CELEX: 62010CJ0034
Direttiva 98/44/KE
Artikolu 6(2)(ċ)
Protezzjoni legali tal-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi
Kisba ta’ ċelloli prekursuri minn ċelloli staminali embrijoniċi umani
Brevettabbiltà
Esklużjoni tal-‘użi ta’ l-embrjonijiet [umani] għal għanijiet industrijali jew kummerċjali’
Kunċetti ta’ ‘embriju uman’ u ta’ ‘l-użu għal għanijiet industrijali jew kummerċjali’

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva 98/44/KE tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tas-6 ta’ Lulju 1998, dwar il-protezzjoni legali tal-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi (ĠU Edizzjoni Speċjali
bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 20, p. 395, iktar ’il quddiem id-“direttiva”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ proċedura, mibdija minn Greenpeace eV għall-annullament tal-privattiva Ġermaniża ta’
O. Brüstle li tirrigwarda ċelloli prekursuri nevrali u metodi tal-produzzjoni tagħhom minn ċelloli staminali embrijoniċi,
kif ukoll l-użu tagħhom għal finijiet terapewtiċi.

Il-kuntest ġuridiku

Il-Ftehim li jorbtu lill-Unjoni Ewropea u/jew lill-Istati Membri
L-Artikolu 27 tal-Ftehim dwar l-aspetti tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali relatati mal-kummerċ jirripproduċi l-Anness 1 C
tal-Ftehim li jistabbilixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO), iffirmat f’Marrakech fil-15 ta’ April 1994, u approvat
mid-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800/KEE, tat-22 ta’ Diċembru 1994, dwar il-konklużjoni f’isem il-Komunità Ewropea, fejn għandhom
x’jaqsmu affarijiet fil-kompetenza tagħha, fuq il-ftehim milħuq fil-laqgħa ta’ negozjati multilaterali fl-Uurgwaj (1986-1994)
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 21, p. 80) jistipula li:
“1.      Il-patenti [privattivi] għandhom ikunu disponibbli għal kwalunkwe invenzjoni, jekk inhuma prodotti jew proċessi, f’kull qasam
tat-teknoloġija, sakemm huma ġodda, għandhom passi inventivi u jistgħu jkunu ta’ applikazzjoni industrijali, soġġetti għad-dispożizzjonijiet
tal-paragrafi 2 u 3. Soġġetti għall-paragrafu 4 ta’ l-Artikolu 65, paragrafu 8 ta’ l-Artikolu 70 u paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu,
il-patenti għandhom ikunu disponibbli u d-drittijiet tal-patenti li jistgħu jitgawdew mingħajr diskriminazzjoni tal-post ta’
l-invenzjoni, il-qasam tat-teknoloġija u jekk il-prodotti kienux importati jew magħmula lokalment.
2.      Il-Membri għandhom jeskludu mill-invenzjonijiet li jistgħu jiġu patentjati [jingħataw privattiva], il-prevenzjoni fit-territorji
ta’ l-isfruttament kummerċjali li huwa meħtieġ għall-protezzjoni ta’ l-ordni pubbliku u l-moralità, inkluż il-protezzjoni
tal-ħajja umana, ta’ l-annimali jew pjanti jew saħħa jew biex jiġi evitat preġudizzju serju għall-ambjent, sakemm li esklużjoni
bħal din ma saritx minħabba li l-isfruttament hi projbita mill-liġi tagħhom.”
L-Artikolu 52(1) tal-Konvenzjoni dwar l-għoti ta’ privattivi Ewropej, iffirmata f’München fil-5 ta’ Ottubru 1973 (iktar ’il
quddiem il-“KPE”), li l-Unjoni ma hijiex parti minnha, iżda li l-Istati Membri huma kollha firmatarji tagħha, jipprovdi kif
ġej:
“Il-privattivi Ewropej jingħataw għal invenzjonijiet kollha f’kull qasam teknoloġiku, bil-kundizzjoni li huma jkunu ġodda,
li jinvolvu attività inventiva u li jistgħu jiġu applikati industrijalment.” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
L-Artikolu 53 tal-KPE jistipula:
“Il-privattivi Ewropej ma jingħatawx għal:
a)      l-invenzjonijiet li l-użu kummerċjali tagħhom imur kontra l-ordni pubbliku jew il-moralità, fejn tali kontradizzjoni ma tistax
tiġi dedotta mis-sempliċi fatt li l-użu huwa pprojbit fl-Istati kontraenti kollha jew f’uħud minnhom permezz ta’ liġi jew
regolament”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Il-preamboli tad-direttiva jindikaw dan li ġej:
“[…]
(2)      Billi, b’mod partikolari fil-qasam ta’ l-inġinerija ġenetika, ir-riċerka u l-iżvilupp jeħtieġu ammont konsiderevoli ta’ investiment
b’riskju għoli u għalheklk il-protezzjoni legali biss tista’ tagħmilhom ta’ qliegħ;
(3)      Billi hija essenzjali l-protezzjoni effettiva u armonizzata ġewwa l-Istati Membri kollha sabiex jinżamm u jiġi inkoraġġat
l-investiment fil-qasam tal-bijoteknoloġija;
[…]
(5)      Billi jeżistu differenzi fil-protezzjoni legali ta’ l-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi offruti mill-liġijiet u l-prattiċi ta’
l-Istati Membri differenti; billi dawn id-differenzi jistgħu joħolqu ostakoli għall-kummerċ u b’hekk jimpedixxu l-funzjonament
xieraq tas-suq intern;
(6)      Billi dawn id-differenzi jistgħu fil-fatt jikbru għaliex l-Istati Membri jadottaw leġislazzjoni u prattiċi amminstrattivi
differenti, jew billi l-ġurisprudenza nazzjonali li tinterpreta din il-leġislazzjoni tiżviluppa b’mod differenti;
(7)      Billi l-iżvilupp mhux ikkoordinat tal-liġijiet nazzjonali dwar il-protezzjoni legali ta’ l-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi
fil-Komunità jistgħu jwasslu għal iktar diżinċentivazzjoni għall-kummerċ, bi ħsara għall-iżvilupp kummerċjali ta’ dawn l-invenzjonijiet
u l-operat bla tfixkil tas-suq intern;
[…]
(14)      Billi privattiva għal invenzjoni ma tawtorizzax lill-possessur li jimplimenta din l-invenzjoni, imma sempliċement tintitolah
li jipprojbixxi lil partijiet terzi milli jisfruttawha għal għanijiet industrijali u kummerċjali; billi, konsegwentement,
il-liġijiet sostantivi dwar il-privattivi ma jistgħux iservu sabiex jieħdu l-post, jew jirrendu superfluwi, il-liġijiet nazzjonali,
Ewropej jew internazzjonali li jistgħu jimponu restrizzjonijiet jew projbizzjonijiet jew li jirrigardaw il-monitoraġġ tar-riċerka
u ta’ l-użu jew il-kummerċjalizzazzjoni tar-riżultati tagħha, speċjalment mil-lat tal-ħtiġiet tas-saħħa pubbliku, is-sigurtà,
il-protezzjoni ta’ l-ambjent, il-benesseri ta’ l-annimali, il-preservazzjoni tad-diversità ġenetika u l-konformità ma’ ċerti
standards etiċi;
[…]
(16)      Billi l-liġijiet dwar il-privattivi għandhom jiġu applikati hekk illi jirrispettaw il-prinċipji fundamentali li jissalvagwardaw
id-dinjità u l-integrità tal-persuna; billi huwa importanti li jiġi asserit il-prinċipju illi l-ġisem tal-bniedem, f’kull
stadju tal-formazzjoni jew ta’ l-iżvilupp tiegħu, inklużi ċ-ċelloli tal-mikrobi, u l-iskoperta sempliċi ta’ wieħed mill-elementi
tiegħu jew ta’ wieħed mill-prodotti tiegħu, inklużi s-sekwenza jew parti mis-sekwenza tal-ġene tal-bniedem ma għandhomx jedd
għall-privattiva [possibbiltà għal privattiva]; billi dawn il-prinċipji huma fl-istess linja mal-kriterji tal-jedd għall-privattiva
skond il-liġijiet tal-jedd għall-privattiva, li bihom skoperta sempliċi ma tistax tiġi ppatentjata;
(17)      Billi diġà sar progress sinifikanti fit-trattament tal-mard grazzi għall-eżistenza ta’ xi prodotti mediċinali mnissla minn
elementi iżolati tal-ġisem tal-bniedem u/jew prodotti xorta oħra, bħalma huma l-prodotti mediċinali li jirriżultaw mill-proċessi
tekniċi mmirati sabiex jiksbu elementi li jixbħu fl-istruttura tagħhom lil dawk li diġà jeżistu b’mod naturali fil-ġisem tal-bniedem
u billi, bħala konsegwenza ta’ dan, għandha tiġi inkoraġġata r-riċerka mmirata li tikseb u tiżola dawn l-elementi ta’ valur
għall-produzzjoni mediċinali permezz ta’ sistema ta’ privattivi;
[…]
(20)      Billi, għalhekk għandu jiġi magħmul ċar illi invenzjoni msejsa fuq element iżolat tal-ġisem tal-bniedem jew prodotta permezz
ta’ proċess tekniku, li hija suxxettibbli li tiġi applikata b’mod industrijali, mhix eskluża mill-jedd għall-privattiva, anke
meta l-istruttura ta’ dan l-element tkun identika għal dik ta’ l-element naturali, minħabba illi d-drittijiet konferiti mill-privattiva
ma jestendux għall-ġisem tal-bniedem u l-elementi tiegħu fl-ambjent naturali tagħhom;
(21)      Billi dan l-element iżolat mill-ġisem tal-bniedem jew prodott xorta oħra mhuwiex eskluż mill-jedd għall-privattiva ġaladarba
jkun, per eżempju, ir-riżultat ta’ proċess tekniku wżat sabiex jidentifikah, jippurifikah u jikklassifikah u sabiex jirriproduċih
barra mill-ġisem tal-bniedem, metodi tat-teknika li l-bnedmin biss huma kapaċi li jipprattikaw u li n-natura mhijiex kapaċi
li twettaq;
[…]
(37)      Billi jrid ukoll jiġi enfasizzat f’din id-Direttiva l-prinċipju li bih l-invenzjonijiet għandhom jiġu esklużi mill-jedd għall-privattiva
meta l-isfruttament kummerċjali tagħhom joffendi l-ordni pubbliku jew il-moralità;
(38)      Billi l-parti operattiva ta’ din id-Direttiva għandha tinkludi wkoll lista illustrattiva ta’ l-invenzjonijiet esklużi milli
jkunu jitgħu jiġu ppantentjati sabiex tipprovdi lill-qrati nazzjonali u lill-uffiċċji tal-privattivi bi gwida ġenerali sabiex
jinterpretaw l-ordni pubbliku u l-moralità; billi din il-lista ovvjament ma tistax tippresumi illi hija eżawrjenti billi l-proċessi,
li l-użu tagħhom joffendi d-dinjità umana, bħalma huma l-proċessi li jipproduċu l-kimeri miċ-ċelloli tal-mikrobi jew minn
ċelloli totipotenti tal-bniedem jew ta’ l-annimali, huma ovvjament esklużi wkoll mill-jedd għall-privattiva;
(39)      Billi l-ordni pubbliku u l-moralità jikkorrispondu b’mod partikolari mal-prinċipji etiċi u morali rrikonoxxuti minn Stat Membru,
li r-rispett għalihom huwa importanti b’mod partikolari fil-qasam tal-bijoteknoloġija minħabba l-qasam ta’ applikazzjoni potenzjali
ta’ l-invenzjonijiet f’dan il-qasam u r-relazzjoni inerenti tagħhom mal-materja ħajja; billi dawn il-prinċipji ta’ etika u
morali jissupplimentaw l-eżamijiet legali standard skond il-liġijiet tal-privattivi irrispettivament mill-qasam tekniku ta’
l-invenzjoni;
[…]
(42)      Billi, barra minn hekk, l-użi ta’ l-embrjoni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali għandhom wkoll jiġu esklużi
mill-jedd għall-privattiva; billi, ikun xi jkun il-każ, din l-esklużjoni ma għandhiex taffettwa l-invenzjonijiet għal għanijiet
terapewtiċi jew dijanjostoċi li jiġu applikati fuq embrjo uman u li huma utli għalih
(43)      Billi skond l-Artikolu F(2) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, l-Unjoni għandha tirrispetta d-drittijiet fundamentali, kif
iggarantiti bil-Konvenzjoni Ewropea dwar il-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali ffirmat
f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950 u kif jirriżultaw mit-tradizzjonijiet kostituzzjonali komuni għall-Istati Membri, bħala prinċipji
ġenerali tal-liġi Komunitarja;
[…]”.
Id-direttiva tipprovdi:
“
Artikolu 1
1.      L-Istati Membri għandhom jipproteġu l-invenzjonijiet bijoloġiċi fil-liġijiet nazzjonali dwar il-privattivi. Għandhom, fejn
meħtieġ, jaġġustaw il-liġijiet nazzjonali tagħhom dwar il-privattivi sabiex iqisu d-disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva.
2.      Din id-Direttiva għandha tkun mingħajr preġudizzju għall-obbligi ta’ l-Istati Membru skond il-ftehimijiet internazzjonali,
u b’mod partikolari il-Ftehim dwar l-TRIPS u l-Konvenzjoni dwar id-Diversità Bijoloġika”.
[…]
Artikolu 3
1.      Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, invenzjonijiet ġodda, li jinvolvu pass inventiv u li huma suxxettibbli li jiġu applikati
industrijalment għandhom jedd għall-privattiva anke jekk jirrigwardaw prodott li jikkonsisti minn jew ikun fih materjal bijoloġiku
jew proċess li permezz tiegħu jiġi prodott, ipproċessat jew użat xi materjal bijoloġiku.
2.      Il-materjal bijoloġiku li jiġi iżolat mill-ambjent naturali tiegħu jew prodott permezz ta’ proċess tekniku jista’ jkun soġġett
għal invenzjoni anke jekk ikun ġara qabel fin-natura.
[…]
Artikolu 5
1.      Il-ġisem tal-bniedem, fl-istadji varji tal-formazzjoni u l-iżvilupp tiegħu, u l-iskoperta sempliċi ta’ wieħed mill-elementi
tiegħu, inklużi s-sekwenza jew is-sekwenza parzjali ta’ ġene, ma jistgħux jikkostitwixxu invenzjonijiet li għandhom jedd għall-privattiva.
2.      Element iżolat mill-ġisem uman jew prodott xorta oħra permezz ta’ proċess tekniku, inklużi s-sekwenza jew is-sekwenza parzjali
ta’ ġene, jista’ jikkostitwixxi invenzjoni li għandha jedd għall-privattiva anke jekk l-istruttura ta’ dan l-element tkun
identika għal dak ta’ element naturali.
[…]
Artikolu 6
1.      L-invenzjonijiet għandhom jitqiesu li ma jistgħux jiġu bil-privattiva meta l-isfruttament kummerċjali tagħhom imur kontra
l-ordni pubbliku jew il-moralità pubblika; madankollu, l-isfruttament ma għandux jitqies bħala kuntrarju sempliċement minħabba
li jkun ipprojbit bil-liġi.
2.      Fuq il-bażi tal-paragrafu1, dan li ġej, b’mod partikolari, għandu jitqies li [ma] għandu[x] jedd għall-privattiva:
[…]
(ċ)      l-użi ta’ l-embrjonijiet [umani] għal għanijiet industrijali jew kummerċjali;
[…]”.

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 2 tal-liġi dwar il-privattivi (Patentgesetz), fil-verżjoni tagħha emendata għall-finijiet ta’ traspożizzjoni tal-Artikolu 6
tad-direttiva (BGB1. 2005 I, p. 2521, iktar ’il quddiem il-“PatG”), huwa fformulat kif ġej:
“1.      Ma għandhomx jingħataw privattivi lill-invenzjonijiet li l-użu kummerċjali tagħhom imur kontra l-ordni pubbliku jew il-moralità,
iżda l-użu ma jistax jitqies bħala tali biss minħabba l-fatt li huwa pprojbit permezz ta’ liġi jew regolament.
2.      Ma jingħatawx privattivi b’mod partikolari għal:
[…]
3)      l-użi tal-embrijuni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali;
[…]
Id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-liġi dwar il-protezzjoni tal-embrijuni [(
Embryonenschutzgesetz
, iktar ’il quddiem l-‘ESchG’)] għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-punti 1 sa 3 hawn
fuq.”
L-Artikolu 21 tal-PatG jipprovdi:
“1)      Il-privattiva għandha tiġi revokata (Artikolu 61) jekk jidher
1.      li s-suġġett tal-privattiva ma huwiex brevettabbli skont l-Artikoli 1 sa 5;”
Skont l-Artikolu 22(1) tal-PatG:
“Il-privattiva għandha tiġi ddikkjarata invalida fuq talba (Artikolu 81) jekk jidher li teżisti waħda mir-raġunijiet elenkati
fl-Artikolu 21(1) jew li l-portata tal-protezzjoni mogħtija mill-privattiva ġiet estiża.”
Skont l-Artikolu 1(1) punt 2, u l-Artikolu 2(1) u (2) tal-EschG, tat-13 ta’ Diċembru 1990, jitqiesu bħala reat il-fertilizzazzjoni
artifiċjali ta’ bajd bi skop ieħor għajr dak li tinduċi t-tqala tal-mara li minnha jipprovjenu, il-bejgħ ta’ embriji umani
mnissla
in vitro
jew miġbura minn mara qabel it-tmiem tal-proċess ta’ impjantazzjoni fl-utru jew it-trasferiment, l-akkwist jew l-użu tagħhom
għal xi skop ieħor ħlief għall-konservazzjoni tagħhom kif ukoll l-iżvilupp
in vitro
ta’ embrijuni umani għal xi skop ieħor għajr dak li jinduċi t-tqala.
L-Artikolu 8 tal-EschG jiddefinixxi l-embriju uman bħala l-bajda umana ffertilizzata kapaċi li tiżviluppa, malli sseħħ il-karjogamija,
kif ukoll kull ċellola meħuda minn embriju msejjaħ “totipotenti” jiġifieri li tkun kapaċi, jekk ikunu sodisfatti l-kundizzjonijiet
l-oħra meħtieġa, tinqasam u tiżviluppa f’individwu. Għandha ssir distinzjoni bejn din tal-aħħar u ċ-ċelloli pluripotenti,
jiġifieri ċelloli staminali li, għalkemm kapaċi jiżviluppaw fi kwalunkwe tip ta’ ċellola, ma jistgħux jiżviluppaw f’individwu
sħiħ.
Skont l-Artikolu 4 tal-liġi li tiggarantixxi l-protezzjoni ta’ embrijuni fl-ambitu tal-importazzjoni u l-użu ta’ ċelloli staminali
embrijoniċi umani (Gesetz zur Sicherstellung des Embryonenschutzes im Zusammenhang mit Einfuhr und Verwendung menschlicher
embryonaler Stammzellen, BGBl. 2002 I, p. 2277), tat-28 ta’ Ġunju 2002:
“(1)      L-importazzjoni u l-użu ta’ ċelloli staminali embrijoniċi huma pprojbiti.
(2)      B’deroga għall-paragrafu 1, l-importazzjoni u l-użu ta’ ċelloli staminali embrijoniċi huma awtorizzati għall-finijiet ta’
riċerka taħt il-kundizzjonijiet previsti fil-paragrafu 6 sakemm
1.      l-awtorità inkarigata toħroġ l-awtorizzazzjonijiet hija sodisfatta li
a)      iċ-ċelloli staminali embrijoniċi nkisbu qabel l-1 ta’ mejju 2007 fil-pajjiżi ta’ oriġini skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali
tagħhom fis-seħħ, u huma miżmuma f’kultivazzjoni jew maħżuna minn dakinhar skont tekniki ta’ preservazzjoni krijoġeniċi (linja
ta’ ċelloli staminali embrijoniċi);
b)      l-embriji minn fejn ittieħdu jkunu nkisbu permezz ta’ fertilizzazzjoni
in vitro
assistita medikament bl-iskop li tiġi indotta t-tqala, u kienu saru definittivament superfluwi għal dan il-għan mingħajr
ma kien hemm ebda indikazzjoni li dan huwa dovut għal raġunijiet relatati mal-embrijuni nfushom;
ċ)      l-ebda rimunerazzjoni jew benefiċċju ieħor kwantifikabbli ma ġie miftiehem jew imwiegħed għad-donazzjoni ta’ embrijuni bl-iskop
li jinkisbu ċelloli staminali, u li
2.      l-importazzjoni u l-użu ta’ ċelloli staminali embrijoniċi ma jiksrux dispożizzjonijiet legali oħrajn, partikolarment dawk
tal-EschG.
(3)      L-awtorizzazzjoni għandha tiġi rrifjutata jekk iċ-ċelloli staminali embrijoniċi manifestament inkisbu billi ġew miksura l-prinċipji
li fuqhom huwa bbażat l-ordinament ġuridiku Ġermaniż. Hija ma tistax tiġi rrifjutata minħabba li ċ-ċelloli staminali ġejjin
minn embrijuni umani.”
Skont l-Artikolu 5(1) tal-imsemmija liġi tat-28 ta’ Mejju 2002:
“Xogħlijiet ta’ riċerka dwar iċ-ċelloli staminali embrijoniċi ma jistgħux jitwettqu ħlief jekk ikun stabbilit xjentifikament
li
1.      dawn ix-xogħlijiet għadhom għanijiet imminenti li għandhom iżidu l-għarfien xjentifiku fil-qasam tar-riċerka fundamentali
jew jestendu l-għarfien mediku għall-iżvilupp ta’ proċessi dijanjostiċi, preventivi jew terapewtiċi għall-użu mill-bniedem
[…]”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
O. Brüstle huwa l-proprjetarju ta’ privattiva Ġermaniża, ippreżentata fid-19 ta’ Diċembru 1997, li tirrigwarda ċelloli prekursuri
nevrali iżolati u purifikati, il-metodu ta’ produzzjoni tagħhom minn ċelloli staminali embrijoniċi u l-użu tagħhom għat-terapija
ta’ anormalitajiet nevrali.
Fil-faxxiklu tal-privattiva ppreżentat minn O. Brüstle, huwa indikat li t-trapjant ta’ ċelloli tal-moħħ fis-sistema nervuża
huwa metodu promettenti għall-kura ta’ bosta mard newroloġiku. Diġà ġew żviluppati l-ewwel applikazzjonijiet kliniċi, b’mod
partikolari fuq pazjenti bil-marda tal-Parkinson.
Sabiex ikun jista’ jinstab rimedju għal dawn l-anomaliji nevrali huwa fil-fatt meħtieġ li jsir trapjant ta’ ċelloli prekursuri,
li jkunu għadhom jistgħu jiżviluppaw. Issa, dan it-tip ta’ ċelloli essenzjalment jeżistu biss waqt il-fażi ta’ żvilupp tal-moħħ.
L-użu ta’ tessut tal-moħħ tal-embrijuni umani jqajjem kwistjonijiet etiċi importanti u ma jippermettix li jiġu sodisfatti
l-ħtiġijiet taċ-ċelloli prekursuri neċessarji sabiex it-trattament bit-terapija taċ-ċelloli jsir aċċessibbli għall-pubbliku.
Min-naħa l-oħra, skont l-imsemmi faxxiklu, iċ-ċelloli staminali embrijoniċi jiftħu perspettivi ġodda għall-produzzjoni ta’
ċelloli intiżi għat-trapjanti. Peress li huma pluripotenti, huma jistgħu jiddifferenzjaw ruħhom fi kwalunkwe tip ta’ ċelloli
u tessuti u jibqgħu tajbin matul bosta passaġġi f’dan l-istat ta’ pluripotenza u li jipproliferaw. Din il-privattiva inkwistjoni
għandha l-iskop, f’dawn iċ-ċirkustanzi, li tegħleb il-problema teknika ta’ produzzjoni fi kwantità prattikament illimitata
ta’ ċelloli prekursuri iżolati u ppurifikati, bi proprjetajiet nevrali jew tan-newrolja, idderivati minn ċelloli staminali
embrijoniċi.
Fuq talba ta’ Greenpeace eV, il-Bundespatentgericht (il-qorti federali tal-privattivi) ikkonstatat, billi bbażat ruħha fuq
l-Artikolu 22(1) tal-PatG, l-invalidità tal-privattiva inkwistjoni, sa fejn din tirrigwarda ċelloli prekursuri derivati minn
ċelloli staminali embrijoniċi umani u metodi ta’ produzzjoni ta’ dawn iċ-ċelloli prekursuri. Il-konvenut ippreżenta appell
minn din is-sentenza quddiem Bundesgerichtshof.
Għall-qorti tar-rinviju, l-eżitu tat-talba għal annullament jiddependi mill-kwistjoni jekk l-edukazzjoni teknika tal-privattiva
inkwistjoni, sa fejn tikkonċerna ċelloli prekursuri derivati minn ċelloli staminali embrijoniċi umani, hijiex eskluża mill-possibbiltà
għal privattiva skont l-ewwel paragrafu tal-punt 3 tal-Artikolu 2(2) tal-PatG. Ir-risposta għal din id-domanda tiddependi,
min-naħa tagħha, mill-interpretazzjoni li trid tingħata, b’mod partikolari, lill-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva.
Fil-fatt, fil-fehma tal-qorti tar-rinviju, peress li l-Artikolu 6(2) tad-direttiva ma jħalli l-ebda marġni ta’ diskrezzjoni
lill-Istati Membri dwar in-nuqqas ta’ possibbiltà għal privattiva tal-proċessi u l-użi elenkati fih (ara s-sentenzi tad-9
ta’ Ottubru 2001, Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il-Parlament u Il-Kunsill, C-377/98, Ġabra p. I-7079, punt 39  kif ukoll tas-16 ta’
Ġunju 2005, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-456/03, Ġabra p. I-5335, punt 78
et seq
.), ir-riferiment li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 2(2) tal-PatG jagħmel għall-EschG, b’mod partikolari, għad-definizzjoni
tal-embriju li jagħti l-Artikolu 8(1) ta’ dan it-test ma jistax jitqies bħala l-manifestazzjoni ta’ kura mogħtija lill-Istati
Membri sabiex jimplementaw l-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva f’dan ir-rigward, meta anki din ma tippreċiżax b’mod espress il-kunċett
ta’ embriju. L-interpretazzjoni ta’ dan il-kunċett ma tistax tkun ħlief waħda Ewropea u unitarja. Fi kliem ieħor, it-tieni
paragrafu tal-Artikolu 2(2) tal-PatG u, b’mod partikolari, il-kunċett ta’ embriju li juża ma jistax jingħata interpretazzjoni
differenti minn dik tal-kunċett korrispondenti li jinsab fl-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva.
Minn din il-perspettiva, il-qorti tar-rinviju tfittex, b’mod partikolari, li tistabbilixxi jekk iċ-ċelloli staminali embrijoniċi
umani li jservu bħala materjal inizjali għall-proċessi koperti minn privattiva jikkostitwixxux “embrjonijiet [embrijuni]”
fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva u jekk l-organiżmi li minnhom dawn iċ-ċelloli staminali embrijoniċi umani jistgħu
jinkisbu jikkostitwixxux “embrjonijiet [embrijuni umani]” fis-sens tal-imsemmi artikolu. F’dan ir-rigward, hija tosserva li
iċ-ċelloli staminali embrijoniċi umani kollha li jservu bħala materjal inizjali għall-proċessi koperti minn privattiva ma
jikkostitwixxux ċelloli totipotenti, peress li wħud ma humiex ħlief ċelloli pluripotenti, miksuba minn embrijuni fl-istadju
ta’ blastoċista. Hija tistaqsi wkoll dwar il-klassifikazzjoni tal-kunċett ta’ embriju fl-istadju tal-blastoċista li minnu
wkoll jistgħu jinkisbu ċelloli staminali embrijoniċi umani.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundesgerichtshof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi
preliminari li ġejjin:
“1)      X’għandu jfisser it-terminu ‘embrijonijiet’ umani fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva […]?
a)      Dan it-terminu jinkludi l-istadji kollha tal-iżvilupp tal-ħajja umana mill-fertilizzazzjoni tal-bajda jew għandhom jiġu sodisfatti
kundizzjonijiet oħra, pereżempju li jintlaħaq ċertu stadju ta’ żvilupp?
b)      L-organiżmi li ġejjin jaqgħu taħt dan il-kunċett:
–        bajd uman mhux iffertilizzat, li fihom ġie impjantat in-nukleu ta’ ċellula umana matura;
–        bajd uman mhux iffertilizzat, li permezz ta’ partenoġenesi, ġew stimolati sabiex jinqasmu u jiżviluppaw?
ċ)      Ċelluli staminali miksuba minn embrijuni umani fl-istadju tal-blastoċisti, jaqgħu wkoll taħt dan il-kunċett?
2.      X’għandu jfisser ‘l-użu ta’ embrijoni umani għal finijiet industrijali jew kummerċjali’? Dan il-kunċett ikopri kull użu kummerċjali
fis-sens tal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, b’mod partikolari wkoll l-użu għal finijiet ta’ riċerka xjentifika?
3.      Edukazzjoni teknika hija eskluża mill-jedd għall-privattiva skont l-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva […] ukoll f’każijiet fejn
l-użu ta’ embrijuni umani ma jkunx parti mill-edukazzjoni teknika mitluba mill-privattiva, iżda hija l-kundizzjoni meħtieġa
għall-implementazzjoni tagħha
–        minħabba li l-privattiva tirrigwarda prodott li l-produzzjoni tiegħu tirrikjedi l-qerda minn qabel ta’ embrijuni umani, jew
–        minħabba li l-privattiva tirrigwarda proċedura li biha tali prodott huwa meħtieġ bħala materjal bażiku?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tinterpreta il-kunċett ta’ “embriju
uman” fis-sens u għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva, jiġifieri għall-uniku għan sabiex jiġi ddeterminat
il-kamp ta’ projbizzjoni ta’ possibbiltà għal privattiva li din id-dispożizzjoni tipprevedi.
Hemm lok li jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, kemm mill-ħtieġa tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni
kif ukoll tal-prinċipju ta’ ugwaljanza jirriżulta li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li ma tagħmel l-ebda
riferiment espliċitu għal-liġi tal-Istati Membri bl-iskop li jiġu stabbiliti t-tifsira u l-portata tagħha normalment għandhom
jingħataw interpretazzjoni awtonoma u uniformi fl-Unjoni Ewropea kollha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-18 ta’ Jannar 1984,
Ekro, 327/82, Ġabra p. I‑107, punt 11; tad-19 ta’ Settembru 2000, Linster, C‑287/98, Ġabra p. I‑6917, punt 43, tas-16 ta’
Lulju 2009, Infopaq International, C‑5/08, Ġabra p. I‑6569, punt 27, u tal-21 ta’ Ottubru 2010, Padawan, C‑467/08, Ġabra p.
I‑10055, punt 32).
Għalkemm it-test tad-direttiva ma jagħti l-ebda definizzjoni tal-embriju uman, huwa lanqas ma jagħmel riferiment għal-liġijiet
nazzjonali għal dak li jikkonċerna t-tifsira li għandha tingħata lil dawn il-kelmiet. Għaldaqstant, minn dan jirriżulta li,
għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-direttiva, dan għandu jitqies bħala li jirreferi għal kunċett awtonomu tad-dritt tal-Unjoni
li għandu jiġi interpretat b’mod uniformi fit-territorju ta’ din tal-aħħar.
Din il-konklużjoni hija kkorroborata mis-suġġett u l-għan tad-direttiva. Fil-fatt mill-premessi 3u 5 sa 7 tad-direttiva jirriżulta
li, permezz ta’ armonizzazzjoni tar-regoli ta’ protezzjoni legali ta’ invenzjonijiet bijoteknoloġiċi, din id-direttiva tipprova
telimina l-ostakli għall-kummerċ u għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern li d-differenzi fil-liġi u fil-ġurisprudenza bejn
l-Istati Membri jikkostitwixxu u, b’dan il-mod, tinkoraġġixxi r-riċerka u l-iżvilupp industrijali fil-qasam tal-inġinerija
ġenetika (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il-Parlament u Il-Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq, punti 16
u 27).
In-nuqqas ta’ defininzzjoni uniformi tal-kunċett ta’ embriju uman joħloq riskju li l-persuni li joħolqu ċerti invenzjonijiet
bijoteknoloġiċi jkollhom it-tentazzjoni jitolbu l-possibbiltà għal privattiva tagħha fl-Istati Membri li għandhom l-idea l-iktar
stretta tal-kunċett ta’ embriju uman u, għaldaqstant, huma l-iktar permissivi għal dak li jikkonċerna l-possibbiltajiet għal
privattiva, minħabba l-fatt li l-possibbiltà għal privattiva ta’ dawn l-invenzjonijiet tkun eskluża fl-Istati Membri l-oħrajn.
Tali sitwazzjoni hija ta’ theddida għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern, li huwa l-għan tad-direttiva.
Din il-konklużjoni hija wkoll ikkorraborata mill-portata tal-lista tal-proċessi u tal-użi esklużi mill-possibbiltà għal privattiva,
li tinsab fl-Artikolu 6(2) tad-direttiva. Fil-fatt, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, bil-kontra tal-Artikolu 6(1)
ta’ din id-direttiva, li tħalli marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni lill-awtoritajiet amministrattivi u lill-qrati tal-Istati Membri
fl-implementazzjoni tal-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva ta’ invenzjonijiet li l-użu kummerċjali tagħhom jmur kontra
l-ordni pubbliku u l-moralità, l-Artikolu 6(2) ma jħallilhomx marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni għal dak li jikkonċerna n-nuqqas
ta’ possibbiltà għal privattiva ta’ proċessi u ta’ użi li huma elenkati fih, peress li din id-dispożizzjoni hija preċiżament
intiża sabiex l-eskluzjoni prevista fl-ewwel subparagrafu tal-istess artikolu titqiegħed f’kuntest. Min dan jirriżulta li,
billi jeskludi l-possibbiltà għal privattiva tal-proċessi u tal-użi li huma ċċitati fih, l-Artikolu 6(2) tad-direttiva huwa
intiż li jagħti drittijiet preċiżi fuq dan il-punt (ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punti 78
u 79).
Għal dak li jirrigwarda s-sens li għandu jingħata lill-kunċett ta’ “embriju uman” previst fl-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva,
għandu jiġi enfasizzat li, għalkemm id-definizzjoni ta’ embriju uman hija suġġett sensittiv ħafna tas-soċjetà f’diversi Stati
Membri, ikkaratterizzati mid-diversità tal-valuri u t-tradizzjonijiet tagħhom, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex mitluba, permezz
ta’ dan ir-rinviju għal deċiżjoni preliminari, sabiex titratta kwistjonijiet ta’ natura medika jew etika, iżda għandha tillimita
ruħha għal interpretazzjoni legali tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-26 ta’
Frar 2008, Mayr, C‑506/06, Ġabra p. I‑1017, punt 38).
Imbagħad għandu jitfakkar li d-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata tat-termini, li ma jingħataw ebda definizzjoni fid-dritt
tal-Unjoni, għandha tiġi stabbilita, b’mod partikolari, billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li fih jintużaw u l-għanijiet
li jridu jintlaħqu mil-leġiżlazzjoni li minnha jiffurmaw parti (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi, tal-10 ta’
Marzu 2005, easyCar, C‑336/03, Ġabra p. I‑1947, punt 21; tat-22 ta’ Diċembru 2008, Wallentin-Hermann, C‑549/07, Ġabra p. I‑11061,
punt 17, u tad-29 ta’ Lulju 2010, UGT-FSP, C‑151/09, Ġabra p. I‑7591 punt 39).
F’dan ir-rigward, mill-preambolu tad-direttiva jirriżulta li għalkemm din hija intiża sabiex tinkoraġġixxi l-investiment fil-qasam
tal-bijoteknoloġija, l-użu tal-materjal bijoloġiku li ġej mill-bniedem għandu jsir fl-osservanza tad-drittijiet fundamentali
u, b’mod partikolari, tad-dinjità tal-bniedem. Il-premessa 16 tad-direttiva tenfasizza, b’mod partikolari, li “l-liġijiet
dwar il-privattivi għandhom jiġu applikati hekk illi jirrispettaw il-prinċipji fundamentali li jissalvagwardaw id-dinjità
u l-integrità tal-persuna”
Għal dan il-għan, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrilevat, l-Artikolu 5(1) tad-direttiva jipprojbixxi li ġisem tal-bniedem
fl-istadji differenti tal-formazzjoni u l-iżvilupp tiegħu jista’ jikkostitwixxi invenzjoni brevettabbli. Protezzjoni addizzjonali
tinsab fl-Artikolu 6 tad-direttiva li jipprovdi li huma kontra l-ordni pubbliku jew il-moralità pubblika, u b’hekk esklużi
mill-possibbiltà għal privattiva, il-proċessi għall-cloning tal-persuni umani, il-proċessi li jimmodifikaw l-identità tal-linja
ġenetika tal-persuni umani u l-użi tal-embrijuni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali. Il-premessa 38 tad-direttiva
tippreċiża li din il-lista ma hijiex eżawrjenti u li l-proċeduri li l-applikazzjoni tagħhom hija ta’ theddida għad-dinjità
tal-bniedem għandhom ukoll ikunu esklużi mill-possibbiltà għal privattiva (ara s-sentenza Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il-Parlament
u Il-Kunsill, iċċitata iktar ’il fuq, punti 71 u 76).
Il-kuntest u l-għan tad-direttiva juru għaldaqstant li l-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni jeskludi kwalunkwe possibbiltà
għal privattiva meta r-rispett dovut lid-dinjità tal-bniedem jista’ jkun affettwat. Min dan jirriżulta li l-kunċett ta’ “embriju
uman” fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva għandu jinftiehem b’mod wiesa’.
F’dan is-sens, kull bajda umana għandha, sa mill-istadju tal-fertilazzjoni tagħha, titqies bħala “embriju uman” fis-sens u
għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva, peress li din il-fertilizzazzjoni hija tali li tibda l-proċess ta’
żvilupp ta’ bniedem.
Għandha wkoll tingħata din il-klassifikazzjoni l-bajda umana mhux iffertilizzata, li fiha ġie impjantat nukleu ta’ ċellola
umana matura u l-bajda umana mhux iffertilizzata li ġiet stimulata sabiex tinqasam u tiżviluppa permezz tal-partenoġenesi.
Anki jekk dawn l-organiżmi ma kinux strettament is-suġġett ta’ fertilizzazzjoni, dawn huma tali, kif jirriżulta mill-osservazzjonijiet
bil-miktub ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, minħabba l-effett tat-teknika użata sabiex jinkisbu, li jibdew il-proċess
ta’ żvilupp ta’ bniedem bħall-embriju maħluq permezz ta’ fertilizzazzjoni ta’ bajda.
Għal dak li jikkonċerna ċ-ċelloli staminali miksuba minn embriju uman fl-istadju tal-blastoċista, huwa l-obbligu tal-qorti
nazzjonali li tiddetermina, fid-dawl tal-iżviluppi tax-xjenza, jekk humiex tali li jibdew il-proċess ta’ żvilupp ta’ bniedem
u għaldaqstant jekk jaqgħux taħt il-kunċett ta’ “embriju uman” fis-sens u għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li:
–        jikkostitwixxu “embriju uman” fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ), kull bajda umana sa mill-istadju tal-fertilazzjoni tagħha, kull
bajda umana mhux iffertilizzata li fiha ġie impjantat nukleu ta’ ċellola umana matura u kull bajda umana mhux iffertilizzata
li, permezz tal-partenoġenesi, ġiet stimulata sabiex tinqasam u tiżviluppa;
–        huwa l-obbligu tal-qorti nazzjonali li tiddetermina, fid-dawl tal-iżviluppi tax-xjenza, jekk ċellola staminali miksuba minn
embriju uman fl-istadju tal-blastoċisti tikkostitwixxix “embriju uman” fis-sens u għall-applikazzjoni tal-Artikolu 6(2)(ċ)
tad-direttiva.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-kunċett ta’ “l-użi ta’ l-embrjonijiet [embrijuni umani]
għal għanijiet industrijali jew kummerċjali” fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva jinkludix ukoll l-użu tal-embrijuni
umani għall-finijiet ta’ riċerka xjentifika.
F’dan ir-rigward għandu jiġi ppreċiżat li d-direttiva ma għandhiex l-għan li tirregola l-użu tal-embrijuni umani fil-kuntest
tar-riċerki xjentifiċi. L-għan tagħha huwa sempliċement il-possibbiltà għal privattiva tal-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi.
Għaldaqstant, għal dak li jikkonċerna s-sempliċi fatt li jiġi ddeterminat jekk l-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva
li tirrigwarda l-użu ta’ embrijuni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali tirrigwardax ukoll l-użu ta’ embrijuni
umani għal finijiet ta’ riċerka xjentifika jew jekk ir-riċerka xejntifika li tinvolvi l-użu ta’ embrijuni umani jistax ikollha
l-protezzjoni tal-liġi dwar il-privattivi, għandu jiġi osservat li l-għoti ta’ privattiva lil invenzjoni jinvolvi, bħala prinċipju,
użu industrijali u kummerċjali tagħha.
Din l-interpretazzjoni hija kkorraborata mill-premessa 14 tad-direttiva. Billi tipprovdi li l-privattiva ta’ invenzjoni tagħti
lill-proprjetarju tagħha d-dritt “li jipprojbixxi lil partijiet terzi milli jisfruttawha għal għanijiet industrijali u kummerċjali”
hija tindika li d-drittijiet marbuta ma’ privattiva huma, bħala prinċipju, relatati ma’ atti ta’ natura  industrijali u kummerċjali.
Anki jekk l-għan ta’ riċerka xjentifika għandu jiġi distint mill-finijiet industrijali jew kummerċjali, l-użu ta’ embrijuni
umani għal finijiet ta’ riċerka li huwa s-suġġett tal-applikazzjoni għal privattiva ma jistax jiġi sseparat mill-privattiva
nnifisha u mid-drittijiet marbuta magħha.
Il-kjarifika magħmula mill-premessa 42 tad-direttiva, li tgħid li l-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva prevista fl-Artikolu 6(2)(ċ)
ta’ din l-istess direttiva “ma għandhiex taffettwa l-invenzjonijiet għal għanijiet terapewtiċi jew dijanjostoċi li jiġu applikati
fuq l-embriju uman u li huma utli għalih” tikkonferma wkoll li l-użu ta’ embrijuni umani għal finijiet ta’ riċerka xjentifika
li jkun is-suġġett ta’ applikazzjoni għal privattiva ma jistax jiġi distint minn użu industrijali u kummerċjali u għaldaqstant
jevita l-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva.
Din l-interpretazzjoni hija, mill-bqija, identika għal dik tal-Bord Suprem tal-Appell tal-Uffiċċju tal-Privattivi Ewropew
dwar l-Artikolu 28(ċ) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-KPE, li jirriproduċi b’mod identiku l-kliem tal-Artikolu 6(2)(ċ)
tad-direttiva (ara d-deċiżjoni tal-25 ta’ Novembru 2008, G 2/06,
Ġurnal Uffiċjali EPO
, Mejju 2009, p. 306, punti 25 sa 27).
Għaldaqstant, ir-risposta għat-tieni domand għandha tkun fis-sens li l-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva li tirrigwarda
l-użu ta’ embrijuni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali msemmija fl-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva tirrigwarda
wkoll l-użu għal finijiet ta’ riċerka xjentifika, u huwa biss l-użu għal finijiet terapewtiċi jew dijanjostoċi li jiġu applikati
fuq l-embriju uman u li huma utli għalih, li jista’ jkun is-suġġett ta’ privattiva.

Fuq it-tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk invenzjoni hijiex eskluża
mill-possibbiltà għal privattiva, anki jekk hija stess ma għandhiex bħala għan l-użu ta’ embrijuni umani, peress li hija tirrigwarda
prodott li l-kisba tiegħu tissopponi l-qerda minn qabel ta’ embrijuni umani jew tirrigwarda proċess li jirrikjedi materjal
bażiku miksub billi jinqerdu embrijuni umani.
Din id-domanda hija mressqa b’konnessjoni ma’ kawża dwar il-possibbiltà għal privattiva ta’ invenzjoni li tirrigwarda l-produzzjoni
ta’ ċelloli prekursuri nevrali li tissoponi l-użu ta’ ċelloli staminali miksuba minn embriju uman fl-istadju tal-blastoċista.
Issa, mill-osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li t-teħid ta’ ċellola staminali minn embriju
uman fl-istadju tal-blastoċista jwassal għall-qerda ta’ dan l-embriju.
Għaldaqstant, għall-istess raġunijiet bħal dawk imsemmija fil-punti 32 sa 35 tas-sentenza preżenti, invenzjoni għandha titqies
eskluża mill-possibbiltà għal privattiva, anki jekk il-pretensjonijiet tal-privattiva ma jirrigwardawx l-użu ta’ embrijuni
umani, peress li l-implementazzjoni tal-invenzjoni tirrikjedi l-qerda ta’ embrijuni umani. F’dan il-każ ukoll, għandu jitqies
li hemm l-użu ta’ embrijuni umani fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva. Il-fatt li dawn jinqerdu, skont il-każ, fl-istadju
ħafna iktar bikri mill-implementazzjoni tal-invenzjoni, bħal fil-kas tal-produzzjoni ta’ ċelloli staminali embrijoniċi minn
linja ta’ ċelloli staminali li l-kostituzzjoni weħidha, involviet il-qerda ta’ embrijuni umani huwa, f’dan ir-rigward, indifferenti.
Jekk ma tiġix inkluża fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-possibbiltà għal privattiva msemmija fl-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva,
edukazzjoni teknika mitluba, minħabba li ma ssemmix l-użu ta’ embrijuni umani, li jimplika l-qerda minn qabel tagħhom, dan
jirriżulta f’li jitneħħa l-effett utli tad-dispożizzjoni kkonċernata billi l-applikant ta’ privattiva jiġi permess li jevita
l-applikazzjoni permezz ta’ formulazzjoni inġenjuża tat-talba.
Anki hawnhekk, il-Bord Suprem tal-Appell tal-Uffiċċju tal-Privattivi Ewropew wasal għall-istess konklużjoni meta kien mistoqsi
dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 28(ċ) tar-Regolament ta’ Implementazzjoni tal-KPE, li l-formulazzjoni tiegħu hija identika
għal dik tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva (ara d-deċiżjoni tal-25 ta’ Novembru 2008, msemmija fil-punt 45 tas-sentenza preżenti).
Għaldaqstant, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun fis-sens li l-Artikolu 6(2)(ċ) tad-direttiva jeskludi l-possibbiltà
għal privattiva ta’ invenzjoni meta l-edukazzjoni teknika li hija s-suġġett tal-applikazzjon għal privattiva tirrikjedi l-qerda
minn qabel ta’ embrijuni umani jew l-użu tagħhom bħala materjal iniżjali, ikun xi jkun l-istadju li fih isiru dawn u anki
jekk id-deskrizzjoni tal-edukazzjoni teknika mitluba ma ssemmix l-użu ta’ embrijuni umani.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva 98/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-6 ta’ Lulju 1998, dwar il-protezzjoni legali
tal-invenzjonijiet bijoteknoloġiċi għandu jiġi interpretat fis-sens li:
–
tikkostitwixxi “embriju uman” kull bajda umana sa mill-istadju tal-fertilazzjoni tagħha, kull bajda umana mhux iffertilizzata
li fiha ġie impjantat nukleu ta’ ċellola umana matura u kull bajda umana mhux iffertilizzata li, permezz tal-partenoġenesi,
ġiet stimulata sabiex tinqasam u tiżviluppa;
–
huwa l-obbligu tal-qorti nazzjonali li tiddetermina, fid-dawl tal-iżviluppi tax-xjenza, jekk ċellola staminali miksuba minn
embriju uman fl-istadju tal-blastoċisti tikkostitwixxix “embriju uman” fis-sens tal-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva 98/44.
2)
L-esklużjoni mill-possibbiltà għal privattiva li tirrigwarda l-użu ta’ embrijuni umani għal għanijiet industrijali jew kummerċjali
msemmija fl-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva 98/44 tirrigwarda wkoll l-użu għal finijiet ta’ riċerka xjentifika, u huwa biss
l-użu għal finijiet terapewtiċi jew dijanjostoċi li jiġu applikati fuq l-embriju uman u li huma utli għalih, li jista’ jkun
is-suġġett ta’ privattiva.
3)
L-Artikolu 6(2)(ċ) tad-Direttiva 98/44 jeskludi l-possibbiltà għal privattiva ta’ invenzjoni meta l-edukazzjoni teknika li
hija s-suġġett tal-applikazzjoni għal privattiva tirrikjedi l-qerda minn qabel ta’ embrijuni umani jew l-użu tagħhom bħala
materjal iniżjali, ikun xi jkun l-istadju li fih isiru dawn u anki jekk id-deskrizzjoni tal-edukazzjoni teknika mitluba ma
ssemmix l-użu ta’ embrijuni umani.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.