Điều 5. Chuyển đổi, đa dạng hóa, nâng cao chất lượng và hiệu quả các cơ sở điều trị nghiện ma túy
a) Chuyển đổi toàn bộ các Trung tâm Chữa bệnh - Giáo dục - Lao động xã hội (Trung tâm 06) hiện có thành các cơ sở điều trị nghiện ma túy với các mô hình khác nhau để tiếp nhận và điều trị người nghiện ma túy theo quy định của pháp luật. Việc chuyển đổi thực hiện theo nguyên tắc sau: - Đa dạng hóa các biện pháp và mô hình điều trị, tăng dần điều trị tự nguyện, giảm dần bắt buộc; thực hiện công khai, minh bạch, thuận tiện, dễ tiếp cận các dịch vụ điều trị nghiện ma túy; bảo đảm quyền công dân, quyền con người và an ninh, trật tự xã hội. - Bảo đảm về cơ sở vật chất, thiết bị, nhân sự, chế độ điều trị, chăm sóc y tế, ăn, ở, sinh hoạt, học nghề, lao động trị liệu, hỗ trợ tái hòa nhập cộng đồng cho người nghiện ma túy. - Bảo đảm 100% người nghiện ma túy khi có Quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc được thi hành kịp thời, thuận tiện và hiệu quả. - Tổ chức lại các Trung tâm 06 thành: cơ sở điều trị nghiện tự nguyện; cơ sở xã hội; cơ sở đa chức năng; cơ sở cai nghiện bắt buộc (cơ sở điều trị nghiện bắt buộc). Trung tâm 06 chuyển đổi một phần thì trong cơ sở có các khu: Khu điều trị nghiện bắt buộc, khu điều trị nghiện tự nguyện, khu điều trị Methadone hoặc tiếp nhận đối tượng xã hội. Các khu điều trị trong cơ sở có chung bộ máy quản lý, mỗi khu phải bảo đảm đủ điều kiện cơ sở vật chất và nhân sự đáp ứng yêu cầu về sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe, điều trị cho người nghiện ma túy và an ninh trật tự tại cơ sở. Cơ sở điều trị nghiện tự nguyện tiếp nhận, điều trị cho người nghiện tự nguyện vào điều trị. Cơ sở phải công khai, minh bạch, tạo điều kiện thuận lợi trong việc tiếp nhận và điều trị nghiện ma túy tự nguyện. Cơ sở xã hội tiếp nhận và điều trị cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý cho người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định trong thời gian lập hồ sơ để phân loại xử lý chuyển về gia đình, cộng đồng; tới cơ sở điều trị nghiện tự nguyện hoặc chuyển Tòa án xem xét, quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc theo quy định của pháp luật. Cơ sở điều trị nghiện bắt buộc tiếp nhận và điều trị người nghiện ma túy theo Quyết định của Tòa án, không tiếp nhận các đối tượng khác.
b) Triển khai Nghị quyết 77/2014/QH13 ngày 10 tháng 11 năm 2014 của Quốc hội về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2015, Chính phủ giao Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, căn cứ điều kiện và tình hình thực tế tại địa phương thực hiện: - Quyết định sử dụng cơ sở bảo trợ xã hội, trung tâm công tác xã hội và cơ sở tiếp nhận đối tượng xã hội (cơ sở xã hội) để tiếp nhận người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định, tiến hành phân loại xử lý trong thời gian lập hồ sơ để Tòa án xem xét, quyết định đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. - Điều kiện của cơ sở xã hội: Phải bảo đảm điều kiện tối thiểu về cơ sở vật chất, thiết bị, nhân sự theo quy định tại Khoản 1 Điều 14, Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ. - Đối tượng tiếp nhận: cơ sở xã hội tạm thời tiếp nhận và điều trị cho người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định trong thời gian lập hồ sơ để Tòa án nhân dân xem xét, quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. - Người nghiện ma túy đến cơ sở xã hội được bảo đảm điều kiện sinh hoạt, chăm sóc sức khỏe, bảo vệ an toàn, bảo đảm quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. Cơ sở xã hội không tiếp nhận những người đã có Quyết định áp dụng biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc của Tòa án. - Trách nhiệm: cơ sở xã hội phải tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam, Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) và các Điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên; có trách nhiệm quản lý người nghiện ma túy theo quy định tại khoản 2 Điều 14, Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2013 của Chính phủ. - Chức năng: cơ sở xã hội có chức năng quản lý, cắt cơn, giải độc, tư vấn tâm lý, phục hồi, chăm sóc sức khỏe cho người nghiện ma túy. Tổ chức xét nghiệm, điều trị ARV cho bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS; rà soát, phân loại, xác định tình trạng nghiện ma túy. Không tổ chức lao động sản xuất cho bệnh nhân trong cơ sở xã hội, kể cả lao động trị liệu. - Kinh phí: Kinh phí hoạt động của cơ sở xã hội và chi phí cho đối tượng tại cơ sở xã hội do ngân sách địa phương bảo đảm thực hiện. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương thực hiện quản lý nhà nước đối với cơ sở xã hội, bảo đảm sử dụng có hiệu quả cơ sở vật chất, nguồn nhân lực hiện có, không đầu tư xây dựng mới, không tăng thêm biên chế; ban hành quy chế hoạt động của cơ sở xã hội; chỉ đạo các ngành chức năng cải cách thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian lập hồ sơ đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; bảo đảm thời gian được đọc hồ sơ trước khi gửi Tòa án xem xét quyết định, quyền được yêu cầu người đại diện hợp pháp, trợ giúp pháp lý của người nghiện ma túy theo quy định pháp luật; thực hiện việc chuyển giao người nghiện kèm theo hồ sơ sau khi có quyết định của Tòa án nhân dân để đưa vào cơ sở cai nghiện.
c) Lộ trình chuyển đổi, nâng cao chất lượng và hiệu quả các cơ sở điều trị nghiện ma túy: - Thực hiện nghiêm Quyết định số 2596/QĐ-TTg ngày 27 tháng 12 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án đổi mới công tác cai nghiện ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và quy hoạch cơ sở cai nghiện, phấn đấu hoàn thành và vượt chỉ tiêu kế hoạch đề ra. - Tăng cường các điều kiện về cơ sở vật chất, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ để thực hiện tốt các chức năng, nhiệm vụ của cơ sở điều trị nghiện. Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chỉ đạo việc chuyển đổi, nâng cao chất lượng và hiệu quả các cơ sở điều trị nghiện theo hướng tăng cường điều trị tự nguyện, giảm điều trị bắt buộc; tạo điều kiện thuận lợi để người nghiện ma túy lựa chọn các biện pháp và mô hình điều trị phù hợp; tổ chức điều trị bằng thuốc Methadone trong các cơ sở điều trị nghiện tự nguyện. Các cơ sở điều trị nghiện bắt buộc do ngân sách nhà nước bảo đảm thực hiện, từng bước thực hiện xã hội hóa cơ sở điều trị nghiện tự nguyện.