CELEX: 62009CJ0291
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων
Άρθρο 34 ΣΛΕΕ
Cautio judicatum solvi
Εταιρία μονεγασκικού δικαίου
Άρθρο 18, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ

της 23ης Σεπτεμβρίου 2003, C‑30/01, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 2003, σ. I‑9481, σκέψη 60).
Εντούτοις, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, του κανονισμού 2913/92, το έδαφος του Πριγκιπάτου του Μονακό θεωρείται
μέρος του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης. Εφόσον στο εμπόριο μεταξύ του Μονακό και των κρατών μελών δεν μπορεί να εφαρμοσθεί
δασμός ή φόρος ισοδυνάμου αποτελέσματος, κατ’ ακολουθία τα εμπορεύματα καταγωγής Μονακό, εξαγόμενα απευθείας σε κράτος μέλος,
πρέπει να αντιμετωπίζονται ως αν ήσαν καταγωγής των κρατών μελών. Από την εξομοίωση αυτή προς τα προϊόντα καταγωγής των κρατών
μελών προκύπτει ότι τα εμπορεύματα καταγωγής Μονακό υπάγονται στους κανόνες της Συνθήκης στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας
εμπορευμάτων (βλ., κατ’ αναλογία, αποφάσεις της 15ης Δεκεμβρίου 1976, 41/76, Donckerwolcke και Schou, Συλλογή τόμος 1976,
σ. 719, σκέψεις 17 και 18, καθώς και Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, προπαρατεθείσα, σκέψη 54).
Εν συνεχεία, όσον αφορά το ζήτημα κατά πόσον συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων διάταξη κράτους μέλους
η οποία υποχρεώνει κάθε αλλοδαπό υπήκοο, όπως τους Μονεγάσκους υπηκόους, σε παροχή εγγυήσεως για την καταβολή των δικαστικών
εξόδων σε περίπτωση που ο αλλοδαπός αυτός υπήκοος προτίθεται να ασκήσει αγωγή κατά υπηκόου του οικείου κράτους μέλους, μολονότι
τέτοια υποχρέωση δεν επιβάλλεται στους δικούς του υπηκόους, πρέπει να υπομνησθεί ότι κάθε εμπορική ρύθμιση των κρατών μελών
δυνάμενη να παρακωλύσει, άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά, το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών θεωρείται μέτρο ισοδυνάμου
αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό κατά την έννοια του άρθρου 34 ΣΛΕΕ (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις της 11ης Ιουλίου
1974, 8/74, Dassonville, Συλλογή τόμος 1974, σ. 411, σκέψη 5, και της 9ης Δεκεμβρίου 2010, C‑421/09, Humanplasma, δεν έχει
δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 26).
Όπως, όμως, επισήμανε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 46 των προτάσεών της, εθνική ρύθμιση όπως η ένσταση παροχής εγγυήσεως
για την καταβολή των δικαστικών εξόδων η οποία προβλέπεται στο άρθρο 851 του βελγικού κώδικα πολιτικής δικονομίας είναι αμιγώς
διαδικαστικού χαρακτήρα και δεν σκοπεί στη ρύθμιση των εμπορευματικών συναλλαγών. Επιπλέον, η εφαρμογή της εξαρτάται όχι από
την καταγωγή του οικείου προϊόντος, αλλά από τη συνδρομή δύο σωρευτικών προϋποθέσεων, ήτοι, αφενός, πρέπει να πρόκειται για
διαφορά από σύμβαση η οποία να οδηγήσει σε δίκη ενώπιον των βελγικών δικαστηρίων και, αφετέρου, ο εναγόμενος, στο πλαίσιο
μιας τέτοιας δίκης, πρέπει να είναι Βέλγος υπήκοος ο οποίος επιλέγει να επικαλεστεί την επίμαχη διάταξη.
Ασφαλώς, το αποτέλεσμα ενός τέτοιου μέτρου είναι ότι οι επιχειρηματίες που επιθυμούν να ασκήσουν ένδικο βοήθημα υπάγονται
σε διαφορετική δικονομική ρύθμιση ανάλογα με το αν έχουν ή όχι την ιθαγένεια του οικείου κράτους μέλους. Εντούτοις, όπως επισήμανε
η γενική εισαγγελέας με τα σημεία 46 και 47 των προτάσεών της, το γεγονός ότι οι υπήκοοι άλλων κρατών μελών θα δίσταζαν εξ
αυτού του λόγου να πωλήσουν εμπορεύματα σε αγοραστές εγκατεστημένους στο εν λόγω κράτος μέλος οι οποίοι έχουν την ιθαγένεια
του κράτους αυτού έχει υπερβολικά υποθετικό και έμμεσο χαρακτήρα για να θεωρηθεί το επίμαχο εθνικό μέτρο ικανό να εμποδίσει
το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών (βλ., κατ’ αναλογία, τις αποφάσεις της 7ης Μαρτίου 1990, C-69/88, Krantz, Συλλογή 1990,
σ. I-583, σκέψη 11· της 14ης Ιουλίου 1994, C‑379/92, Peralta, Συλλογή 1994, σ. I‑3453, σκέψη 24· της 5ης Οκτωβρίου 1995, C‑96/94,
Centro Servizi Spediporto, Συλλογή 1995, σ. I‑2883, σκέψη 41, και της 22ας Ιουνίου 1999, C‑412/97, ED, Συλλογή 1999, σ. I‑3845,
σκέψη 11). Κατά συνέπεια, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της ενδεχόμενης αλλοιώσεως του ενδοκοινοτικού εμπορίου και της επίμαχης
διαφορετικής μεταχειρίσεως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει αποδειχθεί.
Επομένως, το άρθρο 34 ΣΛΕΕ δεν απαγορεύει εθνικό μέτρο όπως αυτό που θεσπίζεται με το άρθρο 851 του βελγικού κώδικα πολιτικής
δικονομίας.
Κατόπιν τούτου, πρέπει να διευκρινιστεί, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ότι το Δικαστήριο έχει αποφανθεί
ότι εθνική διάταξη όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, μολονότι δεν κάνει διάκριση ανάλογα με την καταγωγή των προϊόντων,
εντούτοις συνιστά, έναντι των υπηκόων άλλων κρατών μελών, άμεση διάκριση στηριζόμενη στην ιθαγένεια του ενάγοντος, στο μέτρο
που δεν απαιτεί παροχή εγγυήσεως από τους ημεδαπούς (αποφάσεις της 26ης Σεπτεμβρίου 1996, C-43/95, Data Delecta και Forsberg,
Συλλογή 1996, σ. I-4661, σκέψεις 17 και 22, καθώς και της 20ής Μαρτίου 1997, C‑323/95, Hayes, Συλλογή 1997, σ. I-1711, σκέψη
19).
Εντούτοις, μια τέτοια διάκριση, απαγορευόμενη από το άρθρο 18, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, δεν διαπιστώνεται έναντι μονεγασκικής εταιρίας,
όπως η ενάγουσα της κύριας δίκης, στο μέτρο που αυτή δεν μπορεί λυσιτελώς να επικαλεστεί την εν λόγω διάταξη της Συνθήκης
(βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 2ας Οκτωβρίου 1997, C‑122/96, Saldanha και MTS, Συλλογή 1997, σ. I‑5325, σκέψη 15·
βλ. επίσης, στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, απόφαση της 4ης Ιουνίου 2009, C‑22/08 και C‑23/08, Βάτσουρας
και Κουπατάντζε, Συλλογή 2009, σ. I‑4585, σκέψη 52).
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 34 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι δεν αντιβαίνει
σε αυτό νομοθεσία κράτους μέλους η οποία απαιτεί την παροχή εγγυήσεως για την καταβολή των δικαστικών εξόδων εκ μέρους ενάγοντος
μονεγασκικής ιθαγένειας ο οποίος άσκησε ενώπιον ορισμένου από τα πολιτικά δικαστήρια του κράτους αυτού αγωγή κατά υπηκόου
του εν λόγω κράτους προκειμένου να επιτύχει την εξόφληση τιμολογίων εκδοθέντων για την παράδοση εμπορευμάτων τα οποία εξομοιώνονται
με κοινοτικά εμπορεύματα, μολονότι τέτοια απαίτηση δεν επιβάλλεται στους υπηκόους του κράτους μέλους αυτού.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 34 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι δεν αντιβαίνει σε αυτό νομοθεσία κράτους μέλους η οποία απαιτεί την παροχή εγγυήσεως
για την καταβολή των δικαστικών εξόδων εκ μέρους ενάγοντος μονεγασκικής ιθαγένειας ο οποίος άσκησε ενώπιον ορισμένου από τα
πολιτικά δικαστήρια του κράτους αυτού αγωγή κατά υπηκόου του εν λόγω κράτους προκειμένου να επιτύχει την εξόφληση τιμολογίων
εκδοθέντων για την παράδοση εμπορευμάτων τα οποία εξομοιώνονται με κοινοτικά εμπορεύματα, μολονότι τέτοια απαίτηση δεν επιβάλλεται
στους υπηκόους του κράτους μέλους αυτού.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.