CELEX: 62007TJ0369
Περιβάλλον
Οδηγία 2003/87/ΕΚ
Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου
Εθνικό σχέδιο της Λετονίας για την κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής για την περίοδο 2008-2012
Τρίμηνη προθεσμία
Άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87

και όχι σε απόφαση έγκρισης.
Με βάση τις αρχές αυτές πρέπει να εξακριβωθεί αν η Επιτροπή τήρησε εν προκειμένω τις επιτακτικές διατάξεις του άρθρου 9, παράγραφος
3, της οδηγίας 2003/87.
–       Επί της έννοιας του όρου «κοινοποίηση», όπως χρησιμοποιείται στο άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87
Υπενθυμίζεται ότι η Δημοκρατία της Λετονίας ισχυρίζεται κατ’ ουσία ότι η Επιτροπή, όσον αφορά τη διαδικασία ελέγχου του αναθεωρημένου
ΕΣΚ, δεν τήρησε την τρίμηνη προθεσμία που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87. Συγκεκριμένα, κατά τη Δημοκρατία
της Λετονίας, αφού το εν λόγω αναθεωρημένο ΕΣΚ κοινοποιήθηκε στις 29 Δεκεμβρίου 2006, η προθεσμία αυτή έληξε στις 29 Μαρτίου
2007. Η Επιτροπή όμως της απέστειλε μόλις στις 30 Μαρτίου 2007 ένα έγγραφο –στα αγγλικά μάλιστα, κατά παράβαση του άρθρου
3 του κανονισμού 1– με το οποίο ανέφερε ότι το εν λόγω ΕΣΚ δεν ήταν πλήρες και ζητούσε συμπληρωματικά στοιχεία.
Δεν αμφισβητείται εν προκειμένω ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εκδόθηκε εντός τριμήνου από την κοινοποίηση του αναθεωρημένου
ΕΣΚ στις 29 Δεκεμβρίου 2006, αλλά μόλις στις 13 Ιουλίου 2007. Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον άρχισε
να τρέχει νέα τρίμηνη προθεσμία κατόπιν της κοινοποίησης του αναθεωρημένου ΕΣΚ, αφού η διαδικασία ελέγχου είχε προσωρινά περατωθεί
με την πρώτη απορριπτική απόφαση. Με άλλα λόγια, πρέπει να εξακριβωθεί αν ο όρος «κοινοποίηση» ενός ΕΣΚ, υπό την έννοια του
άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87, αφορά τόσο την αρχική κοινοποίηση του ΕΣΚ όσο και την κοινοποίηση του αναθεωρημένου
ΕΣΚ, π.χ. κατόπιν απορριπτικής απόφασης της Επιτροπής.
Το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87 δεν κάνει διάκριση, σύμφωνα με το γράμμα του, ανάλογα με το αν η «κοινοποίηση
ενός [ΕΣΚ]», από την οποία αρχίζει να τρέχει η τρίμηνη προθεσμία, είναι η αρχική κοινοποίηση του ΕΣΚ ή η μεταγενέστερη κοινοποίηση
ενός αναθεωρημένου ΕΣΚ, ειδικότερα κατόπιν έκδοσης απορριπτικής απόφασης της Επιτροπής. Επιπλέον, η διευκρίνιση ότι η κοινοποίηση
αυτή πραγματοποιείται «βάσει της παραγράφου 1» του άρθρου αυτού, κατά την οποία «για κάθε περίοδο [εμπορίας] κάθε κράτος μέλος
καταρτίζει [ΕΣΚ] με τη συνολική ποσότητα δικαιωμάτων που σκοπεύει να κατανείμει για την περίοδο αυτή και τον τρόπο κατανομής»,
δεν διασαφηνίζει περισσότερο το σημείο αυτό, αφού σκοπός τόσο της αρχικής κοινοποίησης του ΕΣΚ όσο και της κοινοποίησης του
αναθεωρημένου ΕΣΚ είναι ο ποσοτικός καθορισμός των δικαιωμάτων που σχεδιάζει να κατανείμει το κράτος μέλος.
Εξάλλου, η διατύπωση «προτεινόμενες τροποποιήσεις» δεν αποκλείει τη δυνατότητα, αν όχι την υποχρέωση, του κράτους μέλους να
προτείνει τροποποιήσεις υπό μορφή επίσημης «κοινοποίησης» αναθεωρημένου ΕΣΚ, ειδικότερα όταν πρόκειται για τροποποιήσεις με
ουσιαστικό περιεχόμενο. Υπενθυμίζεται συναφώς ότι το Γενικό Δικαστήριο έχει δεχτεί αφενός ότι το άρθρο 9, παράγραφος 3, δεύτερη
περίοδος, της οδηγίας 2003/87 δεν επιβάλλει κανένα όριο ως προς τις δυνατές τροποποιήσεις και αφετέρου ότι κάθε τροποποίηση
πρέπει να κοινοποιείται στην Επιτροπή και να εγκρίνεται από αυτήν προτού το ΕΣΚ, όπως έχει τροποποιηθεί, μπορέσει να χρησιμοποιηθεί
ως έρεισμα για να λάβει το κράτος μέλος απόφαση κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 της οδηγίας 2003/87 (απόφαση Ηνωμένο Βασίλειο
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 40, σκέψη 56). Με το ίδιο πνεύμα το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Επιτροπή είχε
το δικαίωμα, απορρίπτοντας το ΕΣΚ, να υποχρεώσει το κράτος μέλος να κοινοποιήσει νέο πλήρες ΕΣΚ, προτού μπορέσει να λάβει
την απόφασή του (απόφαση Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 40, σκέψη 73). Εξάλλου, από τις ουσιαστικές
διατάξεις της πρώτης απορριπτικής απόφασης (τα άρθρα 2 και 3, παράγραφος 3) προκύπτει, σύμφωνα με τις αρχές αυτές, ότι η ίδια
η Επιτροπή έκρινε ότι στην περίπτωση εκείνη έπρεπε να της «κοινοποιηθούν» όλες οι τροποποιήσεις του ΕΣΚ και ότι οι τροποποιήσεις
αυτές υπέκειντο στον προκαταρκτικό έλεγχό της κατά το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87.
Επιπλέον, από τελολογική άποψη, η διαδικασία που κινείται δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87, εκτός από
τη δυνατότητα προκαταρκτικού ελέγχου της Επιτροπής, αποσκοπεί στο να παρέχει στα κράτη μέλη ασφάλεια δικαίου και, ειδικότερα,
να τους παρέχει τη δυνατότητα να γνωρίζουν με βεβαιότητα ταχέως, εντός σύντομης προθεσμίας, τον τρόπο με τον οποίο μπορούν
να κατανέμουν τις ποσοστώσεις εκπομπής και να διαχειρίζονται το κοινοτικό σύστημα εμπορίας ποσοστώσεων βάσει του εθνικού τους
ΕΣΚ κατά τη διάρκεια της οικείας περιόδου κατανομής των δικαιωμάτων. Πράγματι, λαμβανομένης υπόψη της περιορισμένης διάρκειας
της σχετικής περιόδου, που είναι τρία ή πέντε έτη (άρθρο 11 της οδηγίας 2003/87), τόσο η Επιτροπή όσο και τα κράτη μέλη έχουν
έννομο συμφέρον να επιλύεται ταχέως κάθε διαφορά σχετικά με το περιεχόμενο του ΕΣΚ και να μην είναι το ΕΣΚ εκτεθειμένο, καθ’
όλη τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του, στον κίνδυνο αμφισβήτησής του από την Επιτροπή (διάταξη EnBW Energie Baden-Württemberg
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 46, σκέψη 117).
Οι παραπάνω σκέψεις ισχύουν για όλα τα ΕΣΚ, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για το ΕΣΚ που κοινοποιήθηκε αρχικά ή για το αναθεωρημένο
ΕΣΚ που κοινοποιήθηκε μεταγενέστερα. Επιπλέον, η υποχρέωση της Επιτροπής να διενεργήσει, κατόπιν της κοινοποίησης αναθεωρημένου
ΕΣΚ, ταχύ και αποτελεσματικό έλεγχο αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν πριν από τον έλεγχο αυτό έχει υπάρξει μια πρώτη φάση ελέγχου
του αρχικού ΕΣΚ, η οποία ενδεχομένως κατέληξε σε απορριπτική απόφαση και, στη συνέχεια, σε τροποποιήσεις του εν λόγω ΕΣΚ.
Η άποψη της Επιτροπής όμως ότι έχει το δικαίωμα να εξετάζει τις προτεινόμενες τροποποιήσεις ενός ΕΣΚ ή ενός αναθεωρημένου
ΕΣΚ χωρίς να τηρεί την τρίμηνη προθεσμία του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87 ενδέχεται να αποτελεί εμπόδιο για
την επίτευξη του σκοπού ενός ταχέος και αποτελεσματικού ελέγχου και να θίγει την ασφάλεια δικαίου που πρέπει να παρέχεται
στο κράτος μέλος που προβαίνει στην κοινοποίηση, ώστε να κατανέμει τα δικαιώματα εκπομπών στις διάφορες εγκαταστάσεις εντός
του εδάφους του πριν από την έναρξη της περιόδου εμπορίας κατά το άρθρο 11 της εν λόγω οδηγίας.
Τέλος, η Επιτροπή κακώς υποστηρίζει ότι έπρεπε, κατά τη λήξη της δεύτερης φάσης της διαδικασίας ελέγχου για την εκτίμηση των
προτεινόμενων τροποποιήσεων του ΕΣΚ, να εκδώσει επίσημη απόφαση έγκρισης των τροποποιήσεων αυτών, πράγμα που συνιστά, κατά
την Επιτροπή, την ειδοποιό διαφορά μεταξύ της φάσης αυτής και της φάσης που αφορούσε το αρχικώς κοινοποιηθέν ΕΣΚ, αφού η έκδοση
τέτοιας απόφασης ούτε προβλέπεται στο άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87 ούτε είναι αναγκαία (βλ. ανωτέρω σκέψη 48).
Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι ο όρος «κοινοποίηση», κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87, καλύπτει
τόσο την αρχική όσο και τη μεταγενέστερη κοινοποίηση των διαφόρων κειμένων ενός ΕΣΚ, με αποτέλεσμα να αρχίζει να τρέχει για
καθεμία από τις κοινοποιήσεις αυτές νέα τρίμηνη προθεσμία.
–       Επί της παρέλευσης της τρίμηνης προθεσμίας του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87
Από τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει ότι εν προκειμένω με την κοινοποίηση του αναθεωρημένου ΕΣΚ στις 29 Δεκεμβρίου 2006 άρχισε
να τρέχει νέα τρίμηνη προθεσμία κατά το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87.
Αν ληφθεί υπόψη ότι η τρίμηνη προθεσμία του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87 έληξε στις 29 Μαρτίου 2007, η αίτηση
παροχής στοιχείων που υπέβαλε η Επιτροπή στη Δημοκρατία της Λετονίας στις 30 Μαρτίου 2007 ήταν εκπρόθεσμη. Επομένως, δεν χρειάζεται
να εξακριβωθεί ούτε αν μια τέτοια αίτηση, ακόμη και αν είχε υποβληθεί εμπρόθεσμα, θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη διακοπή
ή την αναστολή της προθεσμίας ούτε αν η διακοπή ή η αναστολή αυτή ήταν δυνατή παρά το γεγονός ότι το σχετικό έγγραφο είχε
συνταχθεί στα αγγλικά και όχι στα λετονικά.
Κατά συνέπεια, το αναθεωρημένο ΕΣΚ κατέστη οριστικό στις 30 Μαρτίου 2007.
Εντούτοις, παρά τους ισχυρισμούς της Δημοκρατίας της Λετονίας, η διαδικαστική πλημμέλεια που οφείλεται στη μη τήρηση της τρίμηνης
προθεσμίας του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87, δεν είναι τόσο σοβαρή και πρόδηλη, ώστε η προσβαλλόμενη απόφαση
να πρέπει να χαρακτηριστεί ανυπόστατη πράξη (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Μαρτίου 2008, C‑196/07, Επιτροπή κατά Ισπανίας,
σκέψη 35 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Πράγματι, για τις πράξεις των θεσμικών οργάνων, ακόμη και αν είναι παράτυπες, ισχύει
καταρχήν το τεκμήριο νομιμότητας, οι πράξεις δε αυτές παράγουν έννομα αποτελέσματα ενόσω δεν έχουν ανακληθεί, ακυρωθεί κατόπιν
προσφυγής ή κριθεί ανίσχυρες κατόπιν προδικαστικής παραπομπής ή κατόπιν ένστασης έλλειψης νομιμότητας (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 23ης Οκτωβρίου 2008, T‑256/07, People’s Mojahedin Organization of Iran κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2008, σ. II‑3019, σκέψη
55 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Όπως διαπιστώθηκε παραπάνω με τη σκέψη 47, αν ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της διαδικασίας
ελέγχου του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87, μετά την περάτωση της διαδικασίας αυτής, αν δεν έχει εκδοθεί απόφαση
της Επιτροπής εντός της τρίμηνης προθεσμίας, το ΕΣΚ καθίσταται οριστικό και καλύπτεται από το τεκμήριο νομιμότητας. Το παράνομο
στοιχείο πάντως που διαπιστώθηκε εν προκειμένω, δηλαδή το εκπρόθεσμο της προσβαλλόμενης απόφασης, δεν μπορεί να θεωρηθεί τόσο
σοβαρό και πρόδηλο, ώστε να επισύρει το ανυπόστατο της απόφασης αυτής. Συγκεκριμένα, αν ληφθεί υπόψη η θεμελιώδης αρχή της
ασφάλειας δικαίου, το συμπέρασμα ότι μια πράξη είναι ανυπόστατη πρέπει να συνάγεται μόνο σε τελείως ακραίες περιπτώσεις (βλ.,
συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιουνίου 1994, C‑137/92 P, Επιτροπή κατά BASF κ.λπ., Συλλογή 1994, σ. I‑2555, σκέψεις
48 και 50, της 8ης Ιουλίου 1999, C‑245/92 P, Chemie Linz κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I-4643, σκέψεις 93 και 95, και της
5ης Οκτωβρίου 2004, C‑475/01, Επιτροπή κατά Ελλάδας, Συλλογή 2004, σ. I‑8923, σκέψεις 18 και 20).
Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί λόγω παράβασης του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 2003/87,
χωρίς να χρειάζεται να ληφθεί απόφαση επί του παραδεκτού ή της ουσίας των λοιπών λόγων ακύρωσης που πρόβαλε η Δημοκρατία της
Λετονίας.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, το θεσμικό αυτό όργανο πρέπει να καταδικαστεί
στα δικαστικά έξοδα σύμφωνα με το αίτημα της Δημοκρατίας της Λετονίας.
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη που παρενέβησαν στη διαφορά φέρουν
τα δικαστικά τους έξοδα. Επομένως, η Δημοκρατία της Λιθουανίας, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας
Ιρλανδίας και η Σλοβακική Δημοκρατία θα φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση C(2007) 3409 της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 2007, σχετικά με την τροποποίηση του εθνικού σχεδίου της
Δημοκρατίας της Λετονίας για την κατανομή δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου για την περίοδο 2008-2012, σύμφωνα με την
οδηγία 2003/87/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τη θέσπιση συστήματος
εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου εντός της Κοινότητας και την τροποποίηση της οδηγίας 96/61/ΕΚ του Συμβουλίου.
2)
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει τα δικαστικά έξοδά της καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Δημοκρατία της Λετονίας.
3)
Η Δημοκρατία της Λιθουανίας, η Σλοβακική Δημοκρατία και το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας
φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Azizi
Cremona
Frimodt Nielsen
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 22 Μαρτίου 2011.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η λετονική.