CELEX: 62014CJ0006
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Regolament (KE) Nru 785/2004
Trasportaturi bl-ajru u operaturi ta’ inġenji tal-ajru
Assigurazzjonijiet
Rekwiżiti
Kunċetti ta’ ʽpassiġġierʼ u ta’ ʽmembru tal-ekwipaġġʼ
Ħelikopter
Trasport ta’ espert fil-qasam tal-iskattar ta’ valangi bl-isplussiv
Dannu sostnut matul titjira fil-kuntest tax-xogħol
Kumpens

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament (KE) Nru 785/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-21 ta’ April 2004, dwar ir-rekwiżiti tal-assigurazzjoni tat-trasportaturi tal-ajru u l-operaturi tal-ajruplani (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 160), kif ukoll tal-Artikolu 17(1) tal-Konvenzjoni għall-Unifikazzjoni ta’ Ċerti Regoli għat-Trasport Internazzjonali bl-Ajru, konkluża f’Montréal fit-28 ta’ Mejju 1999, iffirmata mill-Komunità Ewropea fid-9 ta’ Diċembru 1999 abbażi tal-Artikolu 300(2) KE, approvata f’isimha permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/539/KE, tal-5 ta’ April 2001 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 5, p. 491, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Montréal”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ rikors għal “reviżjoni” bejn Wucher Helicopter GmbH (iktar ’il quddiem “Wucher”), trasportatur bl-ajru Awstrijak u Euro‑Aviation Versicherungs AG (iktar ’il quddiem “Euro-Aviation”), kumpannija tal-assigurazzjoni Ġermaniża, u F. Santer, dwar kumpens ta’ F. Santer għal feriti kkawżati matul inċident tal-ajru.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
L-Artikolu 3(1), (2) u (5) tal-Konvenzjoni ta’ Montréal, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fir-rigward tat-trasport ta’ passiġġieri, individwu jew dokument kollettiv ta’ trasport għandu jingħata u jikkontjieni:
a)
indikazzjoni tal-postijiet tat-tluq u tad-destinazzjoni;
b)
jekk il-postijiet tat-tluq u tad-destinazzjoni huma fit-territorju ta’ Stat Parti wieħed, post ta’ waqfien wieħed jew aktar li jkunu fit-territorju ta’ Stat ieħor, indikazzjoni ta’ l-inqas ta’ post wieħed ta’ waqfien bħal dan.
2.   Kull mezz ieħor li jippreserva l-informazzjoni indikata fil-paragrafu 1 jista’ jiġi sostitwit għall-kunsinna tad-dokument imsemmi f’dak il-paragrafu. Jekk jintuża xi mezz ieħor bħal dan, it-trasportatur għandu joffri li jagħti lill-passiġġier dikjarazzjoni bil-miktub ta’ l-informazzjoni hekk ippreservata.
[...]
5.   In-nuqqas ta’ konformità mad-disposizzjonijiet tal-paragrafi preċedenti m’għandux jeffettwa l-eżistenza jew il-validità tal-kuntratt tat-trasport, li għandu, madanakollu, ikun soġġett għar-regoli ta’ din il-Konvenzjoni inklużi dawk li jirrelataw għal limitazzjoni tar-responsabbiltà.”
L-Artikolu 17(1) tal-imsemmija Konvenzjoni jipprovdi:
“It-trasportatur huwa responsabbli għad-danni sofferti fil-każ ta’ mewt jew inġurji personali ta’ passiġġier sakemm biss l-inċident li kkawża l-mewt jew l-inġurja seħħ abbord l-ajruplan jew tul xi operazzjonijiet ta’ imbark jew żbark. It-trasportatur huwa responsabbli għad-dannu sostnut fil-każ ta’ mewt jew leżjoni fiżiku ta’ passiġġier sakemm biss l-inċident li kkawża l-mewt jew il-leżjoni seħħ abbord l-inġenju tal-ajru jew tul xi operazzjonijiet ta’ imbark jew ta’ żbark.”
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2027/97, tad-9 ta’ Ottubru 1997, dwar ir-responsabbiltà tat-trasportaturi bl-ajru fir-rigward tat-trasport ta’ passiġġieri u l-bagalji tagħhom bl-ajru (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 3, p. 489), ġie emendat bir-Regolament (KE) Nru 889/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-13 ta’ Mejju 2002 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 6, p. 246, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 2027/97”).
Il-premessa 8 tar-Regolament Nru 889/2002 tipprevedi:
“Fis-suq intern ta’ l-avjazzjoni, id-distinzjoni bejn trasport nazzjonali u internazzjonali ġiet eliminata u huwa ghalhekk xieraq li jkun hemm l-istess livell u natura ta’ responsabbiltà fit-trasport internazzjonali u nazzjonali fil-Komunità.”
L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 2027/97 jistabbilixxi:
“Dan ir-Regolament jimplimenta d-dispożizzjonijiet relevanti tal-Konvenzjoni ta’ Montreal fir-rigward tat-trasport ta’ passiġġieri u l-bagalji tagħhom bl-ajru u jistabbilixxi ċerti dispożizzjonijiet supplimentari. Jestendi wkoll l-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għat-trasport bl-ajru fi ħdan Stat Membru wieħed.”
L-Artikolu 2(2) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-kunċetti misjuba f’dan ir-Regolament li mhumiex definiti fil-paragrafu 1 huma ekwivalenti għal dawk użati fil-Konvenzjoni ta’ Montreal.”
L-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“Ir-responsabbiltà ta’ trasportatur bl-ajru Komunitarju fir-rigward ta’ passiġġieri u l-bagalji tagħhom tiġi regolata mid-dispożizzjonijiet kollha tal-Konvenzjoni ta’ Montreal pertinenti għal din ir-responsabbiltà.”
L-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004 huwa fformulat kif ġej:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
[...]
g)
‘passiġġier’ tfisser kull persuna li qegħdha fuq titjira bil-permess tat-trasportaturi ta’ l-ajru jew tal-operaturi ta’ l-ajru, esklużi l-membri li huma xoghol kemm il-membri tal-ekwipaġġ u il-membri tal-gabina [esklużi l-membri kemm tal-ekwipaġġ tat-titjir tal-inġenju kif ukoll tal-ekwipaġġ tal-kabina];
[...]”
Il-punt 1.ċ. tal-Anness IV tar-Regolament (KE) Nru 216/2008 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-20 ta’ Frar 2008, dwar regoli komuni fil-kamp tal-avjazzjoni ċivili u li jistabblixxi Aġenzija Ewropea tas-Sikurezza tal-Avjazzjoni, u li jħassar id-Direttiva tal-Kunsill 91/670/KEE, ir-Regolament (KE) Nru 1592/2002 u d-Direttiva 2004/36/KE (
ĠU L 79, p. 1
), huwa fformulat b’dan il-mod:
“Qabel kull titjira, ir-rwoli u d-dmirijiet ta’ kull membru ta’ l-ekwipaġġ għandhom jiġu ddefiniti. Il-bdot fil-kmand għandu jkun responsabbli għall-operazzjoni u s-sikurezza ta’ l-inġenju ta’ l-ajru u għas-sikurezza tal-membri kollha ta’ l-ekwipaġġ, tal-passiġġieri kollha u tal-merkanzija kollha abbord.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fid-9 ta’ Frar 2009, F. Santer, li kien jinsab abbord ħelikopter, proprjetà ta’ Wucher li kienet għamlet assigurazzjoni għar-responsabbiltà ċivili obbligatorja ma’ Euro-Aviation, sofra leżjonijiet gravi matul titjira interna fuq iż-żona tal-glaċieri ta’ Sölden (l-Awstrija).
F. Santer, impjegat minn Ötztaler Gletscherbahn-GmbH&Co. KG (iktar ’il quddiem “Ötztaler”), huwa responsabbli, bħala membru tal-kumitat tal-valangi, mis-sikurezza fiż-żona tal-glaċieri u tal-pisti tal-iskijjar operati mill-persuna li timpjegah. Il-kompitu ta’ F. Santer jikkonsisti, b’mod partikolari, f’li jwettaq evalwazzjoni tal-post fejn il-valangi għandhom jiġu skattati. It-tiri li jiskattaw il-valangi jingħataw minn ħelikopter.
Wucher irċeviet mingħand Ötztaler, dakinhar tal-inċident, talba għal eżekuzzjoni ta’ “titjira sabiex jiġu skattati valangi”. Matul din it-titjira, il-bdot, impjegat minn Wucher, kien akkumpanjat minn F. Santer u minn żewġ persuni oħra wkoll impjegati minn Ötztaler. F. Santer idderieġa lill-bdot lejn il-post fejn l-isplussiv kellu jintefa’. Fil-kuntest ta’ din il-missjoni, F. Santer kellu jiftaħ il-bibien, fuq ordni tal-bdot, u jżommhom miftuħa, sabiex jippermetti lill-artifiċier jitfa’ l-isplussiv. Matul din il-proċedura, buffura riħ laqtet il-bieba li kienet sokkjuża, tant li din infetħet beraħ. Billi ma kienx possibbli għalih li jitlaq il-manku tal-bieba fil-ħin, F. Santer sofra leżjoni gravi fil-ġog tal-minkeb.
F. Santer ippreżenta, quddiem il-qorti Awstrijaka tal-ewwel istanza, talba għad-danni kontra Wucher u Euro-Aviation. Din il-qorti ddeċidiet li l-azzjoni għad-danni bħala prinċipju kienet fondata u li għandu jitqies li F. Santer kien qiegħed jivvjaġġa fil-kwalità ta’ passiġġier. Peress li l-limitazzjoni ta’ responsabbiltà tal-persuna li timpjega kellha tiġi injorata, l-imsemmija qorti kkonstatat li r-responsabbiltà ta’ Wucher u ta’ Euro-Aviation kienet ibbażata fuq id-dritt intern Awstrijak.
Il-qorti tal-appell ikkonfermat id-deċiżjoni tal-ewwel istanza, iżda qieset li F. Santer ma kienx qiegħed jivvjaġġa fil-kwalità ta’ “passiġġier” fis-sens ta’ dik il-konvenzjoni peress li l-vjaġġ ma kienx jikkonsisti fit-trasport minn post għal ieħor, iżda l-għan prinċipali tat-titjira inkwistjoni kien il-parteċipazzjoni fl-iskattar ta’ valangi permezz ta’ splussiv. Skont din il-qorti, ir-Regolament Nru 2027/97 ma kienx jipprekludi l-applikazzjoni tal-liġi Awstrijaka dwar it-trasport bl-ajru, peress li l-Konvenzjoni ta’ Montréal, li għaliha jagħmel riferiment l-imsemmi regolament, japplika għall-passiġġieri u l-bagalji tagħhom.
Il-qorti tal-appell ikkonkludiet li Wucher kienet responsabbli għad-dannu kkawżat lil F. Santer minħabba nuqqas min-naħa tal-bdot li hija ġiet akkużata bih, kif ukoll minħabba nuqqasijiet ta’ organizzazzjoni xierqa ta’ Wucher, u li F. Santer kellu dritt kuntrattwali sabiex jiġi kkumpensat abbażi tal-kuntratt li jorbot lill-persuna li timpjegah ma’ Wucher. Skont din il-qorti, id-dritt Awstrijak jimponi r-responsabbiltà ċivili msaħħa fuq Wucher u konsegwentement, il-limitazzjoni tar-responsabbiltà hija eskluża.
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ppreżentaw rikors għal “reviżjoni” kontra din id-deċiżjoni quddiem l-Oberster Gerichtshof, billi qiesu li l-qorti tal-appell ma kinitx interpretat ir-Regolament Nru 2027/97 b’mod korrett u lanqas ma kienet irrikonoxxiet il-limitazzjoni ta’ responsabbiltà tal-persuna li timpjega, sa fejn F. Santer kien, fil-fehma tagħha, mhux passiġġier, iżda membru tal-ekwipaġġ, u dan jeskludi l-applikazzjoni tad-dritt Awstrijak dwar l-assigurazzjoni soċjali ġenerali.
L-Oberster Gerichtshof tqis li l-kwistjoni ta’ jekk F. Santer għandux jitqies li huwa “passiġġier” hija determinanti għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ responsabbiltà tal-Konvenzjoni ta’ Montréal. Din il-qorti tosserva li la fil-Konvenzjoni ta’ Montréal u lanqas fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma teżisti definizzjoni ta’ dan il-kunċett. Bl-istess mod, hija tfakkar li titjira li twettqet b’għan speċifiku hija meqjusa minn diversi qrati mhux bħala trasport kummerċjali, iżda bħala “xogħol bl-ajru”. Madankollu, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar il-possibbiltà li lil F. Santer tikklassifikah, minn naħa, bħala “passiġġier” u, min-naħa l-oħra, bħala “membru tal-ekwipaġġ” jew bħala “terz”. Hija tal-fehma li għandu jiġi żgurat livell ta’ assigurazzjoni minimu sabiex jiġu protetti d-drittijiet tal-konsumaturi u li jkun xieraq li tingħata interpretazzjoni uniformi tal-kunċett ta’ “passiġġier” fid-dritt tal-Unjoni u fil-Konvenzjoni ta’ Montréal.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Oberster Gerichtshof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
L-Artikolu 3(g) tar-Regolament (KE) Nru 785/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna li tkun tinsab f’ħelikopter proprjetà ta’ [miżmum minn] trasportatur tal-ajru Komunitarju
—
li, għalkemm tkun qiegħda tiġi ttrasportata fuq bażi kuntrattwali (f’dan il-każ kuntratt konkluż bejn it-trasportatur tal-ajru u l-persuna li timpjega lill-persuna msemmija),
—
it-trasport tagħha jkun qiegħed madankollu jitwettaq għall-finijiet ta’ xogħol partikolari (f’dan il-każ sabiex tiskatta valangi),
u
—
li tikkontribwixxi għal dan ix-xogħol billi taġixxi bħala ‘gwida li għandha għarfien tajjeb taż-żona’ u li, fuq l-istruzzjonijiet tal-pilota, għandha tiftaħ il-bieba tal-ħelikopter waqt it-titjira u żżommha miftuħa b’ċertu mod u għal ċertu tul ta’ żmien,
a)
hija ‘passiġġier’[?]
jew
b)
tagħmel parti mill-‘membri li huma xogħol kemm il-membri tal-ekwipaġġ u il-membri tal-gabina’?
2)
Jekk id-domanda 1(a) teżiġi risposta fl-affermattiv:
L-Artikolu 17(1) tal-Konvenzjoni ta’ Montréal għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kunċett ta’ ‘passiġġier’ previst f’dan l-artikolu jkopri wkoll, fi kwalunkwe każ, il-kunċett ta’ ‘passiġġier’ fis-sens tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament (KE) Nru 785/2004?
3)
Jekk id-domanda 2 teżiġi risposta fin-negattiv:
L-Artikolu 17(1) tal-Konvenzjoni ta’ Montréal għandu jiġi interpretat fis-sens li l-persuna li tkun tinsab f’ħelikopter proprjetà ta’ trasportatur tal-ajru Komunitarju fiċ-ċirkustanzi deskritti fid-domanda 1 hija ‘passiġġier’ fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004 għandux jiġi interpretat fis-sens li persuna li tkun tinsab f’ħelikopter miżmum minn trasportatur bl-ajru Komunitarju, li tkun qiegħda tiġi ttrasportata fuq bażi ta’ kuntratt konkluż bejn il-persuna li timpjegaha u dan it-trasportatur bl-ajru bl-għan li twettaq kompitu partikolari, bħalma huwa dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex “passiġġier” jew tagħmilx parti mill-“kemm il-membri tal-ekwipaġġ [tat-titjir tal-inġenju] u l-membri [tal-ekwipaġġ] tal-gabina” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, għandu jitfakkar li l-kunċett ta’ “passiġġier”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004, jinkludi l-persuni kollha li qegħdin fuq titjira bil-permess tat-trasportatur bl-ajru jew tal-operatur tal-inġenju tal-ajru, esklużi kemm il-membri tal-ekwipaġġ tat-titjir tal-inġenju kif ukoll il-membri tal-ekwipaġġ tal-kabina.
Minn dan isegwi li l-klassifikazzjoni ta’ persuna fil-kategorija ta’ membru tal-ekwipaġġ tat-titjir tal-inġenju jew membru tal-ekwipaġġ tal-kabina tikkostitwixxi eċċezzjoni għar-regola li din il-persuna taqa’ fil-kategorija tal-passiġġieri.
Qabelxejn għandu jiġi rrilevat li hija ġurisprudenza stabbilita li l-eċċezzjonijiet għandhom jiġu interpretati b’mod strett sabiex ir-regoli ġenerali ma jitneħħilhomx is-sens tagħhom (ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, C‑346/08,
EU:C:2010:213
, punt 39 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, għandu jiġi eżaminat jekk il-konvenut fil-kawża prinċipali jaqax fil-kategorija ta’ “membr[u] tal-ekwipaġġ [tat-titjir tal-inġenju]” jew ta’ “membr[u tal-ekwipaġġ] tal-gabina”.
Fil-kawża prinċipali, hekk kif jirriżulta mill-fatti deskritti mill-qorti tar-rinviju, F. Santer, impjegat ta’ kumpannija li topera pisti tal-iskijjar, wettaq it-titjira fil-kwalità ta’ “gwida li għandha għarfien tajjeb taż-żona” u li huwa kellu l-kompitu li waqt it-titjira, fuq istruzzjonijiet tal-bdot, jiftaħ il-bieba tal-ħelikopter u jżommha miftuħa b’ċertu mod u għal ċertu tul ta’ ħin.
Minn dan isegwi li F. Santer ma wettaqx kompiti ta’ titjir tal-inġenju tal-ajru u, konsegwentement, ma jaqax fil-kategorija ta’ “membr[u] tal-ekwipaġġ [tat-titjir tal-inġenju]”.
Barra minn hekk, kuntrarjament għall-argument ta’ Wucher, il-fatt li F. Santer kellu l-kompitu li jiftaħ il-bieba fuq istruzzjonijiet tal-bdot ma huwiex biżżejjed sabiex F. Santer jiġi kkwalifikat bħala “membr[u tal-ekwipaġġ] tal-gabina”. Fil-fatt, il-bdot dejjem huwa awtorizzat, fil-kwalità tiegħu ta’ kaptan, jagħti istruzzjonijiet lill-persuni kollha li jkunu jinsabu abbord inġenju tal-ajru, inklużi l-passiġġieri.
Minn dan isegwi li F. Santer lanqas ma jaqa’ fil-kategorija ta’ “membr[u tal-ekwipaġġ] tal-gabina”.
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li persuna bħal F. Santer għandha titqies li hija “passiġġier” fis-sens tar-Regolament Nru 785/2004.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, l-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-persuna li tkun tinsab f’ħelikopter miżmum minn trasportatur bl-ajru Komunitarju, li tkun qiegħda tiġi ttrasportata fuq bażi ta’ kuntratt konkluż bejn il-persuna li timpjegaha u dan it-trasportatur bl-ajru bl-għan li twettaq kompitu partikolari, bħalma huwa dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija “passiġġier” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fuq it-tieni u t-tielet domandi
Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 17 tal-Konvenzjoni ta’ Montréal għandux jiġi interpretat fis-sens li persuna li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004, taqax ukoll fil-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens tal-imsemmi Artikolu 17.
F’dan ir-rigward, huwa paċifiku li l-Konvenzjoni ta’ Montréal tagħmel parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni u li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni li tiddeċiedi b’mod preliminari dwar l-interpretazzjoni tagħha (ara s-sentenzi IATA u ELFAA, C‑344/04,
EU:C:2006:10
, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata, punt 40 u Walz, C‑63/09,
EU:C:2010:251
, punt 20 u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-imsemmija Konvenzjoni saret applikabbli għat-titjiriet imwettqa fi ħdan Stat Membru wieħed bir-Regolament Nru 2027/97, li huwa intiż sabiex jiżgura l-istess livell u l-istess natura ta’ responsabbiltà tat-trasportaturi bl-ajru u tat-trasportaturi bl-ajru Komunitarji fit-trasport kemm internazzjonali kif ukoll nazzjonali fi ħdan l-Unjoni Ewropea.
Issa, hekk kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, Wucher taqa’ taħt il-kunċett ta’ “trasportatur bl-ajru Komunitarju” li għalih japplika r-Regolament Nru 2027/97, sa fejn Wucher hija impriża tat-trasport bl-ajru, detentriċi ta’ liċenzja ta’ operat valida maħruġa mir-Repubblika tal-Awstrija, konformement mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2407/92, tat-23 ta’ Lulju 1992, dwar liċenzjar ta’ air carriers (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 2, p. 3).
Għaldaqstant għandu jiġi vverifikat jekk il-kundizzjonijiet l-oħra għall-applikazzjoni tal-Konvenzjoni ta’ Montréal humiex issodisfatti fil-kawża prinċipali. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ddeterminat jekk F. Santer jaqax taħt il-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens ta’ din il-Konvenzjoni, li jfisser li għandu jiġi vverifikat jekk l-għan tat-titjira inkwistjoni fil-kawża prinċipali kienx it-“trasport ta’ passiġġieri” fis-sens tal-imsemmija Konvenzjoni.
Għal dawn il-finijiet, għandu jiġi kkonstatat li, ċertament, skont l-Artikolu 3(1) u (2) tal-Konvenzjoni ta’ Montréal, l-istatus ta’ “passiġġier” fis-sens ta’ din il-Konvenzjoni huwa marbut mal-ħruġ ta’ dokument ta’ trasport individwali jew kollettiv, li l-kontenut tiegħu huwa ddefinit fl-imsemmi paragrafu (1) jew, alternattivament, permezz ta’ tip ta’ dokument ieħor li jkollu l-istess kontenut.
Minkejja dan, mill-Artikolu 3(5) tal-imsemmija Konvenzjoni jirriżulta wkoll li n-nuqqas ta’ osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ qabel dan il-paragrafu (5) la jaffettwa l-eżistenza u lanqas il-validità tal-kuntratt tat-trasport, li għandu, madankollu, xorta jkun suġġett għar-regoli ta’ din il-Konvenzjoni, inklużi dawk li jirrigwardaw il-limitazzjoni tar-responsabbiltà.
Għaldaqstant, jekk kuntratt tat-trasport ikun jeżisti u l-kundizzjonijiet l-oħra kollha ta’ applikazzjoni tal-imsemmija Konvenzjoni jkunu ssodisfatti, din tkun applikabbli, tkun xi tkun il-forma tal-kuntratt tat-trasport.
Issa, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li F. Santer, impjegat ta’ Ötztaler, fil-kwalità tiegħu ta’ membru tal-kumitat tal-valangi, responsabbli mis-sikurezza fiż-żona tal-glaċieri u tal-pisti tal-iskijjar, eżegwixxa l-kompitu ta’ skattar ta’ valangi bħala parti mill-ħidma ta’ kuljum tiegħu. Barra minn hekk, huwa preċiżament fuq bażi kuntrattwali li Wucher ċaqilqet lil F. Santer u lill-impjegati l-oħra ta’ Ötztaler mill-post ta’ tluq tal-ħelikopter lejn il-postijiet minn fejn kien jaqbel li jiġu skattati l-valangi, sabiex imbagħad iġġorrhom lura f’dak il-post minn fejn ikunu telqu.
Minn dan isegwi li l-għan tat-titjira inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien it-trasport ta’ impjegati ta’ Ötztaler fil-post fejn huma kienu mistennija jwettqu l-ħidma ta’ kuljum tagħhom.
Minn dak li ntqal iktar ’il fuq jirriżulta li l-Artikolu 17 tal-Konvenzjoni ta’ Montréal għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004, taqa’ wkoll taħt il-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens tal-Artikolu 17 ta’ dik il-Konvenzjoni, meta dik il-persuna tkun ġiet ittrasportata abbażi ta’ “kuntratt tat-trasport” fis-sens tal-Artikolu 3 tal-imsemmija Konvenzjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 3(g) tar-Regolament (KE) Nru 785/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-21 ta’ April 2004, dwar ir-rekwiżiti tal-assigurazzjoni tat-trasportaturi bl-ajru u l-operaturi tal-ajruplani, għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna li tkun tinsab f’ħelikopter miżmum minn trasportatur bl-ajru Komunitarju, li tkun qiegħda tiġi ttrasportata fuq bażi ta’ kuntratt konkluż bejn il-persuna li timpjegaha u dan it-trasportatur bl-ajru bl-għan li twettaq kompitu partikolari, bħalma huwa dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija “passiġġier” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

2)
L-Artikolu 17 tal-Konvenzjoni għall-Unifikazzjoni ta’ Ċerti Regoli għat-Trasport Internazzjonali bl-Ajru, konkluża f’Montréal fit-28 ta’ Mejju 1999, iffirmata mill-Komunità Ewropea fid-9 ta’ Diċembru 1999 abbażi tal-Artikolu 300(2) KE, approvata f’isimha permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 2001/539/KE, tal-5 ta’ April 2001, għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “passiġġier”, fis-sens tal-Artikolu 3(g) tar-Regolament Nru 785/2004, taqa’ wkoll taħt il-kunċett ta’ “passiġġier” fis-sens tal-Artikolu 17 ta’ dik il-Konvenzjoni, meta dik il-persuna tkun ġiet ittrasportata abbażi ta’ “kuntratt tat-trasport” fis-sens tal-Artikolu 3 tal-imsemmija Konvenzjoni.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.