Điều 28. Tổ chức thực hiện điều tra thoái hóa đất
1. Bộ Tài nguyên và Môi trường có trách nhiệm: 1. Quy định về số lượng điểm lấy mẫu đất phân tích, điểm điều tra xác định các loại hình thoái hóa và phiếu điều tra tình hình sử dụng đất nông nghiệp Bảng 1: Diện tích trung bình cần điều tra một điểm đối với các cấp thực hiện điều tra thoái hóa đất Khu vực điều tra Diện tích điều tra (ha) Điều tra thoái hóa đất kỳ đầu Điều tra thoái hóa đất kỳ bổ sung Cấp tỉnh Cấp vùng Cấp tỉnh Cấp vùng Đồng bằng, ven biển 240 480 720 1.440 Trung du miền núi 480 960 1.440 2.880
a) Tổ chức thực hiện điều tra thoái hóa đất của cả nước, các vùng theo định kỳ và theo chuyên đề;
b) Chỉ đạo việc thực hiện và tổng hợp kết quả điều tra thoái hóa đất của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương;
c) Tổng hợp, công bố báo cáo kết quả điều tra diện tích đất bị thoái hóa của cả nước theo định kỳ.
2. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm tổ chức thực hiện và công bố kết quả điều tra thoái hóa đất trên địa bàn; gửi kết quả về Bộ Tài nguyên và Môi trường để tổng hợp. 2. Quy định về các phương pháp sử dụng trong điều tra thoái hóa đất Các phương pháp chủ yếu được sử dụng trong điều tra thoái hóa đất gồm:
3. Trong quá trình thực hiện nếu có vướng mắc thì phản ánh kịp thời về Bộ Tài nguyên và Môi trường để xem xét, quyết định./. PHỤ LỤC CÁC QUY ĐỊNH VỀ PHƯƠNG PHÁP THỰC HIỆN, CHỈ TIÊU PHÂN CẤP ĐÁNH GIÁ TRONG ĐIỀU TRA THOÁI HÓA ĐẤT (Ban hành kèm theo Thông tư số 14/2012/TT-BTNMT ngày 26 tháng 11 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành Quy định kỹ thuật điều tra thoái hóa đất) 3. Quy định về việc xây dựng bản đồ thoái hóa đất
1.1. Khu vực đồng bằng, ven biển Số lượng điểm lấy mẫu đất phân tích; số lượng điểm điều tra xác định các loại hình thoái hóa và số lượng phiếu điều tra tình hình sử dụng đất nông nghiệp: Điểm lấy mẫu đất phân tích; điểm điều tra suy giảm độ phì nhiêu và mặn, phèn hóa; điểm điều tra khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa; điểm điều tra kết von, đá ong hóa và số lượng phiếu điều tra tình hình sử dụng đất nông nghiệp = tổng số điểm điều tra/5. Các mẫu đất được lấy ở vùng đồng bằng phân tích theo các chỉ tiêu sau: dung trọng, độ chua của đất (pHKCl), chất hữu cơ tổng số (OM%), thành phần cơ giới (cát, cát mịn, limon, sét), dung tích hấp thu (CEC), nitơ tổng số (N%), phốt pho tổng số (P2O5%), kali tổng số (K2O%). Các mẫu đất được lấy ở vùng ven biển phân tích theo các chỉ tiêu sau: dung trọng, độ chua của đất (pHKCl), chất hữu cơ tổng số (OM%), thành phần cơ giới (cát, cát mịn, limon, sét), dung tích hấp thu (CEC), nitơ tổng số (N%), phốt pho tổng số (P2O5%), kali tổng số (K2O%), lưu huỳnh tổng số và tổng số muối tan.
1.2. Khu vực trung du, miền núi Số lượng điểm lấy mẫu đất phân tích, điểm điều tra xác định các loại hình thoái hóa và số lượng phiếu điều tra tình hình sử dụng đất nông nghiệp: Điểm lấy mẫu đất phân tích và điều tra kết von, đá ong hóa; điểm điều tra suy giảm độ phì nhiêu; điểm điều tra xói mòn; điểm điều tra khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa và số lượng phiếu điều tra tình hình sử dụng đất nông nghiệp = tổng số điểm điều tra/5. Các mẫu đất được lấy ở vùng trung du, miền núi phân tích theo các chỉ tiêu sau: dung trọng, độ chua của đất (pHKCl), chất hữu cơ tổng số (OM%), thành phần cơ giới (cát, cát mịn, limon, sét), dung tích hấp thu (CEC), nitơ tổng số (N%), phốt pho tổng số (P2O5%), kali tổng số (K2O%).
2.1. Phương pháp điều tra, thu thập thông tin, tài liệu, số liệu thứ cấp: thu thập thông tin, tài liệu, số liệu, bản đồ tại các cơ quan chuyên môn của địa phương và các bộ ngành Trung ương.
2.2. Phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (MCE) áp dụng trong tổng hợp đánh giá độ phì nhiêu của đất, đất bị suy giảm độ phì và đất bị thoái hóa.
2.3. Phương pháp điều tra theo tuyến và điều tra điểm được áp dụng trong điều tra phục vụ xây dựng các bản đồ chuyên đề: bản đồ độ phì nhiêu của đất; bản đồ đất bị suy giảm độ phì; bản đồ đất bị xói mòn; bản đồ đất bị khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa; bản đồ đất bị kết von, đá ong hóa; bản đồ đất bị mặn hóa, phèn hóa.
2.4. Phương pháp điều tra nhanh nông thôn (RRA) theo mẫu phiếu được sử dụng trong điều tra thu thập thông tin về mức độ đầu tư cho các loại sử dụng đất nông nghiệp, tình hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, diễn biến năng suất cây trồng trong năm (05) năm trở lại đây, các vấn đề có liên quan đến quá trình hình thành và nguyên nhân thoái hóa đất.
2.5. Phương pháp toán thống kê được áp dụng trong xử lý tổng hợp số liệu.
2.6. Phương pháp chuyên khảo: tham khảo ý kiến các chuyên gia trong ngành và các cán bộ quản lý đất đai cơ sở có kinh nghiệm.
2.7. Các phương pháp xây dựng bản đồ. - Phương pháp xây dựng bản đồ xói mòn do mưa: sử dụng phương trình mất đất phổ dụng của Wishmeier & Smith. - Phương pháp nội suy: nội suy (Krigging; IDW) để xác định các giá trị liên tục về phân bố lượng mưa, nắng, nhiệt độ, độ ẩm cho toàn bộ địa bàn điều tra (phục vụ xây dựng bản đồ đất bị xói mòn do mưa và bản đồ đất bị khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa). - Phương pháp số hóa bằng phần mềm MicroStation và MapInfo. - Phương pháp chồng xếp trong GIS: chồng xếp các bản đồ thành phần dạng vector để có bản đồ chứa các lớp thông tin tổng hợp.
3.1. Chỉnh lý bản đồ đất và xây dựng bản đồ độ phì nhiêu của đất 3.1.1. Chỉnh lý bản đồ đất (theo sơ đồ 1) Phân cấp từng nhóm chỉ tiêu dùng trong chỉnh lý bản đồ đất được thể hiện theo bảng dưới đây: Bảng 2: Các nhóm chỉ tiêu chỉnh lý bản đồ đất Nhóm chỉ tiêu Chia theo tỷ lệ bản đồ 1/250.000 1/100.000-1/50.000 I. Nhóm các chỉ tiêu về đất 1. Loại đất 1. Nhóm đất phụ (tổ hợp các đơn vị đất có đặc điểm sử dụng tương tự). Đơn vị đất 2. Độ dầy tầng đất mịn ≥ 50 - 100 cm ≥ 100 cm 2. Độ dầy tầng đất mịn ≥ 50 - 100 cm ≥ 100 cm 3. Thành phần cơ giới Nhẹ Trung bình Nặng II. Nhóm các chỉ tiêu về địa hình 1. Độ dốc 0 - 30 ≥ 3 - 80 ≥ 8 - 150 ≥ 15 - 250 ≥ 250 1. Độ dốc (đối với vùng đồi núi) 0 - 30 ≥ 3 - 80 ≥ 8 - 150 ≥ 15 - 250 ≥ 250 2. Địa hình tương đối Cao Trung bình Thấp Sơ đồ 1: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN CHỈNH LÝ BẢN ĐỒ ĐẤT 3.1.2. Xây dựng bản đồ độ phì nhiêu của đất (theo sơ đồ 2) Phân cấp từng nhóm chỉ tiêu dùng trong xây dựng bản đồ độ phì nhiêu của đất được thể hiện theo bảng dưới đây: Bảng 3: Các nhóm chỉ tiêu xây dựng bản đồ độ phì nhiêu của đất chia theo mức độ chi tiết của bản đồ Nhóm chỉ tiêu Chia theo tỷ lệ bản đồ 1/250.000 1/100.000-1/50.000 I. Nhóm các chỉ tiêu về đất 1. Loại đất 1. Nhóm đất phụ (tổ hợp các đơn vị đất có đặc điểm sử dụng tương tự). Đơn vị đất. II. Nhóm các chỉ tiêu về chế độ nước 1. Chế độ tưới Không tưới Có tưới 1. Chế độ tưới Tưới chủ động Tưới bán chủ động Tưới nhờ nước trời 2. Xâm nhập mặn (tháng/năm) ≥ 1 - 3 ≥ 3 - 5 ≥ 5 2. Xâm nhập mặn (tháng/năm) ≥ 1 - 3 ≥ 3 - 5 ≥ 5 III. Nhóm các chỉ tiêu về tính chất hoá học của đất 1. Độ chua của đất (pHKCl) ≥ 6,0 - ≤ 7,0 ≥ 4,0 - 5,0 và ≥ 5,0 - ≤ 6,0 1. Độ chua của đất (pHKCl) ≥ 6,0 - ≤ 7,0 ≥ 4,0 - 5,0 và ≥ 5,0 - ≤ 6,0 2. Chất hữu cơ tổng số (OM%) 2. Chất hữu cơ tổng số (OM%) Vùng đồng bằng Vùng đồi núi Vùng đồng bằng Vùng đồi núi ≥ 2 ≥ 4,0 ≥ 2 ≥ 4,0 ≥ 1 - 2 ≥ 2,0 - 4,0 ≥ 1 - 2 ≥ 2,0 - 4,0 3. Dung tích hấp thu (lđl/100g đất) ≥ 25 ≥ 10 - 25 3. Dung tích hấp thu (lđl/100g đất) ≥ 25 ≥ 10 - 25 4. Nitơ tổng số (%) 4. Nitơ tổng số (%) Vùng đồng bằng Vùng đồi núi Vùng đồng bằng Vùng đồi núi ≥ 0,15 ≥ 0,20 ≥ 0,15 ≥ 0,20 ≥ 0,08 - 0,15 ≥ 0,10 - 0,20 ≥ 0,08 - 0,15 ≥ 0,10 - 0,20 5. Phốt pho tổng số (%) ≥ 0,10 ≥ 0,06 - 0,10 5. Phốt pho tổng số (%) ≥ 0,10 ≥ 0,06 - 0,10 6. Kali tổng số (%) ≥ 2,0 ≥ 1,0 - 2,0 6. Kali tổng số (%) ≥ 2,0 ≥ 1,0 - 2,0 7. Tổng số muối tan (%) ≥ 0,25 - 0,75 ≥ 0,75 7. Tổng số muối tan (%) ≥ 0,25 - 0,75 ≥ 0,75 8. Lưu huỳnh tổng số (%) ≥ 0,06 - 0,24 ≥ 0,24 8. Lưu huỳnh tổng số (%) ≥ 0,06 - 0,24 ≥ 0,24 Kết quả tổng hợp đánh giá độ phì nhiêu của đất theo phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (MCE) thể hiện theo các mức: đất có độ phì nhiêu cao, đất có độ phì nhiêu trung bình và đất có độ phì nhiêu thấp. Sơ đồ 2: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐỘ PHÌ NHIÊU CỦA ĐẤT
3.2. Xây dựng bản đồ loại sử dụng đất nông nghiệp (theo sơ đồ 3) Bảng 4. Phân loại các loại sử dụng đất nông nghiệp theo tỷ lệ bản đồ Hệ thống canh tác Tỷ lệ bản đồ 1/250.000 1/100.000 - 1/50.000 Nhờ mưa 1/. Đất ruộng lúa, lúa màu 1/. Đất chuyên lúa nước 2/. Đất lúa + màu 3/. Đất lúa + thủy sản 2/. Đất nương rẫy 4/. Đất nương rẫy 3/. Đất trồng cây hàng năm khác 5/. Đất chuyên màu và cây công nghiệp hàng năm 4/. Đất chuyên cói, bàng 6/. Đất chuyên cói, bàng 5/. Đất cỏ dùng vào chăn nuôi 7/. Đất cỏ dùng vào chăn nuôi 6/. Đất trồng cây lâu năm 8/. Đất trồng cây ăn quả 9/. Đất trồng cây công nghiệp lâu năm và cây lâu năm khác 7/. Đất lâm nghiệp 10/. Đất rừng tự nhiên 11/. Đất rừng trồng 12/. Đất khoanh nuôi, phục hồi rừng Có tưới 1/. Đất ruộng lúa, lúa màu 1/. Đất chuyên lúa nước 2/. Đất 2 vụ lúa + 1 vụ màu 3/. Đất 1 lúa + 2 màu 4/. Đất 1 lúa + 1 màu 2/. Đất ruộng lúa + thủy sản 5/. Đất 2 lúa + thủy sản 6/. Đất 1 lúa + thủy sản 3/. Đất trồng cây trồng cạn ngắn ngày 7/. Đất trồng cây trồng cạn ngắn ngày 4/. Đất trồng cây lâu năm 8/. Đất trồng cây ăn quả 9/. Đất trồng cây công nghiệp lâu năm và cây lâu năm khác 5/. Đất nuôi trồng thuỷ sản 10/. Đất nuôi trồng thuỷ sản ngọt 11/. Đất nuôi trồng thuỷ sản mặn, lợ 6/. Đất làm muối 12/. Đất làm muối Sơ đồ 3: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ LOẠI SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP
3.3. Xây dựng các bản đồ thoái hóa đất theo chuyên đề Tùy theo đặc điểm của từng tỉnh, vùng xây dựng các bản đồ chuyên đề như sau: Vùng trung du, miền núi: bản đồ đất bị xói mòn; bản đồ đất bị khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa; bản đồ đất bị kết von, đá ong hóa; bản đồ đất bị suy giảm độ phì. Vùng đồng bằng, ven biển: bản đồ đất bị suy giảm độ phì; bản đồ đất bị khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa; bản đồ đất bị kết von; bản đồ đất bị mặn hóa, phèn hóa (nếu có). 3.3.1. Xây dựng bản đồ đất bị suy giảm độ phì (sơ đồ 4) * Phân cấp các chỉ tiêu đánh giá đất bị suy giảm độ phì + Đất bị chua hoá (suy giảm pHKCl) Bảng 5: Phân cấp đánh giá đất bị chua hoá Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) Ký hiệu Không suy giảm ≤ 0 SgPN Suy giảm nhẹ 0 - 0,5 SgP1 Suy giảm trung bình ≥ 0,5 - 1 SgP2 Suy giảm nặng ≥ 1 SgP3 + Suy giảm chất hữu cơ tổng số (OM%) Bảng 6: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm chất hữu cơ tổng số Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) (%) Ký hiệu Vùng đồng bằng Vùng đồi núi Không suy giảm ≤ 0 ≤ 0 SgON Suy giảm nhẹ 0 - 0,5 0 - 1 SgO1 Suy giảm trung bình ≥ 0,5 - 1 ≥ 1 - 2 SgO2 Suy giảm nặng ≥ 1 ≥ 2 SgO3 + Suy giảm dung tích hấp thu (CEC) Bảng 7: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm dung tích hấp thu Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) (lđl/100g đất) Ký hiệu Không suy giảm ≤ 0 SgCN Suy giảm nhẹ 0 - 5 SgC1 Suy giảm trung bình ≥ 5 - 10 SgC2 Suy giảm nặng ≥ 10 SgC3 + Suy giảm nitơ tổng số (N%) Bảng 8: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm Nitơ tổng số Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) (%) Ký hiệu Vùng đồng bằng Vùng đồi núi Không suy giảm ≤ 0 ≤ 0 SgNN Suy giảm nhẹ 0 - 0,03 0 - 0,05 SgN1 Suy giảm trung bình ≥ 0,03 - 0,07 ≥ 0,05 - 0,1 SgN2 Suy giảm nặng ≥ 0,07 ≥ 0,1 SgN3 + Suy giảm hàm lượng phốt pho tổng số (P2O5%) Bảng 9: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm phốt pho tổng số Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) (%) Ký hiệu Không suy giảm ≤ 0 SgPN Suy giảm nhẹ 0 - 0,02 SgP1 Suy giảm trung bình ≥ 0,02 - 0,04 SgP2 Suy giảm nặng ≥ 0,04 SgP3 + Suy giảm hàm lượng kali tổng số (K2O%) Bảng 10: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm kali tổng số Mức đánh giá Khoảng biến động (Δ) (%) Ký hiệu Không suy giảm ≤ 0 SgKN Suy giảm nhẹ 0 - 0,5 SgK1 Suy giảm trung bình ≥ 0,5 - 1 SgK2 Suy giảm nặng ≥ 1 SgK3 * Tổng hợp đánh giá đất bị suy giảm độ phì Kết quả tổng hợp đánh giá đất bị suy giảm độ phì theo phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (MCE) thể hiện theo các mức: không suy giảm, suy giảm nhẹ, suy giảm trung bình và suy giảm nặng. Bảng 11: Phân cấp đánh giá đất bị suy giảm độ phì STT Mức độ suy giảm Ký hiệu 1 Không suy giảm SgN 2 Suy giảm nhẹ Sg1 3 Suy giảm trung bình Sg2 4 Suy giảm nặng Sg3 Sơ đồ 4: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐẤT BỊ SUY GIẢM ĐỘ PHÌ 3.3.2. Xây dựng bản đồ đất bị xói mòn do mưa (sơ đồ 5) Xây dựng bản đồ đất bị xói mòn do mưa theo phương trình mất đất phổ dụng của Wischmeier và Smith: A = R.K.L.S.C.P A: Lượng đất mất trung bình hàng năm chuyển tới chân sườn (kg/m2.năm) R: Hệ số xói mòn do mưa (KJ.mm/m2.h.năm) K: Hệ số xói mòn của đất (kg.h/KJ.mm) L: Hệ số chiều dài sườn dốc S: Hệ số độ dốc C: Hệ số lớp phủ thực vật và quản lý đất P: Hệ số do áp dụng các biện pháp canh tác bảo vệ đất Lượng đất mất trung bình hàng năm chuyển tới chân sườn được phân ngưỡng theo tiêu chuẩn Việt Nam như sau: Bảng 12: Phân cấp đánh giá đất bị xói mòn Cấp xói mòn Lượng đất bị xói mòn (tấn/ha/năm) Ký hiệu Không xói mòn 0 XmN Xói mòn yếu Xm1 Xói mòn trung bình ≥ 10 - 50 Xm2 Xói mòn mạnh ≥ 50 Xm3 Nguồn: TCVN 5299 - 2009 Sơ đồ 5: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐẤT BỊ XÓI MÕN DO MƯA 3.3.3. Xây dựng bản đồ đất bị khô hạn, hoang mạc hóa, sa mạc hóa (sơ đồ 6) * Tính chỉ số khô hạn theo các trạm đo Chỉ số khô hạn (Kth) = K1 = Lượng bốc hơi (E0(th)) Lượng mưa (R(th)) Trong đó: Kth: chỉ số khô hạn tháng R(th): Lượng mưa bình quân tháng E0(th): Lượng bốc hơi bình quân tháng Lượng bốc hơi khả năng (E0) được xác định theo công thức thực nghiệm của Ivanốp như sau: E0 = 0,0018 x (T+25)2 x (100-U) T là nhiệt độ không khí (0C), U là độ ẩm không khí tương đối (%), 0,0018 là hệ số kinh nghiệm không đổi * Tính chỉ số hoang mạc hóa, sa mạc hóa được tính theo các trạm đo Chỉ số hoang mạc hóa, sa mạc hóa (K2) được tính bằng lượng mưa trung bình năm trên lượng bốc hơi. Chỉ số hoang mạc hóa, sa mạc hóa = K2 = Lượng mưa (R(n)) Lượng bốc hơi (E0(n)) R(n): Lượng mưa bình quân năm E0(n): Lượng bốc hơi bình quân năm Đất bị hoang mạc hóa, sa mạc hóa có K2 = 0,05 - 0,65. * Phân cấp xác định mức độ khô hạn Bảng 13: Phân cấp đánh giá đất bị khô hạn theo chỉ số khô hạn và số tháng khô hạn STT Mức độ khô hạn Số tháng khô hạn Chỉ số khô hạn (K1) Ký hiệu 1 Không hạn KhN 2 Hạn nhẹ ≥ 2 - 3 ≥ 1 - 2 Kh1 3 Hạn trung bình ≥ 3 - 5 ≥ 2 - 4 Kh2 4 Hạn nặng ≥ 5 ≥ 4 Kh3 * Xác định mức độ hoang mạc hóa, sa mạc hóa Bảng 14: Phân mức đánh giá mức độ hoang mạc hoá, sa mạc hoá Chỉ tiêu Nặng Trung bình Nhẹ Hoang mạc cát Hoang mạc đá Hoang mạc muối Hoang mạc đất cằn Khí hậu, thủy văn Nắng: 2.000 giờ Nắng: 2.000 giờ Nắng: 2.000 giờ Nắng: 2.000 giờ Khu vực có nhịp điệu mùa mưa thu - đông trong 3 tháng với lượng mưa trung bình nhiều năm nhỏ hơn 800 mm; có 5 - 7 tháng khô hạn và nhiệt độ trung bình lớn hơn 25oC Khu vực có nhịp điệu mùa mưa thu - đông trong 3 tháng với lượng mưa trung bình nhiều năm nhỏ hơn 800 mm; có 3 - 5 tháng khô hạn và nhiệt độ trung bình lớn hơn 25oC Tổng nhiệt độ năm: 9.000 oC Tổng nhiệt độ năm: 9.000 oC Tổng nhiệt độ năm: 9.000 oC Tổng nhiệt độ năm: 9.000 oC Mưa: có không dưới 6 tháng lượng mưa dưới 100 mm Mưa: có không dưới 6 tháng lượng mưa dưới 100 mm Mưa: có không dưới 6 tháng lượng mưa dưới 100 mm Mưa: có không dưới 6 tháng lượng mưa dưới 100 mm Loại đất - Đất cồn cát, cát không ổn định, gắn kết kém - Đất cát nghèo mùn và các chất dinh dưỡng N, P, K Đất xói mòn trơ sỏi đá, hốc đá hoặc núi đá trọc Đất làm ruộng muối hoặc đất mặn ven biển (tổng số muối tan đạt trên 0,25%) - Đất xám bạc màu trên phù sa cổ hoặc trên đá cát, đất cát đỏ, đất đỏ và xám nâu vùng bán khô hạn; - Cấu trúc đất tầng mặt bị phá vỡ tạo thành bụi, ít gắn kết, mùa khô dễ bị gió cuốn, mùa mưa dễ bị rửa trôi; đất lẫn nhiều sỏi đá; - Đất nghèo mùn và các chất dinh dưỡng; tầng sâu xuất hiện laterit hóa hình thành kết von, đá ong - Đất xám bạc màu bị rửa trôi mạnh ở vùng bán sơn địa; - Cấu trúc tầng mặt bị phá vỡ cấu trúc thành dạng bột, bụi và tầng bền dưới thường có kết von, đá ong; - Đất nghèo mùn và các chất dinh dưỡng. - Đất phù sa ven sông; - Đất vùng rừng đầu nguồn Thảm thực vật - Cây bụi có gai, xương rồng, cây chịu hạn - Đất không canh tác; đất trống đồi núi trọc;… Cây chịu hạn hoặc cây bụi trong hốc đá (thuộc kiểu rừng sinh thái nửa rụng lá) Đất hoang hóa có cỏ ưa mặn Cây bụi thưa thớt, có gai, cây xương rồng là loài đặc trưng - Không còn độ che phủ của cây rừng hoặc có rừng tái sinh nghèo, rừng khộp nghèo, đất trống có cỏ, đất trống có cây bụi, đất trống có cây gỗ mọc rải rác; - Đất trồng cây màu hàng năm canh tác nhờ nước trời Vùng canh tác cây hàng năm khác Sơ đồ 6: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐẤT BỊ KHÔ HẠN, HOANG MẠC HÓA, SA MẠC HÓA 3.3.4. Xây dựng bản đồ đất bị kết von, đá ong hóa (sơ đồ 7) * Các chỉ tiêu xác định kết von, đá ong hóa - Hình dạng hạt kết von: tròn, phiến dẹt, củ gừng, củ ấu * Đánh giá đất bị kết von, đá ong hóa Bảng 15: Phân mức đánh giá đất bị kết von Stt Mức độ Ký hiệu Giá trị 1 Không kết von KvN Không xuất hiện kết von 2 Kết von nhẹ Kv1 3 Kết von trung bình Kv2 Số lượng kết von 5 - 15% kích thước trung bình, xuất hiện ở tầng đất dưới 30 - 70 cm trở xuống 4 Kết von nặng Kv3 Số lượng kết von > 15%, kích thước kết von thô, vết đốm gỉ ≥ 20 mm và xuất hiện ở tầng đất 0 - 30 cm hay toàn bộ phẫu diện Nguồn: Sổ tay điều tra, đánh giá phân loại đất - Hội KHĐVN - 1999 Sơ đồ 7: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐẤT BỊ KẾT VON, ĐÁ ONG HÓA 3.3.5. Xây dựng bản đồ đất bị mặn hóa, phèn hóa (sơ đồ 8) Đánh giá mức độ đất bị mặn hóa, phèn hóa Bảng 16: Phân mức đánh giá đất bị mặn hoá, phèn hoá Loại hình thoái hóa Khoảng biến động (Δ1) (TSMT%) Phân mức Ký hiệu Mặn hóa Không mặn hóa MhN ≥ 0,25 - 0,5 Mặn hóa nhẹ Mh1 ≥ 0,5 - 0,75 Mặn hóa trung bình Mh2 ≥ 0,75 Mặn hóa nặng Mh3 Khoảng biến động (Δ 2) (SO42-%) Phân mức Ký hiệu Phèn hóa Không phèn hóa PhN ≥ 0,06 - 0,16 Phèn hóa nhẹ Ph1 ≥ 0,16 - 0,24 Phèn hóa trung bình Ph2 ≥ 0,24 Phèn hóa nặng Ph3 Ghi chú: Khoảng biến động Δ1: là giá trị chênh lệch TSMT(%) giữa kết quả phân tích hàm lượng TSMT(%) trong đất đã có trong quá khứ và kết quả phân tích hàm lượng TSMT(%) trong đất tại thời điểm thực hiện điều tra thoái hóa đất. Khoảng biến động Δ2: là giá trị chênh lệch SO42-(%) giữa kết quả phân tích hàm lượng SO42-(%) trong đất đã có trong quá khứ và kết quả phân tích hàm lượng SO42-(%) trong đất tại thời điểm thực hiện điều tra thoái hóa đất. Sơ đồ 8: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ ĐẤT BỊ MẶN HÓA, PHÈN HÓA
3.4. Xây dựng bản đồ thoái hóa đất (theo sơ đồ 9) * Chồng xếp các bản đồ thoái hóa đất chuyên đề * Tổng hợp đánh giá đất bị thoái hóa Kết quả tổng hợp đánh giá đất bị thoái hóa theo phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (MCE) thể hiện theo các mức: không thoái hóa, thoái hóa nhẹ, thoái hóa trung bình và thoái hóa nặng. Bảng 17: Phân mức đánh giá đất bị thoái hoá STT Mức độ thoái hóa Ký hiệu 1 Không thoái hóa TN 2 Thoái hóa nhẹ T1 3 Thoái hóa trung bình T2 4 Thoái hóa nặng T3 Sơ đồ 9: TRÌNH TỰ THỰC HIỆN XÂY DỰNG BẢN ĐỒ THOÁI HÓA ĐẤT HIỆN TẠI