Khoản 2.1.1 Quy định chung 2.1.1.1 Cấp công trình là căn cứ để xác định các yêu cầu kỹ thuật bắt buộc phải tuân thủ theo các mức khác nhau phù hợp với quy mô và tầm quan trọng của công trình, cấp thiết kế công trình là cấp công trình. 2.1.1.2 Công trình thủy lợi được phân thành 5 cấp (cấp đặc biệt, cấp I, cấp II, cấp III, cấp IV) tùy thuộc vào quy mô công trình hoặc tầm quan trọng, mức độ ảnh hưởng của nó đến phát triển kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng v.v.... Công trình ở các cấp khác nhau sẽ có yêu cầu kỹ thuật khác nhau. Công trình cấp đặc biệt có yêu cầu kỹ thuật cao nhất và giảm dần ở các cấp thấp hơn. 2.1.2 Nguyên tắc xác định cấp công trình thủy lợi 2.1.2.1 Phải xác định cấp theo các tiêu chí: năng lực phục vụ, khả năng trữ nước của hồ chứa nước, đặc tính kỹ thuật của các công trình có mặt trong cụm công trình đầu mối, ảnh hưởng đến vùng hạ du đập..., được quy định theo Bảng 1. Cấp công trình thủy lợi là cấp cao nhất trong số các cấp xác định theo từng tiêu chí nói trên. 2.1.2.2 Cấp công trình đầu mối được xác định theo cấp của công trình thủy lợi. Cấp của hệ thống công trình dẫn nước và chuyển nước được xác định theo năng lực phục vụ, đặc tính kỹ thuật và mức độ ảnh hưởng, cấp của kênh dẫn nước và công trình trên kênh dẫn nước cấp dưới cũng được xác định theo năng lực phục vụ, đặc tính kỹ thuật và mức độ ảnh hưởng 2.1.2.3 Cấp công trình thủy lợi xác định theo Bảng 1 được xem xét giảm xuống một cấp (trừ công trình cấp IV) một trong các trường hợp sau: 2.1.2.4 Cấp công trình thủy lợi xác định theo Bảng 1 được xem xét nâng lên một cấp (trừ công trình cấp đặc biệt) nếu một trong các hạng mục công trình chính xảy ra sự cố có thể gây thiệt hại cho công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia hoặc trung tâm kinh tế - chính trị quan trọng. Bảng 1 - Phân cấp công trình thủy lợi Loại công trình, năng lực và mức độ ảnh hưởng Loại nền Cấp công trình Đặc biệt I II III IV 1. Công trình cấp nước (cho diện tích được tưới) hoặc tiêu thoát nước (diện tích tự nhiên khu tiêu), 103 ha - >50 >10 ÷ 50 >2 ÷ 10 ≤2 2. Hồ chứa nước có dung tích ứng với MNDBT, 106 m3 >1 000 >200 ÷ 1000 >20 ÷ 200 ≥3 ÷ 20 3. Công trình cấp nước nguồn chưa xử lý cho các ngành sử dụng nước khác có lưu lượng, m3/s >20 >10 ÷ 20 >2 ÷ 10 ≤2 4. Đập đất, đất - đá có chiều cao lớn nhất, m A > 100 >70 ÷ 100 >25 ÷ 70 >10 ÷ 25 ≤10 B - >35 ÷ 75 >15 ÷ 35 >8 ÷ 15 ≤8 C - - >15 ÷ 25 >5 ÷ 15 ≤5 5. Đập bê tông, bê tông cốt thép các loại và các công trình thủy lợi chịu áp khác có chiều cao, m A > 100 >60 ÷ 100 >25 ÷ 60 >10 ÷ 25 ≤10 B - >25 ÷ 50 >10 ÷ 25 >5 ÷ 10 ≤5 C - - >10 ÷ 20 ≤5 6. Tường chắn có chiều cao, m A - >25 ÷ 40 >15 ÷ 25 >8 ÷ 15 ≤8 B - - >12 ÷ 20 >5 ÷ 12 ≤5 C - - ≤4 CHÚ THÍCH: 1) Nền công trình chia thành 3 nhóm điển hình ở trạng thái công trình làm việc: - Loại A: nền là đá (nền được xem là đá khi có cường độ kháng nén mẫu 1 trục khô gió >5 MPa); - Loại B: nền là đất cát, đất hòn thô, cuội sỏi, đất sét ở trạng thái cứng và nửa cứng; - Loại C: nền là đất sét bão hòa nước ở trạng thái dẻo cứng đến chảy; 2) Chiều cao công trình được tính như sau: - Với đập đất, đất -- đá: chiều cao tính từ mặt nền thấp nhất sau khi dọn móng (không kể phần chiều cao chân khay) đến đỉnh đập; - Với đập bê tông các loại và các công trình xây đúc chịu áp khác: chiều cao tính từ đáy chân khay thấp nhất đến đỉnh đập hoặc tương đương. 2.1.2.5 Trong sơ đồ khai thác bậc thang, nếu công trình ở bậc thang phía hạ lưu được đầu tư xây dựng sau công trình ở thượng lưu thì không được phép ảnh hưởng đến năng lực làm việc của công trình bậc trên, bao gồm nhiệm vụ của công trình và khả năng xả lũ. Trong trường hợp thay đổi, phải xác định được hiệu quả chung của bậc thang sẽ tăng lên đáng kể, đồng thời vẫn đảm bảo được an toàn của các công trình trong bậc thang theo quy định thì cần phải có luận chứng và được cấp thẩm quyền phê duyệt Quy hoạch chấp thuận. 2.1.2.6 Các công trình xây dựng thuộc chuyên ngành khác nằm trong dự án thủy lợi hoặc công trình thủy lợi thiết kế có sự giao cắt với các công trình khác hiện có (đường bộ, đường sắt v.v...), thì cấp các công trình đó được xác định riêng theo nguyên tắc đảm bảo an toàn cao nhất trong các công trình đó. 2.1.2.7 Cấp của công trình thủy lợi giao cắt với đê bảo vệ phòng chống lũ được xác định như cấp của công trình chịu áp nhưng không được thấp hơn cấp thiết kế và tiêu chuẩn an toàn tương đương của tuyến đê đó. 2.1.2.8 Cấp của công trình tạm thời phục vụ thi công được phép nâng lên cấp cao hơn quy định ở Bảng 2 phải có luận chứng nhưng không cao hơn cấp của công trình chính nếu xảy ra sự cố có thể dẫn đến các hậu quả sau: 2.1.2.9 Cấp của từng công trình trong cùng một hệ thống công trình đầu mối hoặc hệ thống dẫn quy định trong Bảng 2: Bảng 2 - Quan hệ giữa cấp của công trình thủy lợi với cấp của công trình chủ yếu, thứ yếu và công trình tạm thời trong cùng một hệ thống công trình đầu mối hoặc hệ thống dẫn Cấp công trình Đặc biệt I II III IV Cấp công trình chủ yếu Đặc biệt I II III IV Cấp công trình thứ yếu I II III IV IV Cấp công trình tạm thời II III IV IV IV 2.1.2.10 Việc xác định cấp công trình quy định từ 2.1.2.1 đến 2.1.2.9 do tư vấn thiết kế đề xuất, được cấp quyết định đầu tư chấp thuận. 2.1.2.11 Những công trình thủy lợi, nếu thấy cần thiết, cơ quan tư vấn thiết kế có thể kiến nghị lên chủ đầu tư để trình cấp có thẩm quyền cho phép xây dựng quỹ chuẩn thiết kế riêng cho một phần hoặc toàn bộ công trình này.
a) Khi cấp công trình xác định theo chiều cao đập thấp hơn cấp xác định theo dung tích hồ ở mực nước dâng bình thường: a) Làm mất an toàn cho các công trình lâu dài đang xây dựng dở dang;
b) Các hạng mục của công trình cấp đặc biệt và cấp I không nằm trong tuyến chịu áp lực nước (trừ nhà máy thủy điện, đường ống dẫn nước có áp, ống dẫn nước vào tuốc bin, bể áp lực, tháp điều áp); b) Có thể gây ra tổn thất lớn về kinh tế - xã hội và môi trường ở hạ lưu. Thiệt hại về vật chất nếu xảy ra sự cố lớn hơn nhiều so với vốn đầu tư thêm cho công trình tạm thời;
c) Các công trình có thời gian khai thác không quá 10 năm: c) Đẩy lùi thời gian đưa công trình vào khai thác làm giảm hiệu quả đầu tư.
d) Các công trình thủy trong tuyến năng lượng; hệ thống kênh chính và công trình trên kênh chính phục vụ cấp nước và tiêu nước cho nông nghiệp, khi cần phải tu bổ, sửa chữa không làm ảnh hưởng đáng kể đến vận hành bình thường của công trình với công trình chính đầu mối thủy lợi.
e) Cấp của đập phụ thuộc công trình thủy lợi đầu mối khi xem xét độc lập về cấp công trình theo Bảng 1, xét theo tiêu chí chiều cao lớn nhất mà thấp hơn 2 cấp đối với công trình chính có cấp đặc biệt, cấp I, cấp II và thấp hơn 1 cấp đối với công trình cấp III.