Khoản 2.1. Khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo phải tuân theo những quy định sau: 2.1. Khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo phải tuân theo những quy định sau:
a) Tài sản và nợ phải trả (cả khoản mục tiền tệ và phi tiền tệ) của cơ sở ở nước ngoài được quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ. a) Tất cả các khoản mục tài sản, nợ phải trả trên Bảng cân đối kế toán được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ (tỷ giá ngày 31/12/2005: 1€ = 22.500 đ). Các chỉ tiêu thuộc nguồn vốn chủ sở hữu tại ngày mua (gồm vốn đầu tư của chủ sở hữu, thặng dư vốn cổ phần và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối) được chuyển đổi theo tỷ giá tại ngày mua 01/01/2005 (1€ = 20.000 đ). Riêng khoản mục lợi nhận sau thuế chưa phân phối từ sau ngày mua được tính toán sau khi đã chuyển đổi các khoản doanh thu, thu nhập khác, chi phí theo tỷ giá trung bình (1€ = 21.500 đ) và phần cổ tức đã trả theo tỷ giá tại ngày công bố (1€ = 21.000 đ). Các khoản mục của Bảng Cân đối kế toán của Công ty S năm 2005 được chuyển đổi như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND TÀI SẢN - Tiền 5.000 22.500 112.500.000 - Phải thu của khách hàng 3.000 22.500 67.500.000 - Hàng tồn kho 18.000 22.500 405.000.000 - TSCĐ hữu hình 50.000 22.500 1.125.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (10.000) 22.500 (225.000.000) Tổng Tài sản 66.000 1.485.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 44.000 990.000.000 - Phải trả người bán 4.000 22.500 90.000.000 - Vay dài hạn 40.000 22.500 900.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 22.000 495.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 20.000 280.000.000 - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 20.000 80.000.000 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 4.000 (1) 83.500.000 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) - - (2) 51.500.000 Tổng Nguồn vốn 66.000 1.485.000.000 a) Tài sản và nợ phải trả (cả khoản mục tiền tệ và phi tiền tệ) của cơ sở ở nước ngoài được quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ. a) Tất cả các khoản mục tài sản, nợ phải trả trên Bảng cân đối kế toán được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ (tỷ giá ngày 31/12/2005: 1€ = 22.500 đ). Các chỉ tiêu thuộc nguồn vốn chủ sở hữu tại ngày mua (gồm vốn đầu tư của chủ sở hữu, thặng dư vốn cổ phần và lợi nhuận sau thuế chưa phân phối) được chuyển đổi theo tỷ giá tại ngày mua 01/01/2005 (1€ = 20.000 đ). Riêng khoản mục lợi nhận sau thuế chưa phân phối từ sau ngày mua được tính toán sau khi đã chuyển đổi các khoản doanh thu, thu nhập khác, chi phí theo tỷ giá trung bình (1€ = 21.500 đ) và phần cổ tức đã trả theo tỷ giá tại ngày công bố (1€ = 21.000 đ). Các khoản mục của Bảng Cân đối kế toán của Công ty S năm 2005 được chuyển đổi như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND TÀI SẢN - Tiền 5.000 22.500 112.500.000 - Phải thu của khách hàng 3.000 22.500 67.500.000 - Hàng tồn kho 18.000 22.500 405.000.000 - TSCĐ hữu hình 50.000 22.500 1.125.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (10.000) 22.500 (225.000.000) Tổng Tài sản 66.000 1.485.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 44.000 990.000.000 - Phải trả người bán 4.000 22.500 90.000.000 - Vay dài hạn 40.000 22.500 900.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 22.000 495.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 20.000 280.000.000 - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 20.000 80.000.000 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 4.000 (1) 83.500.000 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) - - (2) 51.500.000 Tổng Nguồn vốn 66.000 1.485.000.000
b) Các khoản mục về doanh thu, thu nhập khác và chi phí của cơ sở ở nước ngoài được quy đổi theo tỷ giá tại ngày giao dịch. Trường hợp báo cáo của cơ sở ở nước ngoài được báo cáo bằng đồng tiền của một nền kinh tế siêu lạm phát thì các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí được quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ. Trường hợp tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế thì tỷ giá trung bình được sử dụng để chuyển đổi các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí của cơ sở ở nước ngoài. b) Các khoản doanh thu và thu nhập khác, chi phí được chuyển đổi theo tỷ giá trung bình cả năm 2005 (giả thiết tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế) như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND - Tổng doanh thu và thu nhập khác 20.000 21.500 430.000.000 - Tổng chi phí (gồm cả thuế TNDN) (17.000) 21.500 (365.500.000) - Lợi nhuận sau thuế TNDN 3.000 64.500.000 - Lợi nhuận sau thuế TNDN tại ngày 01/01/2005 2.000 20.000 40.000.000 - Cổ tức đã trả (1.000) 21.000 (21.000.000) - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 83.500.000 Chú ý : (1) Khoản mục lợi nhuận chưa phân phối được xác định sau khi đã chuyển đổi doanh thu và thu nhập khác, chi phí theo tỷ giá trung bình và cổ tức đã trả theo tỷ giá tại ngày công bố. (2) Phân tích chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC năm 2005 của Công ty S như sau: Tài sản thuần đầu năm 2005 (khi thành lập Công ty con S) 20.000 (22.500 - 20.000) = 50.000.000 Lợi nhuận thuần trong năm 2005 3.000 (22.500 - 21.500) = 3.000.000 Cổ tức đã trả năm 2005 1.000 (22.500 - 21.000) = (1.500.000) Cộng: 51.500.000 Phần chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC của Công ty con S 51.500.000 đ được báo cáo thành một chỉ tiêu riêng trong phần vốn chủ sở hữu. Giả sử trong năm tiếp theo, Công ty con S có Bảng CĐKT tại ngày 31/12/2006 như sau: Khoản mục Số tiền (€) Khoản mục Số tiền (€) TÀI SẢN NỢ PHẢI TRẢ 50.000 - Tiền 10.000 - Phải trả người bán 10.000 - Phải thu của khách hàng 7.000 - Vay dài hạn 40.000 - Hàng tồn kho 9.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 23.000 - TSCĐ hữu hình 58.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (11.000) - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 5.000 Tổng Tài sản 73.000 Tổng Nguồn vốn 73.000 Tổng hợp doanh thu và thu nhập khác, chi phí và kết quả hoạt động theo Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty S năm 2006 như sau: Khoản mục Euro Tổng doanh thu và thu nhập khác 23.000 Tổng chi phí (18.000) Lợi nhuận sau thuế TNDN 5.000 Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 Cổ tức đã trả năm 2006 (4.000) Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2006 5.000 Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại ngày 01/01/2006 là: 1€ = 22.500 đ + Tại ngày 31/12/2006 là 1€ = 25.000 đ + Trung bình cả năm 2006 là 1€ = 24.000 đ + Tại thời điểm trả cổ tức là 1€ = 24.500 đ Các khoản mục của Bảng CĐKT Công ty S năm 2006 được chuyển đổi như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND TÀI SẢN - Tiền 10.000 25.000 250.000.000 - Phải thu của khách hàng 7.000 25.000 175.000.000 - Hàng tồn kho 9.000 25.000 225.000.000 - TSCĐ hữu hình 58.000 25.000 1.450.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (11.000) 25.000 (275.000.000) Tổng Tài sản 73.000 1.825.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 50.000 1.250.000.000 - Phải trả người bán 10.000 25.000 250.000.000 - Vay dài hạn 40.000 25.000 1.000.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 23.000 575.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 20.000 280.000.000 - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 20.000 80.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 5.000 (1) 105.500.000 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) - - 109.500.000 Tổng Nguồn vốn 73.000 1.825.000.000 Các khoản doanh thu và thu nhập khác, chi phí được chuyển đổi theo tỷ giá trung bình cả năm 2006 do tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND - Tổng doanh thu và thu nhập khác 23.000 24.000 552.000.000 - Tổng chi phí (18.000) 24.000 (432.000.000) - Lợi nhuận sau thuế TNDN 5.000 24.000 120.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 - 83.500.000 - Cổ tức đã trả (4.000) 24.500 (98.000.000) - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2006 5.000 105.500.000 Phân tích chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC Công ty S năm 2006 như sau: Tài sản thuần 1/1/2006 22.000 (25.000 - 22.500) = 55.000.000 Lợi nhuận thuần trong năm 2006 5.000 (25.000 - 24.000) = 5.000.000 Cổ tức đã trả năm 2006 4.000 (25.000 - 24.500) = (2.000.000) Cộng: ............. 58.000.000 Như vậy, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC của Công ty con S luỹ kế đến 31/12/2006 là 51.500.000 đ + 58.000.000 đ = 109.500.000 đ. Ví dụ 2: Ngày 30/06/2003 Công ty X mua 80% cổ phiếu đang lưu hành của Công ty Y ở Bỉ với giá 280.000.000 đ. Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam tại ngày mua (30/6/2003) là 1€ = 19.500 đ. Giá trị hợp lý của tài sản thuần của Công ty Y tại ngày mua là 15.000 €. Trong đó: - Vốn đầu tư của chủ sở hữu : 12.000 €. - Lợi nhuận chưa phân phối: 3.000 €. Lợi thế thương mại được phân bổ trong vòng 10 năm kể từ khi mua. Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại ngày 31/12/2006 là 1€ = 20.000 đ. + Trung bình cả năm 2006 là 1€ = 19.800 đ. + Tại ngày 31/12/2005 là 1€ = 19.700 đ. Lợi thế thương mại phát sinh được coi là tài sản của cơ sở ở nước ngoài (Công ty Y), được tính theo đơn vị tiền tệ của cơ sở nước ngoài (đồng euro) và được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ, như sau: - Giá mua công ty con Y (280.000.000 đ : 20.000) = 14.000 € - Phần sở hữu của Công ty X trong giá trị tài sản thuần của công ty Y: 80% x (12.000 + 3.000) = 12.000 € - Lợi thế thương mại = 2.000 € Chỉ tiêu Euro Tỷ giá VND Giá trị còn lại của lợi thế thương mại vào ngày 31/12/2005 là: 2000€ - (2000€ /10 x 2,5 năm) 1.500 € 19.700 29.550.000 Giá trị lợi thế thương mại phân bổ trong năm 2006 200 € 19.800 3.960.000 Giá trị còn lại của lợi thế thương mại vào ngày 31/12/2006 là: 2000€ - (2000 €/10 x 3,5 năm) 1.300 € 20.000 26.000.000 Bút toán ghi nhận chênh lệch chuyển đổi phát sinh của lợi thế thương mại: Nợ Lợi thế thương mại 410.000 Có Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) 410.000 b) Các khoản mục về doanh thu, thu nhập khác và chi phí của cơ sở ở nước ngoài được quy đổi theo tỷ giá tại ngày giao dịch. Trường hợp báo cáo của cơ sở ở nước ngoài được báo cáo bằng đồng tiền của một nền kinh tế siêu lạm phát thì các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí được quy đổi theo tỷ giá cuối kỳ. Trường hợp tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế thì tỷ giá trung bình được sử dụng để chuyển đổi các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí của cơ sở ở nước ngoài. b) Các khoản doanh thu và thu nhập khác, chi phí được chuyển đổi theo tỷ giá trung bình cả năm 2005 (giả thiết tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế) như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND - Tổng doanh thu và thu nhập khác 20.000 21.500 430.000.000 - Tổng chi phí (gồm cả thuế TNDN) (17.000) 21.500 (365.500.000) - Lợi nhuận sau thuế TNDN 3.000 64.500.000 - Lợi nhuận sau thuế TNDN tại ngày 01/01/2005 2.000 20.000 40.000.000 - Cổ tức đã trả (1.000) 21.000 (21.000.000) - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 83.500.000 Chú ý : (1) Khoản mục lợi nhuận chưa phân phối được xác định sau khi đã chuyển đổi doanh thu và thu nhập khác, chi phí theo tỷ giá trung bình và cổ tức đã trả theo tỷ giá tại ngày công bố. (2) Phân tích chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC năm 2005 của Công ty S như sau: Tài sản thuần đầu năm 2005 (khi thành lập Công ty con S) 20.000 (22.500 - 20.000) = 50.000.000 Lợi nhuận thuần trong năm 2005 3.000 (22.500 - 21.500) = 3.000.000 Cổ tức đã trả năm 2005 1.000 (22.500 - 21.000) = (1.500.000) Cộng: 51.500.000 Phần chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC của Công ty con S 51.500.000 đ được báo cáo thành một chỉ tiêu riêng trong phần vốn chủ sở hữu. Giả sử trong năm tiếp theo, Công ty con S có Bảng CĐKT tại ngày 31/12/2006 như sau: Khoản mục Số tiền (€) Khoản mục Số tiền (€) TÀI SẢN NỢ PHẢI TRẢ 50.000 - Tiền 10.000 - Phải trả người bán 10.000 - Phải thu của khách hàng 7.000 - Vay dài hạn 40.000 - Hàng tồn kho 9.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 23.000 - TSCĐ hữu hình 58.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (11.000) - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 5.000 Tổng Tài sản 73.000 Tổng Nguồn vốn 73.000 Tổng hợp doanh thu và thu nhập khác, chi phí và kết quả hoạt động theo Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty S năm 2006 như sau: Khoản mục Euro Tổng doanh thu và thu nhập khác 23.000 Tổng chi phí (18.000) Lợi nhuận sau thuế TNDN 5.000 Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 Cổ tức đã trả năm 2006 (4.000) Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2006 5.000 Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại ngày 01/01/2006 là: 1€ = 22.500 đ + Tại ngày 31/12/2006 là 1€ = 25.000 đ + Trung bình cả năm 2006 là 1€ = 24.000 đ + Tại thời điểm trả cổ tức là 1€ = 24.500 đ Các khoản mục của Bảng CĐKT Công ty S năm 2006 được chuyển đổi như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND TÀI SẢN - Tiền 10.000 25.000 250.000.000 - Phải thu của khách hàng 7.000 25.000 175.000.000 - Hàng tồn kho 9.000 25.000 225.000.000 - TSCĐ hữu hình 58.000 25.000 1.450.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (11.000) 25.000 (275.000.000) Tổng Tài sản 73.000 1.825.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 50.000 1.250.000.000 - Phải trả người bán 10.000 25.000 250.000.000 - Vay dài hạn 40.000 25.000 1.000.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 23.000 575.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 20.000 280.000.000 - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 20.000 80.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 5.000 (1) 105.500.000 - Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) - - 109.500.000 Tổng Nguồn vốn 73.000 1.825.000.000 Các khoản doanh thu và thu nhập khác, chi phí được chuyển đổi theo tỷ giá trung bình cả năm 2006 do tỷ giá trung bình xấp xỉ tỷ giá thực tế như sau: Khoản mục Số tiền (€) Tỷ giá Quy đổi ra VND - Tổng doanh thu và thu nhập khác 23.000 24.000 552.000.000 - Tổng chi phí (18.000) 24.000 (432.000.000) - Lợi nhuận sau thuế TNDN 5.000 24.000 120.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2005 4.000 - 83.500.000 - Cổ tức đã trả (4.000) 24.500 (98.000.000) - Lợi nhuận chưa phân phối 31/12/2006 5.000 105.500.000 Phân tích chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC Công ty S năm 2006 như sau: Tài sản thuần 1/1/2006 22.000 (25.000 - 22.500) = 55.000.000 Lợi nhuận thuần trong năm 2006 5.000 (25.000 - 24.000) = 5.000.000 Cổ tức đã trả năm 2006 4.000 (25.000 - 24.500) = (2.000.000) Cộng: ............. 58.000.000 Như vậy, chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh do chuyển đổi BCTC của Công ty con S luỹ kế đến 31/12/2006 là 51.500.000 đ + 58.000.000 đ = 109.500.000 đ. Ví dụ 2: Ngày 30/06/2003 Công ty X mua 80% cổ phiếu đang lưu hành của Công ty Y ở Bỉ với giá 280.000.000 đ. Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam tại ngày mua (30/6/2003) là 1€ = 19.500 đ. Giá trị hợp lý của tài sản thuần của Công ty Y tại ngày mua là 15.000 €. Trong đó: - Vốn đầu tư của chủ sở hữu : 12.000 €. - Lợi nhuận chưa phân phối: 3.000 €. Lợi thế thương mại được phân bổ trong vòng 10 năm kể từ khi mua. Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại ngày 31/12/2006 là 1€ = 20.000 đ. + Trung bình cả năm 2006 là 1€ = 19.800 đ. + Tại ngày 31/12/2005 là 1€ = 19.700 đ. Lợi thế thương mại phát sinh được coi là tài sản của cơ sở ở nước ngoài (Công ty Y), được tính theo đơn vị tiền tệ của cơ sở nước ngoài (đồng euro) và được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ, như sau: - Giá mua công ty con Y (280.000.000 đ : 20.000) = 14.000 € - Phần sở hữu của Công ty X trong giá trị tài sản thuần của công ty Y: 80% x (12.000 + 3.000) = 12.000 € - Lợi thế thương mại = 2.000 € Chỉ tiêu Euro Tỷ giá VND Giá trị còn lại của lợi thế thương mại vào ngày 31/12/2005 là: 2000€ - (2000€ /10 x 2,5 năm) 1.500 € 19.700 29.550.000 Giá trị lợi thế thương mại phân bổ trong năm 2006 200 € 19.800 3.960.000 Giá trị còn lại của lợi thế thương mại vào ngày 31/12/2006 là: 2000€ - (2000 €/10 x 3,5 năm) 1.300 € 20.000 26.000.000 Bút toán ghi nhận chênh lệch chuyển đổi phát sinh của lợi thế thương mại: Nợ Lợi thế thương mại 410.000 Có Chênh lệch tỷ giá hối đoái (phát sinh do chuyển đổi) 410.000
c) Kế toán khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo: - Các trường hợp phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở nước ngoài: + Chuyển đổi các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch, các tài sản và các khoản nợ phải trả theo tỷ giá hối đoái cuối kỳ; + Chuyển đổi khoản đầu tư thuần đầu kỳ tại cơ sở ở nước ngoài theo một tỷ giá hối đoái khác với tỷ giá hối đoái đã được phản ánh kỳ trước; + Các khoản thay đổi khác liên quan đến vốn chủ sở hữu tại cơ sở nước ngoài. - Toàn bộ các khoản chênh lệch hối đoái khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo phải được phân loại như là vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp báo cáo cho đến khi thanh lý khoản đầu tư thuần đó. Toàn bộ các khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái luỹ kế phát sinh từ việc chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài phải được tính phân bổ khi xác định lợi ích của cổ đông thiểu số tại cơ sở ở nước ngoài trong Bảng cân đối kế toán hợp nhất. - Khi thanh lý cơ sở ở nước ngoài, khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh lũy kế đã bị hoãn lại và liên quan đến cơ sở ở nước ngoài đó sẽ được ghi nhận là thu nhập hoặc chi phí cùng với kỳ mà lãi hoặc lỗ về việc thanh lý được ghi nhận. - Lợi thế thương mại phát sinh khi mua cơ sở ở nước ngoài và mọi sự điều chỉnh giá trị hợp lý về giá trị ghi sổ của tài sản và nợ phải trả phát sinh trong quá trình mua cơ sở ở nước ngoài được xử lý theo một trong 2 cách sau: + Được coi là tài sản của cơ sở ở nước ngoài, được tính theo đơn vị tiền tệ của cơ sở nước ngoài và được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ. + Được coi là tài sản của doanh nghiệp báo cáo, được thể hiện bằng đơn vị tiền tệ của đơn vị báo cáo, hoặc được chuyển đổi sang đơn vị tiền tệ của đơn vị báo cáo theo tỷ giá tại ngày giao dịch. Ví dụ 1: Ngày 01/01/2005 Công ty P ở Việt Nam mua 100% cổ phiếu đang lưu hành của Công ty S ở Hà Lan. Đơn vị tiền tệ kế toán của Công ty con S là đồng euro (€). Tại ngày mua các chỉ tiêu thuộc nguồn vốn chủ sở hữu của Công ty S trên Bảng cân đối kế toán như sau: - Vốn đầu tư của chủ sở hữu: 14.000 € - Thặng dư vốn cổ phần: 4.000 € - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 2.000 € Bảng cân đối kế toán của Công ty S tại ngày 31/12/2005 như sau: Khoản mục Số tiền (€) Khoản mục Số tiền (€) TÀI SẢN NỢ PHẢI TRẢ 44.000 - Tiền 5.000 - Phải trả người bán 4.000 - Phải thu của khách hàng 3.000 - Vay dài hạn 40.000 - Hàng tồn kho 18.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 22.000 - TSCĐ hữu hình 50.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (10.000) - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 4.000 Tổng Tài sản 66.000 Tổng Nguồn vốn 66.000 Tổng hợp doanh thu, thu nhập khác, chi phí và kết quả hoạt động theo báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty S năm 2005 như sau: Số tiền (€) Tổng doanh thu và thu nhập khác 20.000 Tổng chi phí (gồm cả thuế TNDN) (17.000) Lợi nhuận sau thuế TNDN 3.000 Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tại ngày 01/01/2005 2.000 Cổ tức đã trả (Trong năm 2005 công ty S đã trả cổ tức 1.000 €) (1.000) Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tại ngày 31/12/2005 4.000 Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại thời điểm mua công ty S 01/01/2005 là: 1€ = 20.000 đ. + Tại ngày 31/12/2005 là 1€ = 22.500 đ. + Trung bình cả năm 2005 là 1€ = 21.500 đ. + Tại thời điểm công bố cổ tức là 1€ = 21.000 đ. Để hợp nhất Báo cáo tài chính của Công ty con S vào báo cáo của Tập đoàn, BCTC của Công ty con S phải được chuyển đổi ra đồng Việt Nam như sau : c) Kế toán khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo: - Các trường hợp phát sinh chênh lệch tỷ giá hối đoái khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở nước ngoài: + Chuyển đổi các khoản mục doanh thu, thu nhập khác và chi phí theo tỷ giá hối đoái tại ngày giao dịch, các tài sản và các khoản nợ phải trả theo tỷ giá hối đoái cuối kỳ; + Chuyển đổi khoản đầu tư thuần đầu kỳ tại cơ sở ở nước ngoài theo một tỷ giá hối đoái khác với tỷ giá hối đoái đã được phản ánh kỳ trước; + Các khoản thay đổi khác liên quan đến vốn chủ sở hữu tại cơ sở nước ngoài. - Toàn bộ các khoản chênh lệch hối đoái khi chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài để tổng hợp vào Báo cáo tài chính của doanh nghiệp báo cáo phải được phân loại như là vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp báo cáo cho đến khi thanh lý khoản đầu tư thuần đó. Toàn bộ các khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái luỹ kế phát sinh từ việc chuyển đổi Báo cáo tài chính của cơ sở ở nước ngoài phải được tính phân bổ khi xác định lợi ích của cổ đông thiểu số tại cơ sở ở nước ngoài trong Bảng cân đối kế toán hợp nhất. - Khi thanh lý cơ sở ở nước ngoài, khoản chênh lệch tỷ giá hối đoái phát sinh lũy kế đã bị hoãn lại và liên quan đến cơ sở ở nước ngoài đó sẽ được ghi nhận là thu nhập hoặc chi phí cùng với kỳ mà lãi hoặc lỗ về việc thanh lý được ghi nhận. - Lợi thế thương mại phát sinh khi mua cơ sở ở nước ngoài và mọi sự điều chỉnh giá trị hợp lý về giá trị ghi sổ của tài sản và nợ phải trả phát sinh trong quá trình mua cơ sở ở nước ngoài được xử lý theo một trong 2 cách sau: + Được coi là tài sản của cơ sở ở nước ngoài, được tính theo đơn vị tiền tệ của cơ sở nước ngoài và được chuyển đổi theo tỷ giá cuối kỳ. + Được coi là tài sản của doanh nghiệp báo cáo, được thể hiện bằng đơn vị tiền tệ của đơn vị báo cáo, hoặc được chuyển đổi sang đơn vị tiền tệ của đơn vị báo cáo theo tỷ giá tại ngày giao dịch. Ví dụ 1: Ngày 01/01/2005 Công ty P ở Việt Nam mua 100% cổ phiếu đang lưu hành của Công ty S ở Hà Lan. Đơn vị tiền tệ kế toán của Công ty con S là đồng euro (€). Tại ngày mua các chỉ tiêu thuộc nguồn vốn chủ sở hữu của Công ty S trên Bảng cân đối kế toán như sau: - Vốn đầu tư của chủ sở hữu: 14.000 € - Thặng dư vốn cổ phần: 4.000 € - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 2.000 € Bảng cân đối kế toán của Công ty S tại ngày 31/12/2005 như sau: Khoản mục Số tiền (€) Khoản mục Số tiền (€) TÀI SẢN NỢ PHẢI TRẢ 44.000 - Tiền 5.000 - Phải trả người bán 4.000 - Phải thu của khách hàng 3.000 - Vay dài hạn 40.000 - Hàng tồn kho 18.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 22.000 - TSCĐ hữu hình 50.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 14.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (10.000) - Thặng dư vốn cổ phần 4.000 - Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối 4.000 Tổng Tài sản 66.000 Tổng Nguồn vốn 66.000 Tổng hợp doanh thu, thu nhập khác, chi phí và kết quả hoạt động theo báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty S năm 2005 như sau: Số tiền (€) Tổng doanh thu và thu nhập khác 20.000 Tổng chi phí (gồm cả thuế TNDN) (17.000) Lợi nhuận sau thuế TNDN 3.000 Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tại ngày 01/01/2005 2.000 Cổ tức đã trả (Trong năm 2005 công ty S đã trả cổ tức 1.000 €) (1.000) Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tại ngày 31/12/2005 4.000 Tỷ giá giữa đồng Euro và đồng Việt Nam: + Tại thời điểm mua công ty S 01/01/2005 là: 1€ = 20.000 đ. + Tại ngày 31/12/2005 là 1€ = 22.500 đ. + Trung bình cả năm 2005 là 1€ = 21.500 đ. + Tại thời điểm công bố cổ tức là 1€ = 21.000 đ. Để hợp nhất Báo cáo tài chính của Công ty con S vào báo cáo của Tập đoàn, BCTC của Công ty con S phải được chuyển đổi ra đồng Việt Nam như sau :