Khoản 2.4- Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty con phải được đưa vào BCTC hợp nhất kể từ ngày mua. Ví dụ 3: Mua toàn bộ cổ phiếu, không phát sinh lợi thế thương mại Ngày 01/01/X1 Công ty P mua toàn bộ cổ phiếu đang lưu hành của Công ty S với giá 300.000.000 đ trả bằng tiền. Vào ngày mua, giá trị hợp lý của tài sản và nợ phải trả của Công ty S bằng với giá trị ghi sổ của chúng. Số liệu của Bảng Cân đối kế toán của Công ty P và Công ty S tại ngày 31/12/X0 như sau: Đơn vị tính: đồng Khoản mục Bảng CĐKT Công ty P Bảng CĐKT Công ty S TÀI SẢN - Tiền 350.000.000 50.000.000 - Phải thu của khách hàng 75.000.000 50.000.000 - Hàng tồn kho 100.000.000 60.000.000 - TSCĐ vô hình (Quyền sử dụng đất) 175.000.000 40.000.000 - TSCĐ hữu hình (Nhà cửa, máy móc thiết bị) 800.000.000 600.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (400.000.000) (300.000.000) Tổng Tài sản 1.100.000.000 500.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 300.000.000 200.000.000 - Phải trả người bán 100.000.000 100.000.000 - Vay dài hạn 200.000.000 100.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 800.000.000 300.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 500.000.000 200.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 300.000.000 100.000.000 Tổng Nguồn vốn 1.100.000.000 500.000.000 * Khi công ty P mua toàn bộ cổ phiếu của Công ty S vào ngày 01/01/X1 và trở thành công ty mẹ, ghi (trên sổ kế toán riêng của công ty P): Nợ TK 221 - Đầu tư vào công ty con 300.000.000 (chi tiết Công ty S) Có TK 111, 112 300.000.000 Sau khi mua Công ty S, Bảng Cân đối kế toán riêng của Công ty P và Bảng Cân đối kế toán của Công ty S như sau: Đơn vị tính: đồng Khoản mục Bảng CĐKT Công ty P (sau khi mua CP Công ty S) Bảng CĐKT Công ty S TÀI SẢN - Tiền 50.000.000 50.000.000 - Phải thu của khách hàng 75.000.000 50.000.000 - Hàng tồn kho 100.000.000 60.000.000 - TSCĐ vô hình (Quyền sử dụng đất) 175.000.000 40.000.000 - TSCĐ hữu hình (Nhà cửa, máy móc thiết bị) 800.000.000 600.000.000 - Giá trị hao mòn luỹ kế (400.000.000) (300.000.000) - Đầu tư vào công ty con 300.000.000 Tổng Tài sản 1.100.000.000 500.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 300.000.000 200.000.000 - Phải trả người bán 100.000.000 100.000.000 - Vay dài hạn 200.000.000 100.000.000 VỐN CHỦ SỞ HỮU 800.000.000 300.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 500.000.000 200.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 300.000.000 100.000.000 Tổng Nguồn vốn 1.100.000.000 500.000.000 * Để phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất, tại ngày mua (01/01/X1) Công ty P lập bút toán điều chỉnh (trên sổ kế toán hợp nhất) loại trừ giá trị ghi sổ khoản Đầu tư vào công ty con của công ty mẹ với phần vốn của công ty mẹ trong vốn chủ sở hữu của công ty con tại ngày mua, như sau: Bút toán điều chỉnh: Giảm khoản mục - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (của công ty con S) 200.000.000 Giảm khoản mục - Lợi nhuận chưa phân phối (của công ty con S) 100.000.000 Giảm khoản mục - Đầu tư vào công ty con (của công ty mẹ P) 300.000.000 Ví dụ 4: Mua toàn bộ cổ phiếu, có phát sinh lợi thế thương mại Ngày 01/01/X1 Công ty P mua toàn bộ cổ phiếu đang lưu hành của Công ty S với giá 400.000.000 đ trả bằng tiền. Tại ngày 31/12/X0, giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý của các tài sản, nợ phải trả của Công ty S như sau: Đơn vị tính: đồng Khoản mục Bảng CĐKT (Giá trị ghi sổ) Bảng CĐKT (Giá trị hợp lý) Chênh lệch TÀI SẢN - Tiền 50.000.000 50.000.000 - Phải thu của khách hàng 50.000.000 50.000.000 - Hàng tồn kho 60.000.000 75.000.000 15.000.000 - TSCĐ vô hình (Quyền sử dụng đất) 40.000.000 100.000.000 60.000.000 - TSCĐ hữu hình (Nhà cửa, máy móc thiết bị) 600.000.000 590.000.000 (10.000.000) - Giá trị hao mòn luỹ kế (300.000.000) (300.000.000) Tổng Tài sản 500.000.000 565.000.000 65.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 200.000.000 235.000.000 (35.000.000) - Phải trả người bán 100.000.000 100.000.000 - Vay dài hạn (Trái phiếu phát hành) 100.000.000 135.000.000 (35.000.000) VỐN CHỦ SỞ HỮU 300.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CF) 200.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 100.000.000 Tổng Nguồn vốn 500.000.000 (35.000.000) Giá trị tài sản thuần 300.000.000 330.000.000 30.000.000 Như vậy Công ty P mua cao hơn giá trị ghi sổ của tài sản thuần của Công ty S là 100.000.000 đ (400.000.000 - 300.000.000) và cao hơn giá trị hợp lý của tài sản thuần của công ty S là 70.000.000 đ (400.000.000 - 330.000.000). * Khi công ty P khi mua toàn bộ cổ phiếu của Công ty S vào ngày 01/01/X1 và trở thành công ty mẹ, ghi (trên sổ kế toán riêng của công ty P): Nợ TK 221 - Đầu tư vào công ty con 400.000.000 (chi tiết công ty S) Có các TK 111, 112 400.000.000 * Để phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất, tại ngày mua (01/01/X1) Công ty P lập các bút toán điều chỉnh như sau (trên sổ kế toán hợp nhất):
a) Ghi nhận số chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của các tài sản và các khoản nợ phải trả có thể xác định được của công ty S tại ngày mua (01/01/X1): Tăng khoản mục - Hàng tồn kho (= 75.000.000 - 60.000.000) 15.000.000 Tăng khoản mục - TSCĐ vô hình (quyền sử dụng đất) 60.000.000 (= 100.000.000 - 40.000.000) Giảm khoản mục - TSCĐ hữu hình (= 590.000.000 - 600.000.000) 10.000.000 Tăng khoản mục - Vay dài hạn (= 135.000.000 - 100.000.000) 35.000.000 Tăng khoản mục - Chênh lệch đánh giá lại tài sản (Số chênh lệch 30.000.000 giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của các tài sản và các khoản nợ phải trả có thể xác định được đã mua của công ty con tại ngày mua) a) Ghi nhận số chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của các tài sản và các khoản nợ phải trả có thể xác định được của công ty S tại ngày mua (01/01/X1): Tăng khoản mục - Hàng tồn kho (= 75.000.000 - 60.000.000) 15.000.000 Tăng khoản mục - TSCĐ vô hình (quyền sử dụng đất) 60.000.000 (= 100.000.000 - 40.000.000) Giảm khoản mục - TSCĐ hữu hình (= 590.000.000 - 600.000.000) 10.000.000 Tăng khoản mục - Vay dài hạn (= 135.000.000 - 100.000.000) 35.000.000 Tăng khoản mục - Chênh lệch đánh giá lại tài sản (Số chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ của các tài sản và các khoản nợ phải trả có thể xác định được đã mua của công ty con tại ngày mua)
b) Loại trừ giá trị ghi sổ khoản Đầu tư vào công ty con của công ty mẹ với phần vốn của công ty mẹ trong vốn chủ sở hữu của công ty con tại ngày mua, đồng thời ghi nhận lợi thế thương mại phát sinh: Giảm khoản mục - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (của công ty con S) 200.000.000 Giảm khoản mục - Lợi nhuận chưa phân phối (của công ty con S) 100.000.000 Tăng khoản mục - Chênh lệch đánh giá lại tài sản 30.000.000 Tăng khoản mục - Lợi thế thương mại 70.000.000 Giảm khoản mục - Đầu tư vào công ty con (của công ty mẹ P) 400.000.000 Ví dụ 5: Mua ít hơn 100% cổ phiếu, có phát sinh lợi thế thương mại Ngày 01/01/X1 Công ty P mua 80% cổ phiếu đang lưu hành của Công ty S với giá 320.000.000 đ trả bằng tiền gửi ngân hàng. Tại ngày 31/12/X0, giá trị ghi sổ và giá trị hợp lý của các tài sản, nợ phải trả trên Bảng CĐKT của Công ty S như sau: Đơn vị tính: đồng Khoản mục Giá trị ghi sổ Giá trị hợp lý Chênh lệch TÀI SẢN - Tiền 50.000.000 50.000.000 - Phải thu của khách hàng 50.000.000 50.000.000 - Hàng tồn kho 60.000.000 75.000.000 15.000.000 - TSCĐ vô hình (Quyền sử dụng đất) 40.000.000 100.000.000 60.000.000 - TSCĐ hữu hình (Nhà cửa, máy móc thiết bị) 600.000.000 590.000.000 (10.000.000) - Giá trị hao mòn luỹ kế (300.000.000) (300.000.000) Tổng Tài sản 500.000.000 565.000.000 65.000.000 NỢ PHẢI TRẢ 200.000.000 235.000.000 (35.000.000) - Phải trả người bán 100.000.000 100.000.000 - Vay dài hạn (Trái phiếu phát hành) 100.000.000 135.000.000 (35.000.000) VỐN CHỦ SỞ HỮU 300.000.000 - Vốn đầu tư của chủ sở hữu (mệnh giá 10.000 đ/CP) 200.000.000 - Lợi nhuận chưa phân phối 100.000.000 Tổng Nguồn vốn 500.000.000 Giá trị tài sản thuần 300.000.000 330.000.000 30.000.000 - Giá phí hợp nhất kinh doanh: 320.000.000 - Phần sở hữu của Công ty P trong giá trị tài sản thuần của công ty S: 80% x 330.000.000 264.000.000 - Lợi thế thương mại 56.000.000 - Lợi ích của cổ đông thiểu số: 20% x 330.000.000 = 66.000.000 * Công ty P khi mua cổ phiếu của Công ty S vào ngày 01/01/X1 ghi (Trên sổ kế toán riêng của công ty P): Nợ TK 221 - Đầu tư vào công ty con 320.000.000 (chi tiết Công ty S) Có TK 112 320.000.000 * Để phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính hợp nhất, tại ngày mua (01/01/X1) Công ty P lập các bút toán điều chỉnh như sau (Trên sổ kế toán hợp nhất):