Lĩnh vực: Thuế thu nhập doanh nghiệp
Câu hỏi: Quy định về người nộp thuế và thu nhập chịu thuế TNDN từ hoạt động chuyển nhượng vốn của công ty nước ngoài?
Trả lời: * Người nộp thuế:
Căn cứ quy định tại điểm c, điểm d khoản 2 Điều 2 Luật thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2008 như sau:
Người nộp thuế
2. Doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế quy định tại Điều 3 của Luật này phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp như sau:
…
c) Doanh nghiệp nước ngoài có cơ sở thường trú tại Việt Nam nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam mà khoản thu nhập này không liên quan đến hoạt động của cơ sở thường trú;
d) Doanh nghiệp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam nộp thuế đối với thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam.
* Thu nhập chịu thuế:
Theo quy định tại khoản 1 Điều 1 Nghị định 12/2015/NĐ-CP về thu nhập chịu thuế như sau:
Sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 218/2013/NĐ-CP ngày 26 tháng 12 năm 2013 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Điều 1 Nghị định số 91/2014/NĐ-CP ngày 01 tháng 10 năm 2014 sửa đổi, bổ sung một số điều tại các Nghị định quy định về thuế như sau:
1. Sửa đổi, bổ sung Khoản 3 Điều 3 như sau:
...
Thu nhập chịu thuế phát sinh tại Việt Nam của các doanh nghiệp nước ngoài quy định tại các Điểm c, d Khoản 2 Điều 2 Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp là thu nhập nhận được có nguồn gốc từ Việt Nam từ hoạt động cung ứng dịch vụ, cung cấp và phân phối hàng hóa, cho vay vốn, tiền bản quyền cho tổ chức cá nhân Việt Nam hoặc cho tổ chức, cá nhân nước ngoài đang kinh doanh tại Việt Nam hoặc từ chuyển nhượng vốn, dự án đầu tư, quyền góp vốn, quyền tham gia các dự án đầu tư, quyền thăm dò, khai thác, chế biến tài nguyên khoáng sản tại Việt Nam, không phụ thuộc vào địa điểm tiến hành kinh doanh.
Như vậy, để xác định người nộp thuế và thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp từ hoạt động chuyển nhượng vốn của công ty nước ngoài căn cứ theo quy định trên.

Tránh đánh thuế hai lần đối với thu nhập từ hoạt động chuyển nhượng vốn của công ty nước ngoài như thế nào?
Căn cứ Điều 2 Hiệp định giữa nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam và Chính phủ Ai-len về tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với thuế đánh vào thu nhập (sau đây gọi là Hiệp định tránh thuế hai lần giữa Việt Nam và Ai-len), các loại thuế bao gồm trong hiệp định như sau:
Các loại thuế bao gồm trong hiệp định
...
2. Tất cả các loại thuế thu trên tổng thu nhập, hoặc những phần của thu nhập, bao gồm các loại thuế đối với thu nhập từ việc chuyển nhượng động sản hoặc bất động sản. 
3. Các loại thuế hiện hành được áp dụng trong Hiệp định này là: 
(a) Tại Việt Nam: 
(i) Thuế thu nhập cá nhân; và 
(ii) Thuế thu nhập doanh nghiệp; (sau đây gọi là “thuế Việt Nam”); 
(6) Tại Ai-len:
(i) Thuế thu nhập; 
(ii) Thuế công ty; và 
(iii) Thuế thu nhập từ chuyển nhượng tài sản; (sau đây gọi là “thuế Ai-len”).
…
Đồng thời, Điều 6 Hiệp định tránh thuế hai lần giữa Việt Nam và Ai-len như sau:
Thu nhập từ bất động sản
...
2. Thuật ngữ “bất động sản” có nghĩa theo như luật của Nước ký kết nơi có bất động sản đó. Thuật ngữ này trong mọi trường hợp sẽ bao gồm cả những phần tài sản phụ kèm theo bất động sản, đàn gia súc và thiết bị sử dụng trong nông nghiệp và lâm nghiệp, các quyền lợi được áp dụng theo như các quy định tại luật chung về điện sản, quyền sử dụng bất động sản và các quyền được hưởng các khoản thanh toán cố định hoặc không cố định trả cho việc khai thác hoặc quyền khai thác các mỏ, nguồn khoáng sản và các tài nguyên thiên nhiên khác; các tàu thủy, thuyền và máy bay sẽ không được coi là bất động sản.
Theo quy định tại khoản 4 Điều 14 Hiệp định tránh thuế hai lần giữa Việt Nam và Ai-len như sau:
Thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản
...
4. Thu nhập do một đối tượng cư trú của một Nước ký kết thu được từ việc chuyển nhượng:
... 
(b) quyền lợi trong công ty hợp danh hay tín thác có tài sản chủ yếu gồm bất động sản nằm tại Nước ký kết kia hay gồm cổ phần như đề cập tại điểm (a) trên đây, có thể phải nộp thuế tại Nước kia. 
Căn cứ quy định tại Điều 4 Thông tư 205/2013/TT-BTC ngày 24/12/2013 của Bộ Tài chính hướng dẫn thực hiện các Hiệp định tránh đánh thuế hai lần và ngăn ngừa việc trốn lậu thuế đối với các loại thuế đánh vào thu nhập và tài sản giữa Việt Nam với các nước và vùng lãnh thổ có hiệu lực thi hành tại Việt Nam, hướng dẫn nguyên tắc áp dụng hiệp định như sau:
Khi áp dụng, xử lý thuế đối với từng trường hợp phải căn cứ theo quy định tại từng Hiệp định (bao gồm cả Nghị định thư và/hoặc Thư trao đổi nếu có).
Đồng thời, căn cứ tại khoản 4 Điều 27 Thông tư 205/2013/TT-BTC như sau:
Xác định nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng tài sản
...
4. Nghĩa vụ thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng vốn của các nhà đầu tư nước ngoài trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong một tín thác hoặc một hợp danh mà giá trị bất động sản chiếm tỷ lệ chủ yếu trong tổng số vốn của doanh nghiệp 
Trong phần lớn các Hiệp định giữa Việt Nam với các nước đều có quy định theo đó, Việt Nam có quyền thu thuế thu nhập trong trường hợp bên nước ngoài chuyển nhượng vốn trong các doanh nghiệp, các tín thác hoặc các hợp danh là đối tượng cư trú của Việt Nam mà giá trị bất động sản chiếm tỷ lệ chủ yếu trong tổng số tài sản của doanh nghiệp. 
Tỷ lệ giá trị bất động sản trong tổng số tài sản của doanh nghiệp là số bình quân đơn giản của các tỷ lệ giá trị bất động sản trong tổng số tài sản của doanh nghiệp tại thời điểm chuyển nhượng tài sản, thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc năm tính thuế ngay trước năm trong đó tài sản được chuyển nhượng. Việc xác định giá trị bất động sản được căn cứ vào bảng tổng kết tài sản đã được kiểm toán của doanh nghiệp tại các thời điểm nêu trên. 
Tỷ lệ chủ yếu của giá trị bất động sản trong tổng số tài sản của doanh nghiệp được xác định như sau: 
- Trường hợp tại Hiệp định có quy định cụ thể về tỷ lệ hoặc về tỷ lệ chủ yếu thì theo tỷ lệ quy định tại Hiệp định, như tại Khoản 4, Điều 13, Hiệp định giữa Việt Nam và Tây Ban Nha quy định tỷ lệ là trên 50%, hoặc tại Khoản 4, Điều 14, Hiệp định giữa Việt Nam và Ô-man và tại Khoản 4, Điều 13, Hiệp định giữa Việt Nam và Các tiểu Vương quốc Ả-rập Thống nhất quy định tỷ lệ chủ yếu là trên 50%. 
- Trường hợp tại Hiệp định không quy định cụ thể về tỷ lệ hoặc về tỷ lệ chủ yếu thì tính chủ yếu được xác định là trên 50%.
Như vậy, việc tránh đánh thuế hai lần sẽ căn cứ theo quy định trên đây.