Lĩnh vực: Bệnh suy dinh dưỡng
Câu hỏi: Giai đoạn cấp cứu khi điều trị nội trú cho trẻ mắc bệnh suy dinh dưỡng cấp tính thực hiện gồm mấy bước?
Trả lời: Căn cứ theo tiết 3.1 tiểu mục 3 Mục III Hướng dẫn Ban hành kèm theo Quyết định 4487/QĐ-BYT năm 2016 quy định như sau:
Hướng dẫn điều trị bệnh SDD cấp tính:
...
3. Điều trị:
3.1. Điều trị nội trú:
...
3.1.3. Điều trị
* Giai đoạn cấp cứu
Các biến chứng thường gặp trong giai đoạn này là: hạ đường huyết, hạ thân nhiệt, rối loạn nước điện giải, nhiễm khuẩn, thiếu vi chất dinh dưỡng.
Mục đích của giai đoạn này là ổn định các biến chứng và bắt đầu cho sử dụng chế phẩm điều trị phù hợp.
Bao gồm các bước sau:
- Điều trị/dự phòng hạ đường huyết
- Điều trị/dự phòng hạ thân nhiệt
- Điều trị/dự phòng mất nước
- Cân bằng điện giải
- Điều trị/dự phòng nhiễm khuẩn
- Điều trị thiếu vi chất dinh dưỡng
- Bắt đầu cho sử dụng chế phẩm điều trị với liều phù hợp.
Bước 1: Điều trị/dự phòng hạ đường huyết
Xử lý hạ đường huyết nếu có. Thận trọng khi sử dụng đường tĩnh mạch.
Bước 2: Điều trị/dự phòng hạ thân nhiệt
Đảm bảo cho trẻ được ủ ấm (Mặc đủ quần áo, ủ trong chăn ấm hoặc lò sưởi, hoặc sưởi ấm bằng bế áp da trẻ với da mẹ).Tránh để ướt. Sử dụng chế phẩm dinh dưỡng điều trị ngay (xem bước 7).
Bước 3: Điều trị/dự phòng mất nước
- Tình trạng mất nước thường khó đánh giá ở trẻ mắc bệnh SDD nặng. Hạn chế bù dịch bằng đường truyền tĩnh mạch trừ khi có sốc hoặc rối loạn điện giải, hạ đường huyết mà trẻ không uống được.
- Chế phẩm ORS của WHO có nồng độ Na cao và K thấp nên không thích hợp với trẻ mắc bệnh SDD cấp tính, do vậy cần dùng chế phẩm ReSoMal.
...
Bước 4: Điều chỉnh cân bằng điện giải
Chế phẩm F75, F100, RUTF đã chứa đủ K và Mg.
Nếu sử dụng các chế phẩm nuôi dưỡng khác thì cần đảm bảo bổ sung: Kali 3- 4mmol/kg/ngày, Mg: 0,4-0,6 mmol/kg/ngày.
Chế biến thức ăn không thêm muối, khi bù nước sử dụng chế phẩm bù nước có hàm lượng Na thấp (VD ReSoMal).
Bước 5: Điều trị/ dự phòng nhiễm khuẩn
Trẻ mắc bệnh SDD nặng, dấu hiệu thường gặp của nhiễm khuẩn như sốt thường khó phát hiện do đó phải mặc định tất cả trẻ mắc bệnh SDD cấp tính nặng nhập viện đều có nhiễm khuẩn và điều trị kháng sinh thích hợp.
Bước 6: Điều chỉnh thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng
Nếu trẻ mắc bệnh SDD cấp tính nặng được điều trị bằng F75, F100, RUTF hoặc các chế phẩm dinh dưỡng điều trị tương đương theo đúng tiêu chuẩn của WHO (theo Phụ lục XI) thì các tình trạng thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng đều được giải quyết vì vậy không cần bổ sung thêm sắt, vitamin A, kẽm, acid folic, đa vi chất...
- Vitamin A
...
- Kẽm
...
Bước 7: Bắt đầu sử dụng chế phẩm dinh dưỡng điều trị
Cho sử dụng chế phẩm dinh dưỡng điều trị một cách thận trọng. Bắt đầu càng sớm càng tốt. Mục tiêu của bước này là cung cấp đủ năng lượng và chất đạm để duy trì các hoạt động sinh lý cơ bản của cơ thể và ổn định biến chứng, làm giảm nguy cơ tử vong. Không quá kỳ vọng vào sự tăng cân của trẻ trong bước này. Sử dụng chế phẩm dinh dưỡng điều trị F-75 (Phụ lục V) được khuyến cáo và sử dụng theo các nguyên lý cơ bản sau:
...
Khi điều trị nội trú bệnh nhân mắc bệnh suy dinh dưỡng cấp tính, các biến chứng thường gặp trong giai đoạn cấp cứu là: hạ đường huyết, hạ thân nhiệt, rối loạn nước điện giải, nhiễm khuẩn, thiếu vi chất dinh dưỡng.
Mục đích của giai đoạn cấp cứu là ổn định các biến chứng và bắt đầu cho sử dụng chế phẩm điều trị phù hợp.
Giai đoạn cấp cứu khi điều trị nội trú bệnh nhân mắc bệnh suy dinh dưỡng cấp tính gồm các bước sau:
- Điều trị/dự phòng hạ đường huyết
- Điều trị/dự phòng hạ thân nhiệt
- Điều trị/dự phòng mất nước
- Cân bằng điện giải
- Điều trị/dự phòng nhiễm khuẩn
- Điều trị thiếu vi chất dinh dưỡng
- Bắt đầu cho sử dụng chế phẩm điều trị với liều phù hợp.