Parti: Sosialistisk Venstreparti
Dato: 2013-06-03

Representanten Hagesæter set lyset på ei viktig og aktuell problemstilling, som eg er glad for å kunne svare på. Miljøverndepartementet held på med ein gjennomgang av heile motsegnsystemet i plan- og bygningslova og ser på moglegheita for eit meir effektivt system. Talet på motsegner er éin av faktorane som har kome fram i debatten, om korleis vi kan finne målretta tiltak for å få betre og raskare planprosessar. Tala og statistikken ein viser til i spørsmålet frå representanten Hagesæter, er innhenta gjennom KOSTRA-systemet og viser delen motsegner som er fremja til reguleringsplanar frå dei ulike fylka i åra 2004–2011. Ettersom fylkesmennene har kompetanse etter plan- og bygningslova til å fremje motsegner til fleire ulike fagtema, er det rimeleg at det er noko variasjon mellom dei ulike fylka når det gjeld talet på motsegner. Tema som ligg til fylkesmennene sine fagområde er bl.a. forureiningssaker som støy og vasskvalitet, naturmangfald, friluftsliv, samordna areal- og transportplanlegging, kjøpesenterpolitikk og jord- og skogbruk. Vilkåra for å fremje motsegn er at planen strir mot nasjonale eller vesentlege regionale interesser knytt til det enkelte fagområde. Det er to grunnar til at Fylkesmannen i Buskerud skil seg ut med mange motsegner – samanlikna med dei andre fylka – som vi kan identifisere som tydelege og forklarande. For det første har Buskerud langt fleire hytteprosjekt i fjellet enn dei fleste andre fylke. Det skjer ofte i administrativt sett små fjellkommunar med store areal, kor det er til dels mangelfulle planar når det gjeld lovpålagde utredningstema som snaufjellandskap, friluftsliv, inngrepsfrie område, villrein og anna naturmangfald. Kunnskapen om ulike verdiar er varierande i fjellområda, og det vil derfor kome fram ny kunnskap i samanheng med utarbeidinga av reguleringsplanar. For det andre følgjer Fylkesmannen i Buskerud opp temaet «støy» i tråd med føringane i det årlege embetsoppdraget. Ikkje alle fylkesmennene har kapasitet til å følgje opp dette temaet like godt. Støy er ei stor belastning for mange menneske i landet, og det er utarbeidd ein nasjonal handlingsplan mot støy. Arealplanlegginga er eit viktig punkt, og det er derfor positivt at Fylkesmannen aktivt følgjer opp støyproblematikken. Situasjonen i Buskerud er òg den at det er ein kommune med store areal, avgrensa plankompetanse i enkelte av dei og ofte litt detaljerte kommuneplanar, mens planlegginga i Oslo og Akershus er prega av ein langt betre plankompetanse, betre registrering av verdiar og meir detaljerte kommuneplanar. Det forklarar delvis dei store forskjellane i talet på motsegner, men det kan ikkje forklare alt. Det er òg andre betydelege forskjellar mellom enkeltfylke, som representanten Hagesæter var inne på i sitt innlegg, som ikkje stemmer med dette bildet. For eksempel er Sogn og Fjordane òg eit fylke med mange ganske små kommunar, som kan ha nokre av dei same utfordringane, om enn ikkje det same hyttepresset i alle områda. Og viss ein samanliknar Oslo og Akershus med andre befolkningstette område, kommer Oslo og Akershus spesielt godt ut, òg samanlikna med fylke som Rogaland, Hordaland eller Sør-Trøndelag. Derfor er det òg gode grunnar til å sjå på kva det er ein kan strekkje seg etter i dei fylka som har ein høg del motsegner, men òg det motsette: Kva vert gjort godt og riktig, og som får planprosessar til å fungere, der delen motsegner er spesielt låg? Eg skal også nemne at Fylkesmannen i Buskerud viser til at det er ein markant nedgang i talet på motsegner frå 2011 til 2012. I 2011 var det motsegner til ca. 40 pst. av reguleringsplanane, mens det sank til 25 pst. i 2012. Det skuldast ifølgje Fylkesmannen at kommunane no i større grad tar vare på nasjonal politikk i sine planar. Tala ein viser til i interpellasjonen, har kome fram som ein del av motsegnsprosjektet, som eg har sett i gang i departementet og i regjeringa. Her får vi fram kunnskap om både plan- og motsegnspraksis og andre variasjonar som gjev grunnlag for målretta tiltak framover. Eg er opptatt av at vi skal klare å redusere talet på motsegner, gjennom både betre samordning og meir kunnskapsbasert planlegging. La meg i slutten av innlegget seie nokre ord om dei viktigaste temaa eller rettesnorene eg har i det arbeidet: For det første er det viktig at motførestillingar kjem tidleg, dvs. at motsegner kjem tidleg i prosessen, og at det er tidleg involvering i prosessen frå dei instansane som kan tenkjast å fremje motsegner. I dag er det faktisk eit veldig tydeleg lovkrav om at ein skal delta tidleg i prosessen for å kunne fremje motsegn, og det er viktig at vi sørgjer for at det skjer i realiteten, og at motsegner kjem tidleg i prosessen. Eg trur dei fleste vil vere einige i at vi kan kjenne det igjen frå vårt eige arbeid: Motførestillingar som kjem opp tidleg, synest vi kan vere ålreite og til og med bra å få inn, men når nokon kjem med noko heilt i siste sving, kan det ofte skape støy, irritasjon og problem for planlegging. Det andre temaet er samordning. Vi har varsla eit forsøksprosjekt i nokre fylke med det. Det vil vere viktig, og i tillegg ser vi no vidare på om det kan vere ei retning å gå i meir generelt, i tillegg til dei forsøksprosjekta vi skal gjennomføre no framover. For det tredje er det viktig, som rapporten som KS bestilte, viser, og som det vart referert frå her oppe, at når det fremjast motsegn, skal det vere når det er nødvendig. Det kan derfor vere viktig å sikre god dokumentasjon og vise til grunnlaget for ei motsegn, slik at det går tydeleg fram at det er i tråd med lovverket og dei føringane som nasjonale myndigheiter legg, når det vert fremja ei motsegn. For det fjerde vil vi i arbeidet med dette vurdere om det bør innførast fristar på dei ulike nivåa i forvaltinga, frå kommune og heilt opp til Miljøverndepartementet, for å sikre ei føreseieleg og så rask som mogleg saksbehandling. Då vil eg presisere at rask saksbehandling er viktig, men god saksbehandling er òg viktig. Så eg trur eit fornuftig prinsipp kan vere «så raskt som mogleg», men at ein må bruke den tida som er nødvendig for å sikre ei trygg og god saksbehandling. Men vi vurderer altså spørsmålet om fristar. For det femte er det, som representanten Hagesæter på ein god måte får fram i interpellasjonen sin, viktig òg å sjå på praksis. Og god praksis er ikkje noko ein kan vedta. Men som ein del av dette arbeidet vil det i åra framover vere nødvendig å sjå på om det i nokre fylke kan skje ei forbetring, medan det er nokre fylke som får det til. Og det eg ser i mitt arbeid, er at ikkje berre er det store variasjonar i talet på motsegner, det er òg store variasjonar i kor god dialogen er mellom den enkelte fylkesmann og kommunane i fylket. Det er ingen tvil om at òg arbeidsmåten overfor kommunane varierer mellom dei enkelte embeta, og at det er ting å hente på å vurdere praksisen nærare. Heilt til slutt: Det som vi i alle fall kan seie heilt sikkert, er at når kommunar har godt planarbeid, systematisk oversikt over og kunnskap om sin eigen kommune og tek omsyn til det i sitt planarbeid, er det ein sikker måte å halde talet på motsegner nede på. Om ein i tillegg har god dialog med dei instansane som fremjar motsegner, eller som kan tenkje seg å gjere det, bidreg det òg til å avgrense talet på motsegner og sikre godt planarbeid i kommunane.