Khoản 3.2.1. Đánh giá cảm quan Trong thời gian chuẩn bị mẫu quan sát màu sắc, trạng thái, ngửi mùi của thóc, kiểm tra côn trùng, nhện nhỏ, các sinh vật hại khác và ghi chép lại tất cả các nhận xét. 3.2.2. Xác định độ ẩm Xác định độ ẩm: Thực hiện theo ISO 712: 2009 Cereals and cereal products - Determination of moisture content - Routine reference method (Ngũ cốc và các sản phẩm ngũ cốc - Xác định độ ẩm - Phương pháp đối chứng thông dụng) hoặc có thể sử dụng phương pháp xác định độ ẩm khác cho kết quả có độ chính xác tương đương hoặc cao hơn. 3.2.2.1. Dụng cụ và thiết bị - Máy xay phòng thí nghiệm. - Cân phân tích, có độ chính xác đến 0,001 g. - Chén cân bằng kim loại hoặc bằng thủy tinh, có nắp đậy kín. - Tủ sấy, có thể khống chế được nhiệt độ ở 130°C đến 133°C. - Bình hút ẩm. - Máy (cối) nghiền, có các đặc tính sau: + Làm bằng vật liệu không hút ẩm. + Dễ làm sạch, có dung tích vừa với lượng mẫu cân. + Có khả năng nghiền nhanh và cho kích thước hạt sau khi nghiền đồng đều, không sinh nhiệt đáng kể và kín (không tiếp xúc với không khí bên ngoài). + Có khả năng điều chỉnh để hạt sau khi nghiền lọt hết qua sàng lỗ vuông kích thước 1,7 mm x 1,7 mm. 3.2.2.2. Cách tiến hành Điều chỉnh máy (cối) nghiền để nhận được hạt sau khi nghiền lọt hết qua sàng lỗ vuông có kích thước 1,7 mm x 1,7 mm. Từ phần mẫu thử 1 đã loại bỏ tạp chất, nghiền 1 lượng mẫu nhỏ và bỏ đi. Sau đó tiến hành nghiền nhanh và cân ngay khoảng 5 g mẫu thử. Cân lượng mẫu đã nghiền với độ chính xác đến 0,001 g. Cho vào chén cân có nắp (chén cân và nắp đã được sấy trước đến khối lượng không đổi và cân với độ chính xác đến 0,001 g). Mở nắp chén cân rồi đặt chén cân vào trong tủ sấy, (nắp để bên cạnh trong tủ sấy). Tiến hành sấy mẫu ở nhiệt độ 130°C đến 133°C trong vòng 120 min (± 5 min) kể từ khi tủ sấy đạt được 130°C đến 133°C. Lấy nhanh chén cân ra khỏi tủ sấy, đậy nắp và đặt vào bình hút ẩm. Sau khoảng 30 min đến 45 min khi chén nguội đến nhiệt độ phòng thì đem cân với độ chính xác đến 0,001 g. Độ ẩm của thóc (W) tính bằng phần trăm, được xác định theo công thức: Trong đó: m1 là khối lượng mẫu trước khi sấy, tính bằng gam; m2 là khối lượng mẫu sau khi sấy, tính bằng gam. Kết quả phép thử có sai số cho phép: Nếu chênh lệch kết quả độ ẩm của hai lần nhắc lại không vượt quá 0,2 % thì kết quả trung bình của hai lần nhắc lại được báo cáo. Nếu kết quả của hai lần nhắc lại vượt quá sai số cho phép này thì phải thực hiện lại phép thử. + Nếu kết quả hai lần nhắc lại của phép thử thứ hai nằm trong sai số cho phép thì kết quả trung bình của hai lần nhắc lại này được báo cáo. + Nếu kết quả của hai lần nhắc lại này vẫn vượt quá sai số cho phép thì kiểm tra xem kết quả trung bình của hai phép thử có nằm trong sai số cho phép (0,2 %) hay không. Nếu hai kết quả trung bình của hai phép thử nằm trong sai số cho phép thì báo cáo kết quả trung bình này, nếu không thì phải kiểm tra lại thiết bị, các thủ tục tiến hành và thực hiện lại từ đầu. 3.2.3. Xác định hạt rạn nứt 3.2.3.1. Dụng cụ - Cân kỹ thuật có độ chính xác đến 0,01g. - Kính lúp. 3.2.3.2. Tiến hành Từ phần mẫu thử 1, sau khi loại tạp chất, cân 10 g thóc với độ chính xác đến 0,01 g, tiến hành bóc vỏ trấu bằng tay sau đó dùng kính lúp tách những hạt gạo lật có vết rạn nứt, gãy và cân chính xác đến 0,01 g. 3.2.3.3. Tính toán và biểu thị kết quả Tỷ lệ hạt rạn nứt, X1 được tính bằng phần trăm khối lượng, theo công thức Trong đó: m1 là khối lượng hạt rạn nứt, tính bằng gam (g); mts là khối lượng thóc sạch, tính bằng gam (g). Kết quả phép thử là giá trị trung bình của hai lần xác định song song trên cùng một mẫu thử khi chênh lệch giữa hai kết quả không vượt quá 1 % giá trị trung bình. Biểu thị kết quả đến một chữ số thập phân. 3.2.4. Xác định tạp chất 3.2.4.1. Dụng cụ - Cốc thủy tinh, chổi quét phải khô, sạch. - Sàng có kích thước lỗ sàng 1,60 mm x 20,00 mm có đáy thu nhận và nắp đậy. - Cân kỹ thuật, có độ chính xác đến 0,01 g. 3.2.4.2. Cách tiến hành Từ phần mẫu thử 2, cân 500 g mẫu với độ chính xác đến 0,01 g, cho lên sàng khô sạch có kích thước lỗ sàng 1,60 mm x 20,00 mm, có đáy thu nhận và nắp đậy. Sàng lắc tròn bằng tay với tốc độ từ 100 r/min đến 120 r/min trong 2 min, sau mỗi phút lại đổi chiều quay. Đổ toàn bộ phần còn lại trên sàng vào khay men trắng. Nhặt các tạp chất vô cơ và hữu cơ ở trên sàng gộp với phần tạp chất nhỏ dưới sàng cho vào cốc thủy tinh khô sạch, đã biết khối lượng. Cân toàn bộ khối lượng tạp chất, chính xác đến 0,01 g. 3.2.4.3. Tính toán và biểu thị kết quả Tạp chất của thóc (Xtc), tính bằng phần trăm khối lượng, xác định theo công thức: Trong đó: mtc là khối lượng tạp chất, tính bằng gam; m là khối lượng mẫu thử, tính bằng gam. Kết quả phép thử là giá trị trung bình của hai lần xác định song song trên cùng một mẫu thử khi chênh lệch giữa hai kết quả không vượt quá 1 % giá trị trung bình. Biểu thị kết quả đến một chữ số thập phân. 3.2.5. Xác định tỷ lệ gạo lật 3.2.5.1. Dụng cụ - Máy xay phòng thí nghiệm; - Cân kỹ thuật có độ chính xác đến 0,01 g. 3.2.5.2. Tiến hành Dùng cân kỹ thuật để cân khoảng 200 g mẫu thóc sạch (đã loại bỏ tạp chất) thu được theo 3.2.4, cân chính xác đến 0,01 g, tiến hành tách vỏ trấu bằng máy xay phòng thử nghiệm. Tách những hạt thóc chưa bóc hết vỏ trấu và xay lại. Cân khối lượng gạo lật sạch thu được, chính xác đến 0,01 g. 3.2.5.3. Tính toán và biểu thị kết quả Tỷ lệ gạo lật, X2, được tính bằng phần trăm khối lượng gạo lật trên khối lượng thóc đã loại bỏ tạp chất, theo công thức: Trong đó: m2 là khối lượng gạo lật, tính bằng gam (g); mts là khối lượng thóc sạch, tính bằng gam (g). Kết quả phép thử là giá trị trung bình của hai lần xác định song song trên cùng một mẫu thử khi chênh lệch giữa hai kết quả không vượt quá 1% giá trị trung bình. Biểu thị kết quả đến một chữ số thập phân. 3.2.6. Xác định hạt lẫn loại 3.2.6.1. Dụng cụ Cân kỹ thuật, có độ chính xác đến 0,01 g. 3.2.6.2. Cách tiến hành Sau khi xác định tỷ lệ gạo lật theo 3.2.5, tách riêng các hạt gạo lật nguyên và cân với độ chính xác đến 0,01 g. Nhặt riêng các hạt có kích thước và hình dạng khác rõ với những hạt trong nhóm hạt chính và cân, chính xác đến 0,01 g. 3.2.6.3. Biểu thị kết quả Hạt lẫn loại (XLL), tính bằng phần trăm khối lượng, xác định theo công thức: Trong đó: m1 là khối lượng gạo lật nguyên, tính bằng gam (g); m2 là khối lượng hạt khác loại, tính bằng gam (g). Kết quả phép thử là giá trị trung bình của hai lần xác định song song trên cùng một mẫu thử khi chênh lệch giữa hai kết quả không vượt quá 1 % giá trị trung bình. Biểu thị kết quả đến một chữ số thập phân. 3.2.7. Phân loại thóc 3.2.7.1. Dụng cụ Dụng cụ đo kích thước hạt, có thể đo chính xác đến 0,01 mm. 3.2.7.2. Cách tiến hành Nhặt một cách ngẫu nhiên 2 mẫu, mỗi mẫu 100 hạt gạo lật nguyên vẹn thu được ở 3.2.6. Dùng dụng cụ đo kích thước hạt tiến hành đo chiều dài của từng hạt, tính bằng mm. Tính giá trị chiều dài trung bình hạt của mỗi mẫu (L1 và L2). 3.2.7.3. Tính kết quả Chiều dài trung bình hạt được tính theo công thức: Nếu giá trị lớn hơn 2 thì trả lại toàn bộ số hạt vào khay và tiến hành lặp lại theo 3.2.7.2. 3.2.8. Xác định hạt hư hỏng, hạt đỏ, hạt xanh non, hạt vàng, hạt bạc phấn 3.2.8.1. Dụng cụ - Máy xay phòng thí nghiệm. - Khay men trắng. - Cốc thủy tinh. - Thiết bị xát phòng thí nghiệm. - Cân kỹ thuật, có độ chính xác đến 0,01 g. 3.2.8.2. Tiến hành Từ phần mẫu thử 3, cân 100 g thóc, chính xác đến 0,01 g, dàn mỏng mẫu trên khay men trắng loại bỏ tạp chất vô cơ. Dùng máy xay phòng thí nghiệm để tiến hành tách vỏ trấu. Dàn đều mẫu gạo lật thu được trên khay men trắng, quan sát, phân loại hạt bằng cách nhặt vào các cốc thủy tinh sạch đã biết khối lượng từng loại hạt: hạt hư hỏng, hạt đỏ, hạt xanh non. Tiếp tục cho số gạo lật này xát trắng ở mức bình thường bằng thiết bị xát phòng thí nghiệm, đưa lên khay men trắng quan sát, phân loại hạt bằng cách nhặt vào các cốc thủy tinh sạch đã biết khối lượng từng loại hạt: Hạt bạc phấn, hạt vàng. Cân riêng từng loại hạt với độ chính xác đến 0,01 g. 3.2.8.3. Tính toán và biểu thị kết quả Phần trăm từng loại hạt được tính theo công thức: Hạt hư hỏng/hạt đỏ/hạt xanh non X1; Hạt vàng/ hạt bạc phấn X2, được tính bằng phần trăm khối lượng, xác định theo công thức: Trong đó: m là khối lượng gạo lật của mẫu, tính bằng gam (g); a1 là khối lượng hạt hư hỏng/hạt đỏ/hạt xanh non, tính bằng gam (g); ai là khối lượng hạt vàng/hạt bạc phấn, tính bằng gam (g); m1 là khối lượng phần gạo trắng thu được sau khi xát trắng ở mức bình thường, tính bằng gam (g). Kết quả phép thử là giá trị trung bình của hai lần xác định song song trên cùng một mẫu thử khi chênh lệch giữa hai kết quả không vượt quá 1 % giá trị trung bình. Biểu thị kết quả đến một chữ số thập phân (riêng chỉ tiêu hạt vàng biểu thị kết quả đến hai chữ số thập phân).