Mục II. QUẢN LÝ VÀ SỬ DỤNG VỐN, TÀI SẢN
1. Đầu tư vốn:
1.1. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa được Nhà nước cấp đủ vốn điều lệ ban đầu, không thấp hơn vốn pháp định do Nhà nước quy định theo ngành nghề tại Nghị định số 50/CP ngày 28/8/1996 của Thủ tướng Chính phủ để đầu tư xây dựng, mua sắm tài sản cố định và tài sản lưu động phù hợp với quy mô và nhiệm vụ công ích được giao.
1.2. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa đang hoạt động nếu thiếu vốn so với nhiệm vụ được cấp có thẩm quyền giao (sau khi huy động các nguồn vốn hiện có tại doanh nghiệp) được Nhà nước đầu tư bổ sung vốn như sau: - Trường hợp doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa hoạt động có lãi được xét giảm thuế lợi tức để bổ sung vào vốn của doanh nghiệp theo quy định hiện hành. - Trường hợp không có lãi hoặc sau khi xét giảm thuế lợi tức vẫn không đủ vốn thì được Nhà nước xem xét cấp bổ sung vốn.
1.3. Các thủ tục đầu tư vốn xây dựng cơ bản, cấp vốn lưu động cho doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa thực hiện theo các quy định hiện hành của Nhà nước.
2. Huy động vốn:
2.1. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa được quyền huy động vốn dưới mọi hình thức để phục vụ hoạt động công ích theo quy định của pháp luật, nhưng không được làm thay đổi hình thức sở hữu và bảo đảm đủ các điều kiện sau: - Có phương án gửi cơ quan quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp và cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp. - Được cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp quyết định cho thực hiện huy động vốn (sau khi có ý kiến thống nhất của cơ quan quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp).
2.2. Trường hợp tổ chức kinh doanh ngoài nhiệm vụ công ích được giao, doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa được vay vốn của các tổ chức tín dụng, các doanh nghiệp khác và các cá nhân (kể cả công nhân viên chức trong doanh nghiệp) để phục vụ hoạt động kinh doanh thêm, nhưng phải tuân theo các quy định của pháp luật, không được làm thay đổi hình thức sở hữu.
2.3. Lãi suất huy động vốn được hạch toán vào chi phí sản xuất, dịch vụ nhưng không được cao hơn lãi suất trần cho vay do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố trong thời gian huy động vốn (theo từng ngành nghề).
2.4. Khi huy động vốn phải cân nhắc kỹ hiệu quả kinh tế, đảm bảo sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả, không dùng vốn vay ngắn hạn vào đầu tư xây dựng cơ bản, phải hoạch toán riêng phần vốn đi vay để phục vụ phát triển sản xuất, dịch vụ kinh doanh thêm và phân bổ tiền lãi phải trả theo đúng đối tượng. Doanh nghiệp phải trả gốc và lãi theo đúng cam kết khi huy động vốn.
2.5. Giám đốc doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải chịu trách nhiệm trước Nhà nước về lập phương án huy động vốn, sử dụng vốn không đúng mục đích, không có hiệu quả dẫn đến tổn thất về vốn.
3. Đầu tư vốn ra ngoài doanh nghiệp:
3.1. Khi có nhu cầu sử dụng tài sản, giá trị quyền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất để đầu tư ra ngoài doanh nghiệp, doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải lập phương án góp vốn hoặc giải trình về dự án liên doanh, trình cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp. Sau khi thống nhất với cơ quan quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp, cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp quyết định cho thực hiện.
3.2. Việc đầu tư vốn ra ngoài doanh nghiệp không được làm ảnh hưởng đến nhiệm vụ công ích được giao, phải tuân thủ pháp luật, đản bảo nguyên tắc có hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn, tăng thu nhập. Khi đem giá trị quyền sử dụng đất để đầu tư ra ngoài doanh nghiệp, phải thực hiện theo Luật đất đai.
3.3. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa không được sử dụng vốn Nhà nước để đầu tư kinh doanh tiền tệ như mua trái phiếu, tín phiếu hoặc gửi tiết kiệm.
3.4. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa không được phép đầu tư vào các doanh nghiệp không thuộc sở hữu Nhà nước mà người quản lý điều hành hoặc người sở hữu chính là vợ, chồng, bố, mẹ, con của Giám đốc doanh nghiệp công ích đó. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải mở sổ kế toán theo dõi toàn bộ vốn và tài sản hiện có theo đúng chế độ kế toán, thống kê hiện hành; phản ánh kịp thời, trung thực tình hình sử dụng, biến động của vốn và tài sản trong quá trình hoạt động.
4. Chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, cầm cố tài sản:
4.1. Việc chuyển nhượng, cho thuê, thế chấp, cầm cố tài sản thuộc quyền quản lý của doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải được thủ trưởng cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp quyết định sau khi có ý kiến thoả thuận bằng văn bản của cơ quan quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp.
4.2. Khi nhượng bán tài sản không cần dùng, lạc hậu kỹ thuật để thu hồi vốn, doanh nghiệp phải định giá và tổ chức đấu giá theo quy định của pháp luật, khoản chênh lệch giữa số tiền thu được do nhượng bán tài sản với giá trị còn lại trên sổ kế toán và chi phí nhượng bán được hạch toán vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
4.3. Đối với những tài sản cho thuê hoạt động nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng và tăng thu nhập, doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa vẫn phải trích khấu hao theo chế độ quy định, phải theo dõi và thu hồi tài sản khi hết thời hạn cho thuê.
4.4. Những tài sản đem cầm cố, thế chấp để vay vốn tại các tổ chức tín dụng phải thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục quy định của pháp luật.
4.5. Doanh nghiệp công ích đường thủy nội địa không được cầm cố, thế chấp, cho thuê các tài sản đi mượn, đi thuê, nhận giữ hộ, nhận cầm cố, nhận thế chấp... của doanh nghiệp khác nếu không được sự đồng ý của chủ sở hữu những tài sản đó.
5. Thanh lý tài sản:
5.1. Đối với những máy móc, thiết bị, tài sản chủ yếu có tính chất quyết định đến hoạt động của doanh nghiẹp công ích đường thuỷ nội địa (có danh mục kèm theo), khi thanh lý phải được cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp và cơ quan quản lý vốn và tài sản Nhà nước tại doanh nghiệp cho phép bằng văn bản.
5.2. Việc thanh lý đối với những tài sản khác được thực hiện như đối với doanh nghiệp Nhà nước hoạt động kinh doanh.
5.3. Doanh nghiệp phải thành lập Hội đồng thanh lý tài sản, trường hợp sử dụng phụ tùng, phế liệu thu hồi từ tài sản thanh lý cho sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp phải tổ chức định giá, nếu bán tài sản thanh lý phải tổ chức đấu giá theo quy định của pháp luật. Khoản chênh lệch giữa số tiền thu được do thanh lý tài sản với giá trị còn lại trên sổ kế toán của tài sản thanh lý và chi phí thanh lý được hạch toán vào kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
5.4. Đối với những tài sản không phải trích khấu hao khi nhượng bán, thanh lý, phần thu được do nhượng bán, thanh lý (sau khi trừ các chi phí nhượng bán, thanh lý), doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải nộp toàn bộ vào Ngân sách Nhà nước.
6. Trách nhiệm và xử lý tổn thất tài sản:
6.1. Tài sản tổn thất do nguyên nhân chủ quan thì người gây ra phải chịu trách nhiệm bồi thường.
6.2. Nếu tổn thất do nguyên nhân khách quan, với những tài sản đã mua bảo hiểm thì được tổ chức bảo hiểm bồi thường.
6.3. Tổn thất còn lại (sau khi trừ khoản thu bồi thường của người gây ra và tiền bồi thường của tổ chức bảo hiểm), doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa được dùng quỹ dự phòng tài chính (nếu có) để bù đắp, nếu thiếu được hạch toán vào chi phí kinh doanh.
6.4. Các trường hợp tổn thất tài sản do nguyên nhân bất khả kháng (thiên tai, hoả hoạn...) doanh nghiệp công ích lập phương án báo cáo cơ quan quyết định thành lập doanh nghiệp và cơ quan tài chính để xử lý hoặc báo cáo Thủ tướng Chính phủ quyết định. Sau khi xử lý tổn thất, doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa phải điều chỉnh lại sổ sách kế toán theo quyết định xử lý.
7. Việc giao vốn, trách nhiệm bảo toàn vốn, đánh giá lại tài sản, quản lý các khoản công nợ, doanh nghiệp công ích thực hiện như quy định của Nhà nước đối với doanh nghiệp Nhà nước hoạt động kinh doanh.
8. Doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa thực hiện trích và sử dụng khấu hao tài sản cố định (đối với tài sản phải trích khấu hao) theo quy định của Bộ Tài chính. Toàn bộ khấu hao tài sản cố định được để lại tái đầu tư, đổi mới, thay thế tài sản cố định để sử dụng cho nhu cầu hoạt động của doanh nghiệp công ích đường thuỷ nội địa. Việc sử dụng vốn khấu hao để lại phải theo đúng các quy định của Bộ Tài chính. Đối với những tài sản không phải trích khấu hao, doanh nghiệp công ích đường thủy nội địa vẫn phải mở sổ sách quản lý, theo dõi và phản ánh giá trị hao mòn theo quy định.