Khoản 1. Thông tư này có hiệu lực thi hành từ ngày 15 tháng 3 năm 2011. Bãi bỏ quy phạm kỹ thuật phương pháp địa vật lý lỗ khoan được ban hành tại Quyết định số 661/QĐ/ĐCKS-KHTC ngày 23 tháng 12 năm 2004 của Cục trưởng Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam. 1. Những người làm việc ở đơn vị địa vật lý lỗ khoan phải được huấn luyện kỹ thuật an toàn lao động theo quy định. 1. Nguyên tắc chung - Mọi người tham gia công tác địa vật lý lỗ khoan có dùng chất phóng xạ, đều phải chấp hành đầy đủ các quy định về an toàn phóng xạ đã ban hành và được kiểm tra sức khoẻ định kỳ, nếu đủ điều kiện thì mới được làm việc. Hàng năm phải tổ chức kiểm tra sức khoẻ định kỳ ít nhất là một lần. - Tất cả những người làm việc với chất phóng xạ và nguồn bức xạ nhất thiết phải được huấn luyện về các nguyên tắc và cách làm việc an toàn, biết rõ mọi nguyên tắc kỹ thuật vệ sinh chung và vệ sinh an toàn phóng xạ. - Các đơn vị có sử dụng các đồng vị phóng xạ để đo địa vật lý lỗ khoan phải đảm bảo không làm nhiễm bẩn không khí, nước uống và môi trường xung quanh khu vực công tác. Đảm bảo an toàn phóng xạ ở khu dân cư vùng công tác với liều lượng không được quá mức "phông" quy định. - Khi tháo lắp các thiết bị, dụng cụ chứa nguồn phóng xạ trong công tác đo địa vật lý lỗ khoan phải tuân thủ theo những yêu cầu sau: + Hướng bức xạ chiếu xuống đất; + Nguồn phải để cách xa người sử dụng và những người xung quanh, càng xa càng tốt; + Chỉ tiếp xúc khi cần thiết, và có các biện pháp để giảm liều lượng chiếu xạ đến tiêu chuẩn liều lượng tối đa cho phép. - Việc bảo quản, sử dụng các nguồn đồng vị phóng xạ do thủ trưởng đơn vị chịu trách nhiệm. 1. Nguyên tắc chuẩn Máy đo điện trở suất dung dịch trong lỗ khoan là loại hệ cực nhỏ, về nguyên tắc cấu tạo giống như máy đo của phương pháp điện trở suất. Ta có: r = K ΔU/I (PL 2.1) K - Hệ số của máy. Sau khi đo ΔU và I ta tính được K Để biết giá trị điện trở r của dung dịch ta dùng máy đo điện trở dung dịch như PP-1 hoặc tương dương. 1.Việc xác định Hệ số K của vi hệ cực được tiến hành như sau: - Thường Hệ số K được ghi sẵn khi chế tạo điện cực, trong sản xuất trước mùa thực địa và sau mỗi lần sửa chữa phải xác định lại Hệ số K. Giá trị điện trở suất theo phương pháp vi hệ cực được xác định: Trong đó: K: Hệ số điện cực; ΔU : Hiệu điện thế đo được tính bằng mV; I: Cường độ dòng phát tính bằng mA. Từ đây ta có: (PL 2.3) - Dùng điện trở kế để xác định điện trở suất của nước (hoặc dung dịch), ta có được rk, dòng I (mA), lưu ý dòng phát khi chuẩn máy phải bằng với dòng điện làm việc của vi hệ cực. - Tiến hành đo hiệu điện thế ΔU (mV). Như vậy sẽ tính được Hệ số điện cực K bằng thực nghiệm. 1. Nguyên tắc chuẩn. - Khi nhiệt độ thay đối làm cho điện trở một cánh của cầu thay đối, dẫn tới sự mất cân bằng của cầu đo và có điện áp ΔU xuất hiện ở hai đầu MN. Khi đó nhiệt độ t được tính theo công thức sau: t = t0 + K ΔU/I0 (PL 2.4) - Xác định Hệ số K của máy: Khi ΔU = 0 thì t = t0. Nhiệt độ t0 là nhiệt độ cân bằng của cầu. Sự thay đối điện trở một cánh của cầu rất nhạy đối với sự thay đối nhiệt độ, trên thực tế hầu như không làm thay đối dòng I0, do đó ta có: I0 = mL0/R0 và ΔU = mL (PL 2.5) m - Hằng số điện áp trên biến trở dây căng của điện thế kế. L0- quãng chạy của bút ghi trong vị trí chuẩn. L - quãng chạy của bút ghi tương ứng với điện áp nào đó trong quá trình ghi. Thay biểu thức (PL2.4) vào (PL2.5) ta có: t = t0 + KR0L/L0 (PL 2.6) t = t0 + KRhd Đại lượng Rhd = R0L/L0 gọi là điện trở hiệu dụng của máy. - Xây dựng đồ thị: t = f (Rhd) thì Hệ số góc của đồ thị cho ta giá trị Hệ số K và khi Rhd = 0 tức là ΔU = 0 ta có t = t0. 1. Nguyên tắc chuẩn Khi đường kính thay đối thì con trượt trên điện trở dây căng thay đối vị trí và dẫn tới ΔUMN thay đối, ta có: d = d0 + KΔUMN/I0 (PL 2.9) K: Hệ số của máy. Từ (PL2.9) ta có: I0 = m L0/R0 ΔUMN = mL (PL 2.10) Thay I0 vào biểu thức trên ta có: d = d0 + K R0L/L0 d = d0 + KRhd; Rhd = R0L/L0 (PL 2.11) Khi ΔU = 0 thì Rhd = 0 ta có d = d0; d0 là đường kính tương ứng với điện áp vào của máy = 0. Nếu xây dựng đồ thị d = f(Rhd) thì Hệ số góc của đồ thị cho ta giá trị Hệ số K cần tìm. 1. Nguyên tắc chuẩn: Đặt bàn chuẩn ở giữa phòng rộng khoảng 20m2 trong phòng không có vật có tính chất sắt từ. Nhờ bọt thuỷ ta thiết lập thật thăng bằng bàn chuẩn. 1. Biên bản sự cố đo địa vật lý lỗ khoan (theo mẫu 1) 1. Diễn biến: ....................................................................................................... ................................................................................................................. 1. Những điều kiện này nhằm mục đích định ra một nguyên tắc thống nhất để sử dụng kết quả địa vật lý lỗ khoan khi tính trữ lượng than. 1. Các vỉa than được phân chia theo những đặc điểm trên các đường cong địa vật lý lỗ khoan dùng để xác định chiều dày và cấu tạo vỉa thì ít nhất phải có một đường cong không bị ảnh hưởng bởi các vỉa khác trong lát cắt lỗ khoan làm sai lệch. 1. Điều kiện cần có để đo địa vật lý lỗ khoan phục vụ khoan phá mẫu Đo địa vật lý lỗ khoan cho khoan phá mẫu chỉ ở những lỗ khoan mà xung quanh đó có không ít hơn hai lỗ khoan đã được khẳng định có những điều kiện sau: + Các lỗ khoan đều có cột địa tầng không biến đối phức tạp; + Chắc chắn bắt được địa tầng chuẩn tại lỗ khoan dự kiến phá mẫu; + Các lỗ khoan xung quanh đã được đo địa vật lý lỗ khoan theo đúng quy phạm kỹ thuật đo địa vật lý lỗ khoan trong than đạt chất lượng yêu cầu. 1. Các phương pháp chủ đạo - Nhóm phương pháp đo điện trở Nhóm phương pháp điện trở phải được đo bằng các hệ cực khác nhau với các kích thước khác nhau và được coi là hệ cực chuẩn của vùng công tác. Đồng thời cần thoả mãn yêu cầu: Trong đó: Ln - độ dài hệ cực thứ n; Ln-1 - độ dài hệ cực thứ n-1. - Phương pháp đo điện thế tự nhiên bao gồm: + Đo điện thế; + Đo gradien thế. - Nhóm phương pháp đo phóng xạ bao gồm: + Phương pháp gamma tự nhiên; + Phương pháp gamma tán xạ mật độ. - Phương pháp đo đường kính lỗ khoan; - Phương pháp đo độ lệch và phương vị lỗ khoan; - Phương pháp bắn mìn lấy mẫu thành lỗ khoan. 1. Việc giảm tỷ lệ lấy mẫu lỗ khoan (khoan phá mẫu) trong các lỗ khoan tìm kiem thăm dò nước dưới đất phụ thuộc vào mức độ tài liệu đã có trong khu vực nghiên cứu và mục tiêu nhiệm vụ của các đề án địa chất - địa chất thủy văn. 1. Các máy và thiết bị thả xuống lỗ khoan có cấu tạo phức tạp do vậy phải được bảo quản cẩn thận khi vận chuyển bốc, dỡ và khi làm việc tại lỗ khoan.
a) Khi lắp đặt các máy đo lỗ khoan không được để các bộ phận bên trong bị ẩm. Trong các máy có chứa đầu, trước khi thả xuống lỗ khoan phải kiểm tra, nếu cần phải đổ thêm để bảo đảm cho máy hoạt động bình thường trong quá trình đo.
b) Khi thả cáp xuống lỗ khoan cần thực hiện đúng những biện pháp dự phòng sau: + Không được thả cáp quá nhanh, đặc biệt là trong đoạn có cột ống chống đề phòng những sự cố xảy ra làm hỏng máy, tời, cáp. + Hãm cáp kịp thời khi quả nặng dừng lại ở đáy lỗ khoan hoặc chỗ có chướng ngại nào đó. + Luôn luôn theo dõi sự chuyển động của máy đo, hệ cực, v.v... trong lỗ khoan. + Khi khó thả cáp trong lỗ khoan do có những chỗ sập lở, hoặc có những sự cố khác thì áp dụng biện pháp: kéo cáp lên 20 ¸ 40m một vài lần qua chỗ bị nghẽn rồi thả xuống thật nhanh hoặc tăng trọng lượng quả nặng.
c) Khi kéo máy lên; để có thể nhận biết máy và quả nặng đến gần miệng lỗ khoan, cần đánh dấu trên dây cáp (dấu dừng lại) ở gần đầu máy, khi thấy dấu này thì chuẩn bị hãm cáp lại và từ từ kéo máy lên.