CELEX: 62010CJ0069
Οδηγία 2005/85/ΕΚ
Ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα
Έννοια της "αποφάσεως επί της αιτήσεως ασύλου την οποία υπέβαλαν" κατά το άρθρο 39 της οδηγίας αυτής
Αίτηση υπηκόου τρίτου κράτους να του χορηγηθεί καθεστώς πρόσφυγα
Μη συνδρομή των όρων που δικαιολογούν την παροχή διεθνούς προστασίας
Απόρριψη της αιτήσεως μέσω ταχείας εθνικής διαδικασίας
Μη πρόβλεψη δυνατότητας προσφυγής κατά της αποφάσεως να υπαχθεί η αίτηση σε ταχεία διαδικασία
Δικαίωμα αποτελεσματικής ένδικης προστασίας

που περατώνει τη σχετική με την αίτηση παροχής ασύλου διαδικασία. Συγκεκριμένα, δεν είναι συμβατή με το δίκαιο της
Ένωσης η ερμηνεία εθνικής ρυθμίσεως, όπως αυτή του άρθρου 20, παράγραφος 5, του νόμου του 2006, κατά την έννοια ότι οι λόγοι
που οδήγησαν την αρμόδια διοικητική αρχή να εξετάσει την αίτηση παροχής ασύλου με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας δεν μπορούν
να αποτελέσουν αντικείμενο κανενός δικαστικού ελέγχου.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να αποφαίνεται, με προδικαστική απόφαση, επί της ερμηνείας των εθνικών
διατάξεων ούτε να κρίνει αν η ερμηνεία τους από το αιτούν δικαστήριο είναι ορθή. Συγκεκριμένα, μόνον τα εθνικά δικαστήρια
είναι αρμόδια να αποφαίνονται επί της ερμηνείας του εσωτερικού δικαίου (βλ., συναφώς, απόφαση της 23ης Απριλίου 2009, C‑378/07
έως C‑380/07, Αγγελιδάκη κ.λπ., Συλλογή 2009, σ. I‑3071, σκέψη 48).
Ωστόσο, στο πλαίσιο αυτό πρέπει να υπομνησθεί η επιταγή της σύμφωνης προς το δίκαιο της Ένωσης ερμηνείας του εθνικού δικαίου
η οποία παρέχει στα εθνικά δικαστήρια τη δυνατότητα να διασφαλίζουν, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, την πλήρη αποτελεσματικότητα
του δικαίου όταν αποφαίνονται επί των διαφορών των οποίων έχουν επιληφθεί (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 15ης Απριλίου 2008,
C‑268/06, Impact, Συλλογή 2008, σ. I‑2483, σκέψη 99). Η αρχή της σύμφωνης ερμηνείας επιβάλλει στα εθνικά δικαστήρια να χρησιμοποιούν
κάθε δυνατότητα εντός των ορίων της αρμοδιότητάς τους, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο του εσωτερικού δικαίου και εφαρμόζοντας
μεθόδους ερμηνείας που αναγνωρίζονται από το δίκαιο αυτό, προκειμένου να εξασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα της επίμαχης
οδηγίας και να καταλήγουν σε λύση σύμφωνη προς τον σκοπό που επιδιώκει η οδηγία αυτή (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Impact, σκέψη
101 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Σκοπός της οδηγίας 2005/85 είναι η θέσπιση ενός κοινού πλαισίου εγγυήσεων που θα παρέχουν τη δυνατότητα διασφαλίσεως της πλήρους
τηρήσεως της σύμβασης της Γενεύης και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής αποτελεί θεμελιώδη
αρχή του δικαίου της Ένωσης. Προκειμένου να είναι αποτελεσματική η άσκηση του δικαιώματος αυτού, ο εθνικός δικαστής πρέπει
να μπορεί να ελέγχει το βάσιμο των λόγων που οδήγησαν την αρμόδια διοικητική αρχή να κρίνει αβάσιμη ή καταχρηστική την αίτηση
παροχής διεθνούς προστασίας, χωρίς να ισχύει για τους λόγους αυτούς αμάχητο τεκμήριο νομιμότητας. Επίσης, στο πλαίσιο της
προσφυγής αυτής ο εθνικός δικαστής που έχει επιληφθεί της υποθέσεως πρέπει να ελέγξει αν η απόφαση περί εξετάσεως της αιτήσεως
παροχής ασύλου με την ταχεία διαδικασία ελήφθη σύμφωνα με τις διαδικασίες και τις θεμελιώδεις εγγυήσεις που προβλέπονται στο
κεφάλαιο II της οδηγίας 2005/85, όπως προβλέπεται στο άρθρο της 23, παράγραφος 4.
Όσον αφορά τις προθεσμίες ασκήσεως ενδίκου βοηθήματος και τη δυνατότητα δύο βαθμών δικαιοδοσίας, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί
ότι υφίστανται διαφορές μεταξύ της ταχείας διαδικασίας και της τακτικής διαδικασίας εξετάσεως αιτήσεως ασύλου. Υπογραμμίζει
ειδικότερα ότι η προσφυγή κατά της τελικής αποφάσεως πρέπει να ασκηθεί σε προθεσμία δεκαπέντε ημερών από της κοινοποιήσεως
της εν λόγω αποφάσεως, αντί της προθεσμίας του ενός μηνός που ισχύει για την τακτική διαδικασία, και ότι οι αποφάσεις του
διοικητικού πρωτοδικείου που λαμβάνονται με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας δεν μπορούν να προσβληθούν με ένδικο μέσο.
Οι κυβερνήσεις που υπέβαλαν παρατηρήσεις και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η ελάχιστη προϋπόθεση που θέτει η αρχή της αποτελεσματικής
ένδικης προστασίας ικανοποιείται και με την ύπαρξη ενός μόνο βαθμού δικαιοδοσίας, χωρίς η προθεσμία των 15 ημερών, εν προκειμένω,
να συνιστά παραβίαση της αρχής αυτής, τόσο υπό το πρίσμα της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
όσο και υπό το πρίσμα του Δικαστηρίου.
Πρέπει να εξακριβωθεί αν το δίκαιο της Ένωσης αποκλείει εθνική ρύθμιση, όπως αυτή της κύριας δίκης, στον βαθμό που η επιλογή
της ταχείας διαδικασίας αντί της τακτικής διαδικασίας συνεπάγεται διαφορές οι οποίες οδηγούν, κατ’ ουσία, στην επιδείνωση
της θέσεως του αιτούντος άσυλο όσον αφορά το δικαίωμά του ασκήσεως αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος, εφόσον μπορεί να ασκήσει
προσφυγή μόνον εντός 15 ημερών και έχει πρόσβαση σε έναν μόνο βαθμό δικαιοδοσίας.
Συναφώς, πρέπει εισαγωγικά να επισημανθεί ότι οι διαφορές που υπάρχουν, στην εθνική ρύθμιση, μεταξύ ταχείας και τακτικής διαδικασίας,
οι οποίες σημαίνουν σύντμηση της προθεσμίας ασκήσεως της προσφυγής και έλλειψη δύο βαθμών δικαιοδοσίας, συνδέονται με τη φύση
της ισχύουσας διαδικασίας. Οι διατάξεις περί των οποίων πρόκειται στην κύρια δίκη έχουν ως σκοπό την εξασφάλιση ταχύτερης
διεκπεραίωσης των αβάσιμων ή απαράδεκτων αιτήσεων ασύλου, προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματικότερη διεκπεραίωση
των αιτήσεων που υπέβαλαν άτομα που βασίμως πρέπει να υπαχθούν στο καθεστώς των προσφύγων.
Όσον αφορά το γεγονός ότι η προθεσμία για την άσκηση προσφυγής είναι ένας μήνας στην περίπτωση αποφάσεως εκδοθείσας μέσω της
τακτικής διαδικασίας και μόνο δεκαπέντε ημέρες στην περίπτωση της ταχείας διαδικασίας, το σημαντικό είναι, όπως επισήμανε
ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 63 των προτάσεών του, η ταχθείσα προθεσμία να είναι ουσιαστικά επαρκής για την προετοιμασία
και την άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος.
Όσον αφορά τις συντομευμένες διαδικασίες, η προθεσμία ασκήσεως προσφυγής των δεκαπέντε ημερών δεν είναι, κατ’ αρχήν, ουσιαστικά
ανεπαρκής για την προετοιμασία και την άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος, και είναι εύλογη και ανάλογη σε σχέση με
τα δικαιώματα και διακυβευόμενα συμφέροντα.
Εντούτοις, απόκειται στον εθνικό δικαστή να καθορίσει, σε περίπτωση κατά την οποία, σε συγκεκριμένη κατάσταση, η δεκαπενθήμερη
προθεσμία αποδεικνύεται ανεπαρκής υπό το πρίσμα των περιστάσεων της υποθέσεως, εάν το στοιχείο αυτό μπορεί καθεαυτό να συνιστά
επαρκή λόγο ώστε να δεχθεί το εν λόγω δικαστήριο τη συναγόμενη έμμεση προσβολή της αποφάσεως περί εφαρμογής της ταχείας διαδικασίας
στην εξέταση της αιτήσεως παροχής ασύλου, οπότε, ο εν λόγω δικαστής, δεχόμενος την προσφυγή, θα διατάξει την εξέταση της αιτήσεως
κατά την τακτική διαδικασία.
Όσον αφορά το γεγονός ότι ο αιτών το άσυλο διαθέτει τη δυνατότητα δικαστικής κρίσης δύο βαθμών δικαιοδοσίας μόνο στην περίπτωση
αποφάσεως εκδιδόμενης κατά την τακτική διαδικασία, πρέπει να τονιστεί ότι η οδηγία 2005/85 δεν επιβάλλει την ύπαρξη δύο βαθμών
δικαιοδοσίας. Σημαντικό είναι να υφίσταται ένδικο βοήθημα ενώπιον δικαστηρίου, την οποία εγγυάται το άρθρο 39 της οδηγίας
2005/85. Η αρχή της αποτελεσματικής ένδικης προστασίας παρέχει στον πολίτη δικαίωμα πρόσβασης σε δικαστήριο και όχι περισσότερους
βαθμούς δικαιοδοσίας.
Στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει επομένως να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 39 της οδηγίας 2005/85 και η αρχή της αποτελεσματικής
ένδικης προστασίας έχουν την έννοια ότι δεν αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση όπως αυτή της κύριας δίκης, βάσει της οποίας καμία
αυτοτελής προσφυγή δεν μπορεί να ασκηθεί κατά της αποφάσεως της αρμόδιας εθνικής αρχής περί εξετάσεως της βασιμότητας της
αιτήσεως παροχής ασύλου με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας, εφόσον οι λόγοι που οδήγησαν την αρχή αυτή να εξετάσει τη βασιμότητα
της εν λόγω αιτήσεως με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας μπορούν να υπαχθούν αποτελεσματικά σε δικαστικό έλεγχο στο πλαίσιο
προσφυγής με την οποία μπορεί να προσβληθεί η τελική απορριπτική απόφαση, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 39 της οδηγίας 2005/85/ΕΚ του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 2005, σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις
διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα, και η αρχή της αποτελεσματικής ένδικης
προστασίας έχουν την έννοια ότι δεν αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση όπως αυτή της κύριας δίκης, βάσει της οποίας καμία αυτοτελής
προσφυγή δεν μπορεί να ασκηθεί κατά της αποφάσεως της αρμόδιας εθνικής αρχής περί εξετάσεως της βασιμότητας της αιτήσεως παροχής
ασύλου με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας, εφόσον οι λόγοι που οδήγησαν την αρχή αυτή να εξετάσει τη βασιμότητα της εν λόγω
αιτήσεως με εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας μπορούν να υπαχθούν αποτελεσματικά σε δικαστικό έλεγχο στο πλαίσιο προσφυγής
με την οποία μπορεί να προσβληθεί η τελική απορριπτική απόφαση, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.