CELEX: 62006TJ0385
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Τομέας των συνδέσμων σωληνώσεων από χαλκό και κράματα χαλκού
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Ενιαία και διαρκής παράβαση
Συμμετοχή στην παράβαση

, από επαφές πραγματοποιηθείσες στο πλαίσιο επαγγελματικών ενώσεων (συσκέψεις της FNAS), από διμερείς επαφές με αντικείμενο
τις παραμέτρους του ανταγωνισμού και από επαφές πραγματοποιηθείσες κατά τη διάρκεια εμπορικών εκθέσεων (έκθεση του Essen)
(αιτιολογικές σκέψεις 599 έως 602 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Ασφαλώς, δεν αμφισβητείται ότι, όσον αφορά το διάστημα μετά τον Μάρτιο του 2001, η σύμπραξη χαρακτηριζόταν από αρκούντως εύκαμπτη
«οργάνωση» στη δομή της, συνιστάμενη σε ad hoc διμερείς επαφές. Επίσης, δεν υφίστατο συντονισμός της στρατηγικής σε «υψηλό
επίπεδο» ούτε, συνακόλουθα, εκτέλεση σε εθνικό επίπεδο των αποφάσεων που είχαν ληφθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Ομοίως δεν αμφισβητείται ότι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, ο αριθμός των μετεχόντων στη σύμπραξη ανερχόταν
σε εννέα πριν τους ελέγχους του Μαρτίου του 2001 και μειώθηκε σε τέσσερις μετά τους οικείους ελέγχους.
Τέλος, επισημαίνεται ότι ενώ πριν το 2001 η σύμπραξη είχε πανευρωπαϊκή εμβέλεια, περιλαμβάνουσα δεκατρείς χώρες, μετά το 2001
οι παραβατικές συμπεριφορές των μετεχόντων περιορίστηκαν στη γερμανική, ελληνική, ισπανική, γαλλική και ιταλική αγορά, χωρίς
εμφανή σύνδεσμο μεταξύ αυτών.
Εντούτοις, δεδομένου ότι ο σκοπός των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό πρακτικών παρέμεινε ο ίδιος, ήτοι ο συντονισμός αναφορικά
με τις τιμές των συνδέσμων σωληνώσεων, το γεγονός ότι ορισμένα χαρακτηριστικά ή η ένταση των πρακτικών αυτών μεταβλήθηκαν
δεν είναι καθοριστικό. Συναφώς, δεν αποκλείεται, μετά τους ελέγχους της Επιτροπής, η σύμπραξη να προσέλαβε λιγότερο οργανωμένη
μορφή και να άσκησε δραστηριότητες μεταβλητής εντάσεως. Εντούτοις, το γεγονός ότι μια σύμπραξη διέρχεται περιόδους δραστηριότητας
μεταβλητής εντάσεως δεν σημαίνει ότι μπορεί να συναχθεί ότι αυτή έπαυσε.
Επομένως, η Επιτροπή ορθώς θεώρησε ότι η σύμπραξη συνεχίστηκε μετά τους ελέγχους του Μαρτίου του 2001 και κατέληξε στο συμπέρασμα
ότι υφίστατο ενιαία, σύνθετη και διαρκής παράβαση.
Κατ’ ακολουθία, πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα αν η Aquatis, συμμετέχοντας στις συσκέψεις που πραγματοποιούνταν στο πλαίσιο
της ομάδας εργασίας της επιτροπής διοικητικής υποστηρίξεως της FNAS με σκοπό την υιοθέτηση μιας νέας συσκευασίας για τα είδη
κρουνοποιίας και, ειδικότερα, συζητώντας για το κόστος που η συσκευασία αυτή συνεπάγεται, μετέσχε στην ως άνω ενιαία, σύνθετη
και διαρκή παράβαση.
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή προσήψε στην Aquatis ότι, κατά το επίδικο διάστημα, μετέσχε
σε ενιαία, σύνθετη και διαρκή παράβαση αφορώσα ολόκληρη τη λεγόμενη πανευρωπαϊκή αγορά, όπως αυτή περιγράφεται στο άρθρο 1
της εν λόγω αποφάσεως.
Όπως προκύπτει από τη σκέψη 101 ανωτέρω, τα συστατικά στοιχεία της ενιαίας, σύνθετης και διαρκούς παραβάσεως μετά τον Μάρτιο
του 2001 συνίσταντο σε διμερείς επαφές, σε επαφές κατά τη διάρκεια εμπορικής εκθέσεως και σε επαφές στο πλαίσιο των συσκέψεων
της FNAS με σκοπό τον συντονισμό των τιμών.
Συναφώς, δεν αμφισβητείται ότι, κατά το επίδικο διάστημα, η Aquatis μετέσχε μόνο στις συσκέψεις της FNAS και όχι στα λοιπά
δύο σκέλη της παραβάσεως. Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνεται ότι η συμμετοχή της Aquatis στις συσκέψεις της FNAS, των οποίων
το αντικείμενο ταυτιζόταν με το αντικείμενο των λοιπών δύο σκελών της ενιαίας, σύνθετης και διαρκούς παραβάσεως που συνίστατο
στον συντονισμό των τιμών, δεν αρκεί αυτή καθεαυτή για να συναχθεί η συμμετοχή στην εν λόγω παράβαση, εκτός αν αποδεικνύεται
ότι η Aquatis γνώριζε ή όφειλε κατ’ ανάγκη να γνωρίζει ότι, αφενός, η συμπεριφορά της εντασσόταν σε ένα σφαιρικό σχέδιο και,
αφετέρου, ότι το σφαιρικό αυτό σχέδιο κάλυπτε το σύνολο των συστατικών στοιχείων της συμπράξεως (βλ., υπό την έννοια αυτή,
Επιτροπή κατά Anic Parecipazioni, σκέψη 89 ανωτέρω, σκέψη 83, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Μαρτίου 2000, T‑25/95,
T‑26/95, T‑30/95 έως T‑32/95, T‑34/95 έως T‑39/95, T‑42/95 έως T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 έως T‑65/95, T‑68/95 έως T‑71/95,
T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 και T‑104/95, Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑491, σκέψεις 4027 και 4112).
Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί αν η Aquatis, κατά το μέτρο που μετέσχε στις συσκέψεις της FNAS, γνώριζε ή όφειλε κατ’
ανάγκη να γνωρίζει ότι ανήκε στον κύκλο των μετεχόντων στην πανευρωπαϊκή σύμπραξη. Συγκεκριμένα, μόνο σε περίπτωση που αποδειχθεί
ότι η Aquatis γνώριζε την ύπαρξη των λοιπών δύο συστατικών της παραβάσεως στοιχείων, μπορεί η συμμετοχή της στη συμφωνία σχετικά
με τη γαλλική αγορά να θεωρηθεί ως έκφραση της προσχωρήσεώς της στη διαπιστωθείσα παράβαση.
Όμως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η Aquatis, κατά το μέτρο που μετείχε στις συσκέψεις της FNAS,
γνώριζε τις αντίθετες προς τους κανόνες του ανταγωνισμού δραστηριότητες των λοιπών επιχειρήσεων ή ότι μπορούσε εύλογα να τις
προβλέψει και ότι, επομένως, η συμπεριφορά της εντασσόταν σε ένα σφαιρικό σχέδιο που κάλυπτε το σύνολο των συστατικών στοιχείων
της διαπιστωθείσας συμπράξεως.
Προκειμένου να αποδείξει ότι η Aquatis γνώριζε τα συστατικά στοιχεία της διαπιστωθείσας παραβάσεως, η Επιτροπή αναφέρθηκε
αποκλειστικά στο γεγονός ότι η Aquatis είχε μετάσχει στη σύμπραξη από το 1991 έως τον Μάρτιο του 2001. Όμως, το στοιχείο αυτό
δεν αρκεί προς απόδειξη του ότι η Aquatis προσχώρησε εκ νέου στη σύμπραξη.
Συναφώς, πρώτον, επισημαίνεται ότι, όταν ο έλεγχος του κεφαλαίου της ανήκε στην IMI, την πρώην μητρική της εταιρία, η Aquatis
είχε θέσει τέλος στη συμμετοχή της στη σύμπραξη αμέσως μετά τους ελέγχους της Επιτροπής τον Μάρτιο του 2001. Δεν υπάρχει κανένα
στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι η Aquatis γνώριζε περί της συνεχίσεως της παραβάσεως εκ μέρους της IBP, της Comap και
της FRA.BO.
Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη του ειδικού σκοπού τον οποίο επεδίωκε η ομάδα εργασίας της επιτροπής διοικητικής υποστηρίξεως
της FNAS, ήτοι της υιοθετήσεως μιας νέας συσκευασίας, είναι δύσκολο να συσχετισθούν άμεσα οι συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν
στο πλαίσιο αυτό με τη σύμπραξη που είχε αρχίσει πριν τον Μάρτιο του 2001. Το γεγονός ότι ορισμένοι παραγωγοί συζήτησαν για
συνδεόμενο με τη συσκευασία αυτή κόστος δεν αναιρεί την ως άνω διαπίστωση.
Δεύτερον, διαπιστώνεται ότι αντίθετα προς ό,τι δέχθηκε η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 575 και 584 της προσβαλλομένης
αποφάσεως, οι συζητήσεις, στο πλαίσιο των συσκέψεων της FNAS, αφορούσαν αποκλειστικά τη γαλλική αγορά. Όπως η Επιτροπή παραδέχθηκε
κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, από τα πρακτικά των εν λόγω συσκέψεων ουδόλως προκύπτει ότι οι συσκέψεις αφορούσαν επίσης
«την Ισπανία, την Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Γερμανία και εν γένει την ευρωπαϊκή αγορά», πράγμα που, κατά την άποψή της,
θα σήμαινε ότι είχαν πανευρωπαϊκή διάσταση. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η σύμπραξη στο πλαίσιο των συσκέψεων της
FNAS δεν είχε πανευρωπαϊκή διάσταση.
Τρίτον, δεδομένου ότι οι εν λόγω συσκέψεις αφορούσαν μόνον τη γαλλική αγορά και ότι δεν υφίσταται καμία ένδειξη βάσει της
οποίας να μπορεί να συναχθεί ότι οι συσκέψεις αυτές χρησιμοποιήθηκαν από τους λοιπούς μετέχοντες ως πλαίσιο προκειμένου να
συζητούν ή να συντονίζουν τις τιμές των συνδέσμων σωληνώσεων σε άλλες εθνικές αγορές, δεν αποδείχθηκε ότι η Aquatis μπορούσε
εύλογα να προβλέψει ότι οι εν λόγω συσκέψεις εντάσσονταν στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παραβάσεως αποτελούσας τμήμα ενός σφαιρικού
σχεδίου.
Ασφαλώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι στις 29 Απριλίου 2004 πραγματοποιήθηκε διμερής επαφή μεταξύ της Aquatis και ενός εκπροσώπου
της FRA.BO στο πλαίσιο σχέσεως προμηθευτή-πελάτη (βλ. σκέψη 56 ανωτέρω). Εντούτοις, πέραν του ότι η επαφή αυτή δεν πραγματοποιήθηκε
κατά το διάστημα της παραβάσεως, μια τέτοια επαφή δεν είναι κρίσιμη από απόψεως δικαίου του ανταγωνισμού, εκτός αν αποδεικνύεται
ότι κατά την επαφή αυτή εμπορικού χαρακτήρα εξετάστηκαν θέματα αντίθετου προς τους κανόνες του ανταγωνισμού χαρακτήρα. Εντούτοις,
οι χειρόγραφες σημειώσεις που περιέχονται στο σημειωματάριο της P. δεν παρέχουν καμία ένδειξη συναφώς.
Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι δεν αποδείχθηκε ότι η Aquatis γνώριζε ότι, με τη συμπεριφορά της, είχε ενταχθεί σε
σύμπραξη περιλαμβάνουσα διάφορες πτυχές που επεδίωκαν κοινό σκοπό, ούτε στη σύμπραξη στην οποία είχε μετάσχει πριν τον Μάρτιο
του 2001 και η οποία συνεχιζόταν.
Κατ’ ακολουθία, το άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να ακυρωθεί ως προς όλες τις προσφεύγουσες, κατά το μέτρο που
με αυτό η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι προσφεύγουσες είχαν μετάσχει, κατά το επίδικο διάστημα, σε ενιαία, σύνθετη και διαρκή
παράβαση, συμμετέχοντας σε ένα σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στην αγορά των συνδέσμων σωληνώσεων από χαλκό
και κράματα χαλκού, όπως αυτό περιγράφεται στην εν λόγω διάταξη.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, παρέλκει η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως, ήτοι του πρώτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από
τον παράνομο καταλογισμό στην Aalberts, ως μητρικής εταιρίας, της ευθύνης για την παράβαση, του τέταρτου λόγου ακυρώσεως που
αντλείται από διάφορα σφάλματα κατά τον υπολογισμό του ύψους του επιβληθέντος στις προσφεύγουσες προστίμου, και του πέμπτου
λόγου ακυρώσεως που αντλείται από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας των προσφευγουσών.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, επιβάλλεται η ακύρωση του προστίμου ύψους 100,8 εκατομμυρίων ευρώ που επιβλήθηκε στην Aalberts
από κοινού και εις ολόκληρον με την Aquatis και τη Simplex μέχρι του ποσού των 55,15 εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και του ποσού
των 2,04 εκατομμυρίων ευρώ για την καταβολή του οποίου η Aquatis και η Simplex θεωρήθηκαν εις ολόκληρον υπεύθυνες, καθόσον
ο υπολογισμός του ποσού αυτού στηρίζεται σε εσφαλμένη διαπίστωση.
Συγκεκριμένα, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή υπολόγισε ένα βασικό ποσό προστίμου που επιβλήθηκε για τη συμμετοχή της Aquatis
και της Simplex στη σύμπραξη ενόσω το κεφάλαιό τους ήλεγχε η IMI, ήτοι βασικό ποσό προστίμου 46 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο
προσαυξήθηκε κατά 100 % λόγω διάρκειας, και για την προβαλλόμενη συμμετοχή τους στην παράβαση ενόσω το κεφάλαιό τους ήλεγχε
η Aalberts, ήτοι βασικό ποσό προστίμου 60 εκατομμυρίων ευρώ, το οποίο προσαυξήθηκε κατά 5 % λόγω διάρκειας. Λόγω επιβαρυντικών
περιστάσεων, το δεύτερο αυτό ποσό προσαυξήθηκε κατά 60 %. Κατ’ ακολουθία προέκυψε συνολικό ποσό προστίμου 192,8 εκατομμύρια
(92 εκατομμύρια ευρώ + 100,8 εκατομμύρια ευρώ). Εν συνεχεία, το συνολικό αυτό ποσό προστίμου μειώθηκε σε 105,5 εκατομμύρια
ευρώ, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών της Aalberts, περαιτέρω δε κατανεμήθηκε αναλόγως
του αν η συμμετοχή της Aquatis και της Simplex στην παράβαση είχε διαπιστωθεί ενόσω βρίσκονταν υπό τον έλεγχο της IMI (50,34
εκατομμύρια ευρώ) ή υπό τον έλεγχο της Aalberts (55,15 εκατομμύρια ευρώ).
Μολονότι η IMI έτυχε μειώσεως του ποσού του προστίμου κατά 50 % βάσει της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή
ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων, το βασικό ποσό του επιβληθέντος σε αυτή προστίμου, το οποίο ανερχόταν
σε 96,6 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι αρχικό ποσό 46 εκατομμύρια ευρώ, το οποίο προσαυξήθηκε κατά 110 % λόγω της διάρκειας της παραβάσεως,
μειώθηκε σε 48,30 εκατομμύρια ευρώ. Δεδομένου ότι η IMI υπέβαλε την αίτησή της περί επιδείξεως επιείκειας μόλις τον Σεπτέμβριο
του 2003, οι δύο πρώην θυγατρικές της δεν μπορούσαν να τύχουν της μειώσεως του ποσού του προστίμου κατά 50 % που χορηγήθηκε
στην IMI. Κατ’ ακολουθία, η Επιτροπή θεώρησε την Aquatis και τη Simplex από κοινού και εις ολόκληρον υπεύθυνες για την καταβολή
του ποσού των 2,04 εκατομμυρίων ευρώ (50,34 – 48,30), για το οποίο ούτε η IMI ούτε η Aalberts ήταν υπόχρεες.
Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σε περίπτωση που πλείονες αποδέκτες συνιστούσαν την «επιχείρηση» κατά τον χρόνο εκδόσεως
της προσβαλλομένης αποφάσεως, το ανώτατο όριο του 10 % που προβλέπεται στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003,
μπορεί να υπολογισθεί με βάση τον συνολικό κύκλο εργασιών της οικείας επιχειρήσεως. Αντιθέτως, σε περίπτωση που η οικονομική
αυτή οντότητα διασπάστηκε για να δημιουργηθούν δύο διαφορετικές οντότητες κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως, κάθε αποδέκτης
της αποφάσεως δικαιούται να τύχει ατομικώς εφαρμογής του εν λόγω ανωτάτου ορίου (απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Ιουνίου
2005, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 και T‑91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 390).
Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ζήτησαν αποκλειστικά την ακύρωση του άρθρου 2, στοιχεία α΄ και β΄, σημείο 2, της προσβαλλομένης
αποφάσεως, παρέλκει η εξέταση του αν το γεγονός ότι η επιχείρηση IMI διασπάστηκε σε πλείονες διαφορετικές οντότητες πριν την
έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να έχει επίπτωση επί του ανωτάτου ορίου του προστίμου που επιβλήθηκε στη Simplex
και στην Aquatis με το άρθρο 2, στοιχείο β΄, σημείο 1, της προσβαλλομένης αποφάσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με το αίτημα των προσφευγουσών.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 1 της αποφάσεως της Επιτροπής C(2006) 4180, της 20ής Σεπτεμβρίου 2006, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του
άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/F-1/38.121 – Σύνδεσμοι σωληνώσεων), κατά το μέτρο
που με αυτό διαπιστώνεται ότι η Aalberts Industries NV, Comap SA, πρώην Aquatis France SAS, και η Simplex Armaturen + Fittings
GmbH & Co. KG μετέσχον στη σύμπραξη κατά το διάστημα από τις 25 Ιουνίου 2003 έως την 1η Απριλίου 2004.
2)
Ακυρώνει το άρθρο 2, στοιχεία α΄ και β΄, σημείο 2, της αποφάσεως C(2006) 4180.
3)
Καταδικάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Martins Ribeiro
Wahl
Dittrich
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Μαρτίου 2011.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.