CELEX: 62012CJ0111
Direttiva 85/384/KEE
Rikonoxximent reċiproku tal-kwalifiki formali fil-qasam tal-arkitettura
Artikoli 10 u 11(g)
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrikonoxxi l-ekwivalenza tal-kwalifiki ta’ perit u ta’ inġinier ċivili, iżda li tirriżerva lill-periti x-xogħol fuq binjiet ikklassifikati bħala patrimonju artistiku
Prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament
Sitwazzjoni purament interna ta’ Stat Membru

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 85/384/KEE, tal-10 ta’ Ġunju 1985, dwar ir-rikonoxximent reċiproku tad-diplomi, taċ-ċertifikati u ta’ xhieda oħra ta’ kwalifiki formali fl-arkitettura, inklużi miżuri biex jiffaċilitaw l-eżerċizzju effettiv tad-dritt ta’ stabbiliment u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti; Kapitolu 6, Vol. 1, p. 118).
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ żewġ kawżi dwar jekk l-inġiniera ċivili humiex ikkwalifikati sabiex jingħataw il-missjoni ta’ tmexxja ta’ xogħol fuq bini li huwa ta’ interess storiku u artistiku.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
3. L-għaxar premessa tad-Direttiva 85/384 tipprovdi:
“Billi, fil-biċċa l-kbira ta’ l-Istati Membri, ix-xogħol fil-qasam ta’ l-arkitettura huwa segwit, bil-liġi jew fil-fatt, minn persuni li għandhom it-titolu ta’ perit, sewwa jekk waħdu u sewwa jekk flimkien ma’ titolu ieħor, mingħajr ma dawn il-persuni għandhom il-monopolju li jsegwu dan ix-xogħol għajr fejn hemm liġijiet għall-kuntrarju; billi x-xogħol imsemmi hawn fuq, jew xi parti minnu, jista’ wkoll isir minn membri ta’ professjonijiet oħra, partikolarment mill-inġiniera li jkunu ħadu taħriġ speċjali fl-inġinerija tal-kostruzzjoni jew tal-bini”.
4. Skont l-Artikolu 1 tal-imsemmija direttiva:
“1. Din id-Direttiva għandha tapplika għal attivitajiet fil-qasam ta’ l-arkitettura.
2. Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, l-attivitajiet fil-qasam ta’ l-arkitettura għandhom ikunu dawk l-attivitajiet li s-soltu jsiru taħt it-titolu professjonali ta’ perit.”
5. L-Artikoli 2 sa 9 tad-Direttiva 85/384 jagħmlu parti mill-Kapitolu II tagħha, intitolat “Id-diplomi, iċ-ċertifikati u xhieda oħra ta’ kwalifiki formali li jgħinu lill-pussessur tagħhom jidħol għal xogħol fil-qasam ta’ l-arkitettura bit-titolu professjonali ta’ perit”.
6. L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi li “[k]ull wieħed mill-Istati Membri għandu jirrikonoxxi d-diplomi, iċ-ċertifikati u xhieda oħra ta’ kwalifiki formali miksuba b’riżultat ta’ edukazzjoni u taħriġ li jħarsu l-ħtiġiet ta’ l-Artikoli 3 u 4 u konferiti fuq ċittadini nazzjonali ta’ Stati Membri minn Stati Membri oħra”.
7. Inkonformità mal-proċedura prevista fl-Artikolu 7 tal-imsemmija direttiva, id-diplomi, iċ-ċertifikati u kwalifiki formali oħra li jissodisfaw il-kriterji msemmija fl-Artikoli 3 u 4 tagħha huma msemmija fuq il-listi u l-aġġornamenti ppubblikati mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej għal informazzjoni f’ Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej .
8. L-Artikoli 10 sa 15 tal-istess direttiva jagħmlu parti mill-Kapitolu III tagħha, intitolat “Id-diplomi, iċ-ċertifikati u x-xhieda l-oħra ta’ kwalifiki formali li jgħinu lill-pussessur li jibda xogħol fil-qasam ta’ l-arkitettura bis-saħħa tad-drittijiet stabbiliti jew id-dispożizzjonijiet nazzjonali eżistenti”.
9. Skont l-Artikolu 10 tad-Direttiva 85/384, “[k]ull Stat Membru għandu jirrikonoxxi d-diplomi, iċ-ċertifikati jew ix-xhieda l-oħra ta’ kwalifiki formali dikjarati fl-Artikolu 11, konferiti mill-Istati Membri l-oħra liċ-ċittadini ta’ l-Istati Membri, fejn dawn iċ-ċittadini jkunu diġà fil-pussess ta’ dawn il-kwalifiki fil-waqt tan-notifika ta’ din id-Direttiva jew li l-istudji tagħhom li jwassluhom għad-diplomi, iċ-ċertifikati jew xhieda oħra ta’ kwalifiki formali jkunu nbdew matul mhux iktar tard mit-tielet sena akkademika wara din in-notifika, ukoll jekk dawn il-kwalifiki ma jħarsux il-ħtiġiet minimi preskritti fil-Kapitolu II”.
10. Fost il-kwalifiki formali li jibbenefikaw mill-iskema tranżitorja jissemmew, għar-Repubblika Taljana, fl-Artikolu 11(g), tal-imsemmija direttiva:
“[...]
– id-diplomi ta’ ‘laurea in architettura’ konferiti mill-universitajiet, l-istituti politekniċi u l-istituti għoljin ta’ l-arkitettura ta’ Venezja u Reggio Calabria, akkumpanjati bid-diploma li tintitola d-detentur li jissokta l-professjoni ta’ perit indipendentament, konferita mill-Ministru ta’ l-Edukazzjoni wara li l-kandidat ikun għadda, quddiem bord kompetenti, mill-eżami Statali li jintitolah li jeżerċita independentement il-professjoni ta’ perit (dott. Architetto);
– id-diplomi ta’ ‘laurea in ingegneria’ fil-kostruzzjoni tal-bini/ inġinerija ċivili (‘sezione costenzione civile’) konferiti mill-universitajiet u l-istituti politekniċi, akkumpajnjati bid-diploma li tintitola d-detentur li jissokta xogħol fil-qasam ta’ l-arkitettura indipendentement, mogħti mill-Ministeru ta’ l-Edukazzjoni wara li l-kandidat ikun għadda, quddiem bord kompetenti, mill-eżami Statali li jinitolah li jissokta indipendentement il-professjoni (dott. Ing. Architetto jew dott. Ing. in ingegneria civile)”.
11. L-Artikolu 16 tal-istess direttiva, li jikkostitwixxi l-Kapitolu IV tagħha, intitolat “L-użu tat-titolu akkademiku”, jipprovdi:
“1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 23, l-Istati Membri ospitanti għandhom jiżguraw illi ċ-ċittadini ta’ l-Istati Membri li jwettqu l-kondizzjonijiet preskritti fil-Kapitolu II jew il-Kapitolu III għandhom id-dritt li jġibu t-titolu akkademiku legali tagħhom u, fejn xieraq, it-taqsira ta’ dan li tinħareġ mill-Istat Membru ta’ l-oriġini jew l-Istat Membru minn fejn jiġu, fl-ilsien ta’ dawn l-Istati. L-Istati Membri ospitanti jistgħu jeħtieġu li dan it-titolu jġib warajh l-isem u l-post ta’ l-istituzzjoni jew tal-bord ta’ l-eżami li jkunu konferewh.
2. Jekk it-titolu akkademiku użat fl-Istat Membru ta’ l-oriġini, jew fl-Istat Membru li minnu jiġi ċ-ċittadin ta’ nazzjonalità barranija, jista’ jkun konfuż fl-Istat Membru ospitanti ma’ titolu li, f’dan l-Istat, jeħtieġ edukazzjoni jew taħriġ addizzjonali li l-persuna interessata ma tkunx ħadet, l-Istat Membru ospitanti jista’ jeħtieġ li din il-persuna ġġib [tuża] it-titolu użat fl-Istat Membru ta’ l-oriġini jew ta’ l-Istat Membru minn fejn tiġi f’għamla xierqa li għandha tiġi speċifikata mill-Istat Membru ospitanti.”
Id-dritt Taljan
12. Id-Direttiva 85/384 kienet ġiet trasposta fl-ordinament ġuridiku intern Taljan permezz tad-Digriet Leġiżlattiv Nru 129, tas-27 ta’ Jannar 1992 (GURI Nru 41, tad-19 ta’ Frar 1992, p. 18).
13. L-Artikolu 1(2) tad-Digriet Leġiżlattiv jipprovdi:
“Id-dispożizzjonijiet li jirregolaw l-eżerċizzju fl-Italja tal-attivitajiet [fil-qasam tal-arkitettura] tal-persuni li għandhom fil-pussess tagħhom kwalifiki formali professjonali adegwati għandhom ikomplu japplikaw, f’konformità mar-regoli eżistenti fid-data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet.”
14. L-Artikolu 51 tad-Digriet Irjali Nru 2537, tat-23 ta’ Ottubru 1925, li jirrigwarda l-approvazzjoni tar-regolament dwar il-professjonijiet ta’ inġinier u ta’ perit (GURI Nru 37, tal-15 ta’ Frar 1925, iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali Nru 2537/25”), jipprovdi:
“Jaqgħu taħt il-professjoni ta’ inġinier l-ippjanar, it-twettiq u l-evalwazzjoni tax-xogħlijiet dwar l-estrazzjoni, it-trasformazzjoni u l-użu tal-materjali direttament u indirettament meħtieġa għall-kostruzzjonijiet jew għall-industriji, xogħlijiet dwar ir-rotot għaċ-ċirkulazzjoni u l-mezzi ta’ trasport, il-mogħdija tal-ilma u l-komunikazzjoni, il-kostruzzjonijiet ta’ kwalunkwe tip, il-makkinarju u l-installazzjonijiet industrijali, kif ukoll, b’mod ġenerali, l-applikazzjoni tal-fiżika, il-qari ġeometriku u l-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni.”
15. Skont l-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25:
“Jaqgħu kemm taħt il-professjoni ta’ inġinier kif ukoll taħt il-professjoni ta’ perit ix-xogħlijiet fil-qasam tal-kostruzzjoni ċivili, kif ukoll il-qari ġeometriku u l-operazzjonijiet ta’ evalwazzjoni rilevanti.
Madankollu, ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ċivili li jkunu ta’ natura artistika qawwija, kif ukoll ir-restawrazzjoni u r-riabilitazzjoni tal-bini msemmi fil-Liġi Nru 364, tal-20 ta’ Ġunju 1909 dwar l-antikitajiet u l-arti, jaqgħu taħt il-professjoni ta’ perit; madankollu, il-parti teknika taqa’ fil-kompetenza kemm tal-periti kif ukoll tal-inġiniera.”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
16. Il-kawżi prinċipali għandhom, bħala oriġini, regola tad-dritt Taljan, jiġifieri t-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25, li tipprovdi li l-inġiniera ċivili li jkunu kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fl-Italja huma esklużi mix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni ċivili li jkunu ta’ natura artistika qawwija jew li jkunu jikkonċernaw ir-restawrazzjoni u r-riabilitazzjoni ta’ bini ta’ interess kulturali.
17. L-inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fl-Italja ilhom għal żmien twil jipprovaw jikkontestaw din il-limitazzjoni għall-kamp tal-attivitajiet tagħhom billi jistrieħu, b’mod partikolari, fuq id-Direttiva 85/384.
18. F’dan il-każ, ġew imressqa quddiem il-Consiglio di Stato żewġ appelli kontra żewġ sentenzi kontradittorji tat-Tribunale amministrativo regionale del Veneto.
19. L-ewwel appell għandu bħala oriġini d-deċiżjoni impliċita tas-Soprintendenza per i beni ambientali e architettonici di Verona (Dipartiment tal-patrimonju ambjentali u tal-arkitettura ta’ Verona) li twaqqaf lil A. Mosconi milli jmexxi x-xogħlijiet fuq bini ta’ interess storiku u artistiku. A. Mosconi u l-Ordine degli Ingegneri di Verona e Provincia ppreżentaw rikors quddiem it-Tribunale amministrativo regionale del Veneto fejn sostnew li l-esklużjoni tal-inġiniera ċivili minn xogħol bħal dan imur kontra d-Direttiva 85/384.
20. Fl-2002, l-imsemmija qorti ressqet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja talba għal deċiżjoni preliminari sabiex issir taf jekk id-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari d-Direttiva 85/384, kellux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi tali leġiżlazzjoni nazzjonali.
21. Il-Qorti tal-Ġustizzja rrispondiet permezz tad-digriet tal-5 ta’ April 2004, Mosconi u Ordine degli Ingegneri di Verona e Provincia (C-3/02), li, peress li kienet involuta sitwazzjoni purament interna, la d-Direttiva 85/384 u lanqas il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament ma jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tirrikonoxxi, bħala prinċipju, l-ekwivalenza tal-kwalifika formali ta’ perit u ta’ inġinier ċivili, iżda li tirriżerva lill-periti biss ix-xogħol li jikkonċerna partikolarment binjiet ikklassifikati bħala patrimonju artistiku.
22. F’dan id-digriet, il-Qorti tal-Ġustizzja nnotat li diskriminazzjoni bil-kontra tista’ tirriżulta mill-fatt li l-inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifi ki formali tagħhom fl-Italja ma għandhomx aċċess f’dan l-Istat Membru għall-attività msemmija fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25, filwaqt li dan l-aċċess ma jistax jiġi rrifjutat lil persuni li għandhom diploma ta’ inġinier ċivili mogħtija minn Stat Membru ieħor u msemmija fil-lista stabbilita inkonformità mal-Artikolu 7 tad-Direttiva 85/384 jew f’dik li tidher fl-Artikolu 11 tal-imsemmija direttiva. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, peress li kienet involuta sitwazzjoni purament interna, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament stabbilit mid-dritt tal-Unjoni ma setax jiġi invokat, iżda l-qorti tar-rinviju kellha tevalwa jekk teżistix diskriminazzjoni li hija pprojbita mid-dritt nazzjonali u, jekk ikun il-każ, kellha tiddetermina kif kienet ser telimina din id-diskriminazzjoni.
23. Wara l-imsemmi digriet, it-Tribunale amministrativo regionale del Veneto rrinvija lill-Corte constituzionale d-domanda dwar il-legalità kostituzzjonali tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25. Permezz tad-Digriet Nru 130, tas-16 sad-19 ta’ April 2007, il-Corte constituzionale ddikjarat id-domanda manifestament inammissibbli, peress li d-dispożizzjonijiet ikkontestati kienu ta’ natura regolatorja u mhux leġiżlattiva.
24. Permezz tas-Sentenza Nru 3630, tal-15 ta’ Novembru 2007, it-Tribunale amministrativo regionale del Veneto laqa’ r-rikors billi kkunsidra li kellha tiġi eskluża l-applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25 minħabba li din id-dispożizzjoni hija inkompatibbli mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament hekk kif interpretat mill-Corte constituzionale, u dan minħabba l-fatt li l-professjonisti nazzjonali ma jistgħux jiġu ttrattati b’mod diskriminatorju meta mqabbla mal-professjonisti li ġejjin minn Stati Membri oħra.
25. Din is-sentenza kienet is-suġġett ta’ appell quddiem il-qorti tar-rinviju mill-Ministero per i beni e le attività culturali.
26. It-tieni appell, li tressaq quddiem il-Consiglio di Stato, għandu bħala oriġini sejħa għal offerti mfassla mill-Istituzioni di Ricovero e di Educazione di Venezia fir-rigward tal-għoti ta’ kuntratt għal servizz ta’ tmexxija tax-xogħlijiet u ta’ koordinazzjoni tas-sigurtà għall-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet ta’ restawr u ta’ riabilitazzjoni tal-Palazzo Contarini del Bovolo f’Venezia.
27. L-ordnijiet provinċjali tal-Veneto tal-inġiniera kkontestaw, quddiem it-Tribunale amministrativo regionale del Veneto, dan l-avviż ta’ sejħa għal offerti kif ukoll l-atti dwar l-għoti tal-kuntratt, sa fejn l-awtorità kontraenti rriżervat l-attivitajiet professjonali li huma s-suġġett tal-għoti ta’ kuntratt unikament għall-periti.
28. Permezz tas-Sentenza Nru 3651, tal-25 ta’ Novembru 2008, it-Tribunale amministrativo regionale del Veneto ċaħad ir-rikors peress li qies li, skont l-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-Direttiva 85/384 tirreferi għar-rikonoxximent reċiproku tat-taħriġ u ma tikkonċernax il-kundizzjonijiet ta’ aċċess għad-diversi professjonijiet, u għaldaqstant ma timplikax l-assimilazzjoni kompleta tal-kwalifika formali “laurea in ingegneria” ma’ dik ta’ “laurea in architettura”.
29. L-ordnijiet provinċjali tal-inġiniera ppreżentaw appell minn din is-sentenza quddiem il-Consiglio di Stato.
30. Il-Consiglio di Stato jiddikjara li jkun imur kontra l-prinċipji tad-dritt nazzjonali hekk kif ikkonfermati mill-ġurisprudenza kostituzzjonali jekk l-inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana jiġu awtorizzati sabiex jeżerċitaw f’dan l-aħħar Stat Membru l-attività professjonali tagħhom fil-kuntest ta’ interventi fuq bini ta’ interess kulturali mingħajr ma jiġu awtorizzati bl-istess mod inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fl-Italja.
31. Huwa jistaqsi jekk il-mekkaniżmu ta’ rikonoxximent reċiproku stabbilit mid-Direttiva 85/384  għandux effettivament jinftiehem fis-sens li l-inġiniera ċivili li jkunu kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana jistgħu jeżerċitaw f’dan l-aħħar Stat Membru l-attivitajiet irriżervati mid-Digriet Irjali Nru 2537/25 esklużivament għall-periti jew jekk ir-Repubblika Taljana tistax teżiġi li l-persuni li għandhom kwalifika formali li tippermettilhom jeżerċitaw attivitajiet li jaqgħu taħt il-qasam tal-arkitettura jissuġġettaw ruħhom, għal dak li jirrigwarda l-attivitajiet irriżervati minn dan id-digriet irjali esklużivament għall-periti, għal verifika partikolari tal-kapaċità professjonali tagħhom.
32. Huwa f’dawn il-kundizzjonijiet li l-Consiglio di Stato ddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1) Id-Direttiva [85/384], fil-parti li fiha taċċetta (Artikoli 10 u 11), b’mod tranżitorju, fl-eżerċizzju tal-attivitajiet fis-settur tal-arkitettura persuni migranti li għandhom it-titoli speċifikament indikati, ma tipprekludix li fl-Italja tkun meqjusa leġittima prassi amministrattiva, li għandha bħala bażi ġuridika l-Artikolu 52(2)(i) [tad-Digriet Irjali] Nru 2537 [...], li tirriżerva b’mod speċifiku ċerti interventi fuq binjiet ta’ interess artistiku esklużivament għall-kandidati li għandhom titolu ta’ ‘perit’ jew kandidati li juru li għandhom rekwiżiti kurrikulari partikolari, speċifiċi fis-settur tal-patrimonju kulturali u oħrajn fir-rigward ta’ dak li b’mod ġeneriku jippermetti l-aċċess għall-attivitajiet li jaqgħu taħt l-arkitettura skont id-direttiva ċċitata?
2) B’mod partikolari, din il-prassi tista’ twassal sabiex anke l-professjonisti li joriġinaw minn Stati Membri differenti mir-[Repubblika Taljana], anke jekk ikollhom titolu li hu xieraq b’mod astratt għall-eżerċizzju tal-attivitajiet li jidħlu fil-qasam tal-arkitettura, ikunu soġġetti għall-verifika speċifika tal-kapaċità professjonali (dik li tirriżulta anke għall-professjonisti Taljani abbażi ta’ eżami ta’ kompetenza professjonali fl-arkitettura) għall-fini limitati tal-aċċess għall-attivitajiet professjonali kif jinsabu fl-Artikolu 52(2)(i) [tad-Digriet Irjali] Nru 2537/25 [...]?”
Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
33. Il-Gvern Spanjol isostni, essenzjalment, li, peress li l-kawżi prinċipali jirrigwardaw sitwazzjonijiet purament interni, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi preliminari.
34. Madankollu, anki jekk huwa paċifiku li l-kawżi prinċipali jirrigwardaw sitwazzjonijiet purament interni, li għalihom id-Direttiva 85/384 ma tapplikax (ara, f’dan ir-rigward, id-digriet Mosconi u Ordine degli Ingegneri di Verona e Provincia, iċċitat iktar ’il fuq, punt 51), mit-talba għal deċiżjoni preliminari jirriżulta li l-qorti tar-rinviju tqis li jkun kontra l-prinċipji tad-dritt nazzjonali hekk kif ikkonfermati mill-ġurisprudenza kostituzzjonali jekk tkun permessa diskriminazzjoni bil-kontra billi l-inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fi Stati Membri oħra minbarra r-Repubblika Taljana, u mhux l-inġiniera ċivili li kisbu l-kwalifiki formali tagħhom fl-Italja, jiġu awtorizzati sabiex jeżerċitaw f’dan l-aħħar Stat Membru l-attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess kulturali.
35. F’dan ir-rigward, hemm lok li jitfakkar li, ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għal domanda magħmula meta jkun ċar li d-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni li hija sottomessa għall-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tiġi applikata, bħal pereżempju fis-sitwazzjonijiet purament interni. Madankollu, anki f’sitwazzjoni bħal din, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tipproċedi għall-interpretazzjoni mitluba meta d-dritt nazzjonali jimponi fuq il-qorti tar-rinviju, fi proċeduri bħal dawk inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li tagħti lil ċittadini nazzjonali l-istess drittijiet bħal dawk li jibbenefika minnhom ċittadin li ġej minn Stat Membru ieħor, fl-istess sitwazzjoni, abbażi tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-1 ta’ Ġunju 2010, Blanco Pérez u Chao Gómez, C-570/07 u C-571/07, Ġabra p. I-4629, punt 39; tat-22 ta’ Diċembru 2010, Omalet, C-245/09, Ġabra p. I-13771, punt 15, kif ukoll tal-21 ta’ Ġunju 2012, Susisalo et , C-84/11, punti 17 u 20). Għalhekk, jeżisti interess ċert tal-Unjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tipproċedi għal interpretazzjoni tad-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni inkwistjoni.
36. Għaldaqstant hemm lok li jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domandi preliminari.
Fuq id-domandi preliminari
37. Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 10 u 11 tad-Direttiva 85/384 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li persuni, li għandhom kwalifika formali mogħtija minn Stat Membru minbarra l-Istat Membru ospitanti li tagħtihom aċċess għall-attivitajiet fil-qasam tal-arkitettura u li tissemma espressament fl-imsemmi Artikolu 11, ma jistgħux jeżerċitaw, f’dan l-aħħar Stat, attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess artistiku sakemm ma jurux, jekk ikun il-każ fil-kuntest ta’ verifika speċifika tal-kapaċità professjonali, li għandhom kwalifiki partikolari fil-qasam tal-patrimonju kulturali.
38. Fir-rigward ta’ regola tad-dritt intern li tiżgura li l-persuni li għandhom kwalifika formali li taqa’ fil-qasam tal-arkitettura mogħtija mir-Repubblika Taljana u li jeżerċitaw il-professjoni tagħhom fl-Italja ma jsofrux minn diskriminazzjoni bil-kontra meta mqabbla mal-persuni li kisbu tali kwalifika formali minn Stat Membru ieħor, għandha tiġi eżaminata, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, il-portata tal-obbligi stabbiliti fl-Artikoli 10 u 11 tad-Direttiva 85/384 fir-rigward tar-rikonoxximent, mill-Istat Membru ospitanti, ta’ dawn l-aħħar kwalifiki formali.
39. Fil-kuntest ta’ dan l-eżami, hemm lok li jitfakkar li d-Direttiva 85/384 tipprovdi għal rikonoxximent reċiproku awtomatiku ta’ diplomi, ċertifikati u kwalifiki oħra fil-qasam tal-arkitettura li jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ taħriġ iffissati fl-imsemmija direttiva (sentenza tal-24 ta’ Mejju 2007, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, C-43/06, punt 24).
40. L-għan essenzjali ta’ dan ir-rikonoxximent reċiproku huwa spjegat fl-Artikolu 2 tad-Direttiva 85/384 li jipprovdi li kull Stat Membru għandu jirrikonoxxi d-diplomi, iċ-ċertifikati u kwalifiki formali oħra miksuba b’riżultat ta’ edukazzjoni u taħriġ li jissodisfaw ir-rekwiżiti speċifikati fl-Artikoli 3 u 4 ta’ din id-direttiva, ikkonferiti fuq iċ-ċittadini ta’ Stati Membri minn Stati Membri oħra, u għandu jagħti lil dawn id-diplomi, ċertifikati u kwalifiki formali oħra, fir-rigward tal-aċċess għall-attivitajiet normalment eżerċitati bis-saħħa tal-kwalifika professjonali ta’ perit, l-istess effett fit-territorju tiegħu bħal dawk ikkonferiti mill-Istat Membru nnifsu. Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 10 tal-imsemmija direttiva jestendi, b’mod tranżitorju, dan ir-rikonoxximent għal ċerti diplomi oħra li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti msemmija fil-Kapitolu II tal-istess direttiva, inklużi dawk ippreċiżati fl-Artikoli 3 u 4 tagħha (sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
41. Id-domandi magħmula jirrigwardaw għaldaqstant il-portata tal-obbligu ta’ rikonoxximent reċiproku tad-diplomi stabbilit fl-Artikolu 10 tad-Direttiva 85/384 u l-possibbiltà għall-Istat Membru ospitanti li jeżiġi mill-persuni li għandhom diplomi mogħtija minn Stat Membru ieħor u li jissemmew fil-lista stabbilita fl-Artikolu 11 tad-Direttiva 85/384 li juru li għandhom kwalifiki partikolari fil-qasam tal-patrimonju kulturali sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw attivitajiet li jikkonċernaw bini li huwa ta’ interess artistiku.
42. F’dan id-dawl, ċertament, id-Direttiva 85/384 ma hijiex intiża sabiex tirregola l-kundizzjonijiet ta’ aċċess għall-professjoni ta’ perit u lanqas sabiex tiddefinixxi n-natura tal-attivitajiet li għandhom jiġu eżerċitati mill-membri ta’ din il-professjoni. Fil-fatt, mid-disa’ premessa ta’ din id-direttiva jirriżulta li l-Artikolu 1(2) tagħha ma jippruvax jagħti definizzjoni legali tal-attivitajiet fil-qasam tal-arkitettura. Għaldaqstant, hija l-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istat Membru ospitanti li għandha tiddefinixxi l-attivitajiet li jaqgħu taħt l-imsemmi qasam (digriet Mosconi u Ordine degli Ingegneri di Verona e Provincia, iċċitat iktar ’il fuq, punt 45).
43. Madankollu, għall-kuntrarju tat-teżi sostnuta mill-Consiglio Nazionale degli Architetti, Pianificatori, Paesaggisti e Conservatori u mill-Ordine degli Architetti, Pianificatori, Paesaggisti e Conservatori della Provincia di Verona, minn din il-kompetenza tal-Istat Membru ospitanti ma jistax jiġi dedott li d-Direttiva 85/384 tippermetti lill-imsemmi Stat Membru jissuġġetta l-eżerċizzju tal-attivitajiet dwar il-bini ta’ interess artistiku għall-verifika tal-kwalifiki tal-persuni kkonċernati f’dan il-qasam.
44. Fil-fatt, fl-ewwel lok, jekk jiġi rikonoxxut li l-Istat Membru ospitanti għandu tali possibbiltà, ikun ifisser li dan ikun qiegħed jitħalla jitlob provi supplimentari, u dan jipperikola r-rikonoxximent awtomatiku tad-diplomi u għaldaqstant ikun, kif ġie kkonstatat mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 28 tas-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, iċċitata iktar ’il fuq, imur kontra d-Direttiva 85/384.
45. Fit-tieni lok, kif jirriżulta mill-punt 37 tas-sentenza tat-23 ta’ Novembru 2000, Il-Kummissjoni vs Spanja (C-421/98, Ġabra p. I-10375), skont l-Artikoli 2 u 10 tad-Direttiva 85/384, meta attività tkun abitwalment eżerċitata mill-periti li jkollhom diploma mogħtija mill-Istat Membru ospitanti, perit migrant li jkollu diploma, ċertifikat jew kwalifika formali oħra li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva għandu wkoll ikollu aċċess għal tali attività, anki jekk id-diplomi, ċertifikati jew kwalifiki formali oħra tiegħu ma jfissrux neċessarjament ekwivalenza materjali għal dak li jirrigwarda t-taħriġ riċevut.
46. F’dan id-dawl, id-Direttiva 85/384 tipprovdi għall-miżuri li għandhom jittieħdu meta ma teżistix ekwivalenza materjali bejn it-taħriġ riċevut fl-Istat Membru tal-oriġini jew tal-provenjenza u t-taħriġ mogħti fl-Istat Membru ospitanti (sentenza Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 43).
47. Fil-fatt, skont it-termini tal-Artikolu 16(2) tad-Direttiva 85/384, meta t-titolu akkademiku tal-Istat Membru tal-oriġini jew tal-provenjenza jkun jista’ jiġi konfuż fl-Istat Membru ospitanti ma’ kwalifika formali li teżiġi, f’dan l-Istat Membru, taħriġ addizzjonali li l-benefiċjarju ta’ din id-direttiva ma jkunx kiseb, l-Istat Membru ospitanti jista’ jeżiġi li dan tal-aħħar għandu juża t-titolu akkademiku tiegħu f’għamla xierqa li għandha tiġi speċifikata mill-Istat Membru ospitanti (sentenza Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44).
48. Għaldaqstant, għalkemm huwa minnu li hija l-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istat Membru ospitanti li għandha tiddefinixxi l-qasam tal-attivitajiet tal-professjoni tal-perit, meta attività tiġi kkunsidrata minn Stat Membru bħala li tagħmel parti mill-imsemmi qasam, ir-rekwiżit tar-rikonoxximent reċiproku jimplika li l-periti migranti għandhom ukoll ikollhom aċċess għal din l-attività (sentenza Il-Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 38).
49. Issa, f’dan il-każ, huwa paċifiku li l-attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess artistiku jaqgħu fil-qasam tal-attivitajiet tal-professjoni ta’ perit u jaqgħu għaldaqstant taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 85/384.
50. Fl-aħħar lok, konklużjoni fis-sens li l-Istat Membru ospitanti ma jistax jimponi, fil-kuntest tal-mekkaniżmu ta’ rikonoxximent reċiproku stabbilit fl-Artikolu 11 tad-Direttiva 85/384, kundizzjonijiet supplimentari, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għall-eżerċizzju tal-attivitajiet li jaqgħu fil-qasam tal-professjoni ta’ perit, hija barra minn hekk ikkonfermata mill-konstatazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 52 tad-digriet Mosconi u Ordine degli Ingegneri di Verona e Provincia, iċċitat iktar ’il fuq.
51. Fil-fatt, skont dan il-punt, l-aċċess għall-attivitajiet imsemmija fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 52 tad-Digriet Irjali Nru 2537/25, jiġifieri l-attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess artistiku, ma jistax jiġi rrifjutat lill-persuni li għandhom diploma ta’ inġinier ċivili jew kwalifika formali simili mogħtija fi Stat Membru ieħor minbarra r-Repubblika Taljana, meta din id-diploma jew kwalifika formali tkun imniżżla fil-lista stabbilita inkonformità mal-Artikolu 7 tad-Direttiva 85/384 jew f’dik li tinsab fl-Artikolu 11 tal-imsemmija direttiva.
52. Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikoli 10 u 11 tad-Direttiva 85/384 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li persuni, li għandhom kwalifika formali mogħtija minn Stat Membru minbarra l-Istat Membru ospitanti li tagħtihom aċċess għall-attivitajiet fil-qasam tal-arkitettura u li tissemma espressament fl-imsemmi Artikolu 11, ma jistgħux jeżerċitaw, f’dan l-aħħar Stat, attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess artistiku sakemm ma jurux, jekk ikun il-każ fil-kuntest ta’ verifika speċifika tal-kapaċità professjonali, li għandhom kwalifiki partikolari fil-qasam tal-patrimonju kulturali.
Fuq l-ispejjeż
53. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 10 u 11 tad-Direttiva tal-Kunsill 85/384/KEE, tal-10 ta’ Ġunju 1985, dwar ir-rikonoxximent reċiproku tad-diplomi, taċ-ċertifikati u ta’ xhieda oħra ta’ kwalifiki formali fl-arkitettura, inklużi miżuri biex jiffaċilitaw l-eżerċizzju effettiv tad-dritt ta’ stabbiliment u tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li persuni, li għandhom kwalifika formali mogħtija minn Stat Membru, minbarra l-Istat Membru ospitanti, li tagħtihom aċċess għal attivitajiet fil-qasam tal-arkitettura u li tissemma espressament fl-imsemmi Artikolu 11, ma jistgħux jeżerċitaw, f’dan l-aħħar Stat, attivitajiet li jirrigwardaw bini ta’ interess artistiku sakemm ma jurux, jekk ikun il-każ fil-kuntest ta’ verifika speċifika tal-kapaċità professjonali, li għandhom il-kwalifiki partikolari fil-qasam tal-patrimonju kulturali.