CELEX: 62012CJ0562
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Fondi strutturali
Regolamenti (KE) Nri 1083/2006 u 1080/2006
Fond Ewropew għall-iżvilupp reġjonali (FEŻR)
Programm operazzjonali intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea bejn ir-Repubblika tal-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja
Deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ sussidji adottata mill-Kumitat ta’ monitoraġġ
Dispożizzjoni li tipprevedi li d-deċiżjonijiet ta’ dan il-kumitat ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni
Artikolu 267 TFUE
Att adottat minn istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni
Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Implementazzjoni tad-dritt tal-Unjoni
Artikolu 47
Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva
Dritt ta’ aċċess għall-qrati
Determinazzjoni tal-Istat Membru li l-qrati tiegħu għandhom ġurisdizzjoni biex jiddeċiedu proċedura ta’ reviżjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 256(1) TFUE, tat-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, tal-ewwel paragrafu (b) tal-Artikolu 267 TFUE, tal-Artikolu 274 TFUE, tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) kif ukoll tal-Artikolu 63(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1083/2006, tal-11 ta’ Lulju 2006, li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999 (
ĠU L 210, p. 25
).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Liivimaa Lihaveis MTÜ (iktar ’il quddiem il-“Liivimaa Lihaveis”), kooperattiva ta’ raħħala ta’ bovini, u l-Eesti-Läti programmi 2007‑2013 Seirekomitee (Kumitat ta’ monitoraġġ tal-programm bejn l-Estonja u l-Latvja għall-perijodu 2007‑2013, iktar ’il quddiem is-“Seirekomitee”), fir-rigward taċ-ċaħda minn dan tal-aħħar ta’ talba għal sussidji ppreżentata minn din il-kooperattiva fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ dan il-programm.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 1083/2006
Ir-Regolament Nru 1083/2006 jipprovdi fl-ewwel u fit-tieni paragrafi tal-Artikolu 1 tiegħu:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi r-regoli ġenerali li jirregolaw il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR), il-Fond Soċjali Ewropew (FES) (minn hawn ’il quddiem imsejħa l-‘Fondi Strutturali’) u l-Fond ta’ Koeżjoni, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet speċifiċi stabbiliti fir-Regolamenti (KE) Nru 1080/2006 [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-5 ta’ Lulju 2006, dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1783/1999 (
ĠU L 210, p. 1
)], (KE) Nru 1081/2006 u (KE) Nru 1084/2006.
Dan ir-Regolament jiddefinixxi l-objettivi li għalihom għandhom jikkontribwixxu l-Fondi Strutturali u l-Fond ta’ Koeżjoni […], il-kriterji sabiex l-Istati Membri u r-reġjuni jkunu eliġibbli taħt dawk il-Fondi, ir-riżorsi finanzjarji disponibbli u l-kriterji għall-allokazzjoni tagħhom.”
Fl-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1083/2006 hemm id-definizzjoni li ġejja:
“‘programm operattiv’: dokument preżentat mill-Istat Membru u adottat mill-Kummissjoni li jistabbilixxi strateġija ta’ żvilupp b’sett koerenti ta’ prijoritajiet li għandha titwettaq bl-għajnuna ta’ Fond, jew, fil-każ ta’ l-objettiv ta’ Konverġenza, bl-għajnuna tal-Fond ta’ Koeżjoni u tal-FEŻR.”
L-Artikolu 32 tar-regolament imsemmi, intitolat “Tħejjija u approvazzjoni ta’ programmi operattivi”, jipprovdi fil-paragrafi 1 u 5 tiegħu:
“1.   L-attivitajiet tal-Fondi [Strutturali u l-Fond ta’ Koeżjoni] fl-Istati Membri għandhom jieħdu l-forma ta’ programmi operattivi fil-qafas ta’ referenza strateġika nazzjonali. Kull programm operattiv għandu jkopri perjodu bejn l-1 ta’ Jannar 2007 u l-31 ta’ Diċembru 2013. Programm operattiv għandu jkopri wieħed mit-tliet objettivi msemmija fl-Artikolu 3 biss, ħlief fejn ikun miftiehem mod ieħor bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru.
[…]
5.   Il-Kummissjoni għandha tadotta kull programm operattiv kemm jista’ jkun malajr, iżda mhux aktar tard minn erba’ xhur wara l-preżentazzjoni formali tiegħu mill-Istat Membru, u mhux qabel l-ewwel ta’ Jannar 2007.”
L-Artikolu 59 tal-istess regolament, intitolat “In-nomina ta’ l-awtoritajiet”, jipprovdi:
“1.   Għal kull programm operazzjonali l-Istat Membru għandu jagħżel dawn li ġejjin:
a)
awtorità amministrattiva: awtorità pubblika, nazzjonali, reġjonali jew lokali, jew korp pubbliku jew privat magħżulin mill-Istat Membru sabiex jamministraw il-programm operattiv;
[…]
3.   L-Istat Membru għandu jistabbilixxi r-regoli li jirregolaw ir-relazzjonijiet tiegħu ma’ l-awtoritajiet imsemmija fil-paragrafu 1 u r-relazzjonijiet tagħhom mal-Kummissjoni.
Mingħajr preġudizzju għal dan ir-Regolament, l-Istat Membru għandu jistabbilixxi r-relazzjonijiet reċiproċi bejn l-awtoritajiet imsemmija fil-paragrafu 1, li għandhom iwettqu l-kompiti tagħhom b’konformità sħiħa mas-sistemi istituzzjonali, legali u finanzjarji ta’ l-Istat Membru konċernat.
[…]
5.   Ir-Regolament (KE) Nru 1080/2006 jistabbilixxi regoli speċifiċi dwar il-ġestjoni u l-kontroll tal-programmi operattivi taħt l-objettiv Koperazzjoni Territorjali Ewropea.
[…]”
L-Artikolu 60 tar-Regolament Nru 1083/2006, intitolat “Il-funzjonijiet ta’ l-awtorità ta’ ġestjoni”, jipprovdi s-segwenti:
“L-awtorità ta’ ġestjoni għandha tkun responsabbli għall-ġestjoni u l-implementazzjoni tal-programm operattiv skond il-prinċipju ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba u b’mod partikolari sabiex:
a)
tiżgura li l-operazzjonijiet jiġu magħżula għall-finanzjament skond il-kriterji applikabbli għall-programm operattiv u li jikkonformaw mar-regoli Komunitarji u nazzjonali applikabbli għall-perjodu sħiħ ta’ l-implementazzjoni tagħhom;
[…]
h)
tiggwida l-ħidma tal-kumitat ta’ monitoraġġ u tipprovdih bid-dokumenti meħtieġa sabiex ikun possibbli l-monitoraġġ tal-kwalità ta’ l-implementazzjoni tal-programm operattiv fid-dawl ta’ l-għanijiet speċifiċi tiegħu;”
Skont l-Artikolu 63 tal-imsemmi regolament, intitolat “Kumitat ta’ monitoraġġ”:
“1.   L-Istat Membru għandu jistabbilixxi kumitat ta’ monitoraġġ għal kull programm operattiv, bi qbil ma’ l-awtorità ta’ ġestjoni fi żmien tliet xhur mid-data ta’ notifika lill-Istat Membru tad-deċiżjoni li tapprova l-programm operattiv. Jista’ jiġi stabbilit kumtat ta’ monitoraġġ wieħed għal diversi programmi operattivi.
2.   Kull kumitat ta’ monitoraġġ għandu jfassal ir-regoli ta’ proċedura tiegħu fi ħdan il-qafas istituzzjonali, legali u finanzjarju ta’ l-Istat Membru konċernat u jadottahom bi qbil ma’ l-awtorità ta’ ġestjoni sabiex jeżerċita l-missjonijiet tiegħu skond dan ir-Regolament.”
L-Artikolu 65 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-kumitat ta’ monitoraġġ għandu jiżgura ruħu dwar l-effikaċja u l-kwalità ta’ l-implementazzjoni tal-programm operattiv, skond id-dispożizzjonijiet li ġejjin:
a)
huwa għandu jikkunsidra u japprova l-kriterji għall-għażla ta’ l-operazzjonijiet finanzjati fi żmien sitt xhur mill-approvazzjoni tal-programm operattiv u japprova kwalunkwe reviżjoni ta’ dawk il-kriterji skond il-ħtiġijiet tal-programmazzjoni;
[…]”
Ir-Regolament Nru 1080/2006
Ir-Regolament Nru 1080/2006 jipprovdi fl-Artikolu 1 tiegħu:
“1.   Dan ir-Regolament jistabbilixxi l-kompiti tal-[FEŻR], l-ambitu ta’ l-għajnuna tiegħu rigward l-objettivi tal-Konverġenza, tal-‘Kompetittività reġjonali u l-impjiegi’, u tal-Koperazzjoni Territorjali Ewropea kif definiti fl-Artikolu 3[(2)] tar-Regolament […] Nru 1083/2006, u r-regoli dwar l-eliġibbiltà għall-għajnuna.
2.   Il-FEŻR huwa regolat mir-Regolament […] Nru 1083/2006 u minn dan ir-Regolament.”
L-Artikolu 14(1) u (3) tar-Regolament Nru 1080/2006 jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri li jieħdu sehem fi programm operattiv għandhom jaħtru awtorità ta’ ġestjoni waħda, awtorità ta’ ċertifikazzjoni waħda u awtorità ta’ verifika waħda, b’dan ta’ l-aħħar ikun jinsab fl-Istat Membru ta’ l-awtorità ta’ ġestjoni. L-awtorità ta’ ċertifikazzjoni għandha tirċievi l-ħlasijiet magħmulin mill-Kummissjoni u, bħala regola ġenerali, għandha tagħmel il-ħlasijiet lill-benefiċjarju ewlieni.
L-awtorità ta’ ġestjoni, wara li tikkonsulta lill-Istati Membri rappreżentati fil-qasam tal-programm, għandha tistabbilixxi segretarjat tekniku konġunt. Dan ta’ l-aħħar għandu jgħin lill-awtorità ta’ ġestjoni u lill-kumitat ta’ monitoraġġ, u, fejn ikun il-każ, lill-awtorità ta’ verifika, fit-twettiq tad-dmirijiet rispettivi tagħhom.
[…]
3.   Kull Stat Membru li jipparteċipa fil-programm operattiv għandu jinnomina rappreżentanti fil-kumitat ta’ monitoraġġ imsemmi fl-Artikolu 63 tar-Regolament […] Nru 1083/2006.”
L-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 1080/2006, intitolat “Għażla ta’ operazzjonijiet”, jipprovdi fil-paragrafi 1 u 3 tiegħu:
“1.   L-operazzjonijiet magħżulin għall-programmi operattivi mmirati lejn l-iżvilupp ta’ attivitajiet trans-konfinali kif imsemmi fil-punt (1) ta’ l-Artikolu 6 u maħsubin sabiex jistabbilixxu u jiżviluppaw koperazzjoni transnazzjonali kif imsemmi fil-punt (2) ta’ l-Artikolu 6 għandhom jinkludu benefiċjarji minn mill-inqas żewġ pajjiżi, li mill-inqas wieħed minnhom għandu jkun Stat Membru, li għandhom jikkoperaw f’mill-inqas tnejn mill-modi li ġejjin għal kull operazzjoni: l-iżvilupp konġunt, l-implementazzjoni konġunta, il-forniment konġunt ta’ persunal u l-finanzjament konġunt.
[…]
3.   Addizzjonalment għall-kompiti msemmija fl-Artikolu 65 tar-Regolament […] Nru 1083/2006, il-kumitat ta’ monitoraġġ, jew kumitat ta’ tmexxija li jirrapporta lilu, għandu jkun responsabbli mill-għażla ta’ l-operazzjonijiet.”
Il-programm operattiv bejn ir-Repubblika tal-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja għall-perijodu 2007‑2013
Il-programm operattiv bejn ir-Repubblika tal-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja għall-perijodu 2007‑2013 (iktar ’il quddiem il-“programm operattiv Estonja-Latvja”) huwa intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea.
B’applikazzjoni tal-Artikolu 32(5) tar-Regolament Nru 1083/2006, l-imsemmi programm ġie adottat permezz tal-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea C(2007) 6603 finali, tal-21 ta’ Diċembru 2007.
Il-programm operattiv Estonja-Latvja kien is-suġġett tad-dokument “Eesti-Läti programm 2007–2013” (programm bejn l-Estonja u l-Latvja għall-perijodu 2007‑2013, iktar ’il quddiem id-“dokument tal-programm”), bir-referenza CCI Nru 2007 CB 163 PO 050, li ġie ppreparat b’mod konġunt mill-awtoritajiet tar-Repubblika tal-Estonja u tar-Repubblika tal-Latvja.
B’applikazzjoni tar-Regolamenti Nri 1083/2006 u 1080/2006, id-dokument tal-programm ippreċiża, b’mod partikolari, ir-regoli tal-ħatra u tal-funzjonament tal-awtorità ta’ ġestjoni, tal-awtorità ta’ ċertifikazzjoni u tal-awtorità tal-awditjar.
Il-punt 7.1 tad-dokument tal-programm, intitolat “Ġestjoni tal-programm”, jipprovdi, fit-tieni, fil-ħames, fis-seba’ u fid-disa’ paragrafi tiegħu:
“B’mod konformi mal-Artikolu 63 tar-Regolament [Nru 1083/2006], l-Estonja u l-Latvja jistabbilixxu Kumitat ta’ monitoraġġ konġunt, li jiżgura għandu ruħu mill-effettività u mill-kwalità tal-implementazzjoni tal-programm operattiv.
[…]
L-Estonja u l-Latvja ddeċidew li jistabbilixxu l-istruttura intiża għall-implementazzjoni konġunta tal-programm [operattiv Estonja-Latvja] fl-Estonja. Il-Ministeru tal-Intern ġie nnominati biex jaġixxi bħala awtorità ta’ ġestjoni, awtorità ta’ ċertifikazzjoni u awtorità tal-awditjar tal-programm […].
[…]
B’mod konformi mal-Artikolu 59(3) tar-Regolament [Nru 1083/2006], l-awtoritajiet imsemmija iktar ’il fuq għandhom jeżegwixxu l-inkarigi tagħhom b’konformità totali mas-sistemi istituzzjonali, ġuridiċi u finanzjarji tar-Repubblika tal-Estonja.
[…]
Dispożizzjonijiet iktar dettaljati dwar l-implementazzjoni tal-programm [operattiv Estonja-Latvja] li jikkomplimentaw ir-regoli li jinsabu fil-kapitoli segwenti tal-programm operattiv ser jiġu integrati fil-Linji gwida tal-programm. Il-Linji gwida tal-programm għandhom jiġu adottati mill-Kumitat ta’ monitoraġġ matul l-ewwel laqgħa tiegħu. Id-dispożizzjonijiet ta’ dawn il-Linji gwida jorbtu lill-awtoritajiet inkarigati bl-implementazzjoni tal-programm kif ukoll lill-benefiċjarji prinċipali u lill-benefiċjarji l-oħra tal-programm.”
Il-punt 7.2.2 tad-dokument tal-programm, intitolat “Funzjonijiet tal-awtorità ta’ ġestjoni”, jipprovdi:
“B’mod konformi mal-Artikolu 60 tar-Regolament [Nru 1083/2006] u mal-Artikolu 14(1) u mal-Artikolu 15 tar-Regolament [Nru 1080/2006], l-awtorità ta’ ġestjoni hija inkarigata bil-ġestjoni u bl-implementazzjoni tal-programm operattiv [Estonja-Latvja] b’mod konformi mal-prinċipju ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba, u b’mod partikolari:
a)
tiżgura li l-ħidmiet jintgħażlu għal finanzjament skond il-kriterji applikabbli għall-programm operattiv u jkunu konformi mar-regoli Komunitarji u nazzjonali applikabbli għall-perjodu kollu tal-implimentazzjoni tagħhom. […]
[…]
Barra minn hekk, l-awtorità ta’ ġestjoni għandha:
[…]
meta l-Kumitat ta’ monitoraġġ ikun adotta d-deċiżjoni dwar il-finanzjament (Artikolu19(3) tar-Regolament [Nru 1080/2006]), tiffissa l-metodi ta’ implementazzjoni ta’ kull operazzjoni (ftehim ta’ sussidju) bi ftehim mal-benefiċjarju prinċipali (Regolament [Nru 1080/2006], Artikolu15(2));
[…]”
Il-punt 7.6.1 tad-dokument tal-programm, dwar l-inkarigi tal-Kumitat ta’ monitoraġġ, huwa mfassla b’dan il-mod:
“B’mod konformi mal-Artikolu 65 tar-Regolament [Nru 1083/2006], il-Kumitat ta’ monitoraġġ għandu jiżgura l-effettività u l-kwalità tal-implementazzjoni tal-programm operattiv [Estonja-Latvja], b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet segwenti:
a)
għandu jeżamina u japprova, fi żmien sitt xhur mill-approvazzjoni tal-programm operattiv, il-kriterji ta’ għażla tal-operazzjonijiet iffinanzjati u japprova kull reviżjoni ta’ dawn il-kriterji skont in-neċessitajiet tal-programmazzjoni;
[…]
Barra minn hekk, il-Kumitat ta’ monitoraġġ għandu:
[…]
jagħżel l-operazzjonijiet li għandhom jiġu ffinanzjati (l-Artikolu19(3) tar-Regolament [Nru 1080/2006]);
[…]”
F’dan ir-rigward, ir-raba’ paragrafu tal-punt 7.6.2 tad-dokument tal-programm jippreċiża li l-Kumitat ta’ monitoraġġ għandu jkun kompost minn massimu ta’ seba’ rappreżentanti li joriġinaw mill-Estonja u mill-Latvja.
Skont il-punt 7.7.1 tad-dokument tal-programm, is-segretarjat tekniku konġunt, maħluq mill-awtorità ta’ ġestjoni u li għandu l-inkarigu li jamministra l-programm [operattiv Estonja-Latvja], jinsab f’Tartu (l-Estonja), filwaqt li l-uffiċċju tal-informazzjoni ta’ dan is-segretarjat jinsab f’Riga (il-Latvja).
L-ewwel paragrafu tal-punt 9.4 tad-dokument tal-programm jipprovdi:
“Il-Kumitat ta’ monitoraġġ, kompost minn membri li joriġinaw mill-Estonja u mil-Latvja, kif ukoll ir-rappreżentanti tal-Kummissjoni, tal-awtorità ta’ ġestjoni u tas-segretarjat tekniku konġunt, fir-rwol konsultattiv tagħhom, għandhom jagħżlu l-operazzjonijiet iffinanzjati.”
Il-punt 9.5 tad-dokument tal-programm huwa mfassla b’dan il-mod:
“Wara l-approvazzjoni tat-talba għal finanzjament mill-Kumitat ta’ monitoraġġ, l-awtorità ta’ ġestjoni għandha tfassal il-ftehim ta’ sussidju li għandu jiġi konkluż mal-benefiċjarju prinċipali għall-operazzjoni approvata.”
Is-Seirekomitee adottat il-Linji gwida tal-programm relattiv għall-programm [operattiv Estonja-Latvja], bid-data tal-1 ta’ Diċembru 2009 (iktar ’il quddiem il-“Linji gwida tal-programm”), li, b’mod partikolari, jagħti istruzzjonijiet għall-preparazzjoni tal-applikazzjonijiet għal sussidji kif ukoll għall-implementazzjoni, għall-kontroll, għar-rendikont u għat-tlestija tal-proġetti. Il-punt 1 tal-Linji gwida tal-programm jipprovdi, finalment, li “[i]t-test ta’ dawn il-Linji gwida jikkostitwixxi l-gwida prinċipali għall-applikanti”.
L-ewwel u t-tieni paragrafi tal-punt 6.6 tal-Linji gwida tal-programm, fil-verżjoni tagħhom applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprovdu:
“Id-deċiżjonijiet fuq il-proġetti li għandhom jiġu ffinanzjati għandhom jittieħdu mill-Kumitat ta’ monitoraġġ […] abbażi tar-riżultati tal-evalwazzjoni. Id-deċiżjonijiet tal-[Kumitat ta’ monitoraġġ] ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni.
Wara li d-deċiżjonijiet ta’ finanzjament ikunu ġew adottati mill-[Kumitat ta’ monitoraġġ], il-persuni responsabbli mill-proġetti li ma ġewx magħżula għandhom jirċievu ittra mis-segretarjat tekniku konġunt li tesponi l-motivi għalfejn l-applikazzjoni ġiet rifjutata. Is-[segretarjat tekniku konġunt] għandu jibgħat din l-ittra fi żmien għaxart-ijiem tax-xogħol wara l-laqgħa tal-Kumitat ta’ monitoraġġ.”
Barra minn hekk, is-Seirekomitee adottat, fid-29 ta’ Mejju 2009, regoli tal-proċedura għall-implementazzjoni tal-programm [operattiv Estonja-Latvja]. Skont ir-regola 1(2) tagħhom, is-sit uffiċjali tal-Kumitat ta’ monitoraġġ huwa l-istess bħal dak tas-segretarjat tekniku konġunt u, b’hekk, jinsab f’Tartu.
Id-dritt Estonjan
L-Artikolu 2(1) tal-liġi dwar il-proċedura amministrattiva (haldusmenetluse seadus, RT I 2001, 58, 354), adottata fis-6 ta’ Ġunju 2001, fil-verżjoni tagħha applikabbli fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“liġi dwar il-proċedura amministrattiva”), jipprovdi:
“Proċedura amministrattiva hija l-azzjoni ta’ korp amministrattiv (Artikolu 8) waqt il-promulgazzjoni ta’ regolament (Artikolu 88) jew ta’ att amministrattiv (Artikoli 51 u 52), tal-eżekuzzjoni ta’ att (Artikolu 106) jew tal-konklużjoni ta’ ftehim amministrattiv (Artikolu 95).”
L-Artikolu 8(1) tal-istess liġi jipprevedi:
“Korp amministrattiv huwa istituzzjoni, grupp ta’ persuni jew persuna abilitat, skont liġi, regolament adottat abbażi tal-liġi jew kuntratt amministrattiv, biex jissodisfa missjonijiet fl-ambitu tal-amministrazzjoni pubblika.”
L-Artikolu 51(1) tal-liġi dwar il-proċedura amministrattiva jipprovdi:
“Att amministrattiv huwa ordni, deċiżjoni, editt, ċirkolari jew att ieħor, ippromulgat minn korp amministrattiv fit-twettiq tal-missjonijiet amministrattivi f’relazzjoni tad-dritt pubbliku biex jirregola każ partikolari, maħsub sabiex joħloq, jemenda d-drittijiet jew l-obbligi ta’ persuna jew sabiex itemmhom.”
L-Artikolu 1(1) sa (3) u (5) tal-liġi dwar l-għajnuna strutturali għall-perijodu 2007-2013 (perioodi 2007‑2013 struktuuritoetuse seadus, RT I 2006, 59, 440), adottata fis-7 ta’ Diċembru 2006, fil-verżjoni tagħha applikabbli fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali, jipprovdi:
“1.   Din il-liġi tiddetermina l-bażi u l-proċedura dwar l-għoti, l-użu, l-irkupru u r-rimbors tal-għajnuna strutturali kif ukoll il-bażi tal-kontroll tal-għoti u tal-użu tal-għajnuna strutturali u l-proċedura ta’ eżami mill-ġdid.
2.   Din il-liġi tapplika għall-għoti u għall-użu tal-mezzi allokati għall-għajnuna strutturali abbażi ta’ programm operattiv approvat mill-Kummissjoni Ewropea b’mod konformi mal-Artikolu 32(5) tar-Regolament […] Nru 1083/2006 […].
3.   Id-dispożizzjonijiet tal-kapitolu 8 kif ukoll l-Artikolu 2, l-Artikolu 3(4), l-Artikolu 5, l-Artikolu 14, l-Artikolu 21(1), l-Artikolu 22, l-Artikolu 25(1), (2), (4), (5), (7) u (8), l-Artikoli 26, 27 u 28, l-Artikolu 30(2) u (3), u l-Artikoli 31, 32 u 33 ta’ din il-liġi japplikaw meta għajnuna strutturali tingħata u tintuża abbażi tal-programmi operattivi li jissodisfaw l-għan ta’ kooperazzjoni territorjali Ewropea […] msemmi fl-Artikolu 3(2)(ċ) tar-Regolament […] Nru 1083/2006.
[…]
5.   Id-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar il-proċedura amministrattiva japplikaw għall-proċedura msemmija f’din il-liġi, mingħajr preġudizzju għall-partikolaritajiet previsti minn din tal-aħħar.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fid-19 ta’ Frar 2010, il-Liivimaa Lihaveis ippreżentat applikazzjoni għal sussidju, fil-kuntest tal-programm operattiv Estonja-Latvja, għal proġett ta’ “ħolqien ta’ prodott ġdid bi trade mark ġdida, immanifatturat minn bovini ta’ kwalità mrobbija fil-mergħat l-iktar diversifikati tal-Estonja u tal-Latvja”.
B’ittra tad-19 ta’ April 2010, is-segretarjat tekniku konġunt informa lill-Liivimaa Lihaveis li l-applikazzjoni tagħha kienet għaddiet b’suċċess l-ewwel fażi tal-proċedura ta’ għażla u li l-proġett tagħha kien ġie ddikjarat teknikament eliġibbli għall-għajnuna. F’din l-istess ittra, is-segretarjat tekniku konġunt indika li kien ser jipproċedi bl-evalwazzjoni kwalitattiva ta’ din l-applikazzjoni u li d-deċiżjoni finali kienet ser tiġi adottata mis-Seirekomitee fid-29 ta’ Ġunju 2010.
B’ittra tas-7 ta’ Lulju 2010, is-segretarjat tekniku konġunt informa lill-Liivimaa Lihaveis li s-Seirekomitee kien ċaħad l-applikazzjoni għal sussidju tagħha. Il-motivi taċ-ċaħda tagħha kienu indikati f’din l-ittra.
B’ittra tat-23 ta’ Lulju 2010, il-Liivimaa Lihaveis bagħtet lis-segretarjat tekniku konġunt u lill-Ministeru tal-Intern tar-Repubblika tal-Estonja ittra li biha hija ġibdet l-attenzjoni tagħhom għall-fatt li hija kienet ġiet informata biċ-ċaħda tal-applikazzjoni tagħha b’sempliċi ittra u mhux b’att amministrattiv. Il-Liivimaa Lihaveis talbet li jintbagħatilha l-att amministrattiv li jifformalizza d-deċiżjoni tas-Seirekomitee li tiċħad l-applikazzjoni tagħha.
Fi skambju ta’ posta elettronika li segwa l-wasla tal-ittra msemmija, l-awtorità ta’ ġestjoni indikat lill-Ministeru tal-Intern tar-Repubblika tal-Estonja li, fil-kuntest tal-programm operattiv Estonja-Latvja, ma tiġi adottata ebda deċiżjoni formali biex jiġu aċċettati jew miċħuda l-applikazzjonijiet għal finanzjament ta’ proġetti, peress li l-minuti tal-laqgħat tas-Seirekomitee u l-ittra tas-segretarjat tekniku konġunt dwar il-finanzjament jew l-assenza ta’ finanzjament ta’ proġett li għalih saret applikazzjoni għal sussidju jikkostitwixxu dokumenti uffiċjali. F’dan ir-rigward, l-awtorità ta’ ġestjoni rreferiet għall-punt 6.6 tal-Linji gwida tal-programm, li jgħid li d-deċiżjonijiet ta’ finanzjament tal-proġetti jiġu adottati mis-Seirekomitee, li d-deċiżjonijiet tagħha ma humiex suġġetti għal proċedura ta’ reviżjoni, u li l-persuni responsabbli mill-proġetti mhux magħżula jirċievu biss ittra li tispjegalhom ir-raġunijiet għal dan iċ-ċħid.
Fis-16 ta’ Settembru 2010, id-direttur tal-awtorità ta’ ġestjoni bagħat lill-Liivimaa Lihaveis ittra li magħha kienet annessa silta tal-minuti tal-laqgħa tas-Seirekomitee tat-28 u tad-29 ta’ Ġunju 2010, li kienu jsemmu d-deċiżjoni ta’ ċħid tal-applikazzjoni għal sussidju tagħha.
Il-Liivimaa Lihaveis ippreżentat rikors quddiem it-Tartu halduskohus (qorti amministrattiva ta’ Tartu) intiż għall-annullament tad-deċiżjoni tas-Seirekomitee li tiċħad l-applikazzjoni għal sussidju tagħha u sabiex din tiġi ordnat teżamina din l-applikazzjoni mill-ġdid kif ukoll biex tadotta deċiżjoni amministrattiva konformi mal-liġi. B’digriet tal-21 ta’ Settembru 2011, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors.
Fit-3 ta’ Ottubru 2011, il-Liivimaa Lihaveis ippreżentat appell mid-digriet imsemmi quddiem it-Tartu ringkonnakohus (qorti tal-appell ta’ Tartu).
Il-qorti tar-rinviju tirrileva, qabel kollox, li s-Seirekomitee hija korp stabbilit bi ftehim komuni bejn ir-Repubblika tal-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja abbażi tal-Artikolu 63(1) tar-Regolament Nru 1083/2006 u tad-dokument tal-programm. Għalhekk, il-Karta hija applikabbli f’każ bħal dak fil-kawża prinċipali, b’mod konformi mal-Artikolu 51(1) tagħha. Issa, fil-każ ta’ ċħid ta’ applikazzjoni għal sussidju, il-fatt li d-deċiżjoni tas-Seirekomitee ma tista’ tiġi kkontestata quddiem ebda qorti, b’applikazzjoni tal-punt 6.6 tal-Linji gwida tal-programm, imur kontra l-Artikolu 63(2) tar-Regolament Nru 1083/2006, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta.
Sussegwentement, is-Seirekomitee ma hija la korp amministrattiv fis-sens tal-liġi dwar il-proċedura amministrattiva, la entità tal-liġi privata, u lanqas organizzazzjoni internazzjonali maħluqa bi trattat. Peress li dan il-kumitat, previst bid-dokument tal-programm, ġie stabbilit abbażi ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni, dan jikkostitwixxi korp tal-Unjoni. B’hekk, il-Linji gwida tal-programm, adottati mis-Seirekomitee, huma att intiż biex jimplementa d-dritt derivat tal-Unjoni u għandhom natura vinkolanti għall-persuni li jixtiequ jiksbu sussidju fil-kuntest tal-programm operattiv Estonja-Latvja.
Finalment, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li l-punt 6.6 tal-Linji gwida tal-programm huwa intiż biex joħloq effetti ġuridiċi fir-rigward tat-terzi. Għalhekk, il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea hija kompetenti biex tiddeċiedi dwar rikors dirett kontra deċiżjoni ta’ ċħid adottata mis-Seirekomitee. Anki jekk jitqies li l-Linji gwida tal-programm ma jipproduċux tali effetti ġuridiċi, il-kawża għandha tiġi deċiża mill-qorti nazzjonali kompetenti, b’mod konformi mal-Artikolu 274 TFUE. Madankollu, peress li l-programm operattiv imsemmi jinvolvi lir-Repubblika tal-Estonja u lir-Repubblika tal-Latvja, jistgħu jiġu ppreżentati kawżi b’mod parallel quddiem qrati ta’ kull wieħed minn dawn l-Istati, bir-riskju li jingħataw sentenzi kontradittorji.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tartu Ringkonnakohus iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
Regoli proċedurali ta’ kumitat ta’ sorveljanza [monitoraġġ] stabbilit b’mod konġunt minn żewġ Stati Membri, bħalma huma l-Linji gwida tal-programm adottati [mis-Seirekomitee], li jipprovdu li d-deċiżjonijiet ta’ dan il-kumitat ta’ sorveljenza ma jistgħu jiġu kkontestati quddiem ebda qorti [Punt 6.6(4) tal-Linji gwida tal-Programm: “The decisions of the Monitoring Committee are not appealable at any place of jurisdiction.”], huma kompatibbli mal-Artikolu 63(2) tar-[Regolament Nru 1083/2006], ikkunsidrat flimkien mal-Artikolu 47 tal-[Karta]?
2)
Jekk l-ewwel domanda tingħata risposta fin-negattiv: L-inċiż (b) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 267 [TFUE] għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Punt 6.6(4) [tal-imsemmija Linji gwida tal-programm] huwa att tal-istituzzjonijiet, tal-korpi jew tal-organi tal-Unjoni li għandu jiġi ddikjarat invalidu?
3)
Jekk l-ewwel domanda tingħata risposta fin-negattiv: It-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 [TFUE], ikkunsidrata flimkien mal-Artikolu 256(1) [TFUE] u mal-Artikolu 274 [TFUE], għandha tiġi interpretata fis-sens li hija l-[Qorti Ġenerali] tal-Unjoni Ewropea li għandha ġurisdizzjoni tiddeċiedi dwar ilmenti kontra deċiżjonijiet [tas-Seirekomitee] jew hija l-qorti li hija kompetenti f’dan ir-rigward skont il-liġi nazzjonli li għandha din il-ġurisdizzjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq it-tielet domanda
Bit-tielet domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 263 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ programm operattiv li skont ir-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006 huwa intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, rikors kontra deċiżjoni ta’ Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju tidħolx fil-ġurisdizzjoni tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea.
Skont l-ewwel sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tistħarreġ il-legalità tal-atti leġiżlattivi, tal-atti tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, tal-Kummissjoni u tal-Bank Ċentrali Ewropew, minbarra r-rakkomandazzjonijiet u l-opinjonijiet, u tal-atti tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill Ewropew maħsuba sabiex joħolqu effetti legali fir-rigward tat-terzi.
Barra minn hekk, skont it-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tistħarreġ ukoll il-legalità tal-atti tal-korpi jew tal-organi tal-Unjoni maħsuba sabiex joħolqu effetti legali fir-rigward tat-terzi.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-mekkaniżmu ta’ stħarriġ ġudizzjarju previst fl-Artikolu 263 TFUE japplika għall-korpi u għall-organi stabbiliti mil-leġiżlatur tal-Unjoni li ngħataw setgħat biex jadottaw atti legalment vinkolanti fir-rigward ta’ persuni fiżiċi jew ġuridiċi f’oqsma speċifiċi, bħall-Aġenzija Ewropea għas-Sigurtà fl-Avjazzjoni (AESA), l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA), l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi (ECHA), l-Uffiċċju Komunitarju tal-Varjetajiet tal-Pjanti (CPVO) u l-Uffiċċju għall-Armonizzazzjoni fis-Suq Intern (Trade marks u Disinni) (UASI) (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Ir-Renju Unit vs Il-Kunsill u Il-Parlament, C‑270/12,
EU:C:2014:18
, punt 81).
Kumitat ta’ monitoraġġ stabbilit fil-kuntest ta’ programm operattiv intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea ma jikkostitwixxix waħda minn dawn l-istituzzjonijiet, u lanqas wieħed minn dawn il-korpi jew organi tal-Unjoni.
Fil-kuntest ta’ rikors abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, il-qorti tal-Unjoni ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tiddeċiedi dwar il-legalità ta’ att adottat minn awtorità nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Oleificio Borelli vs Il-Kummissjoni, C‑97/91,
EU:C:1992:491
, punt 9, u L-Isvezja vs Il-Kummissjoni, C‑64/05 P,
EU:C:2007:802
, punt 91).
F’dan il-każ, skont l-Artikolu 63(1) u (2) tar-Regolament Nru 1083/2006, Kumitat ta’ monitoraġġ għandu jiġi stabbilit għal kull programm operattiv mill-“Istat Membru” u kull Kumitat ta’ monitoraġġ għandu jistabbilixxi r-regoli ta’ proċedura tiegħu fi ħdan il-qafas istituzzjonali, legali u finanzjarju tal-Istat Membru kkonċernat.
Peress li r-Regolamenti Nri 1083/2006 u 1080/2006 jipprevedu l-possibbiltà li jiġu stabbiliti programmi operattivi intiżi biex jippromwovu l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, is-Seirekomitee ġiet stabbilita b’mod konġunt mir-Repubblika tal-Estonja u mir-Repubblika tal-Latvja, kif jipprovdi espressament it-tieni paragrafu tal-punt 7.1 tad-dokument tal-programm.
Għalhekk, il-Qorti Ġenerali tal-Unjoni ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tisma’, abbażi tal-Artikolu 256 TFUE, rikors dirett kontra deċiżjoni ta’ Kumitat ta’ monitoraġġ, bħas-Seirekomitee, li tiċħad applikazzjoni għal sussidju.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li l-Artikolu 263 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ programm operattiv skont ir-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006 u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, rikors kontra deċiżjoni ta’ Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju ma jidħolx fil-ġurisdizzjoni tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea.
Fuq it-tieni domanda
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-ewwel paragrafu (b) tal-Artikolu 267 TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv skont ir-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006 u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea bejn żewġ Stati Membri, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jikkostitwixxux att adottat minn istituzzjoni, att adottat minn istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni.
Hekk kif jirriżulta mir-risposta mogħtija lit-tielet domanda, is-Seirekomitee ma hijiex istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni.
Konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tistħarreġ il-validità tad-dispożizzjonijiet tal-Linji gwida tal-programm bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-ewwel paragrafu (b) tal-Artikolu 267 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv skont ir-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006 u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea bejn żewġ Stati Membri, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jikkostitwixxux att adottat minn istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni u, konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tevalwa l-validità tad-dispożizzjonijiet ta’ tali Linji gwida.
Fuq l-ewwel domanda
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk ir-Regolament Nru 1083/2006, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni ta’ Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv konkluż bejn żewġ Stati Membri u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea sa fejn din id-dispożizzjoni tipprevedi li deċiżjoni ta’ dan il-Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju ma tistax tkun is-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni.
F’dan il-każ, il-programm operattiv Estonja-Latvja ġie ppreparat b’mod konġunt mill-awtoritajiet Estonjani u Latvjani abbażi, b’mod partikolari, tar-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006, u sussegwentement ġie adottat mill-Kummissjoni.
Id-disa’ paragrafu tal-punt 7.1 tad-dokument tal-programm jipprovdi li dispożizzjonijiet iktar dettaljati dwar l-implementazzjoni tal-imsemmi programm operattiv ser jiġu integrati fil-Linji gwida tal-programm. Abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, is-Seirekomitee adottat il-Linji gwida tal-programm, li fihom tinsab id-dispożizzjoni kkontestata, jiġifieri t-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-punt 6.6 tagħhom.
Il-fatt li s-Seirekomitee ma tikkostitwixxix istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni, hekk kif jirriżulta mir-risposta għat-tielet domanda li saret mill-qorti tar-rinviju, ma jeskludix l-applikazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta jekk l-adozzjoni minn dan il-kumitat tal-Linji gwida tal-programm hija att li jidħol fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-liġi tal-Unjoni.
Konsegwentement, għandu jiġi eżaminat jekk l-adozzjoni tal-Linji gwida tal-programm tikkostitwixxix implementazzjoni tal-liġi tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-kunċett ta’ “implementazzjoni tal-liġi tal-Unjoni”, fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni tal-Karta, jeħtieġ l-eżistenza ta’ rabta ta’ ċertu grad, li tmur lil hinn mill-affinità bejn l-oqsma meħuda inkunsiderazzjoni jew l-effetti indiretti ta’ qasam fuq l-ieħor (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Kremzow, C‑299/95,
EU:C:1997:254
, punt 16).
F’dan il-każ, biżżejjed jiġi kkonstatat li d-dritt tal-Unjoni kien jimponi fuq iż-żewġ Stati Membri kkonċernati mill-programm operattiv Estonja-Latvja l-obbligu li jimplementaw dan il-programm.
B’mod partikolari, minn naħa, l-Istati Membri msemmija kienu marbuta li jistabbilixxu Kumitat ta’ monitoraġġ, b’applikazzjoni tal-Artikolu 63(1) u (2) tar-Regolament Nru 1083/2006. Min-naħa l-oħra, il-miżuri kollha intiżi għall-applikazzjoni tal-imsemmi programm operattiv, li fosthom hemm il-Linji gwida tal-programm, kellhom josservaw id-dispożizzjonijiet tar-Regolamenti Nri 1083/2006 u 1080/2006.
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l-adozzjoni tal-Linji gwida tal-programm mis-Seirekomitee tikkostitwixxi implementazzjoni tal-liġi tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
Konsegwentement, meta adotta l-Linji gwida msemmija, is-Seirekomitee kellu jirrispetta d-dispożizzjonijiet tal-Karta.
F’dan ir-rigward, f’dak li jirrigwarda l-prinċipju tal-protezzjoni ġudizzjarja effettiva, l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta jipprovdi li kull persuna li d-drittijiet u l-libertajiet tagħha ggarantiti mil-liġi tal-Unjoni ġew miksura, għandu dritt għal proċedura effettiva quddiem qorti b’osservanza tal-kundizzjonijiet previsti minn dan l-artikolu.
Biex jiżgura l-osservanza fi ħdan l-Unjoni tal-imsemmi dritt għal rikors effettiv, it-tieni paragrafu tal-Artikolu 19(1) TUE jimponi fuq l-Istati Membri li jistabbilixxu r-rimedji legali neċessarji biex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni.
F’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, iċ-ċaħda ta’ applikazzjoni għal sussidju mis-Seirekomitee għandha l-konsegwenza li l-applikant jiġu eliminat definittivament mill-proċedura ta’ għoti ta’ sussidji kofinanzjati mill-Unjoni Ewropea, mingħajr ma tiġi kkomunikata lilu ebda deċiżjoni ulterjuri.
Barra minn hekk, mit-tieni sentenza tal-ewwel paragrafu tal-punt 6.6, tal-Linji gwida tal-programm jirriżulta li d-deċiżjonijiet tas-Seirekomitee ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni. B’hekk, l-applikant li l-applikazzjoni għal sussidju tiegħu tkun ġiet miċħuda ma għandu ebda possibbiltà li jikkontesta din id-deċiżjoni ta’ ċħid.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-assenza ta’ rikors kontra tali deċiżjoni ta’ ċaħda ċċaħħad lill-applikant mid-dritt tiegħu għal rimedju effettiv, bi ksur tal-Artikolu 47 tal-Karta.
Għandu jingħad ukoll li, skont l-Artikolu 52(1) tal-Karta, kull limitazzjoni fl-eżerċizzju tad-drittijiet u tal-libertajiet rikonoxxuti mill-Karta għandha tkun prevista mil-liġi u għandha tirrispetta l-kontenut essenzjali tal-imsemmija drittijiet u libertajiet u li, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, jistgħu jiġu stabbiliti limitazzjonijiet biss jekk dawn ikunu neċessarji u jissodisfaw effettivament għanijiet ta’ interess ġenerali rikonoxxuti mill-Unjoni jew jekk hemm bżonn, ta’ protezzjoni tad-drittijiet u libertajiet ta’ ħaddieħor.
Issa, f’kull każ, l-assenza ta’ proċedura ta’ reviżjoni minn deċiżjoni ta’ ċħid ta’ applikazzjoni għal sussidju, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ġiet prevista mis-Seirekomitee stess u mhux mil-liġi.
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li, sa fejn jipprevedu li deċiżjoni tas-Seirekomitee li tiċħad applikazzjoni għal sussidju ma tistax tkun is-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni, il-Linji gwida tal-programm ma josservawx il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva previst fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 47 tal-Karta.
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li r-rekwiżit ta’ stħarriġ ġudizzjarju ta’ kull deċiżjoni ta’ awtorità nazzjonali jikkostitwixxi prinċipju tal-liġi tal-Unjoni. Abbażi ta’ dan il-prinċipju, huma l-qrati nazzjonali li għandhom jiddeċiedu dwar il-legalità ta’ att li jikkawża preġudizzju u li għandhom iqisu bħala ammissibbli l-proċedura ta’ reviżjoni mressqa għal dan il-għan, anki jekk ir-regoli tal-proċedura interni ma jipprevedux tali proċedura ta’ reviżjoni f’tali każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Oleificio Borelli vs Il-Kummissjoni,
EU:C:1992:491
, punti 13 et 14).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li r-Regolament Nru 1083/2006, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni ta’ Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv konkluż bejn żewġ Stati Membri u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, sa fejn din id-dispożizzjoni ma tipprevedix li deċiżjoni ta’ dan il-Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju tista’ tkun is-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni quddiem qorti ta’ Stat Membru.
Fuq il-limitazzjoni tal-effetti ratione temporis ta
’ din is-sentenza
Fil-każ li din is-sentenza jkollha l-konsegwenza li dispożizzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tissodisfax ir-rekwiżiti tal-liġi tal-Unjoni, il-Gvern Latvjan, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, talab lill-Qorti tal-Ġustizzja biex tillimita
ex nunc
l-effetti tas-sentenza tagħha, bl-eċċezzjoni tal-proċeduri ta’ reviżjoni kontra d-deċiżjonijiet tas-Seirekomitee li ġew ippreżentati quddiem il-qrati tal-Istati Membri qabel l-adozzjoni tas-sentenza msemmija.
Insostenn tat-talba tiegħu, il-Gvern tal-Latvja enfasizza, minn naħa, li r-Repubblika tal-Estonja u r-Repubblika tal-Latvja kienu aġixxew f’
bona fede
, peress li r-Regolament Nru 1083/2006ma jindikax espressament li kien neċessarju li jiġi previst mekkaniżmu ta’ proċedura ta’ reviżjoni kontra d-deċiżjonijiet tas-Seirekomitee.
Min-naħa l-oħra, il-Gvern imsemmi osserva li, għalkemm id-deċiżjonijiet tas-Seirekomitee li jiċħdu applikazzjoni għal sussidju setgħu jiġu kkontestati quddiem qorti, minn dan seta’ jirriżulta numru kbir ta’ proċeduri ta’ reviżjoni kontra deċiżjonijiet li ġew eżegwiti. Issa, il-programm operattiv Estonja-Latvja kien applikabbli sal-2013, b’tali mod li l-finanzjament kollu previst għall-implementazzjoni tiegħu jkun diġà ġie attribwit. Għalhekk, din is-sitwazzjoni twassal għal oneru supplimentari fuq il-baġits nazzjonali.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, b’mod konformi ma’ ġurisprudenza stabbilita, l-interpretazzjoni li l-Qorti tal-Ġustizzja tagħti lil regola tad-dritt tal-Unjoni, fl-eżerċizzju tal-ġurisdizzjoni mogħtija lilha mill-Artikolu 267 TFUE, tiċċara u tippreċiża t-tifsira u l-portata ta’ din ir-regola, kif għandha jew kellha tinftiehem u tiġi applikata mill-mument tad-dħul fis-seħħ tagħha. Isegwi li r-regola hekk interpretata tista’ u għandha tiġi applikata mill-qorti għal relazzjonijiet legali li bdew u ġew ikkostitwiti qabel is-sentenza li tiddeċiedi dwar it-talba għal interpretazzjoni, jekk, barra minn hekk, huma sodisfatti l-kundizzjonijiet li jippermettu li titressaq quddiem il-qrati kompetenti kawża relattiva għall-applikazzjoni tar-regola msemmija (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Blaizot
et
, 24/86,
EU:C:1988:43
, punt 27, kif ukoll Vent De Colère
et
, C‑262/12,
EU:C:2013:851
, punt 39).
Huwa biss b’mod għal kollox eċċezzjonali li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’, b’applikazzjoni ta’ prinċipju ġenerali ta’ ċertezza legali inerenti għas-sistema legali tal-Unjoni, titwassal biex tillimita l-possibbiltà għal kull persuna interessata li tinvoka dispożizzjoni li hija interpretat bil-għan li tpoġġi indiskussjoni relazzjonijiet legali stabbiliti f’
bona fede
. Sabiex tali limitazzjoni tkun tista’ tiġi deċiża, huwa neċessarju li jkunu sodisfatti żewġ kriterji essenzjali, jiġifieri l-
bona fede
tal-persuni interessati u r-riskju ta’ problemi serji (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Skov u Bilka, C‑402/03,
EU:C:2006:6
, punt 51, kif ukoll Vent De Colère
et
,
EU:C:2013:851
, punt 40).
Fir-rigward tar-riskju ta’ problemi serji, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja f’din is-sentenza tirrigwarda d-dritt tal-applikanti li jkunu jistgħu jikkontestaw quddiem qorti d-deċiżjonijiet tas-Seirekomitee li jiċħdu l-applikazzjonijiet għal sussidju tagħhom. Hija l-qorti nazzjonali kompetenti li għandha tiddeċiedi dwar kull waħda mill-proċeduri ta’ reviżjoni li titressaq, skont iċ-ċirkustanzi tal-każ.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-konsegwenzi baġitarji li jistgħu jirriżultaw minn dan għar-Repubblika tal-Latvja ma jistgħux jiġu ddeterminati biss abbażi tal-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ din il-kawża (ara, b’analoġija, is-sentenza RWE Vertrieb, C‑92/11,
EU:C:2013:180
, punt 61 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Bħala konsegwenza, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-eżistenza ta’ riskju ta’ diffikultajiet serji, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 81 ta’ din is-sentenza, ta’ natura li tiġġustifika limitazzjoni tal-effetti
ratione temporis
ta’ din is-sentenza ma tistax titqies li hija stabbilita.
Peress li t-tieni kriterju msemmi fil-punt 81 ta’ din is-sentenza ma huwiex sodisfatt, ma huwiex neċessarju li jiġi vverifikat jekk huwiex sodisfatt il-kriterju relatat mal-
bona fide
tal-persuni kkonċernati.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li ma hemmx lok li jiġu limitati
ratione temporis
l-effetti ta’ din is-sentenza.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 263 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-kuntest ta’ programm operattiv skont ir-Regolamenti tal-Kunsill (KE) Nri 1083/2006, tal-11 ta’ Lulju 2006, li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali, il-Fond Soċjali Ewropew u l-Fond ta’ Koeżjoni u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1260/1999, u 1080/2006 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-5 ta’ Lulju 2006, dwar il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 1783/1999, u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, rikors kontra deċiżjoni ta’ Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju ma jidħolx fil-ġurisdizzjoni tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea.

2)
L-ewwel paragrafu (b) tal-Artikolu 267 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li l-Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv skont ir-Regolamenti Nri 1083/2006 kif ukoll 1080/2006 u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea bejn żewġ Stati Membri, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma jikkostitwixxux att adottat minn istituzzjoni, organu jew organizzazzjoni tal-Unjoni u, konsegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ma għandhiex ġurisdizzjoni biex tevalwa l-validità tad-dispożizzjonijiet ta’ tali Linji gwida.

3)
Ir-Regolament Nru 1083/2006, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni ta’ Linji gwida tal-programm adottati minn Kumitat ta’ monitoraġġ fil-kuntest ta’ programm operattiv konkluż bejn żewġ Stati Membri u intiż biex jippromwovi l-kooperazzjoni territorjali Ewropea, sa fejn din id-dispożizzjoni ma tipprevedix li deċiżjoni ta’ dan il-Kumitat ta’ monitoraġġ li tiċħad applikazzjoni għal sussidju tista’ tkun is-suġġett ta’ proċedura ta’ reviżjoni quddiem qorti ta’ Stat Membru.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Estonjan.