CELEX: 62008CJ0147
Ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία
Γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης
Άρθρο 157 ΣΛΕΕ
Οδηγία 2000/78/EΚ
Πεδίο εφαρμογής
Έννοια του όρου "αμοιβή"
Εξαιρέσεις
Επαγγελματικό σύστημα ασφαλίσεως υπό τη μορφή καταβολής επικουρικής συντάξεως γήρατος σε πρώην εργαζομένους οργανισμού τοπικής αυτοδιοίκησης και στους επιζώντες αυτών
Μέθοδος υπολογισμού της εν λόγω συντάξεως γήρατος η οποία ευνοεί τους έγγαμους δικαιούχους έναντι όσων συζούν στο πλαίσιο καταχωρισμένης σχέσεως συμβιώσεως
Δυσμενής διάκριση λόγω γενετήσιου προσανατολισμού

Bartsch, σκέψη 18).
Επιπλέον, το άρθρο 10, παράγραφος 6, του πρώτου RGG δεν αποτελεί μέτρο εφαρμογής της οδηγίας 2000/78 ούτε άλλων διατάξεων
του δικαίου της Ένωσης. Κατά συνέπεια, μόνον όταν εξέπνευσε η προθεσμία μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη,
η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική ρύθμιση, η οποία αφορά ζητήματα διεπόμενα από την εν λόγω οδηγία και, ειδικότερα, τις προϋποθέσεις
για την καταβολή αμοιβής υπό την έννοια του άρθρου 157 ΣΛΕΕ, μπόρεσε να υπαχθεί, δυνάμει της οδηγίας αυτής, στο πεδίο εφαρμογής
του δικαίου της Ένωσης (βλ., κατ’ αναλογία, προαναφερθείσα απόφαση Bartsch, σκέψεις 17, 24 και 25).
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω εκτιμήσεων, στο πέμπτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, στην περίπτωση που γίνει δεκτό
ότι το άρθρο 10, παράγραφος 6, του πρώτου RGG εισάγει δυσμενή διάκριση υπό την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2000/78, ένας
θιγόμενος ιδιώτης, όπως ο προσφεύγων της κύριας δίκης, μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα σε ίση μεταχείριση το νωρίτερο μετά
την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη, ήτοι από της 3ης Δεκεμβρίου 2003, και
χωρίς να απαιτείται προηγούμενη τροποποίηση από τον εθνικό νομοθέτη τής ως άνω εθνικής διατάξεως προκειμένου να καταστεί αυτή
σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης.

Επί του τέταρτου και του έκτου ερωτήματος
Λαμβανομένων υπόψη των απαντήσεων που δόθηκαν στο τρίτο και το πέμπτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο τέταρτο ερώτημα.
Όσον αφορά το έκτο ερώτημα, διαπιστώνεται απλώς ότι η διαφορά της κύριας δίκης αφορά δικαιώματα σε παροχές επικουρικής συντάξεως
καταβαλλόμενες από της 1ης Νοεμβρίου 2001, στις οποίες δεν ασκεί επιρροή ο χρονικός περιορισμός των έννομων συνεπειών της
αποφάσεως της 17ης Μαΐου 1990, C-262/88, Barber (Συλλογή 1990, σ. I-1889) όσον αφορά το προγενέστερο της 17ης Μαΐου 1990 χρονικό
διάστημα, μολονότι οι εισφορές με βάση τις οποίες θεμελιώθηκαν αυτά τα δικαιώματα καταβλήθηκαν προ της ημερομηνίας εκδόσεως
της εν λόγω αποφάσεως. Επιπλέον, ούτε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ούτε ο Freie und Hansestadt Hamburg ζήτησαν
να περιοριστούν καθ’ οιονδήποτε τρόπο οι κατά χρόνο έννομες συνέπειες της παρούσας αποφάσεως, από κανένα δε στοιχείο που έχει
στη διάθεσή του το Δικαστήριο δεν προκύπτει ότι πρέπει να επιβληθεί τέτοιος περιορισμός.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
1)
Η οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην
απασχόληση και την εργασία, έχει την έννοια ότι ούτε το άρθρο 3, παράγραφος 3, ούτε η εικοστή δεύτερη αιτιολογική σκέψη αυτής
δικαιολογούν τον αποκλεισμό από το καθ’ ύλη πεδίο εφαρμογής της παροχών επικουρικής συντάξεως όπως οι καταβαλλόμενες στους
πρώην υπαλλήλους του Freie und Hansestadt Hamburg και στους επιζώντες τους βάσει του νόμου του ομόσπονδου κράτους του Αμβούργου
περί παροχών επικουρικής συντάξεως γήρατος και συντάξεως επιζώντος των υπαλλήλων του Freien und Hansestadt Hamburg (Erstes
Ruhegeldgesetz der Freien und Hansestadt Hamburg), ως είχε κατά την 30ή Μαΐου 1995, οι οποίες συνιστούν αμοιβές υπό την έννοια
του άρθρου 157 ΣΛΕΕ.
2)
Οι συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1, 2 και 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 2000/78 αντίκεινται στην εφαρμογή
εθνικής διατάξεως, όπως αυτή του άρθρου 10, παράγραφος 6, του ως άνω νόμου του ομόσπονδου κράτους του Αμβούργου, δυνάμει της
οποίας δικαιούχος ο οποίος έχει συνάψει καταχωρισμένη σχέση συμβιώσεως λαμβάνει επικουρική σύνταξη χαμηλότερη από τη χορηγούμενη
σε έγγαμο δικαιούχο ο οποίος δεν ζει σε μόνιμη βάση χωριστά από τον/την σύζυγό του, εφόσον
–
στο οικείο κράτος μέλος, γάμο μπορούν να συνάψουν αποκλειστικώς πρόσωπα διαφορετικού φύλου, ενώ συγχρόνως υπάρχει δυνατότητα
συνάψεως σχέσεως συμβιώσεως όπως η προβλεπόμενη από τον νόμο περί καταχωρισμένης σχέσεως συμβιώσεως (Gesetz über die Eingetragene
Lebenspartnerschaft), της 16ης Φεβρουαρίου 2001, η οποία αφορά αποκλειστικώς πρόσωπα του ιδίου φύλου, και
–
δημιουργείται άμεση δυσμενής διάκριση με κριτήριο τον γενετήσιο προσανατολισμό λόγω του γεγονότος ότι, κατά το εθνικό δίκαιο,
όσον αφορά την ως άνω σύνταξη, ο καταχωρισμένος σύντροφος βρίσκεται από νομικής και πραγματικής απόψεως σε όμοια θέση με έγγαμο
πρόσωπο. Η εκτίμηση της ομοιότητας ανήκει στην αρμοδιότητα του αιτούντος δικαστηρίου και πρέπει να αφορά κυρίως τα δικαιώματα
και τις υποχρεώσεις που έχουν αντιστοίχως οι σύζυγοι και οι καταχωρισμένοι σύντροφοι, όπως αυτά ρυθμίζονται στο πλαίσιο των
αντίστοιχων θεσμών, και τα οποία πρέπει να ληφθούν υπόψη με δεδομένο το αντικείμενο και τις προϋποθέσεις για τη χορήγηση της
συγκεκριμένης παροχής.
3)
Στην περίπτωση που γίνει δεκτό ότι το άρθρο 10, παράγραφος 6, του νόμου του ομόσπονδου κράτους του Αμβούργου περί παροχών
επικουρικής συντάξεως γήρατος και συντάξεως επιζώντος των υπαλλήλων του Freien und Hansestadt Hamburg, ως είχε κατά την 30ή
Μαΐου 1995, εισάγει δυσμενή διάκριση υπό την έννοια του άρθρου 2 της οδηγίας 2000/78, ένας θιγόμενος ιδιώτης, όπως ο προσφεύγων
της κύριας δίκης, μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα σε ίση μεταχείριση το νωρίτερο μετά την εκπνοή της προθεσμίας μεταφοράς
στην εσωτερική έννομη τάξη της εν λόγω οδηγίας, ήτοι από της 3ης Δεκεμβρίου 2003, και χωρίς να απαιτείται προηγούμενη τροποποίηση
από τον εθνικό νομοθέτη τής εν λόγω εθνικής διατάξεως προκειμένου να καταστεί αυτή σύμφωνη με το δίκαιο της Ένωσης.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.