CELEX: 62009CJ0538
Παράβαση κράτους μέλους
Περιβάλλον
Οδηγία 92/43/ΕΟΚ
Άρθρο 6, παράγραφος 3
Ειδικές ζώνες διατηρήσεως
Δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων σχεδίων ή έργων ικανών να επηρεάσουν σημαντικά προστατευόμενο τόπο
Εξαίρεση από την εκτίμηση σχεδίων ή έργων υποκείμενων σε σύστημα υποβολής δηλώσεων
Εσφαλμένη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο

της 6ης Απριλίου 2000, C‑256/98, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2000, σ. I‑2487, σκέψη 39).
Ομοίως, κράτος μέλος, εξαιρώντας συστηματικώς από τη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στον οικείο τόπο τις εργασίες, τα
έργα ή την περιβαλλοντική διαχείριση που υπόκεινται σε σύστημα υποβολής δηλώσεων, παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από
το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για τους οικοτόπους (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 4ης Μαρτίου 2010, Επιτροπή
κατά Γαλλίας, προπαρατεθείσα, σκέψη 62).
Κατά συνέπεια, από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι κράτος μέλος, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6, παράγραφος 3, της
οδηγίας για τους οικοτόπους, δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να απαλλάσσει γενικώς και συστηματικώς από την υποχρέωση εκτιμήσεως των
επιπτώσεων σε τόπους του δικτύου Natura 2000 κατηγορίες σχεδίων ή έργων ανάλογα με τον τομέα της δραστηριότητας ή την καθιέρωση
συστήματος υποβολής δηλώσεων.
Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα των εκτιμήσεων αυτών αν οι διατάξεις του Βασιλείου του Βελγίου είναι σύμφωνες
προς το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για τους οικοτόπους.
Συναφώς επισημαίνεται ότι το άρθρο 29, παράγραφος 2, του νόμου για τη διατήρηση του φυσικού περιβάλλοντος ορίζει ότι τα σχέδια
ή έργα που υπόκεινται σε σύστημα υποβολής δηλώσεων, τα οποία είναι ικανά να επηρεάσουν σημαντικά τόπο του δικτύου Natura 2000,
καθαυτά ή από κοινού με άλλα σχέδια ή έργα, υπόκεινται στη διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων που προβλέπεται από τη νομοθεσία
για την εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον της Περιφέρειας της Βαλλονίας.
Ταυτοχρόνως, το διάταγμα της 11ης Μαρτίου 1999 ορίζει ότι για τις δραστηριότητες και εγκαταστάσεις της τρίτης κατηγορίας προβλέπεται
μόνον προηγούμενη υποβολή δηλώσεως ενώπιον του δημοτικού συμβουλίου του δήμου όπου βρίσκεται η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση.
Η Επιτροπή συνάγει από τον συνδυασμό των διατάξεων αυτών ότι για τις δραστηριότητες και εγκαταστάσεις της τρίτης κατηγορίας
δεν απαιτείται άδεια και, ως εκ τούτου, δεν είναι δυνατό να αποτελέσουν αντικείμενο εκτιμήσεως των επιπτώσεών τους σε τόπο
του δικτύου Natura 2000, γεγονός που δεν αμφισβητείται από το Βασίλειο του Βελγίου.
Η Επιτροπή παραπέμπει συναφώς στο παράρτημα Ι του διατάγματος της 4ης Ιουλίου 2002 το οποίο ορίζει τις περιπτώσεις σχεδίων,
εγκαταστάσεων ή δραστηριοτήτων για τις οποίες δεν απαιτείται μελέτη επιπτώσεων στο περιβάλλον, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται
οι εμπίπτουσες στην τρίτη κατηγορία και μνημονευόμενες στη σκέψη 13 της παρούσας αποφάσεως περιπτώσεις.
Κατά συνέπεια, το Βασίλειο του Βελγίου καθιέρωσε σύστημα υποβολής δηλώσεων με το οποίο απαλλάσσονται ορισμένες δραστηριότητες
και εγκαταστάσεις, εν γένει, από την υποχρέωση εκτιμήσεως των επιπτώσεών τους σε τόπο του δικτύου Natura 2000. Το κράτος μέλος
αυτό εικάζει, έτσι, ότι τα σχέδια ή έργα που υπόκεινται σε αυτό το σύστημα υποβολής δηλώσεων δεν είναι σε θέση να επηρεάζουν
σημαντικά τον προστατευόμενο τόπο.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, όταν κράτος μέλος θεσπίζει σύστημα υποβολής δηλώσεων, το οποίο δεν προβλέπει εκτίμηση του κινδύνου
ανάλογα, ειδικότερα, με τα ειδικά περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά και προϋποθέσεις του οικείου τόπου, απόκειται στο κράτος μέλος
αυτό να αποδείξει ότι οι διατάξεις που έχει θεσπίσει επιτρέπουν να αποκλεισθεί, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, ότι τα σχέδια
ή έργα που υπόκεινται σε αυτό το σύστημα υποβολής δηλώσεων δεν επηρεάζουν σημαντικά τόπο του δικτύου Natura 2000, καθαυτά
ή από κοινού με άλλα σχέδια ή έργα (βλ., υπό την έννοια αυτή και κατ’ αναλογία, απόφαση της 4ης Μαρτίου 2010, Επιτροπή κατά
Γαλλίας, προπαρατεθείσα, σκέψη 32).
Συγκεκριμένα, μπορεί να συναχθεί από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για τους οικοτόπους ότι οι αρμόδιες εθνικές αρχές
μπορούν να απαλλαγούν από την υποχρέωση εκτιμήσεως των επιπτώσεων σχεδίου ή έργου μη άμεσα συνδεόμενου ή αναγκαίου για τη
διαχείριση τόπου του δικτύου Natura 2000 μόνο στην περίπτωση που μπορεί να αποκλειστεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι
αυτό το σχέδιο ή έργο επηρεάζει σημαντικά τον τόπο αυτό, καθαυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια ή έργα (βλ., υπό την έννοια αυτή,
προπαρατεθείσες αποφάσεις Waddenvereniging και Vogelbeschermingsvereniging, σκέψη 45, καθώς και Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, σκέψη
238).
Συναφώς, πρώτον, το Βασίλειο του Βελγίου παραπέμπει στο άρθρο 3 του διατάγματος της 11ης Μαρτίου 1999, κατά το οποίο το σύστημα
υποβολής δηλώσεων αφορά αποκλειστικώς τις εγκαταστάσεις και δραστηριότητες με μικρό αντίκτυπο στον άνθρωπο και το περιβάλλον,
για τις οποίες η Κυβέρνηση προέβλεψε ενοποιημένους κανόνες.
Πάντως, υπενθυμίζεται ότι σχέδιο περιορισμένων έστω διαστάσεων μπορεί να έχει σημαντικές επιπτώσεις στο περιβάλλον, όταν αφορά
μια τοποθεσία όπου οι περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως η πανίδα και η χλωρίδα, το έδαφος, τα ύδατα, το κλίμα ή η πολιτιστική
κληρονομιά, επηρεάζονται από την παραμικρή τροποποίηση (βλ., υπό την έννοια αυτή, όσον αφορά την οδηγία 85/337, απόφαση της
21ης Σεπτεμβρίου 1999, C‑392/96, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 1999, σ. I‑5901, σκέψη 66).
Επομένως, δεν μπορεί κράτος μέλος να θεωρεί δεδομένο ότι κατηγορίες σχεδίων ή έργων, οριζόμενες ανά τομέα δραστηριότητας,
και ειδικές εγκαταστάσεις έχουν εξ ορισμού μικρό αντίκτυπο στον άνθρωπο και στο περιβάλλον.
Δεύτερον, το Βασίλειο του Βελγίου επισημαίνει ότι, όταν η Περιφέρεια της Βαλλονίας συνέταξε τον κατάλογο των χαρακτηρισμένων
δραστηριοτήτων ή εγκαταστάσεων, εκπόνησε μελέτη σχετικά με τις δραστηριότητες που μπορούν να έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον,
λαμβάνοντας υπόψη τα κριτήρια του παραρτήματος ΙΙΙ της οδηγίας 85/337.
Διαπιστώνεται, όμως, ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν προσκόμισε τέτοια μελέτη. Εν πάση περιπτώσει, όπως αναφέρει η Επιτροπή,
αντιθέτως προς τις απαιτήσεις του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για τους οικοτόπους, τέτοιου είδους προηγούμενη μελέτη,
μεταξύ άλλων, δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να προβλέπει τις συνέπειες που ενδεχομένως έχει σχέδιο ή έργο, καθαυτό ή από κοινού
με άλλα σχέδια, σε δεδομένο τόπο.
Τρίτον, το Βασίλειο του Βελγίου υποστηρίζει ότι, κατά το διάταγμα της 11ης Μαρτίου 1999, οσάκις σχεδιαζόμενη εγκατάσταση της
τρίτης κατηγορίας δεν μπορεί να τηρήσει τους ενοποιημένους κανόνες που ισχύουν ως προς αυτή, μεταφέρεται στη δεύτερη κατηγορία.
Η αρμόδια αρχή, βάσει των στοιχείων που υποβάλλει ο δηλών με την αίτηση για τη χορήγηση περιβαλλοντικής άδειας της δεύτερης
κατηγορίας, μπορεί, επομένως, να απαιτήσει την εκτίμηση των επιπτώσεων της σχεδιαζόμενης εγκαταστάσεως στον οικείο τόπο του
δικτύου Natura 2000, αποβλέποντας στην προστασία του τόπου αυτού.
Το Βασίλειο του Βελγίου, όμως, δεν προσκόμισε ούτε τις διατάξεις των ενοποιημένων κανόνων σχετικά με τις εγκαταστάσεις και
τις δραστηριότητες στις οποίες αναφέρεται η Επιτροπή ούτε τα κριτήρια που επιτρέπουν στον δηλούντα να προσδιορίζει αν η σχεδιαζόμενη
εγκατάσταση της τρίτης κατηγορίας μπορεί να τηρήσει αυτούς τους ενοποιημένους κανόνες. Το κράτος μέλος δεν εξηγεί περαιτέρω
για ποιο συγκεκριμένο λόγο κατά τις διατάξεις επιτρέπεται να μην εκπονείται μελέτη των επιπτώσεων των σχεδίων ή έργων που
είναι ικανά να επηρεάσουν σημαντικά τον προστατευόμενο τόπο.
Τέταρτον, το Βασίλειο του Βελγίου επικαλείται τις διατάξεις εφαρμογής του άρθρου 28, παράγραφος 2, του νόμου για τη διατήρηση
του φυσικού περιβάλλοντος οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, διασφαλίζουν αποτελεσματική προστασία των τόπων του δικτύου Natura
2000 στην Περιφέρεια της Βαλλονίας.
Παρά ταύτα, το εν λόγω κράτος μέλος αρκείται στην παραπομπή σε δύο διατάγματα της Κυβερνήσεως της Βαλλονίας της 23ης Οκτωβρίου
2008, που μνημονεύονται στη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, χωρίς να εξετάσει το περιεχόμενό τους ούτε να εξηγήσει τους λόγους
για τους οποίους τα διατάγματα αυτά είναι, κατά την άποψή του, επαρκή για τη διασφάλιση της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο
του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για τους οικοτόπους.
Πέμπτον, το Βασίλειο του Βελγίου αναφέρει επίσης την υποχρέωση τηρήσεως του κώδικα περιβάλλοντος, χωρίς όμως να προσδιορίσει
συγκεκριμένα πώς οι διατάξεις του κώδικα αυτού, σε συνδυασμό με τις γενικές προϋποθέσεις, μπορούν να διασφαλίσουν την προστασία
του περιβάλλοντος.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν προσκόμισε στοιχεία επιτρέποντα στο Δικαστήριο να εξακριβώσει αν
οι διατάξεις που θέσπισε επαρκούν ώστε να αποκλεισθεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι τα σχέδια ή έργα που υπόκεινται
σε σύστημα υποβολής δηλώσεων δεν επηρεάζουν σημαντικά τόπο του δικτύου Natura 2000, καθαυτά ή από κοινού με άλλα σχέδια ή
έργα.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να θεωρηθεί ότι η προσφυγή της Επιτροπής είναι βάσιμη.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι, παραλείποντας να επιβάλει για ορισμένες δραστηριότητες που υπόκεινται σε σύστημα
υποβολής δηλώσεων δέουσα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων όταν οι δραστηριότητες αυτές είναι ικανές να επηρεάσουν τόπο του
δικτύου Natura 2000, το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας για
τους οικοτόπους.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το Βασίλειο του Βελγίου ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά
έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Παραλείποντας να επιβάλει για ορισμένες δραστηριότητες που υπόκεινται σε σύστημα υποβολής δηλώσεων δέουσα μελέτη περιβαλλοντικών
επιπτώσεων όταν οι δραστηριότητες αυτές είναι ικανές να επηρεάσουν τόπο του δικτύου Natura 2000, το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη
τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου 1992, για τη
διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας.
2)
Το Βασίλειο του Βελγίου καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.