شاوره به والدین کودکان دارای اختلال گفتاری 1- روزی دو الی سه بار کودک را در منزل و اطراف گردش داده و اشیاء را برای کودک تان نام ببرید. دقت کنید که این امر نباید حالت آموزشی به خود بگیرد چرا که اگر کودک احساس کند که می خواهید از او کار بکشید همکاری نخواهد کرد بنابراین در قالب بازی این تمرین را انجام دهید. 2- وقت اشیاء و چیزها را نام می برید در گام اول فقط بدون هیچ گونه توضیح و صدای اضافه ای آنها را تلفظ کنید مثلا نگویید: این سیبه! بلکه بگویید: "سیب" و هیچ چیز دیگری نگویید در گام بعدی پیرامون آن توضیح دهید. جملات تان ساده و کوتاه و بدون واژگان مشکل باشد. این جملات را در مورد نحوه ی استفاده و کاربردی که آن چیز دارد به کار ببرید. 3- دقت کنید که در دو گام قبل فقط ما گفتار را برای کودک عرضه کرده و انتظار هیچ گونه بیان و تلفظ کلمات را از وی نداریم و نمی خواهیم که او هم آنها را نام ببرد. دقت کنید که روش کار نباید حالت آموزش به خود بگیرد و بیشتر به یک بازی باید شبیه باشد. شما نگران یادگیری کودک نباشید کودک خودش در طی این تمرینات به یادگیری می پردازد و آنچه یاد می گیرد درونی بوده و در ذهن کودک به وقوع می پیوندد و قابل مشاهده نمی باشد و در ادامه ی کار تاثیرات آن را خواهید دید فقط باید اندکی که چه عرض کنم بلکه فراتر از اندکی صبر داشته باشید و در همان بدو کار و مدت زمان کوتاهی کودک تان پیشرفت قابل مشاهده ای نخواهد داشت. نمی خواهم نومیدتان کنم بلکه به شما هشدار می دهم که ما در اموزش گفتار به کودکان باید بیش از حد صبور باشیم و انتظاراتی که از کودکان سالم و عادی داریم از این کودکان نداشته باشیم. 4- مطلب دیگری که خیلی مهم است بحث تقلید کردن گفته ی کودک و بازخورد دادن آن به وی است. این بحث زمانی که کودک هنوز شروع به واژه سازی نکرده است خیلی مهم است که والدین گفته های کودک را تقلید کرده و بازخورد دهند. منظور از این، دوره ی زمانی 4 ماهگی تا 15 ماهگی است که کودک هنوز کلمه نداشته و گفتار هجایی دارد. این عمل یعنی تقلید کردن علاوه بر اینکه کودک را برای تولید مجدد گفتار تحریک می کند هماهنگی و سرعت و قدرت اندام های تولید گفتار را افزایش می دهد. بعد از 12 تا 15 ماهگی کودک وارد مرحله گفتار تلگرافیک می شود یعنی مرحله ای که در آن گفته های کودک اکثرا دو واحدی است و این واحدها کلمات کلیدی و دارای بار اطلاعاتی بالا را شامل می شود و کودک از لحاظ صرفی گفتارش عقیم است یعنی وی گفته هایش بدون حروف ربط، حروف اضافه، پسوند، پیشوند، علامت جمع و...می باشد و بسیاری از گفته های دو واحدی اش برای ژرف ساخت های مختلفی بکار می روند و به قول معروف کودک بیش گستری می کند یعنی تعمیم یک روساخت به چندین ژرف ساخت یعنی کودک معانی را درک می کند و در ذهنش دارد اما نمی تواند آنها را به گفتار تبدیل کند البته نمی تواند نه بدین معنا که قادر نیست بلکه کودک در مسیر رشد در جا و مکانی قرار دارد که ذهن و توانش زبان شناختی اش گنجایش بیشتر از اینکه ژرف ساخت را به روساخت های متنوعی تبدیل کند ندارد و کودک به گفتار درونی به شکل کاملا رشد یافته اش نرسیده است و از طرفی دیگر حالت خودمحوری اش که هنوز باقیست از این امر ممانعت به عمل می آورد پس شد چون کودک هنوز خود محور است و از سویی دیگرگفتار درونی کاملا رشد یافته ای ندارد یک مانع و سدی بین ژرف ساخت و تبدیل آن به روساخت ها وجود دارد و به تدریج با رشد کودک این مانع در ژرف ساخت مستحیل شده و به روساخت تبدیل می شود. مثلا کودکی می گوید: مامان بابا. کودک ممکن است این گفته را برای ژرف ساخت های زیر به کار بگیرد: 1- مامان بابا کجاست؟ 2- مامان بابا امد چون صدای ماشینش را شنیدم. 3- مامان بابا رفت سر کار. 4- مامان بابا را نگاه کن داره می خنده. 5- مامان بابا داره صدات می کنه و غیره. عمل بازخورد دادن در این مرحله خیلی مهم است چرا که در مورد صحت و درستی گفتار به کودک اطلاعاتی را منعکس می کند. و از طرف دیگر والدین می توانند تکنیک های مداخله در گفتار کودک را به کار ببرند و گفتار دست و پا شکسته و ناقص کودک را در قالب و روساخت صحیحش به کودک بازخورد دهند تا وی را نسبت به صحت گفتارش آگاه کنند و وی را به تولید روساخت صحیح تحریک کنند. لازم است که در مورد بازخورد دادن چند نکته را مدنظرمان قرار دهیم: 1- وقتی که اشتباهی از کودک را تصحیح می کنید و به وی اشتباهش را بازخورد می دهید مستقیما به کودک نگویید که اشتباه کرده است و طوری مسئله را مطرح کنید که کودک این احساس را که او چیزی را نمی داند و شما به او می خواهید یاد دهید نکند. 2- در مورد گفتار و اشکالات گفتاری کودک در حضور بقیه حرف نزده و گفتارش را با گفتار مابقی هم سن و سالانش که مشکل ندارند مقایسه نکرده و نگویید که او نمی تواند خوب حرف بزند اما بقیه ی بچه ها می توانند. 3- دقت کنید که کودک را در بافت گفتاری مشکل و بافتی که از عهده ی آن برنمی آید قرار ندهید. 4- هیچ گونه ژست و تغییر چهره و تغییر دادن نحوه ی صحبت کردن را به کار نبرید که کودک احساس کند گفتارش را اشتباه بیان نموده است. دقت کنید کودک باید به اشتباه گفتنش پی ببرد اما فقط با بازخورد دادن بدون ایجاد هیچ تغییر وضعیتی که وی بفهمد شما می دانید او اشتباه صحبت می کند. چون در این حالت ممکن است او خیلی خوب همکاری نکند و از طرفی دیگر احساس سرشکستگی و خدشه دار شدن عزت نفس کند. 5- در مقابل اشتباهات گفتاری کودک عصبانی نشوید، بر وی خشم نگیرید و او را تنبیه بدنی نکنید، او را از غذا و امثالهم محروم ننمایید. تکنیک های مداخله: پس همان طور که در بالا بیان شد بازخورد دادن به اضافه ی تکنیک های مداخله ای در مرحله ی گفتار تلگرافیک بسیار مهم تلقی می شود بنابراین من در اینجا تکنیک های مداخله ای را خلاصه با ذکر مثال بیان می کنم: 1- بسط دادن: گفتار کودک را بسط داده بعد به وی بازخورد دهید. مثلا کودک می گوید: بچه گریه. شما آن را گرفته به این جمله تبدیل کرده و به کودک بازخورد می دهید: بچه داره گریه می کنه. کودک اگر از شما تقلید نمود و همین جمله را تکرار کرد که چه بهتر اما اگر این کار را نکرد وی را مجبور به بیان این جمله نمی کنیم. دقت شود که همانطور که بیان شد در بازخورد دادن هدف ما فقط ارزش گزاری گفته های کودک است نه تکرار گفته هایش توسط خودش. همین بسط دادن گفتار کودک، وی را از لحاظ زبان شناختی و بالفعل کردن ژرف ساخت های گفتاری پنهان و درونیش فعال و تحریک می کند. پس بنابراین در بسط دادن انتظار جواب دادن نداریم. 2- گفتار ناقص کودک را کامل کنید: مثلا کودک میگه: مامان بچه. شما جواب می دهید: بچه داره گریه می کند. این تکنیک بیشتر شبیه بسط دادن است اما با توجه به اینکه ممکن است علاوه ی بر بسط دادن ما اشتباهات گفتاری را نیز تصحیح کنیم اما در بسط دادن تصحیح اشتباه نداریم. 3- تعویض: در این تکنیک گفتار کودک را به حالت و شکلی دیگر تغییر می دهیم البته به شکلی که برای کودک قابل فهم باشد.مثال: کودک: توپ من قرمز است. شما: توپه قرمز است. مثالی دیگر: کودک: دختر خوشحال است. شما: دخنره خوشحال است. 4- ترکیب: در این تکنیک گفته های ناقص کودک را با هم ترکیب کرده و شکل صحیحی به وی ارائه می دهیم. مثلا: کودک: پسر بازی توپ شما: پسر با توپ بازی می کند. مثال دیگر: کودک: معلم کلاس درس شما: معلم در کلاس درس می دهد. 5- تجدید نظر: کودک: خواهرم کوچکه با ما زندگی می کنه او پنج ساله است یک لباس آبی داره خانه ما بزرگ است بابا اداره می ره. شما: خواه ر کوچک پنج ساله ی من یک لباس آبی دارد او با ما در یک خانه بزرگ زندگی می کند بابا هم به اداره به سر کار می رود. دقت کنید که در تمامی موارد بالا لحن صدای تان حالت تصحیح کردن و آموزش دادن نداشته باشد. شما در کنار دانش آموزان در موازای هم حرکت می کنید حتی بعضی وقت ها او رهبر است و شما پیرو هستید و سکان هدایت را به کودک می دهید تا او جلسه را اداره کند و شما شاگرد وی هستید. حالت حرف زدن ما در کاربرد این تکنیک ها حتی الامکان باید حالت مکالمه ای داشته باشد. این تکنیک ها را در قالب بازی با گودک کار می کنیم. به کودک گفتار ارائه می کنیم اما در طی کاربرد این تکنیک ها از کودک انتظار پاسخ دادن نداریم و فقط ذهن کودک را تحریک می کنیم تا گره بین ژرف ساخت و روساخت به تدریج باز شود و در ژرف ساخت ها حل شده و در شکل روساخت ها متجلی شود.