CELEX: 62012CJ0252
Trade marks
Regolament (KE) Nru 207/2009
Artikoli 9(1)(b) u (c), 15(1), u 51(1)(a)
Raġunijiet għal revoka
Kunċett ta’ ‘użu ġenwin’
Trade mark użata flimkien ma’ trade mark oħra jew bħala parti minn trade mark kumplessa
Kulur jew kombinazzjoni ta’ kuluri li fihom tintuża trade mark
Reputazzjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 9(1)(b) u (c), 15(1) u 51(1)(a) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009, dwar it-trade mark Komunitarja (
ĠU L 78, p. 1
).
Din il-kawża ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, Specsavers International Healthcare Ltd, Specsavers BV, Specsavers Optical Group Ltd u Specsavers Optical Superstores Ltd (iktar ’il quddiem “Specsavers”) u, min-naħa l-oħra, Asda Stores Ltd (iktar ’il quddiem “Asda”) rigward l-allegat ksur tat-trade marks Komunitarji rreġistrati mill-grupp Specsavers.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonli
L-Artikolu 5C(1) u (2) tal-Konvenzjoni għall-protezzjoni tal-proprjetà industrijali, iffirmata f’Pariġi fl-20 ta’ Marzu 1883, irriveduta l-aħħar fi Stokkolma fl-14 ta’ Lulju 1967 u emendata fit-28 ta’ Settembru 1979 (
Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti
, Vol. 828, Nru 11851, p. 305, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Pariġi”), jipprovdi:
“1)   Jekk, f’pajjiż, l-użu ta’ trade mark irreġistrata jkun obbligatorju, ir-reġistrazzjoni ma tistax tiġi annullata ħlief wara terminu raġonevoli u jekk il-persuna kkonċernata ma tiġġustifikax l-inattività tagħha.
2)   L-użu ta’ trade mark jew ta’ marka tal-kummerċ mis-sid, f’forma li hija differenti, b’elementi li ma jbiddlux il-karattru distintiv tat-trade mark fil-forma li fiha din tkun ġiet irreġistrata f’wieħed mill-pajjiżi tal-Unjoni [għall-protezzjoni tal-proprjetà industrijali, maħluqa skont l-Artikolu 1 tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi] ma jwassalx għall-invalidità tar-reġistrazzjoni u ma jnaqqasx il-protezzjoni mogħtija lit-trade mark.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessa 10 tar-Regolament Nru 207/2009 tipprevedi dan li ġej:
“Billi m’hemm ebda ġustifikazzjoni għall-protezzjoni ta’ trade marks Komunitarji jew, għall-protezzjoni favur trade mark li tkun ġiet irreġistrata qabel trade mark Komunitarja, ħlief fejn it-trade marks ikunu fil-fatt qed jintużaw.”
L-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Raġunijiet assoluti għal rifjut” jipprovdi:
“1.   Dawn li ġejjin ma jistgħux jiġu rreġistrati:
[...]
b)
trade marks li ma għandhom l-ebda karatteristika distintiva;
ċ)
trade marks li jikkonsistu esklussivament f’sinjali jew indikazzjonijiet li jistgħu jservu, fil-kummerċ, sabiex jindikaw it-tip, kwalità, kwantità, skop intiż, valur, oriġini ġeografika, jew iż-żmien ta’ produzzjoni tal-merkanzija jew ta’ l-għoti tas-servizz, jew karatteristiċi oħra tal-merkanzija jew tas-servizz;
d)
trade marks li jikkonsistu esklussivament minn sinjali jew indikazzjonijiet li saru konswetudinarji fil-lingwa kurrenti jew fil-prattika bona fide u stabbilita tal-kummerċ;
[...]
3.   Il-paragrafu 1(b), (ċ) u (d) m’għandhomx japplikaw jekk it-trade mark tkun saret distintiva fir-rigward tal-prodotti jew is-servizzi li għalihom tkun qiegħda tintalab ir-reġistrazzjoni minħabba l-użu li jkun sar ta’ din it-trade mark.”
Skont l-Artikolu 9(1) tal-imsemmi regolament, intitolat “Id-drittijiet li jirriżultaw minn trade mark Komunitarja”:
“It-trade mark Komunitarja tagħti lill-proprjetarju id-drittijiet esklussivi fiha. Il-proprjetarju għandu jkollu d-dritt li jimpedixxi lit-terzi persuni kollha li ma jkollhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw fl-eżerċizzju tal-kummerċ:
[...]
b)
kull sinjal li, minħabba identiċità jew xebħ mat-trade mark Komunitarja u l-identiċità jew xebħ mal-prodotti jew is-servizzi koperti mit-trade mark Komunitarja u mis-sinjal, teżisti probabbiltà ta’ konfużjoni minn naħa tal-publiku; il-probabiltà ta’ konfużjoni tinkludi wkoll il-probabbiltà li ssir assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t-trade mark;
c)
kull sinjal li huwa identiku għal jew li jixbaħ lit-trade mark Komunitarja fir-rigward ta’ prodotti jew servizzi li ma jixbħux lil dawk li għalihom it-trade mark Komunitarja hija reġistrata, meta din ta’ l-aħħar għandha reputazzjoni fl-[Unjoni] u fejn l-użu mingħajr raġuni valida tas-sinjal ikun jieħu vantaġġ inġust, jew ikun ta’ ħsara għall-karattru distintiv jew ir-reputazzjoni tat-trademark Komunitarja.”
L-Artikolu 15(1) ta’ dan ir-regolament, intitolat “Użu ta’ trade marks Komunitarji”:
“Jekk, fi żmien ħames snin wara r-reġistrazzjoni, il-proprjetarju ma jkunx għamel użu ġenwin mit-trade mark Komunitarja fil-Komunità f’konnessjoni mal-prodotti jew mas-servizzi li għalihom tkun reġistrata, jew jekk dan l-użu jkun ġie sospiż għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin, it-trade mark Komunitarja taqa’ soġġetta għas-sanzjonijiet li jipprovdi dan ir-Regolament, sakemm ma jkunx hemm raġunijiet xierqa għal dan in-nuqqas ta’ użu.
Is-segwenti għandhom ukoll jikkostitwixxu użu fis-sens tal-ewwel subparagrafu:
a)
l-użu ta’ trade mark Komunitarja f’forma li hija differenti imma biss fir-rigward ta’ ċerti elementi li ma jbiddlux il-karattru distintiv tal-marka fil-forma kif hija giet reġistrata;
[...]”
L-Artikolu 51(1) tar-Regolament Nru 207/2009, taħt it-titolu “Bażi suffiċjenti għar-revokazzjoni”, jispeċifika:
“Id-drittijiet tal-proprjetarju ta’ trade mark Komunitarja għandhom jiġu ddikjarati bħala revokati malli ssir applikazzjoni lill-[Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (Trade marks u Disinni)] jew fuq il-bażi ta’ kontrotalba fi proċedimenti ta’ vjolazzjoni:
a)
jekk, għal perjodu kontinwu ta’ ħames snin, ma jkunx sar użu ġenwin mit-trade mark [fl-Unjoni] f’konnessjoni mal-prodotti jew servizzi li għalihom hija tkun reġistrata, u ma jkunx hemm raġunijiet siewja għal dan in-nuqqas ta’ użu; madanakollu, l-ebda persuna ma tista’ titlob li d-drittijiet tal-proprjetarju fit-trade mark Komunitarja jiġu revokati jekk, waqt l-intervall bejn l-iskadenza tal-perjodu ta’ ħames snin u l-preżentata ta’ l-applikazzjoni jew tal-kontrotalba, użu ġenwin tat-trade mark ikun beda jew issokta; il-bidu jew l-issoktar ta’ użu waqt perjodu ta’ tliet xhur qabel l-preżentata ta’ l-applikazzjoni jew tal-kontrotalba li jkun beda l-iktar kmieni ma l-iskadenza tal-perjodu kontinwu ta’ ħames snin ta’ nuqqas ta’ użu għandu, madanakollu, ma jiġix meqjus jekk il-preparamenti għall-bidu jew għall-issoktar iseħħu biss wara li l-proprjetarju jsir jaf li l-applikazzjoni jew il-kontrotalba jistgħu jiġu preżentati;
[...]”
Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fix-xahar ta’ Ottubru 2009, Asda, proprjetarja ta’ katina ta’ supermarkets, nediet kampanja ta’ reklamar għal prodotti tal-ottika mmirata għall-grupp Specsavers. Dan tal-aħħar huwa, fl-istess waqt, l-ikbar katina ta’ ħwienet tal-ottika fir-Renju Unit u l-kompetitur prinċipali ta’ Asda. Fil-kuntest ta’ din il-kampanja, Asda użat is-slogans “Be a real spec saver at Asda” u “Spec savings at ASDA”, kif ukoll il-logos li ġejjin:
Ftit wara l-bidu ta’ din il-kampanja ta’ reklamar, fid-19 ta’ Ottubru 2009, il-grupp Specsavers ressaq, quddiem il-High Court of Justice (England & Wales) (Civil division), kawża kontra Asda, ibbażata fuq ksur tat-trade marks Komunitarji li ġejjin:
—
it-trade marks Komunitarji verbali Nri 1321298 u 3418928, li jikkonsistu fil-kelma “Specsavers”;
—
it-trade marks Komunitarji figurattivi Nri 449256 u 1321348, li jkopru s-sinjal li ġej (iktar ’il quddiem it-“trade marks bil-logo mdelli”):
—
it-trade mark Komunitarja figurattiva Nru 5608385, li tkopri s-sinjal li ġej:
—
u t-trade mark Komunitarja figurattiva Nru 1358589, li tkopri s-sinjal li ġej (iktar ’il quddiem it-“trade mark bil-logo mutu”):
B’sentenza mogħtija fis-6 ta’ Ottubru 2010, il-High Court of Justice (England & Wales) qieset li Asda ma kinitx kisret it-trade marks Komunitarji tal-grupp Specsavers. Barra minn hekk, din il-qorti ddikjarat ir-revoka tal-logo mutu minħabba nuqqas ta’ użu. Il-grupp Specsavers appella minn din is-sentenza quddiem il-Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division).
B’sentenza mogħtija fil-31 ta’ Jannar 2012, il-qorti tar-rinviju ddeċidiet fuq il-kawża f’dak li jikkonċerna l-allegat ksur tat-trade marks Komunitarji verbali Nri 1321298 u 3418928 kif ukoll tat-trade marks Komunitarji figurattivi Nri 449256, 1321348 u 5608385 tal-grupp Specsavers. Hija qieset li, abbażi ta’ dawn it-trade marks u skont l-Artikolu 9(1)(c) tar-Regolament Nru 207/2009, dan tal-aħħar seta’ jimpedixxi lil Asda milli tagħmel użu mis-slogans “Be a real spec saver at Asda” u “Spec savings at Asda” kif ukoll mil-logo użat minn Asda fil-kuntest tal-kampanja ta’ reklamar tagħha.
Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju qieset li, sabiex tiddeċiedi fuq l-aspett tal-kawża prinċipali rigward it-trade mark bil-logo mutu, kellha bżonn tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja domandi fuq il-punti li ġejjin.
Minn naħa, u sa fejn Asda talbet ir-revoka tad-drittijiet marbuta mat-trade mark bil-logo mutu minħabba nuqqas ta’ użu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-użu tat-trade mark bil-logo mdelli jistax jikkostitwixxi użu mit-trade mark bil-logo mutu.
Min-naħa l-oħra, din il-qorti tistaqsi jekk ir-reputazzjoni miżjuda tal-figura ta’ kulur aħdar, li hija dik li għamel dejjem użu minnha l-grupp Specsavers biex jirrappreżenta t-trade mark tiegħu bil-logo mutu, tistax tittieħed inkunsiderazzjoni fil-kuntest tal-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009, minkejja l-fatt li l-imsemmija trade mark ġiet irreġistrata bl-iswed u l-abjad. Il-qorti tar-rinviju tqis li dan għandu jkun il-każ, iżda madankollu tqis li d-dritt tal-Unjoni huwa suġġett għal interpretazzjoni f’dan ir-rigward.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Fil-każ fejn operatur ikun proprjetarju ta’ reġistrazzjonijiet distinti ta’ trade marks Komunitarji għal
a)
trade mark figurattiva u
b)
trade mark verbali
u jużahom it-tnejn flimkien, tali użu jista’ jikkostitwixxi użu tat-trade mark figurattiva għall-finijiet tal-Artikoli 15 u 51 tar-Regolament [Nru 207/2009]? F’każ li r-risposta tkun fl-affermattiv, kif għandu jiġi evalwat l-użu tat-trade mark figurattiva? [...]
2)
Ir-risposta tkun differenti jekk:
a)
it-trade mark verbali hija sovrapożizzjonata fuq l-element figurattiv,
b)
l-operatur irreġistra wkoll, bħala trade mark Komunitarja, it-trade mark ikkombinata komposta mill-element figurattiv u mit-trade mark verbali?
3)
Ir-risposta għall-ewwel u għat-tieni domandi tiddependi minn jekk l-element figurattiv u l-kliem jitqiesux mill-konsumatur medju[, minn naħa,] bħala sinjali distinti; jew[, min-naħa l-oħra,] li kull wieħed minnhom għandu rwol distintiv indipendenti? F’dan il-każ, sa fejn?
4)
Meta trade mark Komunitarja ma hijiex irreġistrata bil-kulur, iżda l-proprjetarju tagħha jkun għamel użu sostanzjali minnha b’kulur jew b’kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari, b’mod li, għall-parti kbira mill-pubbliku (f’parti u mhux fl-intier tal-Komunità), tali trade mark saret assoċjata ma’ dan il-kulur jew ma’ din il-kombinazzjoni ta’ kuluri, il-kulur jew il-kuluri li juża l-konvenut għas-sinjal inkwistjoni huma rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali […] tal-probabbiltà ta’ konfużjoni skont l-Artikolu 9(1)(b) [tar-Regolament Nru 207/2009, jew] tal-vantaġġ inġust skont l-Artikolu 9(1)(c) [ta’ dan ir-regolament]? F’dan il-każ, sa fejn?
5)
F’każ li r-risposta tkun fl-affermattiv, il-fatt li l-konvenut stess huwa assoċjat, fil-parti l-kbira tal-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni tal-kuluri partikolari li huwa juża għas-sinjal inkwistjoni huwa rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel sat-tielet domandi
Bl-ewwel sat-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-kundizzjoni ta’ użu ġenwin minn trade mark Komunitarja fis-sens tal-Artikoli 15(1) u 51(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009 hijiex sodisfatta meta trade mark Komunitarja figurattiva tintuża biss flimkien ma’ trade mark Komunitarja verbali li hija sovrappożizzjonata fuqha, meta l-kombinazzjoni taż-żewġ trade marks tkun, minbarra dan, hija nfisha rreġistrata bħala trade mark Komunitarja.
Il-partijiet kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jsostnu, essenzjalment, li l-użu minn trade mark Komunitarja figurattiva flimkien ma’ trade mark verbali oħra li hija sovrappożizzjonata fuqha jista’ jikkostitwixxi użu ġenwin fis-sens tal-Artikoli 15(1) u 51(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009, sakemm l-imsemmija trade mark figurattiva żżomm rwol distintiv awtonomu fil-konfigurazzjoni ġenerali.
Qabel kollox, għandu jiġi ppreċiżat li sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn trade mark verbali hija sovrappożizzjonata fuq trade mark figurattiva, taqa’ taħt il-każ ipotetiku msemmi fl-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009, jiġifieri dak tal-użu mit-trade mark f’forma differenti minn dik li fiha hija rreġistrata din it-trade mark.
Fil-fatt, is-sovrappożizzjoni tas-sinjal verbali “Specsavers” fuq it-trade mark bil-logo mutu tibdel il-forma li fiha kienet ġiet irreġistrata din it-trade mark, għaliex ma hijiex sempliċement it-tqegħid ta’ żewġ elementi ħdejn xulxin (juxtaposition), peress li ċerti partijiet mit-trade mark bil-logo mutu huma, b’dan il-mod, moħbija bis-sinjal verbali.
Imbagħad għandu jingħad li mill-kliem tal-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009 jirriżulta direttament li l-użu mit-trade mark f’forma li hija differenti minn dik li fiha ġiet irreġistrata din it-trade mark jitqies li huwa użu fis-sens tal-ewwel paragrafu ta’ dan l-artikolu, sakemm ma jinbidilx il-karattru distintiv tat-trade mark fil-forma li fiha tkun ġiet irreġistrata.
Il-karattru distintiv ta’ trade mark fis-sens tar-Regolament Nru 207/2009 ifisser li din it-trade mark tippermetti li jiġi identifikat il-prodott li għalih qed tintalab ir-reġistrazzjoni bħala wieħed li ġej minn impriża speċifika u għaldaqstant li dan il-prodott jiġi distint minn dawk ta’ impriżi oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-29 ta’ April 2004, Procter & Gamble vs UASI,
C-468/01 P sa C-472/01 P, Ġabra p. I-5141
, punt 32; tat-8 ta’ Mejju 2008, Eurohypo vs UASI,
C-304/06 P, Ġabra p. I-3297
, punt 66, u tat-12 ta’ Lulju 2012, Smart Technologies vs UASI, C-311/11 P, punt 23).
Dan il-karattru distintiv ta’ trade mark irreġistrata jista’ jirriżulta kemm mill-użu, bħala parti ta’ trade mark irreġistrata, bħala element tagħha, kif ukoll mill-użu ta’ trade mark distinta flimkien ma’ trade mark irreġistrata. Fiż-żewġ każijiet, biżżejjed li, minħabba dan l-użu, il-partijiet interessati jipperċepixxu effettivament il-prodott jew is-servizz inkwistjoni bħala wieħed li ġej minn impriża speċifika (ara, b’mod analogu, is-sentenza tas-7 ta’ Lulju 2005, Nestlé,
C-353/03, Ġabra p. I-6135
, punt 30).
Għaldaqstant, l-użu mit-trade mark bil-logo mutu flimkien mas-sinjal verbali “Specsavers” sovrappożizzjonat, anki jekk fl-aħħar mill-aħħar dan l-użu jikkorrispondi għal użu bħala parti minn trade mark irreġistrata jew flimkien magħha, jista’ jitqies li jikkostitwixxi użu ġenwin mit-trade mark bil-logo mutu inkwantu tali sakemm l-imsemmija trade mark kif irreġistrata, jiġifieri mingħajr ma parti minnha tkun moħbija bis-sinjal verbali “Specsavers” sovrappożizzjonat, tirreferi dejjem taħt din il-forma għall-prodotti tal-grupp Specsavers koperti bir-reġistrazzjoni, u dan għandu jiġi evalwat mill-qorti tar-rinviju.
Din il-konklużjoni ma hijiex affettwata mill-fatt li s-sinjal verbali “Specsavers” kif ukoll il-kombinazzjoni tal-logo mutu flimkien mas-sinjal verbali “Specsavers” sovrappożizzjonat huma wkoll irreġistrati bħala trade marks Komunitarji.
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-kundizzjoni ta’ użu ġenwin minn trade mark fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 207/2009 tista’ tiġi sodisfatta jekk it-trade mark tintuża biss permezz ta’ trade mark kumplessa oħra jew meta tintuża biss flimkien ma’ trade mark oħra, u l-kombinazzjoni ta’ dawn iż-żewġ trade marks tkun, minbarra dan, hija nfisha rreġistrata bħala trade mark, sakemm it-trade mark tibqa’ tiġi pperċepita bħala indikazzjoni tal-oriġini tal-prodott inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-18 ta’ April 2013, Colloseum Holding, C-12/12, punti 35 u 36).
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja qieset ukoll, fir-rigward tal-Artikolu 10(2)(a) tal-Ewwel Direttiva tal-Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar it-trade marks (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1, p. 92) li, peress li din id-dispożizzjoni tikkorrispondi, essenzjalment, għall-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009, il-proprjetarju ta’ trade mark irreġistrata jista’, sabiex jistabbilixxi l-użu minnha fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jinvoka l-użu li huwa jkun għamel minnha f’forma li hija differenti minn dik li fiha tkun ġiet irreġistrata din it-trade mark mingħajr ma d-differenzi bejn iż-żewġ forom jibdlu l-karattru distintiv ta’ din it-trade mark, u dan minkejja l-fatt li din il-forma differenti tkun, hija nfisha, irreġistrata bħala trade mark (sentenza tal-25 ta’ Ottubru 2012, Rintisch, C-553/11, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 30).
L-argumenti li wasslu lill-Qorti tal-Ġustizzja tinterpreta l-Artikolu 10(2)(a) tad-Direttiva 89/104 f’dan is-sens jistgħu jiġu trasposti
mutatis mutandis
għall-kuntest tal-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009.
Din l-interpretazzjoni hija kkorroborata b’mod partikolari permezz tal-għan tal-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009 li, filwaqt li jevita li jitlob konformità stretta bejn il-forma użata fil-kummerċ u dik li fiha tkun ġiet irreġistrata t-trade mark, huwa intiż sabiex jippermetti lill-proprjetarju ta’ din tal-aħħar jagħmel il-bidliet, fil-każ tal-użu kummerċjali tagħha, lis-sinjal li, mingħajr ma jbiddlu l-karattru distintiv tiegħu, jippermettu li jiġi adattat aħjar għall-eżiġenzi tal-kummerċjalizzazzjoni u tal-promozzjoni tal-prodotti jew tas-servizzi kkonċernati. Dan l-għan jiġi, fil-fatt, kompromess jekk, sabiex jiġi stabbilit l-użu mit-trade mark irreġistrata, jintalab li tiġi sodisfatta kundizzjoni addizzjonali fis-sens li l-forma differenti li fiha tintuża din it-trade mark ma tkunx għadha ġiet irreġistrata bħala trade mark (ara, b’mod analogu, is-sentenza Rintisch, iċċitata iktar ’il fuq, punti 21 u 22).
Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 15(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009 hija konformi mal-Artikolu 5C(1) u (2) tal-Konvenzjoni ta’ Pariġi, sa fejn ma hemm xejn f’din id-dispożizzjoni li jagħti x’jifhem li r-reġistrazzjoni ta’ sinjal bħala trade mark għandha bħala konsegwenza li l-użu minnha ma jkunx jista’ jibqa’ jiġi invokat sabiex jiġi stabbilit l-użu minn trade mark oħra rreġistrata li tkun differenti minnha biss b’mod li ma jibdilx il-karattru distintiv ta’ din tal-aħħar (ara s-sentenza Rintisch, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, ir-risposta għall-ewwel sat-tielet domandi għandha tkun li l-Artikoli 15(1) u 51(1)(a) tar-Regolament Nru 207/2009 għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-kundizzjoni ta’ “użu ġenwin”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, tista’ tiġi sodisfatta meta trade mark Komunitarja figurattiva tintuża biss flimkien ma’ trade mark verabli oħra li hija sovrappożizzjonata fuqha, u l-kombinazzjoni ta’ dawn iż-żewġ trade marks tkun, minbarra dan, hija nfisha rreġistrata bħala trade mark, sakemm id-differenzi bejn il-forma li biha tintuża t-trade mark u dik li fiha tkun irreġistrata din it-trade mark ma jibdlux il-karattru distintiv tal-imsemmija trade mark kif irreġistrata.
Fuq ir-raba’ domanda
Bir-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009 għandux jiġi interpretat fis-sens li, meta trade mark Komunitarja ma tkunx irreġistrata bil-kulur, iżda l-proprjetarju tagħha jkun għamel użu sostanzjali minnha b’kulur jew b’kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari, b’mod li, għall-parti kbira mill-pubbliku, tali trade mark tkun saret assoċjata ma’ dan il-kulur jew ma’ din il-kombinazzjoni ta’ kuluri, il-kulur jew il-kuluri li juża terz sabiex jirrappreżenta sinjal akkużat li jikser l-imsemmija trade mark huma rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni jew tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
Il-grupp Specsavers u l-Kummissjoni Ewropea jipproponu li tingħata risposta fl-affermattiv għal din id-domanda, filwaqt li l-Gvern tar-Renju Unit iqis, bil-kontra, li għandha tingħata risposta fin-negattiv.
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-eżami tal-probabbiltà ta’ konfużjoni fis-sens tal-Artikolu 9(1)(b) tar-Regolament Nru 207/2009, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni min-naħa tal-pubbliku għandha tiġi evalwata globalment filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatturi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta’ Novembru 1997, SABEL,
C-251/95, Ġabra p. I-6191
, punt 22; tas-6 ta’ Ottubru 2005, Medion,
C-120/04, Ġabra p. I-8551
, punt 27, u tat-12 ta’ Ġunju 2007, UASI vs Shaker,
C-334/05 P, Ġabra p. I-4529
, punt 34).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll, diversi drabi, li l-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni, fir-rigward tax-xebh viżiv, fonetiku jew kunċettwali tat-trade marks inkwistjoni, għandha tkun ibbażata fuq l-impressjoni globali li tingħata minn dawn it-trade marks, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni, b’mod partikolari, il-komponenti distintivi u dominanti tagħhom. Il-perċezzjoni tat-trade marks tal-konsumatur medju tal-prodotti jew tas-servizzi inkwistjoni għandha rwol determinanti fl-evalwazzjoni globali ta’ din il-probabbiltà. F’dan ir-rigward, il-konsumatur medju normalment jipperċepixxi trade mark b’mod sħiħ u ma jwettaqx eżami tad-dettalji differenti tagħha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq SABEL, punt 23; Medion, punt 28, u UASI vs Shaker, punt 35).
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-probabbiltà ta’ konfużjoni tkun ikbar meta t-trade mark tkun iktar distintiva. B’hekk, it-trade marks li għandhom karattru distintiv għoli, intrinsikament jew minħabba li jkunu magħrufin fis-suq, igawdu minn protezzjoni iktar wiesgħa minn dawk li għandhom karattru distintiv iktar baxx (sentenza tad-29 ta’ Settembru 1998, Canon,
C-39/97, Ġabra p. I-5507
, punt 18).
Mill-inqas meta s-sitwazzjoni tirrigwarda trade mark irreġistrata, mhux b’kulur speċifiku jew karatteristiku, iżda bl-iswed u bl-abjad, il-kulur jew il-kombinazzjoni ta’ kuluri li bihom, imbagħad, tintuża effettivament it-trade mark jaffettwaw il-perċezzjoni, mill-konsumatur medju tal-prodotti kkonċernati, ta’ din it-trade mark, u għaldaqstant jistgħu jżidu l-probabbiltà ta’ konfużjoni jew ta’ assoċjazzjoni bejn it-trade mark preċedenti u s-sinjal akkużat li jiksirha.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma jkunx loġiku li jitqies li l-fatt li terz juża għar-rappreżentazzjoni ta’ sinjal akkużat li jikser trade mark Komunitarja preċedenti kulur jew kombinazzjoni ta’ kuluri li saru, għall-parti kbira mill-pubbliku, dawk assoċjati ma’ din it-trade mark preċedenti permezz tal-użu li sar minnha mill-proprjetarju b’dan il-kulur jew b’din il-kombinazzjoni ta’ kuluri ma jistax jittieħed inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni globali sempliċement għaliex l-imsemmija trade mark preċedenti ġiet irreġistrata bl-iswed u bl-abjad.
F’dak li għandu x’jaqsam, fit-tieni lok, mal-eżami tal-vantaġġ inġust mill-karattru distintiv jew mir-reputazzjoni tat-trade mark fis-sens tal-Artikolu 9(1)(c) tar-Regolament Nru 207/2009, għandha wkoll issir evalwazzjoni globali li tieħu inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti kollha tal-każ inkwistjoni, li fosthom hemm, b’mod partikolari, l-intensità tar-reputazzjoni u l-grad tal-karattru distintiv tat-trade mark, il-grad ta’ xebh bejn it-trade marks kunfliġġenti kif ukoll in-natura u l-grad ta’ rabta tal-prodotti jew tas-servizzi kkonċernati. Fir-rigward tal-intensità tar-reputazzjoni u tal-grad tal-karattru distintiv tat-trade mark, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li meta l-karattru distintiv u r-reputazzjoni ta’ din it-trade mark ikunu ikbar, l-eżistenza ta’ ksur tiġi ammessa iktar faċilment (ara s-sentenza tat-18 ta’ Ġunju 2009, L’Oréal
et
,
C-487/07, Ġabra p. I-5185
, punt 44).
F’dan ir-rigward, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li x-xebh bejn it-trade marks tal-grupp Specsavers u s-sinjali użat minn Asda ġie studjat deliberatament sabiex tinħoloq assoċjazzjoni bejn iż-żewġ trade marks f’moħħ il-pubbliku. Il-fatt li Asda użat kulur simili għal dak użat mill-grupp Specsavers bl-għan li tieħu vantaġġ mill-karattru distintiv u mir-reputazzjoni tat-trade marks ta’ dan tal-aħħar huwa fattur li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni sabiex jiġi stabbilit jekk tistax tiġi kkonstatata l-eżistenza ta’ vantaġġ inġust mill-karattru distintiv jew mir-reputazzjoni tat-trade mark (ara, b’mod analogu, is-sentenza L’Oréal
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 48).
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li meta trade mark Komunitarja ma tkunx irreġistrata bil-kulur, iżda l-proprjetarju tagħha jkun għamel użu sostanzjali minnha b’kulur jew b’kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari, b’mod li, għall-parti kbira mill-pubbliku, tali trade mark tkun ġiet assoċjata ma’ dan il-kulur jew ma’ din il-kombinazzjoni ta’ kuluri, il-kulur jew il-kuluri li juża terz sabiex jirrappreżenta s-sinjal akkużat li jikser l-imsemmija trade mark huma rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni jew tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fuq il-ħames domanda
Bil-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li terz li jagħmel użu minn sinjal akkużat li jikser it-trade mark irreġistrata jkun assoċjat, huwa nnifsu, għall-parti kbira mill-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari li huwa juża biex jirrappreżenta dan is-sinjal huwa fattur rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni u tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Il-grupp Specsavers jipproponi li tingħata risposta fl-affermattiv għal din id-domanda, filwaqt li l-Kummissjoni tqis, min-naħa tagħha, li dan l-element jista’ jittieħed inkunsiderazzjoni biss għall-finijiet tal-evalwazzjoni tar-raġuni valida, fis-sens tal-Artikolu 9(1)(c) tar-Regolament Nru 207/2009. Peress li jipproponi li tingħata risposta fin-negattiv għar-raba’ domanda, il-Gvern tar-Renju Unit iqis li ma hemmx lok li tingħata risposta għall-ħames domanda.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, kif imfakkar fil-punti 34 u 39 ta’ din is-sentenza, kemm il-probabbiltà ta’ konfużjoni fis-sens tal-Artikolu 9(1)(b) tar-Regolament Nru 207/2009 kif ukoll il-vantaġġ inġust fis-sens tal-Artikolu 9(1)(c) ta’ dan ir-regolament għandhom jiġu evalwati globalment, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-fatturi rilevanti kollha tal-każ inkwistjoni.
Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li dawn l-evalwazzjonijiet għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni l-kuntest preċiż li fih intuża s-sinjal allegatament simili għat-trade mark irreġistrata (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 89/104, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-12 ta’ Ġunju 2008, O2 Holdings u O2 (UK),
C-533/06, Ġabra p. I-4231
, punt 64).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-fatt li t-terz li juża sinjal akkużat li jikser it-trade mark irreġistrata jkun assoċjat, huwa nnifsu, għall-parti kbira mill-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari li huwa juża biex jirrappreżenta dan is-sinjal huwa fattur, fost oħrajn, li jista’ jkun ta’ ċerta importanza fl-eżami tal-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni jew ta’ vantaġġ inġust fis-sens tal-Artikolu 9(1)(b) jew (c) tar-Regolament Nru 207/2009.
Minn naħa, ma jistax jiġi eskluż li fatt bħal dan jista’ jinfluwenza l-perċezzjoni tas-sinjali inkwistjoni li l-pubbliku jkollu, u, għaldaqstant, ikollu impatt fuq l-eżistenza ta’ probabbiltà ta’ konfużjoni bejn l-imsemmija sinjali fis-sens tal-Artikolu 9(1)(b) tal-imsemmi regolament.
B’dan il-mod, fil-kawża prinċipali, il-fatt li Asda hija assoċjata, hija nfisha, mal-kulur aħdar, il-kulur li hija tuża għas-sinjali akkużati li jiksru t-trade marks tal-grupp Specsavers, jista’, fost l-oħrajn, ikollu l-konsegwenza li jnaqqas il-probabbiltà ta’ konfużjoni jew ta’ assoċjazzjoni bejn dawn is-sinjali u t-trade marks tal-grupp Specsavers, għaliex il-pubbliku rilevanti għandu mnejn jipperċepixxi li l-kulur aħdar tal-imsemmija sinjali huwa dak ta’ Asda, u dan għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Min-naħa l-oħra, kif il-Kummissjoni sostniet fl-osservazzjonijiet tagħha quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li t-terz li jagħmel użu minn sinjal akkużat li jikser it-trade mark irreġistrata jkun assoċjat, huwa nnifsu, għall-parti kbira mill-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni ta’ kuluri li huwa juża biex jirrappreżenta dan is-sinjal jista’ jkun fattur rilevanti sabiex jiġi stabbilit jekk l-użu tal-imsemmi sinjal għandux “raġuni valida” fis-sens tal-Artikolu 9(1)(c) tar-Regolament Nru 207/2009.
Għaldaqstant ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li l-Artikolu 9(1)(b) u (ċ) tar-Regolament Nru 207/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li t-terz li jagħmel użu minn sinjal akkużat li jikser it-trade mark irreġistrata jkun assoċjat, huwa nnifsu, għall-parti kbira mill-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari li huwa juża biex jirrappreżenta dan is-sinjal huwa fattur rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni u tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikoli 15(1) u 51(1)(a) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 207/2009, tas-26 ta’ Frar 2009, dwar it-trade mark Komunitarja, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-kundizzjoni ta’ “użu ġenwin”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, tista’ tiġi sodisfatta meta trade mark Komunitarja figurattiva tintuża biss flimkien ma’ trade mark verabli oħra li hija sovrappożizzjonata fuqha, u l-kombinazzjoni ta’ dawn iż-żewġ trade marks tkun, minbarra dan, hija nfisha rreġistrata bħala trade mark, sakemm id-differenzi bejn il-forma li biha tintuża t-trade mark u dik li fiha tkun irreġistrata din it-trade mark ma jibdlux il-karattru distintiv tal-imsemmija trade mark kif irreġistrata.

2)
L-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li meta trade mark Komunitarja ma tkunx irreġistrata bil-kulur, iżda l-proprjetarju tagħha jkun għamel użu sostanzjali minnha b’kulur jew b’kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari, b’mod li, għall-parti kbira mill-pubbliku, tali trade mark tkun ġiet assoċjata ma’ dan il-kulur jew ma’ din il-kombinazzjoni ta’ kuluri, il-kulur jew il-kuluri li juża terz sabiex jirrappreżenta s-sinjal akkużat li jikser l-imsemmija trade mark huma rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni jew tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

3)
L-Artikolu 9(1)(b) u (c) tar-Regolament Nru 207/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-fatt li t-terz li jagħmel użu minn sinjal akkużat li jikser it-trade mark irreġistrata jkun assoċjat, huwa nnifsu, għall-parti kbira mill-pubbliku, mal-kulur jew mal-kombinazzjoni ta’ kuluri partikolari li huwa juża biex jirrappreżenta dan is-sinjal huwa fattur rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni globali tal-probabbiltà ta’ konfużjoni u tal-vantaġġ inġust fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.