Mục I. TÌNH HÌNH ĐỜI SỐNG VĂN HÓA TINH THẦN CÔNG NHÂN. Thực hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước trong những năm qua, nhất là sau hơn 15 năm thực hiện Quy chế khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao theo Nghị định số 36/CP ngày 24/4/1997 của Chính phủ, tính đến 20/11/2013, cả nước có 289 khu công nghiệp, trong đó có 184 khu công nghiệp đã đi vào hoạt động và đã thể hiện được vai trò của mình đối với sự phát triển bền vững trong tiến trình đẩy mạnh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Theo số liệu năm 2012, các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đóng góp cho ngân sách khoảng 20.000 tỷ đồng. Hiện tại cả nước có 44 công đoàn khu công nghiệp, khu chế xuất nằm trên địa bàn 41 tỉnh, thành phố với tổng số 3.742 công đoàn cơ sở, hơn 1,6 triệu lao động, trong đó có hơn 1,074 triệu đoàn viên. Sau hơn 5 năm thực hiện Nghị quyết số 20 Hội nghị lần thứ Sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước”, đoàn viên, CNVCLĐ ngày càng phát triển cả về số lượng và chất lượng, tin tưởng vào đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; cần cù lao động, có lối sống giản dị, lành mạnh, có ý chí vươn lên trong học tập nâng cao trình độ văn hóa, chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp, yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp; tham gia tích cực các hoạt động văn hóa tinh thần; công tác xây dựng đời sống văn hóa công nhân ở các khu công nghiệp, bước đầu được các địa phương, doanh nghiệp quan tâm. Đến nay, cả nước đã có 27 Nhà văn hóa lao động cấp tỉnh; hơn 20 Nhà văn hóa lao động cấp huyện; trên 100 Nhà văn hóa công nhân lao động trong các doanh nghiệp; gần 2.000 đội văn nghệ quần chúng của công nhân. Bên cạnh những kết quả đạt được cũng còn những tồn tại như: Tác phong công nghiệp trong công nhân lao động còn nhiều hạn chế; điều kiện sinh hoạt văn hóa, thể thao của công nhân còn thiếu thốn; mức thụ hưởng về văn hóa của công nhân rất thấp; môi trường văn hóa ở nhiều nơi chưa lành mạnh; Theo số liệu báo cáo và qua khảo sát của các Liên đoàn Lao động các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao cho công nhân ở các khu công nghiệp chưa cao, chỉ có 28% doanh nghiệp tổ chức các cuộc giao lưu, liên hoan nghệ thuật hội diễn văn nghệ; 31% doanh nghiệp tổ chức luyện tập, thi đấu thể thao; 49% doanh nghiệp tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật; 29% doanh nghiệp tổ chức tham quan du lịch; 21% doanh nghiệp duy trì hoạt động của các câu lạc bộ theo sở thích; vì thế trong thời gian qua đã xuất hiện những vấn đề đáng lo ngại của công nhân ở các khu công nghiệp, như tình trạng công nhân lao động chưa yên tâm làm việc lâu dài, gắn bó với doanh nghiệp, di chuyển lao động giữa các doanh nghiệp lên tới 20 - 40%. Thiếu trầm trọng cơ sở vật chất dành cho nuôi dạy, giáo dục con CNLĐ và thiết chế văn hóa để hoạt động nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của CNLĐ khu công nghiệp, khu chế xuất và cụm công nghiệp. Đại bộ phận công nhân lao động ở các khu nhà trọ chưa có nhiều các phương tiện văn hóa cần thiết về nghe, nhìn, sách báo, điều kiện sinh hoạt văn hóa. Nguyên nhân do chính sách đầu tư cho khu công nghiệp chưa đầy đủ, hầu hết các khu công nghiệp chưa có quy hoạch về xây dựng nhà ở, cơ sở hạ tầng xã hội và các thiết chế văn hóa phục vụ công nhân lao động. Hệ thống thiết chế văn hóa của Công đoàn chưa được Nhà nước đầu tư kinh phí thường xuyên nên chưa đáp ứng được nhu cầu của người lao động. Các hoạt động văn hóa, thể thao do các cấp Công đoàn chưa tổ chức đa dạng. Từ tình hình trên, tổ chức Công đoàn cần đề cao vai trò của mình trong việc nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của đoàn viên, công nhân lao động, đặc biệt ở khu công nghiệp, khu chế xuất, nơi tập trung đông công nhân lao động.