CELEX: 62013CJ0416
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika soċjali
Ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tal-impjieg u tax-xogħol
Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Artikolu 21
Direttiva 2000/78/KE
Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)
Diskriminazzjoni bbażata fuq l-età
Dispożizzjoni nazzjonali
Kundizzjoni ta’ reklutaġġ tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali
Iffissar tal-età massima għal 30 sena
Ġustifikazzjonijiet

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)(ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE, tas-27 ta’ Novembru 2000, li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 79), kif ukoll tal-Artikolu 21(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn M. Vital Pérez u l-Ayuntamiento de Oviedo (il-Komun ta’ Oviedo, iktar ’il quddiem l-“Ayuntamiento”), dwar id-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li japprova avviż ta’ kompetizzjoni li jeżiġi li l-kandidati għall-pożizzjoni ta’ membru tal-korp tal-pulizija lokali ma jkollhomx iktar minn 30 sena.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 18, 23 u 25 tad-Direttiva 2000/78 jistabbilixxu:
“(18)
Din id-Direttiva ma teħtieġx, b’mod partikolari, illi l-forzi armati u l-pulizija, is-servizz tal-ħabsijiet jew ta’ l-emerġenza jirreklutaw jew iżommu fl-impjieg persuni li ma jkollhomx il-kapaċità rikjesta biex jaqdu l-funzjonijiet kollha li huma jistgħu jkunu mitluba illi jwettqu fir-rigward ta’ l-għan leġittimu li tinżamm il-kapaċità operattiva ta’ dawn is-servizzi.
[…]
(23)
F’ċirkostanzi limitati ħafna, differenza ta’ trattament tista’ tkun ġustifikata fejn karatteristika marbuta ma’ […] l-età […] tikkostitwixxi rekwiżit professjonali essenzjali u determinanti, meta l-objettiv huwa leġittimu u l-ħtieġa proporzjonata. […]
[…]
(25)
Il-projbizzjoni tad-diskriminazzjoni marbuta ma’ l-età hija element essenzjali biex jintlaħqu l-miri stabbiliti fil-Linji Gwida ta’ l-Impjieg u biex tiġi inkoraġġita d-diversità fl-impjieg. Madankollu, id-differenzi fit-trattament marbuta ma’ l-età jistgħu jiġu ġġustifikati f’ċerti ċirkostanzi u għalhekk jeħtieġu dispożizzjonijiet speċifiċi li jistgħu jvarjaw skond is-sitwazzjoni fl-Istati Membri. Huwa għalhekk essenzjali li jkun hemm distinzjoni bejn id-differenzi fi trattament li huma ġġustifikati, b’mod partikulari minn politika leġittima ta’ mpjieg, objettivi tas-suq tax-xogħol u taħriġ professjonali, u diskriminazzjoni li għandha tiġi pprojbita.”
Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2000/78, l-iskop tagħha huwa li tistabbilixxi qafas ġenerali biex tiġġieled id-diskriminazzjoni bbażata fuq ir-reliġjon jew it-twemmin, id-diżabilità, l-età jew l-orjentazzjoni sesswali f’dak li għandu x’jaqsam mal-impjieg u x-xogħol, sabiex jiġi implementat, fl-Istati Membri, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament.
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.   Għall-iskop ta’ din id-Direttiva, ’il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament’ għandu jfisser li m’għandux ikun hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta għall-ebda raġuni msemmija fl-Artikolu 1.
2.   Għall-iskopijiet tal-paragrafu 1:
a)
għandu jitqies li jkun hemm diskriminazzjoni diretta meta persuna tiġi trattata b’mod inqas favorevoli milli kienet tiġi trattata oħra f’sitwazzjoni simili, għar-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 1;
[…]”
L-Artikolu 3(1)(a) tad-Direttiva 2000/78 jispeċifika:
“Fil-limiti tal-kompetenzi konferiti lill-Komunità, din id-Direttiva għandha tapplika għall-persuni kollha, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll f’dak privat, inklużi korpi pubbliċi, f’dak li jirrigwarda:
a)
il-kondizzjonijiet għall-aċċess għall-impjieg, għal xogħol ta’ min jaħdem għal rasu u għal xogħol ieħor, inklużi l-kriterji ta’ għażla u l-kondizzjonijiet ta’ reklutaġġ, ikun xi jkun il-qasam ta’ attività u fil-livelli kollha tal-ġerarkija professjonali, inkluża l-promozzjoni”.
L-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva huwa fformulat kif ġej:
“Minkejja l-Artikolu 2(1) u (2), l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li differenza ta’ trattament li hija bbażata fuq karatteristika relatata ma’ kwalunkwe bażi msemmija fl-Artikolu 1 m’għandhiex tikkostitwixxi diskriminazzjoni meta, minħabba n-natura ta’ attivitajiet partikulari tax-xogħol ikkonċernati jew il-kuntest li fihom jitwettqu, din il-karatteristika tikkostitwixxi ħtieġa ġenwina u determinanti tax-xogħol, sakemm l-għan ikun leġittimu u proporzjonat.”
L-Artikolu 6 tad-Direttiva 2000/78 jipprovdi:
“1.   Minkejja l-Artikolu 2(2), l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li trattament differenti fuq bażi ta’ età m’għandux jikkostitwixxi diskriminazzjoni, jekk, fil-kuntest tal-liġi nazzjonali, hu objettivament u raġonevolment iġġustifikat b’għan leġittimu, inkluża politika leġittima ta’ l-impjieg, tas-suq tax-xogħol u ta’ objettivi ta’ taħriġ professjonali, u jekk il-mezzi biex jintlaħqu dawk l-għanjiet ikunu approprjati u neċessarji.
Dan it-trattament differenti jista’ b’mod partikolari jinkludi:
[…]
(ċ)
l-iffissar ta’ età massima għal reklutaġġ li tkun ibbażata fuq ħtiġiet ta’ formazzjoni tal-post inkwistjoni jew fuq il-ħtieġa ta’ perijodu raġjonevoli ta’ mpjieg qabel l-irtirar.
[…]”
Id-dritt Spanjol
Fi Spanja, kull waħda mis-17-il komunità awtonoma adottat liġijiet jew regolamenti dwar l-istatut tal-pulizija lokali, li huma differenti fir-rigward tal-età massima biex wieħed jidħol f’din il-professjoni. Fil-fatt, filwaqt li ċerti liġijiet jiffissaw l-età għal 30 sena jew iktar, oħrajn ma jistabbilixxu l-ebda limitu.
L-Artikolu 18(6) tal-Liġi 2/2007 tal-Komunità Awtonoma tal-Prinċipat ta’ Asturias, dwar il-koordinazzjoni tal-pulizija lokali (Ley 2/2007 de Coordinación de las Policías Locales de la Comunidad Autonóma del Principado de Asturias), tat-23 ta’ Marzu 2007, (BOE Nru 169, tas-16 ta’ Lulju 2007), jispeċifika l-funzjonijiet tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali bħala s-segwenti:
“Għajnuna liċ-ċittadini, protezzjoni ta’ persuni u oġġetti, arrest u sorveljanza ta’ min iwettaq atti kriminali, ronda għall-iskop preventiv, kontroll tat-traffiku, u kull funzjoni simili oħra li tingħata mis-superjuri relattivi”.
L-Artikolu 32(b) ta’ din il-liġi jistabbilixxi b’mod partikolari bħala kundizzjoni ġenerali għad-dħul fil-korp tal-pulizija lokali:
“[…]
b)
ikollu tal-inqas 18-il sena u mhux iktar minn 30 sena”.
Il-Liġi 2/2007 ġiet adottata abbażi tal-kompetenzi li l-Kostituzzjoni Spanjola tagħti lill-komunitajiet awtonomi, fil-kuntest tal-Liġi Qafas Nru 2/1986, dwar il-forzi u l-korpi ta’ sigurtà (Ley Orgánica 2/1986 de Fuerzas y Cuerpus de Seguridad), tat-13 ta’ Marzu 1986 (BOE Nru 63, tal-14 ta’ Marzu 1986).
L-Artikolu 11(1) tal-Liġi Qafas Nru 2/1986 jistabbilixxi għall-forzi u l-korpi ta’ sigurtà tal-Istat il-funzjonijiet segwenti:
“Il-forzi u l-korpi ta’ sigurtà tal-Istat għandhom l-għan li jipproteġu l-eżerċitar liberu tad-drittijiet u tal-libertajiet u li jiggarantixxu s-sigurtà taċ-ċittadini billi jissodisfaw il-funzjonijiet segwenti:
a)
jiżguraw l-osservanza tal-liġijiet u tad-dispożizzjonijiet ġenerali, billi jeżegwixxu l-ordnijiet li jirċievu mill-awtoritajiet, fil-kuntest tal-kompetenzi rispettivi tagħhom;
b)
jgħinu u jipproteġu l-persuni u jiżguraw il-protezzjoni u s-sorveljanza tal-beni li huma mhedda irrispettivament mill-kawża tat-theddid;
c)
jissorveljaw u jipproteġu l-installazzjonijiet u l-bini pubbliku fejn meħtieġ;
d)
jiżguraw il-protezzjoni u s-sigurtà ta’ personalitajiet għolja;
e)
iżommu u jerġgħu jistabbilixxu, jekk ikun hemm bżonn, l-ordni u s-sigurtà pubblika;
f)
jipprevjenu l-atti kriminali;
g)
jinvestigaw ir-reati biex jiskopru u jaqbdu l-allegati awturi, jissekwestraw l-istrumenti, prodotti u provi tar-reati u jqiegħduhom għad-dispożizzjoni tal-qorti jew tat-tribunal responsabbli, u jistabbilixxu r-rapporti tekniċi u perizji rilevanti;
h)
jiġbru, jirċievu u janalizzaw l-informazzjoni kollha li tkun ta’ interess għall-ordni u s-sigurtà pubblika, u jistudjaw, jippjanifikaw u jeżegwixxu l-metodi u t-tekniki ta’ prevenzjoni tad-delinkwenza;
i)
jikkollaboraw mas-servizzi tal-protezzjoni ċivili fil-każ ta’ riskju gravi, ta’ katastofi jew ta’ diżastru pubbliku, skont il-kundizzjonijiet iffissati fil-liġi dwar il-protezzjoni ċivili”.
L-Artikolu 53(1) tal-Liġi Qafas Nru 2/1986, li tistabbilixxi l-funzjonijiet stabbiliti għall-korpi tal-pulizija lokali, huwa redatt kif ġej:
“Il-korpi tal-pulizija lokali jeżerċitaw il-funzjonijiet segwenti:
a)
jipproteġu l-awtoritajiet tal-kollettivitajiet lokali u jiżguraw is-sorveljanza jew il-gwardja tal-bini u l-installazzjonijiet tagħhom;
b)
jirregolaw u jidderiġu t-traffiku fiċ-ċentru tal-belt u jipproċedu bis-sinjalizzazzjoni, skont ir-regoli tat-traffiku;
c)
jistabbilixxu l-fatti tal-inċidenti tas-sewqan li jiġru fiċ-ċentru tal-belt;
d)
jeżerċitaw il-funzjonijiet ta’ pulizija amministrattiva, fir-rigward tad-digrieti, struzzjonijiet u dispożizzjonijiet muniċipali oħra li jaqgħu taħt is-settur ta’ kompetenza tagħhom;
e)
jipparteċipaw fil-funzjonijiet ta’ pulizija ġudizzjarja […];
f)
jgħinu fil-każ ta’ inċident, ta’ katastrofi jew ta’ diżastru pubbliku, billi jipparteċipaw, kif previst fil-liġi, fl-eżekuzzjoni tal-pjanijiet ta’ protezzjoni ċivili;
g)
jieħdu azzjoni ta’ prevenzjoni u kull azzjoni oħra biex jipprekludu t-twettiq ta’ atti kriminali […];
h)
jissorveljaw l-ispazji pubbliċi u jikkollaboraw, meta mitluba, mal-forzi u l-korpi ta’ sigurtà tal-Istat u mal-pulizija tal-komunitajiet awtonomi għall-protezzjoni ta’ manifestazzjonijiet u għaż-żamma tal-ordni matul dimostrazzjonijiet kbar;
i)
jikkooperaw, meta mitluba, biex jiġu solvuti kunflitti privati.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Fit-8 ta’ April 2013, M. Vital Pérez ippreżenta rikors quddiem il-qorti tar-rinviju kontra d-deċiżjoni tas-7 ta’ Marzu 2013 tal-Ayuntamiento li tapprova l-kundizzjonijiet speċifiċi previsti mill-avviż ta’ kompetizzjoni intiż biex jimtlew ħmistax-il pożizzjoni ta’ membru fil-korp tal-pulizija lokali.
M. Vital Pérez jikkontesta l-legalità tal-Punt 3.2 tal-imsemmi avviż ta’ kompetizzjoni li jeżiġi li l-kandidati ma jkollhomx iktar minn 30 sena. Skont ir-rikorrent fil-kawża prinċipali, dan ir-rekwiżit jikser id-dritt fundamentali tiegħu, stabbilit mill-Kostituzzjoni Spanjola u mid-Direttiva 2000/78, li jkollu aċċess, f’kundizzjonijiet ugwali, għall-funzjonijiet pubbliċi.
M. Vital Pérez jitlob l-annullament tal-imsemmi Punt 3.2 peress li dan jinkludi kundizzjoni li la hija fondata u lanqas iġġustifikata għaliex il-kundizzjoni fiżika adegwata għall-eżerċitar tal-funzjonijiet hija ggarantita mit-testijiet fiżiċi meħtieġa mill-avviż ta’ kompetizzjoni. Fil-fatt, huwa jindika li, skont il-Punt 3.5 tal-imsemmi avviż, il-kandidati għandhom “ikollhom il-kundizzjoni fiżika u psikika adegwata biex jeżerċitaw il-funzjonijiet proprji għall-impjieg u biex jgħaddu t-testijiet fiżiċi” speċifikati fl-avviż ta’ kompetizzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
M. Vital Pérez josserva li d-digrieti jew liġijiet differenti maħruġa mill-komunitajiet awtonomi jew ma jiffissaw l-ebda limitu ta’ età (Andalucía, Aragón, Islas Baleares, Castilla-La Mancha, Cataluña, Islas Canarias jew Extremadura) jew jiffissaw l-età għal 35 sena (País Vasco) jew 36 sena (Galicia u Valencia).
L-Ayuntamiento jsostni li, billi ffissa tali kundizzjoni ta’ età, huwa sempliċement osserva l-Liġi 2/2007. Barra minn hekk, huwa bbaża ruħu fuq l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2000/78 biex jiġġustifika din il-miżura u, fi kwalunkwe każ, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet favur l-imsemmija kundizzjoni fis-sentenza Wolf (C‑229/08,
EU:C:2010:3
).
Filwaqt li tenfasizza li t-Tribunal Supremo, fis-sentenzi tiegħu tal-21 ta’ Marzu u tas-17 ta’ Ottubru 2011, annulla l-liġijiet li kienu jistabbilixxu l-esklużjoni tal-kandidati ta’ iktar minn 30 sena għall-kompetizzjoni ġenerali ta’ spettur kadett tal-korp tal-pulizija nazzjonali, il-qorti tar-rinviju tqis li l-kundizzjoni tal-età inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax tissodisfa l-kriterju ta’ proporzjonalità. Fil-fatt, din il-qorti ssostni li jeżistu mezzi inqas mandatorji mill-iffissar tal-età massima li jippermettu li jintlaħaq l-għan segwit, jiġifieri li l-membri tal-korp tal-pulizija lokali jkollhom il-kundizzjoni fiżika speċjali meħtieġa biex jeżerċitaw il-professjoni tagħhom. Issa, it-twettiq tat-testijiet fiżiċi impenjattivi jikkostitwixxi preċiżament kundizzjoni speċifika tal-avviż ta’ kompetizzjoni.
Din il-qorti tqis ukoll li l-kundizzjonijiet fiżiċi mitluba biex persuni jiġu aċċettati bħala membri tal-korp tal-pulizija lokali ma jistgħux jitqabblu mal-“kapaċitajiet fiżiċi eċċezzjonalment għolja” mitluba fil-każ tal-pompiera, minħabba n-natura differenti tal-funzjonijiet tagħhom, b’tali mod li s-sentenza Wolf (
EU:C:2010:3
) ma tistax tapplika direttament f’din il-kawża.
Huwa f’dan il-kuntest li l-Juzgado de lo Contencioso-Administrativo Nru°4 de Oviedo ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)(ċ) tad-Direttiva 2000/78[…], kif ukoll l-Artikolu 21(1) [tal-Karta], sa fejn jipprojbixxu kwalunkwe diskriminazzjoni bbażata fuq l-età, jipprekludu l-iffissar, skont avviż ta’ kompetizzjoni muniċipali li japplika espressament liġi reġjonali ta’ Stat Membru, ta’ età massima ta’ 30 sena sabiex persuna taċċedi għal pożizzjoni ta’ membru tal-korp tal-pulizija lokali?”
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
Fil-kuntest ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, il-qorti tar-rinviju tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni kemm tal-Artikolu 21 tal-Karta kif ukoll tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/78.
Għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet l-eżistenza ta’ prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età li għandu jiġi kkunsidrat bħala prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u li ġie kkonkretizzat bid-Direttiva 2000/78 fil-qasam tal-impjieg u tax-xogħol (sentenzi Kücükdeveci, C‑555/07,
EU:C:2010:21
, punt 21, kif ukoll Prigge
et
, C‑447/09,
EU:C:2011:573
, punt 38).
Minn dan isegwi li, meta adita b’domanda preliminari li s-suġġett tagħha hija l-interpretazzjoni tal-prinċipju ġenerali ta’ nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età, kif stabbilit bl-Artikolu 21 tal-Karta, kif ukoll mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2000/78, fil-kuntest ta’ kawża bejn individwu u amministrazzjoni pubblika, il-Qorti tal-Ġustizzja teżamina t-talba biss fid-dawl ta’ din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tyrolean Airways Tiroler Luftfahrt, C‑132/11,
EU:C:2012:329
, punti 21 sa 23).
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)(ċ) tad-Direttiva 2000/78 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tiffissa l-età ta’ 30 sena bħala l-età massima għal reklutaġġ ta’ membri fil-korp tal-pulizija lokali.
Sabiex id-domanda magħmula tingħata risposta, għandu jiġi vverifikat jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/78 u, jekk iva, jekk tinkludix trattament differenti bbażat fuq l-età li jista’, skont il-każ, jitqies bħala ġustifikat fid-dawl tal-imsemmija direttiva.
Għandu qabelxejn jiġi enfasizzat li, kemm mit-titolu u mill-preambolu kif ukoll mill-kontenut u mill-għan tad-Direttiva 2000/78, jirriżulta li din hija intiża sabiex tistabbilixxi qafas ġenerali sabiex tiżgura trattament ugwali “fil-qasam tal-impjieg u tax-xogħol” lil kull persuna, billi toffrilha protezzjoni effikaċi kontra d-diskriminazzjonijiet ibbażati fuq waħda mir-raġunijiet previsti fl-Artikolu 1 tagħha, li fosthom hemm inkluża l-età (sentenzi Hütter, C-88/08,
EU:C:2009:381
, punt 33, kif ukoll Georgiev, C‑250/09 u C‑268/09,
EU:C:2010:699
, punt 26).
Fir-rigward b’mod partikolari tal-applikazzjoni ta’ din id-direttiva fil-kuntest tal-kawża prinċipali, għandu jiġi kkonstatat li, mill-Artikolu 3(1)(a) ta’ din id-direttiva jirriżulta li din tapplika għall-persuni kollha, kemm fis-settur pubbliku kif ukoll fis-settur privat, inkluż l-organi pubbliċi, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-kundizzjoni ta’ aċċess għall-impjieg, għall-attivitajiet li jirrigwardaw persuni li jaħdmu għal rashom jew għax-xogħol, inkluż il-kriterji ta’ għażla u l-kundizzjonijiet ta’ reklutaġġ, irrispettivament mill-qasam ta’ attività u għal-livelli kollha tal-ġerarkija professjonali.
Billi jistabbilixxi li l-persuni li għandhom iktar minn 30 sena ma jistgħux jidħlu fil-korp tal-pulizija lokali, l-Artikolu 32(b) tal-Liġi 2/2007 jaffettwa l-kundizzjonijiet ta’ reklutaġġ ta’ dawn il-ħaddiema. Għalhekk, leġiżlazzjoni ta’ din in-natura għandha titqies bħala li tistabbilixxi regoli fil-qasam ta’ aċċess għall-impjieg fis-settur pubbliku fis-sens tal-Artikolu 3(1)(a) tad-Direttiva 2000/78.
Minn dan isegwi li din id-direttiva tapplika għal sitwazzjoni bħal dik li wasslet għall-kawża quddiem il-qorti tar-rinviju.
Fir-rigward tal-kwistjoni jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistabbilixxix trattament differenti abbażi tal-età, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2000/78, “’il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament’ għandu jfisser li ma għandux ikun hemm diskriminazzjoni diretta jew indiretta għall-ebda raġuni msemmija fl-Artikolu 1” ta’ din id-direttiva. L-Artikolu 2(2)(a) tagħha jispeċifika li, għall-ħtiġijiet tal-applikazzjoni tal-paragrafu 1 tiegħu, diskriminazzjoni diretta tirriżulta meta persuna tiġi ttrattata b’mod inqas favorevoli meta mqabbla ma’ persuna oħra li tinsab f’sitwazzjoni paragunabbli, abbażi ta’ waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 1 tal-istess direttiva.
L-applikazzjoni tal-Artikolu 32(b) tal-Liġi 2/2007 għandha l-effett li ċerti persuni huma ttrattati b’mod inqas favorevoli meta mqabbla ma’ persuni oħrajn li jinsabu f’sitwazzjoni paragunabbli, sempliċement għaliex qabżu l-età ta’ 30 sena. Leġiżlazzjoni ta’ din in-natura evidentement tistabbilixxi trattament differenti bbażat direttament fuq l-età fis-sens tad-dispożizzjonijiet moqrija flimkien tal-Artikoli 1 u 2(2)(a) tad-Direttiva 2000/78.
Għad irid jiġi vverifikat jekk tali trattament differenti jistax jiġi ġġustifikat fid-dawl tal-Artikoli 4(1) u 6(1) tad-Direttiva 2000/78.
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/78, għandu jiġi rrilevat li, skont il-kliem stess ta’ din id-dispożizzjoni “differenza ta’ trattament li hija bbażata fuq karatteristika relatata ma’ kwalunkwe bażi msemmija fl-Artikolu 1 [ta’ din id-Direttiva] m’għandhiex tikkostitwixxi diskriminazzjoni meta, minħabba n-natura ta’ attivitajiet partikolari tax-xogħol ikkonċernati jew il-kuntest li fihom jitwettqu, din il-karatteristika tikkostitwixxi ħtieġa ġenwina u determinanti tax-xogħol, sakemm l-għan ikun leġittimu u proporzjonat.”
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li mill-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/78 jirriżulta li ma huwiex il-motiv li fuqu huwa bbażat it-trattament differenti, iżda karatteristika marbuta ma’ dan il-motiv li għandu jikkostitwixxi rekwiżit professjonali essenzjali u determinati (ara s-sentenzi Wolf,
EU:C:2010:3
, punt 35, kif ukoll Prigge
et
,
EU:C:2011:573
, punt 66).
Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, il-pusses ta’ kapaċitajiet fiżiċi partikolari hija karatteristika marbuta mal-età (sentenzi Wolf,
EU:C:2010:3
, punt 41, kif ukoll Prigge
et
,
EU:C:2011:573
, punt 67).
F’din il-kawża, mill-Artikolu 18(6) tal-Liġi 2/2007 jirriżulta li l-funzjonijiet tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali jinkludu b’mod partikolari l-għajnuna għaċ-ċittadini, il-protezzjoni tal-persuni u tal-beni, l-arrest u s-sorveljanza tal-awturi ta’ fatti kriminali, ir-ronda għal skop preventiv u l-kontroll tat-traffiku.
Għalkemm huwa minnu li wħud minn dawn il-funzjonijiet, bħall-għajnuna għaċ-ċittadini jew il-kontroll tat-traffiku ma jidhirx li jeħtieġu impenn fiżiku sinjifikattiv, xorta jibqa’ l-fatt li l-funzjonijiet dwar il-protezzjoni ta’ persuni u ta’ beni, l-arrest u s-sorveljanza tal-awturi tal-fatti kriminali kif ukoll ir-ronda għal skop preventiv jistgħu jeżiġu l-użu tal-forza fiżika.
In-natura ta’ dawn l-aħħar funzjonijiet timplika ħtieġa fiżika partikolari sa fejn in-nuqqasijiet fiżiċi matul it-twettiq tal-imsemmija funzjonijiet jistgħu jkollhom konsegwenzi sinjifikattivi mhux biss għall-membri tal-korp tal-pulizija stess u għal terzi, iżda wkoll għaż-żamma tal-ordni pubbliku (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Prigge
et
,
EU:C:2011:573
, punt 67).
Minn dan isegwi li l-fatt li wieħed ikollu kapaċitajiet fiżiċi partikolari jista’ jitqies bħala “karatteristika [li] tikkostitwixxi ħtieġa ġenwina u determinanti tax-xogħol [rekwiżit professjonali essenzjali u determinanti]”, fis-sens tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/78, biex titwettaq il-professjoni ta’ membru tal-korp tal-pulizija lokali.
Fir-rigward tal-għan segwit mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-Gvern Spanjol indika li, bl-iffissar tal-limitu tal-età għal 30 sena għall-aċċess fil-korp tal-pulizija lokali, il-Liġi 2/2007 trid tiggarantixxi n-natura operattiva u l-funzjonament tajjeb ta’ dan il-korp ta’ pulizija, billi tiżgura li l-uffiċjali li għadhom kemm ġew reklutati jkunu f’pożizzjoni li jwettqu l-itqal inkarigi mill-perspettiva fiżika matul perijodu relattivament twil tal-karriera tagħhom.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-premessa 18 tad-Direttiva 2000/78 tippreċiża li din ma jistax ikollha bħala effett li tobbliga lis-servizzi ta’ pulizija biex jirreklutaw jew biex iżommu fl-impjieg tagħhom persuni li ma għandhomx il-kapaċitajiet meħtieġa biex jissodisfaw il-funzjonijiet kollha li huma jistgħu jintalbu jwettqu fid-dawl tal-għan leġittimu li jżommu n-natura operattiva ta’ dawn is-servizzi.
Għalhekk, jidher li l-interess li jiġu żgurati n-natura operattiva u l-funzjonament tajjeb tas-servizzi ta’ pulizija jikkostitwixxi għan leġittimu fis-sens tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/78 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Wolf,
EU:C:2010:3
, punt 39).
Madankollu, għandu jiġi vverifikat jekk, fl-iffissar ta’ tali limitu ta’ età, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali imponietx rekwiżit proporzjonali, jiġifieri jekk dan il-limitu huwiex xieraq sabiex jintlaħaq l-għan imfittex u jekk imurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex dan l-għan jintlaħaq.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont il-premessa 23 tad-Direttiva 2000/78, huwa f’“ċirkostanżi limitati ħafna” li trattament differenti jista’ jiġi ġġustifikat meta karatteristika marbuta, b’mod partikolari, mal-età tkun tikkostitwixxi rekwiżit professjonali essenzjali u determinanti.
Barra minn hekk, sa fejn jippermetti li ssir deroga mill-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni, l-Artikolu 4(1) tal-imsemmija direttiva għandu jiġi interpretat b’mod ristrett (sentenza Prigge
et
,
EU:C:2011:573
, punt 72).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi vverifikat jekk, fid-dawl ta’ dak li ġie espost fil-punti 39 sa 41 ta’ din is-sentenza, il-kapaċitajiet fiżiċi partikolari meħtieġa għat-twettiq tal-funzjoni ta’ membru tal-korp tal-pulizija lokali humiex neċessarjament marbuta ma’ grupp ta’ età partikolari u li ma jinsabux f’persuni lil hinn minn ċertu età.
Sabiex issir din il-verifika, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi li ġejjin.
L-ewwel nett, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li hemm differenza manifesta bejn il-leġiżlazzjonijiet tal-komunitajiet awtonomi dwar il-membri tal-korp tal-pulizija lokali fir-rigward tal-iffissar tal-età massima biex wieħed jidħol f’din il-professjoni. Fil-fatt, ċerti leġiżlazzjonijiet jiffissaw l-età għal 30 sena jew iktar (35 sena, 36 sena jew 40 sena), filwaqt li komunitajiet awtonomi oħra għażlu li ma jiffissaw l-ebda limitu.
It-tieni nett, fir-risposta tiegħu għal domanda bil-miktub magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Spanjol ikkonferma li l-kundizzjoni dwar l-età massima ta’ 30 sena biex persuna jkollha aċċess għall-funzjoni ta’ membru tal-korp tal-pulizija nazzjonali — li l-inkarigi tiegħu stabbiliti fl-Artikolu 11 tal-Liġi 2/1986 huma simili għal dawk mogħtija lill-pulizija lokali — tneħħiet.
It-tielet nett, hemm lok li jiġi rrilevat li, fis-sentenza Wolf (
EU:C:2010:3
, punt 44), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li hemm natura proporzjonali f’miżura li tiffissa l-età massima ta’ reklutaġġ għal 30 sena fil-kuntest ta’ impjieg tas-servizz tekniku intermedjarju ta’ pompiera għaliex tali limitu huwa neċessarju sabiex jiġu żgurati n-natura operattiva u l-funzjonament tajjeb tas-servizz ikkonċernat.
Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja waslet għal din il-konklużjoni biss wara li kkonstatat, fuq il-bażi ta’ data xjentifika li ngħatatilha, li ċerti inkarigi mogħtija lill-membri tas-servizz tekniku intermedjarju tal-pompieri, bħal pereżempju l-ġlieda kontra n-nirien, jeħtieġu kapaċitajiet fiżiċi “eċċezzjonalment għolja” u li minoranza żgħira ħafna ta’ uffiċjali ta’ età iktar minn 45 sena għandhom il-kapaċitajiet fiżiċi biex iwettqu tali attività. Skont il-Qorti tal-Ġustizzja, reklutaġġ ta’ persuni b’età avvanzata għandu l-konsegwenza li numru kbir wisq ta’ uffiċjali ma jkunux jistgħu jiġu assenjati għall-inkarigi l-iktar impenjattivi fuq il-livell fiżiku. Bl-istess mod, tali reklutaġġ ma jippermettix li l-uffiċjali hekk reklutati jiġu assenjati għal tul biżżejjed twil għall-imsemmija inkarigi. Fl-aħħar nett, l-organizzazzjoni raġonevoli ta’ korp ta’ pompiera professjonali teħtieġ, għas-servizz tekniku intermedjarju, korrelazzjoni bejn il-pożizzjonijiet fiżiċi impenjattivi u mhux adattati għall-uffiċjali ta’ ċertu età u l-pożizzjonijiet inqas impenjattivi fiżikament u adattati għal dawn l-uffiċjali (sentenza Wolf,
EU:C:2010:3
, punti 41 u 43).
Issa, skont il-konstatazzjonijiet tal-qorti tar-rinviju, fid-dawl tal-inkarigi mogħtija lill-membri tal-korp tal-pulizija lokali, kif deskritti fil-punt 38 ta’ din is-sentenza, il-kapaċitajiet li għandhom ikollhom dawn il-membri tal-korp sabiex ikunu f’pożizzjoni li jwettqu wħud minn dawn l-inkarigi ma humiex dejjem paragunabbli mal-kapaċitajiet fiżiċi “eċċezzjonalment għolja” meħtieġa sistematikament mill-pompiera b’mod partikolari fil-ġlieda kontra n-nirien.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, kif ġie indikat fil-punt 17 ta’ din is-sentenza, il-Punt 3.5 tal-avviż ta’ kompetizzjoni intiż għar-reklutaġġ ta’ membri fil-korp tal-pulizija lokali tal-Ayuntamiento jistabbilixxi li l-kandidati għal dawn il-postijiet għandhom “ikollhom il-kundizzjoni fiżika u psikika adegwata biex jeżerċitaw il-funzjonijiet proprji għall-impjieg u biex jgħaddu t-testijiet fiżiċi”, speċifikati f’dan l-avviż. Dawn huma testijiet fiżiċi impenjattivi u eliminatorji li, skont il-qorti tar-rinviju, jippermettu li jintlaħaq l-għan li l-membri tal-korp tal-pulizija lokali jkollhom il-kundizzjoni fiżika speċjali meħtieġa biex iwettqu l-professjoni tagħhom b’mod inqas vinkolanti mill-iffissar ta’ età massima.
Barra minn hekk, ma hemm xejn fil-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja u lanqas fl-osservazzjonijiet bil-miktub li ġew ippreżentati lilha li jippermetti li jiġi sostnut li l-għan li jiġu ggarantiti n-natura operattiva u l-funzjonament tajjeb tal-korpi tal-pulizija lokali jeżiġi li tinżamm ċerta struttura ta’ etajiet fi ħdanhom, li timponi li jirreklutaw esklużivament lil uffiċjali ta’ età inqas minn 30 sena.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li, billi ffissat tali limitu tal-età, il-Liġi 2/2007 imponiet rekwiżit sproporzjonat.
Konsegwentement, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2007/78 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tiffissa l-età ta’ 30 sena bħala l-età massima għar-reklutaġġ tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78, għandu jiġi rrilevat li din id-dispożizzjoni tipprovdi li trattament differenti abbażi tal-età ma jikkostitwixxix diskriminazzjoni, meta, fil-kuntest tal-liġi nazzjonali, ikun objettivament u raġonevolment iġġustifikat b’għan leġittimu marbut, b’mod partikolari, mal-politika tal-impjieg, mas-suq tax-xogħol u mat-taħriġ professjonali, u meta l-mezzi biex jintlaħaq dan l-għan ikunu xierqa u neċessarji. It-tieni subparagrafu (ċ) tal-istess paragrafu, li tirreferi għalih espressament il-qorti tar-rinviju fit-talba tagħha, jipprovdi li dan it-trattament differenti jista’ jinkludi “l-iffissar ta’ età massima għal reklutaġġ li tkun ibbażata fuq ħtiġiet ta’ formazzjoni tal-post inkwistjoni jew fuq il-ħtieġa ta’ perijodu raġjonevoli ta’ mpjieg qabel l-irtirar.”
Għalhekk, għandu jiġi vverifikat jekk il-kundizzjoni dwar l-età massima ta’ 30 sena għall-aċċess għall-funzjoni ta’ membru fil-korp tal-pulizija lokali, kif jirriżulta mill-Artikolu 32(b) tal-Liġi 2/2007, hijiex iġġustifikata minn għan leġittimu, fis-sens tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78, u jekk il-mezzi implementati sabiex jintlaħaq dan l-għan humiex xierqa u neċessarji.
Fil-kawża prinċipali, il-Liġi 2/2007 ma tinkludi l-ebda riferiment għall-għanijiet imfittxija mill-Artikolu 32(b) tagħha.
Madankollu, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, ma jistax jiġi dedott mill-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78 li nuqqas ta’ preċiżazzjoni tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fir-rigward tal-għan imfittex, ikollu l-effett li jeskludi awtomatikament li din tal-aħħar tkun tista’ tiġi ġġustifikata abbażi ta’ din id-dispożizzjoni. Fin-nuqqas ta’ tali preċiżazzjoni, huwa meħtieġ li elementi oħra, misluta mill-kuntest ġenerali tal-miżura kkonċernata, jippermettu l-identifikazzjoni tal-għan li fuqu tkun ibbażata din il-miżura għall-finijiet tal-eżerċizzju ta’ stħarriġ ġudizzjarju fir-rigward tan-natura leġittima tagħha kif ukoll tan-natura xierqa u neċessarja tal-mezzi implementati sabiex jintlaħaq dan l-għan (sentenzi Palacios de la Villa, C‑411/05,
EU:C:2007:604
, punti 56 u 57, kif ukoll Il-Kummissjoni vs L-Ungerija, C‑286/12,
EU:C:2012:687
, punt 58).
F’dan ir-rigward, għandu qabelxejn jiġi rrilevat li għalkemm il-Gvern Spanjol invoka struttura tal-etajiet ibbilanċjati bħala għan tal-miżura inkwistjoni, mill-atti tal-proċess mibgħuta lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li din il-miżura hija madankollu intiża li tippromwovi impjiegi ġodda. Għalhekk, ma tistax titqies bħala ta’ natura li tiffavorixxi għanijiet ta’ politika tal-impjieg fis-sens tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78.
Madankollu, mill-kunsiderazzjonijiet ifformulati mill-qorti tar-rinviju, li hija biss għandha l-ġurisdizzjoni biex tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, jirriżulta, fid-dawl tal-eventwali applikazzjoni tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78 għall-kawża prinċipali, li l-kundizzjoni tal-età prevista fil-Liġi 2/2007 hija bbażata fuq ir-rekwiżit tat-taħriġ meħtieġ għall-pożizzjoni kkonċernata u fuq il-ħtieġa ta’ perijodu ta’ impjieg raġonevoli qabel l-irtirar jew it-tranżitu lejn attività oħra.
Sa fejn l-imsemmija għanijiet jinsabu fil-punt (ċ) tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 2000/78, dawn huma ta’ natura li jiġġustifikaw “objettivament u raġonevolment”, “fil-kuntest tal-liġi nazzjonali”, hekk kif jipprovdi dan l-Artikolu 6(1), trattament differenti bbażat fuq l-età.
Għad irid jiġi eżaminat jekk il-mezzi implementati sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet humiex xierqa u neċessarji.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni wiesgħa fl-għażla tal-miżuri li jistgħu jilħqu l-għanijiet tagħhom fil-qasam tal-politika soċjali u tal-impjiegi. Madankollu din il-marġni ta’ diskrezzjoni ma tistax ikollha l-effett li telimina mis-sustanza tagħha l-implementazzjoni tal-prinċipju tan-nondiskriminazzjoni bbażata fuq l-età (sentenzi Age Concern England, C‑388/07,
EU:C:2009:128
, punt 51, u Ingeniørforeningen i Danmark, C‑499/08,
EU:C:2010:600
, punt 33).
F’dak li jirrigwarda, fl-ewwel lok, l-għan dwar it-taħriġ meħtieġ għall-pożizzjoni fil-korp tal-pulizija lokali, mill-Punt 7 tal-avviż ta’ kompetizzjoni approvat mill-Ayuntamiento jirriżulta li, qabel id-dħul fis-servizz, il-kandidati magħżula ta’ din il-kompetizzjoni għandhom iwettqu perijodu ta’ “taħriġ selettiv” li t-tul tiegħu huwa stabbilit mill-akkademja reġjonali tal-pulizija lokali jew mill-Ayuntamiento.
L-Artikolu 36 tal-Liġi 2/2007, l-unika dispożizzjoni ta’ din il-liġi li għandha bħala għan it-taħriġ tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali, sempliċement jindika li l-akkademja ta’ sigurtà pubblika tal-Prinċipat ta’ Asturia “tiżgura t-taħriġ […], il-promozzjoni u l-ispeċjalizzazzjoni” tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali, mingħajr ma tippreċiża l-karatteristiċi tat-taħriġ inkwistjoni.
Issa, l-ebda element sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermetti li jiġi kkunsidrat li l-limitu tal-età ta’ reklutaġġ huwa xieraq u neċessarju fid-dawl tal-għan li jiġi żgurat it-taħriġ tal-membri tal-persunal ikkonċernati.
F’dak li jirrigwarda, fit-tieni lok, l-għan li jiġi żgurat perijodu ta’ impjieg raġonevoli qabel l-irtirar, għandu qabelxejn jiġi rrilevat li, skont l-indikazzjonijiet ipprovduti mill-qorti tar-rinviju, l-età tal-irtirar tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali hija ffissata għal 65 sena. Anki jekk il-qorti tar-rinviju tirreferi għal passaġġ lejn attività oħra fl-età ta’ 58 sena, din hija possibbiltà offruta, fuq talba tagħhom, lill-membri tal-korp tal-pulizija lokali, li barra minn hekk ma taffettwax l-età tal-irtirar.
Minn dan isegwi li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tiffissa l-età ta’ 30 sena bħala l-età massima ta’ reklutaġġ għall-membri tal-korp tal-pulizija lokali, ma tistax titqies bħala neċessarja sabiex tiżgura għall-imsemmija membri tal-korp perijodu ta’ impjieg raġonevoli qabel l-irtirar fis-sens tal-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 2000/78. Il-fatt li l-età “normali” tal-irtirar li tirriżulta mis-sistema ġenerali tas-sigurtà soċjali hija ta’ 67 sena huwa irrilevanti f’dan ir-rigward
Għalhekk, it-trattament differenti li jirriżulta minn dispożizzjoni bħall-Artikolu 32(b) tal-Liġi 2/2007 ma jistax jiġi ġġustifikat taħt l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 2000/78.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)(ċ) tad-Direttiva 2000/78 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tiffissa l-età ta’ 30 sena bħala l-età massima għal reklutaġġ tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikoli 2(2), 4(1) u 6(1)(ċ) tad-Direttiva tal-Kunsill 2000/78/KE, tas-27 ta’ Novembru 2000, li tistabbilixxi qafas ġenerali għall-ugwaljanza fit-trattament fl-impjieg u fix-xogħol, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tiffissa l-età ta’ 30 sena bħala l-età massima għal reklutaġġ tal-membri tal-korp tal-pulizija lokali.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol