Parti: Sosialistisk Venstreparti
Dato: 2013-12-10

Eg la merke til at statsråden i sin «store linjer»-tale i Bergen veldig tidleg i talen sa «Vi ønsker motstand, kritikk og direkte tale.» Sidan ho ikkje fekk så mykje med seg frå budsjettkonferansen til regjeringa, skal ho få det. Det synest eg ho fortener, både her i salen og andre stader. Det einaste tydelege eg hittil har fått ut av kulturpolitikken til regjeringa, er at vi går frå kulturløft til kulturkutt. Vi nådde 1 pst. av statsbudsjettet til kultur. Det varte ca. ein månad med ei ny regjering før det var borte. Kvifor var 1 pst.-målet viktig? Punkt éin: Fordi det tok kultur opp i «Premier League» frå divisjonen under og gjorde det til eit tungt politisk felt. Det var den første store fellessatsinga til dei raud-grøne – før vi danna regjering – å få det på plass. Det er det første merkbare kuttet til den nye regjeringa, å få det vekk. Punkt to: Fordi det har skapt meir aktivitet og meir kvalitet på mange felt, som Enger-utvalet viser, sjølv om det sjølvsagt står igjen store utfordringar. Det er derfor det er behov for nye kulturløft, ikkje fleire kulturkutt. Eg må berre få påtale eit par ting her. Det må vere grenselaust positivt at kultur innanfor mange departement er inne i Kulturløftet, med mindre ein har den forståinga av kultur at kultur er det som til ein kvar tid er på budsjettpostane til Kulturdepartementet. Men det er det ikkje. Kultur er breitt og viktig i samfunnet. Det som er utanfor budsjettpostane til Kulturdepartementet, bør definitivt vere ein del av Kulturløftet. Når representanten Harberg skryt av ei stor satsing på folkebiblioteka på 12 mill. kr, men kallar milliardar til Kulturløftet for ein bløff, då er det ingen proporsjonar i det. Nokre av dei tinga Kristeleg Folkeparti og Venstre fekk til i budsjettet i forhandlingane, var etter mitt syn viktige. Eg vil særleg trekkje fram kunstnarstipenda. Men fortsatt meiner eg at samanlikna med det raud-grøne budsjettet, er det særleg uheldig at kulturskuletimen er borte, at pressestøtta ikkje er trappa opp, at ein kuttar til musikk- og filmfond, og at ein kuttar i støtta til Kulturrådet, som særleg kan gå ut over dei mange organisasjonane som driv med viktig arbeid med lesing utanfor skulen. Eg skal komme tilbake igjen til det i eit eige innlegg seinare. Dei varsla ein stor fridomsreform. Eg gler meg til den debatten. Eg trur det kan vere spennande og viktige ting å hente i å avgrense byråkrati, forenkle og gi meir tillit til kunstnarar ute. Men eit fridomsomgrep som berre ser på korleis ein skal ta vekk styring, forlét den liberale tradisjonen for eit lite hundreår sidan. Det førre hundreårets viktigaste liberale filosofar, John Rawls, Jürgen Habermas og andre, er opptatt av at fridom ikkje kan vere noko som nokon skal ha på kostnad av andre, men må vere alle sin rett til fridom. Derfor er fridom òg ein rett den einskilde skal ha overfor staten og marknaden, men det er òg fellesskap som skal fordele og sikre alle fridom og moglegheit til å utfolde seg. Det gjeld ikkje berre å ha fridom frå, men òg å ha fridom til. Kulturløftet var eit stort prosjekt, og vil bli det igjen i framtida for å skape fleire uttrykk, gi fleire kunstnarar moglegheiter, og gi oss som er kulturbrukarar tilgang til meir kultur. Dermed aukar fridomen i samfunnet på den måten. Eg vil gjerne utfordre Høgre og Framstegspartiet til å hente fram alle hordane av menneske som oppfattar at Kulturløftet tok frå kunstnarar og kulturarbeidarar i Noreg fridom, eller at vi som er brukarar av kultur vart fråtatt fridomen vår gjennom Kulturløftet. Eg har til gode å møte dei! Vi i SV vil no satse på, i budsjetta våre og i arbeidet vårt, å vidareutvikle grunnmuren, som mange har vore inne på, og setje opp ein kunst- og kunstnarpolitikk. Kulturløftet I og II har ikkje i tilstrekkeleg grad klart å vidareutvikle og skape ein god kunst- og kunstnarpolitikk som tar tak i kunstnarars levekår, og heller ikkje korleis vi skal møte digitaliseringa, som er ei stor, vanskeleg og felles utfordring vi har. Det som må liggje i botn for alle satsingar på kvalitet, mangfold og fridom, er nemlig at kvalitet kostar. Fridom, mangfold og kvalitet må ikkje bli store ord som legitimerer kutt på kultur. Det må framleis vere vekst i kulturbudsjetta. Til slutt tek eg opp SVs forslag.