CELEX: 62013CJ0445
Αίτηση αναιρέσεως
Κοινοτικό σήμα
Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009
Άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο β΄
Απόλυτος λόγος απαραδέκτου
Έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα
Τρισδιάστατο σήμα συνιστάμενο στο σχήμα κυλινδρικής φιάλης

Με την αίτησή της αναιρέσεως, η Voss of Norway ASA (στο εξής: Voss) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης Voss of Norway κατά ΓΕΕΑ — Nordic Spirit (Σχήμα κυλινδρικής φιάλης) (T‑178/11,
EU:T:2013:272
, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της κατά της αποφάσεως του πρώτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Εναρμονίσεως στο πλαίσιο της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ), της 12ης Ιανουαρίου 2011 (υπόθεση R 785/2010‑1), σχετικά με διαδικασία κηρύξεως ακυρότητας μεταξύ της Nordic Spirit AB (publ) (στο εξής: Nordic Spirit) και της Voss (στο εξής: επίδικη απόφαση).
Το νομικό πλαίσιο
Κανονισμός (ΕΚ) 207/2009
Ο κανονισμός (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το κοινοτικό σήμα (
ΕΕ L 78, σ. 1
), ο οποίος ετέθη σε ισχύ στις 13 Απριλίου 2009, κατάργησε και αντικατέστησε τον κανονισμό (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1993, για το κοινοτικό σήμα (
ΕΕ 1994, L 11, σ. 1
).
Κατά το άρθρο 7 του κανονισμού 207/2009, με τίτλο «Απόλυτοι λόγοι απαραδέκτου»:
«1.   Δεν γίνονται δεκτά για καταχώριση:
[...]
β)
τα σήματα που στερούνται διακριτικού χαρακτήρα·
[…]».
Το άρθρο 52 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Απόλυτοι λόγοι ακυρότητας», ορίζει στην παράγραφο 1 τα εξής:
«Ένα κοινοτικό σήμα κηρύσσεται άκυρο, μετά από αίτηση που υποβάλλεται στο Γραφείο ή μετά από άσκηση ανταγωγής στα πλαίσια αγωγής για παραποίηση/απομίμηση:
α)
εάν το κοινοτικό σήμα [δεν] καταχωρίσθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 7,
[...]».
Το άρθρο 55, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού ορίζει τα εξής:
«Το κοινοτικό σήμα, στο βαθμό που κηρύχθηκε, εν όλω ή εν μέρει, άκυρο, θεωρείται ότι ουδέποτε παρήγαγε τα αποτελέσματα που προβλέπει ο παρών κανονισμός.»
Το άρθρο 99 του ίδιου κανονισμού ορίζει τα εξής:
«1.   Τα δικαστήρια κοινοτικών σημάτων θεωρούν το κοινοτικό σήμα έγκυρο, εκτός εάν ο εναγόμενος αμφισβητήσει την εγκυρότητα με ανταγωγή έκπτωσης ή ακυρότητας.
2.   Η εγκυρότητα κοινοτικού σήματος δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με αναγνωριστική αγωγή για μη παραποίηση/απομίμηση.
3.   Στις αναφερόμενες στο άρθρο 96 στοιχεία α) και γ) αγωγές, η ένσταση της έκπτωσης ή της ακυρότητας του κοινοτικού σήματος που προβάλλεται με άλλο τρόπο πλην της ανταγωγής, είναι παραδεκτή μόνο στο βαθμό που ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι ο δικαιούχος του κοινοτικού σήματος θα μπορούσε να εκπέσει των δικαιωμάτων του λόγω ανεπαρκούς χρήσης ή ότι το σήμα θα μπορούσε να κηρυχθεί άκυρο λόγω ύπαρξης προγενέστερου δικαιώματος του εναγόμενου.»
Κανονισμός (ΕΚ) 2868/95
Κατά τον κανόνα 37 του κανονισμού (ΕΚ) 2868/95 της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 40/94 του Συμβουλίου για το κοινοτικό σήμα (
ΕΕ L 303, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 355/2009 της Επιτροπής, της 31ης Μαρτίου 2009 (
ΕΕ L 109, σ. 3
):
«Η προς το Γραφείο αίτηση για την κήρυξη έκπτωσης ή ακυρότητας σύμφωνα με το άρθρο [56 του κανονισμού 207/2009] περιέχει τα εξής στοιχεία:
[...]
β)
όσον αφορά τους λόγους επί των οποίων βασίζεται η αίτηση:
[...]
iv)
Πραγματικά περιστατικά, αποδείξεις και επιχειρήματα προς στήριξη της αιτήσεως·
[...]».
Ιστορικό της διαφοράς και η επίδικη απόφαση
Στις 3 Δεκεμβρίου 2004, το ΓΕΕΑ καταχώρισε, κατόπιν αιτήσεως της Voss (αίτηση καταχωρίσεως αριθ. 3156163), δυνάμει του κανονισμού 40/94, το ακόλουθο τρισδιάστατο κοινοτικό σήμα (στο εξής: προσβαλλόμενο σήμα):
Τα προϊόντα για τα οποία ζητήθηκε η καταχώριση εμπίπτουν στις κλάσεις 32 και 33, κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας για τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών ενόψει της καταχώρισης σημάτων, της 15ης Ιουνίου 1957, όπως αυτός έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, και αντιστοιχούν, για καθεμία από τις κλάσεις αυτές, στην ακόλουθη περιγραφή:
—
κατηγορία 32: Μπίρα· αλκοολούχα ποτά, νερό·
—
κατηγορία 33: Αλκοολούχα ποτά πλην μπίρας.
Στις 17 Ιουλίου 2008, η Nordic Spirit υπέβαλε αίτηση κηρύξεως ακυρότητας του προσβαλλόμενου σήματος, βάσει, αφενός, του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 40/94, εξεταζομένου σε συνδυασμό προς το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ έως εʹ, σημεία i έως iii, του κανονισμού αυτού και, αφετέρου, βάσει του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του ως άνω κανονισμού.
Με απόφαση της 10ης Μαρτίου 2010, το τμήμα ακυρώσεων του ΓΕΕΑ απέρριψε την αίτηση περί κηρύξεως ακυρότητας στο σύνολό της.
Μεταξύ άλλων, έκρινε ότι το σχήμα του προσβαλλόμενου σήματος δεν είναι «σύνηθες» στην αγορά ποτών και ότι, λόγω της αντιθέσεως ανάμεσα στο διαφανές σώμα και στο πώμα, τούτο διακρίνεται, σε μεγάλο βαθμό, από τις υπάρχουσες φιάλες και μπορεί, ως εκ τούτου, να καταχωρισθεί ως σήμα.
Στις 6 Μαΐου 2010 η Nordic Spirit άσκησε ενώπιον του ΓΕΕΑ προσφυγή κατά της ως άνω αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων, δυνάμει των άρθρων 58 έως 64 του κανονισμού 207/2009.
Με την επίδικη απόφαση, το πρώτο τμήμα προσφυγών του ΓΕΕΑ (στο εξής: τμήμα προσφυγών) έκανε δεκτή την αίτηση περί κηρύξεως ακυρότητας και ακύρωσε την ως άνω απόφαση.
Κατ’ ουσίαν, έκρινε ότι, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας κατά την οποία οι καταναλωτές αποδίδουν, καταρχάς, απλή λειτουργία συσκευασίας στις φιάλες στις οποίες περιέχονται τα προϊόντα [απόφαση Develey κατά ΓΕΕΑ (Σχήμα πλαστικού μπουκαλιού), T‑129/04,
EU:T:2006:84
], έπρεπε να θεωρηθεί ότι οι καταναλωτές θα διάβαζαν την ετικέτα της φιάλης για να προσδιορίσουν την προέλευση του προϊόντος και να το διακρίνουν από τα υπόλοιπα προϊόντα.
Επιπροσθέτως, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι δεν υφίστατο κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας κατά τα οποία ο μέσος καταναλωτής είναι ικανός να αντιληφθεί το σχήμα της συσκευασίας των οικείων προϊόντων ως ένδειξη της εμπορικής τους προελεύσεως, καθόσον το σχήμα αυτό έχει χαρακτηριστικά ικανά ώστε να προσελκύσουν την προσοχή του.
Εξάλλου, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι η Voss δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει ότι ήταν εσφαλμένο το επιχείρημα της Nordic Spirit, κατά το οποίο οι φιάλες που περιέχουν μεταλλικό νερό ή οποιοδήποτε άλλο ποτό φέρουν πάντα λεκτικά και εικονιστικά στοιχεία και ότι, για τον λόγο αυτόν, οι καταναλωτές συνηθίζουν να προσδιορίζουν την εμπορική προέλευση του οικείου προϊόντος όχι βάσει του σχεδίου της φιάλης, αλλά βάσει των εν λόγω στοιχείων.
Τέλος, το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το επίμαχο σχήμα της φιάλης δεν διαφέρει ουσιωδώς από το σχήμα των άλλων περιεκτών που χρησιμοποιούνται για τα αλκοολούχα ή μη αλκοολούχα ποτά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά αποτελεί απλώς και μόνον παραλλαγή του.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 18 Μαρτίου 2011, η Voss άσκησε προσφυγή ακυρώσεως κατά της επίδικης αποφάσεως.
Προς στήριξη της προσφυγής της, η αναιρεσείουσα προέβαλε τέσσερις λόγους ακυρώσεως.
Ο πρώτος λόγος αντλείτο από παράβαση του άρθρου 75 του κανονισμού 207/2009, καθόσον, κατ’ ουσίαν, το τμήμα προσφυγών βάσισε την απόφασή του σε στοιχεία που δεν τέθηκαν υπόψη της αναιρεσείουσας και επί των οποίων δεν είχε τη δυνατότητα να τοποθετηθεί.
Ο δεύτερος λόγος αντλείτο από παράβαση του άρθρου 99 του κανονισμού 207/2009 και του κανόνα 37, στοιχείο βʹ, σημείο iv, του κανονισμού 2868/95, καθόσον το τμήμα προσφυγών επέβαλε στην αναιρεσείουσα το βάρος αποδείξεως του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, καίτοι αυτό είχε καταχωρισθεί και, κατά συνέπεια, καλυπτόταν από τεκμήριο εγκυρότητας.
Ο τρίτος λόγος αντλείτο από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 και εσφαλμένη ερμηνεία της νομολογίας σχετικά με τον διακριτικό χαρακτήρα των τρισδιάστατων σημάτων, καθόσον, αντί για τον καθιερωμένο από τη νομολογία έλεγχο προκειμένου να εκτιμηθεί ο διακριτικός χαρακτήρας τρισδιάστατου σήματος οσάκις πρόκειται για συσκευασία υγρού προϊόντος και οσάκις το σήμα αυτό συνίσταται στην εμφάνιση του ίδιου του προϊόντος, έλεγχο στο πλαίσιο του οποίου κρίνεται εάν το σήμα αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, το τμήμα προσφυγών πραγματοποίησε άλλου είδους έλεγχο, βασιζόμενο στη σημασία που πρέπει να αποδοθεί στις ετικέτες ή σε άλλες πρακτικές επισημάνσεως που εφαρμόζονται στον οικείο τομέα.
Τέλος, ο τέταρτος λόγος αντλείτο από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 και από παραμόρφωση των στοιχείων τα οποία αποδείκνυαν την ύπαρξη σημαντικής αποκλίσεως σε σχέση με τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον τομέα των ποτών, καθόσον το τμήμα προσφυγών κατέληξε εσφαλμένα στο συμπέρασμα ότι το προσβαλλόμενο σήμα δεν είχε διακριτικό χαρακτήρα.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η αναιρεσείουσα δήλωσε, ωστόσο, ότι παραιτείται από τον πρώτο λόγο.
Προκαταρκτικώς, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η επίδικη απόφαση ερείδεται σε σκεπτικό που περιλαμβάνει δύο διακριτούς, και μεταξύ τους ανεξάρτητους, άξονες.
Στη σκέψη 27 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε ότι, με τα σημεία 18 έως 35 της επίδικης αποφάσεως, τα οποία αντιστοιχούν στο σκέλος του σκεπτικού που χαρακτήρισε ως «πρώτο άξονα», το τμήμα προσφυγών έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι είναι παγκοίνως γνωστό ότι τα ποτά πωλούνται σχεδόν πάντα σε φιάλες, μεταλλικά δοχεία ή άλλες συσκευασίες που φέρουν ετικέτα ή λεκτικό ή γραφιστικό στοιχείο, ότι βάσει αυτών των ενδείξεων είναι δυνατόν για τον καταναλωτή να διακρίνει μεταξύ των προϊόντων στην αγορά και ότι η Voss δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο προς στήριξη των επιχειρημάτων της, κατά τα οποία όλα τα ανωτέρω δεν ισχύουν.
Στη σκέψη 28 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, στα σημεία 36 έως 41 της επίδικης αποφάσεως, τα οποία αντιστοιχούν στο σκέλος του σκεπτικού που το ίδιο προσδιόρισε ως «δεύτερο άξονα», το τμήμα προσφυγών προέβη σε αυτοτελή ανάλυση του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος και κατέληξε, κατ’ ουσίαν, στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη φιάλη δεν διαφοροποιείται ουσιωδώς από το σχήμα των λοιπών φιαλών στην αγορά των αλκοολούχων και μη αλκοολούχων ποτών και ότι αποτελεί απλώς και μόνον παραλλαγή του, με αποτέλεσμα να μην αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα.
Το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 29 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, ερωτηθέντες επ’ αυτού κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, οι διάδικοι είχαν επιβεβαιώσει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση ερείδεται σε σκεπτικό το οποίο περιλαμβάνει δύο διακριτούς, και ανεξάρτητους μεταξύ τους, άξονες. Περαιτέρω, επισημάνθηκε, στη σκέψη 30 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση η Voss είχε διευκρινίσει ότι ο δεύτερος λόγος που προέβαλε στρεφόταν μόνον κατά του πρώτου εξ αυτών των αξόνων.
Το Γενικό Δικαστήριο προέβη στην εξέταση του τρίτου λόγου, καθόσον αφορούσε τον δεύτερο εκ των ανωτέρω αξόνων, καθώς και στην εξέταση του τετάρτου λόγου.
Καταρχάς, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον τρίτο λόγο, καθόσον αυτός αφορούσε τον δεύτερο ως άνω άξονα.
Μεταξύ άλλων, το Γενικό Δικαστήριο απεφάνθη, στη σκέψη 55 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το προσβαλλόμενο σήμα αποτελείται από συνδυασμό στοιχείων καθένα εκ των οποίων, καθόσον μπορεί να χρησιμοποιηθεί ευρέως στο εμπόριο για τη συσκευασία των προϊόντων που αφορά η αίτηση καταχωρίσεως του σήματος, στερείται διακριτικού χαρακτήρα σε σχέση με τα προϊόντα αυτά.
Όσον αφορά το τρισδιάστατο σχήμα του προσβαλλόμενου σήματος, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι είναι παγκοίνως γνωστό ότι η μεγάλη πλειονότητα των φιαλών που είναι διαθέσιμες στην αγορά έχουν κυλινδρικό σχήμα. Ως εκ τούτου, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, για τον μέσο καταναλωτή, είναι φυσικό οι φιάλες αλκοολούχων ή μη αλκοολούχων ποτών να έχουν κατά κανόνα τέτοιο σχήμα. Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού ότι δεν μπορεί να κριθεί ότι το σχήμα «τέλειου κυλίνδρου» της επίμαχης φιάλης, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι το στοιχείο αυτό παρουσιάζει ορισμένη πρωτοτυπία, αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα.
Όσον αφορά το αδιαφανές πώμα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το στοιχείο αυτό δύσκολα μπορεί να εκληφθεί ως ουσιώδης απόκλιση από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, καθόσον είναι παγκοίνως γνωστό ότι πλείστες όσες φιάλες κλείνουν με πώμα διαφορετικού υλικού και χρώματος από εκείνα του σώματος της φιάλης.
Όσον αφορά τη διάμετρο του πώματος, η οποία ταυτίζεται προς τη διάμετρο της φιάλης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι αυτή αποτελεί απλώς και μόνον παραλλαγή υφιστάμενων σχημάτων και δεν μπορεί να κριθεί ότι αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι γίνεται δεκτό ότι το στοιχείο αυτό παρουσιάζει ορισμένη πρωτοτυπία.
Στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το γεγονός ότι ένα σύνθετο σήμα αποτελείται μόνον από στοιχεία τα οποία δεν έχουν διακριτικό χαρακτήρα σε σχέση με τα οικεία προϊόντα οδηγεί, κατά κανόνα, στο συμπέρασμα ότι το σήμα αυτό, εξεταζόμενο στο σύνολό του, στερείται διακριτικού χαρακτήρα. Προσέθεσε ότι το συμπέρασμα αυτό μπορεί να ανατραπεί μόνον στην περίπτωση που συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως, μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται αυτά τα διαφορετικά στοιχεία, υποδηλώνουν ότι το ως άνω σύνθετο σήμα, εξεταζόμενο στο σύνολό του, είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων που το απαρτίζουν.
Στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τέτοιες ενδείξεις δεν υφίστανται στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται τα στοιχεία που συνθέτουν το τρισδιάστατο σημείο για το οποίο καταχωρίσθηκε το προσβαλλόμενο σήμα δεν είναι κάτι περισσότερο από το σύνολο των στοιχείων που απαρτίζουν το σήμα αυτό, ήτοι μια φιάλη με αδιαφανές πώμα, όπως ακριβώς η πλειονότητα των φιαλών για αλκοολούχα ή μη αλκοολούχα ποτά στην οικεία αγορά.
Το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε εξ αυτού, στη σκέψη 59 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το τμήμα προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον εκτίμησε ότι ο μέσος καταναλωτής της Ένωσης αντιλαμβάνεται το προσβαλλόμενο σήμα, στο σύνολό του, αποκλειστικώς και μόνον ως παραλλαγή του σχήματος των προϊόντων για τα οποία ζητήθηκε η καταχώριση του ως άνω σήματος.
Στη σκέψη 60 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το τμήμα προσφυγών, στα σημεία 36 και εξής της επίδικης αποφάσεως, είχε εφαρμόσει στη συγκεκριμένη περίπτωση τον έλεγχο που έχει νομολογιακώς καθιερωθεί για την εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα των τρισδιάστατων σημείων, έλεγχος ο οποίος προϋποθέτει την εξέταση του εάν το επίμαχο σημείο αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, οσάκις πρόκειται για συσκευασία υγρού προϊόντος και οσάκις το σήμα συνίσταται στην εμφάνιση του ίδιου του προϊόντος.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στις σκέψεις 62 έως 91 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τον τέταρτο λόγο που προέβαλε η Voss προς στήριξη της προσφυγής της. Συγκεκριμένα, απεφάνθη σχετικώς ότι ορθώς το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι το προσβαλλόμενο σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα και ότι όντως δεν διακρίνεται από τις μορφές συσκευασίας του προϊόντος που χρησιμοποιούνται συνήθως στον τομέα των ποτών, αλλά, αντιθέτως, αποτελεί παραλλαγή αυτών των μορφών.
Επίσης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας δεν καθιστούσαν δυνατή την ανατροπή αυτού του συμπεράσματος.
Όσον αφορά, ιδίως, το επιχείρημα της Voss κατά το οποίο το τμήμα προσφυγών, συγκρίνοντας το κυλινδρικό σχήμα με τμήμα κυλίνδρου, παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας, δεδομένου ότι ένα τμήμα κυλίνδρου είναι παραλογισμός από μαθηματικής απόψεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει ότι το τμήμα προσφυγών σκοπούσε, στο σημείο 37 της επίδικης αποφάσεως, να προσδώσει στην έκφραση «κυλινδρικό τμήμα» μαθηματική έννοια, νοώντας την ως «απεικόνιση τμήματος γεωμετρικού σχήματος». Κατά το Γενικό Δικαστήριο, η έννοια «τμήμα» πρέπει να νοηθεί, αντιθέτως, ως «ένα από τα, περισσότερο ή λιγότερο, διακριτά μέρη στα οποία κάτι υποδιαιρείται ή μπορεί να διαιρεθεί ή από τα οποία τούτο απαρτίζεται» («any of the more or less distinct parts into which something is or may be divided or from which it is made up»,
Oxford Dictionary
).
Με τις σκέψεις 92 έως 96 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ως αλυσιτελείς τον δεύτερο, καθώς και τον τρίτο λόγο, καθόσον ο τελευταίος στρεφόταν κατά του πρώτου άξονα του σκεπτικού στον οποίο ερείδεται η επίδικη απόφαση.
Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, κατά πάγια νομολογία, εφόσον το διατακτικό αποφάσεως του ΓΕΕΑ στηρίζεται σε πλείονες άξονες συλλογισμού έκαστος των οποίων θα εξαρκούσε για να στηρίξει το διατακτικό αυτό, επιβάλλεται η ακύρωση της πράξεως αυτής, καταρχήν, μόνον εάν έκαστος των αξόνων αυτών πάσχει παρανομία. Εντούτοις, κατά το Γενικό Δικαστήριο, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι οι λόγοι οι οποίοι στρέφονταν κατά του πρώτου άξονα του σκεπτικού στον οποίο ερείδετο η επίδικη απόφαση ήταν βάσιμοι, τούτο δεν επηρέαζε το διατακτικό της αποφάσεως αυτής, καθόσον ο δεύτερος άξονας του σκεπτικού αυτού δεν έπασχε παρανομία.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 95 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «ακόμα κι αν υποτεθεί ότι εσφαλμένα το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι είναι παγκοίνως γνωστό ότι τα ποτά πωλούνται σχεδόν πάντα σε φιάλες, μεταλλικά δοχεία ή άλλες συσκευασίες που φέρουν ετικέτα ή λεκτικό ή γραφιστικό στοιχείο, ότι βάσει αυτών των ενδείξεων είναι δυνατόν για τον καταναλωτή να διακρίνει μεταξύ των προϊόντων στην αγορά και ότι η Voss δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο προς στήριξη των επιχειρημάτων της, κατά τα οποία τα ανωτέρω δεν ισχύουν, οι σκέψεις αυτές δεν θα ασκούσαν καμία επίδραση στο συμπέρασμα περί ελλείψεως διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, το οποίο βασίζεται στις νομικές εκτιμήσεις των σκέψεων 46 έως 91 [της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως]».
Βάσει του συνόλου των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή που άσκησε ενώπιόν του η Voss.
Τα αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
Η Voss ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και
—
να καταδικάσει το ΓΕΕΑ στα δικαστικά έξοδα.
Το ΓΕΕΑ ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
—
να καταδικάσει τη Voss στα δικαστικά έξοδα.
H International Trademark Association (στο εξής: INTA), στην οποία επετράπη να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Voss με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου στην υπόθεση Voss of Norway κατά ΓΕΕΑ (C‑445/13 P,
EU:C:2014:202
), ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και
—
να αποφασίσει ότι θα φέρει τα δικά της δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Προς στήριξη της αιτήσεώς της, η αναιρεσείουσα προβάλλει έξι λόγους.
Επί του πρώτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον πρώτο λόγο, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέλειψε να εξετάσει τον δεύτερο λόγο που η ίδια προέβαλε προς στήριξη της προσφυγής της στην πρωτοβάθμια δίκη, ο οποίος αντλείται από το ότι το τμήμα προσφυγών παρανόμως έκρινε ότι έφερε η ίδια το βάρος αποδείξεως του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, καίτοι τούτο ήταν καταχωρισμένο και καλυπτόταν από τεκμήριο εγκυρότητας.
Συναφώς, η αναιρεσείουσα προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τον δεύτερο λόγο αποκλειστικώς διότι, αυθαιρέτως, έκρινε ότι τούτος στρεφόταν κατά του πρώτου άξονα του σκεπτικού στον οποίο ερείδεται η επίδικη απόφαση, καίτοι τούτος στρεφόταν σαφώς κατά του δεύτερου άξονα, όπως αυτός προσδιορίστηκε στη σκέψη 28 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Το ΓΕΕΑ αμφισβητεί τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας και ζητεί την απόρριψη του πρώτου λόγου.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατ’ ουσίαν, η Voss προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αλλοίωσε τους όρους της διακρίσεως, μεταξύ των δύο αξόνων του σκεπτικού που αναπτύχθηκε στην επίδικη απόφαση, η οποία είχε γίνει δεκτή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Κατά την αναιρεσείουσα, στις σκέψεις 27 και 28 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ο πρώτος και ο δεύτερος άξονας προσδιορίστηκαν αντιστρόφως σε σχέση με τον προσδιορισμό που είχε γίνει κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον παρέλειψε να εξετάσει τον δεύτερο λόγο που προέβαλε η Voss προς στήριξη της προσφυγής της στην πρωτοβάθμια δίκη και ο οποίος αντλείται από το ότι το τμήμα προσφυγών έκρινε παρανόμως ότι έφερε η ίδια το βάρος αποδείξεως του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος.
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τα οποία κοινοποιήθηκαν στην αναιρεσείουσα με τηλεομοιοτυπία στις 13 Μαρτίου 2013, αυτή παραδέχθηκε, αφενός, ότι η επίδικη απόφαση βασιζόταν σε σκεπτικό το οποίο περιελάμβανε δύο ανεξάρτητους άξονες, εκ των οποίων ο πρώτος εκτίθεται στα σημεία 18 έως 35 της επίδικης αποφάσεως και ο δεύτερος στα σημεία 36 έως 41 αυτής και, αφετέρου, ότι ο δεύτερος προβληθείς λόγος δεν στρεφόταν κατά του σκεπτικού που αναπτύχθηκε στα σημεία 36 έως 41.
Επιπροσθέτως, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι ο δεύτερος λόγος του οποίου έγινε επίκληση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου στρεφόταν, όπως υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, κατά του ως άνω δεύτερου άξονα, διαπιστώνεται ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 28 και 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το τμήμα προσφυγών προέβη, στα σημεία 36 έως 41 της επίδικης αποφάσεως, στην ανάλυση του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος αυτοτελώς και δεν επέβαλε στη Voss το βάρος αποδείξεως της υπάρξεώς του.
Ως εκ τούτου, ο πρώτος λόγος που προβάλλει η Voss προς στήριξη της αιτήσεώς της αναιρέσεως είναι αβάσιμος και, κατά συνέπεια, απορρίπτεται.
Επί του δευτέρου λόγου
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Με τον δεύτερο λόγο, η αναιρεσείουσα προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέβη το άρθρο 99 του κανονισμού 207/2009, καθώς και τον κανόνα 37, στοιχείο βʹ, σημείο iv, του κανονισμού 2868/95, καθόσον, στις σκέψεις 57 και 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως, το οποίο βάρυνε αποκλειστικώς τη Nordic Spirit ως διάδικο που κίνησε διαδικασία κηρύξεως ακυρότητος του προσβαλλόμενου σήματος, επιβάλλοντας στην αναιρεσείουσα την υποχρέωση να αποδείξει τον διακριτικό χαρακτήρα του ως άνω σήματος, καίτοι η Nordic Spirit δεν προσκόμισε το παραμικρό αποδεικτικό στοιχείο προς στήριξη της προβαλλόμενης ελλείψεως διακριτικού χαρακτήρα του σήματος.
Συναφώς, η Voss υποστηρίζει ότι η νομολογία την οποία παραθέτει το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία το γεγονός ότι σύνθετο σήμα το οποίο απαρτίζεται μόνον από στοιχεία στερούμενα διακριτικού χαρακτήρα συνεπάγεται, κατά κανόνα, ότι και το εν λόγω σήμα, συνολικώς εξεταζόμενο, στερείται διακριτικού χαρακτήρα, με εξαίρεση την περίπτωση που «συγκεκριμένες ενδείξεις όπως, μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο τα διαφορετικά στοιχεία συνδυάζονται, υποδηλώνουν ότι το σύνθετο σήμα, συνολικώς εξεταζόμενο, είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται», αφορά αιτήσεις καταχωρίσεως κοινοτικού σήματος, και δεν εφαρμόζεται σε καταχωρισθέντα σήματα τα οποία, όπως ακριβώς ισχύει για το προσβαλλόμενο σήμα, καλύπτονται από τεκμήριο εγκυρότητας.
Η ΙΝΤΑ βασίζεται στα άρθρα 52, 55 και 99 του κανονισμού 207/2009, από τα οποία προκύπτει, όπως υποστηρίζει, ότι τα καταχωρισμένα κοινοτικά σήματα καλύπτονται από τεκμήριο εγκυρότητας, καθώς και στον κανόνα 37, στοιχείο βʹ, σημείο iv, του κανονισμού 2868/95, υποστηρίζοντας ότι το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως του διακριτικού χαρακτήρα του επίμαχου σημείου.
Κατά την INTA, εάν γίνει δεκτή αίτηση καταχωρίσεως σήματος, το καταχωρισθέν σήμα τεκμαίρεται έγκυρο, εκτός εάν αποδειχθεί το αντίθετο, και δεν θα έπρεπε να απαιτείται από τον δικαιούχο του σήματος να αποδείξει εκ νέου την εγκυρότητα του σήματός του, εκτός εάν ο διάδικος που επιδιώκει να αποδείξει την ακυρότητα του σήματος επικαλέστηκε πραγματικά περιστατικά και προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία περί του αντιθέτου.
Εντούτοις, στην προκειμένη περίπτωση, η αιτηθείσα την κήρυξη ακυρότητας δεν επικαλέστηκε κανένα επαληθεύσιμο πραγματικό περιστατικό ούτε προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία ενώπιον του ΓΕΕΑ. Η ΙΝΤΑ συνάγει εξ αυτού ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέβη τους κανονισμούς 207/2009 και 2868/95, καθόσον δεν ακύρωσε την απόφαση του τμήματος προσφυγών με την οποία κρίθηκε ότι το επιχείρημα της Voss, κατά το οποίο οι καταναλωτές είναι ικανοί να καθορίσουν την εμπορική προέλευση προϊόντων βάσει της μορφής της συσκευασίας τους, δεν στηριζόταν σε αποδεικτικά στοιχεία και, κατά συνέπεια, δεν εξαρκούσε «για να διασφαλίσει την τήρηση των νομολογιακώς διαπλασμένων κανόνων».
Το ΓΕΕΑ αμφισβητεί το επιχείρημα της αναιρεσείουσας κατά το οποίο η εκτίμηση αυτή του Γενικού Δικαστηρίου συνεπάγεται εσφαλμένη κατανομή του βάρους αποδείξεως του διακριτικού χαρακτήρα του επίμαχου σημείου και υποστηρίζει ότι η εφαρμογή των απολύτων λόγων απαραδέκτου υπόκειται στα ίδια κριτήρια όσον αφορά τόσο τα σήματα των οποίων ζητείται η καταχώριση όσο και εκείνα που έχουν ήδη καταχωρισθεί, εκτός εάν ρητώς προβλέπεται το αντίθετο στον κανονισμό 207/2009.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Καθόσον προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι αντέστρεψε, στις σκέψεις 57 και 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το βάρος της αποδείξεως επιβάλλοντας στην αναιρεσείουσα την υποχρέωση να αποδείξει τον διακριτικό χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, καίτοι η Nordic Spirit δεν προσκόμισε το παραμικρό στοιχείο προς στήριξη της προβαλλόμενης ελλείψεως διακριτικού χαρακτήρα του σήματος, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Ειδικότερα, στις σκέψεις 51 έως 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε αυτοτελώς το ζήτημα εάν το προσβαλλόμενο σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα.
Αφού έκρινε, κατόπιν χωριστής εξετάσεως καθενός εκ των στοιχείων που απαρτίζουν το προσβαλλόμενο σήμα, ότι τούτο αποτελείται από συνδυασμό στοιχείων καθένα εκ των οποίων στερείται διακριτικού χαρακτήρα σε σχέση προς τα προϊόντα για τα οποία καταχωρίσθηκε, το Γενικό Δικαστήριο επισήμανε, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το γεγονός αυτό «συνεπάγεται, κατά κανόνα, ότι και το εν λόγω σήμα, συνολικώς εξεταζόμενο, στερείται διακριτικού χαρακτήρα», με εξαίρεση την περίπτωση που «συγκεκριμένες ενδείξεις όπως, μεταξύ άλλων, ο τρόπος με τον οποίο τα διαφορετικά στοιχεία συνδυάζονται, υποδηλώνουν ότι το σύνθετο σήμα, συνολικώς εξεταζόμενο, είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται».
Στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι, «στην προκειμένη περίπτωση, δεν φαίνεται να υφίστανται τέτοιου είδους ενδείξεις». Συναφώς, επισήμανε ότι «το προσβαλλόμενο σήμα χαρακτηρίζεται από τον συνδυασμό του τρισδιάστατου σχήματος μιας διαφανούς κυλινδρικής φιάλης και ενός αδιαφανούς πώματος ίδιας διαμέτρου με της φιάλης [και ότι] ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται τα στοιχεία αυτά στην προκειμένη περίπτωση αποτελεί απλώς και μόνον το άθροισμα των στοιχείων από τα οποία αποτελείται το προσβαλλόμενο σήμα, ήτοι μια φιάλη με αδιαφανές πώμα, όπως ακριβώς η πλειονότητα των φιαλών για αλκοολούχα ή μη αλκοολούχα ποτά στην αγορά, παρόμοιο δε σχήμα είναι πράγματι πιθανόν να χρησιμοποιηθεί ευρέως στο εμπόριο για τη συσκευασία των προϊόντων τα οποία αφορά η καταχώριση».
Έτσι, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το ίδιο εάν υπήρχαν συγκεκριμένες ενδείξεις που να υποδηλώνουν ότι το σύνθετο σήμα, εξεταζόμενο στο σύνολό του, είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται και δεν επέβαλε στην αναιρεσείουσα, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν η ΙΝΤΑ και η ίδια η αναιρεσείουσα, το βάρος αποδείξεως της υπάρξεως τέτοιων ενδείξεων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία της Voss και της ΙΝΤΑ βασίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και ότι, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί.
Όσον αφορά το επιχείρημα της ΙΝΤΑ, κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο παρέβη τους κανονισμούς 207/2009 και 2868/95, καθόσον δεν ακύρωσε την επίδικη απόφαση, με την οποία είχε κριθεί ότι δεν στηρίζονταν σε κανένα αποδεικτικό στοιχείο τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας κατά τα οποία ο μέσος καταναλωτής είναι ικανός να αντιληφθεί τη μορφή της συσκευασίας των οικείων προϊόντων ως ένδειξη της εμπορικής τους προελεύσεως, πρέπει να επισημανθεί, όπως προκύπτει από τη σκέψη 12 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εν λόγω εκτίμηση του τμήματος προσφυγών περιλαμβάνεται στη σκέψη 31 της ως άνω αποφάσεως.
Όπως, συνεπώς, προκύπτει από τη σκέψη 27 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η ως άνω εκτίμηση εμπίπτει στον πρώτο άξονα του σκεπτικού στον οποίο βασίζεται η επίδικη απόφαση, όπως αυτός προσδιορίστηκε από το Γενικό Δικαστήριο. Ωστόσο, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε, στη σκέψη 96 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ως αλυσιτελείς τους λόγους οι οποίοι στρέφονταν κατά του ως άνω άξονα.
Κατά συνέπεια, η ΙΝΤΑ δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι το Γενικό Δικαστήριο θα έπρεπε να είχε ακυρώσει την επίδικη απόφαση, καθόσον με αυτήν το τμήμα προσφυγών είχε κρίνει ότι τα επιχειρήματα της Voss, κατά τα οποία ο μέσος καταναλωτής είναι ικανός να αντιληφθεί τη μορφή της συσκευασίας προϊόντων ως ένδειξη της εμπορικής τους προελεύσεως, δεν στηρίζονταν σε κανένα αποδεικτικό στοιχείο.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Επί του τρίτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον τρίτο λόγο, η Voss υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέβη το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009, καθόσον έκρινε ότι το επίμαχο σχήμα φιάλης στερείται διακριτικού χαρακτήρα, χωρίς προηγουμένως να έχει προσδιορίσει ποια είναι τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα.
Επιπροσθέτως, η ΙΝΤΑ υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε νομίμως να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η φιάλη της αναιρεσείουσας δεν αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, καθόσον έκρινε, στη σκέψη 72 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «δεν είχε αποδειχθεί ότι υφίσταντο στην αγορά άλλες παρεμφερείς φιάλες», ότι μπορούσε να συναχθεί ότι η φιάλη αυτή είναι «μοναδική στο είδος της» και, στη σκέψη 51 της αποφάσεως αυτής, ότι «παρουσιάζει ορισμένη πρωτοτυπία».
Επιπλέον, η ΙΝΤΑ υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διακρίνοντας μεταξύ «απλής παραλλαγής» και «σημαντικής αποκλίσεως» σε σχέση με τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα. Συναφώς, η INTA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπερέβη τα όρια που έχει θέσει η νομολογία του Δικαστηρίου, κατά την οποία ο μόνος καθοριστικός παράγων είναι εάν τρισδιάστατο σχήμα το οποίο έχει καταχωρισθεί ως σήμα αποκλίνει από τα σχήματα τα οποία χρησιμοποιούνται γενικώς ή συνήθως στον οικείο τομέα, για τα οικεία προϊόντα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε οι καταναλωτές να δύνανται να τους αποδίδουν ορισμένη σημασία.
Τέλος, η ΙΝΤΑ υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον συνέκρινε προς στοιχεία σχημάτων που χρησιμοποιούνται, κατά κανόνα ή συνήθως, στον οικείο τομέα τα απλά στοιχεία ενός σχήματος και όχι το καταχωρισθέν σχήμα στο σύνολό του.
Το ΓΕΕΑ αμφισβητεί αυτή την επιχειρηματολογία και υποστηρίζει ότι ο τρίτος λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Κατά πάγια νομολογία, διακριτικό χαρακτήρα διαθέτει μόνον το σήμα το οποίο αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα και, λόγω αυτού του γεγονότος, επιτελεί τη βασική του λειτουργία του προσδιορισμού της προελεύσεως του προϊόντος, υπό την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 (αποφάσεις Mag Instrument κατά ΓΕΕΑ, C‑136/02 P,
EU:C:2004:592
, σκέψη 31, και Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli κατά ΓΕΕΑ, C‑98/11 P,
EU:C:2012:307
, σκέψη 42).
Στην προκειμένη περίπτωση, το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε, στις σκέψεις 51 έως 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τον διακριτικό χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος σε σχέση με τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον τομέα των αλκοολούχων και μη αλκοολούχων ποτών.
Στη σκέψη 51 της αποφάσεως αυτής, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, καταρχάς, όσον αφορά το τρισδιάστατο σχήμα του προσβαλλόμενου σήματος, ότι «είναι παγκοίνως γνωστό ότι η μεγάλη πλειονότητα των φιαλών που είναι διαθέσιμες στην αγορά έχουν κυλινδρικό σχήμα».
Στη σκέψη 52 της ως άνω αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, ακολούθως, όσον αφορά το αδιαφανές πώμα, ότι «είναι παγκοίνως γνωστό ότι πλείστες όσες φιάλες κλείνουν με πώμα διαφορετικού υλικού και χρώματος από εκείνα του σώματος της φιάλης».
Τέλος, στη σκέψη 53 της ίδιας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η διάμετρος του πώματος, η οποία ταυτίζεται προς τη διάμετρο της φιάλης, «αποτελεί απλώς και μόνον παραλλαγή υφιστάμενων σχημάτων και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, ακόμα κι αν υποτεθεί ότι γίνεται δεκτό ότι το στοιχείο αυτό παρουσιάζει ορισμένη πρωτοτυπία».
Έτσι, το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε ανάλυση του διακριτικού χαρακτήρα των στοιχείων που απαρτίζουν το επίμαχο τρισδιάστατο σημείο υπό το πρίσμα των γενικώς ισχυόντων στον οικείο τομέα, βασιζόμενο σε παγκοίνως γνωστά πραγματικά περιστατικά.
Κατά συνέπεια, η Voss και η INTA δεν μπορούν βασίμως να υποστηρίξουν ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέλειψε να προσδιορίσει τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον τομέα των προϊόντων για τα οποία καταχωρίσθηκε το προσβαλλόμενο σήμα.
Όσον αφορά το επιχείρημα της ΙΝΤΑ, κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο διακρίνοντας μεταξύ «απλής παραλλαγής» και «σημαντικής αποκλίσεως» σε σχέση με τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα, αντί να διερευνήσει εάν το προσβαλλόμενο σήμα αποκλίνει από τα σχήματα που χρησιμοποιούνται γενικώς ή συνήθως στον οικείο τομέα σε τέτοιο βαθμό ώστε οι καταναλωτές να δύνανται να αποδίδουν στην απόκλιση αυτή ορισμένη σημασία, υπενθυμίζεται ότι ο διακριτικός χαρακτήρας σήματος, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009, συνεπάγεται ότι το σήμα αυτό καθιστά δυνατό να εξατομικευθεί το προϊόν για το οποίο ζητήθηκε η καταχώριση ως προερχόμενο από συγκεκριμένη επιχείρηση και, επομένως, να διακρίνεται το προϊόν αυτό από αντίστοιχα προϊόντα άλλων επιχειρήσεων (απόφαση Freixenet κατά ΓΕΕΑ, C‑344/10 P και C‑345/10 P,
EU:C:2011:680
, σκέψη 42 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Ο διακριτικός αυτός χαρακτήρας πρέπει να εκτιμάται, αφενός, σε σχέση με τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται η καταχώριση και, αφετέρου, σε σχέση με την περί αυτού αντίληψη του ενδιαφερομένου κοινού (απόφαση Freixenet κατά ΓΕΕΑ, C‑344/10 P και C‑345/10 P,
EU:C:2011:680
, σκέψη 43 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Κατά πάγια νομολογία, τα κριτήρια εκτιμήσεως του διακριτικού χαρακτήρα τρισδιάστατου σήματος που συνίσταται στη μορφή του ίδιου του προϊόντος δεν διαφέρουν από εκείνα που έχουν εφαρμογή στις λοιπές κατηγορίες σημάτων (βλ. αποφάσεις Mag Instrument κατά ΓΕΕΑ, C‑136/02 P,
EU:C:2004:592
, σκέψη 30, και Freixenet κατά ΓΕΕΑ, C‑344/10 P και C‑345/10 P,
EU:C:2011:680
, σκέψη 45). Εντούτοις, στο πλαίσιο της εφαρμογής των κριτηρίων αυτών, η εντύπωση που προκαλείται στο ενδιαφερόμενο κοινό δεν είναι κατ’ ανάγκην η ίδια στην περίπτωση τρισδιάστατου σήματος, το οποίο έχει τη μορφή του ίδιου του προϊόντος, και στην περίπτωση λεκτικού ή εικονιστικού σήματος, το οποίο συνίσταται σε σημείο ανεξάρτητο από την εμφάνιση των προϊόντων που αφορά. Πράγματι, ο μέσος καταναλωτής δεν συνηθίζει να αναγνωρίζει την προέλευση ενός προϊόντος βάσει του σχήματός του ή της μορφής της συσκευασίας του, χωρίς την ύπαρξη κάποιου εικονιστικού ή λεκτικού στοιχείου, και, επομένως, η διαπίστωση του διακριτικού χαρακτήρα ενός τέτοιου τρισδιάστατου σήματος θα μπορούσε να αποδειχθεί δυσχερέστερη από τη διαπίστωση του διακριτικού χαρακτήρα κάποιου λεκτικού ή εικονιστικού σήματος (αποφάσεις Mag Instrument κατά ΓΕΕΑ, C‑136/02 P,
EU:C:2004:592
, σκέψη 30, και Freixenet κατά ΓΕΕΑ, C‑344/10 P και C‑345/10 P,
EU:C:2011:680
, σκέψη 46).
Υπό τις συνθήκες αυτές, όσο περισσότερο ομοιάζει το σχήμα του οποίου ζητείται η καταχώριση προς το πλέον πιθανό σχήμα του επίμαχου προϊόντος τόσο πιθανότερο είναι το εν λόγω σχήμα να στερείται διακριτικού χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009. Μόνον το σήμα το οποίο αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα και, ως εκ τούτου, μπορεί να επιτελεί τη βασική του λειτουργία προσδιορισμού της προελεύσεως δεν στερείται διακριτικού χαρακτήρα κατά την έννοια της ως άνω διατάξεως (αποφάσεις Mag Instrument κατά ΓΕΕΑ, C‑136/02 P,
EU:C:2004:592
, σκέψη 31, και Chocoladefabriken Lindt & Sprüngli κατά ΓΕΕΑ, C‑98/11 P,
EU:C:2012:307
, σκέψη 42).
Ως εκ τούτου, οσάκις τρισδιάστατο σήμα συνίσταται στο σχήμα του προϊόντος για το οποίο έχει ζητηθεί η καταχώριση, το γεγονός και μόνον ότι το σχήμα αυτό αποτελεί «παραλλαγή» ενός εκ των συνήθων σχημάτων αυτού του τύπου προϊόντων δεν εξαρκεί για να αποδείξει ότι το ως άνω σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009. Πρέπει πάντα να εξετάζεται εάν τέτοιου είδους σήμα καθιστά δυνατόν για τον μέσο καταναλωτή του οικείου προϊόντος, ο οποίος έχει τη συνήθη πληροφόρηση και είναι ευλόγως προσεκτικός και ενημερωμένος, να διακρίνει, χωρίς να προβαίνει σε ανάλυση και χωρίς να επιδεικνύει ιδιαίτερη προσοχή, το οικείο προϊόν από τα αντίστοιχα άλλων επιχειρήσεων (απόφαση Mag Instrument κατά ΓΕΕΑ, C‑136/02 P,
EU:C:2004:592
, σκέψη 32).
Στην προκειμένη περίπτωση, το Γενικό Δικαστήριο, αφού υπενθύμισε, στις σκέψεις 37 έως 44 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τη σχετική νομολογία, εξέτασε, στις σκέψεις 51 έως 58 αυτής, εάν το προσβαλλόμενο σήμα αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα.
Στη σκέψη 59 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το τμήμα προσφυγών δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον εκτίμησε ότι ο μέσος καταναλωτής της Ένωσης αντιλαμβάνεται το προσβαλλόμενο σήμα, στο σύνολό του, αποκλειστικώς και μόνον ως παραλλαγή του σχήματος των προϊόντων για τα οποία ζητήθηκε η καταχώριση του ως άνω σήματος. Εν συνεχεία έκρινε, στη σκέψη 62 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το προσβαλλόμενο σήμα, όπως αυτό γίνεται αντιληπτό από το ενδιαφερόμενο κοινό, δεν είναι σε θέση να εξατομικεύσει τα προϊόντα τα οποία αφορά και να τα διακρίνει από εκείνα τα οποία έχουν άλλη εμπορική προέλευση.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς προσδιόρισε και εφάρμοσε τα κριτήρια που έχει συναφώς διαπλάσει η νομολογία.
Επιπροσθέτως, καθόσον η ΙΝΤΑ προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε πως η φιάλη της αναιρεσείουσας δεν αποκλίνει ουσιωδώς από τα γενικώς ή συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα, διαπιστώνεται ότι η ανάλυση αυτή εμπίπτει στο πεδίο εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά τα άρθρα 256, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ και 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Πράγματι, το Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικώς αρμόδιο να διαπιστώνει και να εκτιμά τα κρίσιμα πραγματικά στοιχεία και να αξιολογεί τα αποδεικτικά στοιχεία. Η εκτίμηση αυτών των πραγματικών περιστατικών και αποδεικτικών στοιχείων δεν συνιστά συνεπώς, υπό την επιφύλαξη της ενδεχόμενης παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, αυτό καθεαυτό, στον έλεγχο του Δικαστηρίου στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως (βλ. απόφαση Louis Vuitton Malletier κατά ΓΕΕΑ, C‑97/12 P,
EU:C:2014:324
, σκέψη 61).
Εντούτοις, διαπιστώνεται ότι η ΙΝΤΑ δεν προέβαλε, προς στήριξη της ως άνω αμφισβητήσεως, κανένα επιχείρημα ικανό να αποδείξει ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε παραμόρφωση των αποδεικτικών στοιχείων.
Όσον αφορά το επιχείρημα κατά το οποίο το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο συγκρίνοντας απλά στοιχεία ενός σχήματος προς στοιχεία των γενικώς ή συνήθως χρησιμοποιούμενων σχημάτων στον οικείο τομέα, αντί να συγκρίνει το καταχωρισμένο σχήμα στο σύνολό του προς τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον τομέα αυτόν, τούτο θα εξετασθεί στο πλαίσιο του τετάρτου λόγου.
Εκ των προεκτεθέντων προκύπτει ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμος και ως εν μέρει απαράδεκτος.
Επί του τετάρτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον τέταρτο λόγο, η Voss προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέβη το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 αξιολογώντας χωριστά, προκειμένου να εκτιμήσει τον διακριτικό χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, καθένα από τα στοιχεία που απαρτίζουν το επίμαχο τρισδιάστατο σημείο, χωρίς εντούτοις να προβεί στον έλεγχο αυτού στο σύνολό του.
Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, αφού εξέτασε χωριστά τα στοιχεία που αποτελούν το ως άνω τρισδιάστατο σημείο αφιερώνοντας στο εν λόγω ζήτημα πέντε σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, περιορίστηκε να επισημάνει ότι ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται «δεν είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται το προσβαλλόμενο σήμα», απόφανση η οποία δεν ανταποκρίνεται, κατά τη Voss, στην απαιτούμενη από τη νομολογία ενδελεχή εξακρίβωση της συνολικής εντυπώσεως που προκαλεί το σήμα.
Το ΓΕΕΑ υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε ορθώς τη νομοθεσία και τη νομολογία όσον αφορά τον τρόπο εκτιμήσεως του διακριτικού χαρακτήρα τρισδιάστατου σημείου.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Με τον λόγο αυτόν, η αναιρεσείουσα προβάλλει ότι, στο πλαίσιο της εκτιμήσεώς του περί του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος, το Γενικό Δικαστήριο δεν ανέλυσε, ως όφειλε, τη συνολική εντύπωση που προκαλεί το εν λόγω σήμα.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, ο μέσος καταναλωτής έχει συνήθως συνολική αντίληψη για το σήμα και δεν εξετάζει τις διάφορες λεπτομέρειές του. Επίσης, προκειμένου να εκτιμηθεί εάν ένα σήμα στερείται ή όχι διακριτικού χαρακτήρα, επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη η συνολική εντύπωση που προκαλεί το σήμα αυτό (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Eurocermex κατά ΓΕΕΑ, C‑286/04 P,
EU:C:2005:422
, σκέψη 22 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Τούτο, ωστόσο, δεν συνεπάγεται ότι η αρμόδια αρχή, το καθήκον της οποίας είναι να διαπιστώσει αν το σήμα του οποίου ζητείται η καταχώριση μπορεί να προσληφθεί από το κοινό ως ένδειξη προελεύσεως, δεν μπορεί να προβεί, καταρχάς, σε διαδοχική εξέταση των διαφόρων στοιχείων παρουσιάσεως που χρησιμοποιούνται για το σήμα αυτό. Συγκεκριμένα, μπορεί να είναι σκόπιμο, κατά τη συνολική εκτίμηση που διενεργεί η εν λόγω αρχή, να εξετασθεί καθένα από τα συστατικά στοιχεία του οικείου σήματος (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Eurocermex κατά ΓΕΕΑ, C‑286/04 P,
EU:C:2005:422
, σκέψη 23 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Το Γενικό Δικαστήριο απεφάνθη, στη σκέψη 55 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κατόπιν της χωριστής εξετάσεως καθενός εκ των στοιχείων που αποτελούν το προσβαλλόμενο σήμα, ότι «τούτο αποτελείται από συνδυασμό στοιχείων καθένα εκ των οποίων, καθόσον είναι ικανό να χρησιμοποιηθεί ευρέως στο εμπόριο για τη συσκευασία των προϊόντων που αφορά η αίτηση καταχωρίσεως του σήματος, στερείται διακριτικού χαρακτήρα σε σχέση με τα προϊόντα αυτά». Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο προέβη στην ανάλυσή του εξετάζοντας εάν το ως άνω σήμα, εξεταζόμενο στο σύνολό του, έχει τέτοιο χαρακτήρα.
Έτσι, το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, στη σκέψη 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «ο τρόπος με τον οποίο συνδυάζονται [το τρισδιάστατο σχήμα μιας διαφανούς κυλινδρικής φιάλης και ενός αδιαφανούς πώματος ίδιας διαμέτρου με της φιάλης] στην προκειμένη περίπτωση αποτελεί απλώς και μόνον το άθροισμα των στοιχείων από τα οποία απαρτίζεται το προσβαλλόμενο σήμα, ήτοι μια φιάλη με αδιαφανές πώμα, όπως ακριβώς η πλειονότητα των φιαλών για αλκοολούχα ή μη αλκοολούχα ποτά στην αγορά, παρόμοιο δε σχήμα είναι πράγματι πιθανόν να χρησιμοποιηθεί ευρέως στο εμπόριο για τη συσκευασία των προϊόντων τα οποία αφορά η καταχώριση» και ότι, κατά συνέπεια, «ο τρόπος με τον οποίον συνδυάζονται τα στοιχεία του οικείου συνθέτου σήματος δεν δύναται να του προσδώσει διακριτικό χαρακτήρα». Το Γενικό Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα, στη σκέψη 62 της ως άνω αποφάσεως, ότι «το προσβαλλόμενο σήμα, όπως αυτό γίνεται αντιληπτό από το ενδιαφερόμενο κοινό, δεν είναι σε θέση να εξατομικεύσει τα προϊόντα τα οποία αφορά και να τα διακρίνει από εκείνα τα οποία έχουν άλλη εμπορική προέλευση».
Επομένως, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο στήριξε την εκτίμηση του διακριτικού χαρακτήρα του σήματος του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση στη συνολική εντύπωση που προκαλεί η μορφή και η διάταξη των στοιχείων που απαρτίζουν το σήμα αυτό, όπως απαιτεί η νομολογία που υπομνήσθηκε στη σκέψη 105 της παρούσας αποφάσεως.
Επιπροσθέτως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Γενικό Δικαστήριο ότι δεν προέβη σε αρκούντως ενδελεχή ανάλυση της συνολικής εικόνας που προκαλεί το προσβαλλόμενο σήμα, καθόσον το επίμαχο τρισδιάστατο σχήμα απαρτίζεται από δύο στοιχεία, ήτοι σχήμα κυλινδρικής βάσεως και αδιαφανούς πώματος ίδιας διαμέτρου με τον ως άνω κύλινδρο, και καθόσον είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς άλλες δυνατότητες συνδυασμού των στοιχείων αυτών σε ένα και μόνο τρισδιάστατο αντικείμενο (βλ., κατ’ αυτήν την έννοια, απόφαση Eurocermex κατά ΓΕΕΑ, C‑286/04 P,
EU:C:2005:422
, σκέψη 29).
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Επί του πέμπτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον πέμπτο λόγο, η Voss υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, όπως ακριβώς και το τμήμα προσφυγών, παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία της δικογραφίας συγκρίνοντας τον τέλειο κύλινδρο του επίμαχου τρισδιάστατου σημείου προς δισδιάστατο «τμήμα κυλίνδρου». Κατά την αναιρεσείουσα, δεδομένου ότι το «τμήμα κυλίνδρου» αποτελεί παραλογισμό από μαθηματικής απόψεως, το Γενικό Δικαστήριο και το τμήμα προσφυγών στην πραγματικότητα εννοούσαν, με την έκφραση αυτή, «κυκλικό τμήμα». Έτσι, το Γενικό Δικαστήριο συνέκρινε τρισδιάστατο σημείο προς ένα δισδιάστατο χαρακτηριστικό που έχει η πλειονότητα των φιαλών, με αποτέλεσμα η εκτίμησή του σχετικά με τα γενικώς και συνήθως ισχύοντα στον οικείο τομέα να είναι εσφαλμένη στο σύνολό της.
Το ΓΕΕΑ υποστηρίζει ότι ο ως άνω λόγος είναι αβάσιμος, καθόσον ερείδεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Κατά το ΓΕΕΑ, το Γενικό Δικαστήριο δεν έκρινε ότι η ύπαρξη ενός κυκλικού τμήματος αποτελεί το μόνο κοινό σημείο της μεγάλης πλειονότητας των φιαλών, αλλά ότι η πλειονότητα των φιαλών έχει ένα «τμήμα», υπό την έννοια της σκέψεως 66 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, κυλινδρικό, ακόμα και όταν άλλα τμήματα δεν είναι κυλινδρικά όπως, παραδείγματος χάριν, οσάκις η φιάλη λεπταίνει στην κορυφή της για να σχηματίσει λαιμό, ή παρουσιάζει καμπύλο σχήμα στη μέση της.
Επιπροσθέτως, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Voss, το Γενικό Δικαστήριο δεν περιόρισε την ανάλυση του προσβαλλόμενου τρισδιάστατου σημείου στη σύγκριση του σχήματός του προς ένα δισδιάστατο χαρακτηριστικό.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία της Voss, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 67 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τονίζοντας ότι η πλειονότητα των φιαλών που είναι διαθέσιμες στην αγορά έχουν «κυλινδρικό τμήμα», εννοούσε, με την έκφραση αυτή, «κυκλικό τμήμα», το οποίο είναι φύσει δισδιάστατο, βασίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία της αποφάσεως αυτής.
Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο, αφού υπενθύμισε, στη σκέψη 65 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «το τμήμα προσφυγών διαπίστωσε, [στο σημείο 37 της επίδικης αποφάσεως], ότι “η μεγάλη πλειονότητα των φιαλών που είναι διαθέσιμες στην αγορά έχουν ένα κυλινδρικό τμήμα”», έκρινε, στην επόμενη σκέψη αυτής της αποφάσεως, ότι «από πουθενά δεν προκύπτει ότι το ως άνω τμήμα σκοπούσε, στο πλαίσιο της επίδικης αποφάσεως, να προσδώσει στις λέξεις αυτές μαθηματική έννοια, νοώντας την ως “απεικόνιση τμήματος γεωμετρικού σχήματος” [και ότι], αντιθέτως, η έννοια “τμήμα” πρέπει να νοηθεί, ως “ένα από τα, περισσότερο ή λιγότερο, διακριτά μέρη στα οποία κάτι υποδιαιρείται ή μπορεί να διαιρεθεί ή από τα οποία τούτο αποτελείται” [“any of the more or less distinct parts into which something is or may be divided or from which it is made up”,
Oxford Dictionary
]».
Έτσι, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι ο όρος «τμήμα» που χρησιμοποίησε το τμήμα προσφυγών στο σημείο 37 της επίδικης αποφάσεως έχει την έννοια του «μέρους», δεδομένου ότι η μεγάλη πλειονότητα των φιαλών έχει, κατ’ αυτό, ένα κυλινδρικό μέρος.
Ως εκ τούτου, αντιθέτως από όσα υποστηρίζει η αναιρεσείουσα, το Γενικό Δικαστήριο δεν περιόρισε την ανάλυσή του περί του επίμαχου τρισδιάστατου σημείου σε μια σύγκριση του σχήματός του προς ένα δισδιάστατο χαρακτηριστικό.
Κατά συνέπεια, ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Επί του έκτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Voss προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε πως, δεδομένου ότι το προσβαλλόμενο σήμα απαρτίζεται από στοιχεία τα οποία μεμονωμένα στερούνται διακριτικού χαρακτήρα, και το σήμα στο σύνολό του στερείται διακριτικού χαρακτήρα. Κατά την αναιρεσείουσα, αυτή η συλλογιστική έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναγνωρισθεί στη συσκευασία ενός προϊόντος, τόσο στο σύνολό της όσο και ως συνδυασμό των στοιχείων που την απαρτίζουν, διακριτικός χαρακτήρας, πράγμα που θα αντιτίθετο στον επιδιωκόμενο με τον κανονισμό 207/2009 σκοπό.
Επιπροσθέτως, η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εφαρμόζοντας στα τρισδιάστατα σήματα το κριτήριο το οποίο έχει διαπλασθεί από το Δικαστήριο όσον αφορά τα σύνθετα λεκτικά σήματα, κατά το οποίο «συνδυασμός στοιχείων τα οποία μεμονωμένα στερούνται διακριτικού χαρακτήρα μπορεί να έχει διακριτικό χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι απεικονίζει κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων που το απαρτίζουν».
Το ΓΕΕΑ υποστηρίζει ότι ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι, όσον αφορά τρισδιάστατο σημείο, η εκτίμηση του διακριτικού του χαρακτήρα δεν μπορεί να περιορίζεται στην ανάλυση των επιμέρους όρων ή στοιχείων που το απαρτίζουν, αλλά πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να στηρίζεται στη συνολική εντύπωση που προκαλεί το σήμα αυτό στο ενδιαφερόμενο κοινό, και όχι στο τεκμήριο ότι τα στοιχεία τα οποία, εξεταζόμενα μεμονωμένα, στερούνται διακριτικού χαρακτήρα δεν είναι δυνατόν να αποκτήσουν τέτοιο χαρακτήρα ούτε συνδυαζόμενα μεταξύ τους. Πράγματι, μόνον το γεγονός ότι καθένα από τα στοιχεία αυτά, εξεταζόμενο ξεχωριστά, στερείται διακριτικού χαρακτήρα δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να διαθέτει τέτοιο χαρακτήρα ο συνδυασμός που αυτά σχηματίζουν (διάταξη Timehouse κατά ΓΕΕΑ, C‑453/11 P,
EU:C:2012:291
, σκέψη 40).
Στην προκειμένη περίπτωση, βεβαίως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, πως «το ότι ένα σύνθετο σήμα αποτελείται μόνον από στοιχεία τα οποία δεν έχουν διακριτικό χαρακτήρα σε σχέση με τα οικεία προϊόντα συνεπάγεται, κατά κανόνα, ότι το σήμα αυτό, εξεταζόμενο στο σύνολό του, στερείται διακριτικού χαρακτήρα».
Εντούτοις, διευκρίνισε αμέσως μετά ότι το ως άνω συμπέρασμα μπορεί να ανατραπεί μόνο στην περίπτωση που από συγκεκριμένες ενδείξεις, όπως, μεταξύ άλλων, τον τρόπο με τον οποίο συνδυάζονται αυτά τα διαφορετικά στοιχεία, δύναται να συναχθεί ότι το ως άνω σύνθετο σήμα, εξεταζόμενο στο σύνολό του, είναι κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων που το απαρτίζουν.
Ως εκ τούτου, καθόσον η Voss, με τον έκτο λόγο αναιρέσεως, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι έκρινε πως, δεδομένου ότι το προσβαλλόμενο σήμα απαρτίζεται από στοιχεία τα οποία μεμονωμένα στερούνται διακριτικού χαρακτήρα, στερείται και το σήμα διακριτικού χαρακτήρα στο σύνολό του, ο ως άνω λόγος πρέπει να απορριφθεί ως ερειδόμενος σε εσφαλμένη ερμηνεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Όσον αφορά την επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας, κατά την οποία το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εφαρμόζοντας επί του προσβαλλόμενου σήματος τη νομολογία κατά την οποία συνδυασμός στοιχείων τα οποία μεμονωμένα στερούνται διακριτικού χαρακτήρα μπορεί να έχει διακριτικό χαρακτήρα, υπό την προϋπόθεση ότι απεικονίζει κάτι περισσότερο από το απλό άθροισμα των στοιχείων που το απαρτίζουν, υπενθυμίζεται ότι, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 107 έως 109 της παρούσας αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο ορθώς βάσισε την εκτίμησή του περί του διακριτικού χαρακτήρα του προσβαλλόμενου σήματος στη συνολική εντύπωση την οποία προκαλεί το σχήμα και η διάταξη των στοιχείων που απαρτίζουν το ως άνω σήμα, όπως απαιτεί η νομολογία που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 105 και 124 της παρούσας αποφάσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο έκτος λόγος πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμος, και, ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του εν λόγω Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το ΓΕΕΑ ζήτησε την καταδίκη της Voss στα έξοδα και αυτή ηττήθηκε, πρέπει η Voss να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα.
Κατά το άρθρο 140, παράγραφος 3, του ως άνω Κανονισμού, το οποίο έχει επίσης εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ο παρεμβαίνων, ακόμα και όταν είναι άλλος από τους αναφερόμενους στο άρθρο 140, παράγραφοι 1 και 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα. Ως εκ τούτου, η ΙΝΤΑ φέρει τα δικαστικά της έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έκτο τμήμα) αποφαίνεται:

1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)
Καταδικάζει τη Voss of Norway ASA στα δικαστικά έξοδα.

3)
Η International Trademark Association φέρει τα δικαστικά της έξοδα.

(υπογραφές)
(
*1
)   Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.