Lĩnh vực: Quyền sở hữu trí tuệ
Câu hỏi: Công thức pha chế có thể đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ không?
Trả lời: Thứ nhất, xét trường hợp công thức nước hoa được bảo hộ dưới dạng sáng chế tại điểm a khoản 3 Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 1 Điều 2 Luật Kinh doanh bảo hiểm, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2019) quy định:
Quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật này hoặc công nhận đăng ký quốc tế theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Quyền sở hữu công nghiệp đối với nhãn hiệu nổi tiếng được xác lập trên cơ sở sử dụng, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký. Quyền sở hữu công nghiệp đối với chỉ dẫn địa lý được xác lập trên cơ sở quyết định cấp văn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật này hoặc theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.
Như vậy, để phát sinh căn cứ xác lập quyền sở hữu công nghiệp đối với sáng chế, anh/chị phải thực hiện thủ tục đăng ký đối với công thức pha chế nước hoa của mình.
Khi muốn đăng ký quyền sở hữu đầy đủ, chủ sở hữu công thức phải kê khai chi tiết danh sách hàng trăm chất hoá học cùng với tỉ lệ và cách thức chưng cất, ủ thành phẩm. Điều này đồng nghĩa với việc để lộ công thức pha chế nước hoa và tạo điều kiện cho việc làm nhái dòng nước hoa được mang đi đăng ký sở hữu trí tuệ, tạo rủi ro và sự cạnh tranh thị trường cho chủ sở hữu công thức. Đồng thời, theo khoản 2 Điều 93 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, thời hạn bảo hộ đối với sáng chế cũng chỉ có 20 năm kể từ ngày nộp đơn. Do đó, tính rủi ro khá cao khi văn bằng bảo hộ của anh/chị hết hiệu lực.
Bên cạnh đó, theo Điều 58 Luật Sở hữu trí tuệ 2005, sáng chế được bảo hộ dưới hình thức bằng độc quyền sáng chế nếu đáp ứng các điều kiện:
- Có tính mới;
- Có trình độ sáng tạo;
- Có khả năng áp dụng công nghiệp.
Điều kiện về tính mới của sáng chế được Điều 60 của Luật Sở hữu trí tuệ 2005 quy định chi tiết như sau:
“Sáng chế được coi là có tính mới nếu chưa bị bộc lộ công khai dưới hình thức sử dụng, mô tả bằng văn bản hoặc bất kỳ hình thức nào khác ở trong nước hoặc ở nước ngoài trước ngày nộp đơn đăng ký sáng chế hoặc trước ngày ưu tiên trong trường hợp đơn đăng ký sáng chế được hưởng quyền ưu tiên”.
Thứ hai, xét trường hợp công thức nước hoa được bảo hộ dưới dạng bí mật kinh doanh theo Điều 84 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 quy định bí mật kinh doanh được bảo hộ nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:
"1. Không phải là hiểu biết thông thường và không dễ dàng có được;
2. Khi được sử dụng trong kinh doanh sẽ tạo cho người nắm giữ bí mật kinh doanh lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng bí mật kinh doanh đó;
3. Được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để bí mật kinh doanh đó không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được.”
Công thức pha chế nước hoa sẽ được xem là bí mật kinh doanh nếu do quá trình anh/chị tìm tòi sáng tạo ra, không dễ dàng có được; tạo lợi thế kinh doanh cho anh/chị và anh/chị bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để bí mật kinh doanh đó không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được. 
Như vậy nếu công thức nước hoa của anh/chị được bảo hộ dưới dạng bí mật kinh doanh sẽ dễ dàng và thuận tiện hơn, đảm bảo không để lộ bí mật kinh doanh và không cần thực hiện thủ tục đăng ký để được bảo hộ. Khi nào công thức đó còn là bí mật kinh doanh và tạo lợi thế kinh doanh cho anh/chị thì công thức đó còn được Nhà nước bảo hộ. Tuy nhiên, anh/chị cần lưu ý trong việc giữ gìn sự bảo mật của bí mật kinh doanh, vì Nhà nước sẽ không bảo hộ trong trường hợp anh/chị không bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để bí mật kinh doanh đó, dẫn đến việc bí mật kinh doanh bị bộc lộ và người khác dễ dàng tiếp cận được.
Cuối cùng, công thức pha chế nước hoa của anh/chị có thể được bảo hộ dưới dạng bí mật kinh doanh nếu đáp ứng các điều kiện đã đề cập ở phần tư vấn trên mà không cần thực hiện thủ tục đăng ký quyền sở hữu công nghiệp để được Nhà nước bảo hộ.