Điều 2. Mô hình hóa chi tiết nghiệp vụ
2.1. Thu thập yêu cầu phần mềm và phân tích nội dung thông tin dữ liệu 2.1.1. Thu thập, xác định yêu cầu phần mềm 2.1.2. Phân tích nội dung thông tin dữ liệu Trường hợp nhiệm vụ, dự án chỉ có xây dựng ứng dụng phần mềm thì các bước thực hiện và sản phẩm của bước này thực hiện theo bước “2.1.2. Phân tích nội dung thông tin dữ liệu” thuộc Mục 2, Chương I, Phần II Quy trình chi tiết xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường. Trường hợp nhiệm vụ, dự án có cả hạng mục xây dựng cơ sở dữ liệu và xây dựng ứng dụng phần mềm thì bước này chỉ được thực hiện một lần tại bước “2.1.2. Phân tích nội dung thông tin dữ liệu” thuộc Mục 2, Chương I, Phần II thuộc Quy trình chi tiết xây dựng cơ sở dữ liệu tài nguyên và môi trường. Ghi chú: Trường hợp sử dụng phục vụ tính dự toán là trường hợp sử dụng đã được quy đổi theo các yếu tố ảnh hưởng (số lượng giao dịch; ứng dụng cóng nghệ GIS; tính kế thừa) theo mẫu P1.3.
a) Mục đích Xác định các yêu cầu chức năng và phi chức năng của phần mềm.
b) Các bước thực hiện - Thu thập yêu cầu phần mềm + Thu thập yêu cầu chức năng. + Thu thập yêu cầu phi chức năng. - Xác định yêu cầu chức năng + Xác định và mô tả các tác nhân của phần mềm. + Xác định và mô tả các THSD. + Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến độ phức tạp của từng THSD bao gồm: số lượng giao dịch, ứng dụng công nghệ GIS, tính kế thừa. - Xác định yêu cầu phi chức năng + Xác định nhu cầu xây dựng phần mềm. + Xác định độ phức tạp về cài đặt phần mềm. + Xác định yêu cầu về tính bảo mật. + Xác định yêu cầu về tính đa người dùng. + Xác định các yêu cầu phi chức năng khác. - Quy đổi trường hợp sử dụng (phương pháp quy đổi trường hợp sử dụng thực hiện theo Mục 1, Chương III, Phần II)
c) Sản phẩm - Báo cáo thu thập yêu cầu phần mềm (theo mẫu P1.1). - Báo cáo xác định yêu cầu phần mềm (theo mẫu P1.2). - Báo cáo Quy đổi trường hợp sử dụng (theo mẫu P1.3).
2.2. Mô hình hóa chi tiết nghiệp vụ
a) Mục đích - Mô hình hóa chi tiết các quy trình, nghiệp vụ của tổ chức, đơn vị bằng ngôn ngữ UML.
b) Các bước thực hiện - Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ + Xác định danh mục các quy trình nghiệp vụ. + Mô tả chi tiết từng quy trình nghiệp vụ. - Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ (business use-case diagram). + Xác định các THSD nghiệp vụ. + Xác định các tác nhân nghiệp vụ. + Xác định mối quan hệ giữa tác nhân nghiệp vụ và THSD nghiệp vụ. + Xác định mối quan hệ giữa các THSD nghiệp vụ.
c) Sản phẩm - Tài liệu mô hình hóa chi tiết quy trình nghiệp vụ. Trong trường hợp tổ chức, đơn vị đã áp dụng quy trình ISO thì lấy quy trình ISO làm sản phẩm (theo mẫu P2.1). - Tài liệu mô tả biểu đồ THSD nghiệp vụ (theo mẫu P2.2).
2.3. Thiết kế
a) Mục đích Thiết kế chi tiết phần mềm dựa trên các kết quả thu thập, phân tích ở các bước trên. Sản phẩm của bước này được sử dụng cho giai đoạn lập trình và kiểm thử.
b) Các bước thực hiện - Thiết kế kiến trúc phần mềm. - Thiết kế biểu đồ THSD. - Thiết kế biểu đồ hoạt động (activity diagram). - Thiết kế biểu đồ tuần tự (sequence diagram). - Thiết kế biểu đồ lớp (class). - Thiết kế mô hình cơ sở dữ liệu (Thiết kế mô hình cơ sở dữ liệu; Nhập dữ liệu mẫu để kiểm tra mô hình cơ sở dữ liệu): các bước thực hiện và sản phẩm thực hiện theo bước “Thiết kế mô hình cơ sở dữ liệu” thuộc Mục 2, Chương I, Phần II Quy trình xây dựng CSDL trong trường hợp nhiệm vụ, dự án chỉ có xây dựng ứng dụng phần mềm. Trường hợp nhiệm vụ, dự án có cả hai nội dung xây dựng CSDL và xây dựng ứng dụng phần mềm thì các bước “Thiết kế mô hình cơ sở dữ liệu” và “Nhập dữ liệu mẫu để kiểm tra mô hình cơ sở dữ liệu” chỉ thực hiện một lần ở nội dung xây dựng CSDL. - Thiết kế giao diện phần mềm.
c) Sản phẩm - Báo cáo thuyết minh kiến trúc phần mềm (theo mẫu P3.1). - Báo cáo thuyết minh biểu đồ THSD (theo mẫu P3.2). - Báo cáo thuyết minh biểu đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự (theo mẫu P3.3). - Báo cáo thuyết minh biểu đồ lớp (theo mẫu P3.4). - Mô hình cơ sở dữ liệu dưới dạng XML. - Báo cáo thuyết minh mô hình cơ sở dữ liệu (theo mẫu M2.2). - Báo cáo thiết kế giao diện phần mềm.
2.4. Lập trình
a) Mục đích Viết mã nguồn dựa trên các bản thiết kế chi tiết phần mềm.
b) Các bước thực hiện - Viết mã nguồn. - Tích hợp mã nguồn.
c) Sản phẩm Mã nguồn đã được tích hợp.
2.5. Kiểm thử
a) Mục đích Phát hiện các lỗi trong phần mềm để tiến hành sửa chữa nhằm đảm bảo phần mềm đáp ứng các yêu cầu đã đặt ra
b) Các bước thực hiện - Kiểm tra mã nguồn theo quy tắc lập trình (coding convention). - Kiểm tra mức thành phần. - Kiểm tra mức hệ thống,
c) Sản phẩm - Báo cáo kiểm tra theo quy tắc lập trình (theo mẫu P5.1). - Báo cáo kiểm tra các thành phần của hệ thống (theo mẫu P5.2). - Báo cáo kiểm tra toàn bộ hệ thống (theo mẫu P5.3).
2.6. Triển khai
a) Mục đích Đưa phần mềm vào sử dụng trong môi trường thực tế.
b) Các bước thực hiện - Đóng gói phần mềm. - Cài đặt phần mềm. - Xây dựng tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm. - Hướng dẫn sử dụng cho người dùng cuối.
c) Sản phẩm - Tài liệu hướng dẫn cài đặt và sử dụng phần mềm. - Phần mềm đã được đóng gói hoàn chỉnh.
2.7. Quản lý và cập nhật yêu cầu thay đổi
a) Mục đích Ghi nhận các yêu cầu thay đổi và cập nhật các sản phẩm để đáp ứng các yêu cầu thay đổi trong quá trình phát triển phần mềm.
b) Các bước thực hiện - Ghi nhận yêu cầu thay đổi. - Cập nhật các sản phẩm để đáp ứng yêu cầu thay đổi.
c) Sản phẩm Báo cáo yêu cầu thay đổi (theo mẫu P7.1).
2.8. Phục vụ nghiệm thu và giao nộp sản phẩm
a) Mục đích Phục vụ nghiệm thu và bàn giao các sản phẩm đã kiểm tra.
b) Các bước thực hiện - Lập báo cáo tổng kết nhiệm vụ và phục vụ nghiệm thu sản phẩm - Đóng gói các sản phẩm dạng giấy và dạng số - Giao nộp sản phẩm về đơn vị sử dụng và đơn vị chuyên trách công nghệ thông tin theo phân cấp/quy định quản lý để phục vụ quản lý, lưu trữ và đưa vào hệ thống thông tin ngành tài nguyên và môi trường.
c) Sản phẩm - Biên bản bàn giao đã được xác nhận (theo mẫu M7.1). - Báo cáo tổng kết nhiệm vụ và hồ sơ nghiệm thu kèm theo. - Các sản phẩm dạng giấy và dạng số (bảng danh mục các sản phẩm).
2.9. Bảo trì phần mềm
a) Mục đích Bảo trì phần mềm quản lý cơ sở dữ liệu là việc đảm bảo cho phần mềm hoạt động ổn định, có hiệu quả theo thiết kế ban đầu sau khi đã được xây dựng xong.
b) Các bước thực hiện - Chỉnh sửa và khắc phục các lỗi phát sinh trong quá trình sử dụng phần mềm. - Phát hành các bản vá lỗi. - Xử lý sự cố liên quan đến dữ liệu (khôi phục dữ liệu, tối ưu hóa,...).
c) Sản phẩm - Báo cáo bảo trì phần mềm (theo mẫu P9.1). - Bản vá lỗi phần mềm hoặc phần mềm đã được vá lỗi. Bảng danh mục các sản phẩm xây dựng ứng dụng phần mềm TT Tên sản phẩm Tên mâu biêu Dạng lưu trữ 1 Báo cáo thu thập yêu cầu phần mềm P1.1 Số và giấy 2 Báo cáo xác định yêu cầu phần mềm P1.2 Số và giấy 3 Báo cáo quy đổi THSD P1.3 Số và giấy 4 Tài liệu mô hình hóa chi tiết quy trình nghiệp vụ P2.1 Số và giấy 5 Tài liệu mô tả biểu đồ THSD nghiệp vụ P2.2 Số và giấy 6 Báo cáo thuyết minh kiến trúc phần mềm P3.1 Số và giấy 7 Báo cáo thuyết minh biểu đồ THSD P3.2 Số và giấy 8 Báo cáo thuyết minh biểu đồ hoạt động và biểu đồ tuần tự P3.3 Số và giấy 9 Báo cáo thuyết minh biểu đồ lớp P3.4 Số và giấy 10 Mô hình cơ sở dữ liệu dưới dạng XML. Số 11 Báo cáo thuyết minh mô hình cơ sở dữ liệu M2.2 Số và giấy 12 Báo cáo thiết kế giao diện phần mềm. Số và giấy 13 Báo cáo kiểm tra theo quy tắc lập trình P5.1 Số và giấy 14 Báo cáo kiểm tra các thành phần của hệ thống P5.2 Số và giấy 15 Báo cáo kiểm tra toàn bộ hệ thống P5.3 Số và giấy 16 Tài liệu hướng dẫn cài đặt và sử dụng phần mềm Số và giấy 17 Phần mềm đã được đóng gói hoàn chỉnh Số 18 Báo cáo yêu cầu thay đổi P7.1 Số và giấy 19 Biên bản bàn giao đã được xác nhận M8.1 Số và giấy 20 Báo cáo tổng kết nhiệm vụ và hồ sơ nghiệm thu kèm theo Số và giấy 21 Báo cáo bảo trì phần mềm P9.1 Số và giấy 22 Bản vá lỗi phần mềm hoặc phần mềm đã được vá lỗi Số
a) Nội dung công việc - Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ. - Mô hình hóa biểu đồ THSD nghiệp vụ (business use-case diagram).
b) Phân loại khó khăn - Các yếu tố ảnh hưởng + Số lượng THSD; + Số lượng tác nhân hệ thống; + Nhu cầu xây dựng; + Đặc thù lĩnh vực. - Tính điểm theo các yếu tố ảnh hưởng: Bảng số 83 STT Các yếu tố ảnh hưởng Điểm 1 Sô lượng THSD: tối đa 45 điểm 10 20 m >=50 45 2 Số lượng tác nhân hệ thống: tối đa 15 điểm 5 10 m>=7 15 3 Nhu cầu xây dựng: tối đa 25 điểm Mở rộng phần mềm 5 Nâng cấp 15 Xây dựng mới 25 4 Đặc thù lĩnh vực: tối đa 15 điểm Dễ 5 Trung bình 10 Khó 15 - Phân loại khó khăn Căn cứ điểm của từng yếu tố ảnh hưởng, tính tổng số điểm của các yếu tố ảnh hưởng đến bước mô hình hóa chi tiết nghiệp vụ. Tổng số điểm ký hiệu là K, việc phân loại khó khăn được xác định theo bảng sau: Bảng số 84 STT Mức độ khó khăn Khoảng điểm 1 KK1 2 KK2 3 KK3 K>= 75
c) Định biên Bảng số 85 STT Danh mục công việc KS3 Nhóm 1 Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ 2 2 2 Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ 3 3
d) Định mức lao động công nghệ Bảng số 86 Công nhóm/01 THSD STT Danh mục công việc KK1 KK2 KK3 1 Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ 1,6 2 2,6 2 Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ 1,6 2 2,6
đ) Định mức vật tư, thiết bị - Dụng cụ Bảng số 87 Ca/01 THSD STT Dụng cụ ĐVT Thời hạn (tháng) Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ 1 Ghế Cái 96 3,20 4,80 2 Bàn làm việc Cái 96 3,20 4,80 3 Quạt trần 0,1 kW Cái 96 0,54 0,80 4 Đèn neon 0,04 kW Bộ 24 0,80 1,20 5 Ổ ghi đĩa DVD Bộ 60 0,40 0,40 6 Điện năng kW 0,72 1,08 - Thiết bị Bảng số 88 Ca/01 THSD STT Thiết bị ĐVT Công suất (kW) Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ 1 Máy tính để bàn Bộ 0,4 2,40 3,60 2 Máy in laser Cái 0,6 0,17 0,30 3 Điều hoà nhiệt độ Cái 2,2 0,27 0,27 4 Máy photocopy Cái 1,5 0,08 0,15 5 Điện năng kW 14,92 20,45 Ghi chú: Mức dụng cụ, thiết bị trên bảng số 87, 88 tính cho loại KK2, mức cho các loại khó khăn khác tính như sau: KK1 = 0,8 x KK2. KK3 = 1,3 x KK2. - Vật liệu Bảng số 89 STT Vật liệu ĐVT Mô hình hóa chi tiết quy trình, nghiệp vụ Xây dựng biểu đồ THSD nghiệp vụ 1 Giấy in A4 Gram 0,0005 0,0007 2 Mực in laser Hộp 0,0001 0,0001 3 Mực máy photocopy Hộp 0,000025 0,000035 4 Sổ Quyển 0,0500 0,0600 5 Đĩa DVD Cái 0,0200 0,0200 6 Cặp để tài liệu Cái 0,0200 0,0200