CELEX: 62007TJ0235
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Ολλανδική αγορά μπίρας
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Απόδειξη της παραβάσεως
Πρόσβαση στον φάκελο
Πρόστιμα
Αρχή της ίσης μεταχειρίσεως
Εύλογη προθεσμία

Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 316 ανωτέρω, σκέψη 48 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η υπερβολική διάρκεια του πρώτου σταδίου της διοικητικής διαδικασίας έθιξε τα
δικαιώματά της άμυνας και έχει οπωσδήποτε επιπτώσεις στην έκβαση της διαδικασίας.
Η προσφεύγουσα προβάλλει, κατ’ ουσίαν, ότι εθίγησαν οι δυνατότητές της να αμυνθεί αποτελεσματικώς στις μομφές που επαναλαμβάνονται
στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, καθόσον, μέχρι την παραλαβή της ανακοινώσεως αυτής στις 30 Αυγούστου 2005, δεν μπόρεσε να προσδιορίσει
με ακρίβεια το αντικείμενο της διεξαχθείσας από την Επιτροπή έρευνας. Κατά την προσφεύγουσα, τη στιγμή που μπόρεσε να αντιδράσει
στις αιτιάσεις, είχαν παρέλθει σχεδόν δέκα έτη από την προσαπτόμενη συμπεριφορά, όπερ έθιξε τις δυνατότητές της να συλλέξει
απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το τμήμα της επιτόπιας καταναλώσεως, λόγω της αναχωρήσεως ορισμένων υπαλλήλων
της που είχαν άμεση γνώση των προσαπτόμενων πραγματικών περιστατικών.
Διαπιστώνεται συναφώς ότι η προσφεύγουσα κακώς υποστηρίζει ότι δεν μπόρεσε να προσδιορίσει το αντικείμενο της έρευνας μέχρι
την ανακοίνωση των αιτιάσεων.
Συγκεκριμένα, αφενός, η απόφαση περί διεξαγωγής ελέγχου, η οποία απευθύνθηκε στην προσφεύγουσα στις 17 Μαρτίου 2000, ανέφερε
ότι η έρευνα της Επιτροπής αφορούσε αντίθετες προς τον ανταγωνισμό ιδιαίτερες πρακτικές όπως «τον καθορισμό των τιμών, την
κατανομή των αγορών και/ή ανταλλαγή πληροφοριών στον ολλανδικό τομέα της μπίρας, τόσο για την αγορά του εμπορίου λιανικής
όσο και για την αγορά του τομέα της επιτόπιας καταναλώσεως». Αφετέρου, οι αιτήσεις για παροχή πληροφοριών που απευθύνθηκαν
στην προσφεύγουσα τον Οκτώβριο του 2001 διευκρίνιζαν τα είδη των συναντήσεων, τις ημερομηνίες καθώς και τους τόπους που αποτελούσαν
το αντικείμενο της διεξαγόμενης από την Επιτροπή έρευνας.
Αντιθέτως προς όσα ισχυρίζεται η προσφεύγουσα, οι κοινοποιήσεις τής έδωσαν τη δυνατότητα να γνωρίζει, με αρκετή ακρίβεια,
το αντικείμενο της έρευνας, τις παραβάσεις που μπορεί να της καταλογίζονταν καθώς και τα σχετικά τμήματα της αγοράς και, επομένως,
της δόθηκε η δυνατότητα να προσδιορίσει και να συλλέξει τυχόν απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία.
Εξάλλου, η προσφεύγουσα, μολονότι προβάλλει επιχείρημα αντλούμενο από τη δυσχέρεια συλλογής ορισμένων απαλλακτικών αποδεικτικών
στοιχείων, παρέλειψε να θεμελιώσει τον ισχυρισμό αυτό με συγκεκριμένα στοιχεία και, ειδικότερα, να διευκρινίσει την ημερομηνία
κατά την οποία οι οικείοι υπάλληλοί της έφυγαν από την επιχείρηση, τους ακριβείς λόγους για τους οποίους ήταν κρίσιμο να συλλέξει
πληροφορίες από τα εν λόγω πρόσωπα για την άσκηση των δικαιωμάτων άμυνας, καθώς και τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν
πλέον δυνατό να συλλέξει πληροφορίες από τα πρόσωπα αυτά (βλ., συναφώς, απόφαση Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 316
ανωτέρω, σκέψη 64).
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας ότι δεν είχε πληροφορηθεί, από την αρχή
της έρευνας, το αντικείμενό της καθώς και τις τυχόν αιτιάσεις της Επιτροπής, οπότε δεν μπορούσε να προετοιμάσει την άμυνά
της και να συλλέξει τα απαλλακτικά στοιχεία τα οποία διέθετε.
Κατόπιν των ανωτέρω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε την ύπαρξη προσβολής των δικαιωμάτων της άμυνας,
η οποία προκύπτει από την υπερβολική διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας.
Τέλος, πρέπει επίσης να απορριφθεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η κύρωση που της επιβλήθηκε θα ήταν ελαφρύτερη αν η
Επιτροπή είχε θέσει τέλος νωρίτερα στη διοικητική διαδικασία.
Συγκεκριμένα, μολονότι η Επιτροπή δέχθηκε, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι αύξησε το γενικό επίπεδο των προστίμων κατά
το 2005, ήτοι κατά τη διάρκεια της επίδικης διοικητικής διαδικασίας, το γεγονός αυτό δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στο πλαίσιο
της εκτιμήσεως του αντίκτυπου της διάρκειας της διαδικασίας στο περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως. Συναφώς, αρκεί η
υπενθύμιση ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει επιβάλει στο παρελθόν πρόστιμα ενός ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων
δεν της στερεί τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται από τον κανονισμό 1/2003, αν αυτό είναι
αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, αλλ’ ότι, αντιθέτως, η αποτελεσματική
εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού απαιτεί η Επιτροπή να μπορεί οποτεδήποτε να προσαρμόζει το επίπεδο των προστίμων
στις ανάγκες της πολιτικής αυτής (αποφάσεις Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 304 ανωτέρω, σκέψη 109,
και Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 270 ανωτέρω, σκέψη 169).
Κατά συνέπεια, λαμβανομένης υπόψη της ελλείψεως αντίκτυπου στην έκβαση της επίδικης διαδικασίας, η μη τήρηση της αρχής της
εύλογης προθεσμίας δεν μπορεί να καταλήξει στην ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
–       Επί του επιπέδου της μειώσεως του ποσού του προστίμου
Όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας το οποίο αντλείται από το φερόμενο ως πολύ περιορισμένο επίπεδο της μειώσεως του
προστίμου, που χορήγησε η Επιτροπή λόγω της υπερβολικής διάρκειας της διαδικασίας, επισημαίνεται ότι παρατυπία της διαδικασίας,
ακόμα και αν δεν δύναται να καταλήξει στην ακύρωση της αποφάσεως, δύναται να δικαιολογήσει μείωση του προστίμου (βλ., συναφώς,
αποφάσεις Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, σκέψη 38 ανωτέρω, σκέψεις 26 έως 48, και Nederlandse Federatieve Vereniging voor
de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied και Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 322 ανωτέρω, σκέψεις 436 έως 438).
Η υπέρβαση της εύλογης προθεσμίας δύναται να αποτελέσει βάση της αποφάσεως της Επιτροπής να μειώσει δικαίως το ποσό του προστίμου,
δεδομένου ότι η δυνατότητα της μειώσεως αυτής εντάσσεται στο πλαίσιο της ασκήσεως των προνομίων της (βλ., συναφώς, απόφαση
Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 316 ανωτέρω, σκέψεις 202 έως 204).
Εν προκειμένω, η Επιτροπή αποφάσισε να μειώσει το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο λόγω της «μη εύλογης» διάρκειας της
διοικητικής διαδικασίας (αιτιολογικές σκέψεις 498 και 499 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Η άσκηση του προνομίου αυτού της Επιτροπής δεν εμποδίζει το Γενικό Δικαστήριο, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του πλήρους
δικαιοδοσίας, να μειώσει περαιτέρω το ποσό του προστίμου.
Ωστόσο, πρέπει να θεωρηθεί ότι η κατ’ αποκοπή μείωση των 100 000 ευρώ, εκ μέρους της Επιτροπής, ουδόλως έλαβε υπόψη το ποσό
του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου, το οποίο ανερχόταν πριν από τη μείωση αυτή σε 22 950 000 ευρώ, και, επομένως,
δεν συνιστά μείωση της κυρώσεως δυνάμενη να ανορθώσει προσηκόντως την προσβολή που προκύπτει από την υπέρβαση της εύλογης
προθεσμίας της διοικητικής διαδικασίας.
Συναφώς, η προσφεύγουσα ορθώς προβάλλει ότι οι συνέπειες της προσβολής της αρχής της εύλογης προθεσμίας δεν ελήφθησαν επαρκώς
υπόψη από την Επιτροπή, όσον αφορά τη μείωση του ποσού του προστίμου.
Λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της προκειμένης υποθέσεως, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς
του πλήρους δικαιοδοσίας, ότι, για να χορηγήσει στην προσφεύγουσα δίκαιη ικανοποίηση λόγω της υπερβολικής διάρκειας της διαδικασίας,
η επίδικη μείωση πρέπει να αφορά το 5 % του ποσού του προστίμου.

Συμπέρασμα επί του προστίμου
Κατόπιν της εξετάσεως των προβαλλομένων από την προσφεύγουσα λόγων και της ασκήσεως εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου της
αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας, πρέπει να αναθεωρηθεί το ποσό του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου, αφενός,
καθορίζοντας το αρχικό ποσό σε 16 150 000 ευρώ, αντί 17 000 000 ευρώ, κατόπιν της ακυρώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης
αποφάσεως καθόσον δέχεται το συστατικό στοιχείο της παραβάσεως που έγκειται στον περιστασιακό συντονισμό των εμπορικών όρων,
πλην των τιμών, που προσφέρονται σε μεμονωμένους καταναλωτές στον τομέα επιτόπιας καταναλώσεως στις Κάτω Χώρες (βλ. σκέψεις
191 και 192 ανωτέρω) και, αφετέρου, αυξάνοντας την πραγματοποιηθείσα μείωση λόγω υπερβάσεως της εύλογης προθεσμίας της διαδικασίας
στο 5 % του τελικού ποσού του προστίμου, αντί 100 000 ευρώ (βλ. σκέψη 343 ανωτέρω).
Κατόπιν της αναθεωρήσεως αυτής, το ποσό του προστίμου υπολογίζεται αυξάνοντας κατά 35 %, λόγω της διάρκειας της παραβάσεως,
το αναθεωρηθέν βασικό ποσό, και μειώνοντας κατά 5 %, λόγω της υπερβάσεως της εύλογης προθεσμίας, το εν λόγω ποσό. Συνεπώς,
το επιβαλλόμενο στην προσφεύγουσα πρόστιμο καθορίζεται σε 20 712 375 ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει
ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων.
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι τα αιτήματα της προσφεύγουσας κρίθηκαν εν μέρει βάσιμα, το Γενικό Δικαστήριο, σύμφωνα με δίκαιη
εκτίμηση των περιστάσεων της υποθέσεως, αποφασίζει ότι η προσφεύγουσα φέρει τα δύο τρίτα των δικών της εξόδων καθώς και των
εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή και η τελευταία θα φέρει το ένα τρίτο των δικών της εξόδων καθώς και των εξόδων της
προσφεύγουσας.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 1 της αποφάσεως C(2007) 1697 της Επιτροπής, της 18ης Απριλίου 2007, σχετικά με διαδικασία του άρθρου 81
[ΕΚ] (υπόθεση COMP/B-2/37.766 – Ολλανδική αγορά μπίρας), καθόσον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε με την απόφαση αυτή ότι η
Bavaria NV έλαβε μέρος σε παράβαση η οποία συνίσταται σε περιστασιακό συντονισμό εμπορικών όρων, πλην των τιμών, που προσφέρονται
σε μεμονωμένους πελάτες στον τομέα της επιτόπιας καταναλώσεως στις Κάτω Χώρες.
2)
Το ποσό του επιβληθέντος στην Bavaria προστίμου με το άρθρο 3, στοιχείο γ΄, της αποφάσεως C(2007) 1697 καθορίζεται σε 20 712 375
ευρώ.
3)
Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή.
4)
Η Bavaria φέρει τα δύο τρίτα των δικών της δικαστικών εξόδων καθώς και των εξόδων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
5)
Η Επιτροπή φέρει το ένα τρίτο των δικών της εξόδων καθώς και των εξόδων της Bavaria.
Vadapalas
Dittrich
Truchot
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 16 Ιουνίου 2011.
(υπογραφές)
Πίνακας περιεχομένων
Το ιστορικό της διαφοράς
Διοικητική διαδικασία
Προσβαλλόμενη απόφαση
Επίμαχη παράβαση
Επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Επί του δευτέρου λόγου, ο οποίος αντλείται από παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ, παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας, της αρχής της
νομιμότητας και μη τήρηση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Επί της δηλώσεως της InBev
– Επί των λοιπών αποδεικτικών στοιχείων
– Περί των πραγματικών στοιχείων που αφορούν τις διαπιστώσεις, αφενός, συντονισμού των τιμών και αυξήσεων της τιμής της μπίρας
και, αφετέρου, περιστασιακού συντονισμού της κατανομής της πελατείας
– Επί των πραγματικών στοιχείων σχετικά με τη διαπίστωση περιστασιακού συντονισμού των λοιπών εμπορικών όρων οι οποίοι προσφέρονται
σε μεμονωμένους πελάτες στον τομέα επιτόπιας καταναλώσεως
– Επί της προβαλλομένης πλάνης περί το δίκαιο και του χαρακτηρισμού των πραγματικών περιστατικών
– Συμπέρασμα
Επί του τρίτου λόγου, περί της διάρκειας της παραβάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Περί του καθορισμού της ημερομηνίας ενάρξεως της παραβάσεως
– Περί του καθορισμού της ημερομηνίας λήξεως της παραβάσεως
Επί του πρώτου λόγου, ο οποίος αντλείται από παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του έκτου λόγου, ο οποίος αντλείται από παράβαση ουσιώδους τύπου, προσβολή της αρχής της χρηστής διοικήσεως και των δικαιωμάτων
άμυνας της προσφεύγουσας, όσον αφορά την άρνηση προσβάσεως σε έγγραφο του φακέλου της υποθέσεως καθώς και σε απαντήσεις άλλων
εμπλεκόμενων επιχειρήσεων στην ανακοίνωση των αιτιάσεων
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Επί των απαντήσεων των λοιπών επιχειρήσεων στην ανακοίνωση των αιτιάσεων
– Επί του προβαλλομένου ως απορρήτου εγγράφου
Επί του τέταρτου λόγου, ο οποίος αντλείται από παράβαση του άρθρου 23 του κανονισμού 1/2003, των κατευθυντηρίων γραμμών καθώς
και παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως, σχετικά με τον καθορισμό του ύψους του προστίμου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Επί του πρώτου σκέλους, το οποίο αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως
– Επί του δευτέρου σκέλους, το οποίο αντλείται από παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως όσον αφορά την πρακτική λήψεως
αποφάσεων της Επιτροπής
– Επί του τρίτου σκέλους, το οποίο αντλείται από παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως όσον αφορά
το ύψος των επιβληθέντων στους λοιπούς συμμετέχοντες στην επίδικη σύμπραξη προστίμων
Επί του πέμπτου λόγου, ο οποίος αντλείται από την υπερβολική διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Επί της διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας
– Επί των συνεπειών επί της νομιμότητας της προσβαλλομένης αποφάσεως
– Επί του επιπέδου της μειώσεως του ποσού του προστίμου
Συμπέρασμα επί του προστίμου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.