هر چند تکراری ولی مرورش برامون بد نیست اوتیسم اوتیسم یک بیماری مادرزادی بوده و مغز کسی که مبتلا به این اختلال است، یک مشکل مهم دارد: برقراری ارتباط حسی با جهان اطراف. کودکان مبتلا به اوتیسم دنیای بیرون را به شیوه ای متفاوت از دیگران تجربه می کنند. آن ها معمولاً در خودشان فرو می روند و بدون کمک های ویژه قادر به برقراری ارتباط با بچه های دیگر نیستند. .یک روز که نازنین به خانه دوستش مریم رفته بود، در آنجا برادر 4 ساله مریم به نام متین را دید. نازنین با لبخند به او سلام کرد. ولی متین فقط نگاهش کرد و چیزی نگفت، بعد هم به سراغ اسباب‌بازی‌هایش رفت. نازنین به مریم گفت:‌ "فکر کنم برادرت زیاد از من خوشش نیامد." اما مریم جواب داد: "نه این موضوع تقصیر تو نیست، متین مبتلا به اوتیسم است." نازنین می‌خواست بداند اوتیسم چیست و چه چیزی باعث این بیماری می‌شود. بیا با هم بیشتر درباره اوتیسم بدانیم. اوتیسم چیست؟ اوتیسم باعث می‌شود بچه‌هایی که مبتلا هستند، جهان را به شیوه‌ای متفاوت از بچه‌های دیگر تجربه کنند. برای کودکان مبتلا به اوتیسم صحبت کردن با دیگران و بیان احساسات خود از طریق کلمات خیلی سخت است. کودکان مبتلا به اوتیسم معمولاً در خود فرو می‌روند و بدون کمک‌های ویژه نمی‌توانند با بچه‌های دیگر ارتباط برقرار کنند. آن‌ها همچنین ممکن است به آنچه که اطرافشان اتفاق می‌افتد، واکنش غیرعادی نشان دهند. صداهای عادی می‌تواند شخص مبتلا به اوتیسم را آن‌قدر اذیت کند که گوش‌هایش را با دست بگیرد. لمس شدن حتی اگر خیلی آرام باشد، ممکن است احساس ناراحت کننده‌ای در آن‌ها به وجود بیاورد. کودکان مبتلا به اوتیسم اغلب در فهم چیزهایی که بچه‌های دیگر به راحتی درک می‌کنند، دچار مشکل می‌شوند. مثلاً وقتی کسی لبخند می‌زند، تو متوجه می‌شوی که لبخند او از روی خوشحالی و یا احساسات دوستانه است. اما یک بچه مبتلا به اوتیسم ممکن است در درک علت لبخند آن شخص دچار مشکل شود. بچه‌ای که مبتلا به اختلال اوتیسم است، به سختی می‌تواند بین کلمات و معنای آن‌ها ارتباط برقرار کند. تصور کن داری تلاش می‌کنی بفهمی ‌مادرت چه می‌گوید، در حالی که حتی معنی واقعی کلمات او را نمی‌دانی. این موضوع برای کودکی که اوتیسم دارد و حتی نمی‌تواند افکار خود را با کلمات مناسب بیان کند، خیلی سخت‌تر است. اوتیسم باعث می‌شود بچه‌ها رفتار غیرمعمولی داشته باشند. آن‌ها ممکن است دستان خود را به هم زده و کلمات خاصی را پشت سر هم به زبان بیاورند. بداخلاقی کنند و یا تنها با یک اسباب بازی خاص بازی کنند. اکثر کودکان مبتلا به اوتیسم تغییر در روال روزمره و تکراری خود را دوست ندارد. آن‌ها دلشان می‌خواهد یک برنامه مشخص داشته باشند که همیشه همان باشد و تغییر هم نکند. همچنین معمولاً اصرار دارند که اسباب‌بازی‌ها و اشیاء دیگر به یک شکل خاص چیده شوند و اگر این ترتیب به هم بخورد، غمگین و ناراحت می‌شوند. اگر کسی مبتلا به این اختلال باشد، مغز او دارای یک مشکل مهم است: برقراری ارتباط حسی با جهان اطراف. مغز تو هر روز در حال تفسیر مناظر، صداها، بوها و حواس دیگری که تجربه می‌کنی است. اگر مغزت نتواند کمک کند این چیزها را درک کنی، عملکرد تو، صحبت کردن، رفتن به مدرسه و انجام خیلی از کارهای روزمره ممکن است برایت مشکل شود. کودکان ممکن است تحت تأثیر اختلال خفیف اوتیسم قرار بگیرند. در این صورت فقط دچار مشکلات کوچکی در زندگی می‌شوند، این کودکان معمولاً خیلی حساس بوده و به کمک زیادی احتیاج دارند. چه چیزی عامل اوتیسم است؟ از هر 150 کودک معمولاً یکی به اوتیسم مبتلا می‌شود، اما هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند که علت آن چیست. بعضی از دانشمندان فکر می‌کنند بچه‌هایی که سابقه این بیماری یا بیماری‌های مشابه در خانواده‌شان وجود دارد، با احتمال بیشتری به اوتیسم دچار می‌شوند. فهمیدن علت اصلی بیماری اوتیسم خیلی مشکل است، زیرا مغز انسان عضو بسیار پیچیده‌ای از بدن اوست. مغز شامل بیش از 100 میلیارد سلول عصبی به نام نورون است. هر نورون به طور معمول دارای صدها یا هزاران اتصال است که پیغام‌ها را به بقیه سلول‌های عصبی در مغز و بدن می‌رسانند. اتصالات و پیغام‌های شیمیایی که آن‌ها ارسال می‌کنند، انتقال‌دهنده‌های عصبی نام داشته و به کمک آن‌هاست که تو می‌توانی ببینی، احساس کنی، حرکت کنی، به خاطر بیاوری و با دیگران همکاری کنی. به دلایلی، بعضی از این سلول‌ها و اتصالات در مغزِ یک بچه اوتیسمی‌- به ویژه آن‌هایی که بر ارتباطات، احساسات و عواطف تأثیر می‌گذارند- رشد لازم را نداشته و یا آسیب می‌بینند. با این حال دانشمندان هنوز در حال تلاشند تا بفهمند چگونه و چرا این اتفاق می‌افتد. پزشکان چه می‌کنند؟ تشخیص این‌که کودکی مبتلا به این اختلال است، ممکن است کمی ‌مشکل باشد. پدر و مادر معمولاً اولین کسانی هستند که گمان می‌برند در این میان چیزی اشتباه است. شاید بچه به اندازه کافی بزرگ شده باشد که بتواند صحبت کند اما نمی‌کند، به آدم‌های دیگر علاقه نشان نمی‌دهد و یا رفتارهای غیرعادی دیگری دارد. اما باید بدانی که اوتیسم تنها مشکلی نیست که می‌تواند این علائم را داشته باشد. مثلاً بچه‌هایی که مشکلات شنوایی دارند هم ممکن است در صحبت کردن مشکل داشته باشند. معمولاً نتیجه آزمایش‌های پزشکی در کودکان مبتلا به اوتیسم طبیعی است، اما پزشکان این آزمایش‌ها را انجام می‌دهند تا مطمئن شوند که بچه مشکلات دیگری ندارد. این آزمایشات پزشکی می‌توانند شامل آزمایش خون و ادرار، آزمون شنوایی، EEG (یک آزمایش برای اندازه‌گیری امواج مغزی) و ام آر آی MRI (تصویری که ساختار مغز را نشان می‌دهد) باشند. تست هوش (IQ) نیز ممکن است انجام شود. اغلب، متخصصان به صورت یک تیم با هم کار می‌کنند تا بفهمند مشکل اصلی کجاست. این تیم ممکن است شامل پزشک متخصص اطفال، متخصص مغز و اعصاب اطفال، متخصص رشد کودکان، روانپزشک کودک، روانشناس کودک و درمانگر گفتار و زبان باشد. اعضای تیم بر روی چگونگی بازی کردن کودک، یادگیری او، ارتباط برقرار کردن و رفتار کودک مطالعه می‌کنند. همچنین به دقت به آنچه توجه پدر و مادر کودک را جلب کرده است، گوش می‌دهند. با استفاده از اطلاعاتی که به دست می‌آید، پزشکان می‌توانند تصمیم بگیرند که آیا یک کودک مبتلا به اختلال اوتیسم است یا مشکل دیگری دارد. اوتیسم چگونه درمان می‌شود؟ هیچ درمانی برای اوتیسم وجود ندارد. اما پزشکان، درمانگران و به خصوص معلمان می‌توانند به کودکان مبتلا به اوتیسم کمک کنند تا بر بسیاری از مشکلات غلبه کرده و یا خود را با آن تطبیق دهند. هرچه زودتر به بچه مبتلا به اوتیسم کمک شود، بهتر است. بچه‌های مختلف نیاز به کمک‌های متفاوت دارند، اما یادگیری این که چگونه ارتباط برقرار کنند در مرحله اول اهمیت قرار دارد. یادگیری زبان گفتاری برای کودکان مبتلا به اوتیسم سخت است. بهتر است یادگیری کلمات با دیدن آن‌ها باشد (یادگیری تصویری)، بنابراین درمانگران به آن‌ها می‌آموزند که چگونه با استفاده از تصاویر یا زبان اشاره ارتباط برقرار کنند. این کار باعث می‌شود که یادگیری چیزهای دیگر آسان‌تر شود و در نهایت، بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم یاد می‌گیرند که حرف بزنند. همچنین درمانگران در یادگیری مهارت‌های اجتماعی مثل سلام کردن به مردم و احوالپرسی با آن‌ها، منتظر نوبت ایستادن، و دنبال کردن جهت‌ها به کودکان کمک می‌کنند. بعضی از این بچه‌ها برای یادگیری مهارت‌های روزمره زندگی (مثل مسواک زدن دندان‌ها و یا مرتب کردن رختخواب) نیاز به کمک‌ ویژه دارند. برخی دیگر هنوز بلد نیستند بنشینند یا ادرار خود را کنترل کنند و باید برای کنترل رفتارهایشان به آن‌ها کمک کرد. به بعضی از کودکان برای بهبود خلق‌وخو و رفتار آن‌ها دارو داده می‌شود، اما هیچ دارویی وجود ندارد که اوتیسم را کاملاً درمان کند. دانش‌آموزان مبتلا به اوتیسم خفیف می‌توانند به مدرسه معمولی بروند. اما بیشتر کودکان مبتلا به اوتیسم به محیط آرام‌تر و منظم‌تری نیاز دارند. همچنین آن‌ها به معلمانی احتیاج دارند که برای درک مشکلات یادگیری و ارتباطی آن‌ها آموزش دیده باشند. این کودکان می‌توانند در خانه یا در کلاس‌های مخصوصی در مدارس دولتی یا خصوصی درس بخوانند. زندگی کردن با اوتیسم خیلی از کودکان مبتلا به اوتیسم خفیف رشد خواهند کرد و می‌توانند زندگی خود را اداره ‌کنند. اما آن‌هایی که مشکلاتشان جدی‌تر است، همیشه به نوعی کمک نیاز دارند. به هرحال همه بچه‌های مبتلا به اوتیسم آینده روشن‌تری خواهند داشت، اگر از حمایت و درک پزشکان، معلمان، سرپرستان، والدین، برادران و خواهران و همچنین دوستان خود بهره‌مند شوند. مترجم علمی و داستان پرداز: مستانه زاده رفیع تصاویر: