CELEX: 62009CJ0106
Odwołanie
Pomoc państwa
Selektywność przedmiotowa
Zasady opodatkowania
Gibraltar
Spółki typu offshore

W swoich odwołaniach Komisja Wspólnot Europejskich i Królestwo Hiszpanii żądają uchylenia wyroku Sądu Pierwszej Instancji
Wspólnot Europejskich z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawach połączonych T‑211/04 i T‑215/04 Government of Gibraltar i Zjednoczone
Królestwo przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑3745, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”, w którym Sąd stwierdził nieważność
decyzji Komisji 2005/261/WE z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie systemu pomocy, który Zjednoczone Królestwo zamierza wdrożyć
w stosunku do gibraltarskiej rządowej reformy podatku dochodowego od przedsiębiorstw (Dz.U. 2005, L 85, s. 1, zwanej dalej
„sporną decyzją”).
I –
Ramy prawne
Artykuł 6 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 Rady (WE) z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
art. [88 WE] (Dz.U. L 83, s. 1) stanowi:
„Formalna procedura dochodzenia [formalne postępowanie wyjaśniające]
1.      Decyzja o wszczęciu formalnej procedury dochodzenia [formalnego postępowania wyjaśniającego] zawiera podsumowanie odpowiednich
kwestii faktycznych i prawnych, wstępną ocenę Komisji odnośnie do charakteru pomocowego proponowanego środka i określa wątpliwości
co do jego zgodności ze wspólnym rynkiem. Decyzja wzywa zainteresowane państwo członkowskie [którego dotyczy postępowanie]
i inne zainteresowane strony do przedstawienia uwag w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca.
W należycie uzasadnionych przypadkach Komisja może przedłużyć wyznaczony termin.
2.      Otrzymane uwagi przedstawiane są zainteresowanemu państwu członkowskiemu [którego dotyczy postępowanie]. Jeżeli zainteresowana
strona wystąpi z wnioskiem, ze względu na potencjalną szkodę, jej tożsamość nie zostaje ujawniona zainteresowanemu państwu
członkowskiemu [którego dotyczy postępowanie]. Zainteresowane państwo członkowskie [którego dotyczy postępowanie] może odpowiedzieć
na przedstawione uwagi w wyznaczonym terminie, który zwykle nie przekracza jednego miesiąca. W należycie uzasadnionych przypadkach
Komisja może przedłużyć wyznaczony termin”.
II –
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
A –
Okoliczności poprzedzające zaplanowaną przez Government of Gibraltar reformę podatku dochodowego od osób prawnych
W dniu 11 lipca 2001 r. Komisja postanowiła wszcząć formalne postępowanie wyjaśniające na podstawie art. 88 ust. 2 WE w przedmiocie
dwóch obowiązujących w Gibraltarze uregulowań prawnych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych, dotyczących odpowiednio
„spółek zwolnionych” (Dz.U. 2002, C 26, s. 13) oraz „spółek uprawnionych do ulgi” (Dz.U. 2002, C 26, s. 9).
Aby korzystać ze statusu spółki zwolnionej, dana spółka musiała spełnić szereg warunków. Jednym z nich był zakaz prowadzenia
gospodarczej lub jakiejkolwiek innej działalności na Gibraltarze, z wyjątkiem działalności prowadzonej z innymi spółkami zwolnionymi
i spółkami uprawnionymi do ulgi. Z zastrzeżeniem wyjątków taka spółka zwolniona była na Gibraltarze z podatku dochodowego
i miała jedynie obowiązek uiszczania rocznej opłaty zryczałtowanej w wysokości 225 GBP.
Warunki korzystania ze statusu spółki uprawnionej do ulgi były zasadniczo takie same jak te wymagane do korzystania ze statusu
spółki zwolnionej. Spółki uprawnione do ulgi uiszczały podatek według stawki wynegocjowanej z organami administracji podatkowej
Gibraltaru, która to stawka wahała się między 2 a 10% ich zysków.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2002 r. w sprawach połączonych T‑195/01 i T‑207/01 Government of Gibraltar przeciwko Komisji,
Rec. s. II‑2309, Sąd, po pierwsze, stwierdził nieważność decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego w sprawie
spółek zwolnionych ze względu na to, że Komisja zakwalifikowała mające zastosowanie do tych spółek zasady opodatkowania w całości
jako nową pomoc, a po drugie, oddalił wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie spółek
uprawnionych do ulgi.
Postępowanie w sprawie spółek zwolnionych zakończyło się wydaniem przez Komisję w dniu 19 stycznia 2005 r. decyzji zawierającej
propozycję odpowiednich środków, która została przyjęta przez Zjednoczone Królestwo w dniu 18 lutego 2005 r. (Dz.U. 2005,
C 228, s. 9). Postępowanie w sprawie spółek uprawnionych do ulgi zakończyło się wydaniem przez Komisję w dniu 30 marca 2004 r.
decyzji 2005/77/WE (Dz.U. 2005, L 29, s. 24), w której instytucja ta uznała zasady opodatkowania tych spółek za niezgodne
ze wspólnym rynkiem.
B –
Zaplanowana przez Government of Gibraltar reforma podatku dochodowego od osób prawnych
W dniu 27 kwietnia 2002 r., z zastrzeżeniem kwestii ustalenia, czy zasady opodatkowania dotyczące spółek zwolnionych oraz
spółek uprawnionych do ulgi stanowią pomoc państwa, Government of Gibraltar ogłosił zamiar uchylenia wszystkich przepisów
prawnych regulujących opodatkowanie przedsiębiorstw i ustanowienie całkowicie nowych zasad opodatkowania obejmujących wszystkie
spółki gibraltarskie. Właśnie ta zaplanowana przez Government of Gibraltar reforma dotycząca podatku dochodowego od osób prawnych
stanowi przedmiot niniejszego sporu.
Pismem z dnia 12 sierpnia 2002 r. Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zgłosiło Komisji, zgodnie z art. 88
ust. 3 WE, zaplanowaną przez Government of Gibraltar reformę podatku dochodowego od osób prawnych (zwaną dalej „zaplanowaną
reformą podatkową”).
Zaplanowana reforma podatkowa miała być wdrożona przez Government of Gibraltar po jej uchwaleniu przez gibraltarski House
of Assembly. W ramach tej reformy miały zostać uchylone ze skutkiem natychmiastowym przepisy regulujące do ówczesnej chwili
sytuację spółek zwolnionych i spółek uprawnionych do ulgi.
Ta zaplanowana reforma podatkowa miała obejmować, jak wynika to z pkt 18 zaskarżonego wyroku, system opodatkowania, który
miał zastosowanie do wszystkich spółek z siedzibą w Gibraltarze oraz podatek dodatkowy (lub karny) („top-up tax”), któremu
podlegają tylko spółki świadczące usługi finansowe i przedsiębiorstwa użyteczności publicznej, przy czym do tych ostatnich
zalicza się przedsiębiorstwa prowadzące działalność w sektorze telekomunikacji, energii elektrycznej i wody.
Cechy charakterystyczne tego systemu podatkowego zostały przedstawione w pkt 21–25 zaskarżonego wyroku w następujący sposób:
„21.      Na system opodatkowania, który miał być wprowadzony w drodze reformy podatkowej i mieć zastosowanie do wszystkich osób prawnych
z siedzibą w Gibraltarze, składają się: podatek od wynagrodzenia (payroll tax), podatek od nieruchomości zajmowanych do celów
prowadzenia działalności gospodarczej (business property occupation tax) oraz opłata rejestracyjna (registration fee), ustalone
w następujący sposób:
–        podatek od wynagrodzenia: wszystkie spółki gibraltarskie zobowiązane będą uiszczać podatek od wynagrodzenia w wysokości 3000 GBP
od każdego pracownika rocznie; każdy »pracodawca« w Gibraltarze będzie zobowiązany zapłacić podatek od wynagrodzenia od wszystkich
swoich »pracowników« pracujących w pełnym i niepełnym wymiarze czasu pracy, którzy są »zatrudnieni w Gibraltarze«; akty prawne
związane z reformą podatkową zawierają definicje wyżej wymienionych terminów;
–        podatek od zajmowania nieruchomości wykorzystywanych do celów prowadzenia działalności gospodarczej (Business Property Occupation
Tax, zwany dalej »BPOT«): wszystkie spółki korzystające z nieruchomości w Gibraltarze do celów prowadzenia działalności gospodarczej
będą płacić podatek od zajmowania tych nieruchomości według stawki odpowiadającej określonemu procentowi obowiązującej ich
ogólnej stawki podatkowej naliczanej od nieruchomości na Gibraltarze;
–        opłata rejestracyjna: wszystkie gibraltarskie osoby prawne są zobowiązane do uiszczania opłaty rejestracyjnej w wysokości
150 GBP rocznie w przypadku tych prowadzących działalność w celach niezarobkowych oraz 300 GBP rocznie w przypadku osób prawnych
prowadzących działalność w celach zarobkowych.
22.      Zobowiązanie w zakresie podatku od wynagrodzenia oraz BPOT zostanie ograniczone do 15% zysków. Z ustanowienia tego górnego
pułapu wynika, że spółki będą płacić podatek od wynagrodzenia i BPOT jedynie wtedy, gdy wypracują zysk oraz że kwota podatku
nie przekroczy 15% tych zysków.
[…]
23.      Niektóre rodzaje działalności, a konkretnie usługi finansowe i działalność przedsiębiorstw użyteczności publicznej, podlegać
będą dodatkowemu podatkowi (lub karnemu) od zysków generowanych z tego typu działalności. Podatek dodatkowy będzie miał zastosowanie
jedynie do zysków, które można przypisać tym rodzajom działalności.
24      W związku z powyższym spółki świadczące usługi finansowe, oprócz podatku od wynagrodzenia i BPOT, będą zobowiązane do zapłaty
podatku dodatkowego (lub karnego) od zysków z działalności związanej ze świadczeniem usług finansowych według stawki wynoszącej
od 4 do 6% zysków (obliczanych zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi standardami rachunkowości); łączne zobowiązania podatkowe
tych spółek (z tytułu podatku od wynagrodzenia, BPOT oraz podatku dodatkowego) będą ograniczone do 15% zysków.
25      W przypadku przedsiębiorstw użyteczności publicznej oprócz podatku od wynagrodzenia i BPOT naliczany będzie również podatek
dodatkowy (lub karny) od zysków z ich działalności, według stawki równej 35% zysków (obliczanych zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi
standardami rachunkowości). Przedsiębiorstwa te będą mogły odliczyć podatek od wynagrodzenia i BPOT od swojego podatku dodatkowego.
Mimo iż w przypadku przedsiębiorstw użyteczności publicznej również obowiązywać będzie ograniczenie łącznego rocznego zobowiązania
w zakresie podatku od wynagrodzenia i BPOT do 15% zysków, sposób działania podatku dodatkowego w przypadku przedsiębiorstw
użyteczności publicznej zapewni, że przedsiębiorstwa te będą zawsze płacić podatek równy 35% zysków”.
III –
Postępowanie administracyjne i sporna decyzja
Po zgłoszeniu Komisji przez Zjednoczone Królestwo zaplanowanej reformy podatkowej pismem z dnia 16 października 2002 r. instytucja
ta poinformowała to państwo członkowskie o wydaniu decyzji o wszczęciu postępowania przewidzianego w art. 88 ust. 2 WE (zwanej
dalej decyzją o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego) i wezwała zainteresowane strony do przedstawienia uwag (Dz.U.
C 300, s. 2).
Komisja w decyzji tej powołała się na pkt 9 obwieszczenia Komisji 98/C 384/03 w sprawie stosowania reguł pomocy publicznej
do środków związanych z bezpośrednim opodatkowaniem działalności gospodarczej (Dz.U. 1998, C 384, s. 3, zwanego dalej „komunikatem
w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania”). W pkt 29–33 i 37–44 tej decyzji Komisja przedstawiła cztery składające
się na zaplanowaną reformę podatkową elementy, które w jej przekonaniu przyznają selektywne przedmiotowo korzyści, a mianowicie
wymóg dotyczący osiągania zysków korzystny dla spółek, które ich nie wypracowują, ustanowienie różnych pułapów opodatkowania
korzystnych dla spółek, dla których znajdują one zastosowanie, wyłączenie z opodatkowania przedsiębiorstw z niektórych części
Gibraltaru oraz wreszcie wyłączenie z opodatkowania odsetek od przyznanych na określone cele kredytów. Decyzja ta nie wskazuje
spółek typu offshore jako beneficjentów korzyści selektywnej.
W pkt 60 lit. f) decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Komisja zwróciła się do Zjednoczonego Królestwa
o dostarczenie jej następujących informacji:
„Oszacowanie liczby, rozmiaru i rodzaju działalności:
–        spółek, które nie wypracowują zysku i efektem tego nie powstaje wobec nich zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od wynagrodzenia
oraz BPOT,
–        wypracowujących zysk spółek niezatrudniających pracowników (czyli o zerowej liczbie podlegających opodatkowaniu podatkiem
od wynagrodzenia jednostek przeliczeniowych),
–        wypracowujących zysk spółek zatrudniających mniej niż jednego pracownika (z wyłączeniem niezatrudniających nikogo)”.
Komisja otrzymała uwagi od Confederación Española de Organizaciones Empresariales (hiszpańskiej konfederacji organizacji biznesowych),
Ålands Landskapsstyrelse (organu wykonawczego Wysp Alandzkich należących do Finlandii), Królestwa Hiszpanii i Government of
Gibraltar.
Królestwo Hiszpanii w pkt 3 swego przedstawionego Komisji w dniu 3 stycznia 2003 r. komentarza stwierdziła, co następuje:
„[…]
Poza tymi uwagami potwierdzającymi podniesione przez Komisję zastrzeżenia, które co do zasady są same w sobie wystarczające,
aby zakwestionować ważność zaproponowanej przez Zjednoczone Królestwo w imieniu Government of Gibraltar reformy, Królestwo
Hiszpanii podkreśla wagę tego, że ocena zgodności zasad opodatkowania ze wspólnym rynkiem winna w odpowiedni sposób uwzględniać
rzeczywisty kontekst gospodarczy i podatkowy planującej reformę jednostki terytorialnej.
Zaplanowana reforma podatkowa posiada kilka bardzo szczególnych cech charakterystycznych, takich jak:
[…]
c)      w przypadku 28 800 spółek nie powstaje zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku dodatkowego („top-up tax”), o którym mowa w lit. a)
powyżej, zaplanowane zasady opodatkowania nie polegają w rzeczywistości na ustanowieniu powszechnego podatku dochodowego od
osób prawnych, lecz na połączeniu różnego rodzaju podatków szczególnych (podatku od wynagrodzenia, [BPOT] oraz opłaty rejestracyjnej),
dla których określone zostały pułapy opodatkowania, efektem czego zobowiązania podatkowe albo są znikome, albo wcale nie powstają
(nie bez powodu ta zaplanowana reforma jest określana na Gibraltarze jako »podatek zerowy«).
Pamiętać należy, że – biorąc pod uwagę, iż większość z tych 28 800 zarejestrowanych spółek uznać należy za spółki-skrzynki
pocztowe lub też spółki zarządzające aktywami – będą one opodatkowane, jeśli osiągną zyski, kwotą 3000 GBP rocznie w przeliczeniu
na jednego pracownika. Ze względu na to, że większość z nich zatrudnia tylko jedną osobę (księgowego lub audytora), zazwyczaj
w niepełnym wymiarze czasu pracy, uiszczą one co najwyżej 3000 GBP podatku rocznie, jeśli nie zajmują one nieruchomości (co
zazwyczaj ma miejsce), ponieważ nie będą musiały płacić [BPOT];
[…]
d)      spółki typu offshore unikną opodatkowania dwoma nowymi podatkami: zwolnionych z nich zostanie więc około 8000 spółek, które
nie są fizycznie obecne na Gibraltarze.
Tego rodzaju reforma podatkowa jest więc bardzo specyficzna i nie zmienia w żaden sposób sytuacji podatkowej przedsiębiorstw,
które nie zatrudniają na Gibraltarze pracowników ani nie zajmują tam żadnych nieruchomości.
[…]”.
Komisja przekazała te uwagi Zjednoczonemu Królestwu, które ustosunkowało się do nich w piśmie z dnia 13 lutego 2003 r., nie
zajmując jednak stanowiska w przedmiocie podniesionych przez Królestwo Hiszpanii argumentów dotyczących sposobu traktowania
spółek typu offshore pod względem podatkowym.
W pkt 163 spornej decyzji Komisji wyciągnęła wniosek, że „[zaplanowana reforma podatkowa] stanowi system pomocy państwa w rozumieniu
art. 87 ust. 1 traktatu WE. Nie znajduje do niego zastosowania żadne z odstępstw przewidzianych w art. 87 ust. 2 i 3 traktatu WE.
Zjednoczone Królestwo nie może zatem przeprowadzić tej reformy”.
W opinii Komisji, jak wynika to z pkt 98–152 spornej decyzji, zaplanowana reforma podatkowa ma charakter selektywny zarówno
pod względem regionalnym, jak i przedmiotowym. Jest selektywna pod względem regionalnym, ponieważ przewiduje system opodatkowania
spółek, w ramach którego przedsiębiorstwa gibraltarskie są opodatkowane co do zasady według stawki niższej niż przedsiębiorstwa
brytyjskie (motyw 127 spornej decyzji).
Zdaniem Komisji pewne aspekty zaplanowanej reformy podatkowej są selektywne pod względem przedmiotowym. Jej zdaniem charakter
taki ma, po pierwsze, wymóg dotyczący wypracowania zysku przed powstaniem zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od wynagrodzenia
i z tytułu BPOT, ze względu na to, że jest on korzystny dla przedsiębiorstw, które nie wypracowują zysków (motywy 128–133
spornej decyzji), oraz po drugie, ustanowiony na 15% zysków pułap mający zastosowanie do opodatkowania podatkiem od wynagrodzeń
i BPOT, ze względu na to, że jest on korzystny dla przedsiębiorstw, które w danym roku podatkowym wypracowały zyski, które
są niewielkie w stosunku do liczby zatrudnionych osób i nieruchomości zajmowanych do celów prowadzenia działalności gospodarczej
(motywy 134–141 spornej decyzji). Wreszcie po trzecie, Komisja uważa za selektywną pod względem przedmiotowym samą okoliczność
ustanowienia podatków od wynagrodzeń i BPOT, ponieważ ze względu na sam swój charakter są one korzystne dla przedsiębiorstw,
które w rzeczywistości nie są fizycznie obecne na Gibraltarze i w konsekwencji nie są zobowiązane do zapłaty podatku dochodowego
od osób prawnych (motywy 142–144 i 147–151 spornej decyzji).
Artykuł 1 sentencji spornej decyzji brzmi następująco:
„Propozycje zgłoszone przez Zjednoczone Królestwo w odniesieniu do reformy systemu opodatkowania firm w Gibraltarze stanowią
system pomocy państwa, który jest niezgody ze wspólnym rynkiem.
Stosownie, propozycje te nie mogą zostać wprowadzone w życie”.
IV –
Postępowanie w pierwszej instancji i zaskarżony wyrok
Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniu 9 czerwca 2004 r. Government of Gibraltar w sprawie T‑211/04 oraz Zjednoczone
Królestwo w sprawie T‑215/04 wniosły skargi o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
Skarżące podniosły w istocie trzy zarzuty, które są identyczne w tych dwu sprawach. Zarzuty pierwszy i drugi dotyczą naruszeń
prawa i błędów w ocenie dotyczących zastosowania odpowiednio kryteriów selektywności regionalnej i przedmiotowej. Zarzut trzeci
dotyczy naruszenia istotnych wymogów proceduralnych przy przeprowadzaniu analizy trzeciego aspektu zaplanowanej reformy podatkowej
dotyczącego spółek typu offshore. Ten ostatni zarzut dzieli się na dwie części, z których pierwsza dotyczy naruszenia prawa
do bycia wysłuchanym podniesionego zarówno przez Zjednoczone Królestwo, jak i Government of Gibraltar, natomiast druga, podniesiona
jedynie przez Government of Gibraltar, dotyczy błędu w uzasadnieniu.
Postanowieniami prezesa trzeciej izby Sądu z dnia 14 grudnia 2004 r. i 15 lutego 2005 r. zostały uwzględnione odpowiednio
wnioski Zjednoczonego Królestwa o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie T‑211/04 w charakterze interwenienta popierającego
żądania Government of Gibraltar oraz Królestwa Hiszpanii o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie T‑215/04 w charakterze
interwenienta popierającego żądania Komisji.
Sąd uwzględnił zarówno zarzut pierwszy, dotyczący selektywności regionalnej, jak i zarzut drugi, dotyczący selektywności przedmiotowej.
Z tego powodu nie przeprowadził badania zarzutu trzeciego, opartego na naruszeniu istotnych wymogów proceduralnych.
V –
Postępowanie przed Trybunałem i żądania stron
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 26 czerwca 2009 r. sprawy C‑106/09 P i C‑107/09 P zostały połączone do łącznego rozpoznania
w procedurze pisemnej i ustnej, jak również do celów wydania wyroku.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 25 września 2009 r. wydanym w sprawach połączonych C‑106/09 P i C‑107/09 P Irlandia
została dopuszczona do udziału w niniejszych sprawach w charakterze interwenienta popierającego żądania Zjednoczonego Królestwa
i Government of Gibraltar.
W odwołaniu Komisja wnosi do Trybunału o:
–        tytułem żądania głównego:
–        uchylenie zaskarżonego wyroku,
–        oddalenie skarg o stwierdzenie nieważności wniesionych przez Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo oraz
–        obciążenie Government of Gibraltar i Zjednoczonego Królestwa kosztami postępowania;
–        tytułem żądania ewentualnego:
–        przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania oraz
–        rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w pierwszej instancji i postępowania odwoławczego w orzeczeniu kończącym postępowanie
w sprawie.
W swoim odwołaniu Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o:
–        uchylenie zaskarżonego wyroku,
–        uznanie spornej decyzji za zgodną z prawem oraz
–        o obciążenie pozwanych kosztami postępowania.
Government of Gibraltar wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołań wniesionych przez Komisję i Królestwo Hiszpanii oraz
–        obciążenie Komisji i Królestwa Hiszpanii kosztami poniesionymi przez Government of Gibraltar.
Zjednoczone Królestwo wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołań wniesionych przez Komisję i Królestwo Hiszpanii oraz
–        obciążenie Komisji i Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania.
Irlandia wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołania wniesionego przez Komisję oraz
–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
VI –
W przedmiocie odwołań
Jedyny podniesiony przez Komisję zarzut oparty został na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE. Argument ten dotyczy selektywności
przedmiotowej zaplanowanej reformy podatkowej i dzieli się na sześć części. Królestwo Hiszpanii podnosi jedenaście zarzutów,
które można podzielić na trzy grupy, dotyczące, po pierwsze, selektywności regionalnej tej zaplanowanej reformy oraz statusu
Gibraltaru (siedem pierwszych zarzutów i zarzut dziewiąty), po drugie, selektywności przedmiotowej (zarzut ósmy), i wreszcie
postępowania przed Sądem (zarzuty dziesiąty i jedenasty).
Najpierw należy przeanalizować zarzuty dotyczące selektywności przedmiotowej, czyli jedyny zarzut podniesiony przez Komisję
oraz zarzut ósmy Królestwa Hiszpanii.
A –
W przedmiocie jedynego zarzutu podniesionego przez Komisję oraz ósmego zarzutu Królestwa Hiszpanii
1.     Uzasadnienie zaskarżonego wyroku
Przed przystąpieniem do badania spornej decyzji Sąd określił w pkt 143–146 zaskarżonego wyroku ramy analizy, które powinna
uwzględniać Komisja przy badaniu selektywnego charakteru systemu pomocy podatkowej. Sąd uznaje w tym względzie, że do uznania
przez Komisję danego instrumentu podatkowego za selektywny konieczne jest najpierw zidentyfikowanie przez nią normalnych zasad
opodatkowania w ramach systemu podatkowego. Przyjmując za punkt odniesienia te „normalne” zasady opodatkowania, Komisja powinna
następnie ocenić i ustalić ewentualny selektywny charakter korzyści przyznanych przez dany instrument podatkowy, wykazując,
że instrument ten ustanawia odstępstwo od tych „normalnych” zasad. Wreszcie należy zbadać, czy istnienie takich prowadzących
do zróżnicowania przedsiębiorstw odstępstw może jednak nie być „selektywne”, jeżeli wynika z charakteru lub struktury systemu
podatkowego, w który się wpisuje.
Zdaniem Sądu Komisja nie może pominąć pierwszego i drugiego etapu kontroli selektywnego charakteru danego środka pod rygorem
wstąpienia w prawa państwa członkowskiego w zakresie określania przezeń jego systemu podatkowego oraz „normalnie” rządzących
tym systemem zasad. Jeśli chodzi o określenie spornego systemu podatkowego, Sąd stwierdził, że na obecnym etapie rozwoju prawa
Unii podatki bezpośrednie należą do kompetencji państw członkowskich. W związku z powyższym wyłącznie państwa członkowskie
i jednostki niższego rzędu niż państwo, które posiadają wystarczającą autonomię podatkową, są właściwe do tworzenia systemów
opodatkowania przedsiębiorstw, jakie uważają za najlepiej dostosowane do potrzeb swojej gospodarki.
W pkt 148 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał, iż w spornej decyzji „Komisja stwierdziła, że trzy aspekty systemu podatkowego
wprowadzanego w drodze [zaplanowanej] reformy przyznają selektywne korzyści spółkom, które z nich korzystają, a zatem mogą
one stanowić pomoc państwa: po pierwsze, warunek, iż spółka musi wypracować zysk, zanim będzie zobowiązana do zapłaty podatku
od wynagrodzenia oraz BPOT; po drugie, ograniczenie opodatkowania do 15% zysków zastosowane do zobowiązania z tytułu podatku
od wynagrodzenia oraz BPOT, i po trzecie, podatek od wynagrodzenia i BPOT z racji ich natury”.
Sąd przeprowadził następnie analizę spornej decyzji w ramach ustanowionych przezeń w pkt 143–146 zaskarżonego wyroku.
W tym względzie Sąd stwierdził w pkt 170 zaskarżonego wyroku, że biorąc pod uwagę przedstawione przez Government of Gibraltar
i Zjednoczone Królestwo wyjaśnienia, zgodnie z którymi całokształt elementów składających się na zaplanowaną reformę podatkową
stanowi rządzący się własnymi prawami system podatkowy, który należy uznać za „normalne” zasady opodatkowania, „Komisja nie
mogła zrezygnować z wypełnienia swojego obowiązku, opisanego w pkt 143 [zaskarżonego wyroku], uprzedniego zidentyfikowania
[…] »normalnego« reżimu [normalnych zasad opodatkowania] w ramach zgłoszonego systemu podatkowego”. W pkt 171–174 zaskarżonego
wyroku Sąd uznał zaś, że Komisja nie przeprowadziła żadnego z etapów tej analizy i przekroczyła w związku z tym, z uwagi na
kompetencje państw w sprawach podatkowych, granice kontroli, do jakiej przeprowadzenia jest uprawniona.
Ponadto Sąd w pkt 175 zaskarżonego wyroku Sąd podniósł również, że „pomijając fakt nierespektowania przez Komisję ram analizy
dotyczącej ustalenia selektywności […] ani rozważania przytoczone w [spornej] decyzji […], ani argumenty wysunięte przez Komisję
i przez Królestwo Hiszpanii w toku postępowania sądowego nie wystarczają do podważenia zasadności definicji […] »normalnego«
reżimu [normalnych zasad opodatkowania] w ramach zgłoszonego systemu podatkowego”.
W tej ostatniej kwestii Sąd w pkt 176–178 zaskarżonego wyroku uznał, że Komisja nie zdołała wykazać, że warunek opodatkowania,
czyli osiąganie zysków, oraz ustanowienie pułapu opodatkowania na 15% zysków uznać należy za ustanawiające odstępstwa, a te
zasady opodatkowania – za selektywne.
Po drugie, Sąd stwierdził w pkt 179–181 zaskarżonego wyroku, że ani fakt zakwalifikowania przez Komisję tego systemu podatkowego
jako „hybrydowego”, ani okoliczność, że przedsiębiorstwo, które nie jest obecne fizycznie na Gibraltarze, unika opodatkowania
podatkiem od wynagrodzeń oraz BPOT, nie pozwalają na wykazanie tego, że rozpatrywane zasady opodatkowania mają selektywny
charakter.
Po trzecie, zgodnie z pkt 182–184 zaskarżonego wyroku, twierdzenia Komisji dotyczące różnego rodzaju kryteriów przyjętych
w ramach spornych zasad opodatkowania w celu określenia obciążenia podatkowego danego przedsiębiorstwa są zbyt mgliste i ogólnikowe,
aby móc podważyć określenie – takie jak to dokonane przez władze Gibraltaru – tego, co stanowi w ramach zaplanowanej reformy
podatkowej normalne zasady opodatkowania.
Sąd w pkt 185 zaskarżonego wyroku doszedł do wniosku, że w odniesieniu do żadnego z określonych przez Komisję aspektów systemu
podatkowego nie można uznać, że przyznaje selektywne korzyści w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, ponieważ instytucja ta nie wykazała
w sposób wymagany prawem, że stanowią one odstępstwa od „normalnych” zasad opodatkowania.
Na koniec Sąd w pkt 186 zaskarżonego wyroku podniósł, że „porównanie domniemanych skutków systemu podatkowego wprowadzonego
przez [zaplanowaną reformę podatkową] ze skutkami systemu podatkowego sprzed reformy, jakie zostało dokonane przez Komisję
w tabeli nr 1 oraz w motywie 150 [spornej] decyzji, nie może być uwzględnione w rozpoznawanej sprawie dla celów zastosowania
art. 87 ust. 1 WE”.
2.     Argumentacja stron
W swym odwołaniu Komisja podnosi tylko jeden zarzut, oparty na naruszeniu art. 87 ust. 1 WE i dotyczący dokonanej przez Sąd
analizy selektywności przedmiotowej. Zarzut ten dzieli się na sześć części.
W pierwszej części tego zarzutu Komisja twierdzi, iż Sąd błędnie ocenił stosunek między art. 87 ust. 1 WE a kompetencjami
państw członkowskich w dziedzinie opodatkowania. Komisja w tym względzie uważa, że te ostatnie są ograniczone przez prawo
Unii, a zwłaszcza przez art. 87 ust. 1 WE; stoi ona także na stanowisku, że sama okoliczność, iż przepis krajowy jest przepisem
prawa podatkowego, nie może oznaczać, iż taki przepis nie musi być zgodny z ww. postanowieniem, a to z tego względu, że definiuje
on środki państwowe nie ze względu na ich przyczyny lub cele, lecz ze względu na ich skutki.
W drugiej części swojego jedynego zarzutu Komisja zarzuca Sądowi, iż ten niesłusznie uznał, że miała ona obowiązek najpierw
zidentyfikować „normalne” zasady opodatkowania w ramach zaplanowanego w ramach reformy systemu podatkowego, a następnie wykazać,
że rozpatrywane przez nią środki mają charakter odstępstwa od tych zasad. Taki sposób postępowania nie uwzględnia według Komisji
możliwości stworzenia przez państwo członkowskie systemu podatkowego, który jest dyskryminujący z natury, ze względu na samą
swoją konstrukcję. Dzięki odpowiednio przemyślanemu doborowi kryteriów stosowanych w jego tak zwanym „normalnym” systemie
opodatkowania Gibraltarowi udało się bowiem według tej instytucji odtworzyć w dużym stopniu skutki stosowania takich zasad
opodatkowania, które w oczywisty sposób zawierają w sobie pomoc państwa na rzecz niektórych kategorii przedsiębiorstw.
W trzeciej części swojego jedynego zarzutu Komisja twierdzi, że Sąd naruszył zasady wykładni pojęcia pomocy państwa, zgodnie
z którymi środki krajowe powinny być badane pod kątem ich skutków, a nie zamierzonego celu czy też zastosowania pewnej techniki
legislacyjnej.
W czwartej części tego zarzutu Komisja podnosi, iż zastosowane przez Sąd podejście sprowadza się do uznania, że wszystkie
cechy charakterystyczne systemu podatkowego, bez względu na przyznawaną za ich pomocą niektórym beneficjentom korzyść, stanowią
automatycznie integralną część tego systemu, a nie odstępstwo od niego, a w konsekwencji – nie są objęte zakresem stosowania
przepisów dotyczących pomocy państwa.
W piątej części tego zarzutu Komisja zarzuca Sądowi, że niesłusznie uznał, iż Komisja nie określiła „normalnych” zasad opodatkowania
ani też nie wykazała, że określone cechy zaplanowanej reformy stanowią odstępstwo od tych zasad. Komisja w swym przekonaniu
bowiem prawidłowo i jednoznacznie określiła zgłoszony system podatkowy jako oparty na opodatkowaniu z tytułu zatrudniania
pracowników oraz użytkowania nieruchomości do działalności gospodarczej. Komisja zauważyła ponadto, że Sąd uzasadnił stwierdzenie
nieważności spornej decyzji nie brakiem uzasadnienia, lecz popełnionym naruszeniem prawa.
W szóstej części swego jedynego zarzutu Komisja utrzymuje, iż Sąd nie zbadał trzech wskazanych w spornej decyzji elementów
selektywności, gdyż nie dokonał analizy ustaleń Komisji sformułowanych na podstawie konkretnych skutków zaplanowanej reformy
podatkowej, a mianowicie tego, że reforma ta przewiduje różne poziomy opodatkowania dla różnych sektorów gospodarki gibraltarskiej
oraz przysparza korzyści o charakterze selektywnym przedsiębiorstwom typu offshore, które nie zatrudniają pracowników ani
nie użytkują nieruchomości w Gibraltarze.
Zdaniem Komisji jeśli nawet Sąd w pkt 156–162 zaskarżonego wyroku przytoczył odpowiednie fragmenty spornej decyzji, nie zajął
on jednak stanowiska wobec określonych w ten sposób selektywnych aspektów reformy podatkowej. Sąd nie uwzględnił w pkt 186
zaskarżonego wyroku znaczenia, jakie ma dla sprawy porównanie zaplanowanej reformy podatkowej z poprzednio obowiązującym systemem.
Podnieść należy, że Komisja, nawiązując do wcześniejszego systemu, podkreśliła, iż badane w spornej decyzji zasady opodatkowania
miały służyć utrwaleniu wcześniejszej sytuacji, wywołując takie same skutki w konsekwencji użycia innej techniki. Zgodnie
więc z podejściem zastosowanym przez Sąd decydująca waga została przypisana względom związanym z techniką podatkową kosztem
oceny przeprowadzanej pod kątem skutków wywoływanych przez dany instrument podatkowy.
Królestwo Hiszpanii w swym zarzucie ósmym podnosi, że Sąd błędnie uznał, iż nie zostało spełnione kryterium selektywności
przedmiotowej. Przeważająca większość przedsiębiorstw mających siedziby w Gibraltarze, a mianowicie 28 798 z 29 000 spółek,
jest bowiem w stanie uzyskać zerową stawkę opodatkowania. Zasady opodatkowania, które Sąd określił jako „ogólne”, są zatem
w rzeczywistości zasadami szczególni, tworzącym „selektywność de facto”.
W swej odpowiedzi na wniesione przez Komisję odwołanie Królestwo Hiszpanii popiera podniesiony przez tę instytucję zarzut.
Jego zdaniem prawdziwy cel zaplanowanej reformy podatkowej polega na dalszym prowadzeniu polityki przyciągania kapitału zagranicznego,
którego posiadacze usiłują obejść normalne zasady opodatkowania, jakim podlegaliby w swych krajach pochodzenia. Ponadto, ze
względu na to, że analiza podatku od osób prawnych jest zadaniem wymagającym przeprowadzenia złożonej oceny ekonomicznej,
Sąd błędnie zastąpił dokonaną przez Komisję ocenę gospodarczą swą własną oceną określonych przez tę instytucję w spornej decyzji
elementów selektywności.
Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo w pierwszej kolejności podnoszą, że Sąd słusznie odrzucił podejście zastosowane
przez Komisję w zaskarżonej decyzji. To podejście jest ich zdaniem błędne i odbiega od zazwyczaj stosowanego przez Komisję
podejścia takiego jak to, które wynika w szczególności z jej komunikatu w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania.
Ich zdaniem stosowanie tego nowego podejścia sprowadza się do zniesienia suwerenności podatkowej przyznanej państwom członkowskim
w traktacie WE i w utrwalonym orzecznictwie Trybunału oraz umożliwia Komisji przeprowadzenie harmonizacji podatków bezpośrednich.
Jeśli chodzi o część pierwszą jedynego podniesionego przez Komisję zarzutu, Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo
twierdzą, że w ten sposób Komisja podważa kompetencje przysługujące państwom członkowskim w dziedzinie podatkowej, opierając
się zresztą na błędnym zrozumieniu zaskarżonego wyroku w zakresie, w jakim Sąd wziął pod uwagę ograniczenia przez prawo Unii
suwerenności podatkowej tych państw.
Podobnie twierdzenie podnoszone w ramach części drugiej jedynego zarzutu Komisji podważa suwerenność podatkową państw członkowskich.
Okoliczność, że pewne zasady opodatkowania są korzystne dla niektórych przedsiębiorstw, nie może wystarczyć sama w sobie do
uznania tych zasad za selektywne, skoro konieczne jest określenie najpierw tego, czym są normalne zasady opodatkowania. Za
przyjęciem takiego podejścia przemawia ponadto komunikat w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania, którym Komisja
jest związana, zgodnie z zasadą ochrony uzasadnionych oczekiwań.
W ramach części trzeciej swego jedynego zarzutu Komisja dokonuje błędnej interpretacji zaskarżonego wyroku ze względu na to,
iż twierdzi, że Sąd rozstrzygnął, iż Komisja powinna przyjąć za podstawę cele określone przez władze krajowe czy regionalne,
zamiast badać faktyczną treść rozpatrywanych norm prawnych.
Podnoszone przez Komisję w ramach części czwartej swego jedynego zarzutu twierdzenie, zgodnie z którym „normalny” system opodatkowania
może wykorzystywać tylko jedno kryterium opodatkowania, jest również nie do pogodzenia z suwerennością podatkową państw członkowskich.
Państwa członkowskie mają bowiem swobodę przyjęcia takich podatków, które uznają za najbardziej właściwe dla ich potrzeb,
a także – swobodę wyboru preferowanych przez nie podstaw opodatkowania, włączając w to, w ramach ich norm podatkowych, ustanowienie
normalnych i niezbędnych przepisów dotyczących zdolności podatkowej podatników, będących cechą wspólną podatków. Całkowicie
zgodna z prawem jest okoliczność, że zasady opodatkowania mają więcej niż jeden cel.
Błędne jest także twierdzenie Komisji zawarte części piątej jej jedynego zarzutu. Nie można uznać za niespójny systemu podatkowego
przewidującego różne podstawy opodatkowania, który obejmuje również przepisy regulujące zdolność podatkową podatników. Błędne
jest również twierdzenie Komisji, zgodnie z którym przeprowadzona przez nią analiza była trzyetapowa.
W odniesieniu wreszcie do części szóstej jedynego zarzutu Komisji Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo podnoszą,
że błędne jest twierdzenie tej instytucji, zgodnie z którym rozpatrywane zasady opodatkowania należy uznać za selektywne ze
względu na fakt, iż tak zwana ekonomia offshore pozostaje nieopodatkowana. W każdym bowiem systemie podatkowym spółki, które
nie posiadają podstawy wymiaru opodatkowania takiej jak ta zdefiniowana w zasadach opodatkowania, nie płacą podatku na tym
obszarze. Tak więc twierdzenia Komisji sprowadza się do narzucenia państwom członkowskim, z naruszeniem ich suwerenności fiskalnej,
jej własnego stanowiska w kwestii wyboru podstawy wymiaru opodatkowania. Okoliczność, iż poszczególne typy spółek uiszczają
różne kwoty podatków, sama w sobie nie wystarcza do wyciągnięcia wniosku o selektywności zaplanowanej reformy podatkowej.
W odniesieniu do podniesionego przez Królestwo Hiszpanii zarzutu ósmego, dotyczącego selektywności przedmiotowej zaplanowanej
reformy, Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo podkreślają w pierwszej kolejności, że fakt, iż pewne spółki nie
płacą podatków, nie wystarcza sam w sobie, aby na jego podstawie wyciągnąć wniosek o selektywności traktowania, które zostało
dla nich zarezerwowane w dziedzinie opodatkowania, oraz aby uznać, że te spółki otrzymują pomoc państwa. Ponadto określanie
elementów składających się na podstawę wymiaru opodatkowania stanowi część składową suwerenności fiskalnej państw członkowskich.
W szczególności ich właściwe władze nie mają obowiązku używać jako podstawy opodatkowania osiąganych dochodów czy też zysków.
Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo podkreślają ponadto, że trzyetapowe badanie instrumentu podatkowego, takie
jak to przewidziane w komunikacie w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania i przyjęte przez Sąd w zaskarżonym wyroku,
jest konieczne, aby określić selektywne korzyści, jakich ma przysparzać ten środek. Wreszcie Zjednoczone Królestwo ma wątpliwości
co do prawdziwości danych liczbowych zawartych w twierdzeniu Królestwa Hiszpanii, zgodnie z którym 28 798 na 29 000 przedsiębiorstw
mających siedziby w Gibraltarze byłoby w stanie uzyskać w ramach zaplanowanej reformy podatkowej zerową stawkę opodatkowania.
Government of Gibraltar, nie zajmując konkretnego stanowiska w przedmiocie tego twierdzenia Królestwa Hiszpanii, podnosi,
że trudno jest oszacować, ile spółek nadal będzie miało swe siedziby na Gibraltarze, gdy zaplanowana reforma podatkowa zostanie
wprowadzona w życie, i ujawnia w swej odpowiedzi na odwołanie fakt, że w chwili obecnej na 24 000 zarejestrowanych na Gibraltarze
spółek około 3000 ma status spółki zwolnionej w rozumieniu dawnych zasad opodatkowania, około 260 stanowi spółki świadczące
usługi publiczne lub finansowe, a około 18 000 stanowią kapitałowe spółki nieprowadzące działalności.
Irlandia, występująca jako interwenient popierający żądania Zjednoczonego Królestwa w sprawie C‑106/09 P, jest zdania, że
należy uznać odwołanie Komisji za niedopuszczalne ze względu na to, iż wykracza ono poza zakres zarówno spornej decyzji, jak
i zaskarżonego wyroku. Zdaniem Irlandii w części pierwszej swego jedynego zarzutu Komisja usiłuje zepchnąć na państwa członkowskie
ciężar dowodu zgodności z prawem Unii charakteru i struktury ich systemu podatkowego. Irlandia zauważa ponadto, że Komisja
próbuje oprzeć swoją argumentację w tej dziedzinie na zasadzie niedyskryminacji, podczas gdy reguły rządzące pomocą państwa
nie wywodzą się z tej zasady, lecz z koncepcji lojalnej konkurencji na wspólnym rynku. Jeśli chodzi o pozostałe części jedynego
podniesionego przez Komisję zarzutu Irlandia stoi na stanowisku, że instytucja ta jest, zgodnie z zasadami pewności prawa
i ochrony uzasadnionych oczekiwań, związana wydanym przez siebie komunikatem w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania.
Uznanie systemu podatkowego za samoistnie dyskryminacyjny ze względu na wywierane przezeń skutki, w sytuacji gdy nie można
określić normalnej stawki opodatkowania, jest zdaniem Irlandii sprzeczne z utrwalonym orzecznictwem Trybunału i suwerennością
fiskalną państw członkowskich. Ponadto w szczególności zakwalifikowanie danego systemu podatkowego jako „hybrydowego” nie
wystarcza, aby wyciągnąć wniosek, że przedsiębiorstwa, które korzystają z tego systemu, otrzymują pomoc państwa.
3.     Ocena Trybunału
Wbrew temu, co twierdzi Irlandia, jedyny podniesiony przez Komisję zarzut jest dopuszczalny ze względu na to, że zgodnie z art. 113
regulaminu postępowania przed Trybunałem zmierza on do uzyskania stwierdzenia nieważności zaskarżonego wyroku, nie zmieniając
przy tym przedmiotu zawisłego przed Sądem sporu. Komisja zarzuca w tym zakresie Sądowi, że ten naruszył 87 WE ze względu na
to, iż błędnie uznał, że żaden z trzech elementów reformy określonych w spornej decyzji jako selektywne nie przyznaje selektywnych
korzyści.
Należy na wstępie oddalić podniesione w ramach części drugiej jej jedynego zarzutu zastrzeżenie Komisji, w którym zarzuca
ona Sądowi, że ten błędnie oparł się na komunikacie w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania, którego treść została
przezeń niewłaściwe zrozumiana.
Biorąc bowiem pod uwagę powołanie się przez Sąd w pkt 143–146 zaskarżonego wyroku na ten komunikat wystarczy stwierdzić, że
sąd ten nie wyciągnął na tej podstawie żadnych konsekwencji natury faktycznej czy prawnej, jak wynika to ze sformułowań „jak
stwierdza sama Komisja” czy „ponadto” użytych przezeń w tych punktach, lecz oparł on swoje przedstawione w pkt 143–146 zaskarżonego
wyroku stanowisko na orzecznictwie Trybunału oraz zasadzie podziału między Unię i państwa członkowskie kompetencji w dziedzinie
opodatkowania.
W tych okolicznościach zastrzeżenie skierowane przez Komisję przeciwko tej wzmiance o komunikacie w sprawie pomocy państwa
w zakresie opodatkowania nie ma znaczenia dla sprawy (zob. podobnie wyrok z dnia 2 października 2003 r. w sprawie C‑182/99 P
Salzgitter przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑10761, pkt 54, 55), efektem czego nie ma na tym etapie postępowania potrzeby badania
treści i zakresu stosowania tego komunikatu.
W celu przeanalizowania jedynego podniesionego przez Komisję zarzutu oraz ósmego zarzutu Królestwa Hiszpanii należy przypomnieć
orzecznictwo Trybunału dotyczące pojęcia selektywnej korzyści w dziedzinie opodatkowania.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie pomocy jest szersze aniżeli pojęcie subwencji, ponieważ nie tylko obejmuje rzeczywiste
świadczenia, takie jak same subwencje, ale również interwencje państwa, które w różnej formie zmniejszają obciążenia, na które
zwykle narażony jest budżet przedsiębiorstwa i które w ten sposób, nie będąc subwencjami w ścisłym tego słowa znaczeniu, mają
ten sam charakter i identyczne skutki (zob. w wyroki: z dnia 8 listopada 2001 r. w sprawie C‑143/99 Adria‑Wien Pipeline i Wietersdorfer
& Peggauer Zementwerke, Rec. s. I‑8365, pkt 38; z dnia 8 września 2011 r. w sprawach połączonych od C‑78/08 do C‑80/08 Paint
Graphos i in., dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 45 i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika z tego, że środek, w drodze którego władze publiczne przyznają niektórym przedsiębiorstwom korzystne pod względem podatkowym
traktowanie, które wprawdzie nie jest związane z przekazaniem zasobów państwowych, ale stawia beneficjentów w korzystniejszej
sytuacji finansowej niż innych podatników, stanowi pomoc państwa w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE (zob. wyrok z dnia 15 marca
1994 r. w sprawie C‑387/92 Banco Exterior de España, Rec. s. I‑877, pkt 14; ww. wyrok w sprawach połączonych Paint Graphos
i in., pkt 46 i przytoczone tam orzecznictwo).
Nie stanowią natomiast pomocy państwa w rozumieniu art. 87 WE korzyści wynikające z mającego ogólny charakter środka mającego
zastosowanie bez rozróżnienia do wszystkich podmiotów (zob. podobnie wyroki: z dnia 19 września 2000 r. w sprawie C‑156/98
Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑6857, pkt 22; z dnia 15 czerwca 2006 r. w sprawach połączonych C‑393/04 i C‑41/05 Air
Liquide Industries Belgium, Zb.Orz. s. I‑5293, pkt 32 i przytoczone tam orzecznictwo).
Należy zatem ustalić, czy zaplanowana reforma podatkowa ma charakter selektywny, a to ze względu na to, że ten selektywny
charakter jest konstytutywny dla pojęcia pomocy państwa (zob. wyrok z dnia 6 września 2006 r. w sprawie C‑88/03 Portugalia
przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑7115, pkt 54).
Jeśli chodzi o ocenę warunku selektywności z utrwalonego orzecznictwa wynika, że art. 87 ust. 1 WE wymaga ustalenia, czy w ramach
danego systemu prawnego przepis krajowy może sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów” w porównaniu
z innymi, które w świetle celu tego systemu znajdują się w porównywalnej sytuacji faktycznej i prawnej (ww. wyrok w sprawie
Adria-Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke, pkt 41; wyrok z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑487/06 P British
Aggregates przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑10515, pkt 82 i przytoczone tam orzecznictwo).
To w świetle tego orzecznictwa należy zbadać, czy Sąd naruszył art. 87 ust. 1 WE, tak jak został on zinterpretowany przez
Trybunał, rozstrzygając, że żaden z trzech elementów reformy określonych w spornej decyzji jako selektywne nie przyznaje selektywnych
korzyści.
a)     W przedmiocie warunku wypracowywania zysków oraz określenia pułapu opodatkowania
Sąd w odniesieniu do dwóch pierwszych elementów selektywności określonych w spornej decyzji, czyli okoliczności, że podatki
od wynagrodzenia oraz BPOT są należne tylko wtedy, gdy podatnik wypracowuje zyski, oraz że opodatkowanie na tych dwóch podstawach
jest ograniczone do pułapu 15% zysków, doszedł do wniosku, iż Komisja nie zdołała wykazać, że te elementy przyznają korzyści
selektywne.
Ten wyciągnięty przez Sąd wniosek nie narusza prawa.
Jak przypomniano w pkt 73 niniejszego wyroku, pojęciem pomocy państwa objęte są tylko korzyści selektywne, a nie – korzyści
wynikające z mającego ogólny charakter środka mającego zastosowanie bez rozróżnienia do wszystkich podmiotów gospodarczych.
Warunek wypracowywania zysków oraz określenie pułapu opodatkowania zysków są zaś same w sobie środkami o ogólnym charakterze,
mającymi zastosowanie bez rozróżnienia do wszystkich podmiotów gospodarczych, a zatem nie mogą przyznawać korzyści selektywnych.
Twierdzenie Komisji, zgodnie z którym kryterium zysków jest elementem obcym wewnętrznej logice systemu podatkowego opartego
na podatku od wynagrodzenia i na BPOT, nie oznacza, że to kryterium, samo w sobie neutralne, staje się selektywne.
Sąd nie naruszając prawa rozstrzygnął, że warunek wypracowywania zysków oraz określenie pułapu opodatkowania do 15% zysków
nie przyznają korzyści selektywnych.
Podnoszone przez Komisję korzyści wynikające ze środków mających zastosowanie bez rozróżnienia do wszystkich podmiotów gospodarczych,
czyli warunek dotyczący osiągania zysków, na czym korzystają mało rentowne podmioty gospodarcze, oraz środki związane z ograniczeniem
pułapu opodatkowania, z którego korzystają podmioty osiągające duże zyski, nie pozwalają na wyciagnięcie wniosku, że badane
warunki opodatkowania pociągają za sobą skutki o charakterze selektywnym. Te skutki nie mogą bowiem sprzyjać „niektórym przedsiębiorstwom”
oraz „produkcji niektórych towarów” w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, lecz są jedynie konsekwencją losowego wydarzenia polegającego
na tym, że w trakcie danego okresu opodatkowania dany podmiot osiąga małe lub bardzo duże zyski.
Z powyższego wynika, że należy oddalić zastrzeżenia skierowane przeciwko wyciągniętemu przez Sąd wnioskowi, zgodnie z którym
Komisja nie zdołała wykazać, że dwa pierwsze elementy selektywności określone w spornej decyzji, czyli warunek wypracowywania
zysków oraz określenie pułapu opodatkowania do 15% zysków, przyznają korzyści selektywne.
b)     W przedmiocie korzyści przysparzanych spółkom typu offshore
Sąd w pkt 185 zaskarżonego wyroku doszedł do wniosku, że spółki typu offshore nie osiągają korzyści selektywnych. Komisja,
nie przeprowadzając analizy dotyczącej ustalenia selektywności w ramach takich jak te przedstawione w pkt 143–146 zaskarżonego
wyroku i przypomniane w pkt 36–37 niniejszego wyroku, nie zdołała wykazać, że spółkom typu offshore, które ze swej natury
nie są obecne na Gibraltarze fizycznie, przysparzane są korzyści selektywne.
Rozumując w ten sposób, Sąd naruszył prawo.
W tym względzie należy najpierw przypomnieć utrwalone orzecznictwo, zgodnie z którym art. 87 ust. 1 WE nie dokonuje bowiem
rozróżnienia interwencji państwa według przyczyn lub celów, lecz definiuje je ze względu na ich skutki, niezależnie od zastosowanej
techniki legislacyjnej (zob. ww. wyrok w sprawie British Aggregates przeciwko Komisji, pkt 85, 89 i przytoczone tam orzecznictwo;
wyrok z dnia 8 września 2011 r. w sprawie C‑279/08 P Komisja przeciwko Niderlandom, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze,
pkt 51).
Przyjęte zaś przez Sąd stanowisko oparte jedynie na uwzględnieniu zastosowanej w zaplanowanej reformie podatkowej techniki
legislacyjnej nie umożliwia przeprowadzenia badania skutków wywieranych przez dany instrument podatkowy i wyklucza a priori
jakąkolwiek możliwość uznania za „selektywną korzyść” braku opodatkowania spółek typu offshore. To stanowisko odbiega zatem
od orzecznictwa przypomnianego w pkt 87 niniejszego wyroku.
W drugiej kolejności stwierdzić należy, że stanowisko zajęte przez Sąd nie uwzględnia też orzecznictwa przypomnianego w pkt 71
niniejszego wyroku, zgodnie z którym w przypadku istnienia selektywnej korzyści dla danego przedsiębiorstwa należy założyć,
iż obciążenia, na które zwykle narażony jest budżet tego przedsiębiorstwa, zostają zmniejszone.
Nie ma wątpliwości co do tego, że Trybunał w pkt 56 ww. wyroku w sprawie Portugalia przeciwko Komisji przyjął, że określenie
ram odniesienia nabiera większej wagi w przypadku środków o charakterze podatkowym, ponieważ samo istnienie korzyści może
być stwierdzone tylko w porównaniu z tak zwanym opodatkowaniem „normalnym”.
Wbrew jednak rozumowaniu Sądu oraz temu, co twierdzą Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo, to orzecznictwo nie
uzależnia kwalifikacji systemu podatkowego jako „selektywnego” od tego, czy system ten został utworzony w taki sposób, że
przedsiębiorstwa, którym ewentualnie przysparzana jest korzyść selektywna, podlegają, ogólnie rzecz biorąc, tym samym obciążeniom
podatkowym, lecz korzystają z odstępstw, efektem czego korzyść selektywna może zostać określona jako różnica między normalnym
obciążeniem podatkowym a obciążeniem przedsiębiorstw tego pierwszego rodzaju.
Takie rozumienie kryterium selektywności wiązałoby się bowiem z przyjęciem, wbrew przypomnianemu w pkt 87 niniejszego wyroku
orzecznictwu, założenia, zgodnie z którym dany system podatkowy, aby mógł zostać uznany za selektywny, musi zostać stworzony
zgodnie z konkretną techniką legislacyjną, co skutkowałoby tym, że krajowe przepisy podatkowe pozostawałyby od razu poza zakresem
kontroli pomocy państwa z tego tylko względu, iż zostały one przyjęte zgodnie z inną techniką legislacyjną, choć wywierają
one takie same skutki faktyczne lub prawne.
Te rozważania dotyczą przede wszystkim takiego systemu opodatkowania, który, tak jak w niniejszym przypadku, zamiast ustanawiać
obowiązujące ogół przedsiębiorstw przepisy ogólne, od których ustanawia się odstępstwa na rzecz pewnych przedsiębiorstw, osiąga
ten sam skutek dostosowując i łącząc przepisy podatkowe w taki sposób, że ich zastosowanie w praktyce pociąga za sobą zróżnicowane
obciążenie podatkowe różnych przedsiębiorstw.
W trzeciej kolejności stwierdzić należy, że Sąd w pkt 184–186 zaskarżonego wyroku błędnie zarzucił Komisji, iż ta nie wykazała
istnienia selektywnej korzyści dla spółek typu offshore ze względu na to, że nie określiła w spornej decyzji ram odniesienia,
w porównaniu do których można ustalić, czy ma się do czynienia z korzyścią selektywną.
Z tego względu należy bowiem podnieść, że wbrew temu co rozstrzygnął Sąd w przedmiocie pkt 143, 144 i 150 spornej decyzji,
wynika z nich, iż Komisja zbadała, czy spółkom typu offshore przysparzane są korzyści, które selektywne w porównaniu z rozpatrywanymi
zasadami opodatkowania mającymi formalnie zastosowanie do wszystkich przedsiębiorstw. Sporna decyzja określa zatem te zasady
opodatkowania jako punkt odniesienia, w porównaniu do którego spółki typu offshore w rzeczywistości znajdują się w bardziej
korzystnej sytuacji.
Wreszcie stwierdzić należy, że Komisja, wbrew temu, co rozstrzygnął Sąd, wykazała w spornej decyzji w sposób wymagany prawem,
iż spółkom typu offshore przysparzane są, w porównaniu z ramami odniesienia, korzyści selektywne w rozumieniu orzecznictwa
przypomnianego w pkt 75 niniejszego wyroku.
Nie ma wątpliwości co do tego, że jak stwierdził Sąd w pkt 146 zaskarżonego wyroku, w braku regulowań unijnych w tej dziedzinie
do kompetencji państw członkowskich lub jednostek niższego rzędu niż państwo posiadających wystarczającą autonomię podatkową
należy określanie podstaw opodatkowania oraz rozkładanie obciążenia podatkowego między różne czynniki produkcji i różne sektory
gospodarki.
Sąd nie przeprowadził jednak oceny rozpatrywanych zasad opodatkowania jako całości i nie uwzględnił elementów, na których
Komisja oparła zawartą w spornej decyzji swą ocenę tych zasad.
W tym względzie należy przypomnieć stałe cechy charakterystyczne rozpatrywanych zasad opodatkowania, które zostały opisane
w pkt 21–25 zaskarżonego wyroku.
Zasady te cechują się, po pierwsze, połączeniem podatku od wynagrodzeń i BPOT jako jedynych podstaw opodatkowania z warunkiem
wypracowywania zysków, których opodatkowanie jest ograniczone do pułapu 15%, oraz po drugie, brakiem mającej ogólne zastosowanie
postawy opodatkowania przewidującej opodatkowanie wszystkich objętych tymi zasadami osób prawnych.
Z uwagi na przypomniane w punkcie poprzednim cechy charakterystyczne tych zasad opodatkowania jasne jest, że za pomocą tych
spornych zasad łączących te podstawy opodatkowania, nawet jeśli oparte są one na kryteriach, które mają same w sobie ogólny
charakter, dokonywana jest w istocie dyskryminacja między przedsiębiorstwami znajdującymi się w sytuacji porównywalnej z punktu
widzenia realizowanego przez zaplanowaną reformę podatkową celu, czyli wprowadzenia ogólnego systemu opodatkowania mającego
zastosowanie do wszystkich spółek z siedzibą na Gibraltarze.
Połączenie tych podstaw opodatkowania skutkuje bowiem nie tylko opodatkowaniem w zależności od liczby pracowników i wielkości
nieruchomości zajmowanych do celów prowadzenia działalności gospodarczej, lecz również wyklucza z góry jakiekolwiek opodatkowanie,
z powodu braku innych podstaw opodatkowania, spółek typu offshore ze względu na to, że nie zatrudniają one pracowników i nie
zajmują nieruchomości do celów prowadzenia działalności gospodarczej.
Nie ma wątpliwości co do tego, że zgodnie z przytoczonym w pkt 73 niniejszego wyroku orzecznictwem zróżnicowane obciążenie
podatkowe będące skutkiem stosowania „ogólnych” zasad opodatkowania nie może wystarczać samo w sobie do ustalenia, dla celów
art. 87 ust. 1 WE, iż opodatkowanie jest selektywne.
Aby jednak można było uznać przyjęte w ramach systemu opodatkowania kryteria dla podstawy opodatkowania za przyznające korzyść
selektywną, muszą one również być tego rodzaju, aby charakteryzowały będące ich beneficjentami przedsiębiorstwa ze względu
na ich cechy szczególne jako kategorii uprzywilejowanej, umożliwiając w ten sposób kwalifikację takich zasad opodatkowania
jako sprzyjających „niektórym” przedsiębiorstwom lub produkcji „niektórych” towarów w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
Tak właśnie rzecz się przedstawia w niniejszej sprawie.
W tym względzie należy zauważyć, że okoliczność, iż spółki typu offshore są nieopodatkowane, nie jest przypadkowym skutkiem
stosowania rozpatrywanych zasad opodatkowania, lecz nieuniknioną konsekwencją tego, że podstawy opodatkowania zostały ustanowione
w taki właśnie sposób, aby spółki typu offshore, które ze względu na sam swój charakter nie zatrudniają pracowników i nie
zajmują nieruchomości do celów prowadzenia działalności gospodarczej, nie posiadały podstawy wymiaru opodatkowania w rozumieniu
podstaw opodatkowania przyjętych w zaplanowanej reformie podatkowej.
Tak więc okoliczność, że spółki typu offshore, które stanowią z punktu widzenia podstaw opodatkowania przyjętych w zaplanowanej
reformie podatkowej pewną grupę spółek, unikają opodatkowania właśnie ze względu na swoiste cechy charakterystyczne, które
są szczególne dla tej grupy, pozwala na wyciągnięcie wniosku, iż spółkom tym przysparzane są korzyści selektywne.
Z powyższego wynika, że Sąd naruszył prawo, uznając, iż zaplanowana reforma podatkowa nie przyznaje spółkom typu offshore
korzyści selektywnych w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE.
Ponieważ jedyny zarzut podniesiony przez Komisję oraz ósmy zarzut Królestwa Hiszpanii dotyczą tej właśnie kwestii, należy
uchylić zaskarżony wyrok z tego właśnie względu.
Wynika z tego, że nie ma potrzeby badania pozostałych zarzutów Królestwa Hiszpanii dotyczących selektywności regionalnej oraz
statusu Gibraltaru. Nie ma również potrzeby badania podniesionych przez to państwo członkowskie zarzutów dziesiątego i jedenastego
dotyczących postępowania przed Sądem.
VII –
W przedmiocie wniesionych do Sądu skarg
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy zdanie drugie statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia
orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
W niniejszej sprawie Trybunał uważa, że stan postępowania pozwala na rozpoznanie wniesionych przez skarżące w pierwszej instancji
skarg i że należy wydać orzeczenie ostateczne w ich przedmiocie.
Należy zatem zbadać skargi wniesione do Sądu przez Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo.
Skarżące w pierwszej instancji podniosły w istocie trzy zarzuty. Zarzut pierwszy i zarzut drugi, który dzieli się na trzy
części, oparte zostały na błędach dotyczących zastosowania odpowiednio kryterium selektywności regionalnej i kryterium selektywności
przedmiotowej. Zarzut trzeci został oparty na naruszeniu przez Komisję podczas badania spółek typu offshore istotnych wymogów
proceduralnych. Ten ostatni zarzut dzieli się na dwie części, z których pierwsza dotyczy naruszenia prawa do obrony, podnoszonego
zarówno przez Government of Gibraltar jak i Zjednoczone Królestwo, a druga, podniesiona jedynie przez Government of Gibraltar,
dotyczy błędu w uzasadnieniu.
W pierwszej kolejności należy rozpatrzyć trzy części zarzutu drugiego, dotyczącego selektywności przedmiotowej, oraz część
drugą zarzutu trzeciego, podniesioną przez Government of Gibraltar i również dotyczącą elementu uzasadnienia związanego z selektywnością
przedmiotową. W drugiej kolejności należy zbadać część pierwszą zarzutu trzeciego, dotyczącą naruszenia prawa do obrony. Wreszcie
należy wydać rozstrzygnięcie w przedmiocie zarzutu pierwszego, który dotyczy selektywności regionalnej.
A –
W przedmiocie drugiego zarzutu Government of Gibraltar i Zjednoczonego Królestwo oraz części drugiej trzeciego zarzutu Government
of Gibraltar
Drugi podniesiony przez skarżące w pierwszej instancji zarzut, dotyczący selektywności przedmiotowej, dzieli się na trzy części.
W części pierwszej skarżące zarzucają Komisji odejście od jej praktyki decyzyjnej oraz komunikatu w sprawie pomocy państwa
w zakresie opodatkowania. W części drugiej, jedynej której dotyczył zaskarżony wyrok, skarżące twierdzą, że żaden z trzech
elementów reformy określonych w spornej decyzji jako selektywne nie przyznaje selektywnych korzyści. Wreszcie podnosząc część
trzecią tego zarzutu, skarżące zmierzają do wykazania, że w decyzji tej pominięty został fakt, iż ewentualne korzyści selektywne
są jednak uzasadnione charakterem i ogólną strukturą rozpatrywanego systemu podatkowego. W drugiej części swego zarzutu trzeciego
Government of Gibraltar powołuje się na błąd w uzasadnieniu spornej decyzji.
1.     W przedmiocie części drugiej zarzutu drugiego
W zakresie dotyczącym zastrzeżeń podniesionych w ramach drugiej części zarzutu drugiego dotyczącej dokonanej w spornej decyzji
kwalifikacji elementów reformy należy przypomnieć, że ze względów przedstawionych w pkt 86–110 niniejszego wyroku wynika,
iż Komisja nie narusza art. 87 ust. 1 WE, uznając w spornej decyzji, że rozpatrywane zasady opodatkowania przyznają korzyści
selektywnych.
Choć bowiem pkt 77–84 niniejszego wyroku wynika, że Sąd nie naruszył prawa uznając, iż dwa pierwsze z określonych w spornej
decyzji elementów, czyli warunek wypracowywania zysków oraz ustanowienie pułapu opodatkowania na 15% zysków, nie przyznają
korzyści selektywnych, nie ulega jednak wątpliwości, że Komisja słusznie uznała w odniesieniu do trzeciego z określonych w spornej
decyzji elementów, dotyczącego traktowania pod względem podatkowym spółek typu offshore, iż spółkom tym przysparzane są takie
korzyści.
Choć zaś ze spornej decyzji wynika, że rozpatrywane zasady opodatkowania przyznają korzyści selektywne, wniosek ten jest w sposób
wymagany prawem uzasadniony istnieniem selektywnych korzyści na rzecz spółek typu offshore i nie ma w tym względzie potrzeby,
aby dwa pozostałe elementy określone w spornej decyzji jako selektywne również przysparzały korzyści selektywnych (zob. podobnie
wyrok z dnia 15 grudnia 2005 r. w sprawie C‑66/02 Włochy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑10901, pkt 98). W konsekwencji część
trzecia zarzutu drugiego jest pozbawiona znaczenia dla sprawy.
Należy zatem oddalić część drugą zarzutu drugiego, który Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo skierowały przeciwko
spornej decyzji w pierwszej instancji.
2.     W przedmiocie części drugiej zarzutu trzeciego podniesionej przez Government of Gibraltar
Na wstępie należy oddalić podniesioną przez Government of Gibraltar część drugą zarzutu trzeciego, opartą na błędzie w uzasadnieniu
ze względu na to, że Komisja nie wyjaśniła, jakie spółki tworzą „szeroki sektor offshore”, na który powołuje się w pkt 143
spornej decyzji, a to z powodu tego, iż instytucja ta nie wskazała indywidualnej spółki, liczby indywidualnych spółek lub
też sektora gospodarczego, które mają rzekomo korzystać z zaplanowanej reformy podatkowej.
W tym względzie wystarczy podnieść, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Komisja w przypadku systemów pomocy może
– w celu stwierdzenia, czy system ten zawiera elementy pomocy – ograniczyć się do zbadania ogólnych cech rozpatrywanego systemu,
bez obowiązku badania każdego szczególnego przypadku jego zastosowania (wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r. w sprawach połączonych
C‑71/09 P, C‑73/09 P i C‑76/09 P Comitato „Venezia vuole vivere” i in. przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze,
pkt 130 i przytoczone tam orzecznictwo).
3.     W przedmiocie części pierwszej zarzutu drugiego
a)     Argumentacja stron
W części pierwszej zarzutu drugiego skarżące w pierwszej instancji zarzucają Komisji, że ta odeszła w spornej decyzji od komunikatu
w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania. Government of Gibraltar twierdzi ponadto, że decyzja ta nie jest zgodna
z praktyką decyzyjną Komisji.
Jeśli chodzi o zakres stosowania komunikatu w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania skarżące te podnoszą, że z jego
pkt 13 wynika, iż państwa członkowskie mają prawo wybrać taką politykę gospodarczą, jaką uważają one za najbardziej stosowną,
a w szczególności to one decydują o rozłożeniu obciążenia podatkowego między różne czynniki produkcji. Ponadto zgodnie z pkt 9
i 16 tego komunikatu konieczne jest ustalenie przez Komisję, że dany środek podatkowy ustanawia na rzecz niektórych przedsiębiorstw
w tych państwach członkowskich wyjątek od stosowania systemu podatkowego, co wiąże się z kolei z tym, że instytucja ta musi
najpierw ustalić, na czym polegają mające powszechne zastosowanie zasady opodatkowania, od których jest następnie ustanawiane
odstępstwo. Wreszcie, jak wynika z pkt 14 tego komunikatu, okoliczność, że niektóre przedsiębiorstwa czy sektory korzystają
z niektórych takich środków fiskalnych w większym stopniu niż inne, nie musi skutkować tym, iż przedsiębiorstwa wchodzą w zakres
stosowania reguł konkurencji w dziedzinie pomocy państwa.
Przyjęte w spornej decyzji przez Komisję stanowisko w przedmiocie korzyści przysparzanych spółkom typu offshore jest zdaniem
skarżących w pierwszej instancji nie do pogodzenia z wynikającymi z tego komunikatu wytycznymi. Odchodząc od tego komunikatu,
Komisja naruszyła więc zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Na poparcie tego podniesionego jedynie przez Government of Gibraltar zastrzeżenia, zgodnie z którym Komisja miała ustanowić
w dziedzinie selektywności przedmiotowej nową zasadę, niezgodną z dotychczasową praktyką decyzyjną tej instytucji, ta skarżąca
w pierwszej instancji przedstawiła kilka decyzji Komisji.
Zdaniem Komisji skarżące w pierwszej instancji dokonują błędnej interpretacji komunikatu w sprawie pomocy państwa w zakresie
opodatkowania. Podnosi ona również, że nie ustanawia odstępstwa od własnej praktyki decyzyjnej, a podejście zastosowane w spornej
decyzji wpisuje się w zakreślone orzecznictwem Trybunału ramy.
b)     Ocena Trybunału
W odniesieniu, w pierwszej kolejności, do zastrzeżenia, zgodnie z którym Komisja odeszła w spornej decyzji od komunikatu w sprawie
pomocy państwa w zakresie opodatkowania, przypomnieć należy, że komunikat ten, który jako przyjęty przez administrację środek
wewnętrzny nie może zostać uznany za normę prawną, ustanawia jednak pewną normę postępowania będącą wskazówką dla praktyki
administracyjnej, od której administracja nie może odstąpić w konkretnym przypadku bez podania powodów, które byłyby zgodne
z zasadą równego traktowania (zob. w odniesieniu do wytycznych w dziedzinie pomocy państwa wyrok z dnia 9 czerwca 2011 r.
w sprawach połączonych od C‑465/09 P do C‑470/09 P Diputación Foral de Vizcaya i in. przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany
w Zbiorze, pkt 120 i przytoczone tam orzecznictwo).
Należy zatem zbadać, czy Komisja rzeczywiście odeszła od tego komunikatu jeśli chodzi o analizę selektywności badanych zasad
opodatkowania.
W tym względzie należy najpierw stwierdzić, że wbrew temu co twierdzą skarżące w pierwszej instancji, nie można rozumieć pkt 13
tego komunikatu jako wyłączającego spod jakiejkolwiek kontroli z punktu widzenia reguł pomocy państwa przysługującego państwom
członkowskim uprawnienia do rozłożenia obciążenia podatkowego między różne czynniki produkcji. Ten pkt 13 wyjaśnia jedynie,
że „środki podatkowe, które są dostępne dla wszystkich podmiotów gospodarczych” nie stanowią pomocy państwa, podczas gdy w niniejszym
przypadku przysparzane spółkom typu offshore korzyści podatkowe w rzeczywistości nie są dostępne wszystkim podmiotom gospodarczym,
jak wynika to z pkt 102 niniejszego wyroku.
Jeśli chodzi następnie o pkt 9 i 16 komunikatu w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania, należy podkreślić, że wbrew
temu co twierdzą skarżące w pierwszej instancji, nie wynika z nich, że istnieje korzyści można wykazać jedynie poprzez stwierdzenie
odstępstwa od normalnych zasad opodatkowania.
Po pierwsze, pkt 9 przedstawia bowiem jedynie przykłady najczęściej spotykanych korzyści selektywnych. Po drugie, pkt 16 wyjaśnia,
że korzyści wynikające ze środka o ogólnym z pozoru charakterze mogą jednak zostać uznane za selektywne. Za przyjęciem takiego
wniosku przemawia również pkt 13 komunikatu, w którym po raz pierwszy w tym akcie wprowadzany jest podział między pomocą państwa
a środkami o charakterze ogólnym i który wyraźnie wskazuje, że te ostatnie środki muszą być „faktycznie dostępne dla wszystkich
firm na równych prawach i [ich zakres stosowania nie może być ograniczany]”.
Wreszcie przeciwko przyjęciu twierdzenia skarżących w pierwszej instancji, zgodnie z którym Komisja odeszła od komunikatu
w sprawie pomocy państwa w zakresie opodatkowania, przemawia również pkt 14 tego komunikatu. Już z jego brzmienia („niekoniecznie
oznacza, że wchodzą one w zakres reguł konkurencji rządzących pomocą publiczną […]”) wynika, że jego celem nie jest kategoryczne
wykluczenie niektórych środków z zakresu zastosowania reguł w dziedzinie pomocy państwa.
Należy zatem oddalić zastrzeżenie, zgodnie z którym Komisja w spornej decyzji odeszła od komunikatu w sprawie pomocy państwa
w zakresie opodatkowania.
W drugiej kolejności należy oddalić podniesione przez Government of Gibraltar zastrzeżenie, zgodnie z którym Komisja w spornej
decyzji ustanowiła odstępstwo od własnej praktyki decyzyjnej.
W tym względzie wystarczy podnieść, że zgodnie z orzecznictwem to, czy dany środek ma charakter pomocy państwa, należy oceniać
jedynie w kontekście art. 87 ust. 1 WE, a nie z punktu widzenia rzekomej wcześniejszej praktyki decyzyjnej Komisji (zob. podobnie
wyrok z dnia 21 lipca 2011 r. w sprawie C‑459/10 P Freistaat Sachsen i Land Sachsen-Anhalt przeciwko Komisji, pkt 50).
W świetle powyższego należy oddalić część pierwszą zarzutu drugiego.
4.     W przedmiocie części trzeciej zarzutu drugiego
a)     Argumentacja stron
W części trzeciej zarzutu drugiego skarżące w pierwszej instancji podnoszą w istocie, że Komisja naruszyła art. 87 ust. 1 WE
ze względu na to, iż nie rozpatrzyła tego, czy selektywna korzyść dla spółek typu offshore jest uzasadniona charakterem i ogólną
strukturą zasad opodatkowania.
Zdaniem tych skarżących cechy charakterystyczne zaplanowanej reformy podatkowej świadczą o istnieniu na Gibraltarze niewątpliwie
niewielkiej administracji podatkowej oraz niewielkiej podstawy opodatkowania, co pociąga za sobą w sposób nieunikniony ograniczenia
wynikające ze sposobu funkcjonowania oraz skuteczności gibraltarskich zasad opodatkowania.
Użycie jako podstaw opodatkowania kosztów wynagrodzeń oraz zajmowania nieruchomości do celów prowadzenia działalności gospodarczej
jest, biorąc pod uwagę cechy charakterystyczne Gibraltaru, logicznym wyborem ze względu na to, że efektem wprowadzenia takich
zasad opodatkowania jest prosty i łatwy do kontroli podatek, tani w poborze i przypominający inne podatki, w których stosowaniu
gibraltarska administracja podatkowa ma doświadczenie. Government of Gibraltar podnosi również, że zaplanowana reforma podatkowa
skutkuje również tym, że w jej ramach opodatkowane zostają wszystkie spółki prawa handlowego. Okoliczność, że spółki inne
niż handlowe, o charakterze jedynie kapitałowym, nie są opodatkowane, jest w systemach podatkowych standardem.
W opinii Komisji, popieranej przez Królestwo Hiszpanii, przysparzane spółkom typu offshore korzyści selektywne nie mogą być
uzasadnione charakterem lub strukturą zaplanowanej reformy podatkowej, gdyż reforma ta z samej swej istoty polega na stworzeniu
systemu, który de facto wprowadza dla różnych rodzajów przedsiębiorstw zróżnicowane stawki opodatkowania.
Choć ta zaplanowana reforma podatkowa mogłaby się wydawać rozsądnie dokonanym przez Government of Gibraltar wyborem strategicznym,
to jednak ma ona selektywny charakter. Strony skarżące w pierwszej instancji nie wyjaśniają ponadto powodów, dla których,
w celu uniknięcia nadmiernego opodatkowania licznych małych przedsiębiorstw, konieczne było opodatkowanie tylko niektórych,
z wyłączeniem innych, bez uwzględnienia przy tym ich zdolności podatkowej. Podniesiony argument, zgodnie z którym Government
of Gibraltar powinien był wprowadzić prosty i podlegający skutecznej kontroli podatek, nie wyjaśnia, dlaczego znaczna część
spółek jest zwolniona z opodatkowania.
b)     Ocena Trybunału
Aby ocenić część trzecią drugiego podniesionego przez skarżące w pierwszej instancji zarzutu, ponieść należy, że w spornej
decyzji Komisja nie rozpatrywała kwestii ewentualnego uzasadnienia przysparzanej spółkom typu offshore korzyści charakterem
i ogólną strukturą systemu podatkowego.
Należy więc zbadać to, czy Komisja powinna była zająć w spornej decyzji stanowisko w przedmiocie ewentualnego uzasadnienia
przysparzanej spółkom typu offshore korzyści selektywnej charakterem i ogólną strukturą systemu podatkowego.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie pomocy państwa nie obejmuje wprowadzonych przez państwo środków różnicujących przedsiębiorstwa,
a zatem a priori selektywnych, w przypadku gdy różnicowanie to wynika z charakteru lub struktury systemu podatkowego, w który
się wpisują (zob. w szczególności ww. wyroki: w sprawie Adria-Wien Pipeline i Wietersdorfer & Peggauer Zementwerke, pkt 42;
w sprawie Portugalia przeciwko Komisji, pkt 52; w sprawie British Aggregates przeciwko Komisji, pkt 83).
Do państwa członkowskiego, które ustanawia tego rodzaju rozróżnienie pomiędzy przedsiębiorstwami pod względem obciążeń, należy
wykazanie, iż jest ono faktycznie uzasadnione charakterem i strukturą rozpatrywanego systemu (wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r.
w sprawie C‑159/01 Niderlandy przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑4461, pkt 43; ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom,
pkt 77).
Państwo członkowskie, które wnosi o pozwolenie na udzielenie pomocy z zastosowaniem wyjątku od norm traktatu, jest zobowiązane
do współpracy z Komisją, na mocy której do niego należy w szczególności dostarczenie wszelkich dowodów pozwalających tej instytucji
na zbadanie, czy przesłanki zastosowania wyłączenia, o które zabiega, zostały spełnione (zob. wyroki: z dnia 28 kwietnia 1993 r.
w sprawie C‑364/90 Włochy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑2097, pkt 20; z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie C‑372/97 Włochy
przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. I‑3679, pkt 81).
Należy wreszcie przypomnieć, że Komisja jest zobowiązana – w interesie prawidłowego stosowania podstawowych postanowień traktatu
dotyczących pomocy państwa – do przystąpienia do starannego i bezstronnego badania posiadanych informacji (zob. w szczególności
wyrok z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑367/95 P Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s France, Rec. s. I‑1719, pkt 62).
Należy zaś podnieść w tym względzie, że po pierwsze, ani w zgłoszeniu zaplanowanej reformy podatkowej, ani na etapie formalnego
postępowania wyjaśniającego Zjednoczone Królestwo nie powołało się na jakiekolwiek uzasadnienie przysparzanych spółkom typu
offshore korzyści selektywnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w trakcie formalnego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie
zaplanowanej reformy podatkowej Zjednoczone Królestwo nie zajęło stanowiska w zakresie podniesionych przez Królestwo Hiszpanii
argumentów w przedmiocie tych korzyści.
Po drugie, skarżące w pierwszej instancji nie twierdzą też w swej skardze do Sądu, że Komisja posiadała informacje, które
winny były ją skłonić do przeprowadzenia w spornej decyzji badania ewentualnego uzasadnienia przysparzanej spółkom typu offshore
korzyści selektywnej.
Należy zatem wyciągnąć wniosek, że Komisja nie miała potrzeby badania ewentualnego uzasadnienia przysparzanej spółkom typu
offshore korzyści charakterem i ogólną strukturą systemu podatkowego, efektem czego nie można zarzucać tej instytucji, iż
nie rozpatrzyła w spornej decyzji tej kwestii.
W tych okolicznościach oddalić należy podniesione przez skarżące w pierwszej instancji twierdzenie, zgodnie z którym Komisja
naruszyła art. 87 ust. 1 WE ze względu na to, iż nie rozpatrzyła kwestii tego, czy selektywna korzyść dla spółek typu offshore
jest uzasadniona charakterem i ogólną strukturą zasad opodatkowania.
Dlatego należy oddalić część trzecią zarzutu drugiego.
W świetle powyższego oddalić należy zarzut drugi w całości oraz część drugą podniesionego przez Government of Gibraltar zarzutu
trzeciego.
B –
W przedmiocie zarzutu trzeciego Zjednoczonego Królestwa i części pierwszej zarzutu trzeciego Government of Gibraltar, opartych
na naruszeniu prawa do obrony
Kwestionując przed Sądem sporną decyzję, Zjednoczone Królestwo i Government of Gibraltar podnoszą, jedno w zarzucie trzecim,
a drugie w części pierwszej swego trzeciego zarzutu naruszenie ich prawa do obrony.
1.     Argumentacja stron
Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo twierdzą, że Komisja naruszyła ich prawo do obrony ze względu na to, iż to
w zaskarżonej decyzji po raz pierwszy podniosła kwestię selektywności przedmiotowej pod kątem rzekomo korzystnego traktowania
spółek typu offshore, podczas gdy kwestia ta różni się charakterem od kwestii analizowanych przez nią w przeprowadzonym w decyzji
o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego badaniu wstępnym.
Komisja ma zaś obowiązek uwzględnić w trakcie postępowania wyjaśniającego w sprawie pomocy państwa uzasadnione oczekiwania,
które mogły powstać na podstawie zawartych w decyzji o wszczęciu tego postępowania wskazówek przemawiających za tym, że instytucja
ta nie oprze ostatecznej decyzji na braku informacji, których dostarczenia, w kontekście tych wskazówek, strony zainteresowane
nie uznały za konieczne. W tym względzie skarżące w pierwszej instancji powołują się w szczególności na pkt 126 wyroku Sądu
z dnia 5 czerwca 2001 r. w sprawie T‑6/99 ESF Elbe-Stahlwerke Feralpi przeciwko Komisji, Rec. s. II‑1523, oraz na pkt 88 wyroku
Sądu z dnia 18 listopada 2004 r. w sprawie T‑176/01 Ferriere Nord przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑3931.
Ani dotycząca Zjednoczonego Królestwa i zawarta w pkt 60 lit. f) decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego
kwestia dotycząca przedsiębiorstw, które nie osiągają żadnego zysku ani nie mają pracowników, ani okoliczność, że Królestwo
Hiszpanii w swych przedstawionych w odpowiedzi na decyzję o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego uwagach powołało
się na sektor offshore, nie miały pozwolić Government of Gibraltar i Zjednoczonemu Królestwu na przypuszczenie, że Komisja
zbada selektywność przedmiotową zaplanowanych środków pod kątem opodatkowania spółek typu offshore.
Z jednej strony bowiem ta kwestia nie miała ich zdaniem związku z zawartą w pkt 2–59 decyzji o wszczęciu formalnego postępowania
wyjaśniającego szczegółową analizą zaplanowanej reformy podatkowej; z drugiej strony komentarze Królestwo Hiszpanii miały
czysto formalny charakter, a Komisja w żadnym momencie nie dała do zrozumienia, że uznała tę informację za istotną z punktu
widzenia przeprowadzanej przez siebie analizy.
Gdyby Komisja przyłożyła odpowiednią uwagę do tego aspektu traktowania pod względem podatkowym spółek typu offshore, postępowanie
wyjaśniające mogłoby się zakończyć inaczej.
Komisja, popierana przez Królestwo Hiszpanii, twierdzi, że prawo do obrony Government of Gibraltar i Zjednoczonego Królestwa
nie zostało naruszone.
Twierdzi ona przede wszystkim, że kwestia selektywnego charakteru opodatkowania spółek typu offshore została podniesiona zarówno
w pkt 60 lit. f) decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego, jak i przez Królestwo Hiszpanii w przedstawionych
przez nie w przedmiocie tego postępowania uwagach, do których Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo miały okazję
się ustosunkować.
Komisja tytułem ewentualnym podnosi, że postępowanie wyjaśniające nie mogłoby zakończyć się innym wynikiem, nawet zakładając,
iż rzeczywiście naruszone zostało prawo do obrony Government of Gibraltar i Zjednoczonego Królestwa.
2.     Ocena Trybunału
W pierwszej kolejności należy zbadać, czy naruszone zostało prawo do obrony Zjednoczonego Królestwa.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem poszanowanie prawa do obrony w toku prowadzonego na podstawie art. 88 ust. 2 WE formalnego
postępowania wyjaśniającego wymaga, aby państwu członkowskiemu, którego postępowanie to dotyczy, stworzono rzeczywistą możliwość
przedstawienia stanowiska w kwestii prawdziwości i znaczenia dla sprawy faktów i okoliczności podnoszonych przez Komisję,
na temat dokumentów, którymi Komisja posłużyła się na poparcie swego twierdzenia istnienia naruszenia prawa Unii (zob. podobnie
wyroki z dnia 10 lipca 1986 r.: w sprawie 40/85 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. 2321, pkt 28; w sprawie 234/84 Belgia przeciwko
Komisji, Rec. s. 2263, pkt 27), a także na temat uwag przedstawionych przez zainteresowane strony trzecie zgodnie z art. 88
ust. 2 WE. Jeśli państwo członkowskie nie miało możliwości ustosunkowania się do takich uwag, Komisja nie może uwzględnić
ich w swojej decyzji przeciwko temu państwu (zob. wyroki: z dnia 14 lutego 1990 r. w sprawie C‑301/87 Francja przeciwko Komisji,
Rec. s. I‑307, pkt 30; z dnia 21 marca 1990 r. w sprawie C‑142/87 Belgia przeciwko Komisji, Rec. s. I‑959, pkt 47; z dnia
5 października 2000 r. w sprawie C‑288/96 Niemcy przeciwko Komisji, Rec. s. I‑8237, pkt 100).
W tym względzie należy przypomnieć, że w niniejszym przypadku nie ma wątpliwości co do tego, iż Zjednoczone Królestwo miało
okazję przedstawić swoje stanowisko w przedmiocie okoliczności faktycznych oraz znaczenia dla sprawy podnoszonych okoliczności,
a także uwag przedstawionych przez zainteresowane strony trzecie, w niniejszym przypadku takie jak Królestwo Hiszpanii, efektem
czego Komisja nie uchybiła obowiązkom wynikającym z przypomnianego w punkcie poprzednim orzecznictwa.
Zjednoczone Królestwo twierdzi zaś, że nie mogło skutecznie przedstawić swego stanowiska, ponieważ, po pierwsze, przeprowadzona
w decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego wstępna ocena nie obejmowała względów dotyczących spółek typu
offshore, oraz po drugie, Komisja w czasie swych prowadzonych w toku formalnego postępowania wyjaśniającego z Government of
Gibraltar i Zjednoczonym Królestwem dyskusji nie wyjaśniła, iż jej zdaniem tym spółkom typu offshore przysparzane są korzyści
selektywne.
W odniesieniu, po pierwsze, do okoliczności, iż wstępna ocena nie obejmowała względów dotyczących spółek typu offshore, podnieść
należy, że nie ma wątpliwości co do tego, iż gdy Komisja wszczyna formalne postępowanie wyjaśniające, ma ona obowiązek wyraźnie
wyrazić swe wątpliwości co do zgodności pomocy ze wspólnym rynkiem, aby państwo członkowskie i zainteresowane strony mogły
na nie jak najlepiej odpowiedzieć (wyrok z dnia 8 maja 2008 r. w sprawie C‑49/05 P Ferriere Nord przeciwko Komisji, pkt 92).
Jednak okoliczność, że w ramach wstępnego badania zgłoszonej zaplanowanej reformy podatkowej nie rozpatrywano względów dotyczących
spółek typu offshore, nie może sama w sobie powodować powstania po stronie Zjednoczonego Królestwa uzasadnionych oczekiwań,
iż Komisja ograniczy swą analizę tylko do tych aspektów reformy, które były badane w ramach oceny wstępnej. Okoliczność ta
nie pociąga też za sobą uchybienia przez Komisję ciążącemu na niej obowiązkowi wyraźnego wyrażenia swych wątpliwości.
Należy bowiem przypomnieć od razu, że decyzja o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego zawiera w swym pkt 60 lit. f)
kwestie dotyczące właśnie tego sektora, nawet jeśli nie użyto w niej wyrażenia „offshore”.
W samej zatem decyzji o wszczęciu formalnego postępowania wyjaśniającego Zjednoczone Królestwo zostało w wystarczającym stopniu
powiadomione, że przeprowadzana w toku formalnego postępowania wyjaśniającego pogłębiona analiza zaplanowanej reformy podatkowej
może także dotyczyć przedsiębiorstw z sektorów, które, ze względu na to, że nie zatrudniając pracowników i nie mając potrzeby
zajmowania nieruchomości, unikają opodatkowania.
Następnie należy zauważyć, że ocena zawarta, zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 659/1999, w decyzji o wszczęciu formalnego
postępowania wyjaśniającego jest tylko, jak wynika to z samego brzmienia tego przepisu, „oceną wstępną”, podkreślającą moment
wszczęcia formalnego postępowania wyjaśniającego i dającą przede wszystkim zainteresowanym stronom możliwość skutecznego przedstawienia
swych stanowisk.
Aby w szczególności zapewnić rzeczywistą skuteczność tego rozwiązania, Komisja, gdy wydaje po przeprowadzeniu tego formalnego
postępowania wyjaśniającego decyzję końcową, nie może zostać pozbawiona możliwości uzupełnienia swej „oceny wstępnej” przedstawionymi
przez te zainteresowane strony stanowiskami.
W tych okolicznościach należy wyciągnąć wniosek, że okoliczność, iż wstępne badanie zgłoszonej zaplanowanej reformy podatkowej
nie dotyczyło specyficznych względów dotyczących spółek typu offshore, nie skutkuje sama w sobie naruszeniem prawa Zjednoczonego
Królestwa do obrony.
Po drugie, zauważyć należy, że wbrew temu, co twierdzi Zjednoczone Królestwo, uwagi przedstawione przez Królestwo Hiszpanii
podczas formalnego postępowania wyjaśniającego nie ograniczają się do argumentów dotyczących jedynie stanu faktycznego, lecz
ich celem jest właśnie wykazanie, iż zgłoszona zaplanowana reforma podatkowa jest również selektywna ze względu na to, że
przysparza korzyści całkowicie zwolnionym z opodatkowania spółkom typu offshore.
Komisja podała te uwagi do wiadomości Zjednoczonego Królestwa, które w swym piśmie z dnia 13 grudnia 2002 r. przedstawiło
swe uwagi w ich przedmiocie, nie zajmując jednak stanowiska w kwestii spółek typu offshore.
Zjednoczone Królestwo, twierdząc, że nie miało możliwości skutecznego przedstawienia swego zdania ze względu na to, iż Komisja
nie dała do zrozumienia, że uznała za istotne uwagi zgłoszone przez Królestwo Hiszpanii, stosuje argumentację sprowadzającą
się do zobowiązania tej instytucji do zajęcia w trakcie formalnego postępowania wyjaśniającego stanowiska w przedmiocie komentarzy
otrzymanych od zainteresowanych stron.
Rozporządzenie nr 659/1999 nie ustanawia zaś takiego obowiązku. Artykuł 6 ust. 2 tego rozporządzenia zobowiązuje bowiem Komisję
jedynie do przedstawienia państwu członkowskiemu, którego dotyczy formalne postępowanie, uwag otrzymanych w trakcie tego postępowania,
któremu to zobowiązaniu uczyniła ona w niniejszym przypadku w pełni zadość.
W świetle powyższego należy oddalić zarzut trzeci, oparty przez Zjednoczone Królestwo na naruszeniu jego praw do obrony, bez
potrzeby badania tego, czy gdyby nie doszło do tej nieprawidłowości, postępowanie mogłoby doprowadzić do odmiennego rezultatu,
co stanowi warunek stwierdzenia nieważności spornej decyzji ze względu na naruszenie prawa do obrony (zob. ww. wyroki: w sprawie
Francja przeciwko Komisji, pkt 31; z dnia 21 marca 1990 r. w sprawie Belgia przeciwko Komisji, pkt 48; w sprawie Niemcy przeciwko
Komisji, pkt 101).
W odniesieniu do prawa do obrony Government of Gibraltar należy w pierwszej kolejności podnieść, że podmiot ten miał możliwość
przedstawić swe komentarze Komisji i z tej możliwości skorzystał. W zakresie w jakim Government of Gibraltar podnosi w istocie
te same argumenty co Zjednoczone Królestwo, wystarczy przypomnieć, iż prawo do obrony tego państwa członkowskiego nie zostało
naruszone, co ma również zastosowanie do prawa do obrony przysługującego Government of Gibraltar. Uprawnienia proceduralne
Government of Gibraltar mają zaś w każdym wypadku węższy zakres niż uprawnienia przysługujące Zjednoczonemu Królestwu jako
państwu członkowskiemu, którego zgodnie z art. 88 ust. 2 WE dotyczy formalne postępowanie wyjaśniające.
W tym względzie z orzecznictwa Trybunału wynika, że zainteresowane strony, takie jak w niniejszym przypadku Government of
Gibraltar, nie będące państwem członkowskim, którego postępowanie dotyczy, mają w trakcie procedury kontroli pomocy państwa
jedynie możliwość skierowania do Komisji wszelkich informacji mogących stanowić dla tej instytucji wskazówkę dotyczącą jej
przyszłych działań i nie mogą domagać się od Komisji, aby ta przeprowadziła wobec nich mające kontradyktoryjny charakter postępowanie,
takie jak to, które zostało wszczęte wobec państwa członkowskiego (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Sytraval i Brink’s
France, pkt 59; wyrok z dnia 24 września 2002 r. w sprawach połączonych C‑74/00 P i C‑75/00 P Falck i Acciaierie di Bolzano
przeciwko Komisji, Rec. s. I‑7869, pkt 80, 82).
W świetle powyższego należy oddalić jako bezzasadne zarzut trzeci Zjednoczonego Królestwa oraz część pierwszą podniesionego
przez Government of Gibraltar zarzutu trzeciego.
C –
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego selektywności regionalnej
Skarżące w pierwszej instancji twierdzą w swym pierwszym zarzucie, że Komisja wydając sporną decyzję naruszyła art. 87 ust
1 WE, ze względu na to, iż doszła do wniosku, że zaplanowana reforma podatkowa cechuje się selektywnością regionalną.
W tym względzie należy przypomnieć, że z pkt 86–108 niniejszego wyroku wynika, iż zaplanowana reforma podatkowa jest selektywna
pod względem przedmiotowym, ponieważ przysparza selektywnych korzyści spółkom typu offshore.
To stwierdzenie samo w sobie uzasadnia rozstrzygnięcie spornej decyzji, zgodnie z którym zaplanowana reforma podatkowa stanowi
system pomocy w rozumieniu art. 87 ust. 1 WE, którego Zjednoczone Królestwo nie może wprowadzić w życie.
W tych okolicznościach pierwszy podniesiony przez te skarżące zarzut dotyczący selektywności regionalnej, nie może, ze względu
na to, iż za jego pomocą nie jest kwestionowane istnienie korzyści przedmiotowych, spowodować stwierdzenia, bodaj częściowego,
nieważności spornej decyzji (zob. analogicznie postanowienie Prezesa Trybunału z dnia 25 czerwca 1998 r. w sprawie C‑159/98 P(R)
Antyle Holenderskie przeciwko Radzie, Rec. 1998 s. I‑4147, pkt 111).
Należy więc wyciągnąć wniosek, że zarzut pierwszy, nawet jeśli jest zasadny, nie może spowodować stwierdzenia nieważności
spornej decyzji, a zatem jest on pozbawiony znaczenia dla niniejszej sprawy.
W świetle wszystkich powyższych względów należy zatem oddalić wniesioną przez Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo
skargę jako całość.
VIII –
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 122 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem
kończącym postępowanie w sprawie, rozstrzyga on o kosztach. Zgodnie z art. 69 § 2 tego samego regulaminu, mającym zastosowanie
do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona
przegrywająca sprawę. Ten sam art. 69 w swym § 4 akapit pierwszy stanowi, że państwa członkowskie, które przystąpiły do sprawy
w charakterze interwenientów, pokrywają własne koszty.
Ponieważ odwołania wniesione przez Komisję i Królestwo Hiszpanii zostały uwzględnione, a wniesione w pierwszej instancji przeciwko
spornej decyzji skargi Government of Gibraltar i Zjednoczonego Królestwa zostały oddalone, należy, zgodnie z żądaniami Komisji
i Królestwa Hiszpanii, obciążyć Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo, poza ich własnymi kosztami, również kosztami
poniesionymi przez Komisję i Królestwo Hiszpanii w ramach postępowania odwoławczego, a także kosztami poniesionymi przez Komisję
w pierwszej instancji.
Królestwo Hiszpanii i Irlandia jako interwenienci, którzy przyłączyli się do postępowania odpowiednio przed Sądem i Trybunałem,
pokrywają własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawach połączonych T−211/04 i T‑215/04
Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo przeciwko Komisji zostaje uchylony.
2)
Skarga wniesiona przez Government of Gibraltar i skarga wniesiona przez Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii
Północnej zostają oddalone.
3)
Government of Gibraltar i Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej zostają obciążone, poza własnymi kosztami,
również kosztami poniesionymi przez Komisję Europejską i Królestwo Hiszpanii w ramach postępowania odwoławczego, a także kosztami
poniesionymi przez Komisję Europejską w pierwszej instancji.
4)
Królestwo Hiszpanii i Irlandia jako interwenienci, którzy przyłączyli się do postępowania odpowiednio przed Sądem Pierwszej
Instancji Wspólnot Europejskich i Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, pokrywają własne koszty.
Podpisy
*
Język postępowania: angielski.