CELEX: 62013CJ0655
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Sigurtà soċjali
Regolament (KEE) Nru 1408/71
Artikolu 71
Kunċett ta’ ‘ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħed’
Rifjut mill-Istat Membru ta’ residenza u mill-Istat Membru kompetenti li jagħti l-benefiċċji tal-qgħad

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 71 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar il-pubblikazzjoni [l-applikazzjoni] tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqilqu fi ħdan il-Komunità, kif emendat u aġġornat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 3), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1606/98, tad-29 ta’ Ġunju 1998 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 308, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1408/71”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn H. J. Mertens u r-Raad van bestuur van het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (Bord tad-Diretturi tal-istitut li jamministra l-assigurazzjoni għall-impjegati, iktar ’il quddiem il-“Uwv”) dwar ir-rifjut ta’ dan tal-aħħar li jagħti l-benefiċċji tal-qgħad lill-persuna kkonċernata.
Il-kuntest ġuridiku
L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat “Definizzjonijiet”, jipprovdi:
“Għall-iskop ta’ dan ir-Regolament:
[…]
(o)
istituzzjoni kompetenti tfisser:
i)
l-istituzzjoni li magħha l-persuna kkonċernata hija assigurata fiż-żmien ta’ l-applikazzjoni għall-benefiċċji;
jew
ii)
l-istituzzjoni li mingħandha l-persuna kkonċernata hija intitolata jew se tkun intitolata għall-benefiċċji jekk hi jew membru inkella membri tal-familja tagħha kienu residenti fit-territorju ta’ l-Istat Membru li fih tinsab l-istituzzjoni;
jew
iii)
l-istituzzjoni ddisinjata mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru kkonċernat;
jew
iv)
fil-każ ta’ skema li għandha x’taqsam mal-lijabbiltà [mar-responsabbiltà] ta’ min iħaddem fejn jidħlu l-benefiċċji stipulati fl-Artikolu 4(1), jew min iħaddem jew l-assiguratur involut jew, fin-nuqqas ta’ dawn, korp jew awtorità ddisinjata mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru kkonċernat;
[…]
(q)
Stat kompetenti jfisser l-Istat Membru fit-territorju ta’ liema tinsab l-istituzzjoni kompetenti;
[…]”
L-Artikolu 13 ta’ dan ir-regolament jiddisponi:
“1.   Bla ħsara għall-Artikoli 14ċ u 14f, persuni li għalihom japplika dan ir-Regolament għandhom ikunu soġġetti għall-liġijiet ta’ Stat Membru wieħed biss. Dawk il-liġijiet għandhom jiġu stabbiliti skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu.
2.   Suġġetti għall-Artikoli 14 sa 17:
a)
persuna impjegata fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat anke jekk ikun jabita [jirrisjedi] fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor jew jekk l-uffiċċju reġistrat inkella post tan-negozju ta’ l-impriża jew ta’ l-individwu li jimpjegah huwa stabbilit fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor;
[…]”
L-Artikolu 71(1) tal-imsemmi regolament huwa fformulat kif ġej:
“Persuna disimpjegata [qiegħda] li qabel kienet impjegata u li, matul l-aħħar impjieg tagħha, kienet tabita [tirrisjedi] fit-territorju ta’ Stat Membru differenti mill-Istat kompetenti tirċievi benefiċċji skond id-dispożizzjonijiet li ġejjin:
a)
i)
Ħaddiem tal-fruntiera li huwa bla xogħol parzjalment [parzjalment qiegħed] jew minn żmien għal ieħor fl-intrapriża li timpjegah, jirċievi benefiċċji skond id-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni ta’ l-Istat kompetenti bħallikieku huwa kien jabita [jirrisjedi] fit-territorju ta’ dak l-Istat; dawn il-benefiċċji jkunu pprovduti mill-istituzzjoni kompetenti.
(ii)
Ħaddiem tal-fruntiera li huwa kompletament impjegat [qiegħed] jirċievi benefiċċji skond id-dispożizzjonijiet tal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu jabita [jirrisjedi] bħallikieku huwa kien suġġett għal dik il-leġislazzjoni waqt l-aħħar imjieg, dawn il-benefiċċji jkunu pprovduti mill-istituzzjoni tal-post tar-residenza għandha aspejjeż tagħha.
[…]”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Mill-1 ta’ Jannar 2003 sat-28 ta’ Frar 2009, H. J. Mertens kienet taħdem full-time għal Saueressig GmbH (iktar ’il quddiem “Saueressig”) fi Vreden (il-Ġermanja).
Mill-1 ta’ Marzu 2009, H. J. Mertens kienet taħdem part-time, jiġifieri għaxar sigħat fil-ġimgħa, għal ATG Service GmbH (iktar ’il-quddiem “ATG”) f’Ahaus (il-Ġermanja).
Matul il-perijodu bejn l-2003 u l-2009, H. J. Mertens kienet toqgħod f’Enschede (il-Pajjiżi l-Baxxi).
H. J. Mertens talbet lil Uwv għall-għoti tal-benefiċċji skont il-liġi tal-Pajjiżi l-Baxxi dwar il-qgħad (Werkloosheidswet). L-Uwv ċaħad din it-talba peress li qies li H. J. Mertens kellha tiġi kklassifikata bħala ħaddiem fruntalier skont ir-Regolament Nru 1408/71 u li sa fejn hija kienet parzjalment qiegħda, hija kellha tressaq talba intiża li tikseb il-benefiċċji tal-qgħad fl-Istat Membru tal-post ta’ fejn hija kienet taħdem, jiġifieri fil-Ġermanja. Il-qorti tal-Pajjiżi l-Baxxi adita fl-ewwel istanza wkoll qieset li H. J. Mertens kienet suġġetta għal-liġi Ġermaniża.
Permezz tad-deċiżjoni tad-29 ta’ April 2009, il-Bundesagentur für Arbeit (Aġenzija Federali Ġermaniża għall-Impjieg) ċaħdet it-talba ta’ H. J. Mertens sabiex tikseb il-benefiċċji tal-qgħad fil-Ġermanja. Skont il-Kodiċi Soċjali Ġermaniż (Sozialgesetzbuch), din l-aġenzija qieset li H. J. Mertens kienet ikkwalifikata bħala ħaddiem fruntalier kompletament qiegħed, peress li l-kontinwazzjoni tar-relazzjoni ta’ xogħol tagħha part-time, kienet ma’ persuna li timpjega oħra. H. J. Mertens ippreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem is-Sozialgericht Münster (Qorti kompetenti fil-qasam tal-kawżi dwar is-sigurtà soċjali ta’ Münster, il-Ġermanja).
Permezz ta’ sentenza tat-18 ta’ Ottubru 2013, li saret definittiva, is-Sozialgericht Münster ċaħdet ir-rikors ippreżentat minn H. J. Mertens kontra din id-deċiżjoni tal-Bundesagentur für Arbeit.
Is-Centrale Raad van Beroep (Qorti ċentrali għall-kawżi amministrattivi, il-Pajjiżi l-Baxxi), li quddiemha tressaq rikors minn H. J. Mertens kontra d-deċiżjoni mogħtija mill-qorti tal-Pajjiżi l-Baxxi fl-ewwel istanza, tqis li, meta H. J. Mertens kienet taħdem għal Saueressig sussegwentement għal ATG, hija kienet suġġetta għal leġiżlazzjoni Ġermaniża. Din il-qorti tikkonstata li l-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 jirrigwarda l-ħaddiem fruntalier “li huwa bla xogħol parzjalment [parzjalment qiegħed] jew minn żmien għal ieħor fl-intrapriża li timpjegah” u li l-Artikolu 71(1)(a)(ii) ta’ dan ir-regolament isemmi l-“ħaddiem tal-fruntiera li huwa kompletament impjegat [qiegħed]”. Skont l-imsemmija qorti, il-formulazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ma tippermettix li jkun magħruf l-Istat Membru li għandu jagħti l-benefiċċji tal-qgħad f’sitwazzjoni ta’ ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħed li huwa impjegat direttament minn persuna li timpjega oħra fl-istess Stat Membru.
Skont il-qorti tar-rinviju, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza tagħha de Laat (C‑444/98,
EU:C:2001:165
), għal dak li jirrigwarda ħaddiem fruntalier li ma għandu l-ebda rabta oħra mal-Istat Membru li fih huwa kien ħadem u li issa jinsab kompletament qiegħed, fis-sens tal-Artikolu 71(1)(a)(ii) tar-Regolament Nru 1408/71, li l-Istat Membru ta’ residenza huwa kompetenti fi kwistjonijiet dwar benefiċċji tal-qgħad. Is-Centrale Raad van Beroep tirreferi wkoll għad-Deċiżjoni Nru 205 tal-Kummissjoni Amministrattiva dwar is-sigurtà soċjali għall-ħaddiema migranti, tas-17 ta’ Ottubru 2005, dwar il-firxa tal-kunċett ta’ qgħad parzjali fir-rigward ta’ ħaddiema tal-fruntieri (
ĠU 2007 L 118M, p. 723
), fejn tali Kummissjoni Amministrattiva tqis li l-qgħad parzjali huwa marbut maż-żamma jew mal-assenza ta’ kull tip ta’ rabta kuntrattwali bejn l-impjegat u l-persuna li timpjega.
Għal din ir-raġuni, il-qorti tar-rinviju tqis li jidher li jirriżulta mis-sentenza de Laat (
EU:C:2001:165
) u mill-imsemmija deċiżjoni li, sabiex H. J. Mertens tkun tista’ titqies li tikkwalifika bħala ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħda, kellha teżisti relazzjoni ta’ xogħol kontinwu jew ġdid, anki jekk part-time, iżda konsekuttiv għal dak li jorbot lill-persuna kkonċernata ma’ Saueressig, ma’ din l-istess persuna li timpjega. Huwa biss fil-każ fejn il-ħaddiem ma jkollu l-ebda rabta oħra mal-Istat Membru kompetenti fejn huwa ħadem u li huwa kompletament qiegħed li huwa għandu, skont din il-qorti, jitlob għall-għajnuna fit-tfittxija ta’ impjieg mingħand l-istituzzjoni tal-post ta’ residenza tiegħu. Għalhekk, l-imsemmija qorti tikkonkludi li huwa l-Istat Membru li joffri l-iktar possibbiltajiet, għall-persuna kkonċernata, sabiex issib impjieg komplementari li għandu jagħti l-benefiċċji tal-qgħad. Fil-każ ineżami, hija tqis li huwa evidenti li tali obbligu huwa tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju għandha dubji dwar dan is-suġġett fid-dawl, b’mod partikolari, tal-pożizzjoni f’dan is-sens kuntrarja adottata mill-Bundesagentur für Arbeit. Għalhekk, din il-qorti ma teskludix li H. J. Mertens tista’ titqies li hija kompletament qiegħda.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Centrale Raad van Beroep iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 għandu jiġu interpretat fis-sens li jipprekludi li ħaddiem transkonfinali li, immedjatament wara relazzjoni ta’ impjieg [xogħol] full-time ma’ persuna li timpjega fi Stat Membru, ikun impjegat għal [numru ta’] sigħat inqas minn persuna oħra li timpjega fl-istess Stat Membru jitqies bħala ħaddiem transkonfinali parzjalment qiegħed?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 għandux jiġi interpretat fis-sens li ħaddiem fruntalier li, immedjatament wara t-tmiem ta’ relazzjoni ta’ xogħol full-time ma’ persuna li timpjega fi Stat Membru li ma huwiex il-pajjiż ta’ residenza tiegħu, ikun impjegat part-time minn persuna oħra li timpjega f’dan l-istess Stat Membru, ikunx jista’ jitqies li huwa ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħed, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
L-Artikolu 71 tar-Regolament Nru 1408/71 jinkludi dispożizzjonijiet partikolari applikabbli għall-persuni qiegħda li, matul l-aħħar impjieg tagħhom, kienu jirrisjedu fi Stat Membru li ma huwiex l-Istat Membru kompetenti. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu huma intiżi li jiżguraw lill-ħaddiem migrant il-benefiċċju tal-qgħad fl-iktar kundizzjonijiet favorevoli għat-tfittxija ta’ impjieg ġdid (ara s-sentenza Miethe, 1/85,
EU:C:1986:243
, punt 16 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Hemm distinzjoni bejn dawn id-dispożizzjonijiet u r-regola ġenerali prevista fl-Artikolu 13(2) ta’ dan ir-regolament, li l-persuna li teżerċita attività remunerata fit-territorju ta’ Stat Membru hija suġġetta għal-leġiżlazzjoni ta’ dan l-Istat (ara s-sentenza Jeltes
et
, C‑443/11,
EU:C:2013:224
, punt 20).
Għalhekk, skont l-Artikolu 71(1)(a)(ii) tal-imsemmi regolament, il-ħaddiema fruntaliera f’sitwazzjoni ta’ qgħad komplet huma suġġetti għal-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu huma jirrisjedu. Il-Qorti tal-Ġustizzja qieset li din id-dispożizzjoni tippreżumi b’mod impliċitu li tali ħaddiem jibbenefika, f’dan l-Istat Membru, mill-iżjed kundizzjonijiet favorevoli għat-tfittxija ta’ impjieg (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Miethe,
EU:C:1986:243
, punt 17, kif ukoll Jeltes
et
,
EU:C:2013:224
, punt 21).
Minn dan isegwi li l-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71, li jipprevedi li ħaddiem fruntalier li jkun parzjalment qiegħed jew minn żmien għal ieħor fl-impriża li timpjegah huwa suġġett għal leġiżlazzjoni tal-Istat Membru kompetenti, għandu jiġi interpretat bħala li jippreżumi wkoll impliċitament li huwa f’dan l-Istat Membru li tali ħaddiem jibbenefika mill-iżjed kundizzjonijiet favorevoli għat-tfittxija ta’ impjieg.
F’dan ir-rigward, il-kriterji li jitqiesu sabiex jiġi stabbilit jekk ħaddiem impjegat fruntalier għandux jitqies li huwa parzjalment qiegħed jew kompletament qiegħed, fis-sens tal-Artikolu 71(1)(a) tar-Regolament Nru 1408/71, għandhom ikunu uniformi u stabbiliti permezz tad-dritt tal-Unjoni. Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk iddeċidiet li din l-evalwazzjoni ma tistax tibbaża ruħha fuq kriterji previsti mid-dritt nazzjonali (ara s-sentenza de Laat,
EU:C:2001:165
, punt 18).
Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-għan tal-protezzjoni tal-ħaddiem, imfittex mill-Artikolu 71 tar-Regolament Nru 1408/71, ma jintlaħaqx li kieku, meta l-ħaddiem ikkonċernat jibqa’ impjegat fl-istess impriża, iżda fuq bażi part-time, fi Stat Membru differenti milli dak ta’ fejn jirrisjedi, filwaqt li jibqa’ kandidat għal xogħol full-time, huwa kellu jitlob għall-għajnuna fit-tfittxija ta’ impjieg intiż li jikkomplementa dak li diġà għandu mingħand l-istituzzjoni tal-Istat Membru ta’ residenza tiegħu. Il-fatt li l-impjieg fuq bażi full-time sar impjieg fuq bażi part-time permezz ta’ kuntratt ġdid huwa mingħajr rilevanza f’dan ir-rigward (ara, f’dan is-sens, is-sentenza de Laat,
EU:C:2001:165
, punt 34).
Din il-konklużjoni tirriżulta mill-fatt li l-istituzzjoni tal-Istat Membru ta’ residenza tal-ħaddiem ikkonċernat ikollha inqas possibbiltà minn dik tal-Istat Membru kompetenti li tgħinu sabiex jikseb impjieg komplementari fejn il-kundizzjonijiet ikunu kompatibbli max-xogħol li diġà għandu fuq bażi part-time, jiġifieri probabbilment, impjieg komplementari li għandu jkun fit-territorju tal-Istat Membru kompetenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza de Laat,
EU:C:2001:165
, punt 35).
Għal din ir-raġuni, huwa biss meta l-ħaddiem ma jkollu l-ebda rabta oħra mal-Istat Membru kompetenti u li huwa kompletament qiegħed li huwa għandu jitlob għall-għajnuna fit-tfittxija ta’ impjieg mingħand l-istituzzjoni tal-Istat Membru tal-post ta’ residenza tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza de Laat,
EU:C:2001:165
, punt 36).
Minn dan isegwi li, għal kuntrarju ta’ dak li jsostni l-Gvern Ġermaniż, sitwazzjoni ta’ qgħad komplet jimplika neċessarjament li l-ħaddiem ikkonċernat waqaf jaħdem totalment.
Għalhekk, fil-kawża prinċipali, hija mingħajr rilevanza ċ-ċirkustanza li l-impriża li kienet timpjega lil H. J. Mertens fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ xogħol full-time ma hijiex l-istess waħda li impjegatha, sussegwentement, fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ xogħol part-time. Fil-fatt, interpretazzjoni tal-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 li tissuġġetta l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għar-rekwiżit li l-impriża li magħha ħaddiem fruntalier huwa impjegat fuq bażi part-time għandha tkun l-istess waħda li magħha dan il-ħaddiem kien impjegat preċedentement fuq bażi full-time tnaqqas il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija dispożizzjoni b’mod li tippreġudika l-effettività tiegħu.
Bl-istess mod, huwa mingħajr rilevanza l-fatt li l-kuntratt ta’ xogħol inkwistjoni fil-kawża prinċipali jipprevedi għaxar sigħat xogħol fil-ġimgħa, peress li l-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li ma hemm xejn fit-termini tal-Artikolu 1(a) jew tal-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 1408/71 li jippermetti li jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-regolament ċerti kategoriji ta’ persuni minħabba fil-ħin li huma jiddedikaw għall-eżerċizzju tal-attività tagħhom (ara, b’analoġija, is-sentenzi Kits van Heijningen, C‑2/89,
EU:C:1990:183
, punt 10).
Din l-interpretazzjoni tal-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 hija għalhekk l-unika waħda li tista’ tiżgura li l-ħaddiema fruntaliera jitqiesu li huma parzjalment qiegħda fl-Istat Membru fejn jibbenefikaw mill-iktar kundizzjonijiet favorevoli għat-tfittxija ta’ impjieg fuq bażi full-time.
L-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 ma jistax, konsegwentement, jiġi interpretat fis-sens li jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu l-ħaddiem fruntalier li żamm relazzjoni ta’ xogħol fl-Istat Membru kompetenti, anki jekk part-time.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda għandha tkun li l-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament Nru 1408/71 għandu jiġi interpretat fis-sens li ħaddiem fruntalier li, immedjatament wara t-tmiem ta’ relazzjoni ta’ xogħol full-time ma’ persuna li timpjega fi Stat Membru, ikun impjegat part-time minn persuna oħra li timpjega f’dan l-istess Stat Membru, ikun jista’ jitqies li huwa ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħed, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tmien Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 71(1)(a)(i) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar il-pubblikazzjoni [l-applikazzjoni] tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u l-membri tal-familji tagħhom li jiċċaqilqu fi ħdan il-Komunità, kif emendat u aġġornat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97, tat-2 ta’ Diċembru 1996, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1606/98, tad-29 ta’ Ġunju 1998, għandu jiġi interpretat fis-sens li ħaddiem fruntalier li, immedjatament wara t-tmiem ta’ relazzjoni ta’ xogħol full-time ma’ persuna li timpjega fi Stat Membru, ikun impjegat part-time minn persuna oħra li timpjega f’dan l-istess Stat Membru, ikun jista’ jitqies li huwa ħaddiem fruntalier parzjalment qiegħed, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.