CELEX: 62012CJ0187
Προδικαστική παραπομπή
Κανονισμός (ΕΚ) 320/2006
Κανονισμός (ΕΚ) 968/2006
Γεωργία
Προσωρινό καθεστώς αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης
Προϋποθέσεις για τη χορήγηση της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης
Έννοια των όρων «εγκαταστάσεις παραγωγής» και «πλήρης διάλυση»

Οι αιτήσεις προδικαστικής απόφασης αφορούν την ερμηνεία και το κύρος των άρθρων 3 και 4 του κανονισμού (ΕΚ) 320/2006 του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2006, για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης στην Κοινότητα και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 1290/2005 για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (
ΕΕ L 58, σ. 42
, στο εξής: βασικός κανονισμός), καθώς και του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΚ) 968/2006 της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 2006, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 320/2006 (
ΕΕ L 176, σ. 32
, στο εξής: κανονισμός εφαρμογής).
Οι αιτήσεις αυτές υποβλήθηκαν στο πλαίσιο διαφορών που εκκρεμούν μεταξύ αφενός των εταιριών SFIR – Società Fondiaria Industriale Romagnola SpA (στο εξής: SFIR), Italia Zuccheri SpA και Co.Pro.B. – Cooperativa Produttori Bieticoli Soc. coop. agricola (στο εξής: Italia Zuccheri/Co.Pro.B.) και Eridania Sadam SpA (στο εξής: Eridania Sadam) και αφετέρου της Agenzia per le Erogazioni in Agricoltura (AGEA) και του Ministero delle Politiche agricole, alimentari e forestali (Υπουργείου Γεωργίας, Τροφίμων και Δασικής Πολιτικής, στο εξής: Ministero) και των οποίων το αντικείμενο είναι η χορήγηση ενισχύσεων αναδιάρθρωσης κατ’ εφαρμογή του άρθρου 3 του βασικού κανονισμού.
Το νομικό πλαίσιο
Ο βασικός κανονισμός
Η αιτιολογική σκέψη 5 του βασικού κανονισμού έχει ως εξής:
«Θα πρέπει να δοθούν σημαντικά οικονομικά κίνητρα, με τη μορφή επαρκούς διαρθρωτικής ενίσχυσης, στις επιχειρήσεις ζάχαρης με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα, προκειμένου να εγκαταλείψουν την παραγωγή τους βάσει ποσόστωσης. Για τον σκοπό αυτό, θα πρέπει να θεσπισθεί ενίσχυση αναδιάρθρωσης, η οποία θα δημιουργεί κίνητρα για την εγκατάλειψη της παραγωγής ζάχαρης βάσει ποσόστωσης και την αποποίηση των αντίστοιχων ποσοστώσεων, επιτρέποντας, παράλληλα, να ληφθεί δεόντως υπόψη η ανάγκη τήρησης των κοινωνικών και περιβαλλοντικών δεσμεύσεων που συνδέονται με την εγκατάλειψη της παραγωγής. Η ενίσχυση θα πρέπει να διατίθεται στη διάρκεια τεσσάρων περιόδων εμπορίας, με σκοπό τη μείωση της παραγωγής στον βαθμό που απαιτείται για να επιτευχθεί ισορροπία στην αγορά της Κοινότητας.»
Το άρθρο 3 του κανονισμού αυτού επιγράφεται «Ενίσχυση αναδιάρθρωσης» και προβλέπει τα εξής:
«1.   Κάθε επιχείρηση παραγωγής ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης, στην οποία έχει χορηγηθεί ποσόστωση μέχρι την 1η Ιουλίου 2006, δικαιούται ενίσχυση αναδιάρθρωσης ανά τόνο αποποιηθείσας ποσόστωσης, υπό την προϋπόθεση ότι, κατά τη διάρκεια μιας από τις περιόδους εμπορίας 2006/2007, 2007/2008, 2008/2009 και 2009/2010:
α)
αποποιείται την ποσόστωση που έχει καθορίσει για ένα ή περισσότερα από τα εργοστάσιά της και διαλύει πλήρως τις σχετικές εγκαταστάσεις παραγωγής των σχετικών εργοστασίων
ή
β)
αποποιείται την ποσόστωση που έχει καθορίσει για ένα ή περισσότερα από τα εργοστάσιά της, διαλύει εν μέρει τις εγκαταστάσεις παραγωγής των σχετικών εργοστασίων και δεν χρησιμοποιεί τις εναπομένουσες εγκαταστάσεις παραγωγής των σχετικών εργοστασίων για την παραγωγή προϊόντων που υπάγονται στην κοινή οργάνωση αγοράς για τη ζάχαρη,
[...]
3.   Η πλήρης διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής συνίσταται:
α)
στην οριστική και πλήρη παύση της παραγωγής ζάχαρης, ισογλυκόζης και σιροπιού ινουλίνης από τις σχετικές εγκαταστάσεις παραγωγής,
β)
στο κλείσιμο του ή των εργοστασίων και τη διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής τους […]
[…]
4.   Η μερική διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής συνίσταται:
α)
στην οριστική και πλήρη παύση της παραγωγής ζάχαρης, ισογλυκόζης και σιροπιού ινουλίνης από τις σχετικές εγκαταστάσεις παραγωγής,
β)
στη διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής που δεν θα χρησιμοποιηθούν για τη νέα παραγωγή και που προορίζονται για την παραγωγή των προϊόντων που αναφέρονται στο [στοιχείο] αʹ […]
[...]
5.   Το ποσό της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης ανά τόνο αποποιηθείσας ποσόστωσης ισούται προς:
α)
στην περίπτωση του [στοιχείου] αʹ της παραγράφου 1:
—
730,00 EUR, για την περίοδο εμπορίας 2006/2007,
[…]
β)
στην περίπτωση του [στοιχείου] βʹ της παραγράφου 1:
—
547,50 EUR, για την περίοδο εμπορίας 2006/2007,
[...]».
Το άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού, που επιγράφεται «Αίτηση για ενίσχυση αναδιάρθρωσης», ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Οι αιτήσεις για την ενίσχυση αναδιάρθρωσης περιλαμβάνουν τα εξής:
α)
σχέδιο αναδιάρθρωσης,
[...]
γ)
δέσμευση για αποποίηση της σχετικής ποσόστωσης κατά την οικεία περίοδο εμπορίας,
δ)
στην περίπτωση του άρθρου 3, παράγραφος 1, [στοιχείο] αʹ, δέσμευση για πλήρη διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής εντός της περιόδου που καθορίζει το οικείο κράτος μέλος,
ε)
στην περίπτωση του άρθρου 3, παράγραφος 1, [στοιχείο] βʹ, δέσμευση για μερική διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής εντός της περιόδου που καθορίζει το οικείο κράτος μέλος και για τη μη χρησιμοποίηση του τόπου παραγωγής και των εναπομενουσών εγκαταστάσεων παραγωγής για την παραγωγή προϊόντων που υπάγονται στην κοινή οργάνωση αγοράς για τη ζάχαρη,
[...]».
Ο κανονισμός εφαρμογής
Η αιτιολογική σκέψη 4 του κανονισμού εφαρμογής έχει ως εξής:
«Όσον αφορά την αποποίηση ποσοστώσεων, το άρθρο 3 του [βασικού] κανονισμού παρέχει τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ πλήρους ή μερικής διάλυσης των εγκαταστάσεων παραγωγής, γεγονός που οδηγεί στην καταβολή διαφορετικών ποσών ενίσχυσης αναδιάρθρωσης. Στους όρους που εφαρμόζονται στις δύο αυτές δυνατότητες πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι στην περίπτωση της πλήρους διάλυσης καταβάλλεται υψηλότερο ποσό της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης λόγω των σχετικών υψηλότερων δαπανών· παράλληλα, θεωρείται σκόπιμο να επιτραπεί η διατήρηση των μερών του εργοστασίου τα οποία δεν αποτελούν μέρος της γραμμής παραγωγής, εφόσον μπορούν να χρησιμεύσουν για άλλους σκοπούς που προβλέπονται στο σχέδιο αναδιάρθρωσης, ιδίως όταν η χρήση αυτή δημιουργεί θέσεις απασχόλησης. [Αντίθετα], εγκαταστάσεις που δεν συνδέονται άμεσα με την παραγωγή ζάχαρης πρέπει να διαλυθούν, εφόσον δεν υφίσταται άλλη εναλλακτική χρήση γι’ αυτές εντός εύλογου χρονικού διαστήματος και εφόσον η διατήρησή τους είναι επιζήμια για το περιβάλλον.»
Το άρθρο 4 του κανονισμού αυτού, που επιγράφεται «Διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής», προβλέπει τα εξής:
«1.   Στην περίπτωση της πλήρους διάλυσης που αναφέρεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του [βασικού] κανονισμού, οι απαιτήσεις για τη διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής αφορούν:
α)
όλες τις εγκαταστάσεις που είναι αναγκαίες για την παραγωγή ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης, όπως για παράδειγμα τις εγκαταστάσεις για την αποθήκευση, την ανάλυση, το πλύσιμο και την κοπή των ζαχαρότευτλων, των ζαχαροκάλαμων, των σιτηρών ή του κιχωρίου, όλες τις εγκαταστάσεις που είναι αναγκαίες για την εκχύλιση και την επεξεργασία ή τη συγκέντρωση ζάχαρης από ζαχαρότευτλα ή ζαχαροκάλαμα, αμύλου από σιτηρά, γλυκόζης από άμυλο ή ινουλίνης από κιχώριο,
β)
το τμήμα των εγκαταστάσεων εκτός από εκείνα που αναφέρονται στο στοιχείο αʹ που συνδέεται άμεσα με την παραγωγή ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης και απαιτείται για την παραγωγή στο πλαίσιο της αποποιηθείσας ποσόστωσης, ακόμη και αν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε σχέση με την παραγωγή άλλων προϊόντων, όπως εγκαταστάσεις για τη θέρμανση ή την επεξεργασία νερού ή για την παραγωγή ενέργειας, εγκαταστάσεις για την επεξεργασία της πούλπας ή της μελάσας ζαχαροτεύτλων, εγκαταστάσεις για την εσωτερική μεταφορά,
γ)
όλες τις άλλες εγκαταστάσεις, όπως τις εγκαταστάσεις συσκευασίας, οι οποίες δεν χρησιμοποιούνται πλέον και οι οποίες πρέπει να διαλυθούν και να απομακρυνθούν για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος.
2.   Στην περίπτωση της μερικής διάλυσης που αναφέρεται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του [βασικού] κανονισμού, η απαίτηση διάλυσης των εγκαταστάσεων παραγωγής αφορά τις εγκαταστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 1 του παρόντος άρθρου και δεν προορίζονται να χρησιμοποιηθούν για άλλους σκοπούς παραγωγής ή για άλλες χρήσεις στον χώρο του εργοστασίου σύμφωνα με το σχέδιο αναδιάρθρωσης.»
Οι διαφορές στις κύριες δίκες και τα προδικαστικά ερωτήματα
Υπόθεση C‑187/12
Η SFIR είναι επιχείρηση παραγωγής ζάχαρης. Το 2006 εντάχθηκε στο προσωρινό καθεστώς αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης, το οποίο θεσπίστηκε με τον βασικό κανονισμό (στο εξής: καθεστώς αναδιάρθρωσης), κατόπιν υποβολής στο Ministero αίτησης για τη χορήγηση του πλήρους ποσού της ενίσχυσης, η οποία συνοδευόταν από το σχέδιο αναδιάρθρωσης που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού (στο εξής: σχέδιο αναδιάρθρωσης). Το σχέδιο αυτό πρόβλεπε τη διάλυση εγκαταστάσεων παραγωγής, αλλά και τη διατήρηση, μεταξύ άλλων, ορισμένων σιλό αποθήκευσης. Η αίτηση έγινε αρχικά δεκτή από το Ministero, το οποίο δεν πρόβαλε αντιρρήσεις για το σχέδιο αναδιάρθρωσης και διαβίβασε αντίγραφο του σχεδίου αυτού στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το Ministero, με το έγγραφό του υπ’ αριθ. 2095, της 15ης Μαρτίου 2011 (στο εξής: έγγραφο του 2011), πληροφόρησε πάντως την SFIR ότι, κατόπιν ελέγχων που διενεργήθηκαν το 2010, η Επιτροπή, έχοντας διαπιστώσει την ύπαρξη σιλό κοντά σε ορισμένες από τις εγκαταλειφθείσες εγκαταστάσεις, διατύπωσε ορισμένες παρατηρήσεις, σύμφωνα με τις οποίες η διατήρηση αυτών των σιλό δεν ήταν σύμφωνη με τους όρους που θέτουν ο βασικός κανονισμός και ο κανονισμός εφαρμογής σχετικά με τη χορήγηση του πλήρους ποσού της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης. Συγκεκριμένα, κατά την Επιτροπή, τα σιλό αυτά έπρεπε να θεωρηθούν «άμεσα συνδεδεμένα με την παραγωγή ζάχαρης», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού εφαρμογής.
Κατόπιν αυτών η AGEA απαίτησε από την SFIR να προβεί πριν από τις 31 Μαρτίου 2012 στην πλήρη διάλυση των εγκαταστάσεων, κατεδαφίζοντας τα σιλό. Η AGEA πληροφόρησε επίσης την SFIR ότι δεν ήταν δυνατή η αποδέσμευση της εγγύησης που είχε συστήσει η εν λόγω επιχείρηση προς εξασφάλιση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που είχε αναλάβει λόγω της συμμετοχής της στο καθεστώς αναδιάρθρωσης. Η SFIR άσκησε ενώπιον του Tribunale amministrativo regionale per il Lazio προσφυγή κατά της παραπάνω απόφασης και διαφόρων άλλων συναφών πράξεων.
Η προσφυγή της SFIR έγινε δεκτή με τη δικαστική απόφαση αριθ. 9481, της 1ης Δεκεμβρίου 2011, μόνο ως προς το αίτημα αποδέσμευσης της εγγύησης κατά το μέρος που αφορούσε την ενίσχυση αναδιάρθρωσης για τη μερική διάλυση. Τα υπόλοιπα αιτήματα απορρίφθηκαν. Το Tribunale amministrativo regionale per il Lazio απέρριψε τους λόγους ακύρωσης που στηρίζονταν στον ισχυρισμό ότι η «πλήρης διάλυση» των εγκαταστάσεων παραγωγής, η οποία συνεπάγεται τη χορήγηση ενίσχυσης κατά 25 % μεγαλύτερης εκείνης που χορηγείται για τη «μερική διάλυση», δεν περιελάμβανε την κατεδάφιση των επίμαχων σιλό. Το δικαστήριο αυτό δέχτηκε ότι στην έννοια των εγκαταστάσεων παραγωγής εμπίπτουν και οι εγκαταστάσεις οι οποίες χρησιμοποιούνται κατά τα αμέσως επόμενα της παραγωγής στάδια της αποθήκευσης και της συσκευασίας και ότι η διατήρηση των εν λόγω εγκαταστάσεων επιτρέπεται μόνον εφόσον προορίζονται για την παραγωγή άλλων προϊόντων ή για άλλες χρήσεις του βιομηχανικού χώρου.
Η SFIR άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Consiglio di Stato, το οποίο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Η πλήρης διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης, κατά το άρθρο 3 του [βασικού] κανονισμού, τους λεπτομερείς κανόνες εφαρμογής του οποίου καθορίζει ο κανονισμός [εφαρμογής], έχει μήπως την έννοια ότι ως εγκαταστάσεις προς διάλυση νοούνται μόνον οι αναγκαίες για την παραγωγή εγκαταστάσεις, όπως ορίζει ρητώς το εν λόγω άρθρο 3 του [βασικού] κανονισμού, σύμφωνα με τον οποίο πρέπει να ερμηνεύεται ο κανονισμός [εφαρμογής], επί ποινή ακυρότητάς του; Στο πλαίσιο αυτό, μήπως κατά τα άρθρα 3 του [βασικού] κανονισμού και 4 του κανονισμού [εφαρμογής] ως εγκαταστάσεις προς διάλυση νοούνται μόνον οι εγκαταστάσεις που προορίζονται για την παραγωγή ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης, καθώς και οι λοιπές εγκαταστάσεις, κατά την έννοια του άρθρου 4, στοιχείο γʹ, του κανονισμού [εφαρμογής], μεταξύ των οποίων οι εγκαταστάσεις συσκευασίας οι οποίες είτε έχουν περιπέσει σε αχρησία είτε πρέπει να κατεδαφισθούν για περιβαλλοντικούς λόγους, με συνέπεια οι εγκαταστάσεις που δεν συνδέονται με την παραγωγή ζάχαρης, ισογλυκόζης ή σιροπιού ινουλίνης και δεν έχουν περιπέσει σε αχρησία, αλλά χρησιμοποιούνται για άλλες δραστηριότητες, όπως είναι εν προκειμένω η δραστηριότητα συσκευασίας, και που δεν πρέπει οπωσδήποτε να κατεδαφιστούν για περιβαλλοντικούς λόγους να μπορούν να διατηρηθούν ως μη υποκείμενες στην υποχρέωση διάλυσης εγκαταστάσεων κατά τους εν λόγω κοινοτικούς κανονισμούς;»
Υπόθεση C-188/12
Η Italia Zuccheri/Co.Pro.B. είναι επίσης επιχείρηση παραγωγής ζάχαρης που εντάχθηκε το 2006 στο καθεστώς αναδιάρθρωσης, κατόπιν υποβολής στο Ministero αίτησης για τη χορήγηση του πλήρους ποσού της ενίσχυσης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο έγινε δεκτό από το Ministero, πρόβλεπε τη διατήρηση, μεταξύ άλλων, ορισμένων σιλό μακροπρόθεσμης αποθήκευσης και των εγκαταστάσεων συσκευασίας και εμπορίας.
Με το έγγραφο του 2011 η Italia Zuccheri/Co.Pro.B. ενημερώθηκε, όπως και η SFIR, για τις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή σχετικά με τη διατήρηση των σιλό αποθήκευσης. Στη συνέχεια η AGEA απαίτησε από την Italia Zuccheri/Co.Pro.B. να προβεί στην κατεδάφισή τους πριν από τις 31 Μαρτίου 2012 και την ενημέρωσε ότι δεν ήταν δυνατή η αποδέσμευση των εγγυήσεων που είχε συστήσει η εν λόγω επιχείρηση.
Η Italia Zuccheri/Co.Pro.B. άσκησε προσφυγή κατά της παραπάνω απόφασης και διαφόρων άλλων συναφών πράξεων ενώπιον του Tribunale amministrativo regionale per il Lazio, το οποίο, με απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2011, δέχτηκε την προσφυγή μόνο ως προς το αίτημα αποδέσμευσης των εγγυήσεων κατά το μέρος που αφορούσαν την ενίσχυση αναδιάρθρωσης για τη μερική διάλυση. Τα υπόλοιπα αιτήματα απορρίφθηκαν.
Η Italia Zuccheri/Co.Pro.B. άσκησε έφεση κατά της εν λόγω απόφασης ενώπιον του Consiglio di Stato, το οποίο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Πρέπει στα άρθρα 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και στο άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής] να δοθεί η ερμηνεία ότι ο όρος “εγκαταστάσεις παραγωγής” δεν καλύπτει τις εγκαταστάσεις που οι επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης χρησιμοποιούν για την αποθήκευση, τη συσκευασία ή τον εγκιβωτισμό της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της και ότι, συνεπώς, στις περιπτώσεις εγκαταστάσεων όπως τα σιλό απαιτείται εξέταση κατά περίπτωση, προκειμένου να εξακριβώνεται αν οι εν λόγω εγκαταστάσεις συνδέονται με τη “γραμμή παραγωγής” ή, αντιθέτως, με άλλες δραστηριότητες και όχι με την παραγωγή;
2)
Πρέπει, ειδικότερα, στο άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής], να δοθεί η ερμηνεία ότι οι εγκαταστάσεις που —όπως τα σιλό— χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης για την αποθήκευση, τον εγκιβωτισμό ή τη συσκευασία της ζάχαρης με αποκλειστικό σκοπό την εμπορία της, η οποία είναι ανεξάρτητη από τη διαδικασία της παραγωγής, ανήκουν στην κατηγορία εγκαταστάσεων που διέπονται από το στοιχείο γʹ του εν λόγω άρθρου και όχι από τα στοιχεία αʹ και βʹ, σύμφωνα με το γράμμα και τους σκοπούς του [βασικού] κανονισμού και του κανονισμού [εφαρμογής], και ειδικότερα της αιτιολογικής σκέψης [4] του τελευταίου αυτού κανονισμού;
3)
Επικουρικώς: Είναι το άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής], υπό το πρίσμα των άρθρων 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και των υπέρτερης ισχύος κανόνων και αρχών του πρωτογενούς ευρωπαϊκού δικαίου, ανίσχυρο, εφόσον ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μεταξύ των εγκαταστάσεων τις οποίες αναφέρουν τα στοιχεία αʹ και βʹ της παραγράφου του 1 περιλαμβάνονται και οι εγκαταστάσεις που οι επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης χρησιμοποιούν για την αποθήκευση, τη συσκευασία ή τον εγκιβωτισμό της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της, δεδομένου ότι είναι σαφές ότι σκοπός του [βασικού] κανονισμού είναι η συρρίκνωση της παραγωγικής ικανότητας της επιχείρησης παραγωγής ζάχαρης και όχι ο αποκλεισμός της δυνατότητας δραστηριοποίησής της στον τομέα της αμιγούς εμπορίας ζάχαρης παραγόμενης εντός των ποσοστώσεων παραγωγής άλλων επιχειρήσεων ή άλλων εγκαταστάσεων;
4)
Όλως επικουρικώς: Είναι τα άρθρα 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής] έγκυρα υπό το πρίσμα των υπέρτερης ισχύος κανόνων και αρχών του πρωτογενούς ευρωπαϊκού δικαίου, εφόσον ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι ο όρος “εγκαταστάσεις παραγωγής” ή “εγκαταστάσεις που συνδέονται άμεσα με την παραγωγή” καλύπτει και τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης για την αποθήκευση, τον εγκιβωτισμό ή τη συσκευασία της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της;»
Υπόθεση C‑189/12
Η Eridania Sadam είναι επίσης επιχείρηση παραγωγής ζάχαρης. Το 2006 εντάχθηκε στο καθεστώς αναδιάρθρωσης, κατόπιν υποβολής στο Ministero αίτησης για τη χορήγηση του πλήρους ποσού της ενίσχυσης. Το σχέδιο αναδιάρθρωσης, το οποίο έγινε δεκτό από το Ministero, πρόβλεπε τη διατήρηση, μεταξύ άλλων, ορισμένων σιλό μακροπρόθεσμης αποθήκευσης και των εγκαταστάσεων συσκευασίας.
Με το έγγραφο του 2011 η Eridania Sadam ενημερώθηκε, όπως και η SFIR και η Italia Zuccheri/Co.Pro.B., για τις παρατηρήσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή σχετικά με τη διατήρηση των σιλό αποθήκευσης. Στη συνέχεια η AGEA απαίτησε από την Eridania Sadam να προβεί στην κατεδάφισή τους πριν από τις 31 Μαρτίου 2012 και την ενημέρωσε ότι δεν ήταν δυνατή η αποδέσμευση των εγγυήσεων που είχε συστήσει η εν λόγω επιχείρηση.
Η Eridania Sadam άσκησε προσφυγή κατά της παραπάνω απόφασης και διαφόρων άλλων συναφών πράξεων ενώπιον του Tribunale amministrativo regionale per il Lazio, το οποίο, με απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 2011, δέχτηκε την προσφυγή μόνο ως προς το αίτημα αποδέσμευσης των εγγυήσεων κατά το μέρος που αφορούσαν την ενίσχυση αναδιάρθρωσης για τη μερική διάλυση. Τα υπόλοιπα αιτήματα απορρίφθηκαν.
Η Eridania Sadam άσκησε έφεση κατά της απόφασης αυτής ενώπιον του Consiglio di Stato, το οποίο αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Πρέπει στα άρθρα 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και στο άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής] να δοθεί η ερμηνεία ότι ο όρος “εγκαταστάσεις παραγωγής” δεν καλύπτει τις εγκαταστάσεις που οι επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης χρησιμοποιούν για τη δραστηριότητα της συσκευασίας της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της και ότι, συνεπώς, στις περιπτώσεις εγκαταστάσεων όπως τα σιλό απαιτείται εξέταση κατά περίπτωση, προκειμένου να εξακριβώνεται αν οι εν λόγω εγκαταστάσεις συνδέονται με τη “γραμμή παραγωγής” ή, αντιθέτως, με άλλες δραστηριότητες εκτός της παραγωγής, όπως είναι η δραστηριότητα της συσκευασίας;
2)
Επικουρικώς: Είναι το άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής], υπό το πρίσμα των άρθρων 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και των υπέρτερης ισχύος κανόνων και αρχών του πρωτογενούς ευρωπαϊκού δικαίου, ανίσχυρο, εφόσον ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μεταξύ των εγκαταστάσεων τις οποίες αναφέρουν τα στοιχεία αʹ και βʹ της παραγράφου του 1 περιλαμβάνονται και οι εγκαταστάσεις που οι επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης χρησιμοποιούν για τη δραστηριότητα της συσκευασίας της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της, δεδομένου ότι είναι σαφές ότι σκοπός του [βασικού] κανονισμού είναι η συρρίκνωση της παραγωγικής ικανότητας της επιχείρησης παραγωγής ζάχαρης και όχι ο αποκλεισμός της δυνατότητας δραστηριοποίησής της στον τομέα της αμιγούς εμπορίας ζάχαρης παραγόμενης εντός των ποσοστώσεων παραγωγής άλλων επιχειρήσεων ή άλλων εγκαταστάσεων;
3)
Όλως επικουρικώς: Είναι τα άρθρα 3 και 4 του [βασικού] κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού [εφαρμογής] έγκυρα υπό το πρίσμα των υπέρτερης ισχύος κανόνων και αρχών του πρωτογενούς ευρωπαϊκού δικαίου, εφόσον ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι ο όρος “εγκαταστάσεις παραγωγής” ή “εγκαταστάσεις που συνδέονται άμεσα με την παραγωγή” καλύπτει και τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης για τη δραστηριότητα της συσκευασίας της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της;»
Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 11ης Μαΐου 2012, οι υποθέσεις C‑187/12 έως C‑189/12 ενώθηκαν για να συνεκδικασθούν προς διευκόλυνση της έγγραφης και της προφορικής διαδικασίας και την έκδοση κοινής απόφασης.
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Επί του μοναδικού ερωτήματος στην υπόθεση C‑187/12, επί του πρώτου και του δεύτερου ερωτήματος στην υπόθεση C‑188/12 και επί του πρώτου ερωτήματος στην υπόθεση C‑189/12
Με τα ερωτήματα αυτά, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο θέτει κατ’ ουσία το ζήτημα αν τα άρθρα 3 και 4 του βασικού κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού εφαρμογής έχουν την έννοια ότι ο όρος «εγκαταστάσεις παραγωγής» καλύπτει εγκαταστάσεις όπως τα σιλό, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την αποθήκευση, τον εγκιβωτισμό ή τη συσκευασία της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της, και αν συνεπώς απαιτείται εξέταση κατά περίπτωση, προκειμένου να εξακριβώνεται αν οι εν λόγω εγκαταστάσεις συνδέονται με τη γραμμή παραγωγής ή, αντιθέτως, με άλλες δραστηριότητες πλην της παραγωγής.
Στο σημείο αυτό επιβάλλεται καταρχάς η διαπίστωση ότι ούτε ο βασικός κανονισμός ούτε ο κανονισμός εφαρμογής ορίζουν την έννοια αυτή.
Στη συνέχεια υπενθυμίζεται ότι, αφού δεν υπάρχει τέτοιος ορισμός, η έννοια του εν λόγω όρου, ο οποίος απαντά στο άρθρο 3 του βασικού κανονισμού και καλύπτει, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ και βʹ, του κανονισμού εφαρμογής, τόσο τις «εγκαταστάσεις που είναι αναγκαίες για την παραγωγή ζάχαρης» όσο και τις «εγκαταστάσεις [...] που συνδέονται άμεσα με την παραγωγή ζάχαρης», πρέπει να προσδιοριστεί, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, με βάση το γενικό πλαίσιο εντός του οποίου χρησιμοποιείται ο όρος αυτός και σύμφωνα με το συνηθισμένο του νόημα στην καθημερινή γλώσσα (βλ. επ’ αυτού αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2006,
C-431/04, Massachusetts Institute of Technology, Συλλογή 2006, σ. I-4089
, σκέψη 17 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, και της 13ης Δεκεμβρίου 2012, C‑395/11, BLV Wohn- und Gewerbebau, σκέψη 25). Τέλος, για την ερμηνεία των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι σκοποί που επιδιώκονται με τη ρύθμιση της οποίας μέρος αποτελούν οι διατάξεις αυτές (βλ. επ’ αυτού απόφαση της 29ης Ιανουαρίου 2009,
C-19/08, Petrosian, Συλλογή 2009, σ. I-495
, σκέψη 34 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Επισημαίνεται, πρώτον, ότι στις υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου πολλοί από τους ενδιαφερόμενους που έχουν διατυπώσει παρατηρήσεις υποστηρίζουν την ερμηνεία ότι τα σιλό δεν ανήκουν γενικά στις εγκαταστάσεις παραγωγής, αφού προορίζονται για την εναποθήκευση του τελικού προϊόντος και όχι για την κατά κυριολεξία παραγωγή, δίδοντας έτσι έναν πολύ στενό ορισμό της έννοιας «παραγωγή», η οποία καταλήγει να περιγράφει μια φυσική ή χημική διαδικασία, εν προκειμένω την εκχύλιση ζάχαρης από την πρώτη ύλη.
Η έννοια «παραγωγή» μπορεί πάντως να καλύπτει και άλλες φάσεις της παρασκευής ή κατασκευής ενός προϊόντος, οι οποίες να είναι προγενέστερες ή μεταγενέστερες της φυσικής ή χημικής διαδικασίας μεταποίησης. Η αποθήκευση της ζάχαρης που δεν συσκευάζεται αμέσως μετά την εκχύλισή της από την πρώτη ύλη μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί μέρος της διαδικασίας παραγωγής, όπως άλλωστε π.χ. η αποθήκευση των ζαχαρότευτλων ενόψει της επεξεργασίας τους για την εκχύλιση της ζάχαρης, η οποία είναι, όπως προβλέπει ρητά το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού εφαρμογής, αναγκαία για την παραγωγή. Σύμφωνα με την αντίληψη αυτή, η αποθήκευση μπορεί να θεωρηθεί ότι «συνδέεται άμεσα με την παραγωγή ζάχαρης», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού αυτού.
Δεύτερον, όσον αφορά το γενικό πλαίσιο και τους σκοπούς της επίμαχης ρύθμισης, υπενθυμίζεται ότι το καθεστώς αναδιάρθρωσης αποσκοπούσε, κατά την αιτιολογική σκέψη 5 του βασικού κανονισμού, στη «μείωση της παραγωγής στον βαθμό που απαιτείται για να επιτευχθεί ισορροπία στην αγορά της Κοινότητας». Με βάση τα δεδομένα αυτά, κάθε εγκατάσταση της οποίας η χρήση μπορεί να επηρεάσει την ποσότητα ζάχαρης που μπορεί να παραχθεί θα πρέπει να θεωρείται, κατά κανόνα, ως εγκατάσταση παραγωγής για την οποία ισχύει η υποχρέωση διάλυσης.
Συναφώς επιβάλλεται καταρχάς η διαπίστωση ότι η εγκατάσταση ενός σιλό στον χώρο ενός εργοστασίου ζάχαρης επηρεάζει τη διαδικασία παραγωγής, καθόσον το σιλό σχεδιάζεται σε συνάρτηση με την ύπαρξη και την τοπική εγγύτητα χώρων με αποθηκευτική ικανότητα. Εξάλλου, ένα σιλό, τουλάχιστον όταν έχει αποθηκευτική ικανότητα που υπερβαίνει, προστιθέμενη ενδεχομένως στην αποθηκευτική ικανότητα των άλλων σιλό του παραγωγού, την ποσότητα ζάχαρης που παράγεται από αυτόν κατά τη διάρκεια μιας μέσης περιόδου εμπορίας ζάχαρης, επιτρέπει στον παραγωγό αυτό να μεταποιεί ολόκληρη τη συγκομιδή ακόμη και στην περίπτωση που το προϊόν της συγκομιδής αυτής υπερβαίνει τις πωλήσεις που προβλέπονται για μια συγκεκριμένη περίοδο εμπορίας. Επιπλέον, χάρη στο απόθεμα που δημιουργείται κατά τον τρόπο αυτό, ο παραγωγός αυτός έχει τη δυνατότητα να διαθέσει στην εσωτερική αγορά, σε μελλοντικές περιόδους εμπορίας, πρόσθετες ποσότητες ζάχαρης, προερχόμενες από τη δική του παραγωγή.
Επομένως, τα εν λόγω σιλό είναι ικανά να επηρεάζουν άμεσα τις ποσότητες ζάχαρης που είναι δυνατόν να παράγονται, καθώς και τις διαδικασίες παραγωγής, οι οποίες συναρτώνται προς την εγγύτητα αποθηκευτικών εγκαταστάσεων. Τα σιλό αυτά δίδουν ιδίως τη δυνατότητα να μετατίθεται χρονικά, εν όλω ή εν μέρει, η πώληση του προϊόντος μιας συγκεκριμένης περιόδου εμπορίας ζάχαρης και, επομένως, παρέχουν τη δυνατότητα επηρεασμού της «αγοράς της Κοινότητας», κατά την έννοια της αιτιολογικής σκέψης 5 του βασικού κανονισμού.
Τρίτον, δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 3, στοιχείο αʹ και βʹ, του βασικού κανονισμού, για να χορηγηθεί το πλήρες ποσό της ενίσχυσης, απαιτείται όχι μόνο η οριστική και πλήρη παύση της παραγωγής ζάχαρης από τις οικείες εγκαταστάσεις παραγωγής και η διάλυση των εγκαταστάσεων αυτών, αλλά και το «κλείσιμο του εργοστασίου». Η επίμαχη στις κύριες δίκες ρύθμιση στηρίζεται προφανώς στο αξίωμα ότι, για να χορηγείται το πλήρες ποσό της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, πρέπει κατά κανόνα να τίθενται εκτός λειτουργίας όλες οι εγκαταστάσεις του σχετικού βιομηχανικού συγκροτήματος. Επομένως, η δυνατότητα να μη διαλυθούν ή να εξακολουθήσουν μάλιστα να χρησιμοποιούνται στο μέλλον άλλες εγκαταστάσεις, εκτός από τις εγκαταστάσεις παραγωγής, και να διατηρηθεί παράλληλα το δικαίωμα λήψης του πλήρους ποσού της ενίσχυσης συνιστά εξαίρεση από τον κανόνα αυτό, η οποία πρέπει να ερμηνεύεται στενά.
Με βάση όλα τα στοιχεία αυτά, είναι προφανές ότι το σιλό που προορίζεται για την αποθήκευση ζάχαρης του λήπτη της ενίσχυσης πρέπει να θεωρείται εγκατάσταση παραγωγής, και μάλιστα ανεξάρτητα από το ότι χρησιμοποιείται για άλλες χρήσεις, όπως φαίνεται να συμβαίνει εν μέρει στις υποθέσεις των κύριων δικών.
Αντίθετα, το σιλό για το οποίο αποδεικνύεται ότι δεν μπορεί, κυρίως για λόγους τεχνικής ή εμπορικής φύσης, να χρησιμοποιηθεί για την αποθήκευση της παραγωγής ζάχαρης του λήπτη της ενίσχυσης και ότι χρησιμοποιείται μόνο για την αποθήκευση ζάχαρης που έχει παραχθεί βάσει ποσόστωσης και έχει αποθηκευτεί από άλλους παραγωγούς ή έχει πωληθεί από αυτούς ενδέχεται να μην υπόκειται στην υποχρέωση διάλυσης.
Αφού η δραστηριότητα της συσκευασίας, στην οποία περιλαμβάνεται και ο εγκιβωτισμός, δεν αποτελεί κατά κυριολεξία, με βάση το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού εφαρμογής, μέρος της διαδικασίας παραγωγής ζάχαρης, το ίδιο μπορεί να ισχύει και στην περίπτωση στην οποία ο παραγωγός αποδεικνύει ότι το σιλό του χρησιμεύει μόνο για τη συσκευασία ή των εγκιβωτισμό ζάχαρης που παράγεται αλλού στο πλαίσιο ποσόστωσης.
Επομένως, στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να εξετάζει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, αν ένα δεδομένο σιλό αποτελεί, με βάση τα τεχνικά χαρακτηριστικά του ή την πραγματική χρήση του, εγκατάσταση παραγωγής.
Κατόπιν όλων των εκτεθέντων ανωτέρω, στο μοναδικό ερώτημα στην υπόθεση C‑187/12, στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα στην υπόθεση C‑188/12 και στο πρώτο ερώτημα στην υπόθεση C‑189/12 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 3 και 4 του βασικού κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού εφαρμογής έχουν την έννοια ότι ο όρος «εγκαταστάσεις παραγωγής» που χρησιμοποιείται στα άρθρα αυτά καλύπτει τα σιλό που προορίζονται για την αποθήκευση ζάχαρης του λήπτη της ενίσχυσης, και μάλιστα ανεξάρτητα από το ότι χρησιμοποιούνται και για άλλες χρήσεις. Ο όρος αυτός δεν καλύπτει ούτε τα σιλό που χρησιμοποιούνται μόνο για την αποθήκευση ζάχαρης που έχει παραχθεί βάσει ποσόστωσης και έχει αποθηκευτεί από άλλους παραγωγούς ή έχει πωληθεί από αυτούς ούτε όσα χρησιμοποιούνται μόνο για τη συσκευασία ή τον εγκιβωτισμό της ζάχαρης ενόψει της εμπορίας της. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να προβαίνει στην εκτίμηση αυτή σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τα τεχνικά χαρακτηριστικά ή την πραγματική χρήση του οικείου σιλό.
Επί του τρίτου και του τέταρτου ερωτήματος στην υπόθεση C‑188/12 και του δεύτερου και του τρίτου ερωτήματος στην υπόθεση C‑189/12
Με τα ερωτήματα αυτά, τα οποία πρέπει να συνεξεταστούν, το αιτούν δικαστήριο θέτει κατ’ ουσία το ζήτημα αν τα άρθρα 3 και 4 του βασικού κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού εφαρμογής, εφόσον ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι ο όρος «εγκαταστάσεις παραγωγής» καλύπτει τις εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης για την αποθήκευση, τον εγκιβωτισμό ή τη συσκευασία της ζάχαρης με σκοπό την εμπορία της, είναι έγκυρα από την άποψη των υπέρτερης ισχύος κανόνων και των αρχών του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης.
Στο σημείο αυτό υπενθυμίζεται καταρχάς ότι, όπως προκύπτει σαφώς από το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού εφαρμογής, οι εγκαταστάσεις συσκευασίας καθαυτές δεν αποτελούν εγκαταστάσεις παραγωγής, κατά την έννοια της επίμαχης ρύθμισης. Κατά συνέπεια, όταν πρόκειται για τέτοιες εγκαταστάσεις, στις οποίες περιλαμβάνονται και οι εγκαταστάσεις «εγκιβωτισμού», τις οποίες αναφέρει το αιτούν δικαστήριο, δεν τίθεται ζήτημα κύρους των άρθρων 3 και 4 του βασικού κανονισμού και του άρθρου 4 του κανονισμού εφαρμογής.
Όσον αφορά, στη συνέχεια, τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης, στις οποίες ενδέχεται να περιλαμβάνονται οι εγκαταστάσεις που χρησιμοποιούνται επίσης για τις δραστηριότητες συσκευασίας, από την απάντηση που δόθηκε ανωτέρω με τη σκέψη 35 στο μοναδικό ερώτημα στην υπόθεση C‑187/12 προκύπτει ότι οι εν λόγω εγκαταστάσεις ανήκουν στην κατηγορία των εγκαταστάσεων παραγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του βασικού κανονισμού, εφόσον προορίζονται ιδίως για την αποθήκευση ζάχαρης του λήπτη της ενίσχυσης.
Όσον αφορά τις τελευταίες αυτές εγκαταστάσεις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το αιτούν δικαστήριο δεν διευκρινίζει σε ποιους υπέρτερης ισχύος κανόνες και σε ποιες αρχές του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης θα μπορούσε να προσκρούει η υποχρέωση διάλυσης των εγκαταστάσεων αυτών, την οποία προβλέπουν τα άρθρα 3 και 4 του βασικού κανονισμού και το άρθρο 4 του κανονισμού εφαρμογής. Όπως όμως προκύπτει κυρίως από τις γραπτές και προφορικές παρατηρήσεις που διατύπωσαν οι ενδιαφερόμενοι, το κύρος των εν λόγω διατάξεων πρέπει να εκτιμηθεί από την άποψη των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχείρισης.
Όσον αφορά, πρώτον, την αρχή της αναλογικότητας, επιβάλλεται η διαπίστωση, αφενός, ότι ο παραγωγός που αποποιείται την ποσόστωση παραγωγής που του έχει παραχωρηθεί για ένα από τα εργοστάσιά του, διαλύει τις περισσότερες εγκαταστάσεις παραγωγής, πλην ενός σιλό το οποίο πρέπει να θεωρηθεί ως εγκατάσταση παραγωγής, και εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το σιλό αυτό για την αποθήκευση της ζάχαρης που παράγει σε άλλους τόπους παραγωγής δεν έχει κανονικά δικαίωμα να λάβει ενίσχυση αναδιάρθρωσης, διότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του βασικού κανονισμού απαγορεύει τη χρησιμοποίηση όσων εγκαταστάσεων παραγωγής δεν έχουν διαλυθεί για την παραγωγή προϊόντων που υπάγονται στην κοινή οργάνωση αγοράς για τη ζάχαρη.
Αφετέρου, ο ίδιος αυτός παραγωγός θα είχε δικαίωμα, σε περίπτωση πλήρους διάλυσης των εγκαταστάσεων, να λάβει το πλήρες ποσό της ενίσχυσης αναδιάρθρωσης, μολονότι η πρόσθετη οικονομική επιβάρυνση την οποία συνεπάγεται η διάλυση του σιλό αντιπροσωπεύει, όπως προκύπτει από τις απαντήσεις που έδωσαν οι ενδιαφερόμενοι σε σχετική ερώτηση του Δικαστηρίου, ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνολικού κόστους της διάλυσης.
Συναφώς υπενθυμίζεται ότι η αρχή της αναλογικότητας, η οποία συγκαταλέγεται στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, επιτάσσει να μην υπερβαίνουν οι πράξεις των οργάνων της Ένωσης το πρόσφορο και αναγκαίο μέτρο για την επίτευξη των θεμιτών σκοπών που επιδιώκει η σχετική ρύθμιση, εξυπακουομένου ότι, όταν υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσότερων του ενός πρόσφορων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές και ότι οι αρνητικές συνέπειες δεν πρέπει να είναι υπέρμετρες σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 21ης Ιουλίου 2011,
C-150/10, Beneo Orafti, Συλλογή 2011, σ. I-6843
, σκέψη 75 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εξάλλου, κατά πάγια νομολογία, όσον αφορά τον δικαστικό έλεγχο των προϋποθέσεων εφαρμογής της αρχής αυτής, δεδομένου ότι ο νομοθέτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια στον τομέα της κοινής γεωργικής πολιτικής, το κύρος των μέτρων που θεσπίζονται στον τομέα αυτό μπορεί να θίγεται μόνον αν το οικείο μέτρο είναι προδήλως ακατάλληλο σε σχέση με τον σκοπό που επιδιώκεται από το αρμόδιο θεσμικό όργανο. Επομένως, το ζήτημα δεν είναι αν το μέτρο που θεσπίστηκε από τον νομοθέτη ήταν το μόνο ή το καλύτερο δυνατό, αλλά αν ήταν προδήλως ακατάλληλο (προαναφερθείσα απόφαση Beneo Orafti, σκέψεις 76 και 77 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όσον αφορά επομένως την αναλογικότητα της επίμαχης στις κύριες δίκες ρύθμισης, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το καθεστώς αναδιάρθρωσης στηρίζεται στην εθελούσια συμμετοχή των παραγωγών, αφού, κατά την αιτιολογική σκέψη 5 του βασικού κανονισμού, σκοπός του καθεστώτος αυτού είναι «να δοθούν σημαντικά οικονομικά κίνητρα, με τη μορφή επαρκούς διαρθρωτικής ενίσχυσης, στις επιχειρήσεις ζάχαρης με τη χαμηλότερη παραγωγικότητα, προκειμένου να εγκαταλείψουν την παραγωγή τους βάσει ποσόστωσης».
Η εν λόγω ρύθμιση επιτρέπει στον παραγωγό να αποφασίσει ελεύθερα αν θα επιδιώξει να λάβει την ενίσχυση και να επιλέξει το εργοστάσιο του οποίου θα αποποιηθεί την ποσόστωση και αν θα προβεί ενδεχομένως σε πλήρη ή μερική διάλυση των εγκαταστάσεων παραγωγής. Επομένως, το όφελος που μπορεί να αποκομίσει ο παραγωγός από την ενίσχυση αναδιάρθρωσης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις δικές του επιλογές.
Υπό το πρίσμα αυτό, η επίμαχη στις κύριες δίκες ρύθμιση δεν είναι δυσανάλογη.
Όσον αφορά, δεύτερον, την τήρηση της αρχής της ίσης μεταχείρισης, ορισμένες αμφιβολίες θα μπορούσε ενδεχομένως να δημιουργήσει το γεγονός ότι χορηγείται, χωρίς να γίνεται καμία διάκριση, το ίδιο ποσό ενίσχυσης αναδιάρθρωσης ανά τόνο αποποιηθείσας ποσόστωσης, τόσο στην περίπτωση κατά την οποία ο ενδιαφερόμενος παραγωγός έχει ένα σιλό που πρέπει να διαλύσει όσο και στην περίπτωση κατά την οποία δεν έχει τέτοιο σιλό και δεν πρόκειται να υποστεί δαπάνες για τη διάλυσή του.
Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 40, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, το οποίο καθιερώνει την απαγόρευση κάθε διάκρισης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, δεν αποτελεί παρά την ειδική έκφραση της γενικής αρχής της ισότητας, η οποία επιτάσσει να μην επιφυλάσσεται σε όμοιες καταστάσεις διαφορετική μεταχείριση ούτε σε διαφορετικές καταστάσεις όμοια μεταχείριση, εκτός αν η διαφοροποίηση δικαιολογείται αντικειμενικά (απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009,
C-33/08, Agrana Zucker, Συλλογή 2009, σ. I-5035
, σκέψη 46 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Τα εκτιθέμενα όμως ανωτέρω στις σκέψεις 40 έως 46, τα οποία καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη στις κύριες δίκες ρύθμιση δεν είναι δυσανάλογη, μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίσης κατά την εξέταση της τήρησης της αρχής της ίσης μεταχείρισης.
Συγκεκριμένα, αφενός υπενθυμίζεται ότι η επίμαχη ενίσχυση αποσκοπεί στην παροχή κινήτρων στον παραγωγό, προκειμένου να αποποιηθεί εκουσίως την ποσόστωση παραγωγής που έχει χορηγηθεί για ένα εργοστάσιο παραγωγής ζάχαρης. Από την άποψη του σκοπού αυτού, η κατάσταση του παραγωγού ζάχαρης που επιλέγει να αποποιηθεί ποσόστωση που έχει χορηγηθεί για ορισμένο εργοστάσιο που διαθέτει σιλό και η κατάσταση του παραγωγού που οφείλει να διαλύσει εργοστάσιο που δεν διαθέτει σιλό είναι απολύτως συγκρίσιμες, όταν οι παραγωγοί αυτοί αποποιούνται τον ίδιο αριθμό τόνων ποσόστωσης.
Αφετέρου, όπως υπενθυμίστηκε ανωτέρω στη σκέψη 41, το άμεσο κόστος που συνεπάγεται η κατεδάφιση ενός σιλό αντιπροσωπεύει ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνολικού κόστους της διάλυσης των εγκαταστάσεων παραγωγής. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να συναχθεί ότι ο νομοθέτης της Ένωσης, ο οποίος, όπως προκύπτει από τη νομολογία που παρατέθηκε ανωτέρω στη σκέψη 43, διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια στον τομέα της κοινής γεωργικής πολιτικής, θέσπισε, μη προβλέποντας ότι το σταθερό ποσό της ενίσχυσης ανά τόνο αποποιηθείσας ποσόστωσης θα διαφέρει ανάλογα με το αν το εργοστάσιο του οποίου τη διάλυση έχει επιλέξει ο παραγωγός διαθέτει σιλό ή όχι, ένα μέτρο προδήλως ακατάλληλο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, τη μείωση δηλαδή της παραγωγής ζάχαρης ενόψει της αποκατάστασης της ισορροπίας στην εσωτερική αγορά.
Η ορθότητα του παραπάνω συμπεράσματος δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι, όπως επισήμαναν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση πολλοί από τους ενδιαφερόμενους, το πραγματικό κόστος της διάλυσης των επίμαχων στις κύριες δίκες σιλό μπορεί να είναι πράγματι πολύ υψηλό, διότι, σε περίπτωση που τα σιλό αυτά θα έπρεπε να διαλυθούν, το κόστος της εκ νέου ανέγερσής τους θα ήταν, για τους ενδιαφερόμενους παραγωγούς, πολύ μεγαλύτερο από το κόστος της διάλυσής τους. Πράγματι, αυτή η εκ νέου ανέγερση και η χρησιμοποίηση των σιλό για την παραγωγή ζάχαρης θα ήταν ασυμβίβαστες με την υποχρέωση οριστικής και πλήρους παύσης της παραγωγής ζάχαρης από τις σχετικές εγκαταστάσεις παραγωγής, την οποία προβλέπουν το άρθρο 3, παράγραφοι 3, στοιχείο αʹ, και 4, στοιχείο αʹ, του βασικού κανονισμού.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, στο τρίτο και στο τέταρτο ερώτημα στην υπόθεση C‑188/12 καθώς και στο δεύτερο και στο τρίτο ερώτημα στην υπόθεση C‑189/12 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέταση των ερωτημάτων αυτών δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος των άρθρων 3 και 4 του βασικού κανονισμού και του άρθρου 4 του κανονισμού εφαρμογής.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:

1)
Τα άρθρα 3 και 4 του κανονισμού (ΕΚ) 320/2006 του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 2006, για τη θέσπιση προσωρινού καθεστώτος αναδιάρθρωσης του κλάδου της ζάχαρης στην Κοινότητα και για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 1290/2005 για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, και το άρθρο 4 του κανονισμού (ΕΚ) 968/2006 της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 2006, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 320/2006, έχουν την έννοια ότι ο όρος «εγκαταστάσεις παραγωγής» που χρησιμοποιείται στα άρθρα αυτά καλύπτει τα σιλό που προορίζονται για την αποθήκευση ζάχαρης του λήπτη της ενίσχυσης, και μάλιστα ανεξάρτητα από το ότι χρησιμοποιούνται και για άλλες χρήσεις. Ο όρος αυτός δεν καλύπτει ούτε τα σιλό που χρησιμοποιούνται μόνο για την αποθήκευση ζάχαρης που έχει παραχθεί βάσει ποσόστωσης και έχει αποθηκευτεί από άλλους παραγωγούς ή έχει πωληθεί από αυτούς ούτε όσα χρησιμοποιούνται μόνο για τη συσκευασία ή τον εγκιβωτισμό της ζάχαρης ενόψει της εμπορίας της. Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να προβαίνει στην εκτίμηση αυτή σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη τα τεχνικά χαρακτηριστικά ή την πραγματική χρήση του οικείου σιλό.

2)
Από την εξέταση του τρίτου και του τέταρτου ερωτήματος στην υπόθεση C‑188/12 και του δεύτερου και του τρίτου ερωτήματος στην υπόθεση C‑189/12 δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος των άρθρων 3 και 4 του κανονισμού 320/2006 ή του άρθρου 4 του κανονισμού 968/2006.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.