Khoản 3. Phương pháp kế toán một số giao dịch kinh tế chủ yếu
a) Đối với doanh nghiệp sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, xây lắp - Đầu kỳ kế toán, kết chuyển trị giá nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ tồn kho đầu kỳ (theo kết quả kiểm kê cuối kỳ trước), ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (6111 - Mua nguyên liệu, vật liệu) Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ. - Khi mua nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ, nếu thuế GTGT đầu vào được khấu trừ thì giá gốc nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ mua vào được phản ánh vào TK 611 không có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (giá mua chưa có thuế GTGT) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ Có TK 331 - Phải trả cho người bán (3311). - Khi thanh toán tiền mua hàng, nếu được hưởng chiết khấu thanh toán, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán Có các TK 111, 112,... Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính (chiết khấu thanh toán). - Trường hợp doanh nghiệp mua nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ không đúng quy cách, chủng loại, phẩm chất ghi trong hợp đồng kinh tế, hoặc cam kết phải trả lại cho người bán, hoặc được giảm giá: + Căn cứ vào trị giá hàng mua đã trả lại cho người bán, ghi: Nợ các TK 111, 112 (nếu thu ngay bằng tiền) Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (trừ vào số nợ còn phải trả người bán) Có TK 611 - Mua hàng (6111) (trị giá NVL, công cụ, dụng cụ đã trả lại người bán) Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có). + Nếu doanh nghiệp chấp nhận khoản giảm giá hàng của lô hàng đã mua, số tiền được giảm giá, ghi: Nợ các TK 111, 112 (nếu thu ngay bằng tiền) Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (trừ vào số nợ còn phải trả người bán) Có TK 611 - Mua hàng (6111) (khoản giảm giá được chấp thuận) Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (nếu có). - Cuối kỳ kế toán, căn cứ vào kết quả kiểm kê thực tế, kế toán phải xác định trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu tồn kho cuối kỳ và trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ xuất vào sử dụng hoặc xuất bán. + Kết chuyển trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu, công cụ tồn kho cuối kỳ (theo kết quả kiểm kê), ghi: Nợ TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Nợ TK 153 - Công cụ, dụng cụ Có TK 611 - Mua hàng (6111). + Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ xuất sử dụng cho sản xuất, kinh doanh trong kỳ, ghi: Nợ các TK 621, 623, 627, 641, 642, 241,... Có TK 611 - Mua hàng (6111). + Trị giá thực tế nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ thiếu hụt, mất mát, căn cứ vào biên bản xác định thiếu hụt, mất mát chờ xử lý, ghi: Nợ TK 138 - Phải thu khác (1381) Có TK 611 - Mua hàng (6111).
b) Đối với doanh nghiệp kinh doanh hàng hoá - Đầu kỳ kế toán, kết chuyển giá trị hàng hoá tồn kho đầu kỳ, ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (6112) Có TK 156 - Hàng hoá. - Trong kỳ kế toán, khi mua hàng hoá nếu được khấu trừ thuế GTGT đầu vào, căn cứ vào hoá đơn và các chứng từ mua hàng: + Trị giá thực tế hàng hoá mua vào, ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (6112) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có) Có các TK 111, 112, 141; hoặc Có TK 331 - Phải trả cho người bán (tổng giá thanh toán). + Chi phí mua hàng thực tế phát sinh, ghi: Nợ TK 611 - Mua hàng (6112) Nợ TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có) Có các TK 111, 112, 141, 331,... + Khi thanh toán trước hạn, nếu doanh nghiệp được nhận khoản chiết khấu thanh toán trên lô hàng đã mua, ghi: Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (khấu trừ vào nợ phải trả người bán) Có các TK 111, 112,... Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. + Trị giá hàng hoá trả lại cho người bán, ghi: Nợ các TK 111, 112 (nếu thu ngay bằng tiền) Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (khấu trừ vào nợ phải trả người bán) Có TK 611 - Mua hàng (6112) (trị giá hàng hoá trả lại người bán) Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có). + Khoản giảm giá hàng mua được người bán chấp thuận do hàng hoá không đúng phẩm chất, quy cách theo hợp đồng, ghi: Nợ các TK 111, 112 (nếu thu ngay bằng tiền) Nợ TK 331 - Phải trả cho người bán (khấu trừ vào nợ phải trả người bán) Có TK 611 - Mua hàng (6112) Có TK 133 - Thuế GTGT được khấu trừ (1331) (nếu có). - Cuối kỳ kế toán, căn cứ vào kết quả kiểm kê thực tế tính, xác định trị giá hàng tồn kho, trị giá hàng hoá đã gửi bán nhưng chưa xác định là đã bán, trị giá hàng hoá xác định là đã bán: + Kết chuyển trị giá hàng hoá tồn kho và hàng gửi đi bán cuối kỳ, ghi: Nợ TK 156 - Hàng hoá Nợ TK 157 - Hàng gửi đi bán Có TK 611 - Mua hàng. + Kết chuyển giá vốn hàng bán, ghi: Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán Có TK 611 - Mua hàng (6112).