1. Tài khoản này phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động tăng, giảm toàn bộ TSHTGT- TL mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán theo nguyên giá.
2. Nguyên tắc hạch toán Tài khoản 216- Tài sản hạ tầng giao thông, thủy lợi:
a) Chỉ hạch toán vào tài khoản này những TSHTGT- TL thỏa mãn tiêu chuẩn và điều kiện theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
b) Kế toán phải mở sổ theo dõi chi tiết nguyên giá, giá trị hao mòn lũy kế và giá trị còn lại của TSHTGT- TL, tùy thuộc vào thời gian hình thành, nguyên giá TSHTGT- TL được xác định theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.
c) Nguyên tắc xác định, nguyên giá TSHTGT- TL thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính về chế độ quản lý, tính hao mòn tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi.
d) Nguyên giá TSHTGT- TL chỉ được thay đổi trong các trường hợp sau:
- Đánh giá lại giá trị tài sản theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;
- Thực hiện nâng cấp, sửa chữa, mở rộng tài sản theo dự án đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt;
- Tháo dỡ một hay một số bộ phận tài sản mà các bộ phận này được quản lý theo tiêu chuẩn của một tài sản hữu hình;
- Bị hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, sự cố bất khả kháng hoặc những tác động đột xuất khác phải hạch toán giảm nguyên giá theo quy định của pháp luật.
đ) TSHTGT- TL chỉ được ghi giảm theo quy định của pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công. Mọi trường hợp tăng, giảm TSHTGT- TL phải căn cứ vào báo cáo kê khai lần đầu hoặc báo cáo kê khai bổ sung để hoàn chỉnh hồ sơ kế toán TSHTGT- TL.
e) Mọi trường hợp phát hiện thừa, thiếu TSHTGT- TL so với sổ kế toán theo dõi đều phải xác định rõ nguyên nhân, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan và xử lý kịp thời theo quy định của pháp luật.
3. Kết cấu và nội dung phản ánh của Tài khoản 216- Tài sản hạ tầng giao thông, thủy lợi:
Bên Nợ:
- Nguyên giá của TSHTGT- TL tăng do được cơ quan, người có thẩm quyền giao quản lý (gồm tăng do giao quản lý mới, tăng do được đầu tư xây dựng, tăng do mua sắm hoàn thành, đưa vào sử dụng);
- Nguyên giá của TSHTGT- TL tăng do nhận điều chuyển;
- Điều chỉnh tăng nguyên giá của TSHTGT- TL do nâng cấp, mở rộng dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt;
- Các trường hợp khác làm tăng nguyên giá của TSHTGT- TL (như đánh giá lại TSHTGT- TL theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; phát hiện thừa khi kiểm kê...).
Bên Có:
- Nguyên giá của TSHTGT- TL giảm do thu hồi, điều chuyển cho đơn vị khác theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, do bán, thanh lý tài sản, hoặc do hư hỏng, xuống cấp;
- Nguyên giá của TSHTGT- TL giảm do tháo dỡ bớt một số bộ phận, thu hẹp dự án;
- Các trường hợp khác làm giảm nguyên giá của TSHTGT- TL (Bị hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, địch họa, sự cố bất khả kháng hoặc những tác động đột xuất khác phải hạch toán giảm nguyên giá theo quy định của pháp luật; đánh giá lại TSHTGT- TL theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền; phát hiện thiếu khi kiểm kê…).
Số dư bên Nợ:
Phản ánh nguyên giá TSHTGT- TL hiện có mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
Tài khoản 216- Tài sản hạ tầng giao thông, thủy lợi có 6 tài khoản cấp 2:
- Tài khoản 2161- Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2162- Tài sản kết cấu hạ tầng hàng hải: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng hàng hải mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2163- Tài sản kết cấu hạ tầng hàng không: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng hàng không mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2164- Tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng giao thông đường thủy nội địa mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2165- Tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia: Phản ánh giá trị của các loại tài sản kết cấu hạ tầng đường sắt quốc gia mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2166- Tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng thủy lợi mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
- Tài khoản 2168- Tài sản kết cấu hạ tầng khác: Phản ánh giá trị của tài sản kết cấu hạ tầng giao thông, thủy lợi khác mà cơ quan, đơn vị được giao quản lý và hạch toán.
4. Phương pháp hạch toán kế toán một số hoạt động kinh tế chủ yếu:
a) Kế toán tăng TSHTGT- TL
(1) TSHTGT- TL tăng do được cơ quan có thẩm quyền giao quản lý:
- Trường hợp ghi chép lần đầu các tài sản hiện được giao quản lý hoặc các tài sản tăng do được giao quản lý mới, căn cứ Báo cáo kê khai lần đầu hoặc Biên bản bàn giao, tiếp nhận TSHTGT- TL, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL.
- Trường hợp tăng TSHTGT- TL do đơn vị thực hiện xây dựng mới, nâng cấp, mở rộng dự án: Khi dự án hoàn thành, căn cứ vào Quyết định phê duyệt dự án hoàn thành (đối với dự án hoàn thành đã được phê duyệt quyết toán); Biên bản nghiệm thu A-B (đối với dự án hoàn thành chờ phê duyệt quyết toán), ghi:
Nợ TK 241- XDCB dở dang
Có TK liên quan.
Đồng thời, ghi tăng nguyên giá TSHTGT- TL:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL (Theo chi phí nâng cấp, mở rộng)
Có TK 241- XDCB dở dang.
Đồng thời, ghi tăng nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL:
Nợ TK 366- Các khoản nhận trước chưa ghi thu (3664- Kinh phí đầu tư XDCB) (nếu TS được nâng cấp, mở rộng bằng tiền NSNN) (Đối với đơn vị HCSN), hoặc
Nợ TK 441- Nguồn vốn đầu tư XDCB (Đối với doanh nghiệp)
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL.
- Trường hợp tăng TSHTGT- TL nhận bàn giao từ chủ đầu tư là đơn vị thực hiện nâng cấp, cải tạo, mở rộng dự án, đơn vị nhận bàn giao TSHTGT- TL, căn cứ giá trị nâng cấp, mở rộng đã được bàn giao, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL.
(2) TSHTGT- TL tăng do nhận điều chuyển từ cơ quan, đơn vị khác, căn cứ báo cáo kê khai bổ sung TSHTGT- TL, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá)
Có TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế) (nếu có)
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại).
b) Kế toán giảm TSHTGT- TL
(1) Khi có quyết định của cấp có thẩm quyền yêu cầu đơn vị điều chuyển TSHTGT- TL cho các đơn vị khác tiếp tục theo dõi quản lý và hạch toán, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế)
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
(2) Trường hợp thu hồi tài sản theo quyết định của cấp có thẩm quyền, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế)
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
(3) Trường hợp đơn vị quản lý TSHTGT- TL bàn giao TSHTGT- TL cho các nhà đầu tư trong thời gian thực hiện hợp đồng dự án, căn cứ vào quyết định của cấp có thẩm quyền cho phép đơn vị ghi giảm TSHTGT- TL, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế)
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
(4) Trường hợp TSHTGT- TL bị hư hỏng nghiêm trọng do thiên tai, địch họa, sự cố bất khả kháng hoặc những tác động đột xuất khác, căn cứ vào quyết định của cấp có thẩm quyền cho phép đơn vị ghi giảm TSHTGT- TL, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế)
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
(5) Trường hợp TSHTGT- TL đã bị hư hỏng không thể tiếp tục sử dụng hoặc việc sửa chữa không có hiệu quả được cấp có thẩm quyền cho phép thanh lý (kể cả vật liệu, vật tư không có nhu cầu sử dụng). Khi nhận được đầy đủ hồ sơ cho phép thanh lý của cấp có thẩm quyền, các đơn vị ghi:
- Ghi giảm TSHTGT- TL đã thanh lý, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế)
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
- Phản ánh số chi về thanh lý TSHTGT- TL (kể cả vật liệu, vật tư không có nhu cầu sử dụng), ghi:
Nợ TK 337- Tạm thu (Đối với cơ quan nhà nước), hoặc
Nợ TK 811- Chi phí khác (Đối với doanh nghiệp hoặc đơn vị sự nghiệp)
Có các TK liên quan.
- Phản ánh số thu về thanh lý TSHTGT- TL (kể cả vật liệu, vật tư không có nhu cầu sử dụng), ghi:
Nợ các TK liên quan
Có TK 337- Tạm thu (Đối với cơ quan nhà nước), hoặc
Có TK 711- Thu nhập khác (Đối với doanh nghiệp hoặc đơn vị sự nghiệp).
Các trường hợp thanh lý TSHTGT-TL (kể cả vật liệu, vật tư không có nhu cầu sử dụng) sau khi trừ đi (-) các chi phí liên quan (nếu có), phần còn lại đơn vị phải nộp vào NSNN theo quy định của pháp luật quản lý, sử dụng tài sản công.
c) Kế toán TSHTGT- TL phát hiện thiếu khi kiểm kê:
- Trong trường hợp TSHTGT- TL phát hiện thiếu, trong thời gian chờ quyết định xử lý, kế toán căn cứ vào kết quả kiểm kê để ghi giảm TSHTGT- TL:
Phản ánh giá trị còn lại của TSHTGT- TL bị thiếu, mất phải thu hồi, ghi:
Nợ TK 138- Phải thu khác (Giá trị còn lại)
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn lũy kế).
Có TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá).
Khi có quyết định xử lý, căn cứ từng trường hợp cụ thể:
+ Nếu cho phép xóa bỏ thiệt hại do thiếu, mất tài sản, ghi:
Nợ TK có liên quan (Tùy theo Quyết định của cơ quan có thẩm quyền)
Có TK 138- Phải thu khác.
+ Nếu quyết định doanh nghiệp bảo hiểm hoặc tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm phải bồi thường thiệt hại, khi thu tiền bồi thường ghi:
Nợ các TK 111, 112 (Nếu thu tiền)
Có TK 138- Phải thu khác.
+ Số tiền thu bồi thường theo quyết định xử lý phải nộp NSNN, ghi:
Nợ TK 138- Phải thu khác
Có TK 333- Các khoản phải nộp NN (Đối với đơn vị HCSN), hoặc
Có TK 333- Thuế và các khoản phải nộp NN (Đối với doanh nghiệp)
d) Kế toán TSHTGT- TL phát hiện thừa khi kiểm kê:
- Nếu khi kiểm kê phát hiện TSHTGT- TL thừa do chưa ghi sổ kế toán, kế toán căn cứ vào phiếu kiểm kê và hồ sơ TSHTGT- TL để ghi tăng TSHTGT- TL, đồng thời xác định giá trị hao mòn thực tế, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL (Nguyên giá theo kiểm kê)
Có TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL (Giá trị hao mòn)
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL (Giá trị còn lại theo kiểm kê).
- Nếu TSHTGT- TL thừa chưa xác định được nguồn gốc, nguyên nhân và chưa có quyết định xử lý, kế toán phản ánh vào tài khoản phải trả và báo cáo cơ quan cấp trên và cơ quan tài chính đồng cấp biết để xử lý, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL (Ghi theo nguyên giá kiểm kê)
Có TK 338- Phải trả khác (Đối với đơn vị HCSN), hoặc
Có TK 338- Phải trả, phải nộp khác (Đối với doanh nghiệp)
Khi có quyết định xử lý, căn cứ vào quyết định xử lý, ghi:
Nợ TK 338- Phải trả khác (Đối với đơn vị HCSN), hoặc
Nợ TK 338- Phải trả, phải nộp khác (Đối với doanh nghiệp)
Có các TK liên quan.
đ) Kế toán đánh giá lại TSHTGT- TL:
- Trường hợp nguyên giá TSHTGT- TL điều chỉnh tăng, ghi:
Nợ TK 216- TSHTGT- TL (Số chênh lệch tăng nguyên giá)
Có TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL
Có TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL
- Trường hợp nguyên giá TSHTGT- TL điều chỉnh giảm, ghi:
Nợ TK 467- Nguồn kinh phí đã hình thành TSHTGT- TL
Nợ TK 218- Hao mòn TSHTGT- TL
Có TK 216- TSHTGT- TL.