nach dem gewonnenen Bürgerkrieg zu verbessern, setzten Lenin und Trotzki 1921 die „ Neue Ökonomische Politik “ gegen eigene Bedenken und große Widerstände in der Partei durch.
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
vi: Vladimir Ilyich Lenin (tên khai sinh: Vladimir Ilyich Ulyanov ; 22 tháng 4 ( lịch cũ : 10 tháng 4) năm 1870 – 21 tháng 1 năm 1924) là một nhà cách mạng , nhà chính trị và lý luận chính trị người Nga.
Toki Pona: mama meli ona li jan Malija Ulijano .
vi: Ilya, tín đồ của Giáo hội Chính thống Nga , cho tất cả những người con của mình rửa tội theo truyền thống; về phần người mẹ Maria, tuy là tín đồ Luther giáo từ nhỏ song không tâm đắc Thiên chúa giáo , quan điểm mà về sau ảnh hưởng ít nhiều đến những người con.
Toki Pona: ona li kama lon tomo sona suli .
vi: Bất chấp tổn thương về cảm xúc do mất cha và anh trai, Lenin kiên trì học hành, tốt nghiệp đầu lớp và được trao tặng huy chương vàng cho thành tích học tập xuất sắc của mình, chọn học ngành luật tại Đại học Kazan.
Toki Pona: jan lawa li moli e jan Alesante ( jan sama ona) tan ni: jan Alesante li wile moli e jan Alesante nanpa tu wan (jan lawa pi ma Losi lon tenpo ni).
vi: Âm mưu không may bại lộ và những kẻ chủ mưu bị đưa ra xét xử, khiến Aleksandr bị treo cổ vào tháng 5.
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
vi: Tháng 1 năm 1913, Stalin – nhân vật được Lenin khen ngợi là "một người Gruzia tuyệt vời" – tới thăm ông và họ cùng nhau thảo luận về tương lai của các dân tộc phi-Nga bên trong Đế quốc.
Toki Pona: ona li tawa ma Suwasi , tawa ma tomo Paki , tawa ma tomo Pelin , tawa ma tomo Pite.
vi: Do sức khỏe sụt giảm của Lenin và vợ ông, họ chuyển đến sống ở thị trấn Biały Dunajec , trước khi đi Bern để phẫu thuật bướu giáp cho bà Nadya.
Toki Pona: jan Lenin li lon ma tomo Susinkaje.
vi: Chỉ bị coi là mối họa nhỏ, chính quyền Sa hoàng cho Lenin sống biệt lập trong một căn nhà nông dân nhỏ ở Shushenskoye , Minusinsky , dưới sự quản thúc của cảnh sát, nhưng do an ninh không quá chặt chẽ nên ông vẫn có thể trao đổi thư từ với những nhà cách mạng khác.
Toki Pona: tenpo sike 1902 la, ona li pana e lipu "o pali e seme?".
vi: Tuy trung thành với chủ nghĩa Marx, ông giờ đây chấp thuận quan điểm của phái Narodnik về tiềm lực cách mạng của giai cấp nông dân Nga, theo đó chắp bút viết cuốn pamfơlê Gửi nông dân nghèo vào năm 1903.
Toki Pona: ona li pali e kulupu mute pi ma Losi tan pilin ni: kulupu Elesetelepe li jo e nasin wawa ala.
vi: Phái ủng hộ Lenin chiếm đa số nên được gọi là "nhóm số đông" ( bol'sheviki tiếng Nga, Bolshevik ); còn phái ủng hộ Martov lép vế được gọi là "nhóm số ít" ( men'sheviki tiếng Nga; Menshevik ).
Toki Pona: tenpo sike 1905 la, jan lawa pi ma Losi li moli e jan pali mute.
vi: Tháng 1 năm 1905, vụ thảm sát những người biểu tình ở Sankt-Peterburg vào ngày Chủ nhật đã châm ngòi cho một loạt các bất ổn dân sự trên khắp lãnh thổ rộng lớn của Đế quốc Nga , sự kiện mà còn có tên là Cách mạng 1905 .
Toki Pona: jan Lenin li wile tu e kulupi lili e kulupu mute tan ni: kulupu lili li utala e lawa ala.
vi: Sở dĩ vậy nên giờ đây Lenin đã tiếp nhận các khẩu hiệu của SR về "khởi nghĩa vũ trang", "khủng bố hàng loạt" và "trưng dụng đất của quý tộc tiểu địa chủ", chiến lược mà khiến phái Menshevik cáo buộc ông là lệch lạc khỏi tư tưởng Marxist chính thống.
Toki Pona: lon ma Alisina la, jan Lenin li tawa ma tomo Siki tan ni: jan lawa li wile lanpan e ona tan ni: ma Otekaje Maja (ma suli pi ma Alisina) li utala e ma Losi.
vi: Lenin lên án kulak , tức tầng lớp phú nông ở Nga thời xưa, đã cố tình tích trữ ngũ cốc do họ sản xuất để tăng giá trị trao đổi trên thị trường.
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li kama toki e ni tawa jan ale pi ma Losi: jan pi utala ala en jan ma en jan pali.
vi: Trong đó, ông hiệu triệu lực lượng địa phương dập tắt một cuộc nổi dậy nông dân bằng cách treo cổ làm gương ít nhất 100 "tên kulak, trọc phú, [và] lũ hút máu."
Toki Pona: kulupu ni li utala e kulupu pi nasin pali la, jan Lenin en kulupu pi nasin pali li pilin ike.
vi: Uy tín của phái Menshevik lẫn Đảng Xã hội chủ nghĩa – cách mạng đang ngày càng suy giảm bởi liên minh của họ với Chính phủ Lâm thời có chính sách chủ chiến vốn không được lòng dân.
Toki Pona: kin, kulupu pi nasin pali li wile pini e utala suli nanpa wan, taso kulupu pi nasin mani li wile ala.
vi: Quân đảo chính giải tán trước khi tới được Petrograd, song sự biến đã giúp phái Bolshevik trở lại đấu trường chính trị.
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li tawa ma tomo Pite kepeken ma Tosi , ma Sensa , ma Sumi .
vi: Tháng 8 năm 1917, trong thời gian Lenin trú ở Phần Lan, tổng tư lệnh Quân đội Nga lúc bấy giờ, Lavr G.
Toki Pona: ona li pali e kulupu Saje ( toki Losi la: совет (sovyet) ) lon ma tomo Pite.
vi: Kerensky bèn cầu cứu Xô viết Petrograd (bao gồm những người Bolshevik) và cho phép các nhà cách mạng tập hợp công nhân thành các nhóm Hồng vệ binh để bảo vệ thành phố.
Toki Pona: kulupu mute li pali e ma Elesepesele ( toki Losi la: РСФСР (RSFSR) ) .
vi: Nơi đây là đại bản doanh của Ủy ban Cách mạng Quân sự (MRC), một nhóm dân quân vũ trang hầu hết trung thành với phái Bolshevik, được thành lập bởi Xô viết Petrograd trong cuộc binh biến của Kornilov.
Toki Pona: kulupu ni li ma Losi walo, tan ona li wile ma Losi kepeken ala nasin pali.
vi: Quân Ba Lan đẩy lùi Hồng quân về lãnh thổ Nga, buộc Sovnarkom cầu hòa; cuộc chiến khép lại với Hòa ước Riga , theo đó Nga phải nhượng đất cho Ba Lan.
Toki Pona: tenpo ni la, ma Elesepesele li utala e ma Losi walo, e ma Nijon , e ma Juke , e ma Mewika , e ma Kanse , e ma Tosi , e ma Osuman , e ma Otekaje Majalosa, e ma Posuka , e ma lili mute tan ni: ona ale li wile utala e nasin pali, kin ma suli.
vi: Sau khi quân đoàn Ober Ost của Đức rút khỏi Mặt trận phía Đông theo đúng Hòa ước, quân đội Nga Xô viết và Ba Lan bèn tiến vào để khỏa lấp khoảng trống quyền lực.
Toki Pona: tenpo sike 1918 la, jan len li alasa moli e jan Lenin.
vi: Đảng Cộng sản đã cố gắng hạn chế hoạt động của Cheka vào tháng 2 năm 1919, tước bỏ quyền phán xử của Cheka ở những khu vực không có thiết quân luật , song tổ chức này vẫn tiếp tục hoành hành khắp đất nước.
Toki Pona: jan Lenin li lawa wan ala.
vi: Fischer bình chú rằng tuy "Lenin là một người độc đoán, song ông không phải độc tài kiểu dạng Stalin về sau." Volkogonov nhận định rằng Lenin là người đặt nền móng cho "chuyên chính của Đảng" và phải tới thời Stalin thì Liên Xô mới biến thành "chuyên chính của một người."
Toki Pona: jan Lenin li moli la, jan Josi Talin li kama lawa.
vi: Sau khi Lenin qua đời, Stalin cho hình thức hóa chủ nghĩa Marx-Lenin , về sau được kế thừa và diễn giải theo nhiều chiều hướng khác nhau bởi các đảng phái đối lập trong phong trào cộng sản.
Toki Pona: nasin pi jan Talin li sama e nasin pi jan Lenin.
vi: KKhi lưu vong ở ngoại quốc, Trotsky đã chê trách chủ nghĩa Stalin là sự báng bổ đối với chủ nghĩa Lenin, vì hệ thống của Stalin đã trở nên quan liêu và chuyên quyền của riêng ông ta.
Toki Pona: nasin pi jan Lenin lon kulupu nasin li suli mute.
vi: Ông đã trở thành hình tượng tiêu biểu gắn liền với chủ nghĩa Marx-Lenin , một hệ tư tưởng có ảnh hưởng sâu rộng đến các phong trào cộng sản trên khắp thế giới.
Toki Pona: taso jan Lenin li pilin e ni: ma tomo en ma li kama e jan pali ni, tan tenpo ni la kulupu pali pi ma Losi li lon suli lon ma.
vi: Trong tác phẩm, Lenin cho rằng chủ nghĩa tư bản công nghiệp đã khiến nông dân ở nhiều vùng quê của Nga di cư ồ ạt lên thành phố, nơi họ trở thành giai cấp vô sản.
Toki Pona: tenpo jan Maku en jan Enke tawa tenpo ni la, kulupu pali ma anu kulupu pali pi ma tomo li kipisi suli lon kulupu nasin loje.
vi: Trong năm 1918 và 1919, chính quyền dần loại bỏ phái Menshevik và Xã hội chủ nghĩa – cách mạng khỏi các xô viết.
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
vi: Tháng 9 năm 1917, Lenin xuất bản cuốn Chủ nghĩa đế quốc, giai đoạn tột cùng của chủ nghĩa tư bản ; trong đó lập luận rằng chủ nghĩa đế quốc là sản phẩm của chủ nghĩa tư bản độc quyền , vì lẽ các nhà tư bản luôn muốn tối ưu hóa lợi nhuận bằng cách mở rộng sản xuất sang các vùng lãnh thổ mới, những nơi mà họ phải trả ít tiền công và có sẵn nguyên liệu giá rẻ.
Toki Pona: kin, kulupu pali lon ma ante li konwe ike la, kulupu pali lon ma sama li pali mute tan ni: li monsuta e ni: konwe pi kulupu pali li kama tawa ike sama.
vi: Hegel , Ludwig Feuerbach và Aristoteles , những triết gia mà đã có ảnh hưởng vô cùng lớn đến Marx.
Toki Pona: tenpo open ni la, jan Maku en jan Enke li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani suli, sama ma Juke anu sama ma Kanse.
vi: Trái lại, nhiều nhà cộng sản Tây Âu hậu thế, chẳng hạn như Manuel Azcárate và Jean Ellenstein , cho rằng Lenin và các ý tưởng của ông không thực sự quá quan trọng đối với việc đạt đến mục đích tối hậu của chủ nghĩa cộng sản.
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
ja: 「レーニン」は筆名（ #筆名 も参照）であり、本名は ウラジーミル・イリイチ・ウリヤノフ （ ロシア語 : Влади́мир Ильи́ч Улья́нов ）。
Toki Pona: tenpo sike 1870 la, jan Wasimi Lenin li kama lon ma tomo Ulijano .
ja: 1870年4月22日（ ロシア暦 の4月10日 ）、レーニンは ロシア帝国 のシンビルスクで ウラジーミル・イリイチ・ウリヤノフ として生まれ、生後6日で 洗礼 を受けた 。
Toki Pona: mama meli ona li jan Malija Ulijano .
ja: 父のイリヤが ロシア正教会 の敬虔な信者であった一方で、母のマリアは ルーテル教会 の信徒として育てられたものの キリスト教 的信仰にはほとんど関心がなく、彼女の宗教観は子供たちにも影響を与えた 。
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1887 la, ona li pini kama sona lon tomo sona.
ja: 1887年 8月、父の母校である カザン大学 に入学して 法学 を専攻したが 、12月には 学生運動 の集会に参加したことから警察に拘束されて大学から退学処分を受け 、帝国内務省によってコクシキノ村のウリヤノフ家の所有地に追放された 。
Toki Pona: jan lawa li moli e jan Alesante ( jan sama ona) tan ni: jan Alesante li wile moli e jan Alesante nanpa tu wan (jan lawa pi ma Losi lon tenpo ni).
ja: 彼はその後、ロシア皇帝である アレクサンドル3世 の暗殺を目論む革命的結社に加わり、暗殺用爆弾の製造役に選ばれた。
Toki Pona: tenpo sike 1889 la, kulupu mama ona li tawa ma tomo Samala .
ja: 彼女はストライキを組織したことで1896年8月に逮捕され、当初 ウファ での流刑に処されていたが、自分とレーニンが婚約していると主張して当局を説得し、シュシェンスコエ村に自分の母親と一緒に移送されてきた 。
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
ja: レーニンは自らが所属する社会民主党と、スイスのロシア人亡命者によるマルクス主義組織「 労働解放団 」との間に関係を確立することを望み、労働解放団メンバーの ゲオルギー・プレハーノフ と パーヴェル・アクセリロード に会うため風邪の治療の名目で1895年1月 にスイスを訪問した 。
Toki Pona: tenpo sike 1898 la jan Kukaja li tawa ma tomo Susinkaje tan sama.
ja: 1912年7月、レーニンは ガリツィア・ロドメリア王国 の クラクフ に居を移し、そこでは ヤギェウォ大学 の図書館を利用して研究を行った 。
Toki Pona: ona li pali e kulupu mute pi ma Losi tan pilin ni: kulupu Elesetelepe li jo e nasin wawa ala.
ja: また、プレハーノフは「プロレタリアートの独裁」を「プロレタリアートの権力」と書き換えたが、レーニンはマルクスの「階級闘争は必然的にプロレタリアートの独裁に至る」という言葉を持ち出して論争、綱領は「プロレタリアートの独裁」の表現になった 。
Toki Pona: kulupu Elesetelepe ante li kama kulupu lili .
ja: しかし、この論争の過程で、イスクラ編集部内の分裂は拡大し、ザスリーチとアクセリロードはプレハーノフを支持、マルトフとポトレーソフはレーニンを支持しながらも、レーニンの横暴さと異論を出した者への配慮を欠いた態度に困惑していた 。
Toki Pona: ni li open e utala loje pi tenpo sike 1905 .
ja: 1905年1月、サンクトペテルブルクで起こった 血の日曜日事件 をきっかけに動乱がロシア帝国全土に広がり、 1905年革命 （ロシア第一革命）として知られる革命へと発展した 。
Toki Pona: kulupu ni li utala e kulupu pi nasin pali la, jan Lenin en kulupu pi nasin pali li pilin ike.
ja: 結果として、レーニンおよびボリシェヴィキの支持は急落し、武装デモに参加した部隊は臨時政府側の部隊に次々と武装解除され、武装デモは鎮圧された 。
Toki Pona: lon ma tomo Pite, jan Lenin en kulupu mute li utala e lawa.
ja: 臨時政府はレーニンと他のボリシェヴィキ幹部の逮捕令を発したが 、レーニンは逮捕を逃れ、ペトログラード市内の多くの隠れ家を転々としつつ潜伏した 。
Toki Pona: kulupu ni li ma Losi walo, tan ona li wile ma Losi kepeken ala nasin pali.
ja: ボリシェヴィキは白軍に勝利したものの、その間に多くの非ロシア系民族が混乱に乗じて国家的独立を推し進めたため、ロシアの領土範囲は縮小していた 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Elesepesele li utala e ma Losi walo, e ma Nijon , e ma Juke , e ma Mewika , e ma Kanse , e ma Tosi , e ma Osuman , e ma Otekaje Majalosa, e ma Posuka , e ma lili mute tan ni: ona ale li wile utala e nasin pali, kin ma suli.
ja: 北東ヨーロッパ諸国（エストニア、ラトビア、リトアニア、フィンランド等）の場合などには、ソビエト政府はその独立を承認した上で、それぞれと平和条約を締結したが 、その他の分離独立運動は赤軍によって鎮圧された 。
Toki Pona: tenpo sike 1918 la, jan len li alasa moli e jan Lenin.
ja: 捜査によってレーニンの暗殺を試みたのは 王党派 であったことが判明したが、人民委員会議はボリシェヴィキと敵対する他の社会主義政党にテロ行為加担の容疑をかけた 。
Toki Pona: jan Lenin li lawa wan ala.
ja: レーニンは政府に対する大きな脅威ではないとみなされており、流刑地の シュシェンスコエ （ 英語版 ） 村では警察の監視下に置かれたものの、村から他の革命活動家と文通することは可能であり、近くの エニセイ川 で泳ぐことや水鳥の狩猟を楽しむことも許可されていた 。
Toki Pona: lawa pi jan Lenin li kin weka e sitelen ale pi tenpo pi jan mije sewi.
ja: レーニンは逃亡に成功したものの、臨時政府により多くのボリシェヴィキ幹部が逮捕され、ボリシェヴィキの勢力は一時的に大きく後退することになった。
Toki Pona: lon tenpo sike 1921 tawa tenpo sike 1928 la, lawa pi ma Sesesele li pali e nasin esun Nepe ( toki Losi la: НЭП (NEP) ) .
ja: ネップにおいて、ソビエト政府は 戦時共産主義 の時代（1918年 - 1921年）に実施された産業の完全な国有化を部分的に撤回し、私人が中小規模の事業を営むことを認めた（大規模産業や銀行、外国貿易などは引き続き国家の統制下に置かれた） 。
Toki Pona: nasin ni li wan e nasin esun loje kepeken nasin mani lili kepeken ni: kulupu mani lili li ken lon.
ja: レーニンは『 食糧税について 』と題する小冊子の中で新経済政策を解説し、ネップの施行はボリシェヴィキが本来の経済計画へと復帰したことを示すものであり、これまで政府は「 戦時共産主義 」という経済政策を内戦によって強いられていたと主張した 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Losi li ken ala kama ma pi nasin loje tan ma Losi li ma pi nasin mani ala.
ja: レーニンは自らが民族的に ロシア人 であると認識していたが 、母国ロシアよりも他のヨーロッパ諸国、特にドイツは文化的に優れていると考えており 、ロシアを「アジア諸国の中でも最も未開で、中世風の、恥ずべき後進国」と評していた 。
Toki Pona: tan nasin esun Nepe la, jan Nikala Pukalin ( toki Losi la: Николай Бухарин (Nikolay Bukharin) ) en jan Alese Liko ( toki Losi la: Алексей Рыков (Aleksey Rykov) ) en jan Mika Tonki ( toki Losi la: Михаил Томский (Mikhail Tomskiy) ) li pali e kulupu loje teje.
ja: 詩人 アレクサンドル・ブローク は詩「12」でレーニンをキリストに、ボリシェヴィキを12人の使徒になぞらえ、また ウラジーミル・マヤコフスキー もレーニンを詩で賞賛していたが、レーニンは二人を軽蔑した 。
Toki Pona: jan Lenin li moli la, jan Josi Talin li kama lawa.
ja: レーニンの死後、スターリンの政府は マルクス・レーニン主義 として知られる イデオロギー を確立させたが、このイデオロギーはやがて共産主義運動の派閥によって各々異なる解釈で受容されるようになった 。
Toki Pona: jan Kuso li weka e nasin pi jan Lenin e nasin pi jan Talin.
ja: スターリンによって亡命生活を余儀なくされたトロツキーは、スターリン主義とは堕落したレーニン主義であり、それは官僚主義とスターリンによる個人独裁を主体としたものであると主張した 。
Toki Pona: jan Lenin li pilin e ni: kulupu nasin o kute e kulupu pali, o lawa e utala loje tan kulupu nasin li sona suli.
ja: レーニンは組織のモデルとして工場と軍隊を参照し、規律、集団行動、自分達を超える企図への服従を重視し、そして戦闘こそ究極目標であり、そのために権威を厳密に序列化する必要があると考えた 。
Toki Pona: tenpo pi jan Lenin la lon ma Elopa la, li lon utala loje mute.
ja: 間もなく1918年1月までの休戦協定は合意されたが 、その後の和平交渉でドイツ側はポーランド、リトアニア、 クールラント など戦争中に獲得した領土の維持を要求し、ロシア側はその要求は 民族自決 権の侵害であると抗議した 。
Toki Pona: ona suli ni li lon ma Maja , lon ma Sumi, lon ma Italija , lon ma Tosi, lon ma Epanja ( tenpo sike loje tu wan ).
ja: レーニン政権は1917年11月の「平和に関する布告」の中でドイツおよびオーストリア＝ハンガリーの両政府に対して３カ月の休戦を提案した 。
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
ja: レーニンはベルンの集会で、世界大戦は「帝国主義の戦争」「略奪の戦争」であり、「われわれが要求しなければならないのは平和ではない」「戦争を永久に資本主義を破壊するための内戦に変えなければならない」とし、ロシアの敗北を目指すと党員に提示した 。
Toki Pona: tan nasin utala la, jan Lenin li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani lili, sama ma Losi anu sama ma pi nasin pi suno open pi ma Elopa.
ja: イスクラのプレハーノフ、アクセリロード、マルトフ、ポトレーソフ、トロツキーは、ロシアでの革命運動は具体的に形成しなければならず、権力掌握や権力分割の試みは時期尚早として、レーニンの中央集権化への意志を批判した 。
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
zh: 弗拉基米爾·伊里奇·烏里揚諾夫 （俄語： Владимир Ильич Ульянов ， 羅馬化： Vladimir Il'yich Ul'yanov ，1870年4月22日—1924年1月21日），通稱 列寧 （ Ленин ， 羅馬化： Lenin）， 俄罗斯 共产主义 革命家、政治家、思想家，是 苏俄 和 苏联 的主要缔造者、 布尔什维克党 的创始人、 十月革命 的主要领导人， 曾擔任 苏维埃俄国 和 蘇聯 人民委員會主席 （1917年—1924年） 。
Toki Pona: tenpo sike 1870 la, jan Wasimi Lenin li kama lon ma tomo Ulijano .
zh: 1870年4月22日，弗拉基米爾·伊里奇·烏里揚諾夫出生於 俄罗斯帝国 的辛比爾斯克，出生數天後接受 幼兒洗禮 。
Toki Pona: tenpo kama ona la, nimi ona li "Wasimi Ili Ulijano" ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Улья́нов ) .
zh: 列寧的童年暱稱為「沃洛佳」，他前面有姊姊 安娜·叶利扎罗娃 （1864年出生）和哥哥 亚历山大·乌里扬诺夫 （1868年出生），其後有妹妹 奥莉加·乌里扬诺娃 （1871年出生）、弟弟 德米特里·烏里揚諾夫 （1874年出生）和妹妹 瑪麗亞·烏里揚諾娃 （1878年出生），另外家裡還有兩個孩子在嬰兒期夭折 。
Toki Pona: mama meli ona li jan Malija Ulijano .
zh: 父親伊利亞是虔誠的 俄羅斯正教會 教徒，他讓孩子都接受幼兒洗禮；不過自命為 信義宗 信徒的瑪麗亞卻對宗教不太關心，這也跟著影響其孩子的觀點 。
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
zh: 列寧希望強化自身的社會民主黨與 劳动解放社 的聯繫，後者是總部設在瑞士、由俄羅斯流亡分子組成的馬克思主義團體。
Toki Pona: ona li tawa ma Suwasi , tawa ma tomo Paki , tawa ma tomo Pelin , tawa ma tomo Pite.
zh: 他因此訪問瑞士，並與團體成員格奧爾基·普列漢諾夫、 帕維爾·阿克雪里羅得 會面 。
Toki Pona: tenpo sike 1902 la, ona li pana e lipu "o pali e seme?".
zh: 不過雖然他仍堅持馬克思主義，但也接受俄羅斯農民組成革命力量的民粹派觀點，並在1903年依此撰寫手冊《給農村貧民：向農民講解社會民主黨人要求什麼？
Toki Pona: ona li pali e kulupu mute pi ma Losi tan pilin ni: kulupu Elesetelepe li jo e nasin wawa ala.
zh: 列寧的支持者占多數，並稱呼他們為「 布爾什維克 」；作為回應，馬爾托夫則稱呼他的支持者為「 孟什維克 」 。
Toki Pona: lon ma Alisina la, jan Lenin li tawa ma tomo Siki tan ni: jan lawa li wile lanpan e ona tan ni: ma Otekaje Maja (ma suli pi ma Alisina) li utala e ma Losi.
zh: 1918年春季，俄羅斯西部許多城市因為長期糧食不足，而面臨著飢荒 。
Toki Pona: kulupu ni li utala e kulupu pi nasin pali la, jan Lenin en kulupu pi nasin pali li pilin ike.
zh: 随着红军成功地包抄并迫使波蘭軍隊撤回後，列寧強烈要求紅軍推進至波蘭，認為波蘭無產階級將為了支持红色政权的建立起义，因而觸發歐洲革命。
Toki Pona: kin, kulupu pi nasin pali li wile pini e utala suli nanpa wan, taso kulupu pi nasin mani li wile ala.
zh: 然而波蘭無產階級由于强烈的民族主义情绪并未支持红军，且紅軍在多次击败波蘭軍隊後，於 華沙戰役 中遭到波军反击而溃败 。
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li tawa ma tomo Pite kepeken ma Tosi , ma Sensa , ma Sumi .
zh: 在 米哈伊爾·圖哈切夫斯基 率領的紅軍與波蘭作戰期間，位於西歐的德國、法國和義大利都有群眾響應軍事行動 。
Toki Pona: kulupu mute li pali e ma Elesepesele ( toki Losi la: РСФСР (RSFSR) ) .
zh: 法院為雙重制度所取代，分別是專司反革命罪刑的 革命法庭 （ 英语 ： Revolutionary tribunal (Russia) ） ，和處理民事同其他刑事犯罪的 人民法院 （ 英语 ： People's Court (Soviet Union) ） 。
Toki Pona: jan Lenin li lawa wan ala.
zh: 數位學者形容列寧是獨裁者 ，但是萊恩指出，就其所有提議都能得到接受和執行一事而言，列寧並非是獨裁者，因為其許多同僚在各種問題上都曾不同意他的想法 。
Toki Pona: ona li kin alasa pini e utala.
zh: 同時他也支持男女平等，讓她們從自己丈夫處取得經濟獨立自主、及取消離婚的限制；除了引進有助於解放婦女的法律 ，並設立推動這些目標的布爾什維克女性組織 婦女部 。
Toki Pona: lawa pi jan Lenin li kin weka e sitelen ale pi tenpo pi jan mije sewi.
zh: 作為激進的無神論者，列寧和共產黨希望摧毀宗教組織 ，政府在1918年1月命令教會和國家分離，且禁止校園內部的宗教課程 。
Toki Pona: tan ante pi kulupu mute la, ma lili pi ma Losi li ken weka.
zh: 特別是直到1980年代為止，其猶太人血統仍不得發表 ，或許是由於蘇聯反猶太主義 ，如此才不會破壞史達林俄羅斯化的努力 ；亦有可能是在國際反猶太主義中，避免提供反蘇情緒的燃料 。
Toki Pona: tan ni la, ma Sumi en ma Lijatuwa en ma Lawi en ma Esi en ma lili Ukawina en ma Polan en ma Kakasija (ma Aja, ma Asepajan, ma Katelo, ma lili Tuki , ma lili Losi) li weka e ma Losi, taso ona li weka ala e ma Sesesele.
zh: 其中所有對史達林具有用處的列寧著作獲得出版，但其他部分仍然處於隱藏狀態 ，而列寧並非俄羅斯人血統、及其貴族身份的知識則遭到隱瞞 。
Toki Pona: kulupu mute li pali e kulupu Saje mute lon ma Losi ale, li pana e wawa pi esun tawa kulupu Saje.
zh: 另外俄羅斯在許多地區正式獨立後，同樣也陸續將之轉為由共產黨領導的國家，包括 爱沙尼亚劳动人民公社 、 拉脫維亞社會主義蘇維埃共和國 、 立陶宛蘇維埃社會主義共和國 、 白俄羅斯社會主義蘇維埃共和國 和 烏克蘭蘇維埃共和國 ；俄羅斯更進一步向東方發展，主導先後在 格魯吉亞蘇維埃社會主義共和國 、 蒙古人民共和國 成立共產黨政府 。
Toki Pona: ona li pilin e ni: ma Sesesele o utala ma ante tawa pana e nasin loje, kin lawa ma Sesesele li ike tan ona li wawa mute.
zh: 白軍和捷克斯洛伐克軍團之後開始攻擊人民委員會，且在薩馬拉結盟建立反對布爾什維克的政府—— 憲法制定議會議員委員會 。
Toki Pona: kulupu ni li jo e jan Tosiki e jan Le Kamene ( toki Losi la: Лев Каменев (Lev Kamenev) ) e jan Kikoli Sinoje ( toki Losi la: Григорий Зиновьев (Grigoriy Zinovyev) ) .
zh: 俄國內戰期間，俄國白軍部隊由前沙皇時代軍官组建 ，其中包括 安東·鄧尼金 在 南俄 （ 英语 ： South Russia (1919–1920) ） 的 志願軍 、 亞歷山大·高爾察克 在西伯利亞的部隊 、及 尼古拉·尤登尼奇 在新獨立的波羅的海國家的軍隊 。
Toki Pona: lon tenpo sike 1921 tawa tenpo sike 1928 la, lawa pi ma Sesesele li pali e nasin esun Nepe ( toki Losi la: НЭП (NEP) ) .
zh: 到了1917年12月，人民委員會設立 最高国民经济会议 ，並能對工業、銀行、農業和貿易產業等行使權利 。
Toki Pona: nasin esun Nepe li suli mute tan ni: nasin loje la, ma pi nasin mani taso li ken kama ma pi nasin loje.
zh: 他界定社會主義為「 生產資料 由社會擁有的文明合作夥伴秩序」 ，且認為經濟體制必須擴張，直到創造 後稀缺 的充裕社會 。
Toki Pona: tenpo ni la, ma Losi li ken ala kama ma pi nasin loje tan ma Losi li ma pi nasin mani ala.
zh: 列寧的馬克思主義信念認為不能直接將當前的國家改造為共產主義社會，而必須首先進入社會主義時期，因此他主要關心如何將俄羅斯轉變為社會主義社會。
Toki Pona: kulupu loje mute li pilin ike suli tan nasin ni.
zh: 許多國際上的社會主義者譴責列寧的政治制度，且拒絕承認這是在建立社會主義，他們特別強調缺乏廣泛的政治參與、公眾諮詢和產業民主 。
Toki Pona: ona li pilin e ni: nasin esun Nepe li pana e ma Losi tawa nasin mani.
zh: 德國馬克思主義者 羅莎·盧森堡 附和考茨基批評列寧反民主的觀點 ，而俄羅斯 無政府主義 者 彼得·克魯泡特金 形容布爾什維克奪取政權為「俄國革命的葬禮」 。
Toki Pona: jan Talin li moli la, jan Nikita Kuso li kama lawa.
zh: 在史達林逝世後， 尼基塔·赫魯雪夫 成為蘇聯領導人，且開始引用列寧的著作展開 去斯大林化 的過程，這也包括史達林合法化地位的過程 。
Toki Pona: jan Lenin li pilin e ni: kulupu nasin o kute e kulupu pali, o lawa e utala loje tan kulupu nasin li sona suli.
zh: 列寧熱忱地相信馬克思主義 ，且相信其對於馬克思主義的闡述理解是唯一準確和正統的 。
Toki Pona: ona li pilin e ni tan ni: kulupu pali kepeken ala kulupu nasin li ken ala lanpan lawa.
zh: 根據他對於馬克思主義的觀點，人類最後將抵達純粹的共產主義，其中從摆脱 剝削 和 異化 獲得自由，而成為無國家、無階級差別、工人平等社會；這時將能控制自身命運，且遵循「 各盡所能、各取所需 」的規則 。
Toki Pona: kulupu nasin o lawa tawa utala e nasin mani e nasin pi tawa monsi.
zh: 列寧是 國際主義 者，而且堅定支持 世界革命 ，並相信第三世界的革命將通過農民和無產階級組成聯盟發生 ；他還由此相信國界是過時的觀念，而民族主義和愛國主義更分裂階級鬥爭的注意力 。
Toki Pona: tan ni la, ma Sesesele li jo e utala loje pi nasin pi kulupu jan.
zh: 他因此支持 民族解放戰爭 ，接受少數民族從 社會主義國家 脫離退出可能是必要性衝突，因為社會主義國家並非神聖、及保證能預防錯誤或虛弱 。
Toki Pona: taso jan Lenin li pilin e ni: ma tomo en ma li kama e jan pali ni, tan tenpo ni la kulupu pali pi ma Losi li lon suli lon ma.
zh: 雖然列寧預期俄羅斯貴族階層和資產階級將反對其政府，他相信下層階級的人數優勢加上布爾什維克有效組織社會的能力，得以保證在任何衝突中迅速獲勝，但他未預料到強烈反對布爾什維克統治俄羅斯的程度 。
Toki Pona: tenpo moli pi jan Maku en jan Enke la, nasin utala li lili.
zh: 許多 社會民主黨 成員譴責紅色恐怖的行為，而孟什維克領導人尤里·馬爾托夫、和德國馬克思主義先驅卡爾·考茨基等人都稱這樣的統治為「恐怖統治」 。
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
zh: 隔年9月，列寧發表《 帝国主义是资本主义的最高阶段 》 ，主張 帝國主義 是 国家资本主义 的壟斷產物；其中資本家藉由擴展工資較低、原材料便宜的新興領土，以尋求增加自身利潤。
Toki Pona: tenpo open ni la, jan Maku en jan Enke li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani suli, sama ma Juke anu sama ma Kanse.
zh: 相反地，後來許多西方國家共產主義者表示自身的宗旨和列寧及其看法並不相關，因此接受馬克思主義、而捨棄馬克思列寧主義，當中便包括 曼努埃爾·阿茲卡拉特 （ 英语 ： Manuel Azcárate ） 和 讓·艾倫斯坦 （ 法语 ： Jean Elleinstein ） 參與的 欧洲共产主义 運動 。
Toki Pona: tan nasin utala la, jan Lenin li pilin e ni: utala loje li kama lon ma pi mani lili, sama ma Losi anu sama ma pi nasin pi suno open pi ma Elopa.
zh: 其中馬克思列寧主義除了適應20世紀多起最著名的革命運動，還形成 史達林主義 、 毛澤東思想 、 胡志明思想 、 卡斯特罗主义 等變化形式 。
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
ko: 블라디미르 일리치 레닌 ( 러시아어 : Влади́мир Ильи́ч Ле́нин , 러시아어 발음: [vlɐˈdʲimʲɪr ɨˈlʲjitɕ ˈlʲenʲɪn] , 문화어 : 울라지미르 일리이치 레닌, 1870년 4월 22일 ( 율리우스력 4월 10일 )~ 1924년 1월 21일 )은 러시아 제국 과 소비에트 연방 의 혁명가 , 정치경제학자 , 정치철학자 , 정치인 , 노동운동가 로 세계 최초의 공산국가 인 소비에트 사회주의 공화국 연방 을 수립했다.
Toki Pona: mama mije ona li jan Ili Ulijano .
ko: 그의 집안은 교육 수준이 높고 교양 이 있었으며, 아버지 일리야 니콜라예비치 울리야노프( Илья́ Никола́евич Улья́нов , 1831–1886)는 농노 의 아들로 교사 이자 장학사 를 지냈었고 어머니 마리야 알렉산드로브나 울리야노바( Мари́я Алекса́ндровна Улья́нова , 혼전 성씨 : 블란크· Бланк , 1835–1916)는 독일계 러시아인 이자 의사 의 딸이었다.
Toki Pona: tenpo sike nanpa 1887 la, ona li pini kama sona lon tomo sona.
ko: 1887년 가을, 레닌은 카잔대학교 법학과에 입학했으나 이해 12월에 불법집회에 참여했다는 이유로 대학교에서 제적되어 쫓겨난다.
Toki Pona: jan lawa li moli e jan Alesante ( jan sama ona) tan ni: jan Alesante li wile moli e jan Alesante nanpa tu wan (jan lawa pi ma Losi lon tenpo ni).
ko: 당시 레닌은 불법집회의 주동자가 아니었음에도 불구하고 학교측은 단지 '죽은 레닌의 형이 과거에 알렉산드르 3세 암살계획에 가담한 자'이기 때문이라는 이유를 댔다.
Toki Pona: tenpo sike 1893 tawa tenpo sike 1897 la, ona li tawa ma Elopa tan ni: jan Lenin li wile toki tawa kulupu pi nasin pali.
ko: 독서광이기도 했던 레닌은 이론연구를 위해 밤을 새는 일도 잦았고, 당시 마르크스 해석의 1인자 게오르기 플레하노프 를 우상 처럼 떠받들었는데, 플레하노프를 비롯한 러시아 망명가들을 만나기 위해 1895년 서유럽 으로 여행을 떠났다.
Toki Pona: ona li tawa ma Suwasi , tawa ma tomo Paki , tawa ma tomo Pelin , tawa ma tomo Pite.
ko: 레닌은 파리시 , 제네바 , 취리히 , 베를린 등을 방문하면서 플레하노프, 악셀로트 등과 마르크스주의 에 대해 깊이있게 토론하였고 마르크스 의 사위로서 마르크스의 영향을 받은 폴 라파르그 를 찾아가기도 했다.
Toki Pona: jan Lenin li utala suli e kulupu lawa pi ma Losi kepeken lipu.
ko: 이 글은 러시아 마르크스주의자 들 사이에서 격렬한 논쟁을 불러 일으켰고, 이로 인해 레닌은 혁명가 그룹에서 문제적 인물로 부각됐다.
Toki Pona: tenpo sike 1905 la, jan lawa pi ma Losi li moli e jan pali mute.
ko: 그러나 1907년 피의 일요일 사건이 누그러들 즈음 러시아에서 친위 쿠데타 가 일어나 혁명 지도자들에 대한 대대적인 검거와 탄압이 시작된다.
Toki Pona: jan Lenin li wile tu e kulupi lili e kulupu mute tan ni: kulupu lili li utala e lawa ala.
ko: 이에 레닌을 비롯한 볼셰비키파 세력은 수면 아래로 가라앉으면서 숨어야 했고, 레닌은 다시 해외 망명길에 오른다.
Toki Pona: tan ni la, jan Lenin li tawa ma tomo Pite kepeken ma Tosi , ma Sensa , ma Sumi .
ko: 반면, 당시 스위스 취리히 에 망명 생활 중이던 레닌은 이때만 해도 혁명이 일어났으리라는 사실을 예상조차 하지 못했다.
Toki Pona: kulupu mute li pali e ma Elesepesele ( toki Losi la: РСФСР (RSFSR) ) .
ko: 1917년 11월 8일 (러시아력 10월 26일), 새로운 소비에트 정부인 소브나르콤(인민위원평의회)이 평의회의 갈채 속에 탄생하면서 10월 혁명 직후 열린 전(全)러시아 소비에트 대회를 열었다.
Toki Pona: jan mute li lon kulupu lawa, tan jan li ken kama tawa kulupu lawa.
ko: 레닌은 밖으로 우환을 없애고자 내부적으로 제헌의회를 소집하여 완전한 민주 선거를 통하여 자신이 집권하기를 바랐다.
Toki Pona: tan ante pi kulupu mute la, ma lili pi ma Losi li ken weka.
ko: 그러나 이 조약 내용의 지역들은 당시 러시아 주요 산업지역들이어서 이 지역들을 넘기는 것은 곧 러시아(소비에트)에게 있어 치명적이었다.
Toki Pona: tan ni la, ma Sumi en ma Lijatuwa en ma Lawi en ma Esi en ma lili Ukawina en ma Polan en ma Kakasija (ma Aja, ma Asepajan, ma Katelo, ma lili Tuki , ma lili Losi) li weka e ma Losi, taso ona li weka ala e ma Sesesele.
ko: 브레스트-리토프스크 조약 의 주요 내용은 우크라이나 , 발트3국, 핀란드 등을 독일제국에게 양도하고 독일제국의 위협으로부터 러시아가 벗어나고 연합국에서 탈퇴하는 것이었다.
Toki Pona: lawa pi ma Sesesele la, nasin utala li kulupu loje soto.
ko: 이와 동시에 러시아에서는 1918년 에 구체제 출신 장군들과 귀족들 세력으로 구성된 백군 과 트로츠키 가 지휘하는 볼셰비키 적군 간의 내전이 벌어져 소비에트 연방 정권은 심각하게 위협받았다.
Toki Pona: lon tenpo sike 1921 tawa tenpo sike 1928 la, lawa pi ma Sesesele li pali e nasin esun Nepe ( toki Losi la: НЭП (NEP) ) .
ko: 1919년 2월부터 1921년 3월까지 신생 독립국가인 폴란드 와 소비에트 간에 벌어진 전쟁이었다.
Toki Pona: kepeken nasin esun Nepe la, ma Losi li ken kama ma pi nasin mani tawa kama ma pi nasin loje lon tenpo kama.
ko: 제정 시대의 봉건적인 토지 소유 구조가 해체되었으며, 시장을 통해 농업 잉여를 거래할 수 있게 됨에 따라 소련의 농업은 눈부신 발전을 거듭하였다.
Toki Pona: jan Kuso li weka e nasin pi jan Lenin e nasin pi jan Talin.
ko: 마르크스주의 자인 레닌은 자신만의 노선인 레닌주의 를 창시했으며, 레닌이 사망한 이후 그의 후계자였던 이오시프 스탈린 과 레프 트로츠키 가 각각 마르크스-레닌주의 와 트로츠키주의 를 창시함으로서 그의 사상을 계승하였다.
Toki Pona: jan Lenin li pilin e ni: kulupu nasin o kute e kulupu pali, o lawa e utala loje tan kulupu nasin li sona suli.
ko: 그는 혁명가라면 혁명에 헌신할 수 있어야 하고, 인민대중과 함께 고락을 나눠야 하며, 노선 고수를 위해 목숨을 버릴 수 있어야 한다고 보았다.
Toki Pona: nasin pi jan Ma Setun en nasin pi jan Pite Kato li pilin e ni: ma tomo li kama ala e utala loje tan ni: kulupu pali pi ma tomo li pilin e nasin mani tan ni: lon nasin mani la, ale (lipu en musi) li awen e nasin mani.
ko: 동시에 그는 "신을 믿는 자는 어리석은 자"라는 말에서 드러나듯 신 이란 없다는 생각을 굳혀나가게 되었는데, 이는 교회 가 지배계급과 결탁하여 신의 이름으로 민중 들을 비굴하게 만들었기 때문이었다.
Toki Pona: tenpo jan Maku en jan Enke tawa tenpo ni la, kulupu pali ma anu kulupu pali pi ma tomo li kipisi suli lon kulupu nasin loje.
ko: 노동자와 공산주의자가 처음으로 징집됐고 내전 기간 내내 이들은 전투부대에서 높은 비율을 차지했다.
Toki Pona: lon lipu "nasin mani li kama nasin utala" (kin nimi "nasin utala sama pini pi nasin mani") la, jan Lenin li toki e ni: nasin mani li suli mute la, nasin mani li kama nasin utala tan ni: kulupu mani li wile e mani mute, taso ona li jo e mani ale lon ma sama.
ko: 1915년 짐머발트 , 1916년 , 키엔탈 에서 열린 국제 공산주의자 총회에서 레닌은 혁명적 국제주의자들을 짐머발트 좌익으로 한데 모았다.
Toki Pona: kin, kulupu pali lon ma ante li konwe ike la, kulupu pali lon ma sama li pali mute tan ni: li monsuta e ni: konwe pi kulupu pali li kama tawa ike sama.
ko: 그는 모든 색깔의 국수주의자 등에 단호하게 반대하면서 제국주의 전쟁을 자국 내 착취자에 맞서는 내전으로 변화시킬 것을 요구했다.
Toki Pona: jan Wasimi Ili Lenin ( toki Losi la: Влади́мир Ильи́ч Ле́нин ) li jan lawa nanpa wan pi ma Sesesele .
ar: فلاديمير إيليتش أوليانوف (22 أبريل 1870 - 21 يناير 1924)، المعروف باسم فلاديمير لينين ، كان ثوريًا روسيًا ، ومنظرًا سياسيًا.
Toki Pona: tenpo sike 1870 la, jan Wasimi Lenin li kama lon ma tomo Ulijano .
ar: ولد فلاديمير إيليتش أوليانوف في عام 1870 في سيمبيرسك (الآن أوليانوفسك ) لعائلة مفتش المدارس العامة في مقاطعة سيمبيرسك ، إيليا نيكولايفيتش أوليانوف (1831-1886)، وهو ابن أحد العبيد السابقين في قرية أندروسوفو، مقاطعة سيرجاشسكي، مقاطعة نيجني نوفيجورودلي).