CELEX: 62010CJ0430
Moviment liberu ta’ ċittadin tal-Unjoni
Direttiva 2004/38/KE
Projbizzjoni li persuna tħalli t-territorju nazzjonali minħabba kundanna kriminali f’pajjiż ieħor
Ittraffikar ta’ droga
Miżura li tista’ tiġi ġustifikata minn raġunijiet ta’ ordni pubbliku

It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni, fl-ewwel lok, tal-Artikolu 27(1) u (2) tad-Direttiva 2004/38/KE
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja
tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u
li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46), fit-tieni lok, tar-Regolament (KE) Nru 562/2006, tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Marzu 2006, li jistabbilixxi Kodiċi Komunitarju dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment
ta’ persuni minn naħa għal oħra tal-fruntiera (Kodiċi tal-Fruntieri ta’ Schengen) (ĠU L 105, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regolament
Nru 562/2006”), u, fit-tielet lok, tal-Konvenzjoni li timplimenta l-Ftehim ta’ Schengen, tal-14 ta’ Ġunju 1985, bejn il-Gvernijiet
tal-Istati tal-Unjoni Ekonomika tal-Benelux, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja u r-Repubblika Franċiża dwar it-tneħħija
bil-mod ta’ kontrolli fil-fruntieri komuni tagħhom (ĠU 2000, L 239, p. 19), iffirmata f’Schengen (il-Lussemburgu) fid-19 ta’
Ġunju 1990 (iktar ’il quddiem il-“KFS”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn H. Gaydarov, ċittadin Bulgaru, u d-direktor na Glavna direktsia “Ohranitelna
politsia” pri Ministerstvo na vatreshnite raboti
(
direttur tad-direttorat ġenerali “Pulizija tas-sigurtà” tal-Ministeru tal-Intern Bulgaru, iktar ’il quddiem id-“direttur tal-pulizija”),
fir-rigward ta’ miżura ta’ projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju u ta’ ħruġ ta’ passaport jew ta’ dokument ieħor simili adottata
mid-direttur tal-pulizija kontra H. Gaydarov.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2004/38
Skont l-Artikolu 3(1) tagħha, id-Direttiva 2004/38 tapplika għal kull ċittadin tal-Unjoni li jiċċaqlaq jew li jgħix fi Stat
Membru li ma huwiex dak li tiegħu huwa ċittadin, kif ukoll għall-membri tal-familja tiegħu.
L-Artikolu 4(1) u (3) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.      Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet dwar dokumenti ta’ vjaġġar applikabbli għall-kontroll fil-fruntieri nazzjonali,
iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li għandhom karta ta’ l-identità valida jew passaport validu u l-membri tal-familja tagħhom
li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru u li għandhom passaport validu għandhom id-dritt li joħorġu mit-territorju ta’ Stat Membru
biex jivvjaġġaw lejn Stat Membru ieħor.
[...]
3.      Skond il-liġijiet tagħhom, l-Istati Membri għandhom joħorġu jew iġeddu għaċ-ċittadini tagħhom karta ta’ l-identità jew passaport
li jiddikjara ċ-ċittadinanza tagħhom.”
L-Artikolu 27(1) sa (3) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.      Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment u residenza
taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, minħabba politika pubblika
[ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika. Dawn ir-raġunijiet m’għandhomx jiġu nvokati għal skopijiet ekonomiċi.
2.      Il-miżuri meħuda minħabba raġunijiet ta’ politika pubblika [ordni pubbliku] jew ta’ sigurtà pubblika għandhom ikunu skond
il-prinċipju ta’ proporzjonalità u għandhom ikunu bbażati esklussivament fuq il-kondotta personali ta’ l-individwu kkonċernat.
Kundanni kriminali preċedenti m’għandhomx minnhom infushom jikkostitwixxu raġuni biex jittieħdu dawn il-miżuri.
Il-kondotta personali ta’ l-individwu kkonċernat għandha tirrappreżenta theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed li tolqot
wieħed mill-interessi fondamentali tas-soċjetà. Ġustifikazzjonijiet li huma iżolati mill-partikolaritajiet tal-każ jew li
jiddependu fuq konsiderazzjonijiet ta’ prevenzjoni ġenerali m’għandhomx jiġu aċċettati.
3.      Sabiex ikun aċċertat jekk il-persuna kkonċernata tirrappreżentax periklu għall-politika pubblika [ordni pubbliku] jew għas-sigurtà
pubblika, fil-ħruġ taċ-ċertifikat ta’ reġistrazzjoni jew, fin-nuqqas ta’ sistema ta’ reġistrazzjoni, mhux aktar tard minn
tliet xhur mid-data tal-waslien tal-persuna kkonċernata fit-territorju jew mid-data tar-rappurtaġġ tal-preżenza tagħha fit-territorju,
kif previst fl-Artikolu 5(5), jew fil-mument li tinħareġ il-karta ta’ residenza, l-Istat Membru ospitanti jista’, jekk dan
jitqies bħala essenzali, jitlob lill-Istat Membru ta’ oriġini u, jekk hemm il-bżonn lill-Istati Membri oħra, biex jipprovdu
informazzjoni dwar rekordji [informazzjoni] tal-pulizija preċedenti li jista’ jkollha l-persuna kkonċernata. Dan l-istħarriġ
m’għandux isir b’mod sistematiku. L-Istat Membru kkonsultat jista’ jagħti r-risposta tiegħu fi żmien xahrejn.”
Ir-Regolament Nru 562/2006
Il-premessa 5 tar-Regolament Nru 562/2006 jipprovdi:
“Id-definizzjoni ta’ regoli komuni dwar il-moviment liberu ta’ persuni minn naħa għal oħra tal-fruntieri la jqiegħed f’dubju
u lanqas ma jaffetwa d-drittijiet ta’ moviment liberu taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u l-membri tal-familji tagħhom u ta’ ċittadini
ta’ pajjiżi terzi u membri tal-familji tagħhom li, skond ftehim bejn il-Komunità u l-Istati Membri tagħha min-naħa l-waħda,
u dawn il-pajjiżi terzi min-naħa l-oħra, għandhom drittijiet għal moviment liberu ekwivalenti għal dawk taċ-ċittadini ta’
l-Unjoni.”
Skont il-premessa 20 ta’ dan ir-regolament:
“Dan ir-Regolament jirrispetta d-drittijiet fundamentali u josserva l-prinċipji rikonoxxuti b’mod partikolari fill-Karta tad-Drittijiet
Fundamentali ta’ l-Unjoni Ewropea. Huwa għandu jiġi implimentat skond l-obbligi ta’ l-Istati Membri fir-rigward tal-protezzjoni
internazzjonali u non-refoulement.”
L-Artikolu 3 tal-istess regolament jipprovdi:
“Dan ir-Regolament għandu japplika għal kull persuna li taqsam il-fruntieri interni jew esterni ta’ l-Istati Membri, mingħajr
preġudizzju:
a)      għad-drittijiet ta’ persuni li għandhom id-dritt Komunitarju għal moviment liberu;
[...]”
Skont l-Artikolu 7(6) ta’ dan ir-regolament:
“Verifiki fuq persuna li jkollha d-dritt Komunitarju għal moviment liberu għandhom jitwettqu skond id-Direttiva 2004/38/KE.”
Il-KFS
Skont l-Artikolu 71 tal-KFS:
“1. Il-Partijiet Kontraenti jimpenjaw ruħhom li fir-rigward tal-bejgħ dirett jew indirett ta’ drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi
ta’ kull tip, inkluża kannabis, u l-pussess ta’ prodotti bħal dawn għall-bejgħ jew għall-esportazzjoni, jadottaw b’mod konformi
mal-Konvenzjonijiet eżistenti tal-Ġnus Magħquda […], il-miżuri kollha meħtieġa sabiex wieħed jipprevjeni u jikkastiga t-traffikar
illeċitu ta’ drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi.
2. Il-Partijiet Kontraenti jimpenjaw ruħhom li jipprevjenu u jikkastigaw permezz ta’ miżuri amministrattivi u penali l-esportazzjoni
illegali ta’ drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi, inkluża l-kannabis, kif ukoll il-bejgħ, il-provvista u l-għoti ta’ dawn
il-prodotti u sustanzi […]
[…]
5. Il-Partijiet Kontraenti għandhom jagħmlu l-almu tagħhom kollu sabiex jipprevjenu u jiġġieldu l-effetti negattivi li jirriżultaw
mid-domanda illeċita għal drogi narkotiċi u sustanzi psikotropiċi ta’ kull tip, inkluża l-kannabis. Kull Parti Kontraenti
għandha tkun responsabbli għall-miżuri adottati għal dawn il-finijiet.”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Il-Kostituzzjoni Bulgara
Skont l-Artikolu 35(1) tal-Kostituzzjoni Bulgara:
“Kulħadd għandu d-dritt li jagħżel liberament il-post ta’ residenza tiegħu, li jiċċirkola fit-territorju tal-pajjiż u li jitlaq
minnu. Dan id-dritt jista jiġi limitat biss b’liġi għall-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali, tas-saħħa pubblika, tad-drittijiet
u tal-libertajiet taċ-ċittadini l-oħra.”
Il-liġi dwar id-dokumenti personali Bulgari
L-Artikolu 23(2) u (3) tal-Liġi dwar id-dokumenti personali Bulgari (Zakon za balgarskite litschni dokumenti, DV Nru 93, tal-11 ta’
Awwissu 1998), kif emendata fl-2006 (DV Nru 105, iktar ’il quddiem iz-“ZBLD”), jipprovdi:
“2.      Kull ċittadin Bulgaru għandu d-dritt li jitlaq mill-pajjiż b’karta tal-identità u jirritorna fih biha permezz tal-fruntieri
interni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea kif ukoll fil-każijiet previsti, minn trattati internazzjonali.
3. Id-dritt stabbilit fil-paragrafu 2 ma huwiex limitat, għajr jekk il-liġi tipprovdi xorta oħra għall-finijiet ta’ protezzjoni
tas-sigurtà nazzjonali, tal-ordni pubbliku, ta’ saħħet iċ-ċittadini jew tad-drittijiet u l-libertajiet ta’ ċittadini oħra.”
Skont l-Artikolu 76 taz-ZBLD:
“Tluq mill-pajjiż u l-ħruġ ta’ passaport jew ta’ dokumenti anaologi jistgħu jiġu pprojbiti:
[...]
5. Lill-persuni li, matul is-soġġorn tagħhom f’pajjiż ieħor, kisru l-liġi ta’ dan il-pajjiż, matul sentejn minn meta jkunu
rċevew l-ittra uffiċjali tal-Ministeru tal-Affarijiet Barrainin jew tad-dokumenti ta’ deportazzjoni u ta’ tkeċċija, li jispeċifikaw
il-ksur imwettaq mill-organi kompetenti tal-pajjiż ikkonċernat.”
Iz-ZBLD ġiet emendata permezz ta’ liġi ppubblikata fil-ġurnal uffiċjali Bulgaru Nru 82/2009 li daħlet fis-seħħ fl-1 ta’ Jannar 2010.
Din il-liġi ħassret l-Artikolu 76(5) u pprovdiet, skont il-qorti tar-rinviju, li l-miżuri li kienu ġew adottati preċedentement
abbażi ta’ din id-dispożizzjoni kellhom jitilfu l-validità tagħhom tliet snin wara d-dħul fis-seħħ tagħha.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
H. Gaydarov, ċittadin Bulgaru, ġie kkundannat fis-Serbja, fit-2 ta’ Ottubru 2008, għal piena ta’ disa’ snin ħabs għal trasport
illegali ta’ droga.
Fis-6 ta’ Novembru 2008, l-awtoritajiet Bulgari rċevew, permezz ta’ korrispondenza diplomatika, nota li ssemmi din il-kundanna.
Abbażi ta’ din l-informazzjoni, skont l-Artikolu 76(5) taz-ZBLD, fit-13 ta’ Novembru 2008 id-direttur tal-pulizija adotta
miżura ta’ projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju u ta’ ħruġ ta’ passaport jew dokument ieħor simili kontra H. Gaydarov.
Din id-deċiżjoni ġiet innotifikata lill-persuna kkonċernata fis-16 ta’ Settembru 2009, f’data li fiha huwa kien serva l-piena
ta’ ħabs tiegħu u kien irritorna fil-Bulgarija.
H. Gaydarov ikkontesta din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju billi sostna, skont din tal-aħħar, li huwa kien diġà
ġie kkundannat f’pajjiż ieħor u li l-liġi Bulgara ma kinitx applikabbli fil-konfront tiegħu. Min-naħa tiegħu d-direttur tal-pulizija
sostna li kien qiegħed jimxi skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 76(5) taz-ZBLD.
Skont il-qorti tar-rinviju, l-awtorità amministrattiva kompetenti teżerċità din il-fakultà b’diskrezzjoni. Il-kontroll ġudizzjarju
ta’ din id-deċiżjoni jillimita ruħu għall-verifika tal-eżistenza tal-ittra jew tad-dokumenti uffiċjali msemmija f’dan l-artikolu.
Il-qorti amministrattiva suprema reċentement ikkonfermat din il-ġurisprudenza fl-okkażjoni ta’ rikors kontra deċiżjoni simili
meħuda kontra ċittadin Bulgaru kkundannat fi Spanja (sentenza Nru 5013 tas-16 ta’ April 2010).
Il-qorti tar-rinviju tqajjem dubju fir-rigward tal-kompatibbiltà tad-dispożizzjoni inkwistjoni u z-ZBLD mad-dritt tal-Unjoni
li, skont l-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE, kif ukoll skont l-Artikolu 45(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni
Ewropea u skont id-Direttiva 2004/38, jistabbilixxi d-dritt taċ-ċittadini tal-Unjoni – status li minnu jibbenefika H. Gaydarov
– għal moviment u għixien liberu fit-territorju tal-Istati Membri. Madankollu hija kkonstatat li, skont l-Artikolu 27 ta’
din id-direttiva, l-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni għal raġunijiet ta’ ordni
pubbliku jew ta’ saħħa pubblika. Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju tosserva li miżura ta’ projbizzjoni ta’ tluq mit-territorju,
bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija bbażata fuq l-obbligu li l-Istati għandhom taħt l-Artikolu 71 tal-KFS li jadottaw
miżuri ta’ kontroll fil-fruntieri esterni sabiex jiġġieldu kontra t-trasport u l-użu illegali tad-droga. Fl-aħħar nett, din
il-qorti tistaqsi dwar l-applikabbiltà tal-kriterji li jinsabu fl-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38 għal ċittadin Bulgaru,
meta din id-direttiva ġiet trasposta fil-Bulgarija biss sa fejn tikkonċerna l-ħruġ tad-dokumenti ta’ identità iżda mhux sa
fejn tikkonċerna l-libertà, għaċ-ċittadini Bulgari, li jmorru fi Stat Membru ieħor.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l’Administrativen sad Sofia-grad iddeċidiet li tissospendi l-proċedimenti u li tagħmel id-domandi preliminari
segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)      L-Artikolu 27(1) u (2) tad-Direttiva 2004/38/KE […] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali,
japplika fil-każ fejn ċittadin ta’ Stat Membru ġie pprojbit milli jitlaq mit-territorju tal-Istat tiegħu peress li wettaq
fi Stat terz reat kriminali li jinvolvi d-droga, sa fejn huma sodisfatti l-kundizzjonijiet li ġejjin:
–        id-dispożizzjonijiet tad-direttiva msemmija iktar ’il fuq ma ġewx espressament trasposti fir-rigward taċ-ċittadini tal-Istat
Membru;
–        ir-raġunijiet mogħtija mil-leġiżlatur nazzjonali għall-adozzjoni tal-għanijiet leġittimi għar-restrizzjoni tal-moviment liberu
ta’ ċittadini Bulgari huma bbażati fuq ir-Regolament (KE) Nru 562/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-15 ta’ Marzu
2006, li jistabbilixxi l-Kodiċi Komunitarju dwar ir-regoli li jirregolaw il-moviment ta’ persuni minn naħa għal oħra tal-fruntiera;
u
–        il-miżuri amministrattivi japplikaw flimkien mal-Artikolu 71 tal-[KFS] u fid-dawl tal-premessi 5 u 20 [tar-Regolament Nru 562/2006]?
2)      Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, fid-dawl tar-restrizzjonijiet u tal-kundizzjonijiet għall-eżerċizzju tal-libertà tal-moviment
ta’ ċittadini tal-Unjoni Ewropea u tal-miżuri adottati għall-finijiet ta’ konformità mad-dritt tal-Unjoni, inkluż l-Artikolu 71(1), (2)
u (5) tal-[KFS] moqri flimkien premessi 5 u 20 fil-preambolu tar-[Regolament Nru 562/2006], leġiżlazzjoni nazzjonali tista’
tippermetti Stat Membru jimponi miżura amministrattiva obbligatorja ta’ “projbizzjoni ta’ tluq mit-territorju” fir-rigward
ta’ wieħed miċ-ċittadini tiegħu li wettaq reat kriminali li jikkonċerna d-droga fil-każ li dan iċ-ċittadin instab ħati għal
dan ir-reat minn qorti ta’ pajjiż terz?
3)      Fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, ir-restrizzjonijiet u l-kundizzjonijiet għall-eżerċizzju tal-libertà tal-moviment ta’
ċittadini tal-Unjoni Ewropea u l-miżuri adottati għall-applikazzjoni konformi tagħhom mad-dritt tal-Unjoni, inkluż l-Artikolu 71(1), (2)
u (5) tal-[KFS moqrija flimkien mal-premessi 5 u 20 tar-Regolament Nru 562/2006], għandhom jiġu interpretati fis-sens li,
il-fatt li ċittadin ta’ Stat Membru jinstab ħati minn qorti ta’ pajjiż terz għall-atti relatati mad-droga, ikklassifikati
bħala reat kriminali serju f’dan l-Istat Membru, huwa suffiċjenti, minħabba prevenzjoni ġenerali u speċjali, inkluż li tiġi
żgurata protezzjoni aħjar tas-saħħa ta’ terzi permezz tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, li l-aġir personali ta’ dan iċ-ċittadin
huwa theddida reali, attwali u suffiċjentement serja li taffettwa l-interessi fundamentali tas-soċjetà matul terminu stabbilit
bil-liġi, li ma huwiex marbut mat-tul tal-piena imposta, iżda li jidħol fil-kamp tal-perijodu ta’ riabilitazzjoni?”

Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu diskussi flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, lill-Qorti tal-Ġustizzja
jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix deċiżjoni amministrattiva li permezz tagħha Stat Membru jipprojbixxi lil wieħed miċ-ċittadini
tiegħu li jħallu t-territorju tiegħu minħabba l-fatt li l-persuna kkonċernata ġiet ikkundannata kriminalment minn qorti ta’
pajjiż terz minħabba traffikar ta’ droga.
Għandu jiġi osservat, fl-ewwel lok, li, bħala ċittadin Bulgaru, H. Gaydarov igawdi minn status ta’ ċittadin tal-Unjoni skont
l-Artikolu 20 TFUE u għalhekk jista’ jirrikorri, anki fir-rigward tal-Istat Membru ta’ oriġini tiegħu, għad-drittijiet relatati
ma’ tali status, b’mod partikolari għad-dritt għal moviment liberu u għal residenza libera fit-territorju tal-Istati Membri,
mogħti mill-Artikolu 21 TFUE (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-10 ta’ Lulju 2008, Jipa, C‑33/07, Ġabra p. I‑5157, punt 17,
u tal-5 ta’ Mejju 2011, McCarthy, C‑434/09, Ġabra p. I‑0000, punt 48).
Għandu jiġi speċifikat, fit-tieni lok, li d-dritt għall-moviment liberu jinkludi kemm id-dritt għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea
li jidħlu fi Stat Membru differenti li ma huwiex dak li minnu joriġinaw kif ukoll id-dritt li joħorġu minn dan tal-aħħar.
Fil-fatt, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tenfasizza, il-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat
jitilfu l-valur tagħhom li kieku l-Istat Membru ta’ oriġini seta’, mingħajr ġustifikazzjoni valida, jipprojbixxi liċ-ċittadini
tiegħu milli joħorġu mit-territorju tiegħu sabiex jidħlu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor (ara s-sentenza Jipa, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 18).
Barra minn hekk, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2004/38 jipprovdi speċifikament li ċ-ċittadini kollha tal-Unjoni li għandhom
karta tal-identità valida jew passaport validu għandhom id-dritt li joħorġu mit-territorju ta’ Stat Membru sabiex jivvjaġġaw
lejn Stat Membru ieħor.
Għalhekk sitwazzjoni bħal dik ta’ H. Gaydarov, kif deskritta fil-punti 15 sa 18 ta’ din is-sentenza, taqa’ taħt id-dritt ta’
moviment liberu u ta’ residenza libera taċ-ċittadini tal-Unjoni fl-Istati Membri u, għaldaqstant, tidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni
tad-Direttiva 2004/38.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat, bħal ma tagħmel il-Kummissjoni Ewropea, li r-Regolament Nru 562/2006, kif jirriżulta
mill-premessa 5 u mill-Artikolu 3(a) tiegħu ma għandux bħala għan u ma jistax ikollu l-effett li jillimita l-moviment liberu
taċ-ċittadini tal-Unjoni, hekk kif previst mit-TFUE. Barra minn hekk l-Artikolu 7(6) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li l-verifiki
li jikkonċernaw persuni li jgawdu mid-dritt għal moviment liberu stabbilit bid-dritt tal-Unjoni għandhom isiru skont id-Direttiva 2004/38.
Fit-tielet lok, għandu jitfakkar li d-dritt għall-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni ma huwiex inkondizzjonat, iżda
jista’ jkun suġġett għal limitazzjonijiet u kundizzjonijiet previsti mit-Trattat kif ukoll mid-dispożizzjonijiet adottati
sabiex jiġi applikat (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-kawża prinċipali, dawn il-limitazzjonijiet u l-kundizzjonijiet jirriżultaw, b’mod partikolari, mill-Artikolu 27(1)
tad-Direttiva 2004/38. Madankollu, din id-dispożizzjoni tippermetti lill-Istati Membri sabiex jillimitaw il-moviment liberu
taċ-ċittadini tal-Unjoni jew tal-membri tal-familji tagħhom biss għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, ta’ sigurtà pubblika
jew ta’ saħħa pubblika.
Skont il-qorti tar-rinviju, il-liġi nazzjonali li tittrasponi d-direttiva ma tapplikax għaċ-ċittadini tar-Repubblika tal-Bulgarija.
Madankollu, din iċ-ċirkustanza ma jistax ikollha bħala effett li tipprekludi lill-qorti nazzjonali milli tiżgura l-effett
sħiħ tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni, jekk ikun meħtieġ billi ma tapplikax dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tmur kontriha,
u b’mod partikolari kontra l-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38 (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tal-5 ta’
Ottubru 2010, Elchinov, C‑173/09, Ġabra p. I‑8889, punt 31 u l-ġurisprudenza ċċitata), ġaladarba d-dispożizzjonijiet ta’ dan
l-artikolu, li huma inkondizzjonati u suffiċjentement preċiżi, jistgħu jiġu invokati minn individwu fil-konfront tal-Istat
Membru li tiegħu huwa ċittadin (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-4 ta’ Diċembru 1974, van Duyn, 41/74, Ġabra p. 1337, punti 9
sa 15).
Fl-aħħar nett, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li jekk, essenzjalment, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jistabbilixxu,
b’mod konformi mal-ħtiġijiet nazzjonali tagħhom li jistgħu jvarjaw minn Stat Membru għal ieħor u minn żmien għal ieħor, ir-rekwiżiti
tal-ordni pubbliku u ta’ sigurtà pubblika, xorta jibqa’ l-fatt li, fil-kuntest tal-Unjoni, u, b’mod partikolari, bħala ġustifikazzjoni
għal deroga għall-prinċipju fundamentali ta’ moviment liberu tal-persuni, dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu interpretati b’mod
strett, b’tali mod li l-portata tagħhom ma tistax tiġi ddeterminata unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri mingħajr
kontroll mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
Il-Qorti tal-Ġustizzja b’hekk speċifikat li l-kunċett ta’ ordni pubbliku jippresupponi, fi kwalunkwe każ, l-eżistenza, minbarra
t-tfixkil tal-ordni soċjali li jikkostitwixxi kull ksur tal-liġi, ta’ periklu reali, attwali u suffiċjentement serja, li jaffettwa
interess fundamentali tas-soċjetà (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23, u l-ġurisprudenza
ċċitata).
F’dan il-kuntest, id-derogi għall-moviment liberu tal-persuni li jistgħu jitqajjmu minn Stat Membru, jimplikaw b’mod partikolari,
hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 27(2) tad-Direttiva 2004/38, li, sabiex ikunu ġġustifikati, miżuri adottati għal raġunijiet
ta’ ordni pubbliku jew ta’ sigurtà pubblika għandhom ikunu bbażati esklużivament fuq l-imġiba personali tal-individwu kkonċernat,
u ġustifikazzjonijiet mhux marbuta direttament mal-każ individwali inkwistjoni jew li għandhom x’jaqsmu ma’ raġunijiet ta’
prevenzjoni ġenerali ma jistgħux jiġu kkunsidrati (sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 24). Barra minn hekk, skont
l-istess dispożizzjoni, l-eżistenza ta’ kundanni kriminali preċedenti ma tistax waħedha timmotiva miżuri awtomatiċi li jillimitaw
l-eżerċizzju tad-dritt għal moviment liberu.
F’dan ir-rigward, għalkemm l-Artikolu 71 tal-KFS jobbliga lill-Istati partijiet sabiex jiġġieldu kontra t-traffikar ta’ droga,
din il-konvenzjoni ma għandha la bħala għan u lanqas bħala effett li tidderoga mir-regoli magħmula mit-Trattat u mid-Direttiva 2004/38
fil-qasam tal-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni. L-Artikolu 134 tal-KFS barra minn hekk jispeċifika li d-dispożizzjonijet
tiegħu huma applikabbli biss sa fejn huma kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Din ir-regola ġiet applikata mill-protokoll ta’
Schengen li, fit-tielet paragrafu tal-preambolu tiegħu, jikkonferma li d-dispożizzjonijiet tal-acquis ta’ Schengen huma applikabbli
biss jekk u sa fejn huma kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni (sentenza tal-31 ta’ Jannar 2006, Il‑Kummissjoni vs Spanja, C‑503/03,
Ġabra p. I‑1097, punt 34).
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li s-sitwazzjoni li tat lok għall-kawża prinċipali, hekk kif esposta mill-qorti tar-rinviju,
ma tidhirx li tissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 27(2) tad-Direttiva 2004/38.
B’mod partikolari, mill-atti trażmessi lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li jidher li d-deċiżjoni
kontenzjuża mogħtija fir-rigward tar-rikorrent fil-kawża prinċipali tibbaża ruħha esklużivament fuq il-kundanna kriminali
li għaliha kien suġġett dan tal-aħħar fis-Serbja, bl-eċċezzjoni ta’ kull evalwazzjoni speċifika tal-aġir personali tal-parti
kkonċernata.
Għandu jiġi speċifikat, minn din l-aħħar perspettiva, u sabiex tingħata risposta kompleta għat-tielet domanda magħmula mill-qorti
tar-rinviju, li, kif jirriżulta minn dak li ntqal iktar ’il fuq, is-sempliċi kundanna kriminali preċedenti tal-parti kkonċernata
ma hijiex biżżejjed biex jiġi kkunsidrat, b’mod awtomatiku, li din il-parti tirrappreżenta theddida reali, attwali u suffiċjentement
serja għal interess fundamentali tas-soċjetà, li waħedha hija tali li tiġġustifika restrizzjoni għad-drittijiet mogħtija lilha
mid-dritt tal-Unjoni.
Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tagħmel il-konstatazzjonijiet neċessarji f’dan ir-rigward abbażi tal-fatti
u tal-liġijiet li mmotivaw, fil-kawża prinċipali, il-miżura adottata mid-direttur tal-pulizija.
Fil-kuntest ta’ evalwazzjoni bħal din, il-qorti tar-rinviju għandha tistabbilixxi wkoll jekk l-imsemmija limitazzjoni tad-dritt
ta’ ħruġ hijiex xierqa sabiex tiggarantixxi l-kisba tal-għan li hija trid tilħaq u li ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju
sabiex dan jintlaħaq. Fil-fatt, mill-Artikolu 27(2) tad-Direttiva 2004/38, kif ukoll mill-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti
tal-Ġustizzja jirriżulta li miżura li tirrestrinġi d-dritt għall-moviment liberu tista’ tkun ġġustifikata biss jekk hija tosserva
l-prinċipju ta’ proporzjonalità (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 29,
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-aħħar nett, ġaladarba, skont l-espożizzjoni magħmula mill-qorti tar-rinviju dwar id-dritt nazzjonali applikabbli u b’mod
partikolari tal-ġurisprudenza li tgħid li l-awtorità amministrattiva għandha setgħa diskrezzjonali sabiex tadotta din it-tip
ta’ miżura mingħajr stħarriġ tal-qorti fuq l-għażla magħmula, għandu jiġi speċifikat li l-persuna li hija s-suġġett ta’ tali
miżura għandu jkollha rimedju ġudizzjarju effettiv (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-15 ta’ Mejju 1986, Johnston, 222/84,
Ġabra p. 1651, punti 18 u 19; tal-15 ta’ Ottubru 1987, Heylens
et
, 222/86, Ġabra p. 4097, punt 14, u tal-25 ta’ Lulju 2002, Unión de Pequeños Agricultores vs Il‑Kunsill, C‑50/00 P, Ġabra
p. I‑6677, punt 39). Dan ir-rimedju għandu jippermetti li jiġi mistħarreġ fattwalment u legalment il-legalità tad-deċiżjoni
inkwistjoni fir-rigward tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ Lulju 2011,
Samba Diouf, C‑69/10, Ġabra p. I‑0000, punt 57). L-effikaċja ta’ dan ir-rimedju ġudizzjarju timplika li l-persuna kkonċernata
tkun tista’ ssir taf il-motivi tad-deċiżjoni mogħtija fir-rigward tagħha, jew permezz tal-qari tad-deċiżjoni nnifisha, jew
permezz ta’ komunikazzjoni ta’ dawn il-motivi magħmula fuq talba tagħha, bla ħsara għas-setgħa tal-qorti kompetenti li teżiġi
l-awtorità inkwistjoni li hija tikkomunikalhom (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi Heylens, iċċitata iktar
’il fuq, punt 15, u tas-17 ta’ Marzu 2011, Peñarroja Fa, C‑372/09 u C‑373/09, Ġabra p. I‑1785, punt 63).
Għalhekk, ir-risposta li għandha tingħata għad-domandi magħmula hija li l-Artikolu 21 TFUE u l-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38
ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti restrizzjoni fuq id-dritt ta’ ċittadin ta’ Stat Membru li jmur fit-territorju
ta’ Stat Membru ieħor, b’mod partikolari għar-raġuni li huwa kien ġie kkundannat kriminalment fi Stat Membru ieħor minħabba
traffikar ta’ droga, bil-kundizzjoni, fl-ewwel lok, li l-kondotta personali ta’ dan iċ-ċittadin tikkostitwixxi periklu reali,
attwali u suffiċjentement serju li jaffettwa interess fundamentali tas-soċjetà, fit-tieni lok, li l-miżura restrittiva prevista
tkun xierqa sabiex tiggarantixxi li l-għan tagħha jintlaħaq u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq,
u, fit-tielet lok, li din l-istess miżura tista’ tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju effettiv li jippermetti li l-legalità
fattwali u legali tiġi vverifikata fid-dawl tar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 21 TFUE u l-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar
id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju
tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE,
73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE, ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li tippermetti
restrizzjoni fuq id-dritt ta’ ċittadin ta’ Stat Membru li jmur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, b’mod partikolari għar-raġuni
li huwa kien ġie kkundannat kriminalment fi Stat Membru ieħor minħabba traffikar ta’ droga, bil-kundizzjoni, fl-ewwel lok,
li l-kondotta personali ta’ dan iċ-ċittadin tikkostitwixxi periklu reali, attwali u suffiċjentement serju li jaffettwa interess
fundamentali tas-soċjetà, fit-tieni lok, li l-miżura restrittiva prevista tkun xierqa sabiex tiggarantixxi li l-għan tagħha
jintlaħaq u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq, u, fit-tielet lok, li din l-istess miżura tista’
tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju effettiv li jippermetti li l-legalità fattwali u legali tiġi vverifikata fid-dawl
tar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.