CELEX: 62006TJ0357
Kompetizzjoni
Akkordji
Suq Olandiż tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq
Deċiżjoni li tikkonstata ksur tal-Artikolu 81 KE
Eżistenza u klassifikazzjoni ta’ ftehim
Restrizzjoni tal-kompetizzjoni
Linji gwida dwar l-applikabbiltà tal-Artikolu 81 KE għall-ftehim dwar il-kooperazzjoni orizzontali
Drittijiet tad-difiża
Multa
Ċirkustanzi aggravanti
Rwol ta’ provokatur u ta’ mexxej
Assenza ta’ kooperazzjoni
Setgħat ta’ verifika tal-Kummissjoni
Dritt għall-assistenza ta’ avukat
Użu ħażin ta’ poter
Kalkolu tal-ammont tal-multi
Tul tal-ksur
Ġurisdizzjoni sħiħa

Il-fatti li wasslu għall-kawża
I –
Ir-rikorrenti
Koninklijke Volker Wessels Stevin huwa grupp Olandiż tal-kostruzzjoni li jiġbor fih iktar minn mitt kumpannija operattiva. Il-kumpannija parent, Koninklijke Volker Wessels Stevin NV (iktar ’il quddiem “KVWS”), topera fil-qasam tal-kostruzzjoni tat-toroq permezz tal-kumpannija Volker Wessels Stevin Verkeersinfra BV u tar-rikorrenti, li hija s-sussidjarja tagħha, Koninklijke Wegenbouw Stevin BV, li hija inkarigata min-negozjar u mix-xiri ta’ bitum għall-grupp kollu, għall-produzzjoni tal-asfalt fil-Pajjiżi l-Baxxi. Matul il-perijodu li fih seħħ il-ksur, KVWS kienet iżżomm il-kapital kollu tar-rikorrenti, permezz tal-kumpanniji holding Volker Wessels Stevin Infra BV u Volker Wessels Stevin Verkeersinfra.
II –
Il-proċedura amministrattiva
Permezz ta’ ittra tal-20 ta’ Ġunju 2002, il-kumpannija British Petroleum (iktar ’il quddiem “BP”) informat lill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej dwar l-eżistenza allegata ta’ akkordju li jikkonċerna s-suq tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi u ppreżentat talba intiża għall-kisba ta’ immunità minn multi skont id-dispożizzjonijiet tal-Avviż [Komunikazzjoni] tal-Kummissjoni tad-19 ta’ Frar 2002, dwar l-immunità minn multi u tnaqqis f’multi f’każijiet ta’ kartell (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 155, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni”).
Fl-1 ta’ Ottubru 2002, il-Kummissjoni wettqet verifiki sorpriża, b’mod partikolari fil-bini tar-rikorrenti. Matul din l-ispezzjoni, ir-rikorrenti, l-ewwel irrifjutat li l-aġenti tal-Kummissjoni jidħlu sakemm jaslu l-avukati esterni tagħha, u mbagħad opponiet li dawn jitħallew jaċċedu għall-uffiċċju ta’ wieħed mid-diretturi tagħha. Għaldaqstant, il-Kummissjoni talbet l-assistenza tal-awtoritajiet nazzjonali sabiex twettaq dawn il-verifiki. Fit-3 ta’ Ottubru 2002 l-aġenti tal-Kummissjoni abbozzaw żewġ proċessi verbali dwar dawn l-inċidenti, li ġew trasmessi lir-rikorrenti fil-kuntest tal-aċċess għall-fajl mogħti mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Ottubru 2004.
Il-Kummissjoni bagħtet talbiet għal informazzjoni lil numru ta’ kumpanniji, fosthom lir-rikorrenti, fit-30 ta’ Ġunju 2003, u din wieġbet għaliha fit-12 ta’ Settembru 2003. Fl-10 ta’ Frar 2004, il-Kummissjoni bagħtet talba ġdida għal informazzjoni, li għaliha KVWS wieġbet fit-2 ta’ Marzu 2004.
Fit-12 ta’ Settembru 2003, l-impriża Kuwait Petroleum ippreżentat talba għall-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, u magħha ġiet mehmuża dikjarazzjoni tal-impriża. Il-kumpannija Shell Nederland Verkoopmaatschappij BV (iktar ’il quddiem “SNV”) ippreżentat ukoll tali talba fl-10 ta’ Ottubru 2003, akkumpanjata minn dikjarazzjoni tal-impriża u minn dikjarazzjoni ta’ ex kollaboratur irtirat. Barra minn hekk, l-impriżi Total u Nynas, fit-tweġiba tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet talbu li t-tweġiba tagħhom għat-talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni tittieħed inkunsiderazzjoni taħt il-Komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni.
Fit-18 ta’ Ottubru 2004, il-Kummissjoni ressqet proċeduri u adottat dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, mibgħuta fid-19 ta’ Ottubru 2004 lil numru ta’ kumpanniji, fosthom KVWS, ir-rikorrenti u Volker Wessels Stevin Infra.
Wara s-smigħ tal-kumpanniji kkonċernati fil-15 u s-16 ta’ Ġunju 2005, Nynas u Kuwait Petroleum ipproduċew, fit-28 u fit-30 ta’ Ġunju 2005 rispettivament, preċiżazzjonijiet dwar xi dikjarazzjonijiet użati mill-Kummissjoni fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet u kkontestati matul is-smigħ minn kumpanniji oħra, li ġew trasmessi lill-partijiet kollha. Ir-rikorrenti rreaġixxiet għal dawn id-dokumenti fis-26 ta’ Awwissu 2005. Bl-istess mod, fit-28 ta’ Ġunju 2005 hija wieġbet għal talba għal informazzjoni li saret wara mistoqsija orali tal-Kummissjoni, magħmula matul is-seduta, u din it-tweġiba ġiet trasmessa lill-partijiet kollha fl-24 ta’ Mejju 2006. Fil-25 ta’ Jannar 2006, il-Kummissjoni bagħtet ittra lill-partijiet kollha, sabiex tagħmel xi preċiżazzjonijiet f’silta mid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet dwar l-iffissar tal-prezzijiet, u r-rikorrenti wieġbet għaliha fis-16 ta’ Frar 2006. Fl-aħħar nett, fl-24 ta’ Mejju 2006, il-Kummissjoni għaddiet lir-rikorrenti s-siltiet kollha tat-tweġibiet tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li hija kienet qiegħda tikkunsidra li tuża bħala prova kontriha, u r-rikorrenti ppreżentat l-osservazzjonijiet tagħha dwar dawn id-dokumenti fit-12 ta’ Ġunju 2006.
III –
Id-deċiżjoni kkontestata
Fit-13 ta’ Settembru 2006, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni C (2006) 4090 finali, dwar proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81 [KE] [Każ COMP/F/38.456 – Bitum (Il-Pajjiżi l-Baxxi)] (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), fejn sunt tagħha huwa ppubblikat fil-
Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea
tat-28 ta’ Lulju 2007 (
ĠU L 196, p. 40
) u li ġiet innotifikata lir-rikorrenti fil-25 ta’ Settembru 2006.
Il-Kummissjoni indikat li l-kumpanniji destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata kienu pparteċipaw fi ksur wieħed u kontinwu tal-Artikolu 81 KE, li jikkonsisti f’li jiffissaw flimkien b’mod regolari, matul il-perijodi kkonċernati, għall-bejgħ u x-xiri ta’ bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi, il-prezz gross, tnaqqis uniformi fuq il-prezz gross għall-kostrutturi tat-toroq li jipparteċipaw fl-akkordju (iktar ’il quddiem il-“kostrutturi l-kbar” jew il-“W5”) u tnaqqis massimu mnaqqas fuq il-prezz gross għall-kostrutturi l-oħra tat-toroq (iktar ’il quddiem il-“kostrutturi l-oħra” jew il-“kostrutturi ż-żgħar”).
Ġiet imposta fuq ir-rikorrenti,
in solidum
ma’ KVWS, multa ta’ EUR 27.36 miljun talli wettqet dan il-ksur għall-perijodu ta’ mill-1 ta’ April 1994 sal-15 ta’ April 2002.
Fir-rigward tal-kalkolu tal-ammont tal-multi, il-Kummissjoni kklassifikat il-ksur bħala gravi ħafna, fid-dawl tan-natura tiegħu, anki jekk is-suq ġeografiku kkonċernat kien limitat (premessa 316 tad-deċiżjoni kkontestata).
Sabiex tittieħed inkunsiderazzjoni l-importanza speċifika tal-aġir ta’ kull impriża involuta fl-akkordju u l-impatt tiegħu fuq il-kompetizzjoni, il-Kummissjoni wettqet distinzjoni bejn l-impriżi kkonċernati skont l-importanza relattiva tagħhom fis-suq inkwistjoni, abbażi tas-sehem tagħhom fis-suq, u qasmithom f’sitt kategoriji.
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Kummissjoni stabbilixxiet ammont inizjali ta’ EUR 9.5 miljun għar-rikorrenti (premessa 322 tad-deċiżjoni kkontestata). Hija qieset li, sabiex jiġi ggarantit l-effett dissważiv tal-multa, ma kienx neċessarju li jiġi applikat fuqha koeffiċjenti multiplikatur, meta wieħed jieħu inkunsiderazzjoni d-daqs u d-dħul mill-bejgħ tal-grupp Koninklijke Volker Wessels Stevin (premessa 323 tad-deċiżjoni kkontestata).
Fir-rigward tat-tul tal-ksur, il-Kummissjoni qieset li r-rikorrenti kienet wettqet ksur fit-tul, billi dam iktar minn ħames snin, u kkonstatat tul totali ta’ tmien snin, mill-1 ta’ April 1994 sal-15 ta’ April 2002, liema fatt għaldaqstant żied l-ammont inizjali tal-multa bi 80 % (premessa 326 tad-deċiżjoni kkontestata). L-ammont bażiku tal-multa, iddeterminat skont is-serjetà u t-tul tal-ksur, għaldaqstant ġie ffissat għal EUR 17.1 miljun għar-rikorrenti (premessa 335 tad-deċiżjoni kkontestata).
Il-Kummissjoni applikat numru ta’ ċirkustanzi aggravanti fir-rigward tar-rikorrenti. Fl-ewwel lok, hija qieset li billi r-rikorrenti kienet ħatja ta’ rifjut ta’ kooperazzjoni u ta’ tentattivi ta’ tfixkil matul il-verifiki mwettqa fil-bini tagħha fl-1 ta’ Ottubru 2002, għandha tiġi applikata fuqha żieda ta’ 10 % tal-ammont bażiku tal-multa (premessi 340 u 341 tad-deċiżjoni kkontestata). Fit-tieni lok, hija qieset li r-rikorrenti kellha rwol ta’ provokatur u ta’ mexxej tal-akkordju li jiġġustifika żieda ġdida ta’ 50 % tal-ammont bażiku tal-multa (premessi 342 sa 349 tad-deċiżjoni kkontestata).
Barra minn hekk, il-Kummissjoni qieset li ebda ċirkustanza attenwanti ma setgħet tintuża fir-rigward tar-rikorrenti (premessi 350 sa 360 tad-deċiżjoni kkontestata).
Proċedura u t-talbiet tal-partijiet
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fil-5 ta’ Diċembru 2006, ir-rikorrenti ressqet dan ir-rikors.
Fuq rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, stiednet lill-partijiet sabiex jipproduċu ċerti dokumenti, u għamlitilhom xi domandi. Il-partijiet irrispondew għal dawn id-domandi fit-terminu mogħti.
It-trattazzjoni tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali magħmula mill-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tas-26 ta’ Mejju 2011.
Minħabba l-impediment ta’ membru tas-Sitt Awla, il-President tal-Qorti Ġenerali ħatar lilu nnifsu, bis-saħħa tal-Artikolu 32(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, sabiex jikkompleta l-Awla.
Permezz ta’ digriet tat-18 ta’ Novembru 2011, il-Qorti Ġenerali (Is-Sitt Awla), fil-kompożizzjoni l-ġdida tagħha, fetħet il-proċedura orali mill-ġdid u l-partijiet ġew informati li kienu ser jinstemgħu waqt seduta ġdida.
Permezz ta’ ittri tal-25 u tat-28 ta’ Novembru 2011 rispettivament, ir-rikorrenti u l-Kummissjoni informaw lill-Qorti Ġenerali li huma jirrinunzjaw li jinstemgħu mill-ġdid.
Konsegwentement, il-President tal-Qorti Ġenerali ddeċieda li jagħlaq il-proċedura orali.
Ir-rikorrenti titlob lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:
—
prinċipalment, tannulla d-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tapplika fil-konfront tagħha;
—
sussidjarjament, tannulla l-Artikolu 2 tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn dan jikkonċerna lilha u tnaqqas b’mod sostanzjali l-ammont tal-multa imposta fuqha;
—
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż;
Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti Ġenerali jogħġobha:
—
tiċħad ir-rikors;
—
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
Id-dritt
Ir-rikorrenti titlob, prinċipalment, l-annullament tad-deċiżjoni kkontestata u, sussidjarjament, it-tneħħija jew it-tnaqqis tal-multa imposta fuqha mill-Kummissjoni fl-imsemmija deċiżjoni.
I –
Fuq it-talbiet għall-annulament tad-deċiżjoni kkontestata
A –
Osservazzjonijiet introduttivi
Insostenn tat-talbiet tagħha għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata, ir-rikorrenti tqajjem tliet motivi, ibbażati, l-ewwel nett, fuq żbalji ta’ fatt, it-tieni nett, fuq żbalji ta’ liġi fl-evalwazzjoni tal-kundizzjonijiet meħtieġa għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81(1) KE u, it-tielet nett, fuq il-ksur ta’ formalità sostanzjali u tad-drittijiet tad-difiża li hija setgħet tinvoka.
1. L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-Kummissjoni għandha tispeċifika provi preċiżi u konkordanti sabiex tistabbilixxi ksur tal-Artikolu 81 KE u li l-eżistenza ta’ dubju fil-ħsieb tal-qorti dwar dan is-suġġett għandha tiffavorixxi lill-impriża (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Lulju 2004, JFE Engineering
et
vs Il-Kummissjoni,
T-67/00, T-68/00, T-71/00 u T-78/00, Ġabra p. II-2501
, punt 179, u tas-27 ta’ Settembru 2006, Dresdner Bank
et
vs Il-Kummissjoni, T-44/02 OP, T-54/02 OP, T-56/02 OP, T-60/02 OP u T-61/02 OP, Ġabra p. II-3567, punti 60 u 62). Hija tqis li, f’dan il-każ, il-Kummissjoni kisret dawn il-prinċipji matul l-evalwazzjoni tagħha tal-eżistenza tal-ksur bħal fil-klassifikazzjoni tan-natura tal-ksur. Fil-fatt, bi żball hija qieset bl-istess mod il-ksur serju ħafna mwettaq mill-fornituri tal-bitum (iktar ’il quddiem il-“fornituri”), li jikkostitwixxi l-akkordju dwar il-prezzijiet u t-tqassim tas-suq, u s-sempliċi struttura ta’ negozjar komuni stabbilita mill-kostrutturi l-kbar, li l-intenzjoni tagħhom kienet biss li jirrispondu għall-akkordju tal-fornituri u li jiksbu kundizzjonijiet tax-xiri iktar vantaġġużi. Minħabba din l-evalwazzjoni żbaljata tal-funzjonament tal-akkordju, il-Kummissjoni tat importanza kbira wisq lid-dikjarazzjonijiet tal-fornituri u hija injorat mezzi ta’ prova li madankollu ġew invokati fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li wħud minnhom huma tal-istess żmien tal-ksur.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Qabelxejn għandu jitfakkar li, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1/2003, tas-16 Diċembru 2002, fuq l-implimentazzjoni tar-regoli tal-kompetizzjoni mniżżlin fl-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 2, p. 205), u skont il-ġurisprudenza preċedenti (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Diċembru 1998, Baustahlgewebe vs Il-Kummissjoni,
C-185/95 P, Ġabra p. I-8417
, punt 58, u tat-8 ta’ Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni,
C-49/92 P, Ġabra p. I-4125
, punt 86), l-oneru tal-prova ta’ ksur tal-Artikolu 81(1) KE huwa fuq l-awtorità li tallegah, u din hija marbuta tistabbilixxi l-provi li kapaċi juru, b’mod suffiċjenti skont il-liġi, l-eżistenza tal-fatti li jikkostitwixxu ksur. Barra minn hekk, il-qorti tal-Unjoni ppreċiżat li l-eżistenza ta’ dubju fil-ħsieb tal-qorti għandha tiffavorixxi lill-impriża destinatarja tad-deċiżjoni li tikkonstata ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-14 ta’ Frar 1978, United Brands u United Brands Continental vs Il-Kummissjoni,
27/76, Ġabra p. 207
, punt 265) u li għalhekk, b’mod konformi mal-preżunzjoni tal-innoċenza, il-qorti ma tistax tikkonkludi li l-Kummissjoni stabbilixxiet l-eżistenza tal-ksur inkwistjoni b’mod suffiċjenti fil-liġi jekk ikun għadu jeżisti dubju fil-ħsieb tagħha fuq din il-kwistjoni, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ azzjoni intiża għall-annullament ta’ deċiżjoni li timponi multa (sentenza JFE Engineering
et
vs Il-Kummissjoni, punt 28 iktar ’il fuq, punt 177). Madankollu, kull prova prodotta mill-Kummissjoni ma għandhiex neċessarjament tissodisfa dawn il-kriterji fir-rigward ta’ kull element tal-ksur. Huwa suffiċjenti li l-korp ta’ ħjiel invokati mill-istituzzjoni, evalwati globalment, jissodisfaw dan ir-rekwiżit (sentenza JFE Engineering
et
vs Il-Kummissjoni, punt 28 iktar ’il fuq, punt 180). Fil-kuntest tal-eżami ta’ dan l-ewwel motiv, hija għaldaqstant il-Qorti Ġenerali li għandha teżamina jekk il-Kummissjoni kellhiex provi suffiċjenti tal-eżistenza ta’ fatti li jikkostitwixxu ksur tal-Artikolu 81(1) KE.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, peress li l-Kummissjoni rnexxielha tiġbor provi dokumentali insostenn tal-ksur allegat u peress li dawn il-provi jidhru suffiċjenti sabiex juru l-eżistenza ta’ ftehim ta’ natura antikompetittiva, ma huwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk l-impriża akkużata kellhiex interess kummerċjali fl-imsemmi ftehim (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Jannar 2007, Sumitomo Metal Industries u Nippon Steel vs Il-Kummissjoni,
C-403/04 P u C-405/04 P, Ġabra p. I-729
, punt 46). Għalhekk, fil-każ fejn il-Qorti Ġenerali tqis li l-Kummissjoni stabbilixxiet l-eżistenza ta’ ftehim ta’ natura antikompetittiva, hija ma jkollhiex għalfejn twieġeb għall-argumenti dwar l-interess kummerċjali tar-rikorrenti fl-akkordju.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni tat b’mod ġenerali importanza kbira wisq lid-dikjarazzjonijiet tal-fornituri u li, konsegwentement, hija kienet injorat ċerti mezzi ta’ prova. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li, fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni ma hijiex marbuta tivverifika u twieġeb għal kull allegazzjoni tal-partijiet ippreżentata matul il-proċedura amministrattiva, iżda, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 253 KE hija għandha turi b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament tagħha, b’mod li tippermetti lill-partijiet interessati li jsiru jafu l-ġustifikazzjonijiet tal-miżura meħuda u tippermetti lill-qorti kompetenti teżerċita l-istħarriġ tagħha. Din l-eżiġenza ta’ motivazzjoni għandha tiġi evalwata skont iċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari l-kontenut tal-att, in-natura tal-motivi invokati u l-interess li jistgħu jkollhom id-destinatarji jew persuni oħra kkonċernati direttament u individwalment mill-att li jirċievu spjegazzjonijiet. Ma huwiex rikjest li l-motivazzjoni tispeċifika l-elementi kollha ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti, sa fejn il-kwistjoni li jsir magħruf jekk il-motivazzjoni ta’ att tissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata fid-dawl mhux biss tal-formulazzjoni tagħha, imma wkoll fir-rigward tal-kuntest tagħha kif ukoll fir-rigward tar-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw il-qasam ikkonċernat (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Marzu 1985, Il-Pajjiżi l-Baxxi u Leeuwarder Papierwarenfabriek vs Il-Kummissjoni,
296/82 u 318/82, Ġabra p. 809
, punt 19; tad-29 ta’ Frar 1996, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni,
C-56/93, Ġabra p. I-723
, punt 86, u tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France,
C-367/95 P, Ġabra p. I-1719
, punt 63).
B –
Żbalji ta’ fatt
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet sitt żbalji ta’ fatt.
1. Fuq l-ewwel żball ta’ fatt, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-oppożizzjoni bejn l-interessi tal-fornituri u dawk tal-kostrutturi l-kbar
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tenfasizza li l-fornituri u l-kostrutturi l-kbar kellhom interessi dijametrikament opposti, fejn tal-ewwel ifittxu li jżidu l-prezzijiet tal-bejgħ u li jiksbu xi klijenti, filwaqt li jippruvaw jiżguraw ruħhom mill-kollaborazzjoni tal-kostrutturi l-kbar. Hija tqis li l-Kummissjoni ma wrietx li l-kostrutturi l-kbar kellhom għan komuni mal-fornituri. Hija tfakkar li għadd ta’ provi, fosthom nota interna ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995, kienu jippermettu li jiġi stabbilit li l-fornituri biss kienu implementaw akkordju fis-snin tmenin u li kollha kemm huma kienu pparteċipaw fih, u li l-Kummissjoni ma ħaditx dawn l-elementi inkunsiderazzjoni. Bl-istess mod, hija tqis li elementi oħra jippermettu li jiġi kkonfermat li l-akkordju implementat mill-fornituri kkawża l-kollaborazzjoni bejn il-kostrutturi l-kbar, u barra minn hekk din hija xi ħaġa li l-Kummissjoni ma kkontestatx. Għall-kuntrarju, hija tippreċiża li l-kollaborazzjoni bejn il-kostrutturi l-kbar bdiet biss matul l-ewwel nofs tas-snin disgħin, meta l-produzzjoni tal-asfalt ġiet organizzata mill-ġdid b’mod importanti fil-Pajjiżi l-Baxxi, li wasslet għal tnaqqis sinjifikattiv tan-numru ta’ impjanti ta’ taħlit tal-asfalt u wasslet sabiex jitfaċċaw impjanti miżmuma b’mod solidali minn għadd ta’ kostrutturi kbar. Il-laqgħat ta’ konsultazzjoni mal-fornituri kienu wkoll il-konsegwenza obbligatorja ta’ tibdil leġiżlattiv fil-Pajjiżi l-Baxxi, li wassal għall-introduzzjoni, fl-1990, fid-dokumenti ta’ speċifikazzjonijiet dwar il-kostruzzjoni tat-toroq, tar-regola taċ-Ċertifikat tal-Oriġini, li kellu jinkiseb mill-kostrutturi.
Barrra minn hekk hija tikkritika lill-Kummissjoni li, bl-għan li ssaħħaħ it-teorija tagħha tal-eżistenza ta’ akkordju bilaterali bejn il-fornituri u l-kostrutturi kbar, irrinunzjat li tkompli bl-investigazzjonijiet tagħha dwar il-ftehim tat-tqassim tas-suq konklużi bejn il-fornituri, filwaqt li d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet kienet tinkludi għadd ta’ ħjiel dwar dan is-suġġett, u li hija stess ipproduċiet għadd ta’ provi relatati. Bl-istess mod, il-Kummissjoni ma kinitx taf b’għadd ta’ ħjiel dwar skambji ta’ informazzjoni kunfidenzjali dwar l-użu tal-kapaċitajiet ta’ produzzjoni, il-klijenti u l-prezzijiet bejn il-fornituri, kif ukoll l-eżistenza ta’ akkordji bejn dawn il-fornituri f’pajjiżi oħra tal-Ewropa. Fl-aħħar nett, hija tenfasizza li l-kostrutturi l-kbar qatt ma organizzaw ftehim ta’ kooperazzjoni għax-xiri ta’ materji primi oħra.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni ma ħaditx inkunsiderazzjoni elementi li jippermettu li jiġi stabbilit li l-fornituri kollha kienu stabbilixxew akkordju fis-snin tmenin, filwaqt li, bħala reazzjoni, il-kostrutturi l-kbar bdew biss jieħdu sehem fih fin-nofs tas-snin disgħin. Hija tibbaża ruħha b’mod partikolari fuq in-nota interna ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995, maqbuda mill-Kummissjoni matul xi verifiki u li ddaħħlet fil-fajl amministrattiv. Għandu jiġi kkonstatat li minn dan id-dokument jirriżulta li impjegat ta’ SNV wettaq sinteżi dwar is-suq tal-kostruzzjoni tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi, li fiha huwa ddeskriva s-sitwazzjoni ta’ kapaċità eċċessiva [overcapacity] tas-suq u l-“oriġini tal-kartell” sa mill-1980. Huwa jsemmi wkoll il-ħolqien ta’ “Nabit”, li hija organizzazzjoni professjonali tal-impriżi tal-bitum, fl-1980, perijodu ta’ instabbiltà tal-prezzijiet tal-bitum, imbagħad l-implementazzjoni tal-proġett “Star”, akkordju kompost mill-ħames kostrutturi prinċipali tat-toroq u mill-fornituri prinċipali, li ntemm fl-1993, u fl-aħħar nett il-fatt li fl-1995 l-kostrutturi l-kbar eżiġew stabbiltà ikbar tal-prezzijiet, u dan sabiex il-volumi u t-tqassim tas-swieq jerġgħu jsibu, bejn wieħed u ieħor, is-sitwazzjoni tagħhom tal-1993. Fl-aħħar nett, id-dokument jenfasizza l-parti ta’ responsabbiltà kemm tal-awtoritajiet pubbliċi kif ukoll tal-kostrutturi l-kbar u tal-fornituri fl-okkorrenza ta’ ċerti ftehim. Madankollu, dan id-dokument waħdu ma jippermettix li jiġi ddeterminat b’mod ċar jekk kienx jeżisti akkordju qabel l-1994, u lanqas jekk il-fornituri imponewx l-akkordju fuq il-kostrutturi l-kbar.
Barra minn hekk, għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni provi oħra msemmija fid-deċiżjoni kkontestata. Għalhekk, f’nota interna oħra tad-9 ta’ Frar 1995, li wkoll ġiet maqbuda mill-Kummissjoni matul xi verifiki u li ddaħħlet fil-fajl amministrattiv, żewġ impjegati ta’ SNV jesponu s-sitwazzjoni tas-suq Olandiż tal-kostruzzjoni tat-toroq u jenfasizzaw b’mod partikolari l-eżistenza ta’ ftehim dwar il-prezzijiet u s-swieq bejn il-kostrutturi l-kbar, li kienu jibbenefikaw minn tnaqqis partikolari, u l-fornituri, għad-detriment tal-entitajiet kontraenti u kostrutturi oħra. Dawn l-impjegati jikkwalifikaw is-sitwazzjoni bħala “kooperazzjoni bejn żewġ kartelli” u huma konxji tal-fatt li jeżisti riskju ta’ sanzjoni mill-Kummissjoni. Huma jindikaw li SNV ippruvat ittemm din is-sitwazzjoni sa mill-1992, iżda li hija ma rnexxilhiex, u jeżaminaw il-possibiltajiet ta’ żvilupp tas-sitwazzjoni u r-riskji marbuta magħha (żamma tal-kooperazzjoni u tneħħija parzjali jew totali tal-kooperazzjoni). Dan id-dokument jikkonferma n-natura bilaterali tal-akkordju u, għall-kuntrarju, jinvalida t-teorija tar-rikorrenti li tgħid li qabel l-1994 kien jeżisti akkordju bejn il-fornituri biss, liema fornituri imponew dan l-akkordju fuq il-kostrutturi l-kbar. Barra minn hekk, rapport intern tal-20 ta’ Frar 1992, maqbud mill-Kummissjoni matul xi verifiki u li ddaħħal fil-fajl amministrattiv, tal-kumpannija Wintershall AG, li hija manifattur tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq destinatarja tad-deċiżjoni kkontestata li biha ġiet imposta fuqha multa ta’ EUR 11.625 miljun, isemmi kuntatti bejn SNV u r-rikorrenti, fejn din tal-aħħar talbet lil SNV, bħala l-“marketleader”, sabiex tagħmel xi proposti ta’ kooperazzjoni bejn il-fornituri u l-W5, li jikkorrispondu għal monopolju tax-xiri. Id-dokument jindika li Wintershall, matul żjara mir-rikorrenti fil-bini tagħha fit-18 ta’ Frar 1992, kienet informat lir-rikorrenti li dan l-approċċ kien problematiku fir-rigward tal-liġi dwar akkordji. Ir-rikorrenti ppruvat tikkontesta l-kredibbiltà ta’ dan id-dokument billi indikat li hija kellha biss ftit kuntatti kummerċjali ma’ Wintershall u li ma kienx wisq kredibbli li hija għaddiet informazzjoni daqstant kunfidenzjali lill-interlokutur tagħha. Madankollu, ma jidhirx li huwa plawżibbli li Wintershall inkludiet deliberatament informazzjoni żbaljata f’rendikont purament intern tal-1992. Fi kwalunkwe każ, is-sempliċi fatt, jekk jiġi ppruvat, li r-rikorrenti kellha biss ftit kuntatti kummerċjali ma’ Wintershall ma huwiex biżżejjed sabiex jikkontesta l-valur probatorju ta’ dan id-dokument.
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tqis li għadd ta’ dokumenti konkordanti tal-istess żmien tal-ksur jew li d-data tagħhom hija matul il-perijodu ta’ qabel l-implementazzjoni tiegħu kienu jippermettu lill-Kummissjoni li tikkunsidra li l-akkordju ma oriġinax minn akkordju preċedenti implementat mill-fornituri, u li dawn tal-aħħar ma kinux imponewh fuq il-kostrutturi l-kbar.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni talli, minkejja l-għadd kbir ta’ ħjiel imsemmija fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, irrinunzjat li tkompli bl-investigazzjonijiet dwar ftehim ta’ tqassim tas-suq li kkonkludew il-fornituri fil-Pajjiżi l-Baxxi, dwar skambji regolari ta’ informazzjoni kunfidenzjali bejn il-fornituri li tirrigwarda l-użu tal-kapaċitajiet ta’ produzzjoni, il-klijenti u l-prezzijiet, u dwar l-eżistenza ta’ akkordji f’pajjiżi oħra tal-Ewropa konklużi minn dawn il-fornituri.
Qabelxejn, għandu jiġi enfasizzat li, minn naħa, l-eżistenza ta’ akkordji potenzjali oħra bejn il-fornituri ma hijiex inkompatibbli mat-teorija tal-eżistenza ta’ akkordju bilaterali bejn dawn il-fornituri u l-W5 u li, min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ma eskludietx li l-kostrutturi l-kbar ipparteċipaw fi ftehim oħra mal-fornituri (punti 174 u 175 tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet).
Barra minn hekk, fil-kuntest ta’ din l-azzjoni, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata li ma inkludietx ftehim potenzjali oħra fid-deċiżjoni kkontestata. Fil-fatt, tali argument, jekk jitqies li huwa fondat, ma jistax jinfluwenza l-legalità tad-deċiżjoni kkontestata.
Fi kwalunkwe każ, għandha titfakkar in-natura preliminari tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, fejn il-funzjoni ta’ dan id-dokument, kif iddefinita bir-regolamenti tal-Unjoni, tikkonsisti fil-provvista tal-elementi kollha meħtieġa mill-impriżi sabiex huma jkunu jistgħu jsostnu b’mod utli d-difiża tagħhom qabel ma l-Kummissjoni tadotta deċiżjoni definittiva (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Mejju 1998, Mo och Domsjö vs Il-Kummissjoni,
T-352/94, Ġabra p. II-1989
, punt 63 ; Cascades vs Il-Kummissjoni,
T-308/94, Ġabra p. II-925
, punt 42, u tat-28 ta’ Frar 2002, Compagnie générale maritime
et
vs Il-Kummissjoni,
T-86/95, Ġabra p. II-1011
, punt 442). Minkejja li l-Kummissjoni għandha għaldaqstant tadotta deċiżjoni finali bbażata biss fuq l-oġġezzjonijiet li dwarhom il-partijiet setgħu jippreżentaw l-osservazzjonijet tagħhom (Artikolu 27(1) tar-Regolament Nru 1/2003), madankollu hija ma hijiex marbuta li tinkludi l-elementi kollha msemmija fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, speċjalment jekk dawn l-elementi kellhom jidhru li ma humiex suffiċjenti. Għalhekk, id-deċiżjoni ma għandhiex tkun bilfors kopja eżatta tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Ottubru 1980, van Landewyck
et
vs Il-Kummissjoni,
209/78 sa 215/78 u 218/78, Ġabra p. 3125
, punt 68).
F’dak li jikkonċerna l-argument tar-rikorrenti li jgħid li l-implementazzjoni tal-akkordju min-naħa tal-kostrutturi l-kbar, fis-snin disgħin, kienet reazzjoni għall-ristrutturazzjoni tas-suq tal-asfalt mill-awtoritajiet pubbliċi Olandiżi (implementazzjoni ta’ Ċertifikat tal-Oriġini fid-dokument tal-ispeċifikazzjonijiet dwar il-kostruzzjoni tat-toroq li għamel kull bidla ta’ fornitur matul sena tal-kalendarju diffiċli, tnaqqis tan-numru ta’ impjanti ta’ taħlit tal-asfalt u l-implementazzjoni ta’ impjanti miżmuma b’mod solidali minn għadd ta’ kostrutturi kbar), għandu jiġi enfasizzat li r-rikorrenti ma indikatx ir-raġuni li għaliha dawn l-iżviluppi fil-leġiżlazzjoni nazzjonali wasslu lill-W5 sabiex jimplementaw l-akkordju. Issa, skont il-ġurisprudenza, fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni leġiżlattiva vinkolanti li timponi aġir antikompetittiv, il-Kummissjoni tista’ tikkonkludi li hemm assenza ta’ awtonomija f’moħħ l-operaturi akkużati biss jekk, abbażi ta’ ħjiel oġġettiv, rilevanti u konkordanti jkun jidher li l-aġir ġie impost fuqhom b’mod unilaterali mill-awtoritajiet nazzjonali permezz tal-eżerċizzju ta’ pressjoni li ma tistax tiġi reżistita, bħalma hija t-theddida tal-adozzjoni ta’ miżuri statali li jistgħu jikkawżawlhom telf kbir (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Diċembru 2003, Minoan Lines vs Il-Kummissjoni,
T-66/99, Ġabra p. II-5515
, punti 176 sa 179). F’dan il-każ, ir-rikorrenti ma pprovdietx elementi li jippermettu li jiġi kkunsidrat li l-aġir li hija tinsab ikkritikata bih joriġina mil-leġiżlazzjoni nazzjonali Olandiża.
Fl-aħħar nett, il-fatt, jekk jitqies li huwa stabbilit, li l-kostrutturi l-kbar qatt ma organizzaw ftehim ta’ kooperazzjoni għax-xiri ta’ materji primi oħra ma għandux effett fuq l-eżistenza ta’ dan il-ksur.
Għaldaqstant, għandu jiġi konkluż li l-Kummissjoni ma wettqitx żbalji ta’ evalwazzjoni dwar l-interessi tal-fornituri u dawk tal-kostrutturi l-kbar.
2. Fuq it-tieni żball ta’ fatt, dwar il-kontenut tal-ftehim bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni, bi żball evalwat il-kontenut tal-ftehim li saru bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar. Għaldaqstant, l-ewwel nett, il-fornituri dejjem wettqu ż-żidiet fil-prezz gross tal-bitum għall-kisi tal-uċuh tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi (iktar ’il quddiem il-“prezz gross”) waħedhom, u l-kostrutturi l-kbar irnexxielhom biss darba, f’Marzu 2000, jikkontestaw iż-żieda mħabbra mill-fornituri. Minn għadd ta’ dokumenti tal-proċess, u b’mod partikolari mid-dikjarazzjonijiet ta’ Kuwait Petrolu u ta’ Nynas, li huma fornituri tal-bitum destinatarji tad-deċiżjoni kkontestata li permezz tagħha ġiet imposta fuqhom multa ta’ EUR 16.632 u EUR 13.5 miljun rispettivament, jirriżulta li l-fornituri dejjem ħadu l-inizjattiva ta’ żieda fil-prezzijiet waħedhom, u kienu jsejħu lill-kostrutturi l-kbar sabiex jimponu ż-żieda fuqhom. It-tieni nett, it-tnaqqis partikolari mogħti mill-fornituri lill-W5 kien meqjus bħala ġustifikat minn perspettiva kummerċjali minħabba l-kwantitajiet ta’ bitum mixtrija minn dawn il-kumpanniji u dan kien biss punt tat-tluq għan-negozjati individwali mwettqa minn kull kostruttur ma’ kull fornitur. It-tielet nett, ir-rikorrenti tfakkar li għadd kbir ta’ elementi tal-fajl amministrattiv jippermettu li jiġi kkonstatat li, fin-negozjati tagħhom mal-fornituri, il-kostrutturi ż-żgħar kienu jaġixxu bl-istess mod bħall-kompetituri tagħhom l-iktar importanti, billi kienu jeżiġu li jiksbu l-prezzijiet l-iktar baxxi, u li l-W5 kienu jissuspettaw li dawn tal-aħħar kienu jtuhom tnaqqis ikbar. Ir-reazzjoni tal-W5 meta, fl-2000, skoprew li l-kostrutturi ż-żgħar kienu bbenefikaw minn tnaqqis ekwivalenti għal tagħhom, kienet dik li jeżiġu b’mod individwali jew b’mod kollettiv (iżda dan seħħ biss darba) tnaqqis iktar għoli mingħand il-fornituri. Fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti ssostni li l-W5 ma kellhom ebda mezz li jikkontrollaw l-osservanza, mill-fornituri, tal-impenn tagħhom, u lanqas li jissanzjonawhom jekk huma jagħtu tnaqqis iktar għoli lill-kostrutturi ż-żgħar. Ir-raba’ nett, ir-rikorrenti tenfasizza li l-Kummissjoni tagħti l-impressjoni qarrieqa li t-tnaqqis mogħti lill-W5 kien dejjem ikbar, filwaqt li, fl-2002, dan mar lura għal-livelli tal-1994 u li, għall-kuntrarju, iż-żieda fil-prezz gross kien kostanti matul il-perijodu li fih seħħ il-ksur.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
F’dak li jikkonċerna, l-ewwel nett, l-argument li jgħid li għadd ta’ dokumenti jippermettu li jiġu stabbiliti li ż-żieda fil-prezz gross oriġinat mill-fornituri biss u li t-tnaqqis mogħti lill-W5 kien jiddependi biss mill-kwantitajiet mixtrija, u li l-kostrutturi l-kbar setgħu barra minn hekk jinnegozjaw dan it-tnaqqis mill-ġdid b’mod individwali ma’ kull fornitur, bl-istess mod kif kienu jagħmlu l-kostrutturi ż-żgħar, għandha tiġi enfasizzata n-neċessità li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-ftehim konklużi bejn il-W5 u l-fornituri b’mod ġenerali, fejn dawn jikkonċernaw kemm il-prezz gross, it-tnaqqis minimu mogħti lill-W5, u t-tnaqqis massimu applikabbli għall-kostrutturi ż-żgħar.
Fl-ewwel lok, għadd ta’ dokumenti ċċitati fid-deċiżjoni kkontestata jikkonfermaw il-konklużjoni ta’ ftehim bejn iż-żewġ partijiet dwar il-prezz gross, billi dan ma ġiex stabbilit b’mod unilaterali mill-fornituri u impost fuq il-kostrutturi l-kbar, kif issostni r-rikorrenti. Għaldaqstant, f’nota tal-kumpannija Hollandsche Beton Groep (iktar ’il quddiem il-“HBG”) tat-8 ta’ Lulju 1994, li hija kostruttur tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi u destinatarja tad-deċiżjoni kkontestata, li permezz tagħha ġiet imposta fuqha multa ta’ EUR 7.2 miljun, jissemmew ftehim bejn il-W5 u l-kumpanniji petroliferi dwar il-prezz gross sal-1 ta’ Jannar 1995 (premessa 94 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, in-nota interna ta’ SNV tad-9 ta’ Frar 1995 issemmi wkoll ftehim dwar il-prezzijiet li ġew konklużi bejn il-W5 u l-fornituri (premessa 89 tad-deċiżjoni kkontestata). Bl-istess mod, nota ta’ SDV tal-14 ta’ Lulju 2000 tagħmel riferiment għal xi ftehim kollettivi dwar il-prezz gross li ġew konklużi bejn il-fornituri u l-W5 fl-1995 (premessa 90 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, xi noti tar-rikorrenti dwar xi laqgħat tat-12 ta’ Marzu u l-14 ta’ Settembru 1999 isemmu xi riżultati ta’ dawn il-konsultazzjonijiet f’dak li jikkonċerna l-prezz gross u t-tnaqqis mogħti lill-W5 (premessi 104 u 106 tad-deċiżjoni kkontestata). Xi noti ta’ HBG tal-1999 u l-2000 ukoll jirreferu għall-ftehim dwar iż-żidiet fil-prezzijiet u dwar il-miżuri ta’ kumpens u għaċ-ċaħda, mill-W5, tal-proposta ta’ żieda tal-prezzijiet tal-fornituri għall-1 ta’ April 2000 (premessi 107 u 110 tad-deċiżjoni kkontestata). Xi noti ta’ HBG u tar-rikorrenti jirreferu, barra minn hekk, għal laqgħa tal-1 ta’ Marzu 2001, li matulha l-fornituri xtaqu jnaqqsu l-prezz gross filwaqt li l-W5 ippreferew iżommu l-prezz gross fis-seħħ (premessi 115 u 116 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-aħħar nett, fit-tweġiba tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003 għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni kif ukoll fit-tweġiba tagħha tal-20 ta’ Mejju 2005 għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti ammettiet li l-fornituri u l-W5 kienu kkonkludew ftehim minn proposti ta’ prezz gross imwettqa mill-fornituri (premessa 97 tad-deċiżjoni kkontestata).
Id-dikjarazzjonijiet ta’ Kuwait Petroleum tat-12 ta’ Settembru, l-1 ta’ Ottubru u d-9 ta’ Ottubru 2003 u ta’ Nynas tat-2 ta’ Ottubru 2003 (premessa 70 tad-deċiżjoni kkontestata), iċċitati mir-rikorrenti, ma jippermettux li tiġi kkontestata l-konklużjoni li tgħid li l-prezz gross ma kienx iffissat b’mod unilaterali mill-fornituri u imposti fuq il-kostrutturi l-kbar. Fil-fatt, dawn id-dikjarazzjonijiet jippermettu biss li jiġi konkluż li jeżistu laqgħat preparatorji bejn il-fornituri li matulhom, dawn tal-aħħar kienu jiftiehmu dwar il-proposti tal-prezz li jkunu se jsiru lill-kostrutturi l-kbar matul il-laqgħat tal-akkordju.
Fit-tieni lok, id-deċiżjoni kkontestata tagħmel referenza għal numru kbir ta’ dokumenti li jikkonfermaw li n-negozjar bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar kien jirrigwarda wkoll it-tnaqqis mogħti lill-W5 u t-tnaqqis massimu mogħti lill-kostrutturi l-oħra tat-toroq. Dawn huwa l-każ, pereżempju, tat-tweġiba tar-rikorrenti tat-12 ta’ Settembru 2003 għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni, li fiha din indikat li d-diskussjonijiet bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar kienu jirrigwardaw kemm l-“iskali tal-prezzijiet” u t-“tnaqqis standard” (premessa 72 tad-deċiżjoni kkontestata). Bl-istess mod, nota interna ta’ HBG tat-28 ta’ Marzu 1994 tirreferi għall-prezz standard, it-tnaqqis mogħti lill-W5 u tnaqqis massimu mogħti lill-kostrutturi l-oħra (premessa 93 tad-deċiżjoni kkontestata). Nota interna ta’ HBG tal-24 ta’ Frar 1994 turi wkoll l-importanza li l-kostrutturi l-kbar kienu jagħtu għall-fatt li jiksbu tnaqqis li ma huwiex mogħti lill-kostrutturi ż-żgħar u li jiġi evitat li t-tnaqqis japplika għall-kostrutturi kollha kemm huma (premessa 95 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, rapport intern ta’ HBG tal-14 ta’ Settembru 1999 iwettaq sunt tal-ftehim dwar iż-“żidiet u l-miżuri ta’ kumpens” tal-1999 konklużi bejn il-W5 u l-fornituri (premessa 107 tad-deċiżjoni kkontestata). It-tweġiba ta’ Kuwait Petroleum tas-16 ta’ Settembru 2003 għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni tindika wkoll li l-laqgħa ta’ konsultazzjoni tas-27 ta’ Marzu 1998 kienet ippermettiet li l-prezz gross u t-tnaqqis jiġu indirizzati (premessa 103 tad-deċiżjoni kkontestata). Nota interna tar-rikorrenti dwar laqgħa tat-12 ta’ Marzu 1999 ukoll tagħmel referenza għall-prezz gross u għat-tnaqqis maqbul għall-W5 (premessa 104 tad-deċiżjoni kkontestata). Xi noti ta’ HBG u tar-rikorrenti jirreferu, barra minn hekk, għal-laqgħa tal-1 ta’ Marzu 2001, u jippreċiżaw il-prezz gross maqbul, it-tnaqqis mogħti lill-W5 u dak mogħti lill-kostrutturi l-oħra (premessa 116 tad-deċiżjoni kkontestata). Nota interna tar-rikorrenti tat-23 ta’ Mejju 2001, ikkonfermata bit-tweġiba tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003 għal talba għal informazzjoni, ukoll issemmi l-prezz gross u t-tnaqqis mogħti lill-W5 (premessa 119 tad-deċiżjoni kkontestata). Fir-risposta tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti, filwaqt li ċċitat wieħed mill-impjegati tagħha, indikat ukoll li “ż-żidiet tal-prezzijiet standard ma kinux jikkostitwixxu problema jekk kemm-il darba kien ikun hemm żieda fit-tnaqqis” (premessa 149 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-aħħar nett, analiżi ta’ SNV tad-9 ta’ Frar 1995 tindika l-importanza għall-W5 li tibbenefika minn tnaqqis iktar għoli minn dak mogħti lill-kostrutturi ż-żgħar (premessa 153 tad-deċiżjoni kkontestata).
Dawn id-diversi provi jippermettu li jiġi stabbilit li l-ftehim konklużi bejn il-kostrutturi l-kbar u l-fornituri kienu jirrigwardaw kemm il-prezz gross kif ukoll it-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5. Il-fatt, jekk jiġi stabbilit, li setgħu jinħolqu diverġenzi u kunflitti dwar il-livell ta’ dan il-prezz u tat-tnaqqis matul dawn in-negozjati bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar ma huwiex suffiċjenti sabiex jistabbilixxi l-affermazzjoni tar-rikorrenti li tgħid li l-fornituri imponew iż-żidiet fil-prezz gross fuq il-W5.
F’dak li jikkonċerna, it-tieni nett, l-argument tar-rikorrenti li jgħid li t-tnaqqis li kien ingħata lill-W5 kien ġustifikat kummerċjalment minħabba l-kwantitajiet mixtrija, hemm lok li jiġu eżaminati l-kwantitajiet mixtrija b’mod individwali minn kull membru tal-W5, u mhux il-kwantità globali mixtrija mill-membri tagħha kollha. Għaldaqstant, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-kostrutturi ż-żgħar ma kinux jibbenefikaw mill-istess tnaqqis mogħti lill-membri tal-W5, minkejja li kultant, b’mod individwali, huma kienu jixtru kwantitajiet ta’ bitum ikbar mill-membri tal-W5. Għalhekk, f’dikjarazzjoni magħmula fit-12 ta’ Lulju 2002, impjegat ta’ BP indika li l-fornituri spiss kienu jiksru l-ftehim konklużi mal-W5 billi jagħtu tnaqqis ikbar lil xi kostrutturi żgħar li kienu jixtru kwantitajiet ikbar ta’ bitum mingħandhom. Il-Kummissjoni kienet, barra minn hekk, diġà rrispondiet għal dan l-argument fil-premessa 157 tad-deċiżjoni kkontestata billi enfasizzat, barra minn hekk, minn naħa, li l-kostrutturi l-kbar stess kienu rrikonoxxew li huma kienu ġeneralment jinnegozjaw tnaqqis addizzjonali skont il-kwantitajiet mixtrija b’mod individwali u, min-naħa l-oħra, li l-eżistenza ta’ mekkaniżmu ta’ sanzjonijiet f’każ ta’ għoti, lill-kostrutturi ż-żgħar, ta’ tnaqqis ikbar minn dak miftiehem fil-ftehim (u dan, anki jekk, hekk kif issostni r-rikorrenti, dan il-mekkaniżmu intuża biss f’okkażjoni waħda) kien jikkostitwixxi ħjiel addizzjonali li t-tnaqqis mogħti lill-W5 ma kienx proporzjonat għall-volumi mixtrija. Barra minn hekk, minn dokument intern ta’ HBG tat-23 ta’ Diċembru 1999 jirriżulta li t-tnaqqis mogħti lill-W5 matul laqgħat ta’ konsultazzjoni huwa spjegat “mill-kwantitajiet totali u l-vantaġġ fuq dawk li ma [kinux jipparteċipaw] fis-sistema” (premessa 108 tad-deċiżjoni kkontestata). Dawn id-diversi elementi, kif ukoll l-importanza mogħtija mill-W5 għal-livell ta’ tnaqqis tagħhom matul il-laqgħat tal-akkordju (ara l-punt 52 iktar ’il fuq) jippermettu li jiġi kkunsidrat li r-rikorrenti ma stabbilixxietx li t-tnaqqis mogħti lill-W5 kien jiddependi mill-volumi mixtrija.
It-tielet nett, għandu jiġi ppreċiżat li r-rikorrenti ma tistax tinvoka l-fatt li l-kostrutturi ż-żgħar kienu jaġixxu bl-istess mod bħall-kompetituri tagħhom li huma ikbar fin-negozjati tagħhom mal-fornituri, billi kienu jeżiġu li jiksbu l-prezzijiet l-iktar baxxi, u dan peress li, fir-rigward tal-liġi tal-kompetizzjoni, is-sitwazzjoni ta’ impriża li tinnegozja l-prezzijiet tagħha ma’ fornitur b’mod individwali hija differenti minn dik ta’ impriżi li jaġixxu b’mod kollettiv.
Barra minn hekk, f’dak li jikkonċerna l-affermazzjoni tar-rikorrenti li l-W5 ma kellhom ebda mezz biex jikkontrollaw li l-fornituri josservaw l-impenni tagħhom, għandu jiġi rrilevat li għadd ta’ provi konkordanti jippermettu li jiġi stabbilit li l-W5 kienu implementaw mekkaniżmu ta’ sanzjoni fl-eventwalità fejn il-fornituri jagħtu lill-kostrutturi ż-żgħar tnaqqis iktar għoli minn dak stabbilit (ara wkoll il-punti 94 sa 96 iktar ’il fuq). Fil-fatt, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq għadd ta’ elementi konkordanti li jsemmu sanzjonijiet finanzjarji individwali jew, għall-inqas f’okkażjoni waħda, sanzjonijiet finanzjarji kollettivi mill-W5 fir-rigward tal-fornituri li jagħtu tnaqqis għoli wisq lill-kostrutturi ż-żgħar, kif ukoll tibdil tal-fornitur f’każ li jiġi skopert tali tnaqqis (premessi 82 sa 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Għalhekk, f’rapport intern ta’ Wintershall tal-4 ta’ Marzu 1996 dwar żjara li saret fil-kumpannija ta’ kostruzzjoni Heijmans NV, jissemmew dawn is-sanzjonijiet għas-sena 1995 (premessa 82 tad-deċiżjoni kkontestata). Bl-istess mod, rapport ta’ HBG dwar il-konsultazzjoni tal-14 ta’ Settembru 1999 jiddeskrivi interrogazzjoni dwar it-tnaqqis kbir mogħti lil żewġ kostrutturi żgħar (premessa 83 tad-deċiżjoni kkontestata). F’dak li jikkonċerna s-sena 2000, ir-rikorrenti stess, kif ukoll BP, isemmu multa kollettiva imposta fuq il-fornituri wara li ġie skopert tnaqqis mogħti lil Krekel, li huwa kostruttur żgħir (premessa 84 tad-deċiżjoni kkontestata). Fid-dikjarazzjoniijet tagħhom, Kuwait Petroleum u BP ukoll ikkonfermaw il-mekkaniżmu ta’ sanzjonijiet f’każ li jiġi skopert l-għoti ta’ tnaqqis kbir wisq lil kostruttur żgħir (premessi 85 u 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Fin-nota interna ta’ SNV tad-9 ta’ Frar 1995, tissemma’ wkoll theddida ta’ tnaqqis tal-ordnijiet ta’ bitum f’każ ta’ offerti kompetittivi magħmula lil kostrutturi li ma humiex membri tal-W5 (premessa 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-aħħar nett, f’dokument dwar konsultazzjoni tal-4 ta’ Mejju 2001, ir-rikorrenti semmiet ukoll multa imposta fuq Nynas minħabba l-politika tagħha tal-prezzijiet (premessa 117 tad-deċiżjoni kkontestata), li kienet ikkonfermata minn Kuwait Petrtoleum fid-dikjarazzjoni tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003 (premessa 118 tad-deċiżjoni kkontestata).
F’dak li jikkonċerna, ir-raba’ nett, l-argument tar-rikorrenti li jgħid li l-prezz tal-bitum żdied b’mod kontinwu matul il-perijodu li fih seħħ il-ksur, filwaqt li t-tnaqqis mogħti lill-W5, fl-2002 reġa’ sab il-livell tiegħu tal-1994, ma għandu ebda bażi fattwali. Fil-fatt, mill-Anness 1 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-prezz gross varja ħafna bejn l-1994 u l-2002 u ma żdiedx b’mod sistematiku, u wkoll, xi tnaqqis okkorra b’mod regolari. F’dak li jikkonċerna l-iżvilupp tat-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5, mid-dokumenti msemmija fil-premessi 93 sa 125 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li ġeneralment dan kien isegwi ż-żidiet fil-prezz gross u għaldaqstant żdied b’mod kontinwu matul il-perijodu 1998-2000, biex imbagħad fl-2002 reġa’ laħaq livell viċin ta’ dak tal-1994 [60 gilder Olandiż (NGL) fl-2002, NGL 50 fl-1994]. Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma tistax issostni li t-tnaqqis mogħti lill-W5 kien sar proporzjonalment inqas għoli miż-żieda tal-prezz gross.
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni dwar il-kontenut tal-ftehim bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar u li dan it-tieni argument għandu jiġi miċħud.
3. Fuq it-tielet żball ta’ fatt, ibbażat fuq l-evalwazzjoni żbaljata tal-interess tal-kostrutturi l-kbar fl-akkordju
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni tal-interess tal-W5 fl-akkordju. Għalhekk, fid-deċiżjoni kkontestata, minn naħa l-Kummissjoni rrinunzjat għat-teorija ppreżentata fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li tgħid li l-W5 kellha interess li żżomm il-prezz gross artifiċjalment għoli u, min-naħa l-oħra, ippreżentat teorija ġdida. Skont il-Kummssjoni, li bbażat ruħha fuq nota ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995, il-membri tal-W5 kellhom interess f’li l-prezzijiet tal-bitum jiżdiedu b’mod simultanju u sostanzjali, sabiex jogħla l-valur tal-indiċi stabbilit minn korp mingħajr skop ta’ lukru inkarigat mill-pubblikazzjoni tal-prezzijiet tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq, iżda huma bbenefikaw ukoll minn tnaqqis tal-prezzijiet tal-bitum bil-kundizzjoni li dan it-tnaqqis ikun progressiv u mifrux fuq medda ta’ żmien. Fil-fatt, tali tnaqqis ma wassalx għal tnaqqis tal-indiċi inkwistjoni u ppermettielhom li ma jgħaddux dan it-tnaqqis fuq il-korpi kontraenti. Ir-rikorrenti, filwaqt li sostniet li ma kinitx taf b’mod dettaljat dwar il-mod li bih jiġi ffissat dan l-indiċi, tindika li taf li dan l-indiċi kien rivedut kull xahar abbażi tad-data dwar il-prezzijiet kollha tax-xiri, miġbura b’mod dirett mill-korp inkarigat sabiex jistabbilixxi dan, u b’mod individwali minn ċertu numru ta’ impjanti ta’ taħlit tal-asfalt, u li kienet ikkonstatat li l-iżvilupp effettiv ta’ dan l-indiċi ma ppermettiex li jikkorrabora t-teorija tal-Kummissjoni. Hija tindika wkoll li l-kostrutturi l-kbar ma oġġezzjonawx tnaqqis fil-prezz gross tal-bitum matul il-laqgħa tat-12 ta’ April 2000, iżda li, wara t-tentattiv tagħhom li jirtiraw mil-laqgħat ta’ konsultazzjoni mal-fornituri, dawn kienu heddewhom li jnaqqsu, fl-istess ħin, il-prezz gross u t-tnaqqis mogħti lilhom, u dan huwa għalxiex huma oġġezzjonaw. Barra minn hekk, l-istess fenomenu reġa’ seħħ f’Marzu 2001. Barra minn hekk, hija ssostni li żieda fil-prezz li sseħħ matul l-istaġun tal-kostruzzjoni tat-toroq toħloq biss żvantaġġi għal kostruttur, u dan għaliex huma biss 5 % tal-proġetti li kienu jinkludu klawżola ta’ kumpens għad-dannu marbut mal-iżvilupp tal-prezz tal-materji primi. Barra minn hekk, hija tippreċiża li kultant kien possibbli li kostruttur jgħaddi din iż-żieda fil-prezz tal-bitum fl-assenza ta’ klawżola speċifika, iżda li din il-possibbiltà kienet tgħodd għall-kostrutturi kollha, inklużi l-kostrutturi ż-żgħar. Fl-aħħar nett, hija tindika li ż-żidiet fil-prezz li seħħew fil-bidu tal-istaġun tal-kostruzzjoni tat-toroq setgħu jiġu mgħoddija iktar faċilment u li l-kostrutturi kollha għaldaqstant kellhom interess għal stabbiltà fil-prezzijiet matul dan l-istaġun, filwaqt li l-fornituri xtaqu jżidu l-prezzijiet tagħhom fi kwalunkwe mument.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Il-qorti tal-Unjoni diġà kkunsidrat li xi parteċipanti fl-istess akkordju setgħu jkollhom interessi ekonomiċi addizzjonali (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-13 ta’ Diċembru 2006, FNCBV
et
vs Il-Kummissjoni,
T-217/03 u T-245/03, Ġabra p. II-4987
, punt 322). F’dan il-każ, il-Kummissjoni qieset li l-fornituri, bħall-W5, kellhom interess komuni fl-eżistenza ta’ ftehim dwar il-prezz gross u t-tnaqqis, billi dawn kellhom l-effett li jirrestrinġu l-kompetizzjoni min-naħa tal-fornituri u tal-kostrutturi l-kbar. Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni tal-għan tal-W5, li ma kienx li jikkawża ħsara lill-konsumatur finali, iżda li jillimita l-effetti taż-żidiet fil-prezz imposti mill-fornituri.
Qabelxejn, għandu jitfakkar, b’mod konformi mal-punt 31 iktar ’il fuq, li ma huwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk l-impriża akkużata kellhiex interess kummerċjali fil-ftehim imsemmija, peress li l-Kummissjoni rnexxielha tiġbor provi dokumentali insostenn tal-ksur allegat u peress li dawn il-provi jidhru suffiċjenti sabiex juru l-eżistenza ta’ ftehim ta’ natura antikompetittiva (sentenza Sumitomo Metal Industries u Nippon Steel vs Il-Kummissjoni, punt 31 iktar ’il fuq, punt 46). B’hekk, huwa biss sussidjarjament li l-Qorti Ġenerali għandha teżamina l-kwistjoni ta’ evalwazzjoni żbaljata tal-għan tal-W5.
Preliminarjament, għandu jitfakkar fil-qosor il-funzjonament tas-Centrum voor regelgeving en onderzoek in de grond-, water- en wegenbouw en de Verkeerstechniek (CROW, Ċentru għar-regolamentazzjoni u r-riċerka fil-qasam tal-inġinerija ċivili u tat-traffiku), korp mingħajr skop ta’ lukru li kien inkarigat, b’mod partikolari, li kull xahar jippubblika l-prezzijiet tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq sa mis-snin sebgħin (premessi 25 u 26 tad-deċiżjoni kkontestata), minn elementi li fuqhom il-partijiet qablu.
Il-pubblikazzjoni tal-prezz tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq mill-CROW kienet issir, sal-1 ta’ Novembru 1995, wara konsultazzjoni mal-produtturi tal-asfalt. Wara din id-data, il-kalkolu kien isir mis-CBS (Uffiċċju Ċentrali tal-Istatistika), entità governattiva, abbażi ta’ studju tas-suq li kien jirrigwarda diversi impjanti ta’ taħlit tal-asfalt, jiġifieri qabel l-applikazzjoni ta’ eventwali tnaqqis lill-kostrutturi, u dan l-indiċi tal-prezzijiet, ippubblikat mill-CROW (iktar ’il quddiem l-“indiċi tal-CROW”), kien iservi bħala referenza għall-kuntratti tal-kostruzzjoni tat-toroq fuq żmien twil li kienu jinkludu klawżola ta’ ġestjoni tar-riskji. Fil-fatt, għal dawn il-kuntratti, f’każ ta’ żieda tal-indiċi tal-CROW li tmur lil hinn minn ċertu limitu, l-awtoritajiet kontraenti kienu marbuta jagħtu kumpens lill-kostrutturi. Għall-kuntrarju, fil-każ ta’ tnaqqis fl-indiċi tal-CROW taħt ċertu limitu, il-kostrutturi kellhom jagħtu kumpens għad-dannu lill-awtoritajiet kontraenti. Minn dan jirriżulta li, għaldaqstant, il-kostrutturi ma kinux żvantaġġati minn żieda fil-prezzijiet meta dawn kienu jiżdiedu b’mod simultanju, li b’hekk kienu jżidu l-indiċi tal-CROW. Min-naħa l-oħra, il-kostrutturi ma kellhomx interess fit-tnaqqis tal-prezz, li, għalkemm kien iwassal għal tnaqqis fl-indiċi tal-CROW, kien jobbligahom li jirrimborsaw lill-parti kontraenti tagħhom bid-differenza fil-prezz.
Ir-rikorrenti, filwaqt li sostniet li ma tafx b’mod preċiż il-mekkaniżmu ta’ kif jiġi kkalkulat l-indiċi tal-CROW, ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali dokument li jindika l-iżvilupp effettiv ta’ dan l-indiċi bejn l-1997 u l-2005, u sostniet li dan jaqleb it-teorija esposta mill-Kummissjoni fil-premessi 25 u 26 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li l-fornituri jżidu l-prezzijiet tagħhom b’mod simultanju u sostanzjali u jbaxxuhom biss b’mod progressiv ħafna. Madankollu, dan id-dokument ma jipprovdi ebda indikazzjoni dwar jekk il-prezzijiet żdiedux b’mod simultanju u tnaqqsux b’mod separat. Huwa jippermetti biss li jiġi kkonstatat li, matul il-perijodu 1997-2005, l-indiċi tal-CROW dwar il-prezz tal-bitum żdied b’mod kostanti, ħlief għall-perijodu ta’ bejn ix-xahar ta’ Frar 1998 u x-xahar ta’ April 1999. Barra minn hekk, l-anness 1 tad-deċiżjoni kkontestata jikkonferma li, matul il-perijodu kollu li fih seħħ il-ksur, il-prezz gross tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq żdied b’NGL 253. Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali tqis li l-eżami tal-funzjonament ta’ dan l-indiċi jsostni l-ispjegazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li, għall-kuntratti li jinkludu klawżola ta’ ġestjoni tar-riskji, il-kostrutturi ma kinux ippenalizzati minn żieda fil-prezzijiet u, għall-kuntrarju, ma kellhomx interess fi tnaqqis tal-prezzijiet. Madankollu, ma huwiex bżonn li jiġi stabbilit il-mekkaniżmu eżatt tal-kalkolu ta’ dan l-indiċi, li jqajjem dibattitu bejn il-partijiet, sabiex ikun jista’ jiġi evalwat l-interess tal-W5 fl-akkordju.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkontesta l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-kostrutturi l-kbar oġġezzjonaw tnaqqis fil-prezz gross tal-bitum fl-2000 u fl-2001. Madankollu, min-noti meħuda minn impjegat tar-rikorrenti matul il-laqgħa tal-akkordju tat-12 ta’ April 2000, li l-Kummissjoni ssemmi fil-premessa 111 tad-deċiżjoni kkontestata, jirriżulta li l-kostrutturi l-kbar kienu mħassba dwar tnaqqis fil-prezz gross li kien se jiswiehom ħafna, minħabba tnaqqis fl-indiċi tal-CROW. Ir-rikorrenti tindika li dan id-dokument għandu jitqies fil-kuntest tiegħu, jiġifieri li l-kostrutturi l-kbar kienu indikaw lill-fornituri li huma xtaqu jirtiraw mill-akkordju, u dan huwa għaliex il-fornituri rrispondewhom b’theddida ta’ tnaqqis drastiku tal-prezz gross kif ukoll tnaqqis drastiku tat-tnaqqis partikolari li kien mogħti lilhom. Madankollu, din l-affermazzjoni ma hija sostnuta minn ebda prova u, fi kwalunkwe każ, ma tippermettix li jiġi kkunsidrat li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni meta qieset li l-kostrutturi l-kbar la xtaqu li l-prezzijiet tal-bitum jinżlu u lanqas li jonqos it-tnaqqis partikolari.
F’dak li jikkonċerna s-sena 2001, fil-premessi 115 u 116 tad-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni indikat li mid-dokumenti ta’ HBG u tar-rikorrenti kien jirriżulta li l-fornituri xtaqu jnaqqsu l-prezz gross minħabba d-differenza fil-prezz mal-pajjiżi ġirien, filwaqt li l-W5 kienu pproponew li l-prezz gross jinżamm kif inhu u li t-tnaqqis tagħha jiżdied, u li finalment kien ġie deċiż li l-prezz gross jitnaqqas bi ftit (-NGL 20) u li t-tnaqqis jinżamm f’livell għoli (NGL 80). F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni tal-fatti, peress li minn dawn id-dokumenti jirriżulta li l-fornituri xtaqu jżommu l-livell tal-prezzijiet wara t-tnaqqis, iżda riedu jnaqqsu kemm il-prezz gross kif ukoll it-tnaqqis tagħhom. Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-Kummissjoni użat dawn id-dokumenti sabiex tistabbilixxi li l-kostrutturi l-kbar ma kellhomx interess fi tnaqqis tal-prezz gross u lanqas fi tnaqqis tat-tnaqqis partikolari tagħhom, u li għaldaqstant, huma ma kinux sempliċi vittmi tal-fornituri.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tipprova tnaqqas l-importanza tal-indiċi tal-CROW billi tindika li huma biss 5 % tal-kuntratti pubbliċi li jinkludu klawżola ta’ kumpens għad-dannu marbut mal-iżvilupp tal-prezz tal-materji primi. Il-Kummissjoni tippreċiża li, skont kostruttur ieħor membru tal-W5, 10 sa 15 % tal-kuntratti pubbliċi jinkludu tali klawżola. Fi kwalunkwe każ, il-Qorti Ġenerali tirrileva li minn numru kbir ta’ dokumenti jirriżulta li din il-kwistjoni kienet is-suġġett ta’ diskussjonijiet matul laqgħat tal-akkordju [premessi 94 (nota ta’ HBG tat-8 ta’ Lulju 1994), 101 (nota interna ta’ BP tal-1996), 107 (rapport ta’ HBG tal-14 ta’ Settembru 1999), 111 (noti tar-rikorrenti tat-12 ta’ April 2000) u 115 (noti ta’ HBG tas-16 ta’ Frar 2001) tad-deċiżjoni kkontestata], u dan jippermetti li din titqies bħala element ċentrali tan-negozjati, ikun x’ikun in-numru ta’ kuntratti pubbliċi kkonċernati. Barra minn hekk, ir-rikorrenti stess għamlet riferiment għal dan it-tip ta’ klawżoli fit-tweġiba tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003, billi indikat li hija ngħatat tnaqqis partikolari għax-xogħlijiet li għalihom ebda imputazzjoni ma kienet miftiehma b’mod kuntrattwali f’każ ta’ żieda fil-prezz tal-bitum.
Barra minn hekk, minn naħa r-rikorrenti tindika, li jekk kultant kien possibbli li kostruttur jgħaddi żieda fil-prezz tal-bitum fuq l-awtorità kontraenti fin-nuqqas ta’ klawżola ta’ ġestjoni tar-riskji, din il-possibbiltà kienet tgħodd għall-kostrutturi kollha, inklużi l-kostrutturi ż-żgħar, u, min-naħa l-oħra, li żieda fil-prezz li seħħet fil-bidu tal-istaġun setgħet tiġi mgħoddija iktar faċilment mill-kostrutturi kollha u li għaldaqstant kollha kemm huma kellhom interess fi stabbiltà tal-prezzijiet matul l-istaġun. Madankollu, dan l-argument ma jistax ikun biżżejjed sabiex jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-interess tal-W5 fl-akkordju. Fil-fatt, fir-rigward tal-liġi tal-kompetizzjoni, għandha ssir distinzjoni bejn, minn naħa, in-negozjati mwettqa b’mod bilaterali bejn żewġ impriżi u, min-naħa l-oħra, il-ftehim kollettivi dwar il-prezzijiet u dwar it-tnaqqis partikolari, konklużi b’mod kollettiv. Il-fatt li l-kostrutturi ż-żgħar ukoll kellhom interess f’varjazzjonijiet fil-prezz li jseħħu fil-bidu tal-istaġun tal-proġetti ta’ kostruzzjoni tat-toroq ma huwiex biżżejjed sabiex, fir-rigward tar-regoli tal-kompetizzjoni, l-impatt negattiv tar-tnaqqis iktar għoli mogħti lill-W5 jiġi newtralizzat.
Fl-aħħar nett, hemm lok li jiġi enfasizzat li r-rikorrenti stess indikat, fit-tweġiba tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li l-membri tal-W5 setgħu jaċċettaw żieda fil-prezz gross bil-kundizzjoni li huma jiksbu tnaqqis ikbar milli l-kostrutturi ż-żgħar (premessa 149 tad-deċiżjoni kkontestata).
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-fornituri u l-W5 kellhom interess komuni fl-eżistenza ta’ ftehim dwar il-prezz gross u dwar it-tnaqqis u li l-interess tal-kostrutturi l-kbar huwa spjegat kemm mill-mekkaniżmu tal-klawżoli ta’ ġestjoni tar-riskji fil-kuntratti pubbliċi kif ukoll mit-tnaqqis speċifiku li kienu jibbenefikaw minnu, li kien jagħtihom vantaġġ kompetittiv meta mqabbla mal-kostrutturi ż-żgħar għall-kisba tal-kuntratti pubbliċi. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni tal-interess tal-W5 fl-akkordju.
4. Fuq ir-raba’ żball ta’ fatt, ibbażat fuq l-assenza ta’ impatt tal-akkordju fuq il-kompetizzjoni fis-suq tal-kostruzzjoni tat-toroq
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tilmenta li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-prezz tal-bitum kien jikkostitwixxi fattur ta’ spiża kbir ħafna għall-impriżi tal-kostruzzjoni tat-toroq, filwaqt li fit-tweġiba tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet hija kienet indikat li l-ispiża għax-xiri tal-bitum kienet tirrappreżenta biss 1.5 % tal-ispiża totali ta’ proġett ta’ kostruzzjoni tat-toroq u li l-kostrutturi l-oħra membri tal-W5 kienu kkonfermaw din iċ-ċifra lill-Kummissjoni. Billi d-differenzi fil-prezz marbuta mat-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 kienu biss ta’ 1 %, hija tassumi li l-Kummissjoni laqgħet din l-affermazzjoni żbaljata biss sabiex turi n-natura bilaterali tal-akkordju. Barra minn hekk, hija tqis li l-fatt li l-kostrutturi l-kbar kienu jeżiġu tnaqqis kbir kien biss parti mill-istrateġija tax-xiri tagħhom u ma kienx jikkostitwixxi strument li jirrestrinġi l-kompetizzjoni. Fl-aħħar nett, hija tqis li l-Kummissjoni ma tistax tressaq evidenza fl-istadju tal-proċedura ġudizzjarja.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Qabelxejn għandu jitfakkar li l-għan u l-effett antikompetittiv ta’ ftehim huma kundizzjonijiet mhux kumulattivi, imma alternattivi, sabiex ikun evalwat jekk tali ftehim jaqax taħt il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 81(1) KE. Issa, in-natura alternattiva ta’ din il-kundizzjoni, indikata bil-konġunzjoni “jew”, twassal għall-ħtieġa li jiġi kkunsidrat fl-ewwel lok l-għan stess tal-ftehim, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-kuntest ekonomiku li għandu jiġi applikat fih. Fil-każ madankollu fejn l-analiżi tal-kontenut tal-ftehim ma jurix grad biżżejjed ta’ ħsara fil-konfront tal-kompetizzjoni, għandu għalhekk isir eżami tal-effetti u, sabiex ikun ipprojbit, jeħtieġ li jiġu sodisfatti elementi li jistabbilixxu li kien hemm jew prevenzjoni, jew restrizzjoni jew distorsjoni tal-kompetizzjoni b’mod sostanzjali. Barra minn hekk ma huwiex neċessarju li jkunu eżaminati l-effetti ta’ ftehim meta l-għan antikompetittiv ta’ dan tal-aħħar jiġi stabbilit (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-6 ta’ Ottubru 2009, GlaxoSmithKline Services
et
vs Il-Kummissjoni
et
,
C-501/06 P, C-513/06 P, C-515/06 P u C-519/06 P, Ġabra p. I-9291
, punt 55). F’dan il-każ, il-Kummissjoni kienet għaldaqstant marbuta biss tistabbilixxi li l-ftehim kellhom l-għan li jipprevenu, jirrestrinġu jew joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni, mingħajr ma kienet marbuta turi l-effetti antikompetittivi tal-imsemmija ftehim.
Mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni qieset li l-ftehim li jistabbilixxu l-prezz gross tal-bitum, tnaqqis partikolari minimu mogħti lill-W5 kif ukoll tnaqqis massimu mogħti lill-kostrutturi ż-żgħar kellhom l-għan li jikkawżaw preġudizzju lill-kompetizzjoni fis-settur tal-kostruzzjoni tat-toroq u li t-teħid inkunsiderazzjoni tal-effetti konkreti tal-imsemmija ftehim għaldaqstant ma kienx meħtieġ sabiex jiġi evalwat jekk huma jaqgħux taħt il-projbizzjoni msemmija fl-Artikolu 81(1) KE (premessi 155 sa 160). Il-Kummissjoni għaldaqstant eżaminat l-effetti tal-imsemmija ftehim, fil-premessi 79 sa 86 u 169 sa 174, b’mod sussidjarju biss.
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ evalwazzjoni tal-impatt tal-akkordju fuq is-suq tal-kostruzzjoni tat-toroq, b’mod partikolari minħabba l-parti żgħira li l-ispiża tax-xiri tal-bitum għandha mill-ispiża totali ta’ proġett (1.5 %). Il-Kummissjoni tikkontesta din iċ-ċifra billi tindika li r-rikorrenti użat metodu ta’ kalkolu estensiv ħafna u li dokument pubbliku tal-uffiċċju tal-istatistika Olandiż kien jenfasizza, fl-2006, l-impatt tal-prezz tal-bitum fuq l-ispejjeż tax-xogħlijiet fit-toroq. Ir-rikorrenti tikkontesta l-ammissibbiltà ta’ dan id-dokument bħala prova, peress li dan ġie ppreżentat biss fl-istadju tal-proċedura ġudizzjarja.
Mingħajr ma jkun hemm bżonn li tittieħed deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà ta’ dan id-dokument, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq elementi oħra sabiex tistabbilixxi li t-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 kellu impatt fuq il-kompetizzjoni fis-settur tal-kostruzzjoni tat-toroq. Fil-fatt, fid-deċiżjoni kkontestata, mingħajr ma tat ċifra għall-parti tal-ispiża tal-bitum fil-kostruzzjoni tat-toroq, hija mandankollu rrilevat li “għall-W5 il-livell assolut tal-prezz nett tal-bitum kien inqas importanti mill-fatt li huma kienu jibbenefikaw minn vantaġġ relattiv meta mqabbla mal-kostrutturi tat-toroq li ma jagħmlux parti mill-W5”, peress li dan il-vantaġġ relattiv seta’ “jippermettilhom li jirbħu sejħiet pubbliċi għal offerti għax-xogħlijiet li jeħtieġu konsum relattivament għoli ta’ bitum” (premessi 70 u 153 tad-deċiżjoni kkontestata). Din l-affermazzjoni tibbaża ruħha fuq għadd ta’ dokumenti konkordanti tal-fajl amministrattiv. Fl-ewwel lok, fit-tweġiba tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti indikat li “l-prezzijiet netti tal-bitum konsegwentement [kienu] jirrappreżentaw l-ispiża tal-akkwist tal-bitum għall-kostruttur tat-toroq individwali” u li “[g]ħal dan tal-aħħar, dawn il-prezzijiet għaldaqstant [kienu] l-punt ta’ tluq tal-kalkolu tal-ispiża tal-akkwist ta’ tunnellata ta’ asfalt bħala komponent ta’ proġett ta’ kostruzzjoni tat-toroq”. Fit-tieni lok, fin-nota interna tagħha tad-9 ta’ Frar 1995, SNV kienet enfasizzat li l-W5 “kienet tagħti importanza kbira lill-possibbiltà li jkollha l-prezzijiet tax-xiri l-iktar baxx meta mqabbla mal-kompetizzjoni”, billi l-prezz assolut tal-prezz huwa ħafna inqas għoli. Fit-tielet lok, fid-dikjarazzjoni tagħha tad-9 ta’ Ottubru 2003, Kuwait Petroleum ippreċiżat li l-kostrutturi l-kbar setgħu jkunu jafu jekk fornitur kienx kiser il-ftehim tal-akkordju billi offra tnaqqis ikbar lil kostruttur żgħir permezz tal-
Cobouw
, rivista Olandiża li telenka s-sejħiet għal offerti u r-riżultati tal-għoti tal-kuntratti fis-settur tal-kostruzzjoni fil-Pajjiżi l-Baxxi (premessa 70 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-aħħar nett, f’rendikont tal-31 ta’ Ottubru 2001, ta’ żjara lil Van Kessel, kostruttur żgħir, Veba, fornitur, ikkonfermat li l-iktar importanti għal dan il-kostruttur ma kienx il-prezz assolut iżda li jikseb il-prezz l-iktar baxx possibbli.
Il-Qorti Ġenerali għaldaqstant tqis li dawn l-elementi jippermettu li jiġi stabbilit li t-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 kellu impatt fuq il-kompetizzjoni fis-settur tal-kostruzzjoni tat-toroq, mingħajr ma jkun meħtieġ li tiddeċiedi dwar il-parti eżatta tal-ispiża tal-bitum mill-ispiża totali ta’ proġett tat-toroq.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tqis li l-fatt li l-kostrutturi l-kbar kienu eżiġew tnaqqis ikbar huwa biss parti mill-istrateġija tax-xiri tagħhom, li kienet effettiva, iżda li ma kienx strument li bih tiġi ristretta l-kompetizzjoni. Madankollu għandu jitfakkar li, fir-rigward tal-liġi tal-kometizzjoni, il-ftehim kollettivi dwar il-prezzijiet u t-tnaqqisijiet partikolari konklużi b’mod kollettiv, fil-prinċipju huma pprojbiti u ma humiex sempliċi strateġija kummerċjali, kuntrarjament għal sempliċi negozjati kummerċjali mwettqa b’mod bilaterali bejn żewġ impriżi.
Minn dak premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni tal-impatt tal-akkordju fuq is-suq tal-kostruzzjoni tat-toroq.
5. Fuq il-ħames żball ta’ fatt, dwar il-funzjonament tal-akkordju: oriġini u żvilupp tal-akkordju matul iż-żmien u mekkaniżmu tas-sanzjonijiet
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet tliet żbalji ta’ fatt dwar il-funzjonament tal-akkordju.
Fl-ewwel lok, filwaqt li għadd ta’ dikjarazzjonijiet konkordanti ta’ fornituri (BP, Kuwait Petroleum u Nynas) kif ukoll dokument intern tar-rikorrenti jistabbilixxu li kienu biss il-fornituri li ħarġu bl-inizjattiva tal-akkordju, il-Kummissjoni għażlet li fid-deċiżjoni kkontestata tikkwota d-dikjarazzjonijet kuntrarji ta’ SNV.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni wettqet żball dwar l-iżvilupp tal-akkordju matul iż-żmien. Għalhekk, ebda diskussjoni ma seħħet bejn il-W5 u l-fornituri qabel l-1996, data li minnha bdew iseħħu xi laqgħat li kienu biss formalitajiet, u dawn ma kienu bl-ebda mod differenti minn diskussjonijiet bilaterali bejn fornitur u xerrej individwali, b’mod partikolari dawk imwettqa minn kull kostruttur żgħir. Huwa biss mill-1999 li s-sitwazzjoni żviluppat, meta l-W5 qiesu li jkun utli li tiġi deċiża pożizzjoni komuni qabel kull laqgħa mal-fornituri minħabba l-iżvilupp qawwi tal-prezzijiet tal-bitum u minħabba li ġie skopert tnaqqis għoli mogħti lill-kosturtturi ż-żgħar.
Fit-tielet lok, il-Kummissjoni evalwat ir-rwol tal-kostrutturi l-kbar fl-applikazzjoni tal-mekkaniżmu tas-sanzjonijiet b’mod żbaljat. Fil-fatt, dawn tal-aħħar kienu eżiġew darba biss, f’April tal-2000, tnaqqis kollettiv addizzjonali wara l-iskoperta ta’ tnaqqis għoli mogħti lill-kostrutturi ż-żgħar. F’dik l-okkażjoni, il-kumpannija ExxonMobil, li l-Kummissjoni għaldaqstant qieset li ma tagħmilx parti mill-akkordju, ukoll tat tnaqqis addizzjonali lill-W5. Il-Kummissjoni ma għandha ebda element li jippermetti li jiġi stabbilit li f’okkażjoni oħra kien ġie implementat mekkaniżmu tas-sanzjonijiet. Barra minn hekk, għadd ta’ elementi li jinsabu fil-fajl tal-Kummissjoni jippermettu li jiġi kkonstatat li l-kostrutturi ż-żgħar ukoll eżiġew li jibbenefikaw mill-prezzijiet ta’ wara t-tnaqqis l-iktar baxxi fis-suq.
Il-Kummissjoni tiċħad dawn l-argumenti kollha.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
F’dak li jikkonċerna l-ewwel argument li jirrigwarda l-provi dwar l-oriġini tal-akkordju, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq għadd ta’ dokumenti konkordanti sabiex tattribwixxi l-oriġini tal-akkordju sew lill-fornituri u lill-kostrutturi l-kbar b’mod konġunt. Preliminarjament għandu jitfakkar li d-dikjarazzjoniet tal-fornituri msemmija fil-premessa 70 tad-deċiżjoni kkontestata u li r-rikorrenti qiegħda tfittex li tinvoka jikkonċernaw biss il-laqgħat preparatorji tal-fornituri u li huma ma jipprovdu ebda element dwar l-oriġini tal-akkordju.
Għall-kuntrarju, għadd ta’ dokumenti tal-istess żmien tal-bidu tal-akkordju jippermettu li tiġi kkorroborata t-teżi tal-Kummissjoni li tgħid li l-W5 kienet interessata fl-implementazzjoni tal-akkordju bl-istess mod bħalma kienu interessati l-fornituri. Għaldaqstant, fin-nota interna ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995, jissemma t-tħassib tal-kostrutturi l-kbar dwar l-instabbiltà tal-prezzijiet tal-bitum fl-1994 li “kienet tipperikola l-prezz tal-CROW u s-sejħiet għal offerti”. Barra minn hekk, nota interna tad-9 ta’ Frar 1995 ta’ SNV tikkonferma n-natura bilaterali tal-akkordju, li hija tikkwalifika bħala “kooperazzjoni bejn żewġ kartelli”. Bl-istess mod, rapport ta’ Wintershall tal-20 ta’ Frar 1992 isemmi l-fatt li r-rikorrenti ikkuntattjat lil SNV sabiex titlobha tagħmel xi proposti dwar il-possibbiltajiet ta’ kooperazzjoni futura bejn il-fornituri u l-W5. Fl-aħħar nett, f’nota interna tat-8 ta’ Lulju 1994, HBG issemmi t-tħassib tagħha dwar id-deċiżjoni tal-fornituri li ma jsegwux il-ftehim konklużi f’Marzu 1994.
Il-Qorti Ġenerali tqis li l-Kummissjoni kkunsidrat b’mod ġust li dawn id-dokumenti kienu jippermettu li jiġi stabbilit li l-W5, flimkien mal-fornituri, kienu ħolqu l-akkordju. L-istruzzjonijiet tas-segretarjat intern tar-rikorrenti, li din tal-aħħar tfittex li tinvoka, u li fihom jinsab indikat li l-inizjattiva tal-konsultazzjonijiet tal-kostrutturi l-kbar kienu joriġinaw minn SNV, u li jikkonċernaw il-kwistjoni tal-identità tal-mexxej tal-akkordju, huma waħedhom ma jistgħux jikkontestaw il-konklużjoni misluta mill-eżami tad-dokumenti msemmija iktar ’il fuq.
Fil-kuntest tat-tieni argument, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li evalwat b’mod żbaljat l-iżvilupp tal-akkordju matul iż-żmien. Madankollu, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li għadd ta’ provi konkordanti jippermettu li jiġu kkonfermati l-eżistenza u l-iżvilupp tal-ksur mill-1994 sal-2002 (premessi 93 sa 126).
Għalhekk, għas-snin 1994 u 1995, il-Kummissjoni semmiet elementi li jagħtu prova tal-eżistenza tal-ftehim bejn il-fornituri u l-W5 kif ukoll l-implementazzjoni ta’ dawn il-ftehim (premessi 93 sa 99 tad-deċiżjoni kkontestata).
Barra minn hekk, skont id-deċiżjoni kkontestata, minkejja li l-mekkaniżmu tal-konklużjoni tal-ftehim ġie emendat fl-1996, peress li minn dik id-data SNV u r-rikorrenti ma kinux għadhom inkarigati millli jikkonkludu, waħedhom, ftehim għan-nom tal-parteċipanti kollha tal-akkordju, dan il-bdil organizzattiv madankollu ma affettwax l-elementi li l-akkordju kien jirrigwarda (premessa 100).
Bl-istess mod, ebda element ma jippermetti li jiġi kkunsidrat li l-laqgħat tal-akkordju bidlu n-natura tagħhom fl-1999, u b’mod partikolari li kien biss minn din id-data li l-kostrutturi l-kbar ingħaqdu sabiex jippreparaw il-laqgħat mal-fornituri. Għalhekk, b’mod partikolari mit-tweġiba tar-rikorrenti tat-12 ta’ Settembru 2003 għal talba għal informazzjoni jirriżulta li l-membri tal-W5 kienu jiltaqgħu immedjatament qabel (jew wara) l-konsultazzjonijiet mal-fornituri sabiex jippreparaw (jew jevalwaw) b’mod kollettiv il-konsultazzjoni (premessa 72 tad-deċiżjoni kkontestata). Għadd ta’ fornituri wkoll ikkonfermaw li l-kostrutturi l-kbar kienu jiltaqgħu qabel il-laqgħa tal-akkordju sabiex jippreparawha (premessi 73 sa 75 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, il-fatt li sa mill-1999 kien hemm iktar tensjoni fir-relazzjonijiet bejn iż-żewġ gruppi tal-akkordju ma għandu ebda effett fuq il-klassifikazzjoni ta’ dawn il-laqgħat fir-rigward tal-liġi tal-kompetizzjoni. Fl-aħħar nett, l-argument tar-rikorrenti, intiż sabiex il-laqgħat li nżammu fl-ewwel snin tal-akkordju jiġu kklassifikati bħala sempliċi diskussjonijiet bilaterali bejn fornituri u xerrejja, għandu jiġi miċħud, peress li ftehim kollettivi dwar il-prezzijiet u t-tnaqqis partikolari konklużi b’mod kollettiv ma jistgħux jitqabblu ma negozjati kummerċjali mwettqa b’mod bilaterali bejn żewġ impriżi.
Fir-rigward tat-tielet argument, ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni ssopravalutat ir-rwol tal-W5 fil-mekkaniżmu tas-sanzjonijiet, peress li dawn intervjenew biss darba, fl-2000. Barra minn hekk, hija tqis li t-theddid regolari tal-W5 li jibdlu l-fornituri kien jikkostitwixxi aġir kummerċjali identiku għal dak adottat mill-kostutturi ż-żgħar.
Madankollu, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni ġustament ibbażat ruħha fuq għadd ta’ elementi konkordanti li jindikaw is-sanzjonijiet finanzjarji individwali jew, tal-inqas f’okkażjoni waħda, kollettivi mill-W5 fir-rigward tal-fornituri li jagħtu tnaqqis kbir wisq lill-kostrutturi ż-żgħar, kif ukoll tibdil tal-fornitur f’każ li jiġi skopert tali tnaqqis. Għaldaqstant, f’rapport intern ta’ Wintershall tal-4 ta’ Marzu 1996, dwar żjara lil Heijmans, jissemmew dawn is-sanzjonijiet għas-sena 1995 (premessa 82 tad-deċiżjoni kkontestata). Bl-istess mod, rapport ta’ HBG dwar il-konsultazzjoni tal-14 ta’ Settembru 1999 jiddeskrivi interrogazzjoni dwar it-tnaqqis kbir mogħti lil żewġ kostrutturi żgħar (premessa 83 tad-deċiżjoni kkontestata). F’dak li jikkonċerna s-sena 2000, ir-rikorrenti stess kif ukoll BP isemmu multa kollettiva imposta fuq il-fornituri kollha wara li sar magħruf it-tnaqqis mogħti lil Krekel, kostruttur żgħir (premessa 84 tad-deċiżjoni kkontestata). Kuwait Petroleum ukoll ikkonfermat il-mekkaniżmu tas-sanzjonijiet fid-dikjarazzjonijiet tagħha tad-9 ta’ Ottubru 2003 (premessa 85 tad-deċiżjoni kkontestata). BP iddikjarat ukoll, fis-16 ta’ Settembru 2003, bi tweġiba għal talba għal informazzjoni, li fl-2002, ir-rikorrenti kienet irrinunzjat milli tikseb il-provvisti tagħha mingħand Veba wara li saret taf bi tnaqqis kbir mogħti lil kostruttur żgħir (premessa 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Fin-nota interna ta’ SNV tad-9 ta’ Frar 1995, tissemma wkoll theddida ta’ tnaqqis fil-provvisti ta’ bitum f’każ ta’ offerti kompetittivi ppreżentati lil kostrutturi kbar li ma humiex membri tal-W5 (premessa 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Fid-dikjarazzjoni tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003, Kuwait Petroleum ikkonfermat li, jekk fornitur kien jagħti lil kostruttur żgħir tnaqqis superjuri għal dak iffissat, il-W5 kienu jheddu li ma jiksbux il-provvisti tagħhom mingħand dan il-fornitur (premessa 86 tad-deċiżjoni kkontestata). Finalment, f’dokument dwar il-konsultazzjoni tal-4 ta’ Mejju 2001, ir-rikorrenti semmiet ukoll multa imposta fuq Nynas minħabba l-politika tal-prezz tagħha (premessa 117 tad-deċiżjoni kkontestata), liema ħaġa ġiet ikkonfermata minn Kuwait Petroleum fid-dikjarazzjoni tagħha tat-12 ta’ Settembru 2003 (premessa 118 tad-deċiżjoni kkontestata). Il-fatt li fit-tweġiba bil-miktub għal xi mistoqsijiet tal-Kummissjoni Nynas indikat li ngħatat sanzjoni kollettiva darba biss ma huwiex biżżejjed sabiex l-eżistenza ta’ sanzjoni individwali kontriha tiġi invalidata.
Il-Qorti Ġenerali tqis li l-Kummissjoni setgħet ġustament tikkunsidra li dawn id-dokumenti kienu jagħmlu riferiment, b’mod preċiż, għall-mekkaniżmu tal-multa kollettiva imposta fuq il-fornituri mill-W5 f’dak li jikkonċerna s-sena 2000. Barra minn hekk, kollha kemm huma juru li kien jeżisti mekkaniżmu individwali u kollettiv tas-sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-ftehim tal-akkordju matul iż-żmien li huwa jkun fis-seħħ. Is-sanzjonijiet kienu jikkonsistu jew f’waqfien tal-ordnijiet mingħand il-fornitur li jkun kiser l-imsemmija ftehim, jew inkella multa imposta fuq il-fornitur li jkun ħati jew fuq il-fornituri kollha.
Għaldaqstant, minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni f’dak li jikkonċerna l-oriġini tal-akkordju, l-iżvilupp tiegħu matul iż-żmien u l-mekkaniżmu tas-sanzjonijiet.
6. Fuq is-sitt żball ta’ fatt, dwar ir-rwol ta’ ExxonMobil fl-akkordju
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ fatt meta abbandunat kull referenza għal ExxonMobil fid-deċiżjoni kkontestata filwaqt li, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, hija kienet ikkunsidrat li ExxonMobil kienet ikkonformat ruħha b’mod totali mal-ftehim tal-akkordju, li bihom hija kienet informata regolarment. Pereżempju, ExxonMobil kienet ħadet ir-responsabbiltà għal parti kbira mit-tnaqqis addizzjonali mogħti lill-W5 bħala sanzjoni f’April 2000, hekk kif turi n-nota ta’ kreditu trasmessa lir-rikorrenti minn ExxonMobil fil-15 ta’ Novembru 2000. Dan l-element huwa importanti sabiex wieħed jifhem il-funzjonament tal-akkordju, li jiġbor lill-fornituri kollha.
Il-Kummissjoni tfakkar li hija ma kellhiex provi biżżejjed sabiex tistabbilixxi l-parteċipazzjoni ta’ ExxonMobil fl-akkordju.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Jidher li l-argument imqajjem mir-rikorrenti huwa inoperattiv, peress li, anki kieku kellu jitqies fondat, x’aktarx huwa ma jkollu ebda effett fuq il-legalità tad-deċiżjoni kkontestata sa fejn din tikkonċerna lir-rikorrenti (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-5 ta’ Ġunju 1996, Günzler Aluminium vs Il-Kummissjoni,
T-75/95, Ġabra p. II-497
, punt 55; tas-27 ta’ Frar 1997, FFSA
et
vs Il-Kummissjoni,
T-106/95, Ġabra p. II-229
, punt 199, u tal-14 ta’ Mejju 2002, Graphischer Maschinenbau vs Il-Kummissjoni,
T-126/99, Ġabra p. II-2427
, punt 49). Fil-fatt, jekk wieħed jassumi li jeżistu provi biżżejjed dwar il-parteċipazzjoni ta’ ExxonMobil fl-akkordju, dan l-element ma jkunx biżżejjed sabiex jikkontesta l-eżistenza tal-ksur u lanqas il-parteċipazzjoni tar-rikorrenti f’dan il-ksur. Kieku kien ġie stabbilit li ExxonMobil ukoll kienet ipparteċipat fl-akkordju u, għaldaqstant, li l-fornituri kollha tas-suq kienu ħadu sehem fl-akkordju, dan ma kienx jibdel l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar l-eżistenza ta’ fatti li jikkostitwixxu ksur tal-Artikolu 81(1) KE jew il-parteċipazzjoni tar-rikorrenti f’dan il-ksur.
Għaldaqstant, dan l-argument għandu jiġi miċħud u, konsegwentement, l-argumenti kollha tar-rikorrenti dwar żbalji ta’ fatt imwettqa mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, imqajma insostenn tat-talbiet tagħha għall-annullament ta’ din tal-aħħar.
C –
Żbalji ta’ liġi
1. Osservazzjonijiet introduttivi
Ir-rikorrent tikkritika lill-Kummissjoni li wettqet ħames żbalji ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti fir-rigward tal-Artikolu 81 KE. Hija tenfasizza b’mod partikolari li l-Kummissjoni tat iktar attenzjoni għat-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 milli għall-akkordju dwar il-prezzijiet u t-tqassim tas-suq implementat mill-fornituri waħedhom.
Dan l-argument ma huwiex fattwali. Fil-fatt, mill-premessi 155 sa 159 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni eżaminat id-diversi elementi tal-ftehim (l-iffissar tal-prezzijiet, tnaqqis uniformi għall-W5, tnaqqis inqas kbir għall-kostrutturi l-oħra) fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(1) KE, mingħajr ma tat importanza lil element għad-detriment ta’ ieħor.
2. Fuq l-ewwel żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq l-assenza ta’ parteċipazzjoni tal-kostrutturi l-kbar fl-akkordju tal-fornituri
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li, fl-evalwazzjoni tagħha tal-aġir tal-kostrutturi l-kbar fir-rigward tal-Artikolu 81 KE, il-Kummissjoni bi żball tefgħet il-ħtija tal-aġir kollu tal-fornituri fuq il-kostrutturi l-kbar. Is-sempliċi fatt li huma ma ressqu ebda lment kontra l-fornituri quddiem awtorità tal-kompetizzjoni ma huwiex biżżejjed sabiex jitqiesu bħala l-awturi tal-ksur.
Il-Kummissjoni tfakkar li l-interessi tal-fornituri u dawk tal-kostrutturi l-kbar jikkoinċidu b’mod suffiċjenti sabiex jiġi ġġustifikat aġir antikompetittiv ta’ dawn iż-żewġ partijiet.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Il-Qorti Ġenerali tfakkar li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-ftehim konklużi bejn il-W5 u l-fornituri b’mod globali, peress li dawn jikkonċernaw kemm il-prezz gross, it-tnaqqis minimu mogħti lill-W5 u t-tnaqqis massimu applikabbli għall-kostrutturi ż-żgħar (ara l-punti 44 sa 53 iktar ’il fuq), u li l-Kummissjoni setgħet ġustament twettaq din l-evalwazzjoni globali tal-ftehim inkawża sabiex tikklassifikahom fir-rigward tal-Artikolu 81(1) KE. Madankollu, din l-evalwazzjoni globali tal-ftehim ma tistax titqies bħala imputazzjoni tal-aġir tal-fornituri lill-kostrutturi l-kbar.
3. Fuq it-tieni żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażata fuq l-assenza ta’ għan antikompetittiv tal-akkordju
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-aġir tal-W5 kellu għan antikompetittiv, għad-detriment tal-konsumaturi finali.
Fil-fatt, minn naħa, il-qorti tal-Unjoni fakkret li, jekk ftehim intiż li jillimita l-kummerċ parallel kellu fil-prinċipju jitqies bħala li għandu l-għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni, dan huwa biss sa fejn jista’ jiġi preżunt li huwa jċaħħad lill-konsumaturi finali mill-vantaġġi tiegħu (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, GlaxoSmithKline Services vs Il-Kummissjoni,
T-168/01, Ġabra p. II-2969
, punt 121). Issa, l-uniku għan tal-W5 kien li jiksbu t-tnaqqis l-iktar vantaġġuż possibbli, li kien possibbli minħabba l-volum ta’ xiri magħmula mill-membri kollha tal-W5 u li fl-aħħar mill-aħħar ibbenefikaw minnu l-konsumaturi finali.
Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti tenfasizza li t-tfittxija ta’ stabbiltà tal-prezzijiet tax-xiri, bħala tali ma tikkostitwixxix għan li jirrestrinġi l-kompetizzjoni.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Għandu jitfakkar li, sabiex jaqa’ taħt il-projbizzjoni pprovduta fl-Artikolu 81(1) KE, ftehim għandu jkollu “bħala għan jew riżultat […] il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq [komuni]”. Skont ġurisprudenza stabbilita, in-natura alternattiva ta’ din il-kundizzjoni, enfasizzata mill-konġunzjoni “jew”, twassal qabelxejn għan-neċessità li jiġi kkunsidrat l-għan innifsu tal-ftehim, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-kuntest ekonomiku li fih dan għandu jiġi applikat. Madankollu, fil-każ fejn mill-analiżi tal-klawżoli ta’ dan il-ftehim ma jirriżultax livell suffiċjenti ta’ ħsara fir-rigward tal-kompetizzjoni, ikun xieraq għaldaqstant li jiġu eżaminati l-effetti tiegħu u, sabiex dan ikun ipprojbit, ikun xieraq li jkun meħtieġ li jiġu sodisfatti l-elementi li jistabbilixxu li l-kompetizzjoni kienet effettivament ġiet ostakolata, jew ristretta jew inkella distorta b’mod kunsiderevoli (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-30 ta’ Ġunju 1966, LTM,
56/65, Ġabra p. 337, 359
, u tal-20 ta’ Novembru 2008, Beef Industry Development Society u Barry Brothers,
C-209/07, Ġabra p. I-8637
, punt 15; sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-9 ta’ Lulju 2009, Peugeot u Peugeot Nederland vs Il-Kummissjoni,
T-450/05, Ġabra p. II-2533
, punt 43). Sabiex jiġi evalwat jekk ftehim huwiex ipprojbit mill-Artikolu 81(1) KE, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-effetti konkreti tiegħu jkun għaldaqstant superfluwu meta jkun jidher li dan għandu bħala għan li jkun ta’ ostakolu, ta’ restrizzjoni jew ta’ distorsjoni fuq il-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Lulju 1966, Consten u Grundig vs Il-Kummissjoni,
56/64 u 58/64, Ġabra p. 429, 496
, kif ukoll tal-21 ta’ Settembru 2006, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied vs Il-Kummissjoni,
C-105/04 P, Ġabra p. I-8725
, punt 125). Dan l-eżami għandu jitwettaq fid-dawl tal-kontenut tal-ftehim u tal-kuntest ekonomiku li jkun jifforma parti minnu (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Marzu 1984, CRAM u Rheinzink vs Il-Kummissjoni,
29/83 u 30/83, Ġabra p. 1679
, punt 26; tas-6 ta’ April 2006, General Motors vs Il-Kummissjoni,
C-551/03 P, Ġabra p. I-3173
, punt 66, u Beef Industry Development Society u Barry Brothers, iċċitata iktar ’il fuq, punt 16). Fl-aħħar nett, dan il-metodu ta’ analiżi japplika b’mod ġenerali u ma huwiex riżervat għal kategorija ta’ ftehim [sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-2 ta’ Mejju 2006, O2(Germany) vs Il-Kummissjoni,
T-328/03, Ġabra p. II-1231
, punt 67].
Ir-rikorrenti ma tistax tinvoka s-sentenza GlaxoSmithKline Services vs Il-Kummissjoni, punt 107 iktar ’il fuq (punt 121), peress li, skont il-Qorti tal-Ġustizzja, “l-Artikolu 81 KE jfittex, bħar-regoli l-oħra tal-kompetizzjoni stabbiliti fit-trattat, li jipproteġi mhux biss l-interessi tal-kompetituri jew tal-konsumaturi, imma l-istruttura tas-suq u, b’hekk, il-kompetizzjoni bħala tali” u li, “[g]ħalhekk, il-konstatazzjoni tal-eżistenza tal-għan antikompetittiv ta’ ftehim ma tistax tkun suġġetta għall-fatt li l-konsumaturi finali jkunu mċaħħda mill-vantaġġi ta’ kompetizzjoni effettiva f’termini ta’ provvista jew ta’ prezz” (sentenza GlaxoSmithKline Services
et
vs Il-Kummissjoni
et
, punt 74 iktar ’il fuq, punti 62 sa 64). Mistoqsija mill-Qorti Ġenerali matul is-seduta, ir-rikorrenti stess irrikonoxxiet li, fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza, dan l-argument ftit li xejn seta’ jirnexxi.
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat, f’dan il-każ, jekk il-ftehim inkwistjoni kellhomx għan antikompetittiv.
L-Artikolu 81(1) KE jsemmi espressament bħala ftehim prekluż “l-iffissar dirett jew indirett tal-prezzijiet ta’ l-akkwist jew tal-bejgħ, jew ta’ kondizzjonijiet oħra tan-negozju” u l-“applikazzjoni ta’ kondizzjonijiet differenti għal transazzjonijiet ekwivalenti ma partijiet oħra, li b’hekk jiġu mqiegħda fi żvantaġġ kompetittiv”. Issa, mill-punti 49 sa 58 iktar ’il fuq jirriżulta li, f’dan il-każ, il-ftehim kellhom l-għan, minn naħa, li jiffissaw il-prezzijiet tax-xiri u l-bejgħ tal-bitum u, min-naħa l-oħra, li jagħtu tnaqqis preferenzjali lill-membri tal-W5. Għalhekk, in-natura stess ta’ dawn il-ftehim hija biżżejjed sabiex jitqies li dawn kellhom bħala għan il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni.
L-argument tar-rikorrenti li jgħid li dawn il-ftehim kienu intiżi sabiex tinkiseb stabbiltà fil-prezzijiet tax-xiri ma huwiex biżżejjed sabiex jikkontesta din il-konklużjoni. Fil-fatt, għandu jitfakkar li dawn il-ftehim għandhom jiġu eżaminati kollha kemm huma u li, fi kwalunkwe każ, it-tfittxija ta’ stabbiltà tal-prezzijiet ma hijiex differenti mill-iffissar tal-prezzijiet tax-xiri (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, Archer Daniels Midland vs Il-Kummissjoni,
T-329/01, Ġabra p. II-3255
, punt 197).
Il-Qorti Ġenerali tqis li minn dak premess jirriżulta li l-Kummissjoni stabbilixxiet kif meħtieġ mil-liġi li l-aġir tal-membri tal-W5 u tal-fornituri kellu għan antikompetittiv.
4. Fuq it-tielet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq ir-rifjut tal-Kummissjoni li tapplika d-dispożizzjonijet tal-Artikolu 81(3) KE u l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali
a) L-argumenti tal-partijiet
Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni wettqet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta kkunsidrat li l-fatt li l-W5 jinnegozjaw tnaqqis b’mod kollettiv ma setax jiġi kklassifikat bħala “xiri kollettiv” fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(3) KE, liema xiri huwa awtorizzat bl-Avviż [Linji gwida] dwar kemm għandu japplika l-Artikolu 81 [KE] għal ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali (
ĠU 2001, C 3, p. 2
, iktar ’il quddiem il-“Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali”).
Qabelxejn hija tenfasizza li, fid-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni evalwat l-aġir tagħha biss fir-rigward tal-Artikolu 81(3) KE u mhux fir-rigward tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali, lil liema hija tat, fi kwalunkwe każ, interpretazzjoni restrittiva wisq. Dawn il-Linji gwida madankollu japplikaw għaliha, peress li huma jikkonċernaw l-aġir tax-xerrejja fis-suq tagħhom tal-bejgħ u peress li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-W5 kienu ddeterminaw il-prezz gross flimkien mal-fornituri. F’dan il-każ, il-W5 għaldaqstant kienu implementaw prattika miftiehma ddestinata għall-kisba ta’ prezzijiet tax-xiri iktar vantaġġużi, fl-interess tal-konsumatur finali, ekwivalenti għal organizzazzjoni tax-xiri konġunt.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni wettqet għadd ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni fl-analiżi tal-aġir tagħha fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(3) KE. Għaldaqstant, il-Kummissjoni qabelxejn wettqet żball parallel bejn il-kunċetti ta’ xiri konġunt u ta’ bejgħ konġunt, għaliex huwa biss tal-aħħar li huwa pprojbit bl-Artikolu 81 KE. Barra minn hekk, skont ir-rikorrenti, kienet il-Kummissjoni li kellha twettaq analiżi tas-saħħa fis-suq tal-kostrutturi l-kbar, sabiex jiġi eżaminat jekk huma setgħux effettivament jirrestrinġu l-kompetizzjoni, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-fatt li l-kostrutturi ż-żgħar, b’mod konsistenti, irnexxielhom jiksbu tnaqqis ikbar minn dak mogħti lill-W5.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkonstesta l-premessa 157 tad-deċiżjoni kkontestata, fejn il-Kummissjoni indikat li, b’mod individwali, il-membri tal-W5 mhux bilfors xtraw kwantitajiet ikbar minn dawk mixtrija minn kostruttur żgħir. Fil-fatt hija tqis li din l-affermazzjoni ma hija bbażata fuq ebda prova, peress li l-Kummissjoni ma talbitx lill-kostrutturi żgħar għal data dwar ix-xiri tagħhom, u li għalhekk din hija sempliċi ipoteżi. Fi kwalunkwe każ, fornitur jista’ jagħti tnaqqis ikbar lil kumpannija li tixtri volumi iżgħar għal raġunijiet kummerċjali partikolari, b’mod partikolari meta l-potenzjal tax-xiri ta’ din il-kumpannija huwa kbir. Bl-istess mod, il-fatt li n-negozjar tal-W5 mal-fornituri kien biss jiffissa tnaqqis kollettiv minimu, li seta’ jiżdied b’mod individwali iktar tard, juri li l-aġir tal-W5 huwa konformi mal-liġi tal-kompetizzjoni.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti tikkontesta l-premessa 313 tad-deċiżjoni kkontestata, fejn il-Kummissjoni ssostni li l-kostrutturi l-kbar irrestrinġew il-kompetizzjoni bejniethom, peress li kull kostruttur kbir kien qiegħed jinnegozja b’mod bilaterali l-ammont tat-tnaqqis tiegħu mal-fornitur. Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Settembru 2000, Pavlov
et
,
C-180/98 sa C-184/98, Ġabra p. I-6451
, punti 92
et seq
), leġiżlazzjoni li tipproduċi effett restrittiv biss fir-rigward ta’ fattur wieħed tal-ispiża, liema fattur huwa, barra minn hekk, ta’ ftit importanza, ma tikkawżax restrizzjoni kunsiderevoli tal-kompetizzjoni. Issa, f’dan il-każ, ir-rikorrenti tfakkar li l-bitum jirrappreżenta biss 1.5 % tal-ispejjeż totali għal kumpannija tal-kostruzzjoni tat-toroq.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Preliminarjament, il-Qorti Ġenerali tfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li huma l-impriżi li jitolbu l-benefiċċju ta’ eżenzjoni taħt l-Artikolu 81(3) KE li għandhom jistabbilixxu, abbażi ta’ provi dokumentali, in-natura ġusitifikata ta’ eżenzjoni. F’din il-perspettiva, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata li ma pproponietx soluzzjonijiet oħra u li lanqas ma indikat dak li hija qieset li jiġġustifika l-għoti ta’ eżenzjoni (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Jannar 1984, VBVB u VBBB vs Il-Kummissjoni,
43/82 u 63/82, Ġabra p. 19
, punt 52, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2003, Atlantic Container Line
et
vs Il-Kummissjoni,
T-191/98, T-212/98 sa T-214/98, Ġabra p. II-3275
, punt 220). Hija biss il-Kummissjoni, taħt l-obbligu tagħha ta’ motivazzjoni, li għandha ssemmi l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi u l-kunsiderazzjonijiet li wassluha tieħu deċiżjoni li tiċħad it-talba għal eżenzjoni, mingħajr ma r-rikorrenti tkun tista’ teżiġi li hija tiddiskuti l-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi li hija qajmet matul il-proċedura amministrattiva (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Frar 1995, SPO
et
vs Il-Kummissjoni,
T-29/92, Ġabra p. II-289
, punti 262 u 263). Minn dan isegwi li hija r-rikorrenti li għandha tistabbilixxi li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi jew ta’ fatt meta rrifjutat li tagħtiha eżenzjoni abbażi tal-Artikolu 81(3) KE.
F’dan il-każ, il-Kummissjoni esponiet, fil-premessi 162 sa 168 tad-deċiżjoni kkontestata, ir-raġunijiet għalfejn hija kienet tikkunsidra li l-parteċipazzjoni tal-W5 fil-ftehim ma kinitx tikkostitwixxi xiri kollettiv fis-sens tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali. B’hekk, il-Kummissjoni tfakkar, fil-premessa 163 tad-deċiżjoni kkontestata, li dawn id-dispożizzjonijiet ma għandhomx l-għan li jawtorizzaw il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali b’mod ġenerali, iżda jesponu l-prinċipji li jippermettu li dawn jiġu evalwati fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81 KE, peress li tali ftehim jistgħu joħolqu problemi ta’ kompetizzjoni. F’dan il-każ, fil-premessa 165 tad-deċiżjoni kkontestata hija tippreċiża li l-ftehim inkwistjoni kellhom bħala għan ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni u kellhom konsegwenzi fuq impriżi li ma pparteċipawx fihom (iffissar tal-prezzijiet għall-kostrutturi kollha fil-Pajjiżi l-Baxxi u determinazzjoni tal-limiti tat-tnaqqis għall-kostrutturi ż-żgħar). Barra minn hekk, u fi kwalunkwe każ, hekk kif huwa ġustament indikat mill-Kummissjoni fil-premessa 166 tad-deċiżjoni kkontestata, il-W5 ma wettqux xiri waqt in-negozjati mal-fornituri, li kellhom biss l-għan li jiffissaw prezzijiet u tnaqqis, aġir li l-punt 124 tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali jikklassifika bħala akkordju moħbi. Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li l-W5 ikkonkludew il-ftehim tagħhom ma’ grupp ta’ bejjiegħa li wkoll adottaw aġir kollużiv. Fl-aħħar nett, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(3) KE, fi kwalunkwe każ ma humiex applikabbli peress li, skont il-punt 133 tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali, il-ftehim tax-xiri ma jistgħux jiġu eżentati jekk huma jimponu restrizzjonijiet li ma humiex indispensabbli għall-benefiċċji ekonomiċi miġjuba bil-ftehim. Fil-fatt, f’dan il-każ, il-ftehim inkwistjoni kienu jimponu restrizzjonijiet fuq il-kostrutturi ż-żgħar taħt forma ta’ tnaqqis limitat, liema restrizzjonijiet kienu jikkonċernaw lil terzi u ma kinux indispensabbli għat-twettiq tal-profitti ekonomiċi mixtieqa.
Kuntrarjament għal dak li tafferma r-rikorrenti, minn dak premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma llimitatx ruħha għal evalwazzjoni tal-aġir tagħha fir-rigward tal-Artikolu 81(3) KE biss, iżda hija ħadet ukoll inkunsiderazzjoni l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkunsidra li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi meta qieset li l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali ma kienu jawtorizzaw ebda aġir partikolari, iżda kienu jesponu l-prinċipji li jiggwidaw l-evalwazzjoni ta’ tali ftehim fir-rigward tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81 KE. Madankollu, mill-punt 1 tagħhom jirriżulta b’mod ċar li huma għandhom l-għan li jesponu “l-prinċipji għall-kunsiderazzjoni ta’ ftehim ta’ koperazzjoni orizzontali taħt l-Artikolu 81 [KE]”. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ liġi dwar dan il-punt.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi meta assimilat ix-xiri konġunt mal-bejgħ konġunt, filwaqt li huwa dan tal-aħħar li huwa pprojbit bil-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali. Għaldaqstant, fil-premessa 159 tad-deċiżjoni kkontestata, hija żiedet kundizzjoni li timponi lix-xerrejja sabiex jadottaw aġir awtonomu fis-suq, filwaqt li l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali ma kinux jimponu tali kundizzjoni. Madankollu, jirriżulta mill-premessa 159 tad-deċiżjoni kkontestata, dwar l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(1) KE, u mhux tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(3) KE, li l-Kummissjoni llimitat ruħha li tirrispondi għall-argument, imqajjem minn xi impriżi matul il-proċedura amministrattiva, dwar il-partikolaritajiet tas-suq Olandiż u li hija ma kellhiex l-intenzjoni li tinterpreta l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali. Għaldaqstant, dan l-argument għandu jiġi miċħud.
Ir-rikorrenti tikkritika wkoll lill-Kummissjoni li ma wettqitx analiżi tas-saħħa fis-suq tal-membri tal-W5 sabiex jiġi determinat jekk huma setgħux effettivament jirrestrinġu l-kompetizzjoni. Madankollu, il-Kummissjoni tqis ġustament li hija ma kinitx marbuta twettaq tali analiżi, peress li dan ma kienx ftehim ta’ kooperazzjoni li permezz tiegħu x-xerrejja kellhom l-intenzjoni li jikkumpensaw għall-bejjiegħa, iżda huwa akkordju kollettiv dwar il-prezzijiet bejn żewġ gruppi. Barra minn hekk, mill-premessa 24 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, b’mod preliminari, hija ppreċiżat li fl-2002 il-membri tal-W5 kellhom 36 mill-51 impjant ta’ taħlit tal-asfalt eżistenti fil-Pajjiżi l-Baxxi, jiġifieri iktar minn 70 % tagħhom. Barra minn hekk, għandu jiġi indikat li, skont id-dispożizzjonijiet tal-punt 18 tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali, ma huwiex neċessarju li jiġu eżaminati l-effetti reali, fuq il-kompetizzjoni u fuq is-suq, tal-ftehim li għandhom l-għan li jirrestrinġu l-kompetizzjoni permezz tal-iffissar tal-prezzijiet, permezz tal-limitazzjoni tal-produzzjoni jew inkella permezz tat-tqassim tas-swieq jew tal-klijenti, peress li dawn il-ftehim huma preżunti li joħolqu effetti negattivi fuq is-suq. Peress li l-Kummissjoni kkunsidrat li l-ftehim inkwistjoni kienu min-natura tagħhom intiżi sabiex jirrestrinġu l-kompetizzjoni (premessa 165 tad-deċiżjoni kkontestata), b’hekk, hija ma kellhiex twettaq evalwazzjoni approfondita tas-saħħa fis-suq tal-membri tal-W5.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ fatt meta, mingħajr ebda prova, sostniet li, b’mod individwali, il-membri tal-W5 mhux neċessarjament kienu jixtru kwantitajiet ikbar minn dawk mixtrija minn kostruttur żgħir. Madankollu, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq għadd ta’ provi sabiex tikkunsidra li t-tnaqqis li minnu kienu jibbenefikaw il-W5 ma kienx marbut mal-volum tax-xiri tal-membri u li t-tnaqqis partikolari li minnu huma kienu jibbenefikaw kien maħsub sabiex jagħmel ħsara lill-kostrutturi l-oħra (ara l-punti 50 u 51 iktar ’il fuq). Barra minn hekk, il-fatt li kull membru tal-W5 kien jipprova jikseb tnaqqis addizzjonali skont il-kwantitajiet mixtrija jikkostitwixxi ħjiel addizzjonali li t-tnaqqis kollettiv ma kienx marbut mal-volum tax-xiri tal-W5.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti tikkontesta l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-ftehim kellhom l-għan li jirrestrinġu l-kompetizzjoni (premessi 166 u 313 tad-deċiżjoni kkontestata). Hija tqis li dawn il-ftehim, minn naħa, ma rrestrinġewx il-kompetizzjoni bejn il-membri tal-W5 u, min-naħa l-oħra, ma llimitawx il-kompetizzjoni bejn il-kostrutturi kollha, peress li l-bitum jirrappreżenta biss 1.5 % tal-ispejjeż totali ta’ dawn l-impriżi. Madankollu, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li, meta ffissaw b’mod konġunt mal-fornituri, li kienu jkopru 80 % tas-suq, il-prezz gross u t-tnaqqis għax-xiri futur kollu tagħhom, il-membri tal-W5 illimitaw il-kompetizzjoni li setgħet teżisti bejniethom. Barra minn hekk, minkejja li huwa veru li l-Qorti tal-Ġustizzja setgħet tikkunsidra, fil-każ partikolari ta’ leġiżlazzjoni li tistabbilixxi affiljazzjoni obbligatorja għal skema ta’ rtirar addizzjonali, li dan ma kienx jaffettwa l-kompetizzjoni (sentenza Pavlov
et
, punt 120 iktar ’il fuq, punt 95), diġà ġie stabbilit b’mod korrett mill-Kummissjoni, għal finijiet ta’ kompletezza, li, f’dan il-każ, it-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 kellu impatt fuq il-kompetizzjoni fis-settur tal-kostruzzjoni tat-toroq, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-mekkaniżmu tas-sejħiet għal offerti eżistenti fis-settur tal-kostruzzjoni tat-toroq (ara l-punti 69 sa 73 iktar ’il fuq).
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqet ebda żball ta’ liġi jew ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta rrifjutat li tikkunsidra li l-parteċipazzjoni tal-W5 fil-ftehim kienet tikkostitwixxi “xiri kollettiv” fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(1) KE, li huma awtorizzati permezz tal-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali.
5. Fuq il-ħames żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq id-definizzjoni ineżatta tas-suq inkwistjoni u tal-evalwazzjoni żbaljata tal-pożizzjoni tal-kostrutturi l-kbar fis-suq
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta ddefinixxiet b’mod ristrettiv wisq is-suq inkwistjoni sabiex tevalwa l-pożizzjoni tal-W5. Għalhekk, billi segwiet il-perspettiva sostnuta mill-fornituri, il-Kummissjoni llimitat l-evalwazzjoni tagħha tas-suq inkwistjoni bl-għan waħdieni li turi li l-kostrutturi l-kbar kellhom sehem mis-suq ta’ 49.5 % min-naħa tax-xiri (premessa 29 tad-deċiżjoni kkontestata). Ir-rikorrenti tfakkar li l-oġġezzjonijiet ifformulati kontra d-definizzjoni tas-suq adottata mill-Kummissjoni ma jistgħux ikollhom dimensjoni awtonoma meta mqabbla ma’ dawk li jirrigwardaw il-preġudizzju lill-kompetizzjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-16 ta’ Diċembru 2003, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied u Technische Unie vs Il-Kummissjoni,
T-5/00 u T-6/00, Ġabra p.II-5761
, punt 123).
Għalhekk, fl-ewwel lok, hija tqis li l-Kummissjoni ma pprovdietx raġunijiet suffiċjenti li jippermettu li l-bitum industrijali jiġi eskluż mis-suq inkwistjoni, b’mod partikolari billi ma indikatx li ma kienet teżisti ebda offerta alternattiva rilevanti.
Fit-tieni lok, hija tikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tillimita ġeografikament is-suq inkwistjoni għall-Pajjiżi l-Baxxi. Fil-fatt, hija Kuwait Petroleum biss li matul il-perijodu li fih seħħ il-ksur kienet għadha tipproduċi l-bitum fil-Pajjiżi l-Baxxi, filwaqt li l-fornituri l-oħra kienu jimpurtaw il-bitum mibjugħ fil-Pajjiżi l-Baxxi mill-Belġju u mill-Ġermanja u kellhom organizzazzjoni tal-bejgħ strutturata fil-Benelux. B’hekk, il-Kummissjoni injorat ħjiel ċari li jistabbilixxu l-eżistenza ta’ prattika miftiehma transkonfinali bejn il-fornituri. Bl-istess mod, hija warrbet mingħajr raġuni l-affermazzjonijiet konkordanti ta’ għadd ta’ kostruttri kbar, li jgħidu li s-suq Olandiż tal-bitum kien ġie iżolat mis-swieq l-oħra mill-fornituri, li kienu jxekkluhom milli jiksbu l-provvisti tagħhom minn barra l-pajjiż (premessa 174 tad-deċiżjoni kkontestata). Madankollu, li kieku l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-Belġju jew il-parti tal-Punent tal-Ġermanja fid-definizzjoni tagħha tas-suq inkwistjoni, il-parti tas-suq miżmuma mill-W5 kienet tkun inqas minn 15 %. Issa, il-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali jindikaw li, fil-każ ta’ xiri konġunt minn għadd ta’ impriżi, dawn ma jkollhomx saħħa fis-suq peress li l-partijiet kumulati tagħhom mis-suq huma inqas minn 15 %.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE, il-Kummissjoni għandha tiddetermina jekk il-prattika miftiehma inkwistjoni tistax teffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri u għandhiex bħala għan jew effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni. Il-partijiet jopponu dwar il-kwistjoni tal-portata ta’ dan l-obbligu tal-Kummissjoni u fuq id-definizzjoni tas-suq inkwistjoni adottata mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata.
Skont il-ġursiprudenza, id-definizzjoni tas-suq rilevanti, fil-kuntest tal-applikazzjoni tal-Artikolu 81(1) KE għandha l-għan biss li tiddetermina jekk il-ftehim inkwistjoni jistax jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u għandux bħala għan jew effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni (Digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Frar 2006, Adriatica di Navigazione vs Il-Kummissjoni, C-111/04 P, punt 31 u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Mengozzi għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Lulju 2009, Archer Daniels Midland vs Il-Kummissjoni,
C-511/06 P, Ġabra p. I-5843, I-5848
, punti 196 u 197).
Barra minn hekk, hekk kif il-Qorti Ġenerali ppreċiżat diġà fil-ġurisprudenza tagħha, l-obbligu li jiġu ddefiniti l-limiti tas-suq inkwistjoni f’deċiżjoni adottata b’applikazzjoni tal-Artikolu 81 KE ma huwiex assolut, iżda l-Kummissjoni hija meħtieġa twettqu biss meta, mingħajr tali definizzjoni tal-limiti, ma jkunx possibbli li jiġi stabbilit jekk l-akkordju inkwistjoni jistax jaffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri u jekk għandux bħala għan jew bħala effett il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Lulju 2000, Volkswagen vs Il-Kummissjoni,
T-62/98, Ġabra p. II-2707
, punt 230; tat-8 ta’ Lulju 2004, Mannesmannröhren-Werke vs Il-Kummissjoni,
T-44/00, Ġabra p. II-2223
, punt 132, u tal-25 ta’ Ottubru 2005, Groupe Danone vs Il-Kummissjoni,
T-38/02, Ġabra p. II-4407
, punt 99).
Id-definizzjoni tas-suq rilevanti hija meħtieġa sabiex jiġi vverifikat jekk, f’sitwazzjoni partikolari, il-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 81(3)(b) KE sabiex tiġi ddikjarata l-inapplikabbiltà tal-Artikolu 81(1) hijiex sodisfatta [f’dan is-sens, ara l-att [komunikazzjoni] tal-Kummissjoni dwar id-definizzjoni tas-suq rilevanti għall-għanijiet tal-liġi dwar il-kompetizzjoni tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 155) u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Marzu 2003, CMA CGM
et
vs Il-Kummissjoni, (
T-213/00, Ġabra p. II-913
, punt 226], filwaqt li din ma hijiex meħtieġa sabiex jiġi vverifikat jekk it-tliet kundizzjonijiet l-oħra previsti fl-Artikolu 81(3) KE humiex sodisfatti (sentenza CMA CGM
et
vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 226).
F’dan il-każ, minn naħa għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni ġustament irrifjutat li tapplika d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(3) KE u b’mod partikolari dawk tal-Artikolu 81(3)(b) KE (punti 122 sa 130 iktar ’il fuq). Min-naħa l-oħra, minkejja li r-rikorrenti ssostni li d-definizzjoni żbaljata tas-suq inkwistjoni adottata mill-Kummissjoni kellha impatt fuq l-evalwazzjoni tas-saħħa fis-suq tal-membri tal-W5, li fir-realtà kienet ħafna inqas sostanzjali minn dik li ġiet attribwita lilhom, madankollu hija ma tikkontestax li l-ftehim inkwistjoni setgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri u kellhom bħala għan, tal-inqas, l-istabbiltà tal-prezzijiet tax-xiri, li, hekk kif intwera (ara l-punti 113 sa 115 iktar ’il fuq), f’dan il-każ kellha l-konsegwenza ta’ prevenzjoni, restrizzjoni u distorsjoni tal-kompetizzjoni fi ħdan is-suq komuni. Konsegwentement, billi l-applikazzjoni li l-Kummissjoni għamlet tal-Artikolu 81 KE f’dan il-każ ma ħtiġitx definizzjoni minn qabel tas-suq rilevanti, din setgħet tillimita ruħha li tagħmel referenza għall-prodott ikkonċernat bl-akkordju kif ukoll għat-territorju intiż.
Ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li ma pprovdietx raġunijiet suffiċjenti sabiex il-bitum industrijali jiġi eskluż mis-suq inkwistjoni, b’mod partikolari billi ma indikatx li ma kinitx teżisti offerta alternattiva rilevanti. B’teħid inkunsiderazzjoni tan-nuqqas tal-obbligu tal-Kummissjoni li tiddefinixxi s-suq, ebda ksur tal-obbligu ta’ motivazzjoni ma jista’ jiġi kkonstatat dwar dan il-punt (sentenza Groupe Danone vs Il-Kummissjoni, punt 137 iktar ’il fuq, punt 99).
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni bi żball illimitat id-definizzjoni ġeografika tas-suq inkwistjoni għall-Pajjiżi l-Baxxi, minkejja li impriża petrolifera waħda biss kienet tipproduċi l-bitum fit-territorju tal-Pajjiżi l-Baxxi, minkejja li l-fornituri l-oħra kienu jimpurtaw il-bitum tagħhom mill-Ġermanja jew mill-Belġju u minkejja li wħud fosthom kellhom organizzazzjoni tal-bejgħ għall-Benelux. Madankollu, mill-premessi 27 u 28 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni dawn l-elementi fattwali u li madankollu hija indikat li l-kummerċjalizzazzjoni tal-bitum kienet issir fuq livell purament nazzjonali, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-eżiġenzi kwalitattivi nazzjonali, tal-mekkaniżmu tal-ġestjoni tar-riskji u tal-istruttura ta’ sjieda tal-impjanti tat-taħlit tal-asfalt.
Barra minn hekk, il-ħjiel imsemmija mir-rikorrenti sabiex tissostanzja t-teżi tal-eżistenza ta’ akkordju fil-Belġju ma jidhirx li huma, huma waħedhom, biżżejjed sabiex jintwera li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ liġi fid-definizzjoni tas-suq inkwistjoni. Fi kwalunkwe każ, dawn il-ħjiel ittieħdu inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata. Dawn huma, minn naħa, rendikont miktub bl-idejn, magħmul minn Kuwait Petroleum, ta’ prattika miftiehma bejn il-fornituri (Nynas, Klöckner, SNV, BP, Smid & Hollander u Kuwait Petroleum), tal-4 ta’ Marzu 1994, li jsemmi l-ħtieġa li “l-livell tal-prezz fil-Belġju jogħla”. Min-naħa l-oħra, hemm dokumenti li jsemmu li SNV għandha organizzazzjoni strutturata tal-bejgħ fil-livell tal-Benelux, b’maniġer wieħed biss inkarigat mill-kummerċjalizzazzjoni tal-bitum għall-Benelux mill-1993 sal-1998, l-istess bħal ExxonMobil, li l-organizzazzjonijiet tal-bejgħ tagħha kienu amministrati mill-istess persuni fil-Pajjiżi l-Baxxi u fil-Belġju.
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni la wettqet żball ta’ liġi u lanqas żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta ddefinixxiet is-suq inkwistjoni.
6. Fuq il-ħames żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq l-assenza ta’ effetti indiretti fuq is-suq downstream tal-kostruzzjoni tat-toroq
a) L-argumenti tal-partijiet
Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni wettqet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta qieset li l-ftehim inkwistjoni kellhom effetti indiretti fuq is-suq downstream tal-kostruzzjoni tat-toroq. Hija tfakkar li l-ispejjeż tax-xiri tal-bitum jikkostitwixxu biss parti minima mid-dħul mill-bejgħ tal-impriżi tal-kostruzzjoni tat-toroq fil-Pajjiżi l-Baxxi, ħlief fil-każijiet rari ta’ proġetti li jinvolvu biss il-kunsinna ta’ kwanititajiet kbar ħafna ta’ asfalt (inqas minn 10 % tal-proġetti), li għalihom il-kostrutturi kapaċi, fi kwalunkwe każ, jinnegożjaw tnaqqis addizzjonali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni naqset milli tissostanzja, permezz tal-kalkoli, l-affermazzjoni tagħha li tgħid li differenza minima fil-prezz tax-xiri tal-bitum setgħet tikkostitwixxi element determinanti fil-ksib tal-kuntratti pubbliċi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma stabbilixxietx li l-livell tal-prezz gross fil-Pajjiżi l-Baxxi kien iktar għoli minn dak barra mill-pajjiż. Id-data dwar l-iżvilupp tal-prezzijiet f’għadd ta’ pajjiżi, fil-fatt, ġiet eliminata mill-verżjoni mhux kunfidenzjali tad-dokumenti tal-fornituri u għadd ta’ dokumenti juru li fil-fatt, il-livell tal-prezzijiet fil-Pajjiżi l-Baxxi kien paragunabbli ma’ dak tal-pajjiżi ġirien.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Qabelxejn, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni ma tatx prova li l-prezz tal-bitum, li jirrappreżenta biss parti negliġibbli mill-ispejjeż ta’ proġett tat-toroq, jista’ jkollu impatt fuq il-kompetizzjoni billi jikkawża effetti indiretti fuq is-suq downstream tal-kostruzzjoni tat-toroq. Madankollu, għandu jitfakkar, b’mod konformi mal-punti 74 sa 79 u 110 sa 115 iktar ’il fuq, li l-ftehim kellhom bħala għan il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni jew id-distorsjoni tal-kompetizzjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni ma kinitx obbligata turi l-effetti antikompetittivi konkreti tal-imsemmija ftehim.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li ma stabbilixxietx b’mod suffiċjenti li l-livell tal-prezz gross fil-Pajjiżi l-Baxxi kien ogħla minn dak applikat fil-pajjiżi ġirien matul il-perijodu li fih seħħ il-ksur. Madankollu, mid-deċiżjoni kontestata (premessa 174) jirriżulta li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq għadd ta’ dokumenti maqbuda matul il-verifiki tagħha, fosthom nota interna ta’ SNV tad-9 ta’ Frar 1995, li ssemmi ċerti differenzi fil-prezz bejn il-Pajjiżi l-Baxxi u l-pajjiżi ġirien li, mal-ewwel daqqa t’għajn, ma kinux ġustifikabbli, kif ukoll fuq id-dikjarazzjoni ta’ Kuwait Petroleum tad-9 ta’ Ottubru 2003, li wkoll issemmi differenza fil-prezz bejn il-Pajjiżi l-Baxxi u l-ġirien tagħha. Il-Kummissjoni bbażat ruħha wkoll fuq noti maqbuda minn ġol-bini tar-rikorrenti, dwar konsultazzjonijiet li seħħew fit-12 ta’ April 2000 u d-29 ta’ Jannar 2002. Għas-sena 2000, dawn in-noti jsemmu li l-livell tal-prezzijiet netti fil-Pajjiżi l-Baxxi kien ta’ NGL 25 iktar minn dak tal-prezzijiet fil-Belġju (premessa 111 tad-deċiżjoni kkontestata). Bl-istess mod, għas-sena 2002, dawn in-noti juru li l-prezz nett fil-Pajjiżi l-Baxxi kien ta’ EUR 183 kontra l-EUR 162 fil-Ġermanja u fil-Belġju u EUR 158 fi Franza (premessa 123 tad-deċiżjoni kkontestata). Dawn il-provi konsistenti jidhru li huma biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li l-livell tal-prezz gross fil-Pajjiżi l-Baxxi kien iktar għoli milli fil-pajjiżi ġirien.
Barra minn hekk, minkejja li r-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li tat natura kunfidenzjali lid-data dwar l-iżviluppi tal-prezzijiet f’għadd ta’ pajjiżi li kienu joriġinaw mill-fornituri, għandu jiġi enfasizzat li, billi ebda prattika antikompetittiva ma ġiet stabbilita fil-pajjiżi ġirien, il-fornituri kellhom dritt jikklassifikaw l-informazzjoni dwar il-prezzijiet applikati f’dawn il-pajjiżi bħala sigriet tal-kummerċ.
Minn dak premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta qieset li l-ftehim inkwistjoni kellhom effetti indiretti fuq is-suq downstream tal-kostruzzjoni tat-toroq.
Konsegwentement, l-argumenti kollha tar-rikorrenti li jsemmu żbalji ta’ liġi mwettqa mill-Kummissjoni fid-deċiżjoni kkontestata, imqajma insostenn tat-talbiet għall-annullament ta’ din tal-aħħar, għandhom jiġu miċħuda.
D –
Fuq il-ksur tal-forom proċedurali sostanzjali u tad-drittijiet tad-difiża
1. L-argumenti tal-partijiet
It-tielet u l-aħħar motiv imqajjem mir-rikorrenti insostenn tat-talbiet tagħha għal annullament huwa bbażat fuq il-ksur tal-forom proċedurali sostanzjali u tad-drittijiet tad-difiża mill-Kumissjoni, li ma għadditilhiex it-tweġibiet kollha tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet.
Ir-rikorrenti tqis li s-sempliċi trasmissjoni tas-siltiet ta’ tweġibiet li fuqhom il-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li tibbaża ruħha b’mod espress fid-deċiżjoni tagħha, f’dan ir-rigward hija insuffiċjenti. Hija tqis li l-komunikazzjoni tat-tweġibiet kollha kienet partikolarment neċessarja, minħabba n-natura orizzontali u vertikali tal-akkordju u tax-xaqliba li l-Kummissjoni ħadet favur il-fornituri. Fl-aħħar nett, hija tenfasizza li ma hijiex biss il-Kummissjoni li għandha tiddetermina t-tweġibiet għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li għalihom għandu jingħata l-aċċess.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Mill-proċess jirriżulta li, fl-24 ta’ Mejju 2006, il-Kummissjoni għaddiet lir-rikorrenti l-estratti tat-tweġibiet tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li fuqhom hija kellha l-intenzjoni li tibbaża ruħha bħala provi fid-deċiżjoni kkontestata. Fit-12 ta’ Ġunju 2006 ir-rikorrenti fformulat xi osservazzjonijiet dwar dawn id-dokumenti u talbet l-aċċess għat-tweġibiet kollha tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, iżda l-Kummissjoni ma laqgħetx din it-talba.
a) Prinċipji ġenerali dwar l-aċċess għal dokumenti sussegwenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijet
L-Artikolu 27(2) tar-Regolament Nru 1/2003 jipprovdi:
“Id-dritt tad-difiża tal-partijiet konċernati ħa jkunu rispettati kompletament fil-proċeduri. Huma ħa jkunu intitolati li jkollhom aċċess lil file tal-Kummissjoni, suġġett għall-interess leġitimu ta’ l-impriża fil-prottezzjoni tas-sigrieti tal-kummerċ. Id-dritt għal aċċess għal file mhux ser jiġi estiż għal informazzjoni kunfidenżjali u dokumenti interni tal-Kummissjoni jew ta’ l-awtoritajiet tal-kompetizzjoni ta’ l-Istati Membri.”
Fil-komunikazzjoni dwar ir-regoli tal-aċċess għall-fajl tal-Kummissjoni fil-kawżi taħt l-Artikoli 81 [KE] u 82 [KE], l-Artikoli 53, 54 u 57 tal-Ftehim ŻEE u r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 139/2004 (
ĠU 2005, C 325, p. 7
), fil-punt 8 l-Kummissjoni tiddefinixxi l-“fajl tal-Kummissjoni” bħala “id-dokumenti kollha miksuba, prodotti u/jew miġbura mid-direttorat ġenerali tal-kompetizzjoni tal-Kummissjoni meta ssir l-investigazzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. Fil-punt 27 ta’ din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni tispeċifika li ġej :
“L-aċċess għall-fajl jingħata fuq talba u normalment darba biss, wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni lill-partijiet, sabiex jiġi osservat il-prinċipju ta’ opportunitajiet ugwali għall-partijiet u sabiex jiġu protetti d-drittijiet tad-difiża. Bħala regola ġenerali, il-partijiet għaldaqstant ma għandhomx aċċess għat-tweġibiet tal-partijiet l-oħra għall-oġġezzjonijiet ifformulati mill-Kummissjoni.
Madankollu, parti jkollha aċċess għad-dokumenti rċevuti wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet fil-fażijiet ulterjuri tal-proċedura amministrattiva, meta dawn id-dokumenti jistgħu jikkostitwixxu provi ġodda, li jinkriminaw jew li jiskaġunaw, relattivi għall-allegazzjonijiet ifformulati fir-rigward ta’ din il-parti fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tal-Kummissjoni. Dan huwa partikolarment il-każ meta l-Kummissjoni jkollha l-intenzjoni li tibbaża ruħha fuq provi ġodda.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Hija ġurisprudenza stabbilita li, ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża, f’kull proċedura li tista’ twassal għal sanzjonijet, b’mod partikolari għal multi jew għal pagamenti ta’ penalità, jikkostitwixxi prinċipju fundamentali tal-Unjoni, li għandu jiġi osservat, anki jekk din tkun proċedura ta’ natura amministrattiva (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Frar 1979, Hoffman-LaRoche vs Il-Kummissjoni,
85/76, Ġabra p. I-461
, punt 9, u tat-2 ta’ Ottubru 2003, ARBED vs Il-Kummissjoni,
C-176/99 P, Ġabra p. I-10687
, punt 19). F’dan ir-rigward, ir-Regolament Nru 1/2003 jipprevedi li lill-partijiet tintbagħtilhom dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li b’mod ċar għandha tindika l-elementi essenzjali kollha li fuqhom il-Kummissjoni tibbaża ruħha f’dan l-istadju tal-proċedura. Tali dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tikkostitwixxi l-garanzija proċedurali li turi l-prinċipju fundamentali tad-dritt tal-Unjoni li jeżiġi r-rispett tad-drittijiet tad-difiża f’kull proċedura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Settembru 2009, Papierfabrik August Koehler
et
vs Il-Kummissjoni,
C-322/07 P, C-327/07 P u C-338/07 P, Ġabra p. I-7191
, punti 34 u 35).
Għandu jitfakkar li l-aċċess għall-fajl, fil-kawżi tal-kompetizzjoni huwa b’mod partikolari intiż sabiex jippermetti lid-destinatarji ta’ dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jieħdu konjizzjoni tal-provi li jinsabu fil-fajl tal-Kummissjoni, bil-għan li dawn ikunu jistgħu jesprimu ruħhom b’mod utli dwar il-konklużjonijiet li l-Kummissjoni tkun waslet għalihom, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet tagħha, abbażi ta’ dawn l-elementi. L-aċċess għall-fajl huwa wieħed mill-garanziji proċedurali intiżi sabiex jipproteġu d-drittijiet tad-difiża u intiżi sabiex jassiguraw, b’mod partikolari, l-eżerċizzju effettiv tad-dritt għal smigħ (ara s-sentenza Atlantic Container Line
et
vs Il-Kummissjoni, punt 122 iktar ’il fuq, punt 334, u l-ġurisprudenza ċċitata). Id-dritt ta’ aċċess għall-fajl jimplika li l-Kummissjoni għandha tagħti lill-impriża kkonċernata l-possibbiltà li twettaq eżami tad-dokumenti kollha li jinsabu fil-fajl tal-investigazzjoni li jistgħu jkunu rilevanti għad-difiża tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ Ottubru 2003, Corus UK vs Il-Kummissjoni,
C-199/99 P, Ġabra p. I-11177
, punt 125, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-29 ta’ Ġunju 1995, Solvay vs Il-Kummissjoni,
T-30/91, Ġabra p. II-1775
, punt 81). Dawn jinkludu kemm il-provi li jinkriminaw kif ukoll dawk li jiskaġunaw, bla ħsara għas-sigrieti kummerċjali ta’ impriżi oħra, għad-dokumenti interni tal-Kummissjoni u għal informazzjoni kunfidenzjali oħra (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Hoffmann-La Roche vs Il-Kummissjoni, punt 157 iktar ’il fuq, punti 9 u 11, u tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni,
C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P u C-219/00 P, Ġabra p. I-123
, punt 68).
Skont il-ġurisprudenza, huwa biss fil-bidu tal-fażi kontradittorja amministrattiva li l-impriża kkonċernata tiġi informata, permezz tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, bl-elementi essenzjali kollha li fuqhom il-Kummissjoni tkun qed tibbaża ruħha f’dan l-istadju tal-proċedura. Konsegwentement, it-tweġiba tal-partijiet l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma hijiex inkluża, bħala prinċipju, fid-dokumenti kollha tal-fajl ta’ investigazzjoni li l-partijiet jistgħu jikkonsultaw (sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-30 ta’ Settembru 2009, Hoechst vs Il-Kummissjoni,
T-161/05, Ġabra p. II-3555
, punt 163). Madankollu, jekk il-Kummissjoni jkollha intenzjoni tibbaża ruħha fuq silta minn tweġiba għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jew fuq dokument anness ma’ tali tweġiba sabiex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ ksur fi proċedura għall-applikazzjoni tal-Artikolu 81(1) KE, il-partijiet l-oħra involuti f’din il-proċedura għandhom jitqiegħdu f’pożizzjoni li jesprimu ruħhom dwar tali prova (ara s-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries CBR
et
vs Il-Kummissjoni, imsejħa “Ciments”,
T-25/95, T-26/95, T-30/95 sa T-32/95, T-34/95 sa T-39/95, T-42/95 sa T-46/95, T-48/95, T-50/95 sa T-65/95, T-68/95 sa T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 u T-104/95, Ġabra p. II-491
, punt 386, u tas-27 ta’ Settembru 2006, Avebe vs Il-Kummissjoni,
T-314/01, Ġabra p. II-3085
, punt 50, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza dwar l-aċċess għall-fajl amministrattiv preċedenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, l-assenza ta’ komunikazzjoni ta’ dokument tikkostitwixxi ksur tad-drittijiet tad-difiża biss jekk l-impriża kkonċernata turi, minn naħa, li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq dan id-dokument sabiex issostni l-oġġezzjoni tagħha dwar l-eżistenza ta’ ksur (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Novembru 1983, Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin vs Il-Kummissjoni,
322/81, Ġabra p. 3461
, punti 7 u 9, u Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punt 71) u, min-naħa l-oħra li prova ta’ din l-oġġezzjoni tista’ tingħata biss permezz ta’ referenza għall-imsemmi dokument (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Ottubru 1983, AEG-Telefunken vs Il-Kummissjoni,
107/82, Ġabra p. 3151
, punti 24 sa 30, u Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punt 71; sentenza Solvay vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punt 58). F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja tistabbilixxi distinzjoni bejn id-dokumenti li jinkriminaw u d-dokumenti li jiskaġunaw. Jekk id-dokument ikun wieħed li jinkrimina, hija l-impriża kkonċernata li għandha turi li r-riżultat li waslet għalih il-Kummissjoni kien ikun differenti li kieku dan id-dokument ma kellux jiġi kkunsidrat. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-assenza ta’ komunikazzjoni ta’ dokument li jiskaġuna, l-impriża kkonċernata għandha sempliċement tistabbilixxi li l-assenza ta’ żvelar tiegħu seta’ influwenza, b’detriment għal din tal-aħħar, l-iżvolġiment tal-proċedura u l-kontenut tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punti 73 u 74). Din id-distinzjoni tapplika wkoll għad-dokumenti prodotti wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Settembru 2006, Jungbunzlauer vs Il-Kummissjoni,
T-43/02, Ġabra p. II-3435
, punti 351 sa 359).
Barra minn hekk għandu jiġi ppreċiżat li l-assenza ta’ komunikazzjoni sistematika tat-tweġibiet tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma hijiex kuntrarja għall-prinċipju ta’ rispett tad-drittijiet tad-difiża. Bħalma tfakkar iktar ’il fuq, dan il-prinċipju jimplika li, matul il-proċedura amministrattiva, il-Kummissjoni għandha tiżvela lill-impriżi kkonċernati l-fatti, iċ-ċirkustanzi jew id-dokumenti kollha li fuqhom hija tibbaża ruħha, sabiex tippermettilhom jesprimu utilment l-perspettiva tagħhom dwar ir-realtà u r-rilevanza tal-fatti u taċ-ċirkustanzi allegati u dwar id-dokumenti kkunsidrati minnha insostenn tal-allegazzjonijiet tagħha.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ma tistax tinvoka l-ġurisprudenza li tgħid li l-Kummissjoni, li tinnotifika l-oġġezzjonijiet u tagħti deċiżjoni li timponi multa, ma tistax tiddetermina d-dokumenti utli għad-difiża tal-impriża kkonċernata waħedha (sentenza Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punt 126; sentenzi Solvay vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punti 81 u 83, u Atlantic Container Line
et
vs Il-Kummissjoni, punt 122 iktar ’il fuq, punt 339). Fil-fatt, din il-kunsiderazzjoni dwar id-dokumenti li jaqgħu taħt il-fajl ikkostitwit mill-Kummissjoni, ma tistax tapplika għal tweġibiet partikolari mogħtija minn partijiet oħra kkonċernati bl-oġġezzjonijiet ikkomunikati minn din tal-aħħar.
b) Applikazzjoni f’dan il-każ
F’dan il-każ, ir-rikorrenti tqis li l-aċċess għat-tweġibiet kollha tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li setgħu jinkludu elementi li jiskaġunaw, kellu jingħatalha.
Għandu jitfakkar li kienet ir-rikorrenti li kellha tipprovdi prova
prima facie
tal-fatt li l-assenza ta’ żvelar setgħet tinfluwenza, għad-detriment tagħha, l-iżvolġiment tal-proċedura u l-kontenut tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Madankollu r-rikorrenti llimitat ruħha li ssostni, b’mod ġenerali, vag ħafna u purament spekulattiv li t-tweġibiet tal-impriżi l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet setgħu jipprovdulha elementi li jiskaġunaw minħabba n-natura orizzontali u vertikali tal-akkordju u tal-allegata xaqliba li l-Kummissjoni ħadet favur il-fornituri, u bl-ebda mod ma pprovdiet indikazzjoni speċifika li tikkostitwixxi prova
prima facie
f’dan is-sens.
Barra minn hekk, hekk kif tenfasizza l-Kummissjoni, f’akkordju, ma huwiex probabbli li kumpannija tipprovdi elementi li jistgħu jnaqqsu r-rwol ta’ kumpannija oħra fl-akkordju, minkejja li, f’dan il-każ, il-fatt li l-akkordju kien ġie organizzat bejn żewġ gruppi b’interessi potenzjalment diverġenti jispjega li kull parti kellha tendenza li tnaqqas ir-rwol tagħha fl-akkordju għad-detriment tal-parti l-oħra. Fi kwalunkwe każ, skont il-ġurisprudenza, is-sempliċi fatt li impriżi oħra setgħu iressqu l-istess argumenti bħal rikorrenti fit-tweġiba tagħhom għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma jistax jikkostitwixxi element li jiskaġuna (sentenza Jungbunzlauer vs Il-Kummissjoni, punt 160 iktar ’il fuq, punt 353 sa 356). Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma pprovdiet ebda prova
prima facie
dwar l-utilità tal-possibbiltà eventwali li t-tweġibiet tal-kumpanniji l-oħra għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jiġu trasmessi.
Konsegwentement, wieħed għandu jikkonkludi li l-Kummissjoni ma kisritx id-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti meta rrifjutat li tgħaddilha t-tweġibiet kollha għad-dikjarazzjoni tal-oġezzjonijiet.
Minn dak kollu premess jirriżulta li t-talbiet għal annullament tar-rikors għandhom jiġu miċħuda.
II –
Fuq it-talbiet għat-tneħħija jew għat-tnaqqis tal-multa
Insostenn tat-talbiet tagħha għat-tneħħija jew għat-tnaqqis tal-multa, ir-rikorrenti tqajjem żewġ motivi bbażati fuq, l-ewwel wieħed, żbalji ta’ fatt u ta’ liġi fil-kalkolu tal-ammont bażiku tal-multa u, it-tieni wieħed, żbalji ta’ fatt u ta’ dritt u l-ksur tad-drittijiet tad-difiża fit-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti.
Preliminarjament, għandu jiġi enfasizzat li, fil-kuntest tat-talbiet tagħha għat-tneħħija jew għat-tnaqqis tal-multa, ir-rikorenti tidher li qed titlob lill-Qorti Ġenerali teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha kważi esklużivament sabiex jiġu korretti żbalji ta’ fatt u ta’ liġi li wettqet il-Kummissjoni. Fil-fatt, apparti l-oġġezzjoni dwar in-natura sproporzjonata taż-żieda tal-multa minħabba r-rifjut ta’ kooperazzjoni, ebda argument imressaq insostenn tal-motivi mqajma ma jidher li jitlob li l-Qorti Ġenerali min-naħa tagħha teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha għall-finijet sabiex tissostitwixxi l-evalwazzjoni tagħha ma’ dik tal-Kummissjoni. Konsegwentement, f’dan il-każ il-Qorti Ġenerali għandha teżamina jekk l-imsemmija żbalji seħħewx u, jekk ikun il-każ, teżerċita l-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha sabiex jekk ikun neċessarju tirrimedja għas-sitwazzjoni.
Sussidjarjament, għandu jiġi ppreċiżat li, hekk kif ġie indikat iktar ’il fuq, minkejja li mit-talbiet għat-tneħħija jew għat-tnaqqis tal-multa jidher li jirriżulta li r-rikorrenti titlob l-eżerċizzju, mill-Qorti Ġenerali, tal-ġurisdizzjoni sħiħa tagħha biss fil-kuntest kważi esklużiv tal-evalwazzjoni tan-natura żbaljata tar-raġuanment tal-Kummissjoni, il-Qorti Ġenerali tqis li, fi kwalunkwe każ, l-argumenti mressqa mir-rikorrenti insostenn tal-imsemmija talbiet ma jiġġustifikawx l-adozzjoni ta’ evalwazzjoni differenti minn dik tal-Kummissjoni.
A –
Fuq id-determinazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa
L-ewwel motiv huwa bbażat fuq żbalji ta’ fatt u ta’ liġi li l-Kummissjoni wettqet meta kkalkulat l-ammont bażiku tal-multa. Fil-fatt, ir-rikorrenti tqis li l-ammont bażiku tal-multa li ġiet imposta fuqha (EUR 17.1 miljun) huwa għoli wisq, u dan għal erba’ raġunijiet.
1. Fuq il-klassifikazzjoni ta’ ksur serju ħafna
a) L-argumenti tal-partijiet
Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni bi żball ikklassifikat l-aġir tal-membri tal-W5 bħala ksur serju ħafna, filwaqt li n-negozjar kollettiv tat-tnaqqis l-iktar kbir possibbli fil-mument tax-xiri, intiż sabiex jirreżistu għal akkordju fuq il-prezzijiet u t-tqassim tas-suq konkluż bejn il-fornituri, ma setax jitqies bl-istess mod bħalma tqies l-imsemmi akkordju fuq il-prezzijiet u t-tqassim tas-suq konkluż bejn il-fornituri. Għalhekk, kienet il-Kummissjoni li kellha tevalwa b’mod separat il-gravità tal-aġir tal-membri tal-W5, billi b’mod partikolari twettaq analiżi tar-riperkussjonijiet effettiv tal-aġir inkwistjoni fuq il-kompetizzjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet marbuta tagħti motivazzjoni għall-affermazzjoni tagħha li tgħid li l-kostrutturi l-kbar kellhom ikunu jafu li l-prattika tagħhom kienet toħloq restrizzjoni tal-kompetizzjoni u kienet marbuta tistabbilixxi li din il-prattika kienet titfa’ lill-kostrutturi ż-żgħar fi żvantaġġ, bl-istess mod bħaż-żieda artifiċjali tal-prezzijiet tal-bitum fil-Pajjiżi l-Baxxi. Fl-aħħar nett, hija tfakkar li l-Kummissjoni stess, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet irrikonoxxiet li l-arranġamenti sigrieti kienu jikkonċernaw biss lill-fornituri, u mhux lill-kostrutturi l-kbar, liema kostrutturi ma dehrux li kienu preokkupati biex jaħbu l-kuntatti tagħhom. L-istediniet għal-laqgħat għaldaqstant kienu jsiru permezz tas-segretarjat tagħha u wara dawn il-laqgħat ma kien isir ebda rendikont u dan minħabba l-qosor tar-riżultati tan-negozjati u minħabba l-assenza ta’ ftehim formali.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti tqis li, skont il-Linji ta’ gwida dwar il-metodi tal-kalkoli tal-multi imposti skont l-artikolu 15 (2) tar-Regolament Nru. 17 u l-Artikolu 65(5) [KEFA] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 171, iktar ’il quddiem il-“Linji gwida għall-kalkolu tal-multi”), il-ksur inkwistjoni seta’, l-iktar l-iktar, jiġi kklassifikat bħala ftit [mhux] serju, li jikkorrispondi għal ammont bażiku massimu ta’ EUR 1 miljun.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Skont id-dispożizzjonijiet tal-punt 1 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, l-ammont bażiku tal-multa għandu jiġi ddeterminat skont is-serjetà u t-tul tal-ksur, filwaqt li l-evalwazzjoni tan-natura serja tal-ksur għandha tieħu inkunsiderazzjoni n-natura proprja tal-ksur, l-impatt konkret tiegħu fis-suq meta dan ikun jista’ jitkejjel, u l-firxa tas-suq ġeografiku kkonċernat. B’hekk, il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jagħmlu distinzjoni bejn il-ksur mhux serju (restrizzjonijiet ta’ spiss vertikali intiżi sabiex jillimitaw il-kummerċ, iżda li l-impatt tagħhom fuq is-suq jibqa’ limitat), il-ksur serju (restrizzjonijiet orizzontali jew vertikali li l-applikazzjoni tagħhom hija iktar rigoruża u li l-impatt tagħhom fuq is-suq komuni huwa ikbar), u l-ksur serju ħafna (restrizzjonijiet orizzontali tat-tip “konsorzji ta’ prezzijiet [kartelli tal-prezz]” u ta’ kwoti ta’ tqassim tas-suq jew prattiki oħra li jostakolaw il-funzjonament tajjeb tas-suq intern).
Għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, is-serjetà ta’ ksur għandha tiġi ddeterminata billi jittieħdu inkunsiderazzjoni diversi elementi, bħaċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, il-kuntest tiegħu u l-portata dissważiva tal-multi, u li fir-rigward tagħhom il-Kummissjoni għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni,
C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P sa C-208/02 P u C-213/02 P, Ġabra p. I-5425
, punt 241, u tal-10 ta’ Mejju 2007, SGL Carbon vs Il-Kummissjoni,
C-328/05 P, Ġabra p. I-3921
, punt 43; sentenza tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Ottubru 2008, Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni,
T-69/04, Ġabra p. II-2567
, punt 153). Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, meta jkun qiegħed jiġi ddeterminat l-ammont tal-multi, hemm lok li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi kollha ta’ natura li jidħlu fl-evawazzjoni tas-serjetà tal-ksur, bħalma huma, pereżempju, ir-rwol li kull waħda mill-partijiet għandha fil-ksur u r-riskju li ksur ta’ dan it-tip jirrappreżenta għall-għanijiet tal-Unjoni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique Diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni,
100/80 sa 103/80, Ġabra p. I-1825
, punti 120 u 129, u tat-8 ta’ Novembru 1983, IAZ International Belgium
et
vs Il-Kummissjoni,
96/82 sa 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 u 110/82, Ġabra p. 3369
, punt 52 ; sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Lulju 2005, Brasserie nationale
et
vs Il-Kummissjoni,
T-49/02 sa T-51/02, Ġabra p. II-3033
, punti 168 sa 183). Meta ksur ikun twettaq minn diversi impriżi, ikun hemm lok li tiġi eżaminata s-serjetà relattiva tal-parteċipazzjoni ta’ kull waħda minnhom (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Lulju 1999, Hercules Chemicals vs Il-Kummissjoni,
C-51/92 P, Ġabra p. I-4235
, punt 110, u Montecatini vs Il-Kummissjoni,
C-235/92 P, Ġabra p. I-4539
, punt 207).
Il-qorti tal-Unjoni rrikonoxxiet ukoll il-klassifikazzjoni ta’ ksur serju ħafna minħabba n-natura tagħhom għall-akkordji orizzontali fil-qasam tal-prezz jew għall-ftehim intiżi b’mod partikolari għat-tqassim tal-klijenteli jew il-qsim tas-suq komuni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Settembru 1998, European Night Services
et
vs Il-Kummissjoni,
T-374/94, T-375/94, T-384/94 u T-388/94, Ġabra p. II-3141
, punt 136; Group Danone vs Il-Kummissjoni, punt 137 iktar ’il fuq, punt 147, u tat-8 ta’ Lulju 2008, BPB vs Il-Kummissjoni,
T-53/03, Ġabra p. II-1333
, punt 279). Abbażi tan-natura tagħhom stess biss, dawn il-ftehim jistgħu jiġu kklassifikati bħala serji ħafna, mingħajr ma jkun neċessarju li tali aġir ikun karatterizzat minn firxa ġeografika jew impatti partikolari (sentenza Brasserie nationale
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 178). Għall-kuntrarju, akkordju orizzontali li jkopri t-territorju sħiħ ta’ Stat Membru u li għandu bħala skop it-tqassim tas-suq u d-diviżjoni tas-suq komuni ma’ jistax jiġi kkwalifikat bħala ksur mhux serju skont il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi (sentenza Brasserie nationale
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 181). Għalhekk, kuntrarjament għal dak li ssostni r-rikorrenti, ma hijiex il-Kummissjoni li għandha twettaq analiżi tar-riperkussjonijiet effettivi tal-aġir inkwistjoni fuq il-kompetizzjoni sabiex tiġi evalwata s-serjetà tal-ksur billi jiġi stabbilit li l-ftehim tefgħu lill-kostrutturi ż-żgħar fi żvantaġġ u żiedu b’mod artifiċjali l-livell tal-prezz gross fil-Pajjiżi l-Baxxi.
F’dan il-każ, fil-premessi 312 sa 317 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni qieset li r-rikorrenti kienet wettqet ksur serju ħafna tal-Artikolu 81(1) KE. Hija enfasizzat li ksur li jikkonsisti fl-iffissar b’mod dirett jew indirett tal-prezzijiet tal-bejgħ u tax-xiri u fl-applikazzjoni, fir-rigward ta’ msieħba kummerċjali, ta’ kundizzjonijiet mhux ugwali għal servizzi ekwivalenti, biex b’hekk dawn l-imsieħba jiġu imposti fuqhom żvantaġġi fil-kompetizzjoni, kien jifforma parti mill-iktar ksur gravi min-natura tagħhom. Barra minn hekk, hija indikat li ż-żewġ gruppi involuti fil-ksur kellhom ikunu jafu bin-natura illegali tal-akkordju, b’mod partikolari peress li l-membri tal-W5 imponew deliberatament żvantaġġ kompetittiv fuq il-kostrutturi l-oħra. In-natura sigrieta tal-arranġamenti konklużi tikkostitwixxi, f’dan ir-rigward, prova addizzjonali li l-parteċipanti kienu jafu bin-natura illegali tagħhom.
Għandu jiġi rrilevat li r-rikorrenti ma tikkontestax l-elementi ċċitati fil-premessa 312 tad-deċiżjoni kkontestata, jiġifieri li l-akkordju kien jikkonsisti fl-iffissar, b’mod dirett jew indirett, tal-prezzijiet tal-bejgħ u tax-xiri u li, fir-rigward ta’ imsieħba kummerċjali, jiġu applikati kundizzjonijiet mhux ugwali għal servizzi ekwivalenti u b’hekk jimponu fuqhom żvantaġġ kompetittiv. B’hekk, il-mekkaniżmi hekk deskritti mill-Kummissjoni jifformaw parti mill-iktar forom serji ta’ ksur tal-kompetizzjoni. Ir-rikorrenti tillimita ruħha li tfittex li tistabbilixxi distinzjoni bejn għadd ta’ aġir relattivi għall-istess akkordju, bl-argument li l-Kummissjoni kellha twettaq evalwazzjoni distinta tal-aġir tal-fornituri u ta’ dak tal-kostrutturi l-kbar, billi dawk tal-ewwel kienu responsabbli ta’ akkordju dwar il-prezzijiet filwaqt li kulma għamlu l-oħrajn kien li nnegozjaw tnaqqis kollettiv fuq il-prezzijiet tax-xiri. Madankollu, kif diġà indikat preċedentement il-Qorti Ġenerali (ara l-punti 49 sa 58 iktar ’il fuq), għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-ftehim konklużi bejn il-W5 u l-fornituri b’mod globali, peress li dawn jikkonċernaw kemm il-prezz gross, it-tnaqqis minimu mogħti lill-W5 u t-tnaqqis massimu applikabbli għall-kostrutturi ż-żgħar. Għaldaqstant, iċ-ċirkustanzi mressqa mir-rikorrenti f’dan il-każ ma jistgħux ipoġġu indiskussjoni l-validità tal-evalwazzjoni tas-serjetà tal-ksur li wettqet il-Kummissjoni. Minn dan isegwi li l-konklużjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-ftehim u l-konsultazzjonijet inkwistjoni kienu jikkostitwixxu, min-natura tagħhom stess, ksur serju ħafna, ma tistax tiġi kkontestata.
Skont ir-rikorrenti, il-Kummissjoni kienet marbuta timmotiva l-affermazzjoni tagħha, li tidher fil-premessa 313 tad-deċiżjoni kkontestata, li tgħid li l-kostrutturi l-kbar kellhom ikunu jafu li l-prattika tagħhom kienet tirrestrinġi l-kompetizzjoni. Barra minn hekk, hija tqis li, għall-kostrutturi l-kbar, dawn il-ftehim ma kinux kunfidenzjali. Il-qorti tal-Unjoni diġa qieset li l-Kummissjoni setgħet b’mod leġittimu tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li l-impriżi ħadu ħafna prekawzjonijiet sabiex jevitaw li jiġi skopert akkordju, sabiex tiddetermina s-serjetà tal-ksur (sentenza Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 154). F’dan il-każ, il-Kummissjoni indikat li l-W5 kienu wkoll implementaw arranġamenti sigrieti, b’mod partikolari billi ma bagħtux stediniet bil-miktub għal-laqgħat ta’ konsultazzjoni u billi ma stabbilixxew ebda rendikont tagħhom. Fi kwalunkwe każ, il-formulazzjoni tal-premessa 313 tad-deċiżjoni kkontestata turi li l-elementi msemmija fiha ssemmew b’mod sussidjarju fid-dawl ta’ dawk elenkati fil-premessa 312 tad-deċiżjoni kkontestata. F’dawn iċ-ċirkustanzi, anki jekk jitqies li l-kontestazzjoni, mir-rikorrenti, tat-teħid inkunsiderazzjoni tan-natura sigrieta tal-akkordju u tal-għarfien tan-natura illegali tiegħu tista’ tiġi kkunsidrata bħala fondata, dan ma għandux il-konsegwenza li jikkontesta l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni dwar in-natura tal-ksur, kif tirriżulta mill-motivi rilevanti u suffiċjenti inklużi fil-premessa 312 tad-deċiżjoni kkontestata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 157).
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni fid-dawl tan-natura serja ħafna tal-ksur imwettaq mir-rikorrenti. Għaldaqstant, it-talbiet tar-rikorrenti intiżi għall-klassifikazzjoni tal-akkordju bħala ksur mhux serju għanhom jiġu miċħuda (sentenza Brasserie nationale
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 181).
2. Fuq l-evalwazzjoni żbaljata tal-impatt tal-akkordju fuq is-suq
a) L-argumenti tal-partijiet
Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li, sabiex tiffissa l-ammont bażiku tal-multa, ma kejlitx l-impatt tal-akkordju fuq is-suq.
Il-Kummissjoni tqis li hija ma kinitx marbuta tieħu inkunsiderazzjoni l-impatt konkret tal-akkordju fuq is-suq inkwistjoni.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Fil-premessa 314 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tindika li d-determinazzjoni tas-serjetà tal-ksur u tal-ammont tal-multa ma jiddependux fuq l-impatt tal-akkordju fuq is-suq. Hija tippreċiża li ma huwiex possibbli li jitkejjel l-impatt konkret tal-akkordju, u dan minħabba n-nuqqas ta’ informazzjoni dwar l-iżvilupp tal-prezz tal-bitum fin-nuqqas ta’ ftehim, iżda li hija tista’ tagħmel użu minn stimi tal-effetti tal-ksur. Għal dan il-għan, hija enfasizzat li l-ftehim konklużi ġew effettivament implementati, inklużi l-applikazzjoni ta’ tnaqqis preferenzjali lill-membri tal-W5 biss, u l-applikazzjoni tal-mekkaniżmu ta’ sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-ftehim, u b’hekk inħolqu kundizzjonijiet artifiċjali tas-suq. Barra minn hekk, hija indikat li l-livell tal-prezz gross fil-Pajjiżi l-Baxxi kien superjuri għal dak fis-seħħ fil-pajjiżi ġirien u li t-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 seta’ kellu rwol determinanti fil-ksib ta’ kuntratti pubbliċi.
Skont id-dispożizzjonijiet tal-punt 1 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, l-ammont bażiku tal-multa għandu jiġi ddeterminat “skond il-gravità [is-serjetà] u t-tul tal-ksur” u “[b]iex tiġi valutata l-gravità [s-serjetà] tal-ksur, għandu jiġi kunsidrat in-natura tiegħu, l-impatt reali tiegħu fuq is-suq, fejn dan jista’ jkun ikkalkolat, u d-daqs tas-suq ġeografiku rilevanti”.
Il-qorti tal-Unjoni kkonfermat li l-Kummissjoni ma kinitx marbuta tistabbilixxi l-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq, peress li l-kwistjoni dwar sa fejn ir-restrizzjoni tal-kompetizzjoni wasslet għal prezz tas-suq ogħla minn dak li kien ikun fis-seħħ fl-eventwalità fejn ma kienx hemm kartell ma kinitx kriterju deċiżiv sabiex jiġi ddeterminat il-livell tal-multi (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Musique Diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punti 120 u 129, u tas-16 ta’ Novembru 2000, Stora Kopparbergs Bergslags vs Il-Kummissjoni,
C-286/98 P, Ġabra p. I-9925
, punti 68 sa 77 ; ara wkoll is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-19 ta’ Mejju 2010, KME Germany
et
vs Il-Kummissjoni, T-25/05, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 82, u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li mil-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi kien jirriżulta li n-natura proprja tal-ksur setgħet tkun biżżejjed sabiex dan jiġi kklassifikat bħala “serju ħafna”, u dan indipendentement mill-impatt konkret tiegħu fuq is-suq u mill-firxa ġeografika tiegħu (ara l-punt 177 iktar ’il fuq u s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-24 ta’ Settembru 2009, Erste Group Bank
et
vs Il-Kummissjoni,
C-125/07 P, C-133/07 P, C-135/07 P u C-137/07 P, Ġabra p. I-8681
, punt 103). Din il-konklużjoni hija kkorroborata mill-fatt li, għalkemm id-deskrizzjoni tal-ksur “serju” ssemmi espressament l-impatt fuq is-suq u l-effetti fuq żoni estiżi tas-suq komuni, min-naħa l-oħra, dik tal-ksur “serju ħafna” ma ssemmi ebda ħtieġa ta’ impatt konkret fuq is-suq u lanqas ta’ ħolqien ta’ effetti fuq żona ġeografika partikolari (sentenza Groupe Danone vs Il-Kummissjoni, punt 137 iktar ’il fuq, punt 150). Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret ukoll li mill-ewwel subparagrafu tal-punt 1 A tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jirriżulta li dan l-impatt għandu jittieħed inkunsiderazzjoni biss meta jkun jista’ jitkejjel (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Lulju 2009, Archer Daniels Midland vs Il-Kummissjoni, punt 136 iktar ’il fuq, punt 125, u tat-3 ta’ Settembru 2009, Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni,
C-534/07 P, Ġabra p. I-7415
, punt 74).
F’dan il-każ, fid-dawl tan-natura tal-ksur inkwistjoni u tal-fatt li l-Kummissjoni ppreċiżat, fid-deċiżjoni kkontestata, li l-impatt konkret tal-ksur ma kienx jista’ jitkejjel (premessi 314 u 316), il-Kummissjoni ma kinitx marbuta twettaq evalwazzjoni ta’ dan l-impatt konkret fuq is-suq sabiex tikklassifikah bħala ksur serju ħafna.
Barra minn hekk, skont il-ġurisprudenza, jekk għall-finijiet tal-kalkolu tal-multa l-Kummissjoni tqis opportun li tikkunsidra dan l-element mhux obbligatorju, jiġifieri, l-impatt konkret tal-ksur fuq is-suq, meta dan ikun jista’ jitkejjel, hija ma tistax tillimita lilha nnifisha li tressaq biss preżunzjoni, iżda għandha tipprovdi ħjiel konkreti, kredibbli u suffiċjenti li jippermettulha li tevalwa l-influwenza effettiva li l-ksur seta’ jkollu fir-rigward tal-kompetizzjoni fuq l-imsemmi suq, peress li t-teħid inkunsiderazzjoni addizzjonali ta’ dan l-element jippermetti lill-Kummissjoni li żżid l-ammont inizjali tal-multa iktar mill-ammont minimu previst ta’ EUR 20 miljun stabbilit bil-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, mingħajr ebda limitu ieħor ħlief dak massimu ta’ 10 % tat-total tad-dħul mill-bejgħ imwettaq mill-impriża kkonċernata matul is-sena finanzjarja preċedenti, stabbilit fir-rigward tal-ammont totali tal-multa fl-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003 (sentenza Prym u Prym Consumer vs Il-Kummissjoni, punt 187 iktar ’il fuq, punti 81 u 82).
Madankollu, f’dan il-każ, billi fid-deċiżjoni kkontestata l-Kummissjoni indikat li l-impatt konkret tal-ksur ma setax jitkejjel u li għalhekk ma kellux jiġi ikkunsidrat fid-determinazzjoni tas-serjetà tal-ksur u tal-ammont tal-multa, hija ma tistax tiġi kkritikata li ppreċiżat li l-ftehim inkwistjoni kienu ġew implementati fil-premessa dwar l-impatt konkret tal-akkordju fuq is-suq. Lanqas ma huwa neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-ħjiel l-oħra li din ippreżentat kinux suffiċjenti sabiex tiġi stabbilita l-influwenza effettiva li l-ksur seta’ kellu fir-rigward tal-kompetizzjoni fuq l-imsemmi suq.
3. Fuq in-natura sproporzjonata tal-ammont inizjali
a) L-argumenti tal-partijiet
Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tqis li l-ammont inizjali tal-multa tagħha ta’ EUR 9.5 miljun huwa manifestament sproporzjonat fid-dawl tal-volum ta’ xiri tagħha, li fl-2001 kien ta’ EUR 7.7 miljun. Il-Kummissjoni, b’mod partikolari, ma ħaditx inkunsiderazzjoni l-fatt li, għall-kostruttturi l-kbar, l-akkordju kien jikkonċerna l-prezz tax-xiri u mhux il-prezz tal-bejgħ, u li dan il-prezz tax-xiri kien jirrappreżenta biss parti minima mill-ispejjez tal-produzzjoni tagħha, li fuqhom hija kienet twettaq qligħ nett qabel it-taxxa ta’ inqas minn 5 %. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kellha tieħu inkunsiderazzjoni l-fatt li hija kienet għaddiet dan it-tnaqqis tal-ispejjeż tax-xiri tagħha fuq l-offerti magħmula lill-klijenti tagħha.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Skont id-dispożizzjonijiet tas-sitt subparagrafu tal-punt 1 A tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, fil-każ ta’ ksur li jinvolvi diversi impriżi, jista’ jkun konvenjenti li jiġu kkunsidrati, f’ċerti każijiet, l-ammonti ddeterminati f’kull kategorija tal-ksur “sabiex jiġi kunsidrat il-piż speċifiku u, għalhekk, l-impatt reali tal-kondotta offensiva [aġir illegali] ta’ kull impriża li hi f’kompetizzjoni [fuq il-kompetizzjoni], partikolarment meta hemm disparità konsiderabbli bejn id-daqs ta’ l-impriżi li qed jikkommettu ksur ta’ l-istess tip”. B’hekk, is-seba’ subparagrafu jistabbilixxi li “il-prinċipju ta’ kastig [sanzjoni] ugwali għall-istess kondotta jista’, jekk iċ-ċirkustanzi joħolqu hekk, iwassal għal multi differenti li jiġu sforzati fuq l-impriżi konċernati mingħajr ma din id-differenza maħluqa tkun irregolata minn kalkolazzjoni aritmetika”.
Il-Kummissjoni indikat, fil-premessi 318 sa 322 tad-deċiżjoni kkontestata, li, sabiex tieħu inkunsiderazzjoni l-importanza partikolari tal-aġir illegali ta’ kull impriża involuta fl-akkordju u tal-impatt reali tiegħu fuq il-kompetizzjoni, hija wettqet distinzjoni bejn l-impriżi kkonċernati skont l-importanza relattiva tagħhom fis-suq inkwistjoni. B’teħid inkunsiderazzjoni tan-natura partikolari tal-akkordju, li kien jikkonċerna lill-vendituri u lix-xerrejja tal-istess prodott fi ħdan l-istess żona ta’ attivitajiet, hija kejlet l-importanza relattiva ta’ dawn l-impriżi permezz tal-ishma tagħhom mis-suq ikkalkulati abbażi tal-valur tal-bejgħ tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq, għall-fornituri, jew abbażi tax-xiri tal-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq, għall-kostrutturi, fl-2001, li hija l-aħħar sena sħiħa tal-ksur. Għaldaqstant, hija kklassifikat lill-impriżi f’sitt kategoriji u qiegħdet lir-rikorrenti fit-tielet kategorija, li tiġbor fiha ishma mis-suq ta’ bejn 12.4 % sa 13.5 %, li tikseb ammont inizjali ta’ EUR 9.5 miljun għar-rikorrenti. Barra minn hekk, fil-premessa 317 tad-deċiżjoni kkontestata hija indikat li, anki jekk il-ksur serju ħafna jista’ jkun suġġett għal multi ta’ iktar minn EUR 20 miljun, hija kienet iffissat dan l-ammont għal EUR 15 miljun biss, fid-dawl tal-fatt li l-ksur kien limitat għall-bitum għall-kisi tal-uċuħ tat-toroq mibjugħ fi Stat Membru wieħed biss, tal-valur relattivament baxx ta’ dan is-suq (EUR 62 miljun fl-2001), u tan-numru għoli ta’ parteċipanti.
Il-qorti tal-Unjoni diġà indikat li, fil-kuntest tar-Regolament Nru 1/2003, il-Kummissjoni għandha marġni ta’ diskrezzjoni fl-iffissar tal-ammont tal-multi sabiex tidderieġi l-aġir tal-impriżi lejn l-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni, u li hija l-Qorti Ġenerali li għandha tistħarreġ jekk l-ammont tal-multa imposta huwiex proporzjonat meta mqabbel mas-serjetà u t-tul tal-ksur u li għandha tibbilanċja s-serjetà tal-ksur u ċ-ċirkustanzi invokati mir-rikorrenti (ara f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-21 ta’ Ottubru 2003, General Motors Nederland u Opel Nederland vs Il-Kummissjoni,
T-368/00, Ġabra p. II-4491
, punt 189).
Barra minn hekk, il-qorti tal-Unjoni preċiżat li, minkejja li ma jipprevedux li l-ammont tal-multi jiġi kkalkulat skont id-dħul mill-bejgħ globali jew id-dħul mill-bejgħ rilevanti, il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi ma jopponux li tali dħul mill-bejgħ jittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multa sabiex jiġu osservati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u meta ċ-ċirkustanzi jkunu jeħtiġuh, u li għaldaqstant il-Kummissjoni tista’ tqassam lill-impriżi kkonċernati f’għadd ta’ kategoriji, billi tibbaża ruħha fuq id-dħul mill-bejgħ imwettaq minn kull impriża għall-prodotti kkonċernati mill-proċedura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Schunk u Schunk Kohlenstoff-Technik vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punti 176 u 177). Bl-istess mod, il-Kummissjoni tista’ tqassam l-impriżi inkwistjoni skont l-importanza tagħhom fis-suq, li, fil-każ ta’ akkordju bejn vendituri u xerrejja, tista’ titkejjel permezz tal-ishma tagħha mis-suq ikkalkulati abbażi tal-valur tal-bejgħ jew tax-xiri ikkonċernat.
Dan il-metodu li jikkonsisti fit-tqassim, tal-membri ta’ akkordju, f’kategoriji sabiex, fl-istadju tal-iffissar tal-ammonti inizjali tal-multi, jiġi applikat trattament differenzjat, li l-prinċipju tiegħu ġie rrikonoxxut mill-ġurisprudenza, minkejja li din tinjora d-differenzi ta’ daqs bejn l-impriżi tal-istess kategorija, jinvolvi l-adozzjoni ta’ rata fissa tal-ammont inizjali ffissat għall-impriżi li jaqgħu taħt l-istess kategorija. B’hekk, il-Kummissjoni tista’ b’mod partikolari tqassam lill-impriżi kkonċernati f’għadd ta’ kategoriji billi tipproċedi, pereżempju, permezz ta’ partijiet ta’ 5 jew ta’ 10 % tal-ishma tas-suq. Madankollu, il-qorti tal-Unjoni tenfasizza li tali tqassim għandu josserva l-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u li l-ammont tal-multi għandu, tal-inqas, ikun proporzjonat mal-elementi li ttieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tas-serjetà tal-ksur, u l-qorti tal-Unjoni għandha tillimita ruħha li tistħarreġ biss li dan it-tqassim huwa koerenti u oġġettivament iġġustifikat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tat-8 ta’ Ottubru 2008, SGL Carbon vs Il-Kummissjoni,
T-68/04, Ġabra p. II-2511
, punti 62 sa 70, u Hoechst vs Il-Kummissjoni, punt 159 iktar ’il fuq, punti 123 u 124).
Hija ġurisprudenza stabbilita li l-Kummissjoni, matul id-determinazzjoni tal-ammont tal-multi skont is-serjetà u t-tul tal-ksur inkwistjoni, hekk kif jitfakkar fis-sitt subparagrafu tal-punt 1 A tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, ma hijiex obbligata li tikkalkula l-multa skont ammonti bbażati fuq id-dħul mill-bejgħ tal-impriżi kkonċernati. Bl-istess mod, fil-każ ta’ akkordju bejn vendituri u xerrejja, hija ma hijiex obbligata twettaq dan il-kalkolu billi tibbaża ruħha fuq il-valur tal-bejgħ jew tax-xiri tal-impriżi inkwisjtoni. Huwa ċertament possibbli għall-Kummissjoni li tieħu inkunsiderazzjoni d-dħul mill-bejgħ tal-impriża inkwistjoni, jew, fil-każ ta’ akkordju bejn vendituri u xerrejja, tal-valur tal-bejgħ u tax-xiri tal-prodott ikkonċernat, iżda ma għandhiex tingħata importanza sproporzjonata lil dawn iċ-ċifri meta mqabbla ma’ elementi oħra ta’ evalwazzjoni. Għalhekk, il-Kummissjoni żżomm ċertu marġni ta’ diskrezzjoni fir-rigward tal-opportunità li twettaq kalkolu tal-multi abbażi tad-daqs ta’ kull impriża. B’hekk, fid-determinazzjoni tal-ammont tal-multi, hija ma hijiex obbligata li tiżgura ruħha, fil-każ fejn il-multi huma imposti fuq bosta impriżi involuti fl-istess ksur, li l-ammonti finali tal-multi jkunu jirriflettu distinzjoni bejn l-impriżi kkonċernati fir-rigward tad-dħul mill-bejgħ globali tagħhom (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Jannar 2007, Dalmine vs Il-Kummissjoni,
C-407/04 P, Ġabra p. I-829
, punti 141 sa 144), fir-rigward tad-dħul mill-bejgħ tagħhom fis-suq tal-prodott inkwistjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tad-29 ta’ Novembru 2005, Union Pigments vs Il-Kummissjoni,
T-62/02, Ġabra p. II-5057
, punt 159), jew, fil-każ ta’ akkordju bejn vendituri u xerrejja, fir-rigward tal-ammont tal-bejgħ jew tax-xiri tagħhom fis-suq inkwistjoni.
Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li l-fatt li l-metodu ta’ kalkolu spjegat fil-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi ma huwiex ibbażat fuq il-valur tal-bejgħ jew tax-xiri tal-impriżi kkonċernati u jippermetti, għalhekk, li jkun hemm differenzi bejn l-impriżi f’dak li jikkonċerna r-relazzjoni bejn il-valur tal-bejgħ tagħhom jew tax-xir tagħhom u l-ammont tal-multi imposti fuqhom, huwa irrilevanti għall-evalwazzjoni ta’ jekk il-Kummissjoni kisritx il-prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ ugwaljanza fit-trattament kif ukoll ta’ individwalità tal-pieni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Mejju 2009, Wieland-Werke vs Il-Kummissjoni,
T-116/04, Ġabra p. II-1087
, punti 86 u 87).
Għaldaqstant, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tivverifika biss, f’dan il-każ, li t-tqassim tal-impriżi mwettaq mill-Kummissjoni kien koerenti u ġġustifikat b’mod oġġettiv. Issa, fil-premessi 29 u 320 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni indikat li billi din il-kawża tikkonċerna akkordju bejn vendituri u xerrejja tal-istess prodott fl-istess żona ta’ attivitajiet, kien meħtieġ li tiġi stabbilita klassifikazzjoni waħda, u dan skont id-dħul mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat. Għalhekk, minkejja li l-akkordju kien jikkonċerna l-prezz tax-xiri għall-kostrutturi l-kbar u l-prezz tal-bejgħ għall-fornituri, il-Kummissjoni setgħet tistabbilixxi klassifikazzjoni waħda, u dan skont il-valur tal-bejgħ jew tax-xiri tal-prodott ikkonċernat, mingħajr ma tikser l-obbligi tagħha ta’ koerenza u ta’ ġustifikazzjoni oġġettiva. Fl-aħħar nett, mill-ġurisprudenza esposta preċedentement jirriżulta li l-Kummissjoni ma kinitx obbligata tieħu inkunsiderazzjoni l-fatti, jekk wieħed iqishom li huma stabbiliti, li skonthom ir-rikorrenti għaddiet it-tnaqqis tal-ispejjeż tax-xiri tagħha, miksub permezz tal-akkordju, fuq l-offerti magħmula lill-klijenti tagħha u li l-prezz tax-xiri tal-bitum irrappreżenta biss parti minima mill-ispejjeż tal-produzzjoni tagħha.
4. Fuq l-evalwazzjoni żbaljata tat-tul tal-ksur
a) L-argumenti tal-partijiet
Fir-raba’ u l-aħħar lok, ir-rikorrenti tqis li l-iktar kmieni li hija pparteċipat fil-ksur kien mill-1996 u mhux mill-1994. Hija tqis li n-negozjar ta’ tnaqqis minimu kollettiv ma jistax jitqies bħala ftehim li jirrestrinġi l-kompetizzjoni u li l-Kummissjoni la wriet l-eżistenza ta’ forma oħra ta’ negozjar qabel l-1996 u lanqas li hija kienet ikkonkludiet xi ftehim intiżi sabiex tiffissa, flimkien mal-fornituri, tnaqqis massimu li jista’ jingħata lill-kostrutturi ż-żgħar. Hija tammetti biss li, f’okkażjoni waħda, fl-2000, il-kostrutturi l-kbar innegozjaw, b’mod kollettiv mal-fornituri, tnaqqis addizzjonali, peress li kienu indunaw li dawn tal-aħħar ma kienu tawhom ebda tnaqqis effettiv marbut mal-volum tax-xiri tagħhom.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Skont il-premessa 326 tad-deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tqis li r-rikorrenti pparteċipat fil-ksur mill-1 ta’ April 1994 sal-15 ta’ April 2002. Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ fatt meta ma għamlitx differenza bejn l-aġir tal-kostrutturi l-kbar u dak tal-fornituri, peress li kienu biss dawn tal-aħħar li kienu implementaw akkordju qabel l-1996.
Madankollu, minn għadd ta’ elementi fil-proċess jirriżulta li qabel l-1996 il-kostrutturi l-kbar kienu diġà jipparteċipaw fl-akkordju, liema akkordju kien diġà jirrigwarda t-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 (premessi 175 sa 178 tad-deċiżjoni kkontestata). Għalhekk, żewġ dokumenti maqbuda mingħand HBG fit-28 ta’ Marzu u fit-8 ta’ Lulju 1994 isemmu ftehim bejn il-W5 u l-fornituri dwar il-prezz gross sal-1 ta’ Jannar 1995 kif ukoll dwar it-tnaqqis partikolari mogħti lill-W5 (premessi 93 u 94 tad-deċiżjoni kkontestata). Barra minn hekk, żewġ noti interni ta’ SNV tas-6 u tad-9 ta’ Frar 1995 ukoll isemmu ftehim dwar il-prezz u t-tnaqqis speċjali konklużi bejn il-W5 u l-fornituri (premessa 89 tad-deċiżjoni kkontestata). Fl-aħħar nett, fit-tweġiba tagħha għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ir-rikorrenti indikat ukoll li matul dan il-perijodu kienet diġà seħħet konsultazzjoni separata tal-W5 (premessa 177 tad-deċiżjoni kkontestata).
Barra minn hekk, ir-rikorrenti tikkontesta l-eżistenza ta’ limitu li jikkonċerna t-tnaqqis mogħti lill-kostrutturi ż-żgħar, b’mod partikolari qabel l-1996. Madankollu, għadd ta’ dokumenti jikkonfermaw l-eżistenza tiegħu fin-negozjati tal-akkordju sa mill-1994, bħal dak li ssemma fil-punt 52 iktar ’il fuq: dikjarazzjonijiet tal-fornituri (premessi 50, 53 u 54 u 82 sa 86 tad-deċiżjoni kkontestata), dokumenti tal-istess żmien tal-ksur (premessi 82 sa 85, 93, 95, 108, 115, 116 u 153 tad-deċiżjoni kkontestata) u tweġibiet tar-rikorrenti għal talba għal informazzjoni tal-Kummissjoni u għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (premessi 72, 97 u 119 tad-deċiżjoni kkontestata).
Għaldaqstant dan l-argument ukoll għandu jiġi miċħud.
Bħala konklużjoni, il-motiv ibbażat fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ fatt u ta’ liġi fil-kalkolu tal-ammont bażiku tal-multa għandu jiġi miċħud.
B –
Fuq iċ-ċirkustanzi aggravanti
It-tieni motiv huwa bbażat fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ fatt u ta’ liġi u tal-ksur tad-drittijiet tad-difiża tar-rikorrenti fit-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti. Ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li hija żieded l-ammont tal-multa b’mod inġust billi bbażat ruħha, minn naħa, fuq l-assenza ta’ kooperazzjoni tagħha matul spezzjoni u, min-naħa l-oħra, dwar ir-rwol tagħha ta’ provokatur u ta’ mexxej tal-akkordju.
1. Fuq iċ-ċirkustanza aggravanti dwar ir-rifjut ta’ kollaborazzjoni matul l-ispezzjoni
a) L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li żżid l-ammont bażiku tal-multa tagħha b’10 % minħabba li hija rrifjutat li tikkoopera matul l-ispezzjoni tal-Kummissjoni tal-1 ta’ Ottubru 2002 u li hija ppruvat toħloq tfixkil matul din l-ispezzjoni, tista’ tiġi kkontestata għal erba’ raġunijiet.
Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni kisret id-drittijiet tad-difiża tagħha meta, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, ma indikatilhiex li l-inċidenti se jittieħdu inkunsiderazzjoni fil-kalkolu tal-multa. Minkejja li l-Kummissjoni semmiet iż-żewġ inċidenti inkwistjoni fil-parti tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet dwar il-proċedura, madankollu xejn ma ppermettielha li tikkonkludi li l-Kummissjoni kellha l-intenzjoni li tieħu inkunsiderazzjoni dawn l-elementi ta’ fatt fil-kalkolu tal-multa, peress li fil-parti tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet iddedikata għaċ-ċirkustanzi aggravanti ma ssemma xejn dwarhom. Barra minn hekk, ir-rikorrenti tindika li hi ma setgħetx tkun taf bil-prassi tal-Kummissjoni dwar dan permezz tal-kontenut ta’ dikjarazzjonijiet tal-oġġezzjonijiet f’kawżi oħra, peress li dawn ma humiex dokumenti pubbliċi.
Fit-tieni lok, ir-rifjut ta’ kooperazzjoni huwa materjalment infondat, peress li ebda ksur tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 17 tal-Kunsill, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament li jimplimenta l-Artikoli [81 KE] u [82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 3), li tħassar u ġie sostitwit bir-Regolament Nru 1/2003, jew tad-deċiżjoni ta’ verifiki, ordnata b’applikazzjoni tal-Artikolu 14(3) tal-istess regolament (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni ta’ verfiki”) ma ġie kkonstatat. B’hekk, mill-ewwel proċess verbali ta’ rifjut jirriżulta li s-segretarja tad-direttur tar-rikorrenti talbet lill-ispetturi tal-Kummissjoni sabiex jistennew il-wasla tal-avukati esterni tagħha qabel ma jidħlu fil-bini. Madankollu, dawn l-ispetturi rrifjutaw li jagħtuha xi ħin u talbu immedjatament l-għajnuna tal-forzi tal-pulizija u daħlu fl-uffiċċji bil-forza, mingħajr biss ma staqsew dwar il-possibbiltà li jkun hemm espert legali intern li jista’ jilqagħhom u jassistihom. Kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, dan l-inċident ma damx iktar minn 20 minuta. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kisret id-drittijiet tad-difiża tagħha meta ma tathiex żmien raġonevoli sabiex tibbenefika minn assistenza legali, peress li hija ma kellhiex espert legali intern preżenti fil-bini tal-ispezzjoni. It-tieni proċess verbali jsemmi r-rifjut, mill-avukati esterni tar-rikorrenti, li jagħtu l-aċċess, lill-ispetturi, għall-uffiċċju ta’ wieħed mid-diretturi tiegħu li kien assenti, peress li huma qiesu li dan ma kellu ebda dokument dwar il-bitum u li l-mandat tal-Kummissjoni ma kienx jippermettilha li jkollha aċċess għalih. Il-Kummissjoni tindika li hija kellha titlob l-assistenza tal-awtorità Olandiża tal-kompetizzjoni, liema awtorità għamlet kuntatt mal-awtoritajiet tal-pulizija, sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ taċċedi f’dan l-uffiċċju. Madankollu r-rikorrenti tqis li dan il-proċess verbali ma jirriflettix ir-realtà. Fil-fatt, minkejja li l-avukati tagħha għall-bidu rrifjutaw l-aċċess għall-imsemmi uffiċċju, madankollu huma rtiraw dan ir-rifjut malajr, u għaldaqstant dan jikostitwixxi biss inċident minuri u mhux tentattiv ta’ tfixkil tal-investigazzjoni. Il-proċess verbali ma jindikax li xi ħadd daħal fl-imsemmi uffiċċju u li xi provi setgħu jiġu moħbija matul dan il-perijodu qasir ta’ żmien. Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti tenfasizza li ż-żewġ proċessi verbali, stabbiliti fit-3 ta’ Ottubru 2002, jiġifieri wara l-imsemmija verifiki, ġew trasmessi lilha biss fil-kuntest tal-aċċess għall-fajl u li għalhekk, hija ma setgħetx tippreżenta l-osservazzjonijiet tagħha fil-ħin, bi ksur tal-priniċpju ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
Fit-tielet lok, iż-żieda tal-multa għal rifjut ta’ kooperazzjoni tmur kontra d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 17 li kienu fis-seħħ fil-mument li seħħew il-fatti u li kienu jipprevedu multa massima ta’ EUR 5 000 meta impriża ma tissottomettix ruħha għal deċiżjoni ta’ verifiki. Ir-rikorrenti tqis ukoll li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi sabiex tidderoga minn dawn id-dispożizzjoniet u li, meta fittxet li timponi fuqha tali żieda abbażi tad-dispożizzzonijiet tar-Regolament Nru 1/2003, hija wettqet abbuż ta’ poter.
Fir-raba’ u l-aħħar lok, iż-żieda tal-multa b’EUR 1.71 miljun għal rifjut ta’ kooperazzjoni hija sproporzjonata fir-rigward tal-fatti deskritti fil-proċessi verbali stabbiliti mill-Kummissjoni.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti kollha tar-rikorrenti.
b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Mid-deċiżjoni kkontestata, u b’mod partikolari mill-premessi 32, 340 u 341 tagħha, jirriżulta li fl-1 ta’ Ottubru 2002 il-Kummissjoni wettqet xi verifiki, b’mod partikolari fil-bini tar-rikorrenti, u li, matul din l-ispezzjoni, din l-ewwel irrifjutat li l-aġenti tal-Kummissjoni jidħlu fil-bini sakemm jaslu l-avukati esterni tagħha, u mbagħad, opponiet li tħallihom jaċċedu għall-uffiċċju ta’ wieħed mid-diretturi tagħha. Għaldaqstant, il-Kummissjoni talbet l-assistenza tal-awtoritajiet tal-pulizija sabiex tkompli b’dawn il-verifiki. Fit-3 ta’ Ottubru 2002, l-aġenti tal-Kummissjoni għamlu żewġ proċessi verbali dwar dawn l-inċidenti, liema proċessi verbali ġew trasmessi lir-rikorrenti fil-kuntest tal-aċċess għall-fajl mogħti mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Ottubru 2004. Ir-rikorrenti tressaq erba’ argumenti sabiex tikkontesta d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li żżid l-ammont bażiku tal-multa b’10 % għal din ir-raġuni.
Fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża marbut mal-kontenut tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet
Fl-ewwel lok, ir-rikorrenti tqis li, billi fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet ma indikatilhiex li l-multa tagħha setgħet tiżdied minħabba dan ir-rifjut ta’ kooperazzjoni, il-Kummissjoni kisret id-drittijiet tad-difiża tagħha. Madankollu, mid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet jirriżulta li l-Kummissjoni semmiet iż-żewġ rifjuti ta’ kooperazzjoni fil-parti li tirrigwarda l-proċedura, u dan għamlitu billi ppreċiżat li dawn jikkostitwixxu ksur tal-Artikolu 1 tad-deċiżjoni ta’ spezzjoni tagħha tas-26 ta’ Settembru 2002 (punt 85). Barra minn hekk, fil-parti tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonjiet iddedikata għall-miżuri korrettivi, il-Kummissjoni fakkret il-prinċipji li jirregolaw l-iffissar tal-multi, billi ppreċiżat li hija ser tieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari tal-eventwali ċirkustanzi attenwanti jew aggravanti, mingħajr ebda preċiżazzjoni oħra (punt 361).
Skont ġurisprudenza stabbilita, ġaladarba l-Kummissjoni tindika b’mod espress, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li hija ser teżamina jekk għandhomx jiġu imposti multi fuq l-impriżi kkonċernati u hija tindika wkoll l-punti prinċipali ta’ fatt u ta’ liġi li jistgħu jwasslu għall-impożizzjoni ta’ multa, bħas-serjetà u t-tul tal-ksur allegat u l-fatt li dan tal-aħħar ġie kommess intenzjonalment jew b’negliġenza, hija tissodisfa l-obbligu tagħha li tirrispetta d-dritt għal smigħ tal-impriżi. B’dan il-mod, hija tagħtihom l-elementi meħtieġa sabiex jiddefendu ruħhom mhux biss kontra konstatazzjoni tal-ksur, iżda wkoll kontra l-fatt li tiġi imposta multa fuqhom (sentenza Musique Diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 21, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Marzu 2002, ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni,
T-31/99, Ġabra p. II-1881
, punt 78). F’dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-ammont tal-multi, id-drittijiet tad-difiża tal-impriżi kkonċernati huma ggarantiti quddiem il-Kummissjoni permezz tal-possibbiltà li jippreżentaw osservazzjonijiet dwar it-tul, is-serjetà u l-prevedibbiltà tan-natura antikompetittiva tal-ksur. Barra minn hekk, l-impriżi jibbenefikaw minn garanzija addizzjonali, f’dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-ammont tal-multa, sa fejn il-Qorti Ġenerali tiddeċiedi b’ġurisdizzjoni sħiħa, u tista’ b’mod partikolari tneħħi jew tnaqqas il-multa, skont l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 1/2003 (sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ Ottubru 1994, Tetra Pak vs Il-Kummissjoni,
T-83/91, Ġabra p. II-755
, punt 235; ara, f’dan is-sens, is-sentenza ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 79). Minn dan, il-qorti tal-Unjoni kkonkludiet li l-Kummissjoni setgħet tillimita ruħha li tindika, mingħajr iktar preċiżazzjonijiet, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijet, li hija ser tieħu inkunsiderazzjoni r-rwol individwali ta’ kull impriża fil-ftehim inkwistjoni u li l-ammont tal-multa se jirrifletti l-eventwali ċirkustanzi aggravanti jew attenwanti, peress li l-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jispeċifikaw iċ-ċirkustanzi li jistgħu jitqiesu bħala aggravanti (sentenza Groupe Danone vs Il-Kummissjoni, punt 137 iktar ’il fuq, punti 50 sa 56).
F’dan il-każ, skont il-ġurisprudenza msemmija iktar ’il fuq, fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (punti 357 sa 362) il-Kummissjoni indikat espressament l-intenzjoni tagħha li timponi multi fuq l-impriżi destinatarji tagħha u l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi li hija kienet ser tieħu inkunsiderazzjoni għall-kalkolu tal-ammont tal-multa li kellha tiġi imposta fuq ir-rikorrenti, b’tali mod li, f’dan ir-rigward, id-dritt tagħha għal smigħ kien ġie rrispettat. Fir-rigward b’mod iktar partikolari taċ-ċirkustanza aggravanti ta’ rifjut ta’ kooperazzjoni matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni miżmuma kontra r-rikorrenti, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li l-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jsemmuha bħala eżempju ta’ ċirkustanza aggravanti u, min-naħa l-oħra, li fid-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet il-Kummissjoni indikat li hija kienet ser tieħu inkunsiderazzjoni r-rwol individwali ta’ kull impriża fil-ftehim inkwistjoni u li l-ammont tal-multa kien ser jirrifletti ċ-ċirkustanzi eventwali aggravanti jew attenwanti (punt 361). Għaldaqstant, ir-rikorrenti ma setgħetx ma tkunx taf li l-Kummissjoni setgħet tikkunsidra din iċ-ċirkustanza aggravanti jekk hija tasal għall-konklużjoni li l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tagħha kienu sodisfatti. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma kisritx id-drittijiet tad-difiża tagħha.
Fuq l-iżball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti
Fit-tieni lok, ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni wettqet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta kklassifikat iż-żewġ inċidenti inkwistjoni ta’ rifjut li tissottometti ruħha għad-deċiżjoni ta’ verifiki, fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17, fis-seħħ fil-mument tal-imsemmija verifiki. Skont ir-rikorrenti, hija kellha dritt titlob lill-Kummissjoni li ma twettaqx il-verifiki sa ma jaslu l-avukati esterni tagħha, sabiex tipproteġi d-drittijiet tad-difiża tagħha, u, fi kwalunkwe każ, l-ispetturi tal-Kummissjoni setgħu jibdew il-verifiki tagħhom malajr ħafna.
– Fuq l-ewwel inċident
Mill-proċess jirriżulta li l-ispettur tal-Kummissjoni u xi uffiċjali tal-awtorità Olandiża tal-kompetizzjoni ppreżentaw ruħhom mad-desk tal-akkoljenza tal-bini tar-rikorrenti f’Utrecht fl-1 ta’Ottubru 2002, fid-9.30, u fuqhom kellhom id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tordna lir-rikorrenti sabiex tissottometti ruħha għal deċiżjoni ta’ verifiki. Madankollu, is-segretarja tad-direttur ma ħallithomx jidħlu fil-bini, u talbithom jistennew il-wasla tal-avukati esterni tar-rikorrenti f’sala ta’ stennija li tinsab fil-pjan terran, u tħallew jidħlu biss mal-wasla tal-pulizija, li ssejħu mill-uffiċjali tal-awtorità Olandiża tal-kompetizzjoni, fuq it-talba tal-ispetturi tal-Kummissjoni. Il-Kummissjoni qieset li dan ir-rifjut ikkawża dewmien ta’ 47 minuta. Ir-rikorrenti tqis li hija kellha dritt titlob lill-Kummissjoni sabiex tistenna l-wasla tal-avukati tagħha, li l-uffiċċju taħhom kien jinsab f’Den Haag (Il-Pajjiżi l-Baxxi), jiġifieri distanza ta’ 60 km, peress li hi ma kellha ebda espert legali intern fl-impriża.
Il-Qorti Ġenerali tirrileva li r-rikorrenti tillimita ruħha li ssostni biss li hija kellha dritt teżieġi li l-Kummissjoni tistenna l-wasla tal-avukati esterni tagħha, li huma speċjalizzati fil-liġi tal-kompetizzjoni, qabel ma tibda twettaq il-verifika prevista, mingħajr ma tibbaża ruħha, għal dan il-għan, fuq dispożizzjoni leġiżlattiva partikolari tad-dritt tal-Unjoni Ewropea jew tad-dritt Olandiż.
Huwa minn li l-qorti tal-Unjoni diġà kkunsidrat li s-sempliċi eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża ma jistax jikkostitwixxi rifjut ta’ kooperazzjoni fis-sens tat-tieni inċiż tal-punt 2 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Marzu 2002, HFB
et
vs Il-Kummissjoni,
T-9/99, Ġabra p. II-1487
, punt 478, ikkonfermata, fuq dan il-punt, permezz tas-sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 353).
Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju legali ta’ proċedura xierqa jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni, dedott mid-drittijiet fundamentali, ibbażat ukoll fuq il-Konvenzjoni għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 (iktar ’il quddiem il-“KEDB”), u b’mod iktar partikolari fuq l-Artikolu 6 tagħha. Għaldaqstant, meta rikorrent jagħmel użu minn dan il-prinċipju, huwa jitqies li b’mod impliċitu huwa għamel referenza għall-KEDB (konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Gellhoed għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Jannar 2007, Salzgitter Mannesmann vs Il-Kummissjoni,
C-411/04 P, Ġabra p. I-959, I-962
, punti 45 sa 49).
Għaldaqstant hija l-Qorti Ġenerali li għandha tirrispondi għal din l-oġġezzjoni u dan billi teżamina jekk il-Kummissjoni, f’dan il-każ, osservatx il-garanziji proċedurali li jirriżultaw mill-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u tal-KEDB. Barra minn hekk, għandu jittieħed kont tal-Artikolu 47(1) u (2) u tal-Artikolu 48(2) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, ipproklamata fis-7 ta’ Diċembru 2000 f’Nice (
ĠU C 364, p. 1
), li, minkejja li hija ma kella ebda effett legali vinkolati li jitqabbel ma’ dak tad-dritt primarju fil-mument ta’ meta ġiet adottata d-deċiżjoni kkontestata, kienet tipprovdi, bħala sors ta’ interpretazzjoni tal-liġi, kjariment dwar id-dritijiet fundamentali ggarantiti bid-dritt tal-Unjoni (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-27 ta’ Ġunju 2006, Il-Parlament vs Il-Kunsill,
C-540/03, Ġabra p. I-5769
, punt 38, u tat-13 ta’ Marzu 2007, Unibet,
C-432/05, Ġabra p. I-2271
, punt 37).
F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li skont l-Artikolu 6(3)(ċ) tal-KEDB “Kull min ikun akkużat b’reat kriminali li jiddefendi ruħu persunalment jew permezz ta’ assistenza legali magħżula minnu stess” u li, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, “kull persuna għandu jkollha l-possibiltà li tieħu parir, ikollha difiża u tkun irrappreżentata”.
Qabelxejn, il-Qorti Ġenerali tirrileva li, la r-Regolament Nru 17, applikabbli għad-data li fiha seħħew il-verifiki, la r-Regolament Nru 1/2003, u lanqas ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 773/2004, tas-7 ta’ April 2004 dwar it-tmexxija ta’ proċeduri mill-Kummissjoni skont l-[Artikoli 81 KE u 82 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 3, p. 81) ma jinkludu dispożizzjonijiet dwar il-preżenza ta’ avukat matul il-verifiki.
Barra minn hekk, għandu jii ppreċiżat li l-eżerċizzju tad-drittijiet tad-difiża jaqa’ prinċipalment fil-kuntest tal-proċeduri ġudizzjarji jew amministrattivi intiżi għall-waqfien ta’ ksur jew għall-konstatazzjoni ta’ inkompatibbiltà legali. Għall-kuntrarju, il-proċedura ta’ verifika imsemmija fl-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17 ma hijiex intiża li twaqqaf ksur jew li tikkonstata inkompatibbiltà legali, iżda għandha biss l-għan li tippermetti lill-Kummissjoni li tiġbor id-dokumentazzjoni neċessarja sabiex tivverifika r-realtà u l-portata ta’ sitwazzjoni ta’ fatt u ta’ liġi partikolari. Huwa biss jekk il-kummissjoni tqis li l-elementi ta’ evalwazzjoni hekk miġbura jiġġustifikaw l-adozzjoni ta’ deċiżjoni li tikkonstata ksur li l-impriża kkonċernata għandha, qabel ma tittieħed tali deċiżjoni, tinstema’ skont l-Artikolu 19(1) tar-Regolament Nru 17. Hija preċiżament din id-differenza sostantiva bejn id-deċiżjonijiet meħuda fi tmiem tali proċedura u d-deċiżjonijiet ta’ verifiki li tispjega l-kontenut tal-Artikolu 19(1), liema Artikolu, meta jelenka d-deċiżjonijiet li l-Kummissjoni ma tistax tieħu qabel ma tkun tat lill-persuni interessati l-possibbiltà li jeżerċitaw id-dritt tad-difiża tagħhom, ma jsemmix dik prevista fl-Artikolu 14(3) tal-istess regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizja tas-26 ta’ Ġunju 1980, National Panasonic vs Il-Kummissjoni,
136/79, Ġabra p. 2033
, punt 21).
Il-qorti tal-Unjoni madankollu qieset li huwa neċessarju li jiġi evitat li d-drittijiet tad-difiża jiġu kompromessi b’mod irrimedjabbli fil-kuntest ta’ proċeduri ta’ investigazzjoni preliminari u, b’mod partikolari, matul il-verifiki, li jistgħu jkunu ta’ natura determinanti għall-istabbiliment ta’ provi tan-natura illegali ta’ aġir tal-impriżi li huma ta’ natura li jistabbilixxu r-responsabbiltà tagħhom. Konsegwentement, minkejja li xi drittijiet tad-difiża jikkonċernaw biss il-proċeduri kontradittorji li jsegwu dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, drittijiet oħra, pereżempju dak li wieħed ikollu assistenza legali u dak li tinżamm il-kunfidenzjalità tal-korrispondenza bejn l-avukat u klijent, irrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tat-18 ta’ Mejju 1982, AM & S Europe vs Il-Kummissjoni, (
155/79, Ġabra p. 1575
), għandhom jiġu rrispettati sa mill-istadju tal-investigazzjoni preliminari (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst vs Il-Kummissjoni,
46/87 u 227/88, Ġabra p. 2859
, punti 15 u 16 ; tas-17 ta’ Ottubru 1989, Dow Benelux vs Il-Kummissjoni
85/87, Ġabra p. 3137
, punt 27, u Dow Chemical Ibérica
et
vs Il-Kummissjoni
97/87 sa 99/87, Ġabra p. 3165
, punti 12 u 13).
Fi kwalunkwe każ, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem stess irrikonoxxiet, fil-qasam kriminali, li, minkejja li l-Artikolu 6 tal-KEDB suppost jeżiġi li l-konvenut ikun jista’ jibbenefika mill-assistenza ta’ avukat sa mill-ewwel stadji tal-interrogatorji tal-pulizija, madankollu dan id-dritt jista’ jkun suġġett għal xi restrizzjonijiet għal raġunijiet validi, u li f’kull każ għandu jsir magħruf jekk, fid-dawl tal-proċedura kollha, ir-restrizzjoni ċaħħditx lill-akkużat minn smigħ xieraq (ara Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Murray vs Ir-Renju Unit tat-8 ta’ Frar 1996, Ġabra tas-Sentenzi u Deċiżjonijiet, 1996, paragrafu 63).
Issa, fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17, għandu jiġi żgurat li r-rispett tad-drittijiet tad-difiża ma jippreġudikax l-effett utli tal-verifiki sabiex il-Kummissjoni tkun tista’ teżerċita l-funzjonijiet tagħha ta’ gwardjana tat-trattat fil-qasam tal-kompetizzjoni (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Diċembru 2003, Ventouris vs Il-Kummissjoni,
T-59/99, Ġabra p. II-5257
, punt 122). Il-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet ukoll li s-setgħat li twettaq verifiki mingħajr notifika minn qabel ma jikkostitiwixxux preġudizzju lid-drittijiet fundamentali tal-impriżi, peress li s-setgħat mogħtija lill-Kummissjoni permezz tal-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 17 għandhom l-għan li jippermettulha twettaq il-missjoni fdata lilha mit-Trattat KE, li tiżgura l-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni fis-suq intern, li tevita li ssir distorsjoni tal-kompetizzjoni għad-detriment tal-interess ġenerali, tal-impriżi individwali u tal-konsumaturi, u li tikkontribwixxi għaż-żamma tas-sistema kompetittiva intiża mit-Trattat, li l-impriżi għandhom josservaw b’mod obbligatorju (sentenza National Panasonic vs Il-Kummissjoni, punt 227 iktar ’il fuq, punt 20).
Dan huwa għaliex huwa neċessarju li jiġu bbilanċjati l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni dwar id-drittijiet tad-difiża u l-effett utli tas-setgħa ta’ verifika tal-Kummissjoni, billi tiġi evitata l-possibbiltà li d-dokumenti rilevanti jinqerdu jew jinħbew.
Għalhekk, il-qorti tal-Ġustizzja tqis li l-preżenza ta’ avukat estern jew ta’ espert legali intern fl-impriża hija possibbli meta l-Kummissjoni twettaq verifika, iżda li l-preżenza ta’ avukat estern jew ta’ espert legali intern ma hijiex kundizzjoni għal-legalità tal-verifika. Meta impriża tkun tixtieqha, u b’mod partikolari meta hija ma jkollhiex persuna legali fuq il-post tal-verifika, hija tista’ wkoll titlob il-pariri ta’ avukat permezz tat-telefown u titolbu sabiex imur fuq il-post fl-iqsar żmien possibbli. Sabiex l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt għall-assistenza ta’ avukat ma jkunx jista’ jippreġudika l-iżvolġiment tajjeb tal-verifika, il-persuni inkarigati mit-twettiq tal-verifika għandhom ikunu jistgħu jidħlu b’mod immedjat fil-binjiet kollha tal-impriża, jinformawha bid-deċiżjoni ta’ spezzjoni u jidħlu fl-uffiċċji tal-għażla tagħhom, mingħajr ma jistennew li l-impriża tkun ikkonsultat lill-avukat tagħha. Il-persuni inkarigati mit-twettiq tal-verifika għandhom ukoll jitqiegħdu f’pożizzjoni li jikkontrollaw il-komunikazzjonijiet telefoniċi u informatiċi tal-impriża sabiex jevitaw, b’mod partikolari, li din tal-aħħar tagħmel kuntatt ma’ impriżi oħra li fir-rigward tagħhom ukoll ikun hemm deċiżjoni ta’ verifiki. Barra minn hekk, it-terminu li l-Kummissjoni hija marbuta tagħti lil impriża sabiex din tkun tista’ tagħmel kuntatt mal-avukat tagħha, qabel ma hija tibda tikkonsulta l-kotba u dokumenti oħra, tagħmel kopji tagħhom, twaħħal siġilli fuq postijiet jew dokumenti jew titlob spjegazzjonijiet orali lil kwalunkwe rappreżentant jew membru tal-persunal tal-impriża, jiddependi miċ-ċirkustanzi partikolari ta’ kull każ u, fi kwalunkwe każ, għandu jkun limitat ħafna u mnaqqas għall-minimu.
F’dan il-każ, meta rrifjutat li tilqa’ t-talba tar-rikorrenti sabiex jistennew il-wasla tal-avukati esterni tagħha f’sala tal-istennija qabel ma tippermetti lill-Kummissjoni li tidħol fil-binjiet tagħha, u b’mod partikolari fl-uffiċċju tad-direttur ġenerali tagħha, il-Kummissjoni ma kisritx id-drittijiet tad-difiża tagħha. Għaldaqstant, ir-rifjut tar-rikorrenti li tagħti l-aċċess għall-binja tagħha lill-ispetturi tal-Kummissjoni qabel il-wasla tal-avukati tagħha, li kkawża dewmien ta’ 47 minuta fl-operazzjonijiet ta’ verifika, għandu jiġi kklassifikat bħala rifjut li hija tissottometti ruħha għad-deċiżjoni ta’ verifiki fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17.
– Fuq it-tieni inċident
Ir-rikorrenti tqis li l-inċident li seħħ fil-waranofsinhar tal-1 ta’ Ottubru 2002 ma kienx jikkostitwixxi rifjut li tissottometti ruħha għad-deċiżjoni ta’ verifiki, peress li dan kien qasir ħafna u għaldaqstant ma kkawża ebda distruzzjoni jew ħabi ta’ dokumenti.
Madankollu, mid-dokumenti prodotti mill-Kummissjoni jirriżulta li, matul il-waranofsinhar tal-1 ta’ Ottubru 2002, l-avukati esterni tar-rikorrenti, malli waslu fuq il-post, irrifjutaw li jagħtu l-aċċess lill-Kummissjoni għall-uffiċċju ta’ wieħed mid-diretturi, peress li ebda dokument relattiv għall-bitum ma kien jinsab hemm, sakemm, fuq talba tal-Kummissjoni, l-uffiċjali tal-awtorità Olandiża tal-kompetizzjoni għamlu kuntatt mal-pulizija. Il-proċess verbali stabbilit mill-Kummissjoni ma jippreċiżax id-dewmien eżatt ikkawżat minn dawn id-diskussjonijiet. Id-deċiżjoni ta’ verifiki tal-Kummissjoni tas-26 ta’ Settembru 2002 madankollu awtorizzat lill-ispetturi sabiex jidħlu fil-binjiet kollha, fl-artijiet u fil-mezzi ta’ trasport tal-impriża matul il-ħinijiet normali tal-ftuħ tal-uffiċċji u sabiex jeżaminaw il-kotba u d-dokumenti professjonali kollha.
Issa, skont il-ġurisprudenza, l-impriżi għandhom l-obbligu li jikkollaboraw b’mod attiv fil-miżuri ta’ investigazzjoni matul il-proċedura ta’ investigazzjoni preliminari (sentenza Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punti 65, 207 u 208).
Barra minn hekk, kemm l-għan tar-Regolament Nru 17 kif ukoll l-elenkar, permezz tal-Artikolu 14 tiegħu, tas-setgħat li għandhom l-uffiċjali tal-Kummissjoni juru li l-verifiki jistgħu jkollhom portata wiesgħa ħafna. F’dan ir-rigward, id-dritt li jidħlu f’kull bini, art u mezzi ta’ trasport tal-impriżi għandu importanza partikolari sa fejn dan għandu jippermetti lill-Kummissjoni li tiġbor il-provi tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni fil-postijiet fejn dawn jinsabu normalment, jiġifieri fil-bini kummerċjali tal-impriżi (sentenza tal-21 ta’ Setembru 1989, Hoescht vs Il-Kummissjoni, punt 228 iktar ’il fuq, punt 26).
Il-qorti tal-Unjoni enfasizzat ukoll li l-Kummissjoni tista’ teżerċita s-setgħa ta’ verifika tagħha f’kull bini kummerċjali tal-impriża msemmija fid-deċiżjoni meħuda minnha filwaqt li jiġu rrispettati d-drittijiet tad-difiża (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Settembru 1989, Hoechst vs Il-Kummissjoni, punt 228 iktar ’il fuq, punti 14 u 15) kif ukoll id-drittijiet marbuta mal-protezzjoni tal-proprjetà (ara Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem, sentenza Colas Est
et
vs Franza tas-16 ta’ April 2002, Ġabra tas-Sentenzi u Deċiżjonijiet, 2002, paragrafi 40 u 41; sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-22 ta’ Ottubru 2002, Roquette Frères,
C-94/00, Ġabra p. I-9011
, punt 29, u d-digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Novembru 2005, Minoan Lines vs Il-Kummissjoni, C-121/04 P, mhux ippubblikat fil-Ġabra, punt 37). Barra minn hekk, hija l-Kummissjoni u mhux l-impriża kkonċernata jew terz li għandha tiddeċiedi jekk dokument għandux jiġi ppreżentat quddiemha jew le (sentenza AM & S Europe vs Il-Kummissjoni, punt 228 iktar ’il fuq, punt 17).
Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li l-avukati tar-rikorrenti, għall-ewwel, irrifjutaw li jagħtu lill-Kummissjoni l-aċċess għall-uffiċċju ta’ wieħed mid-diretturi tagħha huwa biżżejjed sabiex jiġi kkunsidrat li r-rikorrenti rrifjutat li tissottometti ruħha totalment għad-deċiżjoni ta’ verifiki, mingħajr ma tkun il-Kummissjoni li tistabbilixxi li d-dewmien ikkawżat minn dan ir-rifjut seta’ jipprovoka d-distruzzjoni jew il-ħabi ta’ dokumenti.
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti meta kklassifikat dawn iż-żewġ inċidenti bħala rifjut li tissuġġetta ruħha għal deċiżjoni ta’ verifiki.
Fuq il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti tikkritika lill-Kummissjoni li kisret il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba meta stabbilixxiet il-proċessi verbali biss wara l-verifiki u għaddithomlha biss fil-kuntest tal-aċċess għall-fajl, jiġifieri wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, u b’hekk xekklitha milli ssostni l-eventwali osservazzjonijiet tagħha fi żmien utli.
Madankollu għandu jiġi rrilevat li ebda dispożizzjoni leġiżlattiva ma kienet tobbliga lill-Kummissjoni li tistabbilixxi proċess verbali ta’ rifjut li tissottometti ruħha għad-deċiżjoni ta’ verifiki f’terminu partikolari, u lanqas li dan id-dokument jiġi trasmess lill-impriża f’terminu partikolari. Issa, il-qorti tal-Unjoni tqis li l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba ma jistax jibdel f’obbligu dak li l-leġiżlatur ma qiesx bħala tali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-31 ta’ Marzu 1992, Burban vs Il-Parlament,
C-255/90 P, Ġabra p. I-2253
, punt 20).
Il-Qorti Ġenerali tenfasizza li, fi kwalunkwe każ, ir-rikorrenti kellha l-posibbiltà li tirreaġixxi għall-kontenut ta’ dawn iż-żewġ proċessi verbali meta l-Kummissjoni tatha l-aċċess għall-fajl wara d-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, iżda li hi ma għamlitx hekk.
Fuq il-ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17
Fit-tielet lok, ir-rikorrenti tqis li, billi kien biss ir-Regolament Nru 17 li kien fis-seħħ fil-mument tal-fatti, il-Kummissjoni la kellha d-dritt tapplika d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1/2003, li ma kinux fis-seħħ, u lanqas il-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, liema Linji gwida ma jistgħux jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 17. B’hekk, il-Kummissjoni wettqet użu ħażin ta’ poter.
L-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17 kien jipprovdi l-possibbiltà għall-Kummissjoni li timponi multa massima ta’ EUR 5 000 fuq kull impriża li ma tissuġġettax ruħha għal deċiżjoni ta’ verifiki u l-Artikolu 15(2) tal-istess regolament kien jawtorizzaha timponi multi li jistgħu jirrappreżentaw sa 10 % tad-dħul mill-bejgħ tagħhom fuq il-kumpanniji li jwettqu ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 81(1) KE, ikkalkulati skont is-serjetà u t-tul tal-ksur. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17 b’hekk kien jippermetti lill-Kummissjoni li timponi multa fuq impriża għal rifjut ta’ kooperazzjoni matul xi verifiki, anki jekk tali ksur tal-Artikolu 81 KE ma jkunx stabbilit. Kuntrarjament għal dak li ssostni r-rikorrenti, qabel id-dħul fis-seħħ tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, ebda dispożizzjoni tar-Regolament Nru 17 għaldaqstant ma kienet tipprojbixxi lill-Kummissjoni milli tissanzjona rifjut ta’ kooperazzjoni matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni waqt id-determinazzjoni tal-ammont tal-multa globali imposta abbażi tal-Artikolu 15(2) tal-imsemmi regolament, minflok ma timponi multa distinta fuq l-impriża abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) ta’ dan it-test.
Skont il-ġurisprudenza (ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Novembru 1990, Fedesa,
C-331/88, Ġabra p. I-4023
, punt 24), l-użu ħażin ta’ poter jikkostitwixxi l-adozzjoni, minn istituzzjoni tal-Unjoni, ta’ att bl-għan esklużiv jew, tal-inqas, li huwa determinanti sabiex jintlaħqu għanijiet oħra barra dawk li huma msemmija jew li huwa determinanti sabiex tiġi evitata proċedura prevista speċjalment mit-trattat sabiex jilqgħu għaċ-ċirkustanzi tal-każ. Il-qorti tal-Unjoni għaldaqstant tqis li att huwa biss ivvizzjat minn użu ħażin ta’ poter jekk, abbażi ta’ indikazzjonijiet oġġettivi, rilevanti u konsistenti, ikun jidher li jkun ittieħed bl-għan esklużiv, jew tal-inqas determinanti, li jintlaħqu għanijiet oħra apparti dawk imsemmija (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Novembru 2004, Ramondín
et
vs Il-Kummissjoni,
C-186/02 P u C-188/02 P, Ġabra p. I-10653
, punt 44, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat jekk, hekk kif issostni r-rikorrenti, l-adozzjoni mill-Kummissjoni tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, li jipprovdu b’mod espliċitu l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tieħu inkunsiderazzjoni rifjut ta’ kooperazzjoni jew tentattiv ta’ tfixkil matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni bħala ċirkostanzi aggravanti fil-kuntest tal-iffissar tal-multa, kellha l-għan determinanti li jiġi evitat il-limitu ta’ EUR 5 000 ffissat mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17.
Il-qorti tal-Unjoni diġà indikat li r-Regolament Nru 17 kien ħalla marġni ta’ diskrezzjoni kbir għall-Kummissjoni sabiex tistabbilixxi l-multi. Għalhekk, l-introduzzjoni, minn din tal-aħħar, ta’ metodu ġdid ta’ kalkolu tal-multi permezz tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi li f’ċerti każijiet jista’ jwassal għal żieda tal-ammont tal-multi, mingħajr madankollu ma jinqabeż il-limitu massimu stabbilit mill-istess regolament, ma tistax titqies bħala aggravament, b’effett retroattiv, ta’ multi bħalma huma dawk li huma legalment previsti bl-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17 kuntrarju għall-prinċipji ta’ legalità u ta’ ċertezza legali (sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punti 252, 254, 258, 260, 261 u 267, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-20 ta’ Marzu 2002, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni,
T-23/99, Ġabra p. II-1705
, punt 235).
Barra minn hekk, il-qorti tal-Unjoni ppreċiżat li, peress li l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 ma kienx jelenka b’mod limitat il-kriterji li tagħhom il-Kummissjoni setgħet tieħu inkunsiderazzjoni sabiex tiffissa l-ammont tal-multa, l-aġir tal-impriża matul il-proċedura amministrattiva, u b’mod partikolari rifjut ta’ kooperazzjoni jew tentattivi ta’ tfixkil matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni, seta’ jagħmel parti mill-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni matul dan l-iffissar (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Jannar 1990, Sandoz prodotti farmaceutici vs Il-Kummissjoni,
C-277/87, Ġabra p. I-45
, u tas-16 ta’ Novembru 2000, Finnboard vs Il-Kummissjoni,
C-298/98 P, Ġabra p. I-10157
, punt 56 ; sentenza HFB
et
vs Il-Kummissjoni, point 222 iktar ’il fuq, punti 474 u 475, ikkonfermata dwar dan il-punt permezz tas-sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punt 351).
Minn dak kollu premess jirriżulta li r-rikorrenti ma stabbilixxietx li l-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi, sa fejn jipprevedu b’mod espliċitu l-possibbiltà għall-Kummissjoni li tieħu inkunsiderazzjoni rifjut ta’ kooperazzjoni jew tentattiv ta’ tfixkil matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni bħala ċirkustanzi aggravanti fl-iffissar tal-multa, ġew adottati bl-għan determinanti li tiġi evitata l-proċedura ta’ sanzjoni prevista bid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17, u b’mod partikolari l-limitu ta’ EUR 5 000.
Fl-aħħar nett, il-Qorti Ġenerali tqis li l-Kummissjoni f’dan il-każ kellha l-possibbiltà li tissanzjona rifjut ta’ kooperazzjoni, u dan jew billi timponi fuq l-impriża inkwistjoni multa massima ta’ EUR 5 000 skont id-dispożizzjonijiet tal-Aritkolu 15(1)(ċ) tar-Regolament Nru 17, jew inkella billi, fl-iffissar tal-ammont tal-multa imposta fuq l-impriża abbażi tal-Artikolu 15(2) tal-istess regolament (li sar l-Artikolu 23(2) tar-Regolament Nru 1/2003, fis-seħħ fil-mument meta hija adottat id-deċiżjoni kkontestata), tieħu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanza aggravanti bbażata fuq rifjut ta’ kooperazzjoni matul l-iżvolġiment tal-investigazzjoni, u li l-allegat użu ħażin ta’ poter ma huwiex stabbilit.
Fuq in-natura sproporzjonatata taż-żieda tal-multa minħabba rifjut ta’ kooperazzjoni
Fir-raba’ u l-aħħar lok, ir-rikorrenti tqis li ż-żieda tal-ammont bażiku tal-multa ta’ 10 %, jiġifieri EUR 1.71 miljun imposta mill-Kummissjoni minħabba rifjut ta’ kooperazzjoni hija, fi kwalunkwe każ, sproporzjonata mal-fatti deskritti fil-proċessi verbali.
Għandu jitfakkar li l-multi jikkostitwixxu strument tal-politika tal-kompetizzjoni tal-Kummissjoni u li għalhekk, din għandu jkollha setgħa diskrezzjonali fl-iffissar tal-ammont tagħhom sabiex torjenta l-aġir tal-impriżi fis-sens tal-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni (sentenzi tal-Qorti Ġenerali tas-6 ta’ April 1995, Martinelli vs Il-Kummissjoni,
T-150/89, Ġabra p. II-1165
, punt 59; tal-11 ta’ Diċembru 1996, Van Megen Sports vs Il-Kummissjoni,
T-49/95, Ġabra p. II-1799
, punt 53, u tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni,
T-229/94, Ġabra p. II-1689
, punt 127). Madankollu, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tistħarreġ jekk l-ammont tal-multa imposta huwiex proporzjonat mat-tul u mal-elementi l-oħra ta’ natura li jidħlu fl-evalwazzjoni tas-serjetà tal-ksur, bħalma huma l-influwenza li l-impriża setgħet teżerċita fuq is-suq, il-qligħ li hija setgħet tikseb mill-prattiki tagħha, il-volum, u l-valur tas-servizzi kkonċernati u r-riskju li l-ksur jirrappreżenta għall-għanijiet tal-Unjoni (sentenza Musique Diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punti 120 u 129).
Minkejja li l-Kummissjoni ma hijiex marbuta mill-prattika preċedenti tagħha, jista’ jkun utli għall-Qorti Ġenerali, fl-evalwazzjoni tan-natura proporzjonata jew le taż-żieda tal-multa imposta fuq ir-rikorrenti, li ssir taf biż-żidiet imposti fuq impriżi oħra mill-Kummissjoni għal din l-istess raġuni. Fil-fatt, ma jistax jiġi eskluż li l-Qorti Ġenerali, fl-eżerċizzju tas-setgħat tagħha ta’ ġurisdizzjoni sħiħa, tista’ tqis li żżid l-imsemmija żieda. Issa, l-istess rata ta’ 10 % ġiet ukoll applikata fi tliet kawżi oħra fejn il-Kummissjoni ssanzjonat xi impriżi b’żieda speċifika tal-multa għal rifjut ta’ kooperazzjoni. Fil-kawża msejħa “tal-vapuri Griegi”, din iż-żieda kienet tissanzjona impriża li kienet informat lill-impriżi l-oħra tal-akkordju bit-tweġibiet li hija kienet tat għal talba għal informazzjoni u kienet issuġġeritilhom li jemendaw il-prezzijiet tagħhom (sentenza Minoan Lines vs Il-Kummissjoni, punt 44 iktar ’il fuq, punti 335 sa 339). Fil-kawża Nintendo, din iż-żieda kienet tissanzjona impriża li kienet tat tweġiba żbaljata għal talba għal informazzjoni [deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-30 ta’ Ottubru 2002, COMP/35.706 – PO Nintendo Distribution (
ĠU 2003, L 255, p. 33
)]. Fl-aħħar nett, fil-kawża msejħa “tal-boroż industrijali” (deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-30 ta’ Novembru 2005, COMP/F/38.354 – Boroż industrijali), din iż-żieda kienet tissanzjona impriża li wieħed mill-impjegati tagħha kien qered dokument magħżul mill-ispetturi matul il-verifika, u dan minkejja li l-impriża, wara li seħħ dan, kienet bagħtet kopja ta’ dan id-dokument lill-Kummissjoni.
F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali tqis li, fid-dawl tat-tul relattivament qasir tat-tfixkil imwettaq mir-rikorrenti għall-operazzjonijiet ta’ verifika tal-Kummissjoni, ma hemmx lok li jsir użu mis-setgħat ta’ ġurisdizzjoni sħiħa tagħha sabiex tiżdied iż-żieda mwettqa mill-Kummissjoni f’dan il-każ. Barra minn hekk, din iż-żieda ta’ 10 % tal-ammont tal-multa ma kinitx tidher sproporzjonata meta jittieħed kont ta’, minn naħa, l-aġir tar-rikorrenti matul il-verifiki u n-natura ripetuta tat-tentattivi tagħha ta’ tfixkil fl-istess jum u, min-naħa l-oħra, l-importanza tal-verifiki bħala strument neċessarju għall-Kummissjoni sabiex teżerċita l-funzjonijiet tagħha ta’ gwardjana tat-trattat fil-qasam tal-kompetizzjoni (sentenza Ventouris vs Il-Kummissjoni, punt 230 iktar ’il fuq, punt 122) u l-ħtieġa li l-aġir tal-impriżi jiġi orjentat lejn l-osservanza tar-regoli tal-kompetizzjoni.
Għaldaqstant, l-argument tar-rikorrenti għandu jiġi miċħud.
2. Fuq ir-rwoli ta’ provokatur u ta’ mexxej
a) Fuq ir-rwol ta’ provokatur
L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li, billi attribwixxiet lilha, flimkien ma’ SNV, ir-rwol ta’ provokatur tal-akkordju, il-Kummissjoni wettqet żbalji ta’ fatt li jiġġustifikaw l-annullament, sħiħ jew parzjali, taż-żieda ta’ 50 % tal-multa li ġiet imposta fuqha abbażi ta’ dan. Skont il-ġurisprudenza, din il-kwalifika tista’ biss tapplika għal impriża li tkun ipperswadiet jew ħeġġet impriżi oħra sabiex jistabbilixxu akkordju jew sabiex jingħaqdu fih (is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-15 ta’ Marzu 2006, BASF vs Il-Kummissjoni,
T-15/02, Ġabra p. II-497
, punti 316 u 321). F’dan il-każ, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq żewġ elementi li ma humiex biżżejjed sabiex tiġi attribwita r-rwol ta’ provokatur tal-akkordju, anki jekk SNV l-iktar l-iktar inqdiet bir-rikorrenti sabiex tikkuntattja lill-kostrutturi tat-toroq l-oħra tal-W5.
Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq silta mit-tweġiba tar-rikorrenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet li ġiet iżolata mill-kuntest tagħha. Dan id-dokument jippermetti biss li jiġi kkonstatat li SNV, fl-1993, għamlet proposta ta’ prezz lir-rikorrenti, li hija rrappurtat fil-laqgħa segwenti tal-W5, u ma huwiex biżżejjed sabiex jiġi stabbilit li r-rikorrenti pproponiet lill-W5 sabiex jaċċettawh.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni użat rapport ta’ Wintershall tal-20 ta’ Frar 1992 li jindika li r-rikorrenti kienet qaltilha li hija kienet għamlet kuntatt ma’ SNV sabiex tistaqsiha sabiex twettaq proposti ta’ kooperazzjoni bejn il-fornituri u l-W5 u li SNV, fl-1993, għaldaqstant kienet għamlitilha offerta ta’ tnaqqis speċjali għall-W5. Madankollu, dan id-dokument huwa kontradett minn nota interna ta’ SNV tal-1995, dan ma jikkorrispondix mat-tifkiriet tal-impjegat tar-rikorrenti li għalih saret referenza u l-kontenut tiegħu huwa improbabbli, u dan peress li Wintershall hija kumpannija li ftit kellha kuntatt mar-rikorrenti.
Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni ma tistax tibbaża ruħha fuq element wieħed, tal-1992, jiġifieri qabel il-bidu tal-akkordju, u li ma huwa kkorroborat minn ebda element ieħor tal-fajl, sabiex tistabbilixxi r-rwol tagħha ta’ provokatur tal-akkordju.
Il-Kummissjoni tfakkar li l-ġurisprudenza tagħmel distinzjoni bejn ir-rwoli ta’ provokatur u ta’ mexxej u li, kieku l-Qorti Ġenerali kellha tikkunsidra li l-provi huma insuffiċjenti fir-rigward ta’ wieħed miż-żewġ rwoli, hija madankollu tista’ xorta waħda żżomm iż-żieda ta’ 50 % fl-ammont tal-multa (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 342 sa 349). F’dak li jikkonċerna l-kwalifika ta’ provokatur tal-akkordju, il-ġurisprudenza barra minn hekk tippreċiża li l-impriża inkwistjoni imbuttat jew ħeġġet impriżi oħra sabiex jimplementaw l-akkordju jew sabiex jingħaqdu fih (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 321). F’dan il-każ, il-Kummissjoni tindika li hija bbażat ruħha fuq żewġ dokumenti, li minnhom jirriżulta li r-rikorrenti ħeġġet lil impriżi oħra sabiex jistabbilixxu akkordju billi, bħala l-ikbar konstruttur tat-toroq, ħadet l-inizjattiva li tikkuntattja lil SNV, li hija l-ikbar fornitur, sabiex titlobha tagħmel xi suġġerimenti dwar il-possibbiltajiet ta’ kollaborazzjoni bejn iż-żewġ gruppi u billi wara dan hija wriet lill-impriżi l-oħra tal-W5 il-proposta magħmula minn SNV dwar tnaqqis speċjali. Id-dikjarazzjoni tal-impjegat tar-rikorrenti li saret f’Ġunju 2005 fil-kuntest tat-tweġiba għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li tgħid li hu qatt ma ħa l-inizjattiva tal-konsultazzjoni, hija għaldaqstant kuntrarja għar-rapport tal-kumpannija Wintershall li jsemmi intervista mal-istess impjegat. Il-Kummissjoni tenfasizza li d-dokument ta’ Wintershall tal-1992, li jsemmi kooperazzjoni futura, għall-kuntrarju tikkoinċidi mal-fatt li l-akkordju ngħata bidu fl-1993, kif tistabbilixxi b’mod partikolari t-tweġiba tar-rikorrenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, li ssemmi xi diskussjonijiet ma’ SNV dwar tnaqqis speċjali mogħti lill-W5 sa mill-1993.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Meta ksur jkun twettaq minn numru ta’ impriżi, hemm lok, fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multi, li tiġi eżaminata s-serjetà relattiva tal-parteċipazzjoni ta’ kull waħda minnhom (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Diċembru 1975, Suiker Unie
et
vs Il-Kummissjoni,
40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73, Ġabra p. 1663
, punt 623, u Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, punt 158 iktar ’il fuq, punt 92), liema fatt jimplika, b’mod partikolari, li għandhom jiġu stabbiliti r-rwoli rispettivi tagħhom fil-ksur matul it-tul tal-parteċipazzjoni tagħhom fih (sentenza Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, punt 30 iktar ’il fuq, punt 150, u s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-17 ta’ Diċembru 1991, Enichem Anic vs Il-Kummissjoni,
T-6/89, Ġabra p. II-1623
, punt 264).
Minn dan jirriżulta, b’mod partikolari, li r-rwol ta’ provokatur jew ta’ mexxej li għandha impriża jew numru ta’ impriżi fil-kuntest ta’ akkordju għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa, inkwantu l-impriżi li kellhom tali rwol għandhom, minħabba f’hekk, iġorru responsabbiltà partikolari meta mqabbla mal-impriżi l-oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Mejju 1998, Mayr-Melnhof vs Il-Kummissjoni,
T-347/94, Ġabra p. II-1751
, punt 291, u tad-29 ta’ April 2004, Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni,
T-236/01, T-239/01, T-244/01 sa T-246/01, T-251/01 u T-252/01, Ġabra p. II-1181
, punt 301).
B’mod konformi ma’ dawn il-prinċipji, il-punt 2 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jistabbilixxi, taħt l-intestatura ta’ ċirkustanzi aggravanti, lista mhux eżawrjenti ta’ ċirkustanzi li jistgħu jwasslu għal żieda tal-ammont bażiku tal-multa u li tinkludi, b’mod partikolari, ir-“rwol ta’ mexxej […], jew provokatur tal-ksur” (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 280 sa 282).
Għandu jiġi osservat li, sabiex tiġi kkwalifikata bħala provokatur ta’ akkordju, impriża għandha tkun imbuttat jew ħeġġet impriżi oħra sabiex jistabbilixxu l-akkordju jew sabiex jingħaqdu miegħu. Għall-kuntrarju, ma huwiex biżżejjed li wieħed sempliċement ikun fost il-membri fundaturi tal-akkordju. Din il-kwalifika għandha tiġi riżervata għall-impriża li, jekk ikun il-każ, tkun ħadet l-inizjattiva, pereżempju billi tissuġġerixxi lill-oħra l-opportunità ta’ kollużjoni jew billi tipprova tikkonvinċiha twettaq waħda (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 321). Madankollu l-qorti tal-Unjoni ma tobbligax lill-Kummissjoni sabiex ikollha elementi dwar it-tfassil jew dwar il-ħolqien tad-dettalji tal-akkordju. Fl-aħħar nett hija ppreċiżat li r-rwol ta’ provokatur jirrigwarda l-mument tal-istabbiliment jew tat-tkabbir ta’ akkordju (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 316), u dan jippermetti li wieħed jikkunsidra li għadd ta’ impriżi jistgħu simultanjament ikollhom ir-rwol ta’ provokatur fi ħdan l-istess akkordju.
F’dan il-każ, mill-premessa 342 tad-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni qieset li r-rikorrenti ġarret responsabbiltà partikolari għar-rwol tagħha ta’ provokatur tal-akkordju. Hija fakkret li l-ġurisprudenza ikkwalifikat impriża li tkun imbuttat jew ħeġġet impriżi oħra sabiex jimplementaw akkordju jew jingħaqdu miegħu bħala provokatur ta’ akkordju (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 321). Biex tagħmel dan, hija bbażat ruħha fuq tliet dokumenti li jsemmu inizjattivi li hija tqis li huma dawk li minnhom oriġina l-akkordju, peress li huma servew sabiex jikkonvinċu lil impriżi oħra sabiex jimplementaw l-akkordju. Skont id-deċiżjoni kkontestata, dawn id-dokumenti jipermettu li jiġi stabbilit, minn naħa, li r-rikorrenti pproponiet lil SNV sabiex tagħmel proposti ta’ kooperazzjoni bejn il-fornituri u l-W5 u, min-naħa l-oħra, li wara dan ir-rikorrenti ttrasmettiet, lill-kostrutturi l-oħra, il-proposta ta’ tnaqqis speċjali magħmula minn SNV. Dawn huma estratt tat-tweġiba tar-rikorrenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet, nota ta’ HBG tat-8 ta’ Lulju 1994 u rapport intern ta’ Wintershall tal-20 ta’ Frar 1992.
Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni b’hekk ibbażat ruħha, fil-premessa 342 tad-deċiżjoni kkontestata, permezz ta’ riferiment għall-premessa 175, fuq nota ta’ HBG, kostruttur kbir ieħor, tat-8 ta’ Lulju 1994, li tagħmel referenza għal xi ftehim konklużi f’Marzu 1994 bejn il-W5, irrappreżentati mir-rikorrenti, u l-fornituri, irrappreżentati minn SNV, li daħlu fis-seħħ fl-1 ta’ April 1994, kif ukoll għal għajdut li jissuġġerixxi l-possibbiltà li l-fornituri ma humiex qegħdin josservaw l-imsemmija ftehim, u għan-neċessità li jiġi kkuntattjat impjegat tar-rikorenti dwar dan is-suġġett. Dan id-dokument b’hekk jindika li r-rikorrenti innegozjat xi ftehim f’isem il-W5 ma’ SNV u li kostruttur kbir ieħor ikkunsidra lir-rikorrenti bħala l-interlokutur fl-aħjar pożizzjoni, fi ħdan il-W5, sabiex isolvi disfunzjonament tal-akkordju. Jekk dan id-dokument jippermetti li jiġi kkunsidrat li r-rikorrenti kienet wieħed mill-membri fundaturi tal-akkordju, madankollu huwa ma jistax ikun biżżejjed sabiex jistabbilixxi, kif teżiġi l-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 265 iktar ’il fuq, li r-rikorrenti ħeġġet impriżi oħra, jew ikkonvinċiethom sabiex jingħaqdu mal-akkordju.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq estratt mit-tweġiba tar-rikorrenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet (premessi 97 u 177 tad-deċiżjoni kkontestata), fejn fih ir-rikorrenti stess tirreferi għall-eżistenza ta’ diskussjonijiet ma’ SNV fl-1993 dwar tnaqqis speċjali mogħti lill-W5 u għat-trasmissjoni, mir-rikorrenti, tal-informazzjoni dwar dan it-tnaqqis lill-membri l-oħra tal-W5. Madankollu hemm lok li jiġi enfasizzat li, meta ttrasmettiet din l-informazzjoni lill-membri l-oħra tal-W5, ir-rikorrenti ma kellhiex neċessarjament l-intenzjoni li tħeġġiġhom, jew li tikkonvinċihom jingħaqdu mal-akkordju.
Fl-aħħar nett, fit-tielet lok, il-Kummissjoni użat rapport intern ta’ Wintershall tal-20 ta’ Frar 1992. Dan id-dokument, li ġie redatt wara żjara, fit-18 ta’ Frar 1992, lil Wintershall mill-impjegat tar-rikorrenti li wara pparteċipa b’mod regolari għal-laqgħat tal-akkordju, isemmi li r-rikorrenti talbet lil SNV, bħala l-“marketleader”, sabiex tagħmel xi proposti ta’ kooperazzjoni bejn il-fornituri u l-W5, liema proposti jikkorrispondu għal monopolju tax-xiri. Id-dokument jindika li, matul din iż-żjara, Wintershall indikat lir-rikorrenti li din l-inizjattiva kienet toħloq xi problemi fir-rigward tal-liġi tal-akkordji.
Ir-rikorrenti fittxet li tikkontesta s-saħħa probatorja ta’ dan id-dokument billi enfasizzat li dan huwa kontradett permezz ta’ nota interna ta’ SNV tal-1995 li tindika li hija biss ħadet l-inizjattiva li tagħmel kuntatt mal-W5, li dan ma kienx jaqbel mat-tifkiriet tal-impjegat li saret referenza għalih u li l-kontenut tiegħu huwa improbabbli, peress li ftit li xejn huwa kredibbli li hija ttrasmettiet informazzjoni daqstant kunfidenzjali lill-interlokutur tagħha. Il-Qorti Ġenerali madankollu tqis li dan id-dokument huwa kredibbli, peress li jidher li ma tantx huwa probabbli li Wintershall inkludiet informazzjoni falza f’rendikont purament intern tal-1992, u għaldaqstant
in tempore non suspecto
. Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li ssostni r-rikorrenti, in-nota ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995 ma tippermettix li jiġi asserit li kienu l-fornituri biss li taw bidu għall-akkordju (ara l-punt 37 iktar ’il fuq).
Madankollu, il-fatt li l-Kummissjoni qieset li l-akkordju beda biss fl-1 ta’ April 1994 inaqqas is-saħħa probatorja ta’ dan id-dokument insostenn tal-kwalifika tar-rikorrenti bħala provokatur, peress li dan kien ġie redatt iktar minn sentejn qabel din id-data. Konsegwentement, dan id-dokument waħdu ma huwiex biżżejjed sabiex, f’dan il-każ, jiġi konkluż li r-rikorrenti kellha r-rwol ta’ provokatur fil-ksur inkwistjoni.
Minn dak kollu premess jirriżulta li l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni li tinsab fid-deċiżjoni kkontestata li tgħid li r-rikorrenti kellha rwol ta’ provokatriċi fil-ksur inkwistjoni meta pproponiet lil SNV sabiex tagħmel xi proposti ta’ kooperazzjoni bejn il-fornituri u l-W5 u billi ttrasmettiet, lill-kostrutturi l-oħra, il-proposta ta’ tnaqqisijiet speċjali magħmula minn SNV ma hijiex issostanzjata biżżejjed.
Peress li l-Kummissjoni ma ppreżentat ebda element addizzjonali quddiem il-Qorti Ġenerali fid-dawl taċ-ċirkustanzi indikati fil-premessa 342 tad-deċiżjoni kkontestata, bil-għan li tagħti prova tar-rwol ta’ provokatur tar-rikorrenti, l-eżami tal-Qorti Ġenerali se jikkonċentra fuq ir-rwol ta’ mexxej li r-rikorrenti kellha f’dan l-istess ksur.
b) Fuq ir-rwol ta’ mexxej
L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti tqis li l-Kummissjoni attribwixxitilha r-rwol ta’ mexxej tal-akkordju minkejja li ma kien jeżisti ebda element f’dan is-sens. Madankollu, sabiex tistabbilixxi li impriża kellha r-rwol ta’ mexxej, il-qorti tal-Unjoni timponi li tingħatala prova li din wettqet azzjonijet konkreti li jagħtu spinta kbira lill-implementazzjoni tal-ftehim kollużiv, b’mod li tiddistingwi ruħha b’mod ċar mill-parteċipanti l-oħra fl-akkordju (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 374).
F’dan il-każ, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq erba’ elementi sabiex tikkunsidra li r-rikorrenti kienet mexxej tal-akkordju: ir-rwol tagħha, matul l-ewwel snin tal-akkordju, fl-1994 u l-1995, fin-negozjati mal-fornituri, għan-nom tal-kostrutturi l-kbar; sa mill-1996 hija ħadet l-inizjattiva li torganizza l-laqgħat tal-akkordju bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar; hija ffaċilitat iż-żamma ta’ dawn il-laqgħat billi qiegħed il-binjiet tagħha għad-dispożizzjoni; fl-aħħar nett hija wettqet funzjoni ta’ presidenza matul dawn il-laqgħat. Skont ir-rikorrenti, l-ebda wieħed minn dawn l-elementi ma huwa fondat.
Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni bbażat l-affermazzjoni tagħha li tgħid li, mill-1994 sal-1996, ir-rikorrenti kkonkludiet ftehim ma’ SNV f’isem il-kostrutturi l-kbar, esklużivament fuq nota maqbuda minn ġol-binjiet tal-kumpannija HBG, li madankollu ssemmi biss għajdut li, barra minn hekk, wara rriżulta li ma kienx fondat, peress li l-fornituri żiedu l-prezzijiet tagħhom f’Diċembru 1994. Barra minn hekk, dan l-għajdut ġie kkontestat peremezz tad-dikjarazzjoni ta’ wieħed mill-impjegati tagħha, u l-awtur tan-nota ta’ HBG qatt ma pparteċipa għal-laqgħat tal-akkordju.
Fit-tieni lok, l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li, sa mill-1996, ir-rikorrenti ħadet l-inizjattiva li torganizza l-laqgħat tal-akkordju bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar hija bbażata biss fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ SNV u ta’ Kuwait Petroleum li saru fil-kuntest tat-tentattivi tagħhom li jibbenefikaw mill-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, liema dikjarazzjonijiet barra minn hekk ma jaqblux ma’ għadd ta’ dokumenti mill-fajl, bħalma huma l-istruzzjonijiet tas-segretarjat tad-direzzjoni tar-rikorrenti. Hija tqis li għadd ta’ dokumenti jippermettu li jiġi kkonfermat li SNV dejjem ħadet l-inizjattiva li torganizza dawn il-laqgħat.
Fit-tielet lok, il-Kummissjoni ma tistax tikkunsidra li l-fatt li hija qiegħdet b’mod regolari l-binjiet tagħha għad-dispożizzjoni għaż-żamma tal-laqgħat tal-akkordju jfisser li hija kellha rwol partikolari. Fil-fatt, minn naħa, din iċ-ċirkustanza tispjega ruħha permezz tal-pożizzjoni ċentrali favorevoli tal-uffiċċji tagħha u, min-naħa l-oħra, kultant il-laqgħat kienu jinżammu f’postijiet oħra. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq ittra mibgħuta mill-kumpannija Heijmans lir-rikorrenti fejn fiha din ilmentat fuq nuqqas ta’ konsultazzjoni fl-organizzazzjoni tal-laqgħa tas-16 ta’ Frar 2001, peress li din l-ittra kienet tikkostitwixxi biss skambju bejn impjegat ta’ Heijmans u l-predeċessur tiegħu, li issa kien qiegħed jaħdem mar-rikorrenti.
Fir-raba’ u l-aħħar lok, ir-rikorrenti tqis li l-affermazzjoni li tgħid li hija eżerċitat rwol ta’ presidenza matul il-laqgħat tal-akkordju tibbaża ruħha biss fuq dikjarazzjoni tendenzjuża ta’ impjegat ta’ Kuwait Petroleum, imwettqa fil-kuntest tal-komunikazzjoni dwar il-kooperazzjoni, li hija kkontestat il-kontenut tagħha. Hija tenfasizza li din l-unika dikjarazzjoni iżolata ma jista’ jkollha ebda saħħa probatorja, speċjalment għaliex hija kienet tinkludi xi elementi żbaljati, u li barra minn hekk il-Kummissjoni ma tistax tinvoka d-dikjarazzjoni ta’ impjegat ieħor ta’ Kuwait Petroleum, li qatt ma assistiet b’mod dirett konsultazzjoni dwar il-bitum.
Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti tar-rikorrenti.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali
Skont ġurisprudenza stabbilita sew, meta ksur ikun twettaq minn numru ta’ impriżi, hemm lok, fil-kuntest tad-determinazzjoni tal-ammont tal-multi, li jiġu stabbiliti r-rwoli rispettivi tagħhom fil-ksur tul il-parteċipazzjoni tagħhom fih (sentenzi Il-Kummissjoni vs Anic Partecipazioni, punt 30 iktar ’il fuq, punt 150, u Enichem Anic vs Il-Kummissjoni, punt 262 iktar ’il fuq, punt 264). Minn dan jirriżulta, b’mod partikolari, li r-rwol ta’ “mexxej” li għandha impriża waħda jew li għandhom diversi impriżi fil-kuntest ta’ akkordju għandu jittieħed inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu tal-ammont tal-multa, sa fejn l-impriżi li kellhom rwol bħal dan għandhom, minħabba f’hekk, jerfgħu responsabbiltà partikolari meta mqabbla mal-impriżi l-oħra (sentenza Finnboard vs Il-Kummissjoni, punt 249 iktar ’il fuq, punt 45).
B’mod konformi ma’ dawn il-prinċipji, il-punt 2 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi jistabbilixxi, taħt it-titolu ta’ ċirkustanzi aggravanti, lista mhux eżawrjenti ta’ ċirkustanzi li jistgħu jwasslu għal żieda fl-ammont bażiku tal-multa, fejn fosthom jirriżulta r-“rwol ta’ mexxej […], jew ta’ provokatur tal-ksur” (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 280 sa 282).
Sabiex tiġi kkwalifikata bħala mexxej ta’ akkordju, impriża għandha tkun irrappreżentat saħħa li tinfluwenza sinjifikattiva għall-akkordju jew għandha tkun ikkontribwixxiet b’responsabbiltà partikolari u konkreta fil-funzjonament tiegħu. Din iċ-ċirkustanza għandha tiġi evalwata minn perspettiva globali fir-rigward tal-kuntest tal-każ (sentenzi tal-Qorti Ġenerali BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 299, 300, 373 u 374, u tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoescht vs Il-Kummissjoni,
T-410/03, Ġabra p. II-881
, punt 423). Hija tista’, b’mod partikolari, tiġi dedotta mill-fatt li l-impriża, permezz ta’ inizjattivi speċifiċi, tkun tat minn rajha spinta fundamentali għall-akkordju (sentenzi BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 348, 370 sa 375 u 427, u tat-18 ta’ Ġunju 2008, Hoechst vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 426). Hija tista’ wkoll tiġi dedotta minn numru ta’ ħjiel li jiżvelaw id-devozzjoni tal-impriża sabiex tiżgura l-istabbiltà u s-suċċess tal-akkordju (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 351).
Għaldaqstant dan jirriżulta meta l-impriża tkun ipparteċipat fil-laqgħat tal-akkordju f’isem impriża oħra li ma kinitx tassisti għalihom u tkun ikkomunikatilha r-riżultati tal-imsemmija laqgħat (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 439). L-istess jgħodd meta jirriżulta li l-imsemmija impriża kellha rwol ċentrali fil-funzjonament konkret tal-akkordju, pereżempju billi organizzat bosta laqgħat, billi ġabret u qassmet l-informazzjoni fi ħdan l-akkordju, u billi ta’ spiss ifformulat proposti relatati mal-funzjonament tal-akkordju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza IAZ International Belgium
et
vs Il-Kummissjoni, punt 176 iktar ’il fuq, punti 57 u 58, u s-sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punti 404, 439 u 461).
Barra minn hekk, il-fatt li tiżgura b’mod attiv li l-ftehim konklużi fi ħdan l-akkordju jiġu osservati jikkostitwixxi ħjiel determinanti tar-rwol ta’ mexxej li kellha impriża (sentenza HFB
et
vs Il-Kummissjoni, punt 222 iktar ’il fuq, punt 577).
Għall-kuntrarju, il-fatt li impriża teżerċita pressjoni, jew saħansitra tiddetta l-aġir tal-membri l-oħra fl-akkordju, ma huwiex kundizzjoni neċessarja sabiex din l-impriża tkun tista’ tiġi kkwalifikata bħala mexxej tal-akkordju (sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 374). Il-pożizzjoni fis-suq ta’ impriża jew ir-riżorsi li hija għandha lanqas ma jistgħu jikkostitwixxu ħjiel ta’ rwol ta’ mexxej tal-ksur, anki jekk dawn jagħmlu parti mill-kuntest li fir-rigward tiegħu għandhom jiġu evalwati tali ħjiel (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti Ġenerali tad-9 ta’ Lulju 2003, Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni,
T-224/00, Ġabra p. II-2597
, punt 241, u BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 299).
Fl-aħħar nett, għandu jitfakkar li l-Qorti Ġenerali diġà qieset li l-Kummissjoni setgħet tqis li numru ta’ impriżi kellhom rwol ta’ mexxej f’akkordju (sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 286 iktar ’il fuq, punt 239).
Għalhekk, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tevalwa, fir-rigward tal-prinċipji mfakkra iktar ’il fuq, jekk il-Kummissjoni pproduċietx biżżejjed provi sabiex jiġi stabbilit li r-rikorrenti kellha rwol ta’ mexxej fl-akkordju.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni kkontestata jirriżulta li l-Kummissjoni qieset li SNV, fi ħdan il-grupp tal-fornituri, u r-rikorrenti, fi ħdan il-W5, kellhom responsabbiltà partikolari minħabba r-rwol rispettiv tagħhom ta’ “mexxej” tal-akkordju matul il-perijodu kollu li fih kien fis-seħħ (premessi 343 sa 349). Għaldaqstant, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni erba’ elementi essenzjali sabiex tikkonkludi li r-rikorrenti kellha r-rwol ta’ mexxej fil-ksur: fl-1994 u 1995, hija stabbilixxiet kuntatti ma’ SNV li ppermettew l-implementazzjoni tal-akkordju; sa mill-1996, SNV kienet tagħmel kuntatt mar-rikorrenti għal tibdil tal-prezzijiet, u din tal-aħħar għalhekk stiednet lill-kostrutturi l-kbar l-oħra għal laqgħa; il-laqgħat preparatorji tal-W5 u dawk tal-akkordju spiss kienu organizzati mir-rikorrenti, li kienet tibgħat l-istediniet, u kienu jseħħu fil-binjiet tagħha; hija kienet dik li titkellem f’isem il-kostrutturi l-kbar u kienet tmexxi d-diskussjoni matul il-laqgħat mal-fornituri. Il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq dokumenti diversi, ta’ matul u ta’ wara l-akkordju, sabiex tasal għal din il-konklużjoni. Ir-rikorrenti tqis li ebda wieħed minn dawn l-elementi ma huwa fondat.
Il-Kummissjoni qieset li r-rikorrenti kellha rwol ewlieni fin-negozjati mal-fornituri fl-1994 u fl-1995, u dan billi bbażat ruħha fuq nota ta’ HBG tat-8 ta’ Lulju 1994.
Minn dan id-dokument intern ta’ HBG jirriżulta li kien ġie konkluż ftehim bejn il-W5, irrappreżentati minn impjegat tar-rikorrenti, u l-kumpanniji petroliferi, irrappreżentati minn SNV, għas-sena 1994, iżda li l-kumpanniji petroliferi xtaqu jżidu l-prezzijiet tagħhom bi ksur ta’ dan il-ftehim, u li għaldaqstant HBG xtaqet tagħmel kuntatt ma’ dan l-istess impjegat tar-rikorrenti dwar dan is-suġġett. Minkejja li dan id-dokument jista’ jidher li jirrapporta għajdut dwar id-deċiżjoni tal-kumpanniji petroliferi li jżidu l-prezzijiet tagħhom, madankollu dan jagħmel riferiment b’mod ċert għall-eżistenza ta’ ftehim konkluż mill-intermedjarju ta’ SNV u r-rikorrenti u għar-rikors ta’ HBG għar-rikorrenti, u b’hekk jikkostitwixxi ħjiel serju tar-rwol tagħha ta’ mexxej fl-akkordju.
Barra minn hekk, l-argument tar-rikorrenti li jgħid li l-awtur tan-nota ta’ HBG qatt ma assista għal laqgħa tal-akkordju għandu jiġi miċħud, peress li l-qorti tal-Unjoni tqis li l-fatt li xi informazzjoni tiġi rrappurtata fit-tieni livell ma għandu ebda effett fuq is-saħħa probatorja tagħhom (sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-10 ta’ Marzu 1992, Shell vs Il-Kummissjoni,
T-11/89, Ġabra p. II-757
, punt 86), u li, skont ir-regoli ġenerali fil-qasam tal-prova, għandha tingħata importanza kbira għall-fatt li xi dokumenti ġew stabbiliti b’rabta immedjata mal-laqgħat ikkonċernati u b’mod manifest mingħajr ma wieħed jaħseb li dawn setgħu jsiru jafu bihom partijiet terzi mhux ikkonċernati (konklużjonjiet tal-Imħallef Vesterdorf, li qed jaġixxi bħala Avukat Ġenerali, għas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-24 ta’ Ottubru 1991, Rhône-Poulenc vs Il-Kummissjoni,
T-1/89, Ġabra p. II-867, II-869
). F’dan il-każ, l-awtur tan-nota ta’ HBG kien inkarigat mix-xiri tal-bitum għal HBG u kien jaħdem f’kooperazzjoni mill-qrib mal-persuna li kienet tipparteċipa direttament fil-konsultazzjonijiet mal-W5 u mbagħad għal-laqgħat tal-akkordju. Għalhekk, in-noti tiegħu redatti fil-mument tal-fatti għandhom saħħa probatorja sinjifikattiva.
Barra minn hekk il-Kummissjoni qieset li, sa mill-1996, ir-rikorrenti ħadet l-inizjattiva flimkien ma’ SNV li torganizza l-laqgħat tal-akkordju, u dan billi bbażat ruħha fuq dikjarazzjonijiet ta’ SNV u ta’ Kuwait Petroleum. Fil-fatt, minn dawn id-dikjarazzjonijiet (dikjarazzjonijiet ta’ SNV tal-10 ta’ Ottubru 2003 u ta’ Kuwait Petroleum tad-9 ta’ Ottubru 2003, premessa 344 tad-deċiżjoni kkontestata) jirriżulta li SNV kellha tinforma lir-rikorrenti b’kull tibdil fil-prezz, u dawn iż-żewġ impriżi kienu jingħaqdu sabiex jiddeterminaw jekk laqgħa tal-akkordju kinitx neċessarja.
Id-dokument li tibbaża ruħha fuqu r-rikorrenti sabiex tikkontesta dawn id-dikjarazzjonijiet ma jippermettux li l-konklużjoni tal-Kummissjoni li tgħid li r-rikorrenti kellha rwol ta’ mexxej tiġi kkontestata. Fil-fatt dawn huma nota interna ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995, il-premessa 110 tad-deċiżjoni kkontestata dwar it-talba ta’ SNV lir-rikorrenti sabiex tiġi organizzata konsultazzjoni fit-28 ta’ Marzu 2000, u istruzzjonijiet interni tas-segretarjat tad-direzzjoni tar-rikorrenti tal-1 ta’ Ottubru 2002 li jindikaw li SNV kienet tieħu l-inizjattiva tal-laqgħat tal-akkordju (premessa 345 tad-deċiżjoni kkontestata). Issa, hekk kif ġie espost fil-punt 37 iktar ’il fuq, in-nota ta’ SNV tas-6 ta’ Frar 1995 ma tippermettix li jiġi ddeterminat jekk il-fornituri imponewx l-akkordju fuq il-kostrutturi l-kbar. Barra minn hekk, iċ-ċirkustanza li SNV talbet li tinżamm laqgħa tal-akkordju fl-2000 u li fl-2002, dokument intern tar-rikorrenti kien isemmi li SNV kienet tieħu l-inizjattiva tal-laqgħat ma hijiex biżżejjed sabiex l-affermazzjoni tal-Kummissjoni li tgħid li l-laqgħat tal-akkordju kienu organizzati wara kuntatti bejn SNV u r-rikorrenti tiġi invalidata. Fil-fatt għandha titfakkar in-natura bilaterali ta’ dan l-akkordju kif ukoll il-fatt li l-qorti tal-Unjoni tqis li l-Kummissjoni tista’ tattribwixxi r-rwol ta’ mexxej lil diversi impriżi tal-akkordju (sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 286 iktar ’il fuq, punti 299 sa 301).
Barra minn hekk, il-Kummissjoni ħadet inkunsiderazzjoni l-fatt li r-rikorrenti qiegħdet b’mod regolari l-binjiet tagħha għad-dispożizzjoni għaż-żamma tal-laqgħat tal-akkordju sabiex tattribwixxilha r-rwol ta’ mexxej. Sabiex tagħmel dan, hija bbażat ruħha fuq it-tweġiba ta’ Kuwait Petroleum, tas-16 ta’ Settembru 2003, għal talba għal informazzjoni, fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ Kuwait Petroleum tad-9 ta’ Ottubru 2003 (premessa 345 tad-deċiżjoni kkontestata), fuq stediniet mibgħuta mir-rikorrenti għal-laqgħa tal-akkordju tat-28 ta’ Marzu 2000 (premessa 110 tad-deċiżjoni kkontestata li tagħmel referenza għal xi faksijiet tas-16 u tal-21 ta’ Marzu 2000 mibgħuta mir-rikorrenti lil SNV, NBM, HWZ, Ballast Nedam, Dura Vermeer u Heijmans), kif ukoll fuq ittra mibgħuta lir-rikorrenti minn Heijmans sabiex tilmenta dwar in-nuqqas ta’ konsultazzjoni fl-organizzazzjoni tal-laqgħa tas-16 ta’ Frar 2001 (premessa 346 tad-deċiżjoni kkontestata).
Madankollu r-rikorrenti tqis li xi drabi, il-laqgħat tal-akkordju kienu jseħħu fil-binjiet tagħha minħabba l-lokazzjoni ċentrali tagħha u li l-Kummissjoni ma setgħetx tuża ittra ta’ impjegat ta’ Heijmans bħala prova. Hu x’inhu l-kuntest li fih Heijmans kitbet l-ilment tagħha lir-rikorrenti, għandu jiġi kkonstatat li din hija prova qawwija tar-rwol tagħha ta’ mexxej fl-organizzazzjoni tal-laqgħat tal-akkordju, li għandha tiġi evalwata fir-rigward tad-dokumenti konkordanti l-oħra ċċitati mill-Kummissjoni. Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma tistax tinvoka biss is-sitwazzjoni ġeografika ċentrali tal-binjiet tagħha sabiex tnaqqas ir-rwol tagħha fl-akkordju.
Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni qieset li r-rikorrenti kienet eżerċitat funzjoni ta’ presidenza matul il-laqgħat tal-akkordju sal-2000, u dan billi bbażat ruħha fuq id-dikjarazzjonijiet ta’ żewġ impjegati ta’ Kuwait Petroleum tal-1 ta’ Ottubru 2003 (premessi 346 u 347 tad-deċiżjoni kkontestata). Ir-rikorrenti tikkontesta l-validità ta’ dawn id-dikjarazzjonijet, li barra minn hekk jinkludu għadd kbir ta’ żbalji u li waħda minnhom ġejja minn impjegat li qatt ma assista direttament għal-laqgħat tal-akkordju.
Madankollu għandu jiġi osservat li dawn iż-żewġ dikjarazzjonijiet huma konkordanti u li l-assistent tad-direttur tal-bitum ta’ Kuwait Petroleum, li kien jipparteċipa fil-laqgħat tal-akkordju, kien jassisti għall-inqas għal-laqgħat preparatorji bejn il-fornituri u kien għaldaqstant assoċjat mill-qrib mal-laqgħat tal-akkordju. Hekk kif tenfasizza ġustament il-Kummissjoni, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-fatt li Kuwait Petroleum ma kellha ebda interess li teżaġera r-rwol tar-rikorrenti matul l-iżvolġiment tal-laqgħat tal-akkordju.
Il-kunsiderazzjonijiet kollha ta’ hawn fuq iwasslu lill-Qorti Ġenerali sabiex tikkonkludi li l-Kummissjoni ressqet għadd ta’ provi konkordanti li, meta meħuda kollha f’daqqa, jippermettu li jitqies li r-rikorrenti, billi stabbilixxiet kuntatti ma’ SNV li ppermettew l-implementazzjoni tal-akkordju, billi sa mill-1996 stiednet lill-kostrutturi l-kbar l-oħra sabiex jingħaqdu wara xi kuntatti ma’ SNV, billi organizzat għadd kbir ta’ laqgħat fil-binjiet tagħha, u billi ġabet ruħha bħala kelliema tal-W5 matul il-laqgħat tal-akkordju, kienet forza li tat spinta sinjifikattiva lill-akkordju li jippermetti li tiġi kkwalifikata bħala mexxej.
Għalhekk, il-Kummissjoni ma wettqitx żball ta’ evalwazzjoni meta, abbażi ta’ korp ta’ ħjiel koerenti u konverġenti, hija kkonkludiet li r-rikorrenti kellha r-rwol ta’ mexxej fil-ksur.
3. Konklużjoni dwar iċ-ċirkustanzi aggravanti
Mill-punti 262 sa 273 iktar ’il fuq jirriżulta li l-Kummissjoni ma stabbilixxietx biżżejjed skont il-liġi li r-rikorrenti kellha r-rwol ta’ provokatur fil-ksur inkwistjoni. Għaldaqstant hemm lok li l-Qorti Ġenerali teżerċita s-setgħa tagħha ta’ ġurisdizzjoni sħiħa f’dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni tar-rwol tar-rikorrenti fil-ksur inkwistjoni. F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li l-Kummissjoni imponiet fuq ir-rikorrenti żieda waħdiena ta’ 50 % tal-ammont bażiku tal-multa u dan bħala ċirkustanza aggravanti msemmija fit-tielet inċiż tal-punt 2 tal-Linji gwida għall-kalkolu tal-multi.
Barra minn hekk għandu jitfakkar li, minkejja li l-qorti tal-Unjoni twettaq distinzjoni bejn ir-rwoli ta’ provokatur u ta’ mexxej, madankollu hija tqis li, anki jekk il-provi miġjuba mill-Kummissjoni ma humiex biżżejjed f’dak li jikkonċerna wieħed miż-żewġ rwoli, madankollu hija tista’ żżomm iż-żieda tal-multa prevista mill-Kummissjoni fil-kuntest tal-eżerċizzju tas-setgħa ta’ ġurisdizzjoni sħiħa tagħha (ara, fil-każ taż-żamma tar-rwol ta’ mexxej biss, is-sentenza BASF vs Il-Kummissjoni, punt 257 iktar ’il fuq, punt 354).
Il-Qorti Ġenerali tqis li, f’dan il-każ, b’teħid inkunsiderazzjoni tal-importanza tar-rwol ta’ mexxej tar-rikorrenti kif stabbilit fil-punti 281 sa 300 iktar ’il fuq, ma hemmx lok li ż-żieda titnaqqas. Fil-fatt, b’mod partikolari minn din l-analiżi jirriżulta li r-rikorrenti kienet is-sors tal-implementazzjoni tal-akkordju, peress li, sa mill-1996, hija kienet torganizza l-laqgħat preparatorji tal-W5 kif ukoll dawk tal-akkordju, li kienu jseħħu fil-binjiet tagħha, u li, fl-aħħar nett, hija kienet tmexxi, għan-nom tal-W5 kollha, id-diskussjoni matul il-laqgħat mal-fornituri.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 87(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress illi r-rikorrenti tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż, skont it-talbiet tal-Kummissjoni.

Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (Is-Sitt Awla)
taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Ir-rikors huwa miċħud.

2)
Koninklijke Wegenbouw Stevin BV hija kkundannata għall-ispejjeż.

Jaeger
Wahl
Soldevila Fragoso
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fis-27 ta’ Settembru 2012.
Firem
Werrej

Il-fatti li wasslu għall-kawża

I – Ir-rikorrenti

II – Il-proċedura amministrattiva

III – Id-deċiżjoni kkontestata

Proċedura u t-talbiet tal-partijiet

Id-dritt

I – Fuq it-talbiet għall-annulament tad-deċiżjoni kkontestata

A – Osservazzjonijiet introduttivi

1. L-argumenti tal-partijiet

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

B – Żbalji ta’ fatt

1. Fuq l-ewwel żball ta’ fatt, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni tal-oppożizzjoni bejn l-interessi tal-fornituri u dawk tal-kostrutturi l-kbar

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

2. Fuq it-tieni żball ta’ fatt, dwar il-kontenut tal-ftehim bejn il-fornituri u l-kostrutturi l-kbar

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

3. Fuq it-tielet żball ta’ fatt, ibbażat fuq l-evalwazzjoni żbaljata tal-interess tal-kostrutturi l-kbar fl-akkordju

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

4. Fuq ir-raba’ żball ta’ fatt, ibbażat fuq l-assenza ta’ impatt tal-akkordju fuq il-kompetizzjoni fis-suq tal-kostruzzjoni tat-toroq

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

5. Fuq il-ħames żball ta’ fatt, dwar il-funzjonament tal-akkordju: oriġini u żvilupp tal-akkordju matul iż-żmien u mekkaniżmu tas-sanzjonijiet

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

6. Fuq is-sitt żball ta’ fatt, dwar ir-rwol ta’ ExxonMobil fl-akkordju

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

C – Żbalji ta’ liġi

1. Osservazzjonijiet introduttivi

2. Fuq l-ewwel żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq l-assenza ta’ parteċipazzjoni tal-kostrutturi l-kbar fl-akkordju tal-fornituri

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

3. Fuq it-tieni żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażata fuq l-assenza ta’ għan antikompetittiv tal-akkordju

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

4. Fuq it-tielet żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq ir-rifjut tal-Kummissjoni li tapplika d-dispożizzjonijet tal-Artikolu 81(3) KE u l-Linji gwida dwar il-ftehim ta’ kooperazzjoni orizzontali

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

5. Fuq il-ħames żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq id-definizzjoni ineżatta tas-suq inkwistjoni u tal-evalwazzjoni żbaljata tal-pożizzjoni tal-kostrutturi l-kbar fis-suq

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

6. Fuq il-ħames żball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti, ibbażat fuq l-assenza ta’ effetti indiretti fuq is-suq downstream tal-kostruzzjoni tat-toroq

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

D – Fuq il-ksur tal-forom proċedurali sostanzjali u tad-drittijiet tad-difiża

1. L-argumenti tal-partijiet

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

a) Prinċipji ġenerali dwar l-aċċess għal dokumenti sussegwenti għad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijet

b) Applikazzjoni f’dan il-każ

II – Fuq it-talbiet għat-tneħħija jew għat-tnaqqis tal-multa

A – Fuq id-determinazzjoni tal-ammont bażiku tal-multa

1. Fuq il-klassifikazzjoni ta’ ksur serju ħafna

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

2. Fuq l-evalwazzjoni żbaljata tal-impatt tal-akkordju fuq is-suq

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

3. Fuq in-natura sproporzjonata tal-ammont inizjali

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

4. Fuq l-evalwazzjoni żbaljata tat-tul tal-ksur

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

B – Fuq iċ-ċirkustanzi aggravanti

1. Fuq iċ-ċirkustanza aggravanti dwar ir-rifjut ta’ kollaborazzjoni matul l-ispezzjoni

a) L-argumenti tal-partijiet

b) Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

Fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża marbut mal-kontenut tad-dikjarazzjoni tal-oġġezzjonijiet

Fuq l-iżball ta’ klassifikazzjoni legali tal-fatti

– Fuq l-ewwel inċident

– Fuq it-tieni inċident

Fuq il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba

Fuq il-ksur tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 17

Fuq in-natura sproporzjonatata taż-żieda tal-multa minħabba rifjut ta’ kooperazzjoni

2. Fuq ir-rwoli ta’ provokatur u ta’ mexxej

a) Fuq ir-rwol ta’ provokatur

L-argumenti tal-partijiet

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

b) Fuq ir-rwol ta’ mexxej

L-argumenti tal-partijiet

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti Ġenerali

3. Konklużjoni dwar iċ-ċirkustanzi aggravanti

Fuq l-ispejjeż
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.