CELEX: 62010CJ0078
Kodiċi Doganali tal-Komunità
Artikoli 213, 233 u 239
Obbligu ta’ responsabbiltà in solidum ta’ diversi debituri għall-istess dejn doganali
Remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni
Estinzjoni tad-dejn doganali
Possibbiltà ta’ kodebitur in solidum li jinvoka r-remissjoni mogħtija lil kodebitur ieħor
Nuqqas

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 213, 233 u 239 tar-Regolament tal-Kunsill
(KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2,
Vol. 4, p. 307), kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 82/97 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1996 (ĠU
Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 8, p. 179, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn M. Berel, bħala mandatarju tal-kumpannija Port Angot Développement,
aventi kawża ta’ Manutention de Produits Chimiques et Miniers Maprochim SAS (iktar ’il quddiem “Maprochim”), Rijn Schelde
Mondia France SA (iktar ’il quddiem “Mondia France”) u Asia Pulp & Paper France EURL (iktar ’il quddiem “Asia P & P”) u l-administration
des douanes de Rouen, ir-receveur principal des douanes du Havre u l-administration des douanes du Havre (iktar ’il quddiem
l-“awtoritajiet doganali”) dwar irkupru ta’ dejn doganali li għalih Maprochim, Asia P & P kif ukoll Mondia France huma responsabbli
bħala kodebituri
in solidum
u li fir-rigward tiegħu din l-aħħar kumpannija bbenefikat minn remissjoni parzjali.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 4 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“Għall-iskopijiet ta’ dan il-Kodiċi, huma applikabbli [id-]definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
9)      “Dejn doganali” tfisser l-obbligazzjoni fuq persuna li tħallas l-ammont ta’ dazji fuq l-importazzjoni (dejn doganali fuq l-importazzjoni)
[…] li japplika għal merkanzija speċifika skond id-dispożizzjonijiet tal-Komunità li huma fis-seħħ;
[…]
12)      “Debitur” tfisser kull persuna responsabbli għall-ħlas ta’ dejn doganali;
[…]”
L-Artikolu 5 tal-Kodiċi Dognali jipprovdi:
“1.      […] kull persuna tista’ taħtar rappreżentant fin-negozjati tagħha ma’ l-awtoritajiet doganali biex jesegwixxi l-atti u l-formalitajiet
stipulati mir-regoli doganali.
2.      Din ir-rappreżentazzjoni tista’ tkun:
–        diretta, f’liema każ ir-rappreżentant għandu jaġixxi f’isem u għan-nom ta’ persuna oħra,
jew
–        indiretta, f’liema każ ir-rappreżentant għandu jaġixxi f’ismu proprju iżda għan-nom ta’ persuna oħra.
[…]
4.      Rappreżentant għandu jiddikjara li qed jaġixxi f’isem il-persuna li jirrappreżenta, jispeċifika jekk ir-rappreżentanza hix
diretta jew indiretta u jkollu l-poter li jaġixxi bħala rappreżentant.
Persuna li tonqos milli tiddikjara li qed taġixxi f’isem jew għan-nom ta’ persuna oħra jew li tiddikjara li qed taġixxi f’isem
jew għan-nom ta’ persuna oħra mingħajr ma tkun awtorizzata li tagħmel dan għandha titqies li qed taġixxi f’ismha proprju u
għan-nom tagħha stess.
[...]”
Skont l-Artikolu 202 tal-Kodiċi Doganali:
“1.      Dejn doganali fuq l-importazzjoni għandu jiġi inkors permezz ta’:
a)      l-introduzzjoni kontra l-liġi fit-territorju doganali tal-Komunità ta’ merkanziji soġġetti għal dazji fuq l-importazzjoni
[…]
Għall-iskop ta’ dan l-Artikolu, introduzzjoni kontra l-liġi tfisser kull introduzzjoni li tmur kontra d-dispożizzjonijiet
ta’ l-Artikoli 38 sa 41 u t-tieni inċiż ta’ l-Artikolu 177.
2.      Id-dejn doganali għandu jiġi inkors fil-mument meta l-merkanziji jiġu introdotti kontra l-liġi.
3.      Id-debituri għandhom ikunu:
–        il-persuna li tkun introduċiet dawk l-merkanziji kontra l-liġi,
–        kull persuna li tkun ipparteċipat fl-introduzzjoni kontra l-liġi tal-merkanziji u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun
taf li tali introduzzjoni kienet kontra l-liġi,
–        kull persuna li akkwistat jew żammet il-merkanziji konċernati u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf fil-ħin li
akkwistat jew irċeviet il-merkanziji li dawn kienu ġew introdotti kontra l-liġi.”
L-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali huwa redatt kif ġej:
“1.      Dejn doganali fuq l-importazzjoni għandu jiġi inkors permezz:
–        tat-tneħħija kontra l-liġi mis-sorveljanza doganali ta’ merkanziji soġġetti għal dazji fuq l-importazzjoni.
2.      Id-dejn doganali għandu jiġi inkors fil-mument meta l-merkanziji jitneħħew minn taħt is-sorveljanza doganali.
3.      Id-debituri għandhom ikunu:
–        il-persuna li tkun neħħiet il-merkanziji minn taħt is-sorveljanza doganali,
–        kull persuna li tkun ipparteċipat f’dik it-tneħħija u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf li l-merkanziji kienu
qed jitneħħew minn taħt is-sorveljanza doganali,
–        kull persuna li akkwistat jew żammet il-merkanziji konċernati u li kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf fil-ħin li
akkwistat jew irċeviet il-merkanziji li kienu tneħħew minn taħt is-sorveljanza doganali,
kif ukoll
–        fejn ikun xieraq, il-persuna li tkun meħtieġa li tissodisfa l-obbligazzjonijiet li jinqalgħu mill-ħażna temporanja tal-merkanziji
jew mill-użu tal-proċedura doganali li taħtha kienu tqiegħdu dawk il-merkanziji.”
L-Artikolu 213 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“Fejn diversi persuni jkunu responsabbli għall-ħlas ta’ dejn doganali wieħed, dawn għandhom ikunu responsabbli solidalment
u separatament għal dak id-dejn.”
L-Artikolu 233 tal-imsemmi kodiċi jipprovdi:
“[…] dejn doganali għandu jingħalaq:
a)      bil-ħlas ta’ l-ammont ta’ dazju;
b)      bir-remissjoni ta’ l-ammont ta’ dazju;
[…]”
L-Artikolu 236 tal-imsemmi kodiċi jipprovdi:
“1.      Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura sakemm jiġi stabbilit li meta kien tħallas
l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur ta’ l-Artikolu 220(2).
Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jintbagħtu sakemm jiġi stabbilit li meta kienu ddaħħlu fil-kontijiet
l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur tal-Artikolu 220(2).
Ebda ħlas lura jew maħfra m’għandha tingħata meta l-fatti li wasslu għall-ħlas jew daħla fil-kontijiet ta’ ammont li ma kienx
legalment dovut kienu r-riżultat ta’ azzjoni maħsuba mill-persuna involuta.
2.      Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura jew jintbagħtu malli tiġi preżentata applikazzjoni
lill-uffiċċju doganali xieraq fi żmien tliet snin mid-data li fiha l-ammont ta’ dawk id-dazji kien ġie kkomunikat lid-debitur.
Dak il-perjodu għandu jiġi estiż jekk il-persuna interessata tipprovdi evidenza li ma kenitx tħalliet tippreżenta l-applikazzjoni
tagħha fil-perjodu msemmi b’riżultat ta’ ċirkostanzi imprevedibbli jew ta’ forza maġġuri.
Fejn l-awtoritajiet doganali stess jiskopru matul dan il-perjodu li sitwazzjoni jew oħra deskritta fl-ewwel u t-tieni subparagrafi
tal-paragrafu 1 jeżistu, għandhom iħallsu lura jew jibagħtu l-flus fuq inizjattiva tagħhom stess.”
Skont l-Artikolu 239 tal-istess kodiċi:
“1.      Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni jistgħu jitħallsu lura jew jintbagħtu f’sitwazzjonijiet oħra barra
dawk li ssir referenza għalihom fl-Artikoli 236, 237, u 238:
–        li għandhom jiġu stabbiliti skond il-proċedura tal-kumitat,
–        li jirriżultaw minn ċirkostanzi li fihom ebda ingann jew traskuraġni ovvja ma jistgħu jiġu attribwiti lill-persuna interessata.
Is-sitwazzjonijiet li fihom din id-dispożizzjoni tista’ tiġi applikata u l-proċeduri li għandhom jiġu segwiti għal dak il-għan
għandhom jiġu definiti skond il-proċedura tal-Kumitat. Ħlas lura jew remissjoni jistgħu jsiru bla ħsara għal kondizzjonijiet
speċjali.
2.      Dazji għandhom jitħallsu lura jew jintbagħtu għar-raġunijiet stipulati fil-paragrafu 1 malli tiġi preżentata applikazzjoni
lill-uffiċċju doganali xieraq fi żmien 12-il xahar mid-data li fiha l-ammont tad-dazji kien ġie komunikat lid-debitur.
[…]”
L-Artikolu 878(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat‑2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet
għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU Edizzjoni
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 6, p. 3), kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1677/98, tad‑29 ta’ Lulju 1998
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 9, p. 30, iktar ’il quddiem ir-“regolament ta’ implementazzjoni”), jipprovdi:
“L-applikazzjoni għar-rimbors jew remissjoni tad-dazji fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni aktar ’il quddiem msemmija
bħala ‘applikazzjoni għar-rimbors jew remissjoni’, għandha ssir mill-persuna li tkun ħallset jew li tkun suġġetta li tħallas
dawk id-dazji, jew il-persuna li akkwistat dawk id-drittijiet u obligazzjonijiet.
Applikazzjoni għar-rimbors jew remissjoni tista’ wkoll issir mir-rappreżentant tal-persuna jew persuni msemmija fl-ewwel paragrafu.”
L-Artikolu 899 tar-regolament ta’ implementazzjoni jipprovdi:
“Mingħajr preġudizzju għal sitwazzjonijiet oħra li għandhom ikunu meqjusa każ b’kaz skond il-proċedura stabbilita mill-Artikoli 905
sa 909, meta l-awtorità doganali ta’ deċiżjoni tistabilixxi li xi applikazzjoni għar-rimbors jew għar-remissjoni sottomessa
taħt l-Artikolu 239(2) tal-Kodiċi:
–        tkun ibbażata fuq bażi korrespondenti għal waħda jew l-oħra miċ-ċirkostanzi msemmija fl-Artikoli 900 sa 903, u li dawn ma
jkunux ir-riżultat ta’ qerq jew negliġenza evidenti da parti tal-persuna interessata, għandha tawtorizza r-rimbors jew ir-remissjoni
ta’ l-ammont ta’ dazju ta’ l-importazzjoni inkwistjoni.
‘Il-persuna interessata’ għandha tfisser il-persuna jew persuni msemmija fl-Artikolu 878(1), jew ir-rappreżentanti tagħhom,
u xi persuna oħra involuta mat-twettiq tal-formalitajiet doganali li għandhom x’jaqsmu mal-merkanzija inkwistjoni jew li tat
l-istruzzjonijiet meħtieġa għat-twettiq ta’ l-istess formalitajiet,
–        tkun ibbażata fuq bażi korrespondenti għal waħda jew l-oħra miċ-ċirkustanzi msemmija fl-Artikolu 904, m’għandiex tagħti r-rimbors
jew ir-remissjoni ta’ l-ammont ta’ dazju ta’ l-importazzjoni inkwistjoni”.
L-Artikolu 900(1)(o) tar-regolament ta’ implementazzjoni jipprovdi:
“Id-dazji ta’ l-importazzjoni għandhom jiġu rimborsati jew remissi meta:
[…]
o)      id-debitu doganali jkun sar mod ieħor milli taħt l-Artikolu 201 tal-Kodiċi [Doganali] u l-persuna konċernata tkun kapaċi tipproduċi
ċertifikat ta’ l-oriġini […] jew dokument ieħor xieraq li juri li jekk il-merkanzija importata kellha tiddaħħal għal ċirkolazzjoni
ħielsa dawn kienu jkunu eliġibbli għal trattament tal-Komunità jew trattament ta’ tariffi preferenzjali, sakemm il-kondizzjonijiet
l-oħra msemmija fl-Artikolu 890 kienu ssodisfati.”

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 1208 ta’ Kodiċi Ċivili Franċiż jipprovdi:
“Meta l-kreditur jaġixxi kontra kodebitur
in solidum
, dan tal-aħħar jista’ jqajjem l-eċċezzjonijiet kollha li huma personali għalih, kif ukoll dawk applikabbli għall-kodebituri
kollha.
Il-kodebitur ma jistax iqajjem l-eċċezzjonijiet li jkunu għal kollox personali għal wieħed biss mill-kodebituri l-oħra.”
Skont l-Artikolu 1285 tal-Kodiċi Ċivili:
“Ir-remissjoni jew il-ħlas konvenzjonali favur wieħed mill-kodebituri
in solidum
jeħles lill-oħrajn kollha, sakemm il-kreditur ma jkunx espressament irriżerva d-drittijiet tiegħu kontra dawn tal-aħħar.
F’dan l-aħħar każ, il-kreditur ma jistax jitlob il-ħlas tad-dejn qabel ma jkun naqqas il-parti li tkun ġiet sodisfatta.”

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Mondia France hija kumpannija speċjalizzata fl-importazzjoni u l-esportazzjoni ta’ prodotti forestali, b’mod partikolari tal-karta
u tal-injam ipproċessat, kif ukoll fil-ħżin u d-distribuzzjoni ta’ din il-merkanzija. Għal dan il-għan, hija proprjetarja
ta’ awtorizzazzjoni ta’ ġestjoni ta’ mħażen u ta’ żoni ta’ kustodja temporanji (MADT) f’Rouen u f’Havre.
Asia P & P, li hija klijenta ta’ Mondia France, fdat lil din tal-aħħar bl-operazzjonijiet marbuta mat-trasport, mal-ħżin u
mar-rilaxx doganali tal-merkanzija li hija tikkummerċjalizza fl-Unjoni Ewropea, li essenzjalment hija karta li toriġina mill-Indoneżja.
Mondia France inkarigat lil Maprochim, aġent doganali, sabiex twettaq, għan-nom tagħha, l-operazzjonijiet ta’ rilaxx doganali
tal-imsemmija merkanzija.
Matul ix-xahar ta’ April tas-sena 2000, l-awtoritajiet doganali pproċedew b’investigazzjoni fuq l-operazzjonijiet ta’ importazzjoni
ta’ din il-merkanzija, li twettqu fl-1998 u fl-1999, kemm f’Havre kif ukoll f’Rouen.
Waqt din l-investigazzjoni, ġie kkonstatat li parti mill-merkanzija maħżuna fl-imħażen ta’ Mondia France kienet ġiet ikkonsenjata
lil Asia P & P mingħajr ma twettqu l-formalitajiet tar-rilaxx doganali. Għal din il-merkanzija, l-imsemmija awtoritajiet kkunsidraw
li twettaq il-ksur ta’ importazzjoni mingħajr dikjarazzjoni.
Għal parti oħra mill-merkanzija, ġie stabbilit li din ġiet ikkonsenjata mingħajr ma twettqu l-formalitajiet tar-rilaxx doganali,
peress li dawn twettqu biss wara d-data li fiha din il-merkanzija tneħħiet mill-imħażen approvati ta’ Mondia France. Għal
din il-merkanzija, l-awtoritajiet doganali stabbilixxew il-ksur ta’ tneħħija illegali mis-sorveljanza doganali.
L-awtoritajiet doganali għaldaqstant innotifikaw lil Mondia France, lil Asia P & P u lil Maprochim bil-ksur li huma kienu
kkonstataw u talbu d-dazji u t-taxxi li jikkorrispondu mal-konsenji ta’ din il-merkanzija, ikkostitwiti minn dazji u taxxi
oħra. Sussegwentement, huma ħarġu avviżi ta’ rkupru kontra dawk it-tliet kumpanniji, b’mod partikolari għal ħlas tad-dazju
doganali.
Wara li l-ilmenti tagħhom kontra l-imsemmija avviżi kienu ġew miċħuda mill-awtoritajiet doganali, it-tliet kumpanniji inkwistjoni
ressqu kawża kontra l-awtoritajiet quddiem it-tribunal d’instance du Havre u t-tribunal d’instance de Rouen sabiex jiksbu
l-annullament kemm tal-avviżi ta’ rkupru li jikkonċernawhom kif ukoll tad-deċiżjonijiet li ċaħdu dawk l-ilmenti. It-tribunal
d’instance du Havre irrinunzja għall-ġurisdizzjoni tiegħu favur it-tribunal d’instance de Rouen peress li l-kawżi inkwistjoni
kienu konnessi.
Fil-31 ta’ Ottubru 2000, Mondia France barra minn hekk ippreżentat talba quddiem id-direttorat ġenerali tad-dwana għal remissjoni
tad-dazji, abbażi tal-Artikoli 239 tal-Kodiċi Doganali u 900(1)(o) tar-regolament ta’ implementazzjoni, billi invokat in-nuqqas
ta’ qerq jew negliġenza manifesta u billi talbet il-benefiċċju,
a posteriori
, ta’ trattament tariffarju preferenzjali applikabbli għal karta li toriġina mill-Indoneżja.
Għall-ewwel, din it-talba ġiet miċħuda, peress li d-direttorat ġenerali tad-dwana kiseb minn qabel l-opinjoni tal-Kummissjoni
tal-Komunitajiet Ewropej li kkunsidrat, f’ittra tas‑7 ta’ Ottubru 2004, li kellha tkun prevista l-eżistenza ta’ negliġenza
manifesta min-naħa ta’ Mondia France. Permezz ta’ digriet tal‑25 ta’ Jannar 2007, Rijn Schelde Mondia France vs Il-Kummissjoni
(T‑55/05), il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej [li issa saret il-Qorti Ġenerali] ċaħdet rikors kontra din l-ittra
bħala manifestament inammissibbli.
Madankollu, fid-dawl tal-elementi l-ġodda prodotti quddiemhom, l-awtoritajiet doganali, sussegwentement, permezz ta’ ittri
tas-6 ta’ Frar u tat-3 ta’ Marzu 2006, taw lil Mondia France remissjoni parzjali tad-dazji.
Permezz ta’ sentenza tal-11 ta’ April 2008, it-tribunal d’instance de Rouen, filwaqt li ħa kont ta’ din ir-remissjoni, ċaħad
it-talbiet ta’ Mondia France, Asia P & P u Maprochim għall-annullament tal-avviżi ta’ rkupru tad-dazji li jikkonċernawhom.
Fir-rigward tar-remissjoni tad-dazji mitluba minn Asia P & P u Maprochim, l-imsemmija qorti ddeċidiet li mill-Artikolu 1208
tal-Kodiċi Ċivili jirriżulta li peress li kull kodebitur
in solidum
għandu jiġi kkunsidrat bħala r-rappreżentant neċessarju tad-debituri l-oħra, dak li jiġi deċiż fil-konfront ta’ wieħed huwa
applikabbli għall-oħrajn, u dan jgħodd ukoll meta dawn tal-aħħar ma jkunux parti fil-kawża.
Hija kkonkludiet li Mondia France, peress li ressqet talba għal remissjoni tad-dazji, kellha tiġi kkunsidrata bħala li aġixxiet
mhux biss f’isimha proprju, iżda wkoll bħala rappreżentant tal-kodebitur
in solidum
, jiġifieri Asia P & P.
Għaldqastant, it-tribunal d’instance de Rouen naqqas l-ammont tad-dejn doganali dovut minn Asia P & P bl-ammont tar-remissjoni
parzjali tad-dazji mogħtija lil Mondia France, b’tali mod li l-ammont ta’ dak id-dejn ikun l-istess bħal dak dovut minn din
l-aħħar kumpannija. B’hekk, l-ammont tad-dejn ta’ Asia P & P li kien ta’ EUR 980 058.65 tnaqqas għal EUR 224 390.73.
Fir-rigward ta’ Maprochim, it-tribunal d’instance de Rouen ikkunsidra li din il-kumpannija kellha tagħmel tajjeb għal dejn
doganali ta’ EUR 49 284 skont l-Artikolu 203(3) tal-Kodiċi Doganali peress li kienet ipparteċipat fit-tneħħija illegali mis-sorveljanza
doganali meta kienet taf jew raġonevolment kellha tkun taf li kienet involuta tali tneħħija.
Din il-qorti ddeċidiet ukoll li Maprochim ma setgħetx titlob remissjoni tad-dazji abbażi tal-Artikolu 236 tal-imsemmi kodiċi,
peress li din id-dispożizzjoni ma tapplikax fil-każ ta’ dejn doganali mnissel mhux mir-rilaxx fiċ-ċirkulazzjoni libera tal-merkanzija,
iżda mit-tneħħija tagħha mis-sorveljanza doganali.
Mondia France, Asia P & P u Maprochim kif ukoll l-awtoritajiet doganali ppreżentaw appell minn din is-sentenza quddiem il-cour
d’appel de Rouen.
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra qabelxejn li, peress li l-avviżi ta’ rkupru nnotifikati lil Asia P & P kienu regolari, din
il-kumpannija ma setgħetx iktar tressaq talba għal remissjoni ta’ dazju quddiem din il-qorti peress li t-terminu ta’ tnax-il
xahar previst fl-Artikolu 239(2) tal-Kodiċi Doganali kien skada.
Sussegwentement, il-qorti tar-rinviju ċaħdet l-argument ta’ Asia P & P li din il-kumpannija kellha tibbenefika mir-remissjoni
mogħtija lil Mondia France, peress li din tal-aħħar kellha mandat ta’ rappreżentazzjoni ġenerali u kienet għaldaqstant ippreżentat
it-talba għal remissjoni għan-nom ta’ Asia P & P ukoll. F’dan ir-rigward, l-imsemmija qorti ddeċidiet li l-kundizzjonijiet
previsti fl-Artikolu 5(4) tal-Kodiċi Doganali huma ta’ portata ġenerali u li l-ebda waħda minnhom ma kienet ġiet sodisfatta
f’dan il-każ.
Finalment, dejjem fir-rigward ta’ Asia P & P, il-qorti tar-rinviju kkunsidrat ukoll li d-deċiżjoni ta’ remissjoni tad-dazju
mogħtija lil Mondia France tikkostitwixxi eċċezzjoni personali għal din tal-aħħar, fis-sens tal-Artikolu 1208 tal-Kodiċi Ċivili,
li ma setgħetx bħala tali tiġi invokata minn Asia P & P, u din tal-aħħar lanqas ma setgħet topponi din l-eċċezzjoni abbażi
tal-fatt li din kienet komuni għal kodebituri
in solidum
l-oħra kollha.
Madankollu, din il-qorti tqajjem id-domanda dwar jekk l-Artikoli 213, 233 u 239 tal-Kodiċi Doganali jipprekludux l-applikazzjoni
tal-prinċipju ta’ rappreżentazzjoni reċiproka ta’ kodebituri
in solidum
li jirriżulta, f’ċerti kundizzjonijiet, mill-Artikoli 1200
et seq
tal-Kodiċi Ċivili li jippermettu wkoll li Asia P & P, li kienet inkarigat lil Mondia France sabiex twettaq l-operazzjonijiet
ta’ rilaxx doganali, tibbenefika mir-remissjoni mogħtija lil din l-aħħar kumpannija abbażi tal-Arikolu 239 tal-imsemmi kodiċi
u 900(1)(o) tar-regolament ta’ implementazzjoni.
Hija tqajjem l-istess domanda fir-rigward tal-kumpannija Port Angot Développement, aventi kawża ta’ Maprochim u li hija suġġetta
għal proċedura ta’ stralċ ġudizzjarju, peress li din il-kumpannija talbet, quddiem il-qorti tar-rinviju, sabiex tibbenefika
mir-remissjoni mogħtija lil Mondia France li l-benefiċċju tagħha ġie estiż għal Asia P & P mit-tribunal d’instance de Rouen
bis-saħħa tal-istess prinċipju ta’ rappreżentazzjoni reċiproka ta’ kodebituri
in solidum
.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-cour d’appel de Rouen iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
s-segwenti domanda preliminari:
“L-Artikoli 213, 233 u 239 tal-Kodiċi Doganali […] jipprekludu li l-kodebitur responsabbli
in solidum
tad-dejn doganali li ma bbenefikax minn deċiżjoni ta’ remissjoni tal-imsemmi dejn ikun jista’ jinvoka, kontra l-amministrazzjoni
inkarigata mill-irkupru, id-deċiżjoni ta’ remissjoni bbażata fuq l-Artikolu 239 [ta’ dan il-kodiċi] li din tal-aħħar innotifikat
lil kodebitur ieħor responsabbli
in solidum
sabiex ikun eżenti mill-ħlas tad-dejn doganali?”

Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistqasi jekk l-Artikoli 213, 233 u 239 tal-Kodiċi Doganali
għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni, fil-kuntest ta’ obbligu
in solidum
fir-rigward ta’ dejn doganali fis-sens ta’ dak l-Artikolu 213 bħal dak fil-kawża prinċipali, ta’ prinċipju tad-dritt nazzjonali
li minnu jirriżulta li r-remissjoni parzjali tad-dazji mogħtija abbażi tal-imsemmi Artikolu 239 lil wieħed mill-kodebituri
tista’ tiġi invokata mill-kodebituri l-oħra, b’tali mod li l-estinzjoni tad-dejn prevista fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 233(b)
tal-istess kodiċi tikkonċerna d-dejn fih innifsu u teħles għaldaqstant lil kodebituri
in solidum
kollha mill-ħlas ta’ dan tal-aħħar sal-limitu tal-ammont li għalih ingħatat ir-remissjoni.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi osservat li, b’mod kuntrarju għat-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 u għat-tieni subparagrafu
tal-Artikolu 4(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1031/88, tat-18 ta’ April 1988, dwar id-determinazzjoni tal-persuni
responsabbli għall-ħlas ta’ dejn doganali. (ĠU L 102, p. 5) li jimponu, f’każ ta’ pluralità ta’ debituri għall-istess dejn
doganali, responsabbiltà “
in solidum
, skont id-dispożizzjonijiet fis-seħħ fl-Istati Membri”, l-Artikolu 213 tal-Kodiċi Doganali, li ssostitwixxa l-imsemmija dispożizzjonijiet
ma jagħmilx riferiment għad-dritt nazzjonali.
L-imsemmi Artikolu 213 jikkonferma biss il-prinċipju ta’ responsabbiltà
in solidum
fil-każ ta’ pluralità ta’ debituri għall-istess dejn doganali. Fil-fatt huwa ma jistabbilixxi l-ebda regola iktar preċiża
dwar l-implementazzjoni ta’ din ir-responsabbiltà
in solidum
, b’mod partikolari fir-rigward tal-eventwalità ta’ remissjoni mogħtija lil wieħed mill-kodebituri fuq l-obbligi tal-oħrajn.
Tali regola, barra minn hekk, la hija espressament prevista f’dispożizzjonijiet oħra tal-Kodiċi Doganali u lanqas fir-regolament
ta’ implementazzjoni.
Għaldaqstant, filwaqt li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 233(b) tal-Kodiċi Doganali jipprevedi l-estinzjoni tal-imsemmi
dejn doganali f’każ ta’ remissjoni tal-ammont tad-dazji, din id-dispożizzjoni ma tippreċiżax jekk, f’każ ta’ pluralità ta’
debituri, din l-estinzjoni tikkonċernax biss lil persuna li titlob ir-remissjoni jew jekk din tiġix neċessarjament estiża
wkoll għal kodebituri l-oħra tad-dejn.
Madankollu, fid-dawl tat-totalità tal-provi konkordanti, tidher iġġustifikata interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni li
tillimita l-estinzjoni tad-dejn doganali fir-rigward biss tal-persuna li tressaq talba għal remissjoni.
Fl-ewwel lok, peress li skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 233(b) tal-Kodiċi Doganali, ir-remissjoni tad-dazji tikkostitwixxi
kawża ta’ estinzjoni tal-imsemmi dejn doganali, din għandha tingħata interpretazzjoni restrittiva. Fil-fatt, dan l-Artikolu
jindirizza l-bżonn li jiġu protetti r-riżorsi proprji tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza
tad‑29 ta’ April 2010, Dansk Transport og Logistik, C‑230/08, Ġabra p. I‑03799 punt 51 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fit-tieni lok, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-Istati Membri jżommu l-possibbiltà li jadottaw
miżuri ta’ natura li jikkontribwixxu b’mod effettiv għall-implementazzjoni tal-għanijiet tal-leġiżlazzjoni doganali, b’mod
partikolari, dak sabiex jiġi żgurat l-irkupru tad-dejn doganali u jistgħu wkoll, b’osservanza ta’ dawk l-għanijiet u b’mod
konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistabbilixxu, fejn ikun xieraq, regoli li jippreċiżaw il-kundizzjonijiet ta’
applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet previsti minn din il-leġiżlazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑23 ta’ Settembru 2004,
Spedition Ulustrans, C‑414/02, Ġabra p. I‑8633, punt 38 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Jeħtieġ li jingħad ukoll li l-Artikolu 213 tal-Kodiċi Doganali huwa intiż preċiżament sabiex jilħaq dan l-għan ta’ rkupru
effettiv tad-dejn doganali u għalhekk sabiex jiżgura l-protezzjoni tar-riżorsi proprji tal-Unjoni. Fil-fatt, il-mekkaniżmu
ta’ responsabbiltà
in solidum
jikkostitwixxi strument legali supplementari għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali bil-għan li jsaħħu l-effettività
tal-azzjoni tagħhom fil-qasam tal-irkupru tad-dejn doganali.
Issa, l-applikazzjoni, fil-kuntest ta’ obbligu ta’ responsabbiltà
in solidum
fir-rigward ta’ dejn doganali fis-sens tal-Artikolu 213 tal-Kodiċi Doganali, ta’ prinċipju tad-dritt nazzjonali bħal dak
tar-rappreżentazzjoni reċiproka tal-kodebituri
in solidum
imsemmi mill-qorti tar-rinviju, li minnu jirriżulta li r-remissjoni tad-dazji mogħtija abbażi tal-Artikolu 239 ta’ dan il-kodiċi
lil wieħed mill-kodebituri jista’ jiġi invokat mill-kodebituri l-oħra kollha sabiex jopponu l-ħlas tad-dejn, b’tali mod li
l-estinzjoni ta’ dan tal-aħħar, kif prevista mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 233(b) tal-istess kodiċi, tkun tikkonċerna
neċessarjament id-dejn fit-totalità tiegħu, ma tikkontribwixxix għall-implementazzjoni tal-imsemmi għan, li huwa ta’ importanza
essenzjali fil-kuntest tal-leġiżlazzjoni doganali.
Fit-tielet lok, lanqas ma jidher li l-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju tad-dritt nazzjonali u l-konsegwenzi radikali li
huwa joħloq għad-dejn doganali huma ġġustifikati fid-dawl tal-karatteristiċi ta’ deċiżjoni ta’ remissjoni ta’ dazji bbażata
fuq l-Artikolu 239 tal-Kodiċi Doganali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
F’dan il-każ, l-obbligu ta’ responsabbiltà
in solidum
li huma marbuta bih it-tliet kumpanniji kodebitriċi tad-dejn doganali ma jirriżultax mill-istess fatt. Fil-fatt, uħud minnhom
huma responsabbli għal ħlas ta’ dan id-dejn bħala awturi tal-att li ta lok għad-dejn doganali, li f’dan il-każ kien jew l-introduzzjoni
ta’ merkanzija kontra l-liġi fit-territorju doganali tal-Unjoni fis-sens tal-Artikolu 202 tal-Kodiċi Doganali, jew it-tneħħija
ta’ merkanzija kontra l-liġi mis-sorveljanza doganali fis-sens tal-Artikolu 203 tal-istess kodiċi. L-obbligu ta’ responsabbiltà
in solidum
li kumpanniji oħra għandhom jirriżulta kemm mill-parteċipazzjoni tagħhom f’tali introduzzjoni jew tneħħija, kif ukoll mill-fatt
li huma akkwistaw jew żammew l-imsemmija merkanzija.
F’tali sitwazzjoni, l-eżami tan-nuqqas ta’ qerq jew negliġenza manifesta min-naħa tal-persuna kkonċernata, li jikkostitwixxi
kundizzjoni skont l-Artikolu 239 tal-Kodiċi Doganali għall-għoti ta’ remissjoni ta’ dazji fuq l-importazzjoni, għandu jitwettaq
fid-dawl ta’ ċirkustanzi speċifiċi rilevanti fir-rigward tal-fatt li ta lok għad-dejn doganali fil-konfront ta’ kull kodebitur
kif ukoll tal-esperjenza professjonali u tad-diliġenza proprja ta’ dan tal-aħħar fir-rigward tal-fatti li huma attribwiti
lilu u li jistabbilixxu l-obbligu ta’ responsabbiltà
in solidum
tiegħu.
Isegwi wkoll li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-konklużjonijiet li jirriżultaw mill-eżami tas-sitwazzjoni
fir-rigward ta’ kodebitur wieħed ma jistgħux bħala prinċipju jiġu estiżi għal kodebituri oħra.
Barra minn dan, b’mod kuntrarju għal dak li ssostni Asia P & P, tali estenzjoni lanqas ma tista’ tiġi ġġustifikata f’dan il-każ
minħabba li Mondia France, li hija l-applikant tat-talba għal remissjoni tad-dazji, kienet ressqet it-talba bħala mandatarja,
b’mod ġenerali fil-qasam doganali, ta’ Asia P & P, kodebitur ieħor tad-dejn doganali.
Fil-fatt, kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, tali rappreżentazzjoni fil-qasam tar-remissjoni ta’ dazji hija suġġetta għall-osservanza
tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 5(4) tal-Kodiċi Doganali. Barra minn dan, ikun suffiċjenti li jiġi kkonstatat li
l-qorti tar-rinviju, li hija waħidha kompetenti sabiex tapplika d-dritt tal-Unjoni għall-fatti tal-kawża prinċipali, iddeċidiet
li ebda waħda mill-imsemmija kundizzjonijiet ma ġiet sodisfatta fir-rigward tat-talba ta’ remissjoni ta’ dazji kif imressqa
minn Mondia France.
Fir-rigward ta’ Maprochim, jidher ċar li din il-kumpannija, li aġixxiet hija wkoll bħala rappreżentant tal-kumpannija Mondia
France fis-sens tal-Artikolu 5 tal-Kodiċi Doganali fir-rigward tat-twettiq għan-nom tagħha tal-formalitajiet marbuta mar-rilaxx
doganali tal-merkanzija, ma tistax issostni li ġiet irrapreżentata minn din il-kumpannija tal-aħħar meta din talbet il-benefiċċju
tar-remissjoni tad-dazji.
Maprochim lanqas ma tista’ tinvoka n-nuqqas ta’ negliġenza manifesta kkonstatat fir-rigward ta’ Mondia France, li hija l-operatur
ekonomiku rrappreżentat minnha.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-operatur li jinkariga aġent doganali, kemm fil-kuntest ta’ rappreżentanza
diretta jew indiretta, huwa fi kwalunkwe każ debitur tad-dejn doganali fir-rigward tal-awtoritajiet doganali u ma jistax jeżonera
ruħu mir-responsabbiltà tiegħu billi jinvoka żbalji mwettqa minn dan l-aġent (ara s-sentenza tal‑20 ta’ Novembru 2008, Heuschen
& Schrouff Oriëntal Foods Trading vs Il-Kummissjoni, C-38/07 P, Ġabra p. I‑8599, punt 52).
Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-provi li jikkonċernaw in-negliġenza eventwali ta’ aġent doganali, inkluż
il-livell tal-esperjenza professjonali tiegħu, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni għall-finijiet tal-evalwazzjoni tan-negliġenza
tal-importatur irrappreżentat peress li ma jistax jiġi ammess li operaturi li jkunu nqdew bis-servizzi ta’ aġent doganali
jevitaw rkupru
a posteriori
ta’ dazji doganali billi jinvokaw n-nuqqas ta’ esperjenza tiegħu fil-qasam doganali. (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Heuschen
& Schrouff Oriëntal Foods Trading vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 53 u 54).
Madankollu, ma jsegwix min-naħa l-oħra li aġent doganali li s-servizzi tiegħu normalment jintalbu minħabba l-esperjenza professjonali
tiegħu fil-qasam doganali għandu jkun jista’ jibbenefika min-nuqqas ta’ esperjenza f’dan il-qasam tal-operatur ekonomiku li
huwa jirrapreżenta.
Għandu jiġi konkluż li mill-mekkaniżmu tal-Artikolu 239 tal-Kodiċi Doganali jirriżulta li deċiżjoni ta’ remissjoni tad-dazji
bbażata fuq din id-dispożizzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ biss tiġi invokata għall-benefiċċju tal-applikant
tat-talba għal remissjoni.
Din il-konklużjoni hija barra minn dan sostnuta mill-prinċipju li r-rimbors jew ir-remissjoni ta’ dazji fuq l-importazzjoni
jew ta’ dazji fuq l-esportazzjoni, li jistgħu jingħataw biss taħt ċerti kundizzjonijiet u f’ċerti każijiet previsti speċifikament,
jikkostitwixxu eċċezzjoni għas-sistema normali ta’ importazzjonijiet u esportazzjonijiet u, konsegwentement, id-dispożizzjonijiet
li jipprevedu tali rimbors jew tali remissjoni għandhom jiġu interpretati b’mod strett (ara, b’mod partikolari, is-senetenza
tal‑11 ta’ Novembru 1999, Söhl & Söhlke, C‑48/98, Ġabra p. I‑7877, punt 52).
Finalment, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, jekk il-prinċipju tad-dritt nazzjonali li jipprevedi r-rappreżentazzjoni
reċiproka tal-kodebituri
in solidum
jista’ jiġi applikat, ikun jirriżulta li, fil-każijiet kollha, id-dejn doganali ma jkunx jista’ jiġi rkuprat iktar anki jekk
ikun hemm riskju li, fir-rigward tal-kodebituri l-oħra minbarra l-applikant tat-talba għal remissjoni, dawn ma jissodisfawx
il-kundizzjoni dwar in-nuqqas ta’ qerq u negliġenza manifesta b’kunsiderazzjoni kemm taċ-ċirkustanzi speċifiċi għal fatt li
jagħti lok għall-obbligu tagħhom ta’ responsabbilità
in solidum
fir-rigward tad-dejn doganali kif ukoll tal-esperjenza professjonali u tad-diliġenza tagħhom.
Tali konsegwenza tkun sproporzjonata u għaldaqstant tkun teċċedi, kif tfakkar fil-punt 47 ta’ din is-sentenza, il-limiti tal-marġni
diskrezzjonali li għandhom l-Istati Membri sabiex jippreċiżaw il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet previsti
mil-leġiżlazzjoni doganali.
Għaldaqstant, f’sitwazzjoni ta’ obbligu ta’ responsabbilità
in solidum
fir-rigward ta’ dejn doganali bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, l-estinzjoni ta’ dak id-dejn f’każ ta’ remissjoni
tal-ammont tad-dazju prevista fl-ewwel pargarfu tal-Artikolu 233(b) tal-Kodiċi Doganali tikkonċerna biss l-applikant tat-talba
għal remissjoni tad-dazji u ma tiġix estiża għall-kodebituri tad-dejn.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda magħmula għandha tkun li
l-Artikoli 213, 233 u 239 tal-Kodiċi Doganali għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni, fil-kuntest
ta’ obbligu ta’ responsabbilità
in solidum
fir-rigward ta’ dejn doganali, fis-sens ta’ dan l-Artikolu 213, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ta’ prinċipju
tad-dritt nazzjonali li minnu jirriżulta li r-remissjoni parzjali tad-dazji mogħtija abbażi tal-imsemmi Artikolu 239 lil wieħed
mill-kodebituri tista’ tiġi invokata mill-kodebituri l-oħra kollha, b’tali mod li l-estinzjoni tad-dejn prevista fl-ewwel
subparagrafu tal-Artikolu 233(b) tal-istess kodiċi tikkonċerna d-dejn fih innifsu u għaldaqstant teħles lill-kodebituri
in solidum
kollha mill-ħlas ta’ dan tal-aħħar sal-limitu tal-ammont li għalih ingħatat ir-remissjoni.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikoli 213, 233 u 239 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat‑12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali
tal-Komunità, kif emendat bir-Regolament (KE) Nru 82/97 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tad-19 ta’ Diċembru 1996, għandhom
jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu l-applikazzjoni, fil-kuntest ta’ obbligu ta’ responsabbilità
in solidum
fir-rigward ta’ dejn doganali fis-sens ta’ dan l-Artikolu 213 bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ta’ prinċipju tad-dritt
nazzjonali li minnu jirriżulta li r-remissjoni parzjali tad-dazji mogħtija abbażi tal-imsemmi Artikolu 239 lil wieħed mill-kodebituri
tista’ tiġi invokata mill-kodebituri l-oħra kollha, b’tali mod li l-estinzjoni tad-dejn prevista fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 233(b)
tal-istess kodiċi tikkonċerna d-dejn fih innifsu u għaldaqstant teħles lill-kodebituri
in solidum
kollha mill-ħlas ta’ dan tal-aħħar sal-limitu tal-ammont li għalih ingħatat ir-remissjoni.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.