Mục II. HỆ THỐNG TÀI KHOẢN KẾ TOÁN. Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng đối với Sở GDCK thực hiện theo qui định tại Quyết định 15/2006/QĐ-BTC và các sửa đổi, bổ sung sau:
1. Sửa đổi và bổ sung tài khoản kế toán
1.1. Đổi tên Tài khoản 511- “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” thành “Doanh thu hoạt động nghiệp vụ” Tài khoản 511 có 5 TK cấp 2: + TK 5111 - Thu phí giao dịch chứng khoán; + TK 5112 - Thu phí niêm yết; + TK 5114 - Thu phí sử dụng thiết bị đầu cuối; + TK 5117 - Doanh thu hoạt động cung cấp dịch vụ; + TK 5118 - Thu khác về hoạt động nghiệp vụ.
1.2. Đổi tên Tài khoản 532 - “Giảm giá hàng bán” thành “Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ”.
1.3. Đổi tên Tài khoản 631 - “Giá thành sản xuất” thành “Chi phí hoạt động nghiệp vụ”. Tài khoản 631 có 5 TK cấp 2: + TK 6311 - Chi phí hoạt động giao dịch chứng khoán; + TK 6312 - Chi phí hoạt động niêm yết; + TK 6314 - Chi phí cho thuê sử dụng thiết bị đầu cuối; + TK 6317 - Chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ; + TK 6318 - Chi phí hoạt động nghiệp vụ khác.
1.4. Bổ sung 4 TK cấp 2 của Tài khoản 515 – “Doanh thu hoạt động tài chính” như sau: + TK 5151 – Thu lãi tiền gửi; + TK 5152 – Thu lãi đầu tư, lợi nhuận được chia; + TK 5153 – Lãi tỷ giá hối đoái; + TK 5158 – Thu khác về hoạt động tài chính.
1.5. Bổ sung 4 TK cấp 2 của Tài khoản 635 – “Chi phí tài chính” như sau: + TK 6351 – Trả lãi tiền vay; + TK 6352 – Chi phí hoạt động đầu tư; + TK 6353 – Lỗ tỷ giá hối đoái; + TK 6358 – Chi phí tài chính khác.
2. Bổ sung Tài khoản cấp 1 Bổ sung Tài khoản 359 – Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch.
3. Không dùng một số tài khoản kế toán
3.1. Không dùng các tài khoản trong Bảng cân đối kế toán sau: + TK 121 - Đầu tư chứng khoán ngắn hạn; + TK 129 - Dự phòng giảm giá đầu tư ngắn hạn; + TK 151 - Hàng mua đang đi đường; + TK 154 - Chi phí sản xuất, kinh doanh dở dang; + TK 155 - Thành phẩm; + TK 156 - Hàng hoá; + TK 157 - Hàng gửi đi bán; + TK 158 - Hàng hóa kho bảo thuế; + TK 159 - Dự phòng giảm giá hàng tồn kho; + TK 217 - Bất động sản đầu tư + TK 337 - Thanh toán theo tiến độ kế hoạch hợp đồng xây dựng; + TK 521 - Chiết khấu thương mại; + TK 531 - Hàng bán bị trả lại; + TK 611 - Mua hàng; + TK 621 - Chi phí nguyên liệu, vật liệu trực tiếp; + TK 622 - Chi phí nhân công trực tiếp; + TK 623 - Chi phí sử dụng máy thi công; + TK 627 - Chi phí sản xuất chung; + TK 632 - Giá vốn hàng bán; + TK 641 - Chi phí bán hàng.
3.2. Không dùng các tài khoản ngoài Bảng Cân đối kế toán sau: + TK 002 - Vật tư, hàng hóa nhận giữ hộ, nhận gia công; + TK 003 - Hàng hóa nhận bán hộ, nhận ký gửi, ký cược. Danh mục Hệ thống tài khoản kế toán áp dụng cho Sở GDCK như sau (Xem Phụ lục số 01).
4. Hướng dẫn một số nội dung kế toán đặc thù của Sở GDCK
4.1. Tài khoản 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản doanh thu từ hoạt động nghiệp vụ của Sở GDCK được Nhà nước cho phép. 4.1.1. Hạch toán Tài khoản 511 cần tôn trọng một số quy định sau: a, Các khoản doanh thu phản ánh vào tài khoản này gồm: - Các khoản phí: + Thu phí giao dịch, phí thành viên, phí quản lý thành viên giao dịch chứng khoán do các thành viên giao dịch chứng khoán nộp; + Thu phí niêm yết, phí quản lý niêm yết chứng khoán do tổ chức phát hành chứng khoán được niêm yết tại Sở GDCK nộp; + Thu phí sử dụng thiết bị đầu cuối; + Thu các khoản phí khác. - Doanh thu cung cấp dịch vụ, như: dịch vụ thông tin; dịch vụ tổ chức đấu giá,... do người sử dụng dịch vụ của Sở GDCK nộp; - Thu khác về hoạt động nghiệp vụ. b, Khi thu tiền, Sở GDCK phải sử dụng biên lai thu phí do Bộ Tài chính phát hành hay do Sở GDCK tự in và sử dụng theo quy định của pháp luật. Biên lai thu phí này phải được đính kèm với Bảng tính phí, lệ phí hoạt động giao dịch chứng khoán, niêm yết chứng khoán,.... Đối với các khoản thu cung cấp dịch vụ do Sở cung cấp cho khách hàng phải sử dụng hóa đơn theo quy định của pháp luật. c, Tài khoản 511- “Doanh thu hoạt động nghiệp vụ” phản ánh số phí Sở GDCK được thu trong kỳ, doanh thu của các dịch vụ được xác định đã cung cấp trong kỳ không phân biệt đã thu tiền hay sẽ thu tiền. d, Không hạch toán vào Tài khoản 511 – “Doanh thu hoạt động nghiệp vụ” các khoản doanh thu hoạt động tài chính và các khoản thu nhập khác không được coi là doanh thu hoạt động nghiệp vụ. đ, Kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi các khoản doanh thu hoạt động nghiệp vụ của Sở GDCK. 4.1.2. Kết cấu và nội dung phản ánh của TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Bên Nợ: - Phản ánh các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ; - Kết chuyển doanh thu hoạt động nghiệp vụ thuần vào TK 911 – “Xác định kết quả kinh doanh”. Bên Có: Phản ánh các khoản doanh thu hoạt động nghiệp vụ phát sinh trong kỳ. TK 511 không có số dư cuối kỳ. Tài khoản 511 có 5 tài khoản cấp 2 sau: + Tài khoản 5111 – Thu phí giao dịch chứng khoán: Phản ánh các khoản thu về phí giao dịch, phí thành viên đăng ký giao dịch chứng khoán và phí quản lý giao dịch chứng khoán phát sinh trong kỳ; + Tài khoản 5112 – Thu phí niêm yết: Phản ánh các khoản thu phí niêm yết chứng khoán, phí quản lý niêm yết chứng khoán của các thành viên đăng ký niêm yết chứng khoán tại Sở GDCK phát sinh trong kỳ; + Tài khoản 5114 – Thu phí sử dụng thiết bị đầu cuối: Phản ánh các khoản thu phí các tổ chức sử dụng thiết bị đầu cuối và các thiết bị khác phục vụ cho hoạt động giao dịch chứng khoán, niêm yết chứng khoán phát sinh trong kỳ của Sở GDCK; + Tài khoản 5117 – Doanh thu hoạt động cung cấp dịch vụ: Phản ánh các khoản doanh thu hoạt động cung cấp thông tin, dịch vụ tổ chức đấu thầu,... phát sinh trong kỳ của Sở GDCK; + Tài khoản 5118 – Thu khác về hoạt động nghiệp vụ: Phản ánh các khoản thu hoạt động nghiệp vụ chưa được phản ánh vào các TK 5111, 5112, 5114 và 5117. 4.1.3. Phương pháp hạch toán kế toán một số hoạt động kinh tế chủ yếu: - Khi phát sinh các khoản thu phí thành viên, phí giao dịch chứng khoán, phí niêm yết chứng khoán, phí quản lý niêm yết chứng khoán,...ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng; hoặc Nợ TK 131 – Phải thu của khách hàng Có TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ. - Khi xác định các khoản doanh thu cung cấp dịch vụ đấu thầu, đấu giá, cung cấp thông tin,… ghi: Nợ TK 111 – Tiền mặt Nợ TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng Nợ TK 131 – Phải thu của khách hàng Có TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Có TK 3331 – Thuế GTGT (33311). - Khi cho thuê hoạt động TSCĐ, kế toán phản ánh khoản thu cho thuê theo quy định tại nghiệp vụ 7, 8, 9 của TK 511 – “Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ” (Quyết định 15/2006/QĐ-BTC). - Cuối kỳ kế toán, kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ phát sinh trong kỳ trừ vào doanh thu hoạt động nghiệp vụ thực tế trong kỳ để xác định doanh thu hoạt động nghiệp vụ thuần, ghi: Nợ TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Có TK 532 – Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ. - Cuối kỳ kế toán, kết chuyển doanh thu hoạt động nghiệp vụ thuần vào TK 911 “Xác định kết quả kinh doanh”, ghi: Nợ TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Có TK 911 – Xác định kết quả kinh doanh.
4.2. Tài khoản 532 – Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ Tài khoản này dùng để phản ánh các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ như: Giảm phí giao dịch chứng khoán, phí niêm yết, giảm giá các dịch vụ đã cung cấp. Chỉ phản ánh vào tài khoản này các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ do việc chấp thuận giảm giá sau khi đã phát hành hóa đơn, biên lai (giảm giá ngoài hóa đơn) mà Sở GDCK đã cung cấp cho khách hàng. Không phản ánh vào tài khoản này các khoản chiết khấu thanh toán mà Sở GDCK đã thực hiện cho khách hàng. 4.2.1 Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 532 – Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ Bên Nợ: Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ phát sinh Bên Có: Kết chuyển các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ vào TK 511 - Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Tài khoản 532 không có số dư cuối kỳ. 4.2.2 Phương pháp hạch toán kế toán một số hoạt động kinh tế chủ yếu: - Khi phát sinh các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ, ghi: Nợ TK 532 – Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ Có các TK 111, 112, 131,… - Cuối kỳ kết chuyển các khoản giảm trừ vào tài khoản doanh thu hoạt động nghiệp vụ trong kỳ, ghi: Nợ TK 511 – Doanh thu hoạt động nghiệp vụ Có TK 532 – Các khoản giảm trừ doanh thu hoạt động nghiệp vụ.
4.3. Tài khoản 631 - Chi phí hoạt động nghiệp vụ Tài khoản này dùng để phản ánh chi phí thực tế phát sinh của hoạt động nghiệp vụ trong một kỳ hoạt động của đơn vị. 4.3.1. Hạch toán Tài khoản 631 cần tôn trọng một số quy định sau: a, Chỉ phản ánh vào tài khoản này các chi phí thực tế đã phát sinh có liên quan trực tiếp đến hoạt động nghiệp vụ của Sở GDCK theo chế độ quy định trong một kỳ kế toán. b, Chi phí hoạt động nghiệp vụ được xác định gồm các loại sau: - Chi phí hoạt động nghiệp vụ: Là các chi phí giao dịch chứng khoán, chi phí hoạt động niêm yết, chi phí phục vụ hoạt động cung cấp thông tin, chi phí tư vấn, cho thuê tài sản, thiết bị; - Chi phí khác cho hoạt động nghiệp vụ là các khoản chi phí trực tiếp cho hoạt động Sở GDCK không thuộc các khoản chi trên. c, Không được hạch toán vào Tài khoản 631- "Chi phí hoạt động nghiệp vụ" các khoản chi sau: - Chi phí tài chính như: chi phí hoạt động đầu tư, chi lãi tiền vay, lỗ tỷ giá hối đoái,.... - Chi phí khác như: chi thanh lý, nhượng bán tài sản cố định, các khoản bị phạt, bị bồi thường,... - Chi phí quản lý doanh nghiệp của Sở GDCK như: chi lương và các khoản trích theo lương của cán bộ quản lý Sở GDCK như Ban giám đốc; phòng kế toán, tài chính; chi hội nghị, công tác phí, tiếp khách, chi kiểm toán, chi phí dịch vụ mua ngoài, chi nộp phí giám sát cho Uỷ ban chứng khoán Nhà nước, chi trích lập quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch chứng khoán, ... - Chi các khoản tổn thất tài sản sau khi đã được bù đắp bằng các nguồn theo chế độ; - Các khoản thiệt hại đã được Chính phủ hỗ trợ, cơ quan bảo hiểm hoặc bên gây thiệt hại bồi thường; - Các khoản phạt tiền mà tập thể, cá nhân phải nộp; - Các khoản chi về đầu tư xây dựng cơ bản, chi trợ cấp khó khăn cho người lao động, chi ủng hộ tổ chức cá nhân khác; - Các khoản chi thuộc nguồn khác đài thọ, như: Chi khen thưởng, phúc lợi, chi trợ cấp khó khăn thường xuyên, đột xuất,… d, Kế toán phải mở sổ chi tiết theo dõi cho từng nội dung chi phí hoạt động nghiệp vụ. đ, Cuối kỳ kết chuyển toàn bộ chi phí nghiệp vụ phát sinh trong kỳ vào Tài khoản 911- "Xác định kết quả kinh doanh". Tài khoản 631 không có số dư cuối kỳ. 4.3.2. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Bên Nợ: Chi phí hoạt động nghiệp vụ phát sinh trong kỳ, gồm: - Chi phí hoạt động giao dịch chứng khoán; - Chi phí hoạt động niêm yết; - Chi phí cho thuê sử dụng thiết bị đầu cuối; - Chi phí cung cấp dịch vụ; - Chi phí hoạt động nghiệp vụ khác. Bên Có: Kết chuyển số chi phí hoạt động nghiệp vụ thực tế phát sinh trong kỳ vào Tài khoản 911 - “Xác định kết quả kinh doanh”. Tài khoản 631 không có số dư cuối kỳ. Tài khoản 631 có 5 tài khoản cấp 2: - Tài khoản 6311 – Chi phí hoạt động giao dịch chứng khoán: Phản ánh số chi phí phát sinh trong kỳ của hoạt động giao dịch chứng khoán, như: Chi phí nhân công phục vụ trực tiếp cho hoạt động giao dịch chứng khoán, chi phí nguyên vật liệu, chi phí khấu hao tài sản phục vụ trực tiếp cho hoạt động giao dịch chứng khoán,...; - Tài khoản 6312 – Chi phí hoạt động niêm yết: Phản ánh các chi phí phát sinh trong quá trình thực hiện niêm yết, quản lý niêm yết cho các tổ chức tham gia niêm yết tại Sở GDCK. - Tài khoản 6314 – Chi phí cho thuê sử dụng thiết bị đầu cuối: Phản ánh các chi phí phải trả cho hoạt động cho thuê sử dụng thiết bị đầu cuối và các thiết bị khác phục vụ cho hoạt động giao dịch chứng khoán, niêm yết chứng khoán của Sở GDCK; - Tài khoản 6317- Chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ: Phản ánh các chi phí hoạt động cung cấp dịch vụ phát sinh trong kỳ; - Tài khoản 6318 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ khác: Phản ánh số chi phí phát sinh liên quan trực tiếp đến hoạt động nghiệp vụ mà chưa được phản ánh ở các tài khoản: 6311, 6312, 6314, và 6317, như: chi phí khấu hao TSCĐ cho thuê hoạt động. 4.3.3. Phương pháp hạch toán kế toán một số hoạt động kinh tế chủ yếu: - Khi xuất quỹ tiền mặt, tiền gửi Ngân hàng chi trả sửa chữa, bảo dưỡng tài sản, chi phục vụ cho thuê thiết bị đầu cuối, thiết bị khác phục vụ trực tiếp cho hoạt động GDCK, niêm yết chứng khoán,..., ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có TK 111 – Tiền mặt Có TK 112 – Tiền gửi Ngân hàng. - Khi phát sinh các chi phí quảng cáo, tuyên truyền, đào tạo cán bộ, thuê chuyên gia, môi giới tiếp thị, chi thuê đường truyền, chi tiền điện, tiền nước, chi phí dịch vụ mua ngoài phục vụ trực tiếp cho hoạt động nghiệp vụ,..., ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có các TK 111, 112,... Có TK 331 – Phải trả cho người bán. - Khi xuất kho nguyên vật liệu sử dụng cho các hoạt động nghiệp vụ của Sở GDCK, ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có TK 152 – Nguyên liệu, vật liệu. - Định kỳ tính, trích khấu hao thiết bị đầu cuối và TSCĐ phục vụ trực tiếp cho hoạt động nghiệp vụ giao dịch chứng khoán, quản lý niêm yết chứng khoán, ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có TK 214 – Hao mòn TSCĐ. - Khi xuất kho công cụ, dụng cụ sử dụng trực tiếp cho các hoạt động nghiệp vụ giao dịch chứng khoán, quản lý niêm yết chứng khoán: + Nếu công cụ dụng cụ xuất sử dụng tính vào chi phí hoạt động nghiệp vụ 1 lần, ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có TK 153 – Công cụ, dụng cụ. + Nếu giá trị công cụ, dụng cụ lớn, sử dụng cho nhiều kỳ hoạt động nghiệp vụ: - Khi xuất kho, ghi: Nợ các TK 142, 242 Có TK 153 – Công cụ, dụng cụ. - Khi phân bổ, ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có các TK 142, 242. - Chi phí tiền lương, chi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, kinh phí công đoàn của nhân viên tham gia trực tiếp hoạt động nghiệp vụ của Sở GDCK, ghi: Nợ TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ Có các TK 334, 338. - Cuối kỳ, kế toán xác định những chi phí hoạt động nghiệp vụ phát sinh kỳ này được kết chuyển vào TK 911 để xác định kết quả hoạt động trong kỳ, ghi: Nợ TK 911 – Xác định kết quả kinh doanh Có TK 631 – Chi phí hoạt động nghiệp vụ.
4.4. Tài khoản 359 – Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch Tài khoản này dùng để trích lập, sử dụng quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch. Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch được trích lập hàng năm tính vào chi phí quản lý dùng để bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch trong trường hợp Sở GDCK gây thiệt hại cho các thành viên giao dịch. Trong năm tài chính nếu không sử dụng hết quỹ, Sở GDCK được chuyển sang năm sau để sử dụng tiếp. Về nguyên tắc, cuối mỗi năm tài chính khi khóa sổ kế toán, Sở GDCK phải tiến hành trích lập quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch theo quy định của pháp luật hiện hành. 4.4.1 Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 359 – Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch Bên Nợ: Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch giảm do chi bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch trong trường hợp Sở GDCK gây thiệt hại cho các thành viên giao dịch. Bên Có: Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch tăng do trích lập hàng năm. Số dư bên Có: Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch hiện có cuối kỳ. 4.4.2 Phương pháp hạch toán kế toán một số hoạt động kinh tế chủ yếu: - Khi tạm trích lập quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch, căn cứ doanh thu phí và tỷ lệ (%) được trích quỹ theo quy định, Sở GDCK tiến hành trích lập quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch, ghi: Nợ TK 642- Chí phí quản lý doanh nghiệp Có TK 359- Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch. - Cuối kỳ kế toán năm căn cứ doanh thu phí của kỳ kế toán, tỷ lệ (%) được trích quĩ theo quy định và số dư của Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch, kế toán tính, xác định số phải trích lập quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch, ghi: Nợ TK 642- Chí phí quản lý doanh nghiệp Có TK 359- Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch. - Khi phát sinh các khoản thiệt hại phải bồi thường cho các thành viên giao dịch, căn cứ quyết định bồi thường của cấp có thẩm quyền, căn cứ hồ sơ bồi thường và chứng từ chi, ghi: Nợ TK 359- Quỹ bồi thường thiệt hại cho các thành viên giao dịch Có các TK 111,112,...
4.5. Hạch toán nộp phí giám sát cho Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước Định kỳ, kế toán căn cứ trên tổng doanh thu phí và tỷ lệ (%) quy định kế toán xác định số phí giám sát phải nộp cho Uỷ ban chứng khoán nhà nước, ghi: Nợ TK 642 - Chi phí quản lý doanh nghiệp Có các TK 111, 112, 338,...