CELEX: 62014CJ0344
Προδικαστική παραπομπή
Δασμολογική και στατιστική ονοματολογία
Κατάταξη των εμπορευμάτων
Μείγματα αμινοξέων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος
Κατάταξη στις δασμολογικές κλάσεις 2106 “παρασκευάσματα διατροφής” ή 3003 “φάρμακα”

Η αίτηση προδικαστικής απόφασης αφορά την ερμηνεία των δασμολογικών κλάσεων 2106 και 3003 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το Κοινό Δασμολόγιο (
ΕΕ L 256, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1214/2007 της Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 2007 (
ΕΕ L 286, σ. 1
, στο εξής: ΣΟ).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Kyowa Hakko Europe GmbH (στο εξής: Kyowa Hakko) και του Hauptzollamt Hannover (κεντρικού τελωνείου του Ανόβερου, στο εξής: Hauptzollamt) σχετικά με δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες (στο εξής: ΔΔΠ) που αφορούσαν την κατάταξη μειγμάτων αμινοξέων που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος.
Το νομικό πλαίσιο
Η ΣΟ, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2658/87, στηρίζεται στο εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων, το οποίο καταρτίστηκε από το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας, νυν Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων (ΠΟΤ), και θεσπίστηκε με τη Διεθνή Σύμβαση για το εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδικοποίησης των εμπορευμάτων, η οποία συνήφθη στις Βρυξέλλες στις 14 Ιουνίου 1983 (στο εξής: ΕΣ). Η σύμβαση αυτή εγκρίθηκε, μαζί με το τροποποιητικό πρωτόκολλο της 24ης Ιουνίου 1986, εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας με την απόφαση 87/369/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 7ης Απριλίου 1987 (
EE L 198, σ. 1
).
Το δεύτερο μέρος της ΣΟ, που τιτλοφορείται «Πίνακας δασμών», περιλαμβάνει ένα τμήμα IV, το οποίο περιέχει μεταξύ άλλων το κεφάλαιο 21, που τιτλοφορείται «Διάφορα παρασκευάσματα διατροφής».
Το κεφάλαιο 21 της ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 2106, η οποία περιγράφεται ως εξής:
«2106 Παρασκευάσματα διατροφής που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού».
Το εν λόγω κεφάλαιο 21 περιλαμβάνει και τις εξής διακρίσεις:
«2106 10‐ Συμπυκνώματα πρωτεϊνών και ουσίες πρωτεϊνικής σύστασης:[...][...]2106 90‐ Άλλα:[...][...]‐ ‐ Άλλα:2106 90 92‐ ‐ ‐ Που δεν περιέχουν λιπαρές ύλες που προέρχονται από το γάλα, ζαχαρόζη, ισογλυκόζη, γλυκόζη, άμυλα κάθε είδους ή που περιέχουν κατά βάρος λιγότερο του 1,5 % λιπαρές ύλες που προέρχονται από το γάλα, λιγότερο του 5 % ζαχαρόζη ή ισογλυκόζη, λιγότερο του 5 % γλυκόζη ή άμυλα κάθε είδους»
Η σημείωση 1 του εν λόγω κεφαλαίου 21 έχει ως εξής:
«Το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει:
[...]
στ)
τις ζύμες συσκευασμένες ως φάρμακα και τα άλλα προϊόντα των κλάσεων 3003 ή 3004.
[…]»
Το δεύτερο μέρος της ΣΟ, που τιτλοφορείται «Πίνακας δασμών», περιλαμβάνει επίσης ένα τμήμα VI, το οποίο περιέχει μεταξύ άλλων το κεφάλαιο 30, που τιτλοφορείται «Φαρμακευτικά προϊόντα».
Το κεφάλαιο 30 της ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 3003, η οποία περιγράφεται ως εξής:
«3003 Φάρμακα (με εξαίρεση τα προϊόντα των κλάσεων 3002, 3005 ή 3006) που αποτελούνται από προϊόντα αναμειγμένα μεταξύ τους, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς, αλλά που δεν παρουσιάζονται με μορφή δόσεων ούτε είναι συσκευασμένα για τη λιανική πώληση».
Το εν λόγω κεφάλαιο 30 περιλαμβάνει και τις εξής διακρίσεις:
«3003 10 00
‐ Που περιέχουν πενικιλίνες ή παράγωγα των προϊόντων αυτών, με δομή πενικιλανικού οξέος, ή στρεπτομυκίνες ή παράγωγα των προϊόντων αυτών
3003 20 00
‐ Που περιέχουν άλλα αντιβιοτικά

‐ Που περιέχουν ορμόνες ή άλλα προϊόντα της κλάσης 2937, αλλά δεν περιέχουν αντιβιοτικά
[...]
[...]
3003 40 00
‐ Που περιέχουν αλκαλοειδή ή παράγωγά τους, αλλά δεν περιέχουν ούτε ορμόνες, ούτε άλλα προϊόντα της κλάσης 2937, ούτε αντιβιοτικά
[...]
[...]
3003 90
‐ Άλλα»
Το εν λόγω κεφάλαιο 30 της ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 3004, η οποία περιγράφεται ως εξής:
«3004 Φάρμακα (με εξαίρεση τα προϊόντα των κλάσεων 3002, 3005 ή 3006) που αποτελούνται από προϊόντα αναμειγμένα ή μη αναμειγμένα, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς, που παρουσιάζονται με μορφή δόσεων (στα οποία περιλαμβάνονται και εκείνα που προορίζονται να χορηγηθούν διαδερμικά) ή είναι συσκευασμένα για τη λιανική πώληση:
Η σημείωση 1 του κεφαλαίου 30 της ΣΟ έχει ως εξής:
«Το κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνει:
α)
τα διαιτητικά τρόφιμα, εμπλουτισμένα τρόφιμα, τρόφιμα για διαβητικούς, συμπληρωματικά τρόφιμα, τονωτικά ποτά και μεταλλικά νερά, άλλα από τα ενδοφλέβια διατροφικά παρασκευάσματα (τμήμα IV)».
Η συμπληρωματική σημείωση 1 του κεφαλαίου 30 της ΣΟ αναφέρει τα εξής:
«Η κλάση 3004 περιλαμβάνει φυτοθεραπευτικά παρασκευάσματα και παρασκευάσματα με βάση τις ακόλουθες δραστικές ουσίες: βιταμίνες, ανόργανες ουσίες, απαραίτητα αμινοξέα ή λιπαρά οξέα σε συσκευασίες για τη λιανική πώληση. Τα παρασκευάσματα αυτά κατατάσσονται στην κλάση 3004 εάν στην ετικέτα, στη συσκευασία ή στις συνοδευτικές οδηγίες χρήσεως αναγράφονται τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
οι καθορισμένες ασθένειες, αδιαθεσίες ή συμπτώματά τους για τα οποία γίνεται χρήση του προϊόντος·
β)
η συγκέντρωση σε δραστική ουσία ή ουσίες που περιέχεται ή περιέχονται·
γ)
η δοσολογία και
δ)
ο τρόπος λήψεως ή χορήγησης.
Στον κωδικό αυτό περιλαμβάνονται ομοιοπαθητικά φαρμακευτικά παρασκευάσματα όταν αυτά πληρούν τους προαναφερόμενους όρους των στοιχείων αʹ, γʹ και δʹ.
Όσον αφορά τα παρασκευάσματα με βάση βιταμίνες, ανόργανες ουσίες, απαραίτητα αμινοξέα ή λιπαρά οξέα, η περιεκτικότητα σε μία από τις παραπάνω ουσίες στη συνιστώμενη ημερήσια δόση, που αναφέρεται στην ετικέτα, πρέπει να είναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση για τη διατήρηση της καλής κατάστασης του οργανισμού και της υγείας.»
Περαιτέρω, οι επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ που δημοσιεύονται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τελωνείων (έκδοση 2007), όσον αφορά την κλάση 30.03 του ΕΣ, που αντιστοιχεί στην κλάση 3003 της ΣΟ (στο εξής: επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ), αναφέρουν μεταξύ άλλων τα εξής:
«Οι συναφείς προς την παρούσα κλάση διατάξεις δεν εφαρμόζονται ούτε στα τρόφιμα ούτε στα ποτά (όπως: διαιτητικά τρόφιμα, εμπλουτισμένα τρόφιμα, τρόφιμα για διαβητικούς, τονωτικά ποτά και φυσικά και τεχνητά μεταλλικά νερά), τα οποία ακολουθούν δικό τους καθεστώς. Τούτο συμβαίνει κυρίως στην περίπτωση των παρασκευασμάτων διατροφής που περιέχουν μόνο θρεπτικές ουσίες. Τα σημαντικότερα θρεπτικά στοιχεία που περιέχονται στα τρόφιμα είναι οι πρωτεΐνες, οι υδατάνθρακες και τα λίπη. Οι βιταμίνες και τα ανόργανα άλατα είναι επίσης σημαντικά για τη διατροφή.
Το ίδιο ισχύει για τρόφιμα και ποτά στα οποία προστίθενται ιαματικές δραστικές ουσίες, εφόσον οι ουσίες αυτές έχουν ως μόνο σκοπό να δημιουργήσουν μεγαλύτερη διαιτητική ισορροπία, να αυξήσουν την ενεργειακή ή θρεπτική αξία του προϊόντος, να μεταβάλουν τη γεύση του και δεν αφαιρούν από το προϊόν τον χαρακτήρα του παρασκευάσματος διατροφής.
[...]
Επιπλέον, η παρούσα κλάση δεν καλύπτει τα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν βιταμίνες και ανόργανα άλατα και προορίζονται για τη διατήρηση της καλής υγείας του οργανισμού, πλην όμως δεν φέρουν ενδείξεις σχετικά με την πρόληψη και τη θεραπεία μιας ασθένειας. Τα εν λόγω προϊόντα, τα οποία διατίθενται συνήθως σε υγρή μορφή, αλλά δεν μπορούν να παρουσιάζονται υπό μορφή σκόνης ή δισκίων, εμπίπτουν γενικώς στην κλάση 21.06 ή στο κεφάλαιο 22.
Εξακολουθούν, αντιθέτως, να κατατάσσονται εδώ τα παρασκευάσματα στα οποία οι διατροφικές ουσίες ή τα ποτά χρησιμεύουν απλώς ως υπόθεμα, έκδοχο ή γλυκαντικό για την ιαματική ουσία ή τις ιαματικές ουσίες, προκειμένου ιδίως να διευκολύνουν την απορρόφησή τους.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Η Kyowa Hakko παράγει μείγματα αμινοξέων, αποκαλούμενα RM0630 και RM0789, τα οποία συντίθενται από διάφορα μεμονωμένα πολύ καθαρά αμινοξέα (στο εξής: επίδικα προϊόντα). Τα επίδικα προϊόντα παρασκευάζονται κατά τρόπο που να μην περιέχουν πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος. Η Kyowa Hakko προμηθεύει, χύδην, τα προϊόντα αυτά σε μια άλλη επιχείρηση η οποία τα χρησιμοποιεί, προσθέτοντας υδατάνθρακες και λιπαρές ουσίες, για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος. Τα επίδικα προϊόντα, αντικαθιστώντας τις αλλεργιογόνους πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, παρέχουν τις ουσίες που είναι αναγκαίες τόσο για την ανάπτυξη του ανοσοποιητικού συστήματος όσο και για την εν γένει ανάπτυξη των παιδιών αυτών.
Με αίτηση που υπέβαλε στις 12 Αυγούστου 2008 ενώπιον της Bundesfinanzdirektion B, γερμανικής τελωνειακής αρχής αρμόδιας για την παροχή των ΔΔΠ, η Kyowa Hakko ζήτησε την παροχή ΔΔΠ σχετικά με την κατάταξη των επίδικων προϊόντων στη ΣΟ. Στην αίτηση αυτή, πρότεινε την κατάταξη των προϊόντων αυτών στη διάκριση 3003 90 της ΣΟ. Η αρχή αυτή όμως της παρέσχε, στις 23 Οκτωβρίου 2008, ΔΔΠ βάσει των οποίων τα εν λόγω προϊόντα κατατάσσονταν σε μια διάκριση της κλάσεως 2106 της ΣΟ, ήτοι στη διάκριση 2106 90 92.
Στις 24 Νοεμβρίου 2008, η Kyowa Hakko υπέβαλε ένσταση ενώπιον του Hauptzollamt, αμφισβητώντας την κατάταξη των επίδικων προϊόντων στη ΣΟ την οποία καθόρισε η Bundesfinanzdirektion B. Με την ένσταση αυτή, υποστήριξε ότι τα επίδικα προϊόντα έπρεπε να καταταγούν στην κλάση 3003 της ΣΟ, με το αιτιολογικό ότι μεταποιούνταν σε προϊόντα που χρησιμοποιούνταν κυρίως για θεραπευτικούς σκοπούς σε περίπτωση αλλεργίας στο αγελαδινό γάλα, αλλεργιών σε άλλα τρόφιμα, ασθενειών του πεπτικού σωλήνα, καθώς και για λόγους προφύλαξης. Με απόφαση της 5ης Ιανουαρίου 2011, το Hauptzollamt απέρριψε την ως άνω ένσταση ως αβάσιμη.
Την 1η Φεβρουαρίου 2011 η Kyowa Hakko άσκησε ενώπιον του Finanzgericht Hamburg (φορολογικού δικαστηρίου του Αμβούργου) προσφυγή κατά της αποφάσεως αυτής. Με απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 2012, το εν λόγω δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή αυτή, κρίνοντας ότι τα επίδικα προϊόντα δεν έπρεπε να καταταγούν στην κλάση 3003 της ΣΟ. Στην απόφασή του, το εν λόγω δικαστήριο, στηριζόμενο στις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ, τόνισε μεταξύ άλλων ότι τα επίδικα προϊόντα, που παρέχουν αποκλειστικά τα πρωτεϊνικά συστατικά που είναι αναγκαία για τη διατροφή, έπρεπε να θεωρηθούν, στο ισχύον σύστημα της ΣΟ, «θρεπτικές ουσίες» και όχι «φαρμακευτικές δραστικές ουσίες», οπότε δεν έπρεπε να χαρακτηριστούν ως «φάρμακα», αλλά ως «παρασκευάσματα διατροφής». Επιπλέον, κατά το ίδιο δικαστήριο, τα επίδικα προϊόντα δεν έχουν θεραπευτική δράση.
Στις 2 Νοεμβρίου 2012 η Kyowa Hakko άσκησε, ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, αναίρεση (Revision) κατά της αποφάσεως του Finanzgericht Hamburg. Με την αναίρεση αυτή, η Kyowa Hakko εμμένει στην επιχειρηματολογία της ότι τα επίδικα προϊόντα πρέπει να καταταγούν στην κλάση 3003 της ΣΟ. Ισχυρίζεται κατ’ ουσίαν ότι οι επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ δεν έχουν δεσμευτική νομική ισχύ. Συναφώς, αναφέρεται επίσης σε μια απόφαση του Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber) [ανώτερου δικαστηρίου (τμήμα φορολογικών υποθέσεων)] (Ηνωμένο Βασίλειο), της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, η οποία εκδόθηκε κατ’ έφεση και η οποία κατέταξε το ίδιο με το επίμαχο μείγμα αμινοξέων στην κλάση 3003 της ΣΟ.
Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο τονίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η ΣΟ δεν παρέχει κανέναν ορισμό της εννοίας «φάρμακο». Θεωρεί ωστόσο ότι τα επίδικα προϊόντα δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «φάρμακα», υπό την έννοια της κλάσεως 3003 της ΣΟ. Συναφώς, το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι τα προϊόντα αυτά, καθόσον χρησιμοποιούνται ως υποκατάστατο αλλεργιογόνων γαλακτοκομικών προϊόντων ενόσω δεν έχει ακόμη πλήρως αναπτυχθεί το ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού που είναι αλλεργικό στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος, δεν φαίνονται να έχουν θεραπευτικό ή προφυλακτικό σκοπό. Τα επίδικα προϊόντα δεν αντικαθιστούν, συγκεκριμένα, παρά ένα παθογόνο συστατικό της συνήθους διατροφής του βρέφους, χωρίς να δρουν επί της αλλεργίας στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος και χωρίς να τη θεραπεύουν ή να την περιορίζουν.
Ωστόσο, καίτοι θεωρεί ότι τα επίδικα προϊόντα πρέπει να καταταγούν στην κλάση 2106 της ΣΟ και ότι οι αποφάσεις που έλαβαν υπό την έννοια αυτή τόσο το Hauptzollamt όσο και το Finanzgericht Hamburg είναι βάσιμες, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, λαμβανομένης υπόψη της διαφορετικής θέσεως που εκφράστηκε με την απόφαση του Upper Tribunal (Tax and Chancery Chamber), της 27ης Σεπτεμβρίου 2013, καθίσταται αναγκαία μια απόφαση του Δικαστηρίου προκειμένου να καθοριστεί η ορθή κατάταξη των εν λόγω προϊόντων στη ΣΟ και, συνεπώς, να διασφαλιστεί η ενιαία ερμηνεία του δικαίου εντός της Ένωσης.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Bundesfinanzhof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Φορολογικό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Πρέπει τα μείγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα εν προκειμένω (RM0630 και RM0789), από τα οποία (σε συνδυασμό με υδατάνθρακες και λίπη) παρασκευάζεται είδος διατροφής το οποίο αντικαθιστά ζωτική κατ’ αρχήν ουσία η οποία περιέχεται στη φυσιολογική διατροφή, αλλά σε συγκεκριμένες περιπτώσεις είναι αλλεργιογόνος, αποτρέποντας με τον τρόπο αυτό βλάβες της υγείας οφειλόμενες σε αλλεργία και καθιστώντας δυνατή την ανακούφιση ή ακόμη και την ίαση στην περίπτωση βλαβών που έχουν ήδη επέλθει, να χαρακτηρίζονται ως φάρμακα που αποτελούνται από προϊόντα αναμειγμένα μεταξύ τους, παρασκευασμένα για προφυλακτικούς ή θεραπευτικούς σκοπούς, κατά την έννοια της δασμολογικής κλάσεως 3003 της ΣΟ;
2)
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: πρέπει τα μείγματα αμινοξέων να χαρακτηρίζονται ως παρασκευάσματα διατροφής της δασμολογικής κλάσεως 2106 της ΣΟ, που σύμφωνα με τη σημείωση 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου 30 της ΣΟ δεν περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο αυτό, διότι δεν αναπτύσσουν προφυλακτική ή θεραπευτική δράση υπερβαίνουσα την παροχή τροφής;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Με τα ερωτήματα αυτά τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν η ΣΟ έχει την έννοια ότι μείγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, τα οποία χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά που είναι αλλεργικά στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 3003 της ΣΟ, ως «φάρμακα που αποτελούνται από προϊόντα αναμειγμένα μεταξύ τους, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς», ή στην κλάση 2106 της ονοματολογίας αυτής, ως «παρασκευάσματα διατροφής».
Κατ’ αρχάς, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, όταν το Δικαστήριο επιλαμβάνεται αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως σε θέματα δασμολογικής κατατάξεως, το έργο του συνίσταται μάλλον στο να αποσαφηνίσει στο εθνικό δικαστήριο τα κριτήρια των οποίων η εφαρμογή θα παράσχει στο δικαστήριο αυτό τη δυνατότητα να κατατάξει ορθώς τα επίμαχα προϊόντα στη ΣΟ και όχι στο να προβεί το ίδιο στην κατάταξη αυτή, τούτο δε κατά μείζονα λόγο διότι το Δικαστήριο δεν διαθέτει κατ’ ανάγκην όλα τα απαραίτητα προς τούτο στοιχεία. Ως εκ τούτου, το εθνικό δικαστήριο είναι, σε κάθε περίπτωση, σε καλύτερη θέση να το πράξει (βλ. αποφάσεις Proxxon, C‑500/04,
EU:C:2006:111
, σκέψη 23· Digitalnet κ.λπ., C‑320/11, C‑330/11, C‑382/11 και C‑383/11,
EU:C:2012:745
, σκέψη 61, καθώς και Vario Tek, C‑178/14,
EU:C:2015:152
, σκέψη 18).
Εν συνεχεία, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, χάριν της ασφάλειας δικαίου και προς διευκόλυνση των ελέγχων, το αποφασιστικό κριτήριο για τη δασμολογική κατάταξη των εμπορευμάτων πρέπει να αναζητείται, γενικώς, στα χαρακτηριστικά τους και τις αντικειμενικές τους ιδιότητες, όπως ορίζονται στο κείμενο της κλάσεως της ΣΟ και των σημειώσεων των τμημάτων ή των κεφαλαίων αυτής (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις Thyssen Haniel Logistic, C‑459/93,
EU:C:1995:160
, σκέψη 8, καθώς και Nutricia, C‑267/13,
EU:C:2014:277
, σκέψη 19 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Κατά πάγια επίσης νομολογία, οι επεξηγηματικές σημειώσεις που έχουν καταρτισθεί, όσον αφορά τη ΣΟ, από την Επιτροπή και, όσον αφορά το ΕΣ, από τον ΠΟΤ συμβάλλουν σημαντικά στην ερμηνεία του περιεχομένου των διαφόρων δασμολογικών κλάσεων χωρίς όμως να έχουν δεσμευτική νομική ισχύ [βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση TNT Freight Management (Amsterdam), C‑291/11,
EU:C:2012:459
, σκέψη 32].
Λαμβανομένων υπόψη των αντικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των επίδικων προϊόντων, τα οποία αποτελούν μείγματα αμινοξέων που έχουν παρασκευαστεί κατά τρόπον ώστε να μην περιέχουν πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος και τα οποία χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά, τα προϊόντα αυτά θα έπρεπε, καταρχήν, να υπάγονται στο κεφάλαιο 21 της ΣΟ, που τιτλοφορείται «Διάφορα παρασκευάσματα διατροφής», και, συνεπώς, να κατατάσσονται στην κλάση 2106 «Παρασκευάσματα διατροφής που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού».
Ωστόσο, από τη σημείωση 1, στοιχείο στʹ, αυτού του κεφαλαίου 21 απορρέει ότι αποκλείονται από το εν λόγω κεφάλαιο «τα άλλα προϊόντα των κλάσεων 3003 ή 3004», δηλαδή τα προϊόντα που πρέπει να χαρακτηρίζονται ως «φάρμακα», υπό την έννοια των τελευταίων κλάσεων αυτών. Τίθεται, κατά συνέπεια, το ερώτημα αν τα επίδικα προϊόντα πρέπει να λάβουν τον χαρακτηρισμό αυτό.
Κατά πάγια νομολογία, για την κατάταξη προϊόντων στο κεφάλαιο 30 της ΣΟ, πρέπει να διερευνάται αν τα προϊόντα αυτά έχουν σαφώς καθορισμένες θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες ή χαρακτηριστικά, η επίδραση των οποίων επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες λειτουργίες του ανθρωπίνου οργανισμού, ή, ακόμη, αν είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενείας ή παθήσεως. Ακόμη και όταν το οικείο προϊόν δεν έχει ίδια θεραπευτική ή προφυλακτική δράση, αλλά είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενείας ή παθήσεως, πρέπει, στο μέτρο που προορίζεται ειδικώς για μια τέτοια χρήση, να θεωρείται ως παρασκευασθέν για θεραπευτική ή προφυλακτική χρήση (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Nutricia, C‑267/13,
EU:C:2014:277
, σκέψη 20).
Από τη νομολογία που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 25 και 29 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι ο προορισμός του προϊόντος μπορεί να αποτελεί αντικειμενικό κριτήριο για την κατάταξη, εφόσον είναι συμφυής με το εν λόγω προϊόν, ο συμφυής δε αυτός χαρακτήρας πρέπει να μπορεί να εκτιμηθεί με γνώμονα τα αντικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αντικειμενικές ιδιότητες του προϊόντος αυτού. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το προϊόν το οποίο, λόγω των αντικειμενικών του χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων, είναι φύσει προορισμένο για ιατρική χρήση μπορεί να καταταγεί στο κεφάλαιο 30 της ΣΟ (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις Thyssen Haniel Logistic, C‑459/93,
EU:C:1995:160
, σκέψεις 13 και 14, και Nutricia, C‑267/13,
EU:C:2014:277
, σκέψη 21).
Εν προκειμένω, όπως τονίστηκε στη σκέψη 23 της παρούσας αποφάσεως, τα επίδικα προϊόντα χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά που είναι αλλεργικά στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος. Τα προϊόντα αυτά θα μπορούσαν να καταταγούν στο κεφάλαιο 30 της ΣΟ μόνον αν, λόγω των αντικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τους, είχαν ίδια θεραπευτική ή προφυλακτική δράση ή, τουλάχιστον, προορίζονταν φύσει για ιατρική χρήση, πράγμα που απόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει.
Συναφώς, πρέπει να τονιστεί, πρώτον, ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν ίδια θεραπευτική δράση έναντι των βρεφών που είναι αλλεργικά στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος προϊόντα τα οποία, χωρίς να είναι ικανά να δράσουν κατά της αλλεργίας ή να τη θεραπεύσουν, χρησιμοποιούνται ως αμιγώς υποκατάστατα προϊόντα, τα οποία χρησιμεύουν απλώς για την αντικατάσταση αυτών των αλλεργιογόνων πρωτεϊνών παρέχοντας τα μη αλλεργιογόνα πρωτεϊνικά συστατικά τα οποία είναι αναγκαία για τη διατροφή των βρεφών αυτών χωρίς, ωστόσο, να προκαλούν, από μόνα τους, την εξάλειψη της αλλεργίας αυτής.
Δεύτερον, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι έχουν ίδια προφυλακτική δράση αποσκοπούσα στην πρόληψη ασθένειας ή παθήσεως προϊόντα των οποίων η χορήγηση δεν παρέχει σε αλλεργικό βρέφος που έχει απορροφήσει αλλεργιογόνους πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος τη δυνατότητα να αποφύγει την εκδήλωση αλλεργικής αντιδράσεως στις εν λόγω πρωτεΐνες, αλλά τα οποία χρησιμεύουν μάλλον για τη μείωση, ή και την εξάλειψη, των αλλεργιογόνων πρωτεϊνών από τη διατροφή του οικείου βρέφους, με τη χρήση ενός υποκατάστατου μη αλλεργιογόνου είδους διατροφής.
Τρίτον, δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι προορίζονται φύσει για ιατρική χρήση, υπό την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου που παρατέθηκε στις σκέψεις 29 και 30 της παρούσας αποφάσεως, προϊόντα με βάση τα οποία παρασκευάζονται είδη διατροφής για βρέφη, τα οποία δεν καταναλώνονται οπωσδήποτε στο πλαίσιο ιατρικής αγωγής και των οποίων η λήψη ομοίως δεν απαιτεί ιατρική επιτήρηση. Επιπλέον, τα προϊόντα αυτά, τα οποία δεν μπορούν να χρησιμεύσουν ούτε ως υπόθεμα, έκδοχο ή γλυκαντικό για ιαματικές ουσίες, για να διευκολύνουν την απορρόφησή τους, δεν θα μπορούσαν να καταστούν, σύμφωνα με τις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ, στην κλάση 3003 της ΣΟ.
Περαιτέρω, από το γράμμα της σημειώσεως 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου 30 της ΣΟ προκύπτει ότι αποκλείονται από το κεφάλαιο αυτό τα διαιτητικά τρόφιμα ή ποτά, πλην των ενδοφλεβίων διατροφικών παρασκευασμάτων, τα οποία χρησιμοποιούνται για αμιγώς διατροφικούς σκοπούς (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση Nutricia, C‑267/13,
EU:C:2014:277
, σκέψη 28). Εντεύθεν προκύπτει ότι προϊόντα που παράγονται αποκλειστικά για διατροφικά παρασκευάσματα που αποτελούν μέρος της καθημερινής διατροφής δεν μπορούν να καταταγούν ως «Φάρμακα που αποτελούνται από προϊόντα αναμειγμένα μεταξύ τους, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς», υπό την έννοια της κλάσεως 3003 της ΣΟ.
Από τις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ προκύπτει επίσης ότι τα παρασκευάσματα διατροφής που περιέχουν μόνο θρεπτικές ουσίες δεν μπορούν να καταταγούν ως «φάρμακα», σύμφωνα με την κλάση 30.03 του ΕΣ, που αντιστοιχεί στην κλάση 3003 της ΣΟ (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση LTM, C‑201/96,
EU:C:1997:523
, σκέψη 48). Τούτο ισχύει ιδίως στην περίπτωση προϊόντων που αποτελούν αμιγώς υποκατάστατα είδη διατροφής που δεν περιέχουν καμία δραστική φαρμακευτική ουσία κατά των αλλεργιών.
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η ΣΟ έχει την έννοια ότι μείγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 2106 της ονοματολογίας αυτής, ως «παρασκευάσματα διατροφής», εφόσον, λόγω των αντικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τους, τα προϊόντα αυτά δεν έχουν σαφώς καθορισμένες θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες ή χαρακτηριστικά, η επίδραση των οποίων να επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες λειτουργίες του ανθρωπίνου οργανισμού, και, συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενείας ή παθήσεως, ούτε προορίζονται φύσει για ιατρική χρήση, πράγμα που απόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:

Η Συνδυασμένη Ονοματολογία που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I του κανονισμού (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το Κοινό Δασμολόγιο, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1214/2007 της Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 2007, έχει την έννοια ότι μείγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα στην κύρια δίκη, που χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 2106 της ονοματολογίας αυτής, ως «παρασκευάσματα διατροφής», εφόσον, λόγω των αντικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων τους, τα προϊόντα αυτά δεν έχουν σαφώς καθορισμένες θεραπευτικές ή προφυλακτικές ιδιότητες ή χαρακτηριστικά, η επίδραση των οποίων να επικεντρώνεται σε συγκεκριμένες λειτουργίες του ανθρωπίνου οργανισμού, και, συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν για την πρόληψη ή τη θεραπεία ασθενείας ή παθήσεως, ούτε προορίζονται φύσει για ιατρική χρήση, πράγμα που απόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.