Lĩnh vực: Công trình phòng chống đất sụt
Câu hỏi: Sự ổn định của mái dốc trên nền đường trong công trình phòng chống đất sụt trên đường ô tô cần đáp ứng những yêu cầu nào?
Trả lời: Tại tiểu mục 9.2 Mục 9 Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13346:2021 về Công trình phòng chống đất sụt trên đường ô tô - Yêu cầu khảo sát và thiết kế quy định các yêu cầu chung về sự ổn định của mái dốc nền đường như sau:
"9.2 Yêu cầu chung về sự ổn định của mái dốc nền đường
9.2.1 Trong quá trình thiết kế và thi công các tuyến đường miền núi đi qua vùng địa hình cao, có cấu trúc địa chất phức tạp, cần phải đánh giá khả năng ổn định nền đường và mỏi dốc, để từ đó xác lập các căn cứ đề xuất những biện pháp xây dựng các công trình phòng hộ hoặc các công trình chống đỡ hoặc gia cố mỏi dốc nhằm đảm bảo được độ ổn định cần thiết của mỏi dốc nền đường, nhất là ở những đoạn đường chạy qua vùng có hoạt động đất sụt. Trong khi đánh giá, cần phân biệt rõ trường hợp mất ổn định chung làm thay đổi hình dạng và trạng thái ban đầu của mái dốc và trường hợp mất ổn định cục bộ khi chỉ làm thay đổi một phần hình dạng và trạng thái ban đầu của mái dốc theo các phương pháp thích hợp nêu ở Điều 9.3 để có thêm cơ sở trong việc đề xuất biện pháp xử lý thích hợp.
9.2.2 Những vị trí cần kiểm toán ổn định mái dốc nền đường
Việc tính toán ổn định mái dốc nhất thiết phải được tiến hành trong các trường hợp sau đây:
- Nền đường đắp bằng đất, đá cao trên 12 m;
- Nền đường đảo qua các tầng đất sâu quá 12 m, tính theo cao độ tim đường;
- Nền đường đào sâu quá 3 m khi cắt qua các vùng đồi thoải cú nguồn gốc trầm tích, đất trồng trọt bở rời, có độ dốc thiên nhiên dưới 20°;
- Nền đường đào qua khu vực địa chất có cấu trúc từ đá cát kết hoặc sét kết có mặt đá phản phiến và góc dốc đổ hướng về phía mặt đường;
- Nền đường đào qua khu vực địa chất có cấu trúc từ đá Granit phong hóa mạnh thành đất có dạng hạt như cát và chứa nước;
- Nền đường đào qua các khe suối cạn hoặc khe tụ thủy được tích tụ từ các tảng lăn, đá mồ côi;
- Nền đường đào sâu quá 3 m khi cắt qua khu vực địa chất đất dăm sạn lẫn đá tảng, đá mồ côi;
- Nền đường đào cắt qua khu vực địa chất có xuất hiện loại đá phiến sét màu đen ẩm ướt;
- Nền đường đắp đoạn qua khúc sông cong;
- Nền đường đắp trên nền tảng địa chất là đá cứng và có độ dốc ngang lớn hơn 10°;
- Nền đường đắp trong khu vực ngập nước thường xuyên hoặc đắp trên tầng đất yếu;
- Nền đường đào và đắp trong vùng có động đất cấp 9/12 trở lên.
9.2.3 Yêu cầu về các loại tài liệu để phục vụ tính toán ổn định mái dốc
- Các mặt cắt ĐCCT tỷ lệ 1:500 đến 1:200 có mô tả các lớp cấu trúc địa chất kèm theo các chỉ tiêu cơ - lý đặc trưng của đất, đá
- Các chỉ tiêu cơ - lý tiêu chuẩn cơ bản của đất đá bao gồm: góc nội ma sát φ, lực dính c và khối lượng thể tích γ ở 2 trạng thái tự nhiên và trạng thái bão hòa nước. Ngoài ra, tùy từng trường hợp cụ thể, còn phải thu thập thêm các số liệu cơ bản khác như: hệ số thấm K, thành phần hạt, quan hệ giữa sức kháng cắt với độ ẩm của đất, ... phù hợp với phương pháp thí nghiệm được quy định tại TCVN 4195; TCVN 4196; TCVN 4197; TCVN 4198; TCVN 4199; TCVN 4200; TCVN 4201; TCVN 4202.
- Các số liệu về ĐCTV, thủy văn khu vực và địa chấn khu vực quy định tại TCVN 9386, TCVN 9845;
- Tài liệu về khảo sát địa hình khu vực mái dốc trước và sau khi bị mất ổn định;
- Các số liệu về hố đào, khoan thăm dò, dự đoán mặt trượt có thể xảy ra;
- Các tư liệu khác về hoạt động ĐCCT trong khu vực.
9.2.4 Điều kiện cơ bản để đánh giá khả năng ổn định của mái dốc nền đường
Trong mọi trường hợp, mái dốc được xem là ổn định khi điều kiện sau đây được thỏa mãn:
trong đó:
Kođ - là giá trị của hệ số ổn định mái dốc tính toán;
KTC - là giá trị của hệ số ổn định mái dốc tiêu chuẩn tùy theo ý nghĩa quan trọng của tuyến đường (được tra ở Bảng 1).
Đối với đường ô tô cao tốc
Đối với đường ô tô cấp I, II
Đối với đường ô tô cấp III, IV, V, VI
Đối với đường ô tô cấp tỉnh
Đối với đường giao thông nông thôn