Điều 5. Hồ sơ, trình tự, thủ tục thẩm định Báo cáo PTAT-XD Điều 5. Các khía cạnh thiết kế chung. Nội dung này của Báo cáo PTAT-XD bao gồm: trình bày về thiết kế chung và phương pháp tiếp cận để đáp ứng các Mục tiêu an toàn và yêu cầu thiết kế quy định tại Thông tư số 30/2012/TT-BKHCN ngày 28/12/2012 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quy định yêu cầu về an toàn hạt nhân đối với thiết kế nhà máy điện hạt nhân (sau đây gọi tắt là Thông tư 30); chứng minh sự phù hợp của thiết kế với các yêu cầu an toàn kỹ thuật chi Tiết quy định tại các Mục khác của Báo cáo PTAT-XD.
1. Tổ chức xin cấp phép phải nộp 01 bộ hồ sơ (bản in) bằng tiếng Việt và 01 bộ hồ sơ (bản in) bằng tiếng Anh của Báo cáo PTAT-XD và văn bản đề nghị thẩm định tới Bộ Khoa học và Công nghệ (qua Cục An toàn bức xạ và hạt nhân). Ngoài các bản in, Tổ chức xin cấp phép phải nộp bản điện tử (tiếng Việt và tiếng Anh) của Báo cáo PTAT-XD.
2. Cục An toàn bức xạ và hạt nhân kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ. Trường hợp hồ sơ không hợp lệ, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân có văn bản yêu cầu Tổ chức xin cấp phép bổ sung thông tin và các tài liệu cần thiết trong thời hạn 15 ngày kể từ ngày nhận được hồ sơ.
3. Cục An toàn bức xạ và hạt nhân tổ chức thẩm định Báo cáo PTAT-XD trong thời hạn 15 tháng kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
4. Trong quá trình thẩm định Báo cáo PTAT-XD, Tổ chức xin cấp phép có trách nhiệm giải trình khi có yêu cầu của Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.
5.1. Mục tiêu an toàn và yêu cầu thiết kế 5.1.1. Trình bày Mục tiêu an toàn và yêu cầu thiết kế. Luận chứng sự đáp ứng của thiết kế NMĐHN đối với các Mục tiêu an toàn này. 5.1.2. Bảo vệ nhiều lớp Mô tả nguyên tắc bảo vệ nhiều lớp được áp dụng trong thiết kế, bảo đảm có nhiều lớp bảo vệ và tính độc lập của từng lớp. Mô tả và luận chứng việc lựa chọn các lớp bảo vệ chính, nhấn mạnh đối với các hệ thống quan trọng về an toàn. Mô tả hành động dự kiến của nhân viên vận hành nhằm giảm thiểu hậu quả của các sự cố và hỗ trợ việc thực hiện các chức năng an toàn chính. 5.1.3. Chức năng an toàn Xác định và luận chứng thiết kế của cấu trúc, hệ thống và bộ phận đáp ứng các chức năng an toàn chính và chức năng an toàn cụ thể sau khi xảy ra sự cố khởi phát giả định. Các chức năng an toàn chính được quy định tại Mục 1 Điều 5 Thông tư 30. Các chức năng an toàn cụ thể bao gồm: - Bảo đảm thay đổi độ phản ứng ở mức an toàn; - Duy trì lò phản ứng trong Điều kiện an toàn sau khi dừng; - Dừng lò nhằm ngăn ngừa trạng thái bất thường có thể dẫn tới sự cố trong cơ sở thiết kế và giảm thiểu hậu quả của sự cố trong cơ sở thiết kế; - Duy trì đủ nước làm mát lò phản ứng trong và sau khi xảy ra sự cố không liên quan tới hư hỏng của biên chịu áp chất làm mát; - Duy trì đủ nước làm mát lò phản ứng trong và sau khi xảy ra sự cố khởi phát giả định; - Tải nhiệt từ vùng hoạt sau khi xảy ra hư hỏng biên chịu áp chất làm mát nhằm hạn chế hư hỏng nhiên liệu; - Tải nhiệt dư khi xảy ra trạng thái bất thường và sự cố không ảnh hưởng tới tính nguyên vẹn của biên chịu áp chất làm mát; - Tải nhiệt từ các hệ thống an toàn tới môi trường tản nhiệt cuối cùng; - Bảo đảm Điều kiện cần thiết cho vận hành của hệ thống an toàn, bao gồm điện, nước, khí nén, chất bôi trơn và các Điều kiện khác; - Duy trì tính nguyên vẹn của vỏ thanh nhiên liệu ở mức chấp nhận được; - Duy trì tính nguyên vẹn của biên chịu áp chất làm mát; - Kiểm soát Điều kiện môi trường làm việc của các hệ thống an toàn và nhân viên vận hành để thực hiện được các thao tác quan trọng về an toàn; - Kiểm soát phát thải phóng xạ từ nhiên liệu đã qua sử dụng ở mọi vị trí lưu giữ theo thiết kế; - Ngăn ngừa hư hỏng hoặc hạn chế hậu quả hư hỏng cấu trúc, hệ thống và bộ phận có thể dẫn tới việc không khôi phục được chức năng an toàn; - Các chức năng an toàn cụ thể khác. 5.1.4. Áp dụng nguyên lý và tiêu chí phân tích an toàn tất định trong thiết kế Mô tả việc áp dụng nguyên lý phân tích an toàn tất định trong thiết kế. Trong trường hợp thiết kế không đáp ứng được một kết quả phân tích an toàn tất định cụ thể, mô tả biện pháp bảo đảm giới hạn an toàn hoặc luận chứng đề xuất thay đổi thiết kế. Chứng minh tiêu chí sai hỏng đơn đã được áp dụng trong thiết kế, bao gồm các yêu cầu về dự phòng, đa dạng, độc lập chức năng và ngăn chặn sai hỏng cùng nguyên nhân. Đánh giá khả năng xảy ra sai hỏng đơn khi một kênh dự phòng của một hệ thống không hoạt động trong thời gian bảo dưỡng hoặc sửa chữa. Mô tả và luận chứng khả năng đáp ứng các yêu cầu an toàn và tiêu chí thiết kế khác bao gồm: - Tính hợp lý của giới hạn an toàn; - Đơn giản hóa thiết kế; - Đặc trưng an toàn thụ động; - Sự đáp ứng lần lượt của các hệ thống tương ứng với các lớp bảo vệ; - Sai hỏng cho phép của nhà máy và hệ thống; - Dễ thao tác đối với nhân viên vận hành; - Biện pháp phát hiện sớm vết nứt; - Khả năng ngăn ngừa sai hỏng và nâng cao an toàn cho NMĐHN. Đánh giá đặc tính tự an toàn theo quy định tại Khoản 3 Điều 15 Thông tư 30. 5.1.5. Áp dụng tiêu chí phân tích an toàn xác suất trong thiết kế Mô tả tiêu chí phân tích an toàn xác suất áp dụng trong thiết kế. Trình bày tóm tắt mức độ phù hợp của thiết kế với các tiêu chí này. 5.1.6. Bảo vệ bức xạ Mô tả phương pháp thiết kế đáp ứng Mục tiêu bảo vệ bức xạ, bao gồm: - Các biện pháp thiết kế, xây dựng và vận hành bảo đảm liều chiếu trong tất cả các trạng thái vận hành không vượt quá giới hạn quy định và đáp ứng nguyên lý ALARA; - Các biện pháp thiết kế nhằm bảo vệ nhân viên làm việc trong thời gian dài tại các khu vực có phóng xạ hoặc làm việc trong khu vực có mức phóng xạ cao.
5.2. Phù hợp với yêu cầu và tiêu chí thiết kế 5.2.1. Mô tả tóm tắt sự phù hợp của thiết kế nhà máy với các yêu cầu và tiêu chí thiết kế. 5.2.2. Trường hợp thay đổi thiết kế cơ sở của nhà máy, cần trình bày rõ những sự thay đổi này. Mô tả và luận chứng sự sai khác với các tiêu chí lựa chọn. Nếu xây dựng tiêu chí mới cho cải tiến thiết kế, cần trình bày những đặc Điểm chính của tiêu chí này.
5.3. Phân nhóm cấu trúc, hệ thống và bộ phận 5.3.1. Mô tả phương pháp tiếp cận trong phân nhóm cấu trúc, hệ thống và bộ phận an toàn bảo đảm việc phân nhóm phù hợp với chức năng thiết kế, có khả năng thực hiện mọi chức năng an toàn cần thiết đã được luận chứng trong thiết kế. Trường hợp các cấu trúc hoặc hệ thống có khả năng tác động lẫn nhau thì cần cung cấp thông tin chi Tiết về phương pháp bảo đảm cấu trúc hoặc hệ thống thuộc phân nhóm an toàn thấp hơn không ảnh hưởng đến cấu trúc hoặc hệ thống thuộc phân nhóm an toàn cao hơn. 5.3.2. Cung cấp danh Mục các cấu trúc, hệ thống và bộ phận chính có liên quan tới an toàn được sắp xếp theo nhóm dưới dạng phụ lục.
5.4. Thiết kế cấu trúc 5.4.1. Trình bày thông tin liên quan tới thiết kế cấu trúc bao gồm: - Yêu cầu và tiêu chí thiết kế; - Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật sử dụng trong thiết kế; - Đánh giá về phương pháp luận chứng khả năng đáp ứng giới hạn an toàn cần thiết của các cấu trúc có liên quan tới an toàn hạt nhân, bao gồm việc phân nhóm kháng chấn đối với các cấu trúc; - Sai lệch so với yêu cầu thiết kế và luận chứng tác động của các sai lệch này. 5.4.2. Cung cấp thông tin chi Tiết về các cấu trúc bao gồm: - Phân bố tải trọng giả định đối với mỗi cấu trúc; - Các yêu cầu về xây dựng, lắp đặt cấu trúc có xem xét tới các mối nguy hại bên trong và bên ngoài; - Đánh giá tương tác giữa nguồn phát sinh tải và tải trọng, bao gồm khả năng chịu tải kết hợp mà tòa nhà và cấu trúc vẫn thực hiện được các chức năng an toàn của chúng; - Khi sử dụng hệ thống phân nhóm an toàn hay phân nhóm kháng chấn đối với các tòa nhà và cấu trúc thì cần mô tả cơ sở phân nhóm các tòa nhà và cấu trúc này. Chứng minh phân nhóm an toàn các tòa nhà có chứa các thiết bị quan trọng về an toàn phù hợp với sự phân nhóm hệ thống, bộ phận và thiết bị nằm trong đó; - Trường hợp cấu trúc tòa nhà hoặc vách tường được sử dụng với chức năng khác so với chức năng mang tính cấu trúc của chúng (ví dụ chức năng che chắn bức xạ, chức năng cách ly và chức năng giam giữ phóng xạ), cần trình bày các yêu cầu bổ sung đối với các chức năng này và dẫn chiếu tới các phần khác của Báo cáo PTAT-XD. 5.4.3. Đối với cấu trúc thuộc phân nhóm yêu cầu kháng chấn cao nhất, cần cung cấp các thông tin bao gồm: - Mô tả cấu trúc; - Các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công nghiệp, các tài liệu về thiết kế được áp dụng; - Các tiêu chí về tải trọng, bao gồm khi áp dụng riêng từng tải trọng cũng như khi kết hợp tải; - Quy trình phân tích và thiết kế; - Các tiêu chí chấp nhận về mặt cấu trúc; - Vật liệu, chương trình kiểm soát chất lượng và kỹ thuật xây dựng đặc biệt. 5.4.4. Trình bày yêu cầu an toàn đối với boong-ke lò, bao gồm độ kín, độ bền cơ học, khả năng chịu áp và khả năng chống lại các mối nguy hại. Mô tả đặc trưng thiết kế chính của boong-ke lò nhằm đáp ứng yêu cầu an toàn. Trường hợp thiết kế có tích hợp boong-ke lò thứ cấp thì cần mô tả cấu trúc này.
5.5. Chất lượng thiết bị và yếu tố môi trường 5.5.1. Mô tả quy trình bảo đảm chất lượng để khẳng định các hạng Mục quan trọng về an toàn của nhà máy, đặc biệt là các thiết bị đo, thiết bị điện và thiết bị cơ khí của hệ thống an toàn kỹ thuật và hệ thống bảo vệ lò phản ứng đáp ứng yêu cầu thiết kế và có khả năng duy trì chức năng an toàn khi chịu ảnh hưởng của môi trường riêng lẻ hoặc kết hợp với các yếu tố tiêu cực khác trong suốt vòng đời NMĐHN. Trường hợp sử dụng tiêu chí chấp nhận để kiểm tra hoặc phân tích chất lượng các hạng Mục nhà máy, cần mô tả các tiêu chí này. Những thiết bị làm việc tiếp xúc với môi trường bên ngoài cần luận giải việc lựa chọn vật liệu, quy trình bảo đảm chất lượng để khẳng định khả năng chịu đựng được môi trường nóng ẩm, muối mặn của vùng biển nhiệt đới, gió mùa. Trình bày danh Mục các thiết bị và đánh giá ảnh hưởng của môi trường đến chất lượng của từng thiết bị dưới dạng phụ lục hoặc dẫn chiếu tới danh sách này trong Báo cáo PTAT-XD. 5.5.2. Luận chứng việc bảo đảm chất lượng cho các thiết bị đo, thiết bị điện, thiết bị thông tin liên lạc và các thiết bị, bộ phận hỗ trợ thuộc phân nhóm yêu cầu cao nhất về khả năng kháng chấn, bao gồm: - Xác định danh Mục các bộ phận, thiết bị; - Cung cấp thông tin về phương pháp, quy trình bảo đảm chất lượng được áp dụng.
5.6. Kỹ thuật về yếu tố con người 5.6.1. Chứng minh yếu tố con người và sự tương tác người - thiết bị đã được đánh giá đầy đủ trong quá trình thiết kế. 5.6.2. Mô tả nguyên tắc kỹ thuật về yếu tố con người, bao gồm: - Các yếu tố có khả năng ảnh hưởng đến độ tin cậy trong thao tác của nhân viên vận hành; - Các tính năng thiết kế cụ thể của hệ thống và thiết bị nhằm nâng cao khả năng thao tác thành công của nhân viên vận hành được quy định tại Mục 6 của Báo cáo PTAT-XD.
5.7. Bảo vệ chống lại mối nguy hại bên trong và bên ngoài Mô tả biện pháp thiết kế chung nhằm bảo vệ cấu trúc, hệ thống và bộ phận chính quan trọng về an toàn chống lại ảnh hưởng bất lợi từ các mối nguy hại bên trong và bên ngoài đã được xem xét trong thiết kế nhà máy. 5.7.1. Bảo vệ chống gió và lốc xoáy Mô tả thiết kế chống gió và lốc xoáy, bao gồm: - Vận tốc gió làm cơ sở thiết kế; - Các lực tác động lên bề mặt cấu trúc gây ra bởi gió, gồm phân bố lực và hệ số hình dạng; - Mô tả các thông số lốc xoáy làm cơ sở thiết kế; - Các lực tác động lên cấu trúc gây ra bởi lốc xoáy; - Tác động gây hư hỏng cấu trúc hoặc bộ phận không được thiết kế chống chịu gió và lốc xoáy làm ảnh hưởng tới việc thực hiện chức năng an toàn. 5.7.2. Bảo vệ chống ngập lụt Luận giải việc bảo vệ chống ngập lụt cho các cấu trúc thuộc phân nhóm yêu cầu cao nhất về khả năng kháng chấn, bao gồm: - Xác định các hệ thống, bộ phận liên quan tới an toàn và các cấu trúc chứa các thiết bị liên quan tới an toàn cần được bảo vệ chống ngập lụt; - Mô tả các biện pháp bảo vệ chống ngập lụt, bao gồm quy trình đưa nhà máy trở về trạng thái dừng nguội an toàn khi xảy ra ngập lụt; - Xác định các hệ thống và bộ phận quan trọng về an toàn có khả năng hoạt động bình thường khi bị ngập hoàn toàn hoặc ngập một phần trong nước. Mô tả hệ thống thoát nước cố định bao gồm luận chứng khả năng thoát nước, chống chịu các sự cố trong cơ sở thiết kế và khả năng thực hiện chức năng an toàn với giả định có sai hỏng đơn kết hợp với mất nguồn điện ngoại vi. Trình bày các biện pháp kiểm tra hoạt động và độ tin cậy của hệ thống này. 5.7.3. Bảo vệ chống vật phóng Lựa chọn, mô tả và phân tích các sự kiện vật phóng, bao gồm: - Vật tự phóng bên ngoài boong-ke lò; - Vật tự phóng bên trong boong-ke lò; - Vật phóng từ tua-bin; - Vật phóng gây bởi các hiện tượng tự nhiên tại khu vực địa Điểm như lốc xoáy, lũ lụt; - Vật phóng gây bởi các hoạt động dân sự và quân sự gần địa Điểm; - Máy bay đâm. Trình bày các phân tích chứng minh các cấu trúc, hệ thống và bộ phận liên quan tới an toàn được bảo vệ bởi cấu trúc và lớp vật lý chống lại vật phóng với tần suất xảy ra rất thấp. 5.7.4. Bảo vệ chống lại các hiệu ứng động liên quan tới đứt gãy đường ống giả định Mô tả cơ sở thiết kế để bảo đảm boong-ke lò và các thiết bị quan trọng về an toàn, bao gồm các bộ phận của biên chịu áp chất làm mát, được bảo vệ chống lại tác động của tia nước phun và va đập đường ống do đứt gãy đường ống giả định. 5.7.5. Bảo vệ kháng chấn Mô tả thiết kế kháng chấn, bao gồm: - Các thông số thiết kế kháng chấn; - Phân tích khả năng kháng chấn đối với các cấu trúc, hệ thống và bộ phận thuộc phân nhóm yêu cầu cao nhất về khả năng kháng chấn; - Các hệ thống ghi đo địa chấn.
5.8. Luận giải bổ sung cách tiếp cận về an toàn Cần có luận giải riêng theo các nội dung sau đây (nếu cần làm rõ): - Kết hợp phương pháp tất định và phương pháp xác suất trong tiếp cận an toàn; - Có bổ sung vào thiết kế một số sự cố ngoài thiết kế; - Trong Điều kiện thiết kế cơ bản, phải bảo đảm các yêu cầu sau: ngăn chặn các sai lệch khỏi trạng thái vận hành bình thường; phát hiện và ngăn chặn các dao động lệch khỏi chuẩn để không dẫn tới sự cố trong cơ sở thiết kế; kiểm soát và khống chế các sự cố trong cơ sở thiết kế; - Trong Điều kiện sự cố ngoài thiết kế, phải bảo đảm các yêu cầu sau: hạn chế tối đa sự kiện kép như chuyển tiếp dự kiến không thể dừng lò và mất điện toàn nhà máy; khống chế sự cố nghiêm trọng; ngăn chặn khả năng phá hủy sớm boong-ke lò; - Việc đáp ứng các bài học sau sự cố Fukushima chống lại các hiện tượng tự nhiên cực đoan của hệ thống an toàn lò phản ứng và hệ thống an toàn bể chứa nhiên liệu đã qua sử dụng; - Làm rõ triết lý an toàn về cân bằng “ngăn ngừa và giảm thiểu”.