CELEX: 62010CJ0184
Οδηγία 91/439/ΕΟΚ
Αμοιβαία αναγνώριση των αδειών οδηγήσεως
Άδεια οδηγήσεως εκδοθείσα από κράτος μέλος χωρίς να ληφθεί υπόψη η προϋπόθεση διαμονής
Άρνηση αναγνωρίσεως από το κράτος μέλος υποδοχής, στηριζόμενη μόνο στη μη τήρηση της προϋποθέσεως διαμονής

της διοικητικής αρχής· στους οποίους με αμετάκλητη απόφαση δεν χορηγήθηκε άδεια οδήγησης· ή των οποίων η άδεια οδήγησης
δεν έχει αφαιρεθεί για τον μοναδικό λόγο ότι εν τω μεταξύ παραιτήθηκαν από αυτήν,
[…]
Στις περιπτώσεις του πρώτου εδαφίου, σημεία 2 και 3, η αρχή μπορεί να εκδώσει διαπιστωτική πράξη σχετικά με την έλλειψη δικαιώματος
οδήγησης».

Τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
Η M. Grasser, γεννηθείσα το 1955 με γερμανική ιθαγένεια και κατοικούσα στο Viereth-Trunstadt στη Γερμανία, δεν υπήρξε ποτέ
κάτοχος γερμανικής άδειας οδηγήσεως.
Στις 31 Μαΐου 2006 χορηγήθηκε στην M. Grasser άδεια οδηγήσεως εκδοθείσα από τον Δήμο του Plzeň (Τσεχική Δημοκρατία) στην οποία
ως τόπος διαμονής του κατόχου της άδειας αναγραφόταν το «Viereth-Trunstadt, Spolková Republika Nemecko» («Viereth-Trunstadt,
Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας»).
Με έγγραφο της 3ης Απριλίου 2009, η αρμόδια για την έκδοση αδειών οδηγήσεως γερμανική αρχή (στο εξής: αρχή) κάλεσε την M.
Grasser να προσκομίσει την τσεχική της άδεια οδηγήσεως προκειμένου να σημειωθεί σε αυτήν ότι δεν έχει δικαίωμα οδηγήσεως στο
γερμανικό έδαφος για τον λόγο ότι, κατά τη χορήγηση της εν λόγω άδειας, δεν τηρήθηκε η προϋπόθεση διαμονής. Η ως άνω αρχή
κάλεσε την ενδιαφερόμενη σε ακρόαση πριν εκδώσει απόφαση περί εκπτώσεως από το δικαίωμά της οδηγήσεως.
Η M. Grasser ζήτησε από την αρχή να της παράσχει το δικαίωμα να κάνει χρήση της άδειάς της οδηγήσεως στο γερμανικό έδαφος
υποστηρίζοντας ότι ουδέποτε διέπραξε παράβαση των κανόνων οδικής κυκλοφορίας. Άλλως, ζήτησε να της χορηγηθεί γερμανική άδεια
οδηγήσεως. Η αρμόδια γερμανική αρχή απέρριψε αμφότερα τα αιτήματα.
Η εν λόγω αρχή, με απόφαση της 3ης Ιουνίου 2009, απαγόρευσε στην M. Grasser να κάνει χρήση της τσεχικής της άδειας οδηγήσεως
στη Γερμανία, την υποχρέωσε δε να την προσκομίσει προκειμένου να περιληφθεί σε αυτήν μνεία της απαγορεύσεως οδηγήσεως, ειδάλλως
θα προέβαινε σε κατάσχεση της εν λόγω άδειας.
Την 1η Ιουλίου 2009 η M. Grasser άσκησε ενώπιον του Verwaltungsgericht Bayreuth (διοικητικού πρωτοδικείου του Bayreuth) αίτηση
ακυρώσεως κατά της από 3 Ιουνίου 2009 αποφάσεως. Με απόφαση της 22ας Σεπτεμβρίου 2009, το εν λόγω δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση.
Το Verwaltungsgericht Bayreuth έκρινε ότι η μη τήρηση της προϋποθέσεως περί διαμονής δεν μπορεί, αυτή καθαυτή, να συνιστά
λόγο για τη μη αναγνώριση του δικαιώματος οδηγήσεως στο γερμανικό έδαφος. Κατά το δικαστήριο αυτό, για να δικαιολογηθεί η
άρνηση αναγνωρίσεως, έπρεπε, πέραν της μη τηρήσεως της προϋποθέσεως περί διαμονής, να επιβληθεί στην M. Grasser το μέτρο της
αφαιρέσεως, αναστολής, ακυρώσεως ή περιορισμού της προγενέστερης άδειας οδηγήσεώς της.
Το Freistaat Bayern άσκησε έφεση κατά της ανωτέρω αποφάσεως ενώπιον του Bayerischer Verwaltungsgerichtshof, το οποίο, υπό
τις συνθήκες αυτές, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχουν το άρθρο 1, παράγραφος 2, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 91/439/ΕΟΚ την έννοια ότι το κράτος
μέλος υποδοχής δικαιούται να μην αναγνωρίσει άδεια οδηγήσεως εκδοθείσα από άλλο κράτος μέλος, εάν διαπιστώνεται, βάσει στοιχείων
που αναγράφονται στην εν λόγω άδεια οδηγήσεως, παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας αυτής, χωρίς
προηγουμένως το κράτος μέλος υποδοχής να έχει επιβάλει στον κάτοχο της άδειας οδηγήσεως μέτρο από τα προβλεπόμενα στο άρθρο
8, παράγραφος 2, της οδηγίας 91/439/ΕΟΚ;»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσία να διευκρινιστεί εάν το άρθρο 1, παράγραφος 2, το άρθρο 7, παράγραφος
1, στοιχείο β΄, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 91/439 έχουν την έννοια ότι αποκλείουν τη δυνατότητα
του κράτους μέλους υποδοχής να αρνηθεί να αναγνωρίσει στο έδαφός του την εκδοθείσα σε άλλο κράτος μέλος άδεια οδηγήσεως, όταν
από τα στοιχεία που αναγράφονται στην άδεια αυτή προκύπτει ότι δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη στο άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της εν λόγω οδηγίας προϋπόθεση της συνήθους διαμονής, πλην όμως το κράτος μέλος υποδοχής δεν έλαβε έναντι του κατόχου
της ως άνω άδειας μέτρα υπό την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας.
Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 91/439 προβλέπει την αμοιβαία αναγνώριση, χωρίς καμιά διατύπωση,
των αδειών οδηγήσεως που εκδίδουν τα κράτη μέλη. Η διάταξη αυτή επιβάλλει στα κράτη μέλη σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση,
η οποία δεν αφήνει κανένα περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τα μέτρα τα οποία πρέπει να λάβουν προκειμένου να συμμορφωθούν προς
αυτήν (απόφαση της 19ης Φεβρουαρίου 2009, C‑321/07, Schwarz, Συλλογή 2009, σ. I‑1113, σκέψη 75 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Στο κράτος μέλος εκδόσεως της άδειας εναπόκειται να διαπιστώσει εάν πληρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις που επιβάλλει το
δίκαιο της Ένωσης, ιδίως οι σχετικές με τη διαμονή και με την ικανότητα οδηγήσεως προϋποθέσεις τις οποίες ορίζει το άρθρο
7, παράγραφος 1, της ως άνω οδηγίας και, ως εκ τούτου, εάν δικαιολογείται η έκδοση άδειας οδηγήσεως (προαναφερθείσα απόφαση
Schwarz, σκέψη 76 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εφόσον οι αρχές κράτους μέλους έχουν εκδώσει άδεια οδηγήσεως σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 91/439, τα λοιπά
κράτη μέλη δεν δικαιούνται να εξετάσουν εάν πληρούνται οι προϋποθέσεις εκδόσεως τις οποίες ορίζει η οδηγία αυτή. Ειδικότερα,
η κατοχή άδειας οδηγήσεως εκδοθείσας σε άλλο κράτος μέλος πρέπει να συνιστά απόδειξη ότι ο κάτοχος της άδειας αυτής πληρούσε,
κατά τον χρόνο εκδόσεως, τις ως άνω προϋποθέσεις (προαναφερθείσα απόφαση Schwarz, σκέψη 77 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εντούτοις, όπως προκύπτει από τις αποφάσεις της 26ης Ιουνίου 2008, C‑329/06 και C-343/06, Wiedemann και Funk (Συλλογή 2008,
σ. I-4635), καθώς και Zerche κ.λπ., C‑334/06 έως C-336/06 (Συλλογή 2008, σ. I-4691), τα άρθρα 1, παράγραφος 2, 7, παράγραφος
1, και 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 91/439 έχουν την έννοια ότι δεν αποκλείουν σε όλες τις περιπτώσεις τη δυνατότητα
κράτους μέλους να αρνηθεί να αναγνωρίσει στο έδαφός του το δικαίωμα οδηγήσεως το οποίο απορρέει από άδεια οδηγήσεως εκδοθείσα
μετά την επιβολή μέτρου αφαιρέσεως της άδειας αυτής σε άλλο κράτος μέλος (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, διάταξη της 9ης Ιουλίου
2009, C‑445/08, Wierer, σκέψη 50).
Ειδικότερα, ένα κράτος μέλος μπορεί να αρνηθεί να αναγνωρίσει στο έδαφός του το δικαίωμα οδηγήσεως το οποίο απορρέει από άδεια
οδηγήσεως εκδοθείσα μετά την επιβολή μέτρου αφαιρέσεως σε άλλο κράτος μέλος, εφόσον αποδεικνύεται, βάσει των στοιχείων που
αναγράφονται σε αυτήν ή άλλων αδιαμφισβήτητων στοιχείων προερχομένων από το κράτος μέλος εκδόσεως της άδειας, ότι, όταν εκδόθηκε
η άδεια αυτή, ο κάτοχός της, στον οποίον είχε επιβληθεί μέτρο αφαιρέσεως προηγούμενης αδείας στο έδαφος του πρώτου κράτους
μέλους, δεν είχε τη συνήθη διαμονή του στο έδαφος του κράτους μέλους εκδόσεως της άδειας (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προαναφερθείσες
αποφάσεις Wiedemann και Funk, σκέψη 73, καθώς και Zerche κ.λπ., σκέψη 70).
Επομένως, δεδομένου ότι είναι πρόδηλο ότι στο κράτος μέλος εκδόσεως της άδειας δεν τηρήθηκε η προϋπόθεση της συνήθους διαμονής,
δεν τίθεται ζήτημα ως προς την αρχή της αμοιβαίας αναγνωρίσεως των αδειών οδηγήσεως.
Στις γραπτές της παρατηρήσεις, η M. Grasser υποστήριξε ότι, σε αντίθεση με τους κατόχους των αδειών οδηγήσεως στις υποθέσεις
επί των οποίων εκδόθηκαν οι προαναφερθείσες αποφάσεις Wiedemann και Funk καθώς και Zerche κ.λπ., στους οποίους επιβλήθηκε
μέτρο αφαιρέσεως παλαιότερης άδειας, η ίδια ουδέποτε υπήρξε κάτοχος άδειας οδηγήσεως και, ως εκ τούτου, ουδέποτε της επιβλήθηκε
τέτοιο μέτρο. Για τον λόγο αυτό, η συλλογιστική που ακολουθήθηκε στις προμνησθείσες αποφάσεις δεν μπορεί να ισχύσει στην περίπτωσή
της, η δε μη τήρηση της προϋποθέσεως περί διαμονής δεν δικαιολογεί την άρνηση αναγνωρίσεως της τσεχικής της άδειας οδηγήσεως.
Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, όπως προκύπτει από την τέταρτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 91/439, ο νομοθέτης της Ένωσης έκρινε
ότι, για την εφαρμογή των επιταγών της οδικής ασφάλειας, είναι αναγκαίος ο καθορισμός ελάχιστων προϋποθέσεων για την έκδοση
άδειας οδηγήσεως. Μεταξύ των ελάχιστων αυτών προϋποθέσεων περιλαμβάνεται η κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της
εν λόγω οδηγίας προϋπόθεση της διαμονής, κατά την οποία για την έκδοση άδειας οδηγήσεως απαιτείται συνήθης διαμονή ή απόδειξη
της φοιτητικής ιδιότητας επί έξι τουλάχιστον μήνες στην επικράτεια του κράτους μέλους το οποίο εκδίδει την άδεια οδηγήσεως.
Το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι, ελλείψει πλήρους εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών για την έκδοση των αδειών
οδηγήσεως, η προϋπόθεση της διαμονής συντείνει, μεταξύ άλλων, στην περιστολή των πρακτικών «ευκαιριακής» αποκτήσεως άδειας
οδηγήσεως. Επιπλέον, η προϋπόθεση αυτή είναι απαραίτητη για να ελεγχθεί εάν πληρούται η προϋπόθεση της ικανότητας οδηγήσεως
(προαναφερθείσες αποφάσεις Wiedemann και Funk, σκέψη 69, καθώς και Zerche κ.λπ., σκέψη 66).
Επιπλέον, η προϋπόθεση της διαμονής, ως προαπαιτούμενο για τον έλεγχο του εάν ο υποψήφιος πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις που
επιβάλλει η οδηγία 91/439, και καθόσον προσδιορίζει το κράτος μέλος εκδόσεως της άδειας, έχει ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με
άλλες προϋποθέσεις που επιβάλλει η εν λόγω οδηγία (προαναφερθείσες αποφάσεις Wiedemann και Funk, σκέψη 70, καθώς και Zerche
κ.λπ., σκέψη 67).
Όπως παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 33 των προτάσεών του, η εν λόγω οδηγία, όσον αφορά την προϋπόθεση του τόπου
διαμονής των υποψηφίων για την απόκτηση άδειας οδηγήσεως, δεν διακρίνει μεταξύ της εκδόσεως της πρώτης άδειας οδηγήσεως και
της εκδόσεως που έπεται της αφαιρέσεως προγενέστερης άδειας. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, η έκδοση προϋποθέτει τη συνήθη
διαμονή ή την απόδειξη της φοιτητικής ιδιότητας επί έξι τουλάχιστον μήνες στην επικράτεια του κράτους μέλους που εκδίδει την
άδεια οδηγήσεως.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προϋπόθεση της διαμονής έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία και στην περίπτωση της εκδόσεως της πρώτης
άδειας οδηγήσεως.
Ειδικότερα, εάν σε αυτήν την περίπτωση δεν πληρούται η ως άνω προϋπόθεση, καθίσταται δυσχερές, αν όχι αδύνατο, για τις αρμόδιες
αρχές του κράτους μέλους εκδόσεως της άδειας να ελέγξουν εάν πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις που τάσσει η οδηγία 91/439.
Ελλείψει τέτοιου ελέγχου, ενδέχεται ο κάτοχος άδειας την οποία απέκτησε κατ’ αυτόν τον τρόπο να μη διαθέτει, μεταξύ άλλων,
τις απαιτούμενες γνώσεις και την απαιτούμενη ικανότητα για οδήγηση με συνέπεια να προκαλείται κίνδυνος για την οδική ασφάλεια.
Επιπλέον, θα υπήρχε κίνδυνος να παραβιαστεί η κατά το άρθρο 7, παράγραφος 5, της οδηγίας 91/439 αρχή κατά την οποία το ίδιο
πρόσωπο επιτρέπεται να είναι κάτοχος μίας μόνο άδειας οδηγήσεως.
Στο πλαίσιο αυτό, άνευ σημασίας είναι εάν στον κάτοχο της εν λόγω άδειας επιβλήθηκαν μέτρα υπό την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος
2, της οδηγίας από το κράτος μέλος υποδοχής.
Κατόπιν των ανωτέρω, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1, παράγραφος 2, το άρθρο 7, παράγραφος
1, στοιχείο β΄, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 91/439 έχουν την έννοια ότι δεν αποκλείουν τη δυνατότητα
του κράτους μέλους υποδοχής να αρνηθεί να αναγνωρίσει στο έδαφός του την εκδοθείσα σε άλλο κράτος μέλος άδεια οδηγήσεως, όταν
από τα στοιχεία που αναγράφονται στην άδεια αυτή προκύπτει ότι δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη στο άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της εν λόγω οδηγίας προϋπόθεση της συνήθους διαμονής. Άνευ σημασίας είναι το εάν στον κάτοχο της εν λόγω άδειας επιβλήθηκαν
μέτρα υπό την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας από το κράτος μέλος υποδοχής.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 1, παράγραφος 2, το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, καθώς και το άρθρο 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 91/439/ΕΟΚ
του Συμβουλίου, της 29ης Ιουλίου 1991, για την άδεια οδήγησης, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2008/65/ΕΚ της Επιτροπής,
της 27ης Ιουνίου 2008, έχουν την έννοια ότι δεν αποκλείουν τη δυνατότητα του κράτους μέλους υποδοχής να αρνηθεί να αναγνωρίσει
στο έδαφός του την εκδοθείσα σε άλλο κράτος μέλος άδεια οδηγήσεως, όταν από τα στοιχεία που αναγράφονται στην άδεια αυτή προκύπτει
ότι δεν τηρήθηκε η προβλεπόμενη στο άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας προϋπόθεση της συνήθους διαμονής.
Άνευ σημασίας είναι το εάν στον κάτοχο της εν λόγω άδειας επιβλήθηκαν μέτρα υπό την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της
οδηγίας από το κράτος μέλος υποδοχής.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.