CELEX: 62008TJ0348
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Αγορά χλωρικού νατρίου
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ
Προσφυγή ακυρώσεως
Κατανομή της αγοράς
Καθορισμός τιμών
Δέσμη ενδείξεων
Χρονική περίοδος των αποδείξεων
Δηλώσεις των ανταγωνιστών
Ομολογία
Διάρκεια της παραβάσεως
Πρόστιμα
Σοβαρότητα της παραβάσεως
Ελαφρυντικές περιστάσεις

η ύπαρξη κάποιας ρητής δηλώσεως εκπροσώπων τρίτων επιχειρήσεων που είχαν μετάσχει στην παράβαση ικανή να βεβαιώσει
τον παθητικό ρόλο της προσφεύγουσας στο πλαίσιο της συμπράξεως κατά τη διάρκεια του έτους 1998.
Επιπλέον, ακόμα και αν υποτεθεί ότι η προσφεύγουσα θα μπορούσε να επικαλεστεί την ελαφρυντική περίσταση, που απορρέει από
την καθυστερημένη είσοδο, υπό την έννοια της νομολογίας περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 285 ανωτέρω, μιας των εμπλεκομένων
επιχειρήσεων στην αγορά που εθίγη από την παράβαση, το επιχείρημα αυτό εν προκειμένω προδήλως δεν ασκεί επιρροή. Πράγματι,
καίτοι, όπως διαπιστώθηκε ανωτέρω, η συμμετοχή της προσφεύγουσας στην παράβαση άρχισε μόλις στις 28 Ιανουαρίου 1998, ενώ η
συμμετοχή άλλων αποδεκτών της προσβαλλομένης αποφάσεως είχε αρχίσει, κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, στις 21 Σεπτεμβρίου 1994,
ούτε από τα έγγραφα της δικογραφίας ούτε από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι εισήλθε καθυστερημένα στην αγορά του
χλωρικού νατρίου. Αντιθέτως, από τις αιτιολογικές σκέψεις 25 έως 33 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Aragonesas,
κατά τη σύστασή της το 1992, ανήκε στη διεύθυνση χημικών προϊόντων του ομίλου Uralita, διεύθυνση στην οποία υπαγόταν το χλωρικό
νάτριο.
Ομοίως, δεν μπορεί να γίνει δεκτή ούτε η εκ μέρους της Aragonesas επίκληση της προγενέστερης πρακτικής λήψεως αποφάσεων της
Επιτροπής. Πράγματι, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως κατά τον προσδιορισμό του
ύψους των προστίμων προκειμένου να εξασφαλίσει την τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού από τις επιχειρήσεις (αποφάσεις του
Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T-150/89, Martinelli κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-1165, σκέψη 59· της 11ης Δεκεμβρίου
1996, T-49/95, Van Megen Sports κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II-1799, σκέψη 53, και της 21ης Οκτωβρίου 1997, T-229/94,
Deutsche Bahn κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. II-1689, σκέψη 127). Επομένως, το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε, στο παρελθόν,
πρόστιμα ορισμένου ύψους για ορισμένα είδη παραβάσεων δεν μπορεί να τη στερήσει από τη δυνατότητα να αυξήσει το ύψος αυτό
εντός των ορίων που προβλέπει ο κανονισμός 1/2003, αν τούτο είναι αναγκαίο προς εξασφάλιση της εφαρμογής της κοινοτικής πολιτικής
ανταγωνισμού (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 1983, 100/80 έως 103/80, Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1983, σ. 1825, σκέψη 109· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 10ης Μαρτίου 1992, T-12/89, Solvay κατά Επιτροπής, Συλλογή
1992, σ. II-907, σκέψη 309, και της 14ης Μαΐου 1998, T-304/94, Europa Carton κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-869, σκέψη
89). Αντιθέτως, η αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού επιτάσσει να μπορεί η Επιτροπή να προσαρμόζει
οποτεδήποτε το ύψος των προστίμων προς τις ανάγκες της πολιτικής αυτής (απόφαση Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προαναφερθείσα, σκέψη 109, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, T-23/99, LR AF 1998 κατά Επιτροπής, Συλλογή
2002, σ. II-1705, σκέψη 237).
Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να υπομνησθεί ότι, εν προκειμένω και σε αντίθεση με άλλες επιχειρήσεις οι οποίες, όπως υποστηρίζει
η προσφεύγουσα, ενδεχομένως μετείχαν στη σύμπραξη, η ίδια ρητώς παραδέχθηκε ότι μετέσχε στην παράνομη σύσκεψη της 28ης Ιανουαρίου
1998 και δεν προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με το ότι έλαβε αποστάσεις από το αντίθετο προς τους κανόνες του ανταγωνισμού
αντικείμενο της συσκέψεως αυτής.
Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η ίδια, ως μικρής σημασίας παραβάτης, είχε παθητικό
ρόλο στο πλαίσιο της συμπράξεως κατά τη διάρκεια του έτους 1998.
–       Επί της μη εφαρμογής των συμφωνιών
Πρέπει να εξακριβωθεί αν τα γεγονότα που επικαλέστηκε η προσφεύγουσα μπορούν να αποδείξουν ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου
κατά την οποία αυτή προσχώρησε στις παράνομες συμφωνίες, ήτοι κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 28 Ιανουαρίου 1998 και
31 Δεκεμβρίου 1998, δεν τις εφάρμοσε στην πράξη, υιοθετώντας μια σύμφωνη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορά στην
αγορά (βλ., συναφώς, αποφάσεις Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 103 ανωτέρω, σκέψεις 4872 έως 4874, και Cheil Jedang
κατά Επιτροπής, σκέψη 277 ανωτέρω, σκέψη 192).
Κατά πάγια νομολογία, το γεγονός ότι μια επιχείρηση, που αποδεικνύεται ότι μετέχει με τους ανταγωνιστές της σε συνεννόηση
ως προς τις τιμές, δεν συμπεριφέρθηκε στην αγορά όπως είχε συμφωνήσει με τους ανταγωνιστές της δεν συνιστά κατ’ ανάγκη στοιχείο
που πρέπει να ληφθεί υπόψη, ως ελαφρυντική περίσταση, κατά τον καθορισμό του ύψους του επιβλητέου προστίμου. Συγκεκριμένα,
μια επιχείρηση η οποία, παρά τη συνεννόηση με τους ανταγωνιστές της, ακολουθεί, κατά το μάλλον ή ήττον, ανεξάρτητη πολιτική
στην αγορά ενδέχεται απλώς να επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τη σύμπραξη προς όφελός της (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 14ης
Μαΐου 1998, T-308/94, Cascades κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-925, σκέψη 230, και Cheil Jedang κατά Επιτροπής, σκέψη
277 ανωτέρω, σκέψη 190).
Εν προκειμένω, αρκεί να σημειωθεί ότι τα προσκομιζόμενα από την προσφεύγουσα στοιχεία δεν δικαιολογούν το συμπέρασμα ότι η
πραγματική συμπεριφορά της στην αγορά ήταν ικανή να αντιστρατευθεί τα αντίθετα προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελέσματα
της διαπιστωθείσας παραβάσεως. Ειδικότερα, προς στήριξη της παρούσας αιτιάσεως, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι από διάφορα
αποσπάσματα των δηλώσεων των εταιριών που ζήτησαν την υπαγωγή τους στην ανακοίνωση περί συνεργασίας προκύπτει ότι η ίδια δεν
είχε όντως ακολουθήσει τις συμφωνίες που φέρεται ότι είχαν συναφθεί μεταξύ των πρωτοστατών στην αγορά.
Όμως, απλώς και μόνον το παρατιθέμενο από την προσφεύγουσα απόσπασμα των δηλώσεων αυτών, το οποίο μπορεί να περιγράφει το
περιεχόμενο μιας επαφής που ενδεχομένως είχε κάποιο αποτέλεσμα όσον αφορά το έτος 1998, αντλείται από τις δηλώσεις της EKA
του 2006 και αφορά τη σύσκεψη του Turku της 14ης Οκτωβρίου 1997, μεταξύ EKA και FC, κατά τη διάρκεια της οποίας συμφωνήθηκε
μεταξύ των μετεχόντων «[EΜΠΙΣΤΕΥΤΙΚΟ]». Εντούτοις, όπως διαπιστώθηκε στις σκέψεις 209 έως 213 ανωτέρω, αφενός, από τη διατύπωση
της δηλώσεως αυτής προκύπτει αποκλειστικά ότι η EKA και η FC συμφώνησαν να παρατηρούν τις αντιδράσεις των άλλων ανταγωνιστών
σε περίπτωση αυξήσεως των τιμών των δύο πρώτων και, αφετέρου, ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι, στο πλαίσιο ενεργειών εκ
μέρους επιχειρηματιών που δρουν σε μια αγορά όπου λειτουργεί ο ανταγωνισμός, σε περίπτωση που ένας από αυτούς απολέσει μερίδια
της αγοράς, λόγω της διεισδύσεως κάποιου ανταγωνιστή στην οικεία αγορά, θα είναι φυσικό αυτός να επιχειρήσει να προσελκύσει
πελάτες από τις γειτονικές αγορές.
Επιπλέον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα ρητώς εξέθεσε με τα υπομνήματά της, όπως εκτίθεται στη σκέψη 254 ανωτέρω,
ότι αν το Γενικό Δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η ίδια μετέσχε στη σύμπραξη, η συμμετοχή της δεν μπορεί να άρχισε
παρά στις 28 Ιανουαρίου 1998 και περατώθηκε τον Δεκέμβριο του 1998. Ωστόσο, η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε στο Γενικό Δικαστήριο
κανένα στοιχείο ικανό να αποδείξει ότι, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ 28 Ιανουαρίου 1998 και 31 Δεκεμβρίου 1998, δεν
ακολουθούσε στην πράξη τους κανόνες της συμπράξεως και ότι είχε σύμφωνη προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορά στην αγορά. Τα μόνα
στοιχεία που προσκομίζει προς τούτο η προσφεύγουσα αφορούν αποκλειστικά τους όγκους πωλήσεως σε πελάτες στη Γαλλία, στην Πορτογαλία
και στην Ισπανία το 1999 και 2000 και τις τιμές της έναντι των διαφόρων πελατών της στην Ισπανία και στην Πορτογαλία κατά
τη διάρκεια των ιδίων ετών.
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα που αντλείται από τη μη εφαρμογή των συμφωνιών το διάστημα κατά το οποίο η προσφεύγουσα
μετείχε στην παράβαση.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι πρέπει να γίνει μερικώς δεκτός ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως, καθόσον η διάρκεια
της παραβάσεως που διέπραξε η προσφεύγουσα, όπως την έλαβε υπόψη η Επιτροπή για τον υπολογισμό του προστίμου που της επέβαλε,
είναι εσφαλμένη. Κατά τα λοιπά, ο δεύτερος λόγος πρέπει να απορριφθεί.
Καταλήγοντας, πρέπει να γίνει μερικώς δεκτό το αίτημα ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον, αφενός, η Επιτροπή
με αυτήν συνάγει, στο άρθρο 1, συμμετοχή της προσφεύγουσας στην παράβαση μεταξύ 16 Δεκεμβρίου 1996 και 27 Ιανουαρίου 1998
και μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 1999 και 9 Φεβρουαρίου 2000 και, αφετέρου, η Επιτροπή καθορίζει, στο άρθρο 2, το πρόστιμο σε 9 900
000 ευρώ.
Β
–     Επί του αιτήματος μεταρρυθμίσεως των άρθρων 1 και 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως
1.
Επιχειρήματα των διαδίκων
Επικουρικώς, με το δεύτερο αίτημά της, η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο, αν δεν δεχθεί το αίτημα ακυρώσεως στο
σύνολό του, να μεταρρυθμίσει τα άρθρα 1 και 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκειμένου να μειώσει ουσιωδώς το ύψος του προστίμου
που της επιβλήθηκε.
Η Επιτροπή εκφράζει την αντίθεσή της στα αιτήματα της προσφεύγουσας.
2.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Από τη νομολογία προκύπτει ότι το γεγονός ότι από την εξέταση των λόγων που προβάλλονται κατά της νομιμότητας αποφάσεως της
Επιτροπής με την οποία επιβάλλεται πρόστιμο λόγω παραβάσεως των περί ανταγωνισμού κανόνων της Ενώσεως προέκυψε έλλειψη νομιμότητας
δεν απαλλάσσει το Γενικό Δικαστήριο από την υποχρέωσή του να εξετάσει αν πρέπει να τροποποιήσει την προσβαλλόμενη απόφαση,
σε συνάρτηση με τις συνέπειες της εν λόγω ελλείψεως νομιμότητας, κάνοντας χρήση της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας
(βλ., επ’ αυτού, απόφαση του Πρωτοδικείου της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T-59/02, Archer Daniels Midland κατά Επιτροπής, Συλλογή
2006, σ. II-3627, σκέψη 443).
Λαμβανομένης υπόψη, αφενός, της ελλείψεως νομιμότητας που διαπιστώθηκε όσον αφορά τη διάρκεια της συμμετοχής της προσφεύγουσας
στην εν λόγω σύμπραξη και, επομένως, των συμπερασμάτων στα οποία κατέληξε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 303 ανωτέρω όσον
αφορά τη μερική ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, συμπεράσματα προς τα οποία η Επιτροπή πρέπει να συμμορφωθεί στο πλαίσιο
της εκτελέσεως της παρούσας αποφάσεως, δεν συντρέχει λόγος, εν προκειμένω, να γίνει δεκτό το αίτημα της προσφεύγουσας περί
μεταρρυθμίσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Κατά συνέπεια, δεν συντρέχει λόγος να ασκήσει εν προκειμένω το Γενικό Δικαστήριο την εξουσία πλήρους δικαιοδοσίας τροποποιώντας
το άρθρο 2, στοιχείο στ΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει
ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων επί ενός ή περισσοτέρων αιτημάτων τους.
Εν προκειμένω, επειδή η προσφεύγουσα επέτυχε τη μερική ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως, που προσεγγίζει την ακύρωση την
οποία ζήτησε με την προσφυγή του, πρέπει να συναχθεί ότι η προσφυγή αυτή έγινε δεκτή κατά ένα σημαντικό μέρος από το Γενικό
Δικαστήριο.
Επομένως, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει να αποφασιστεί ότι η Επιτροπή φέρει τα δύο τρίτα
των δικαστικών εξόδων της προσφεύγουσας και το ήμισυ των δικών της εξόδων. Η προσφεύγουσα φέρει το ένα τρίτο των δικών της
εξόδων και το ήμισυ των δικαστικών εξόδων της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της αποφάσεως C(2008) 2626, τελικό, της Επιτροπής, της 11ης Ιουνίου 2008, σχετικά με μια
διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση COMP/38.695 – Χλωρικό νάτριο), καθόσον
η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαπίστωσε με αυτό παράβαση, εκ μέρους της Aragonesas Industrias y Energía, SAU, για
τις περιόδους, αφενός, μεταξύ 16 Δεκεμβρίου 1996 και 27 Ιανουαρίου 1998 και, αφετέρου, μεταξύ 1ης Ιανουαρίου 1999 και 9 Φεβρουαρίου
2000.
2)
Ακυρώνει το άρθρο 2, στοιχείο στ΄, της αποφάσεως C(2008) 2626, τελικό, καθόσον καθορίζει το ύψος του προστίμου σε 9 900 000
ευρώ.
3)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
4)
Καταδικάζει την Aragonesas Industrias y Energía στο ένα τρίτο των δικαστικών της εξόδων και στο ήμισυ των εξόδων της Επιτροπής.
5)
Καταδικάζει την Επιτροπή στο ήμισυ των δικαστικών της εξόδων και στα δύο τρίτα των εξόδων της Aragonesas Industrias y Energía.
Pelikánová
Jürimäe
Soldevila Fragoso
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 25 Οκτωβρίου 2011.
(υπογραφές)
Περιεχόμενα
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Α –   Επί του αιτήματος ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως
1.  Επί του πρώτου λόγου, που αντλείται από πλάνες περί το δίκαιο και πλάνες εκτιμήσεως, καθόσον η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς
κατά νόμο ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στην παράβαση μεταξύ 16 Δεκεμβρίου 1996 και 9 Φεβρουαρίου 2000
α)     Επιχειρήματα των διαδίκων
β)     Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Γενικές παρατηρήσεις σχετικά με την απόδειξη
Αποδεικτικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη στην προσβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην επίμαχη
παράβαση
–  Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
–  Τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία στηρίχθηκε αρχικά η Επιτροπή, στην προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το προκαταρκτικό στάδιο
της διοικητικής διαδικασίας
–  Τα αποδεικτικά στοιχεία στα οποία ρητώς στηρίχθηκε η Επιτροπή, στην προσβαλλόμενη απόφαση, κατόπιν του σταδίου της εκατέρωθεν
ακροάσεως στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας
–  Ερμηνεία της αιτιολογικής σκέψεως 352 της προσβαλλομένης αποφάσεως
–  Συμπέρασμα όσον αφορά τον προσδιορισμό των αποδεικτικών στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη σε βάρος της προσφεύγουσας, στο πλαίσιο
της προβαλλόμενης συμμετοχής της στην επίμαχη παράβαση
Επί της αποδεικτικής αξίας των στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη σε βάρος της προσφεύγουσας
–  Όσον αφορά τις αναγόμενες στην επίμαχη περίοδο των πραγματικών περιστατικών αποδείξεις περί της άμεσης συμμετοχής της προσφεύγουσας
στην επίμαχη παράβαση
–  Όσον αφορά τις δηλώσεις της FC και της EKA
–  Όσον αφορά την ομολογία της προσφεύγουσας σχετικά με τη συμμετοχή της στην παράνομη σύσκεψη της 28ης Ιανουαρίου 1998
Επί του αν η δέσμη ενδείξεων που επικαλείται η Επιτροπή για να αποδείξει τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην επίμαχη παράβαση
περιλαμβάνει συγκεκριμένα και διασταυρωμένα στοιχεία
2.  Επί του δευτέρου λόγου, που αντλείται από νομικά σφάλματα και από σφάλματα εκτιμήσεως της Επιτροπής στο στάδιο του υπολογισμού
του ύψους του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα
α)     Επιχειρήματα των διαδίκων
β)     Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί της παραβιάσεως των αρχών της αναλογικότητας και της απαγορεύσεως των διακρίσεων στο στάδιο του υπολογισμού του βασικού
ποσού του προστίμου
Επί των ελαφρυντικών περιστάσεων
–  Επί του παθητικού ρόλου της προσφεύγουσας
–  Επί της μη εφαρμογής των συμφωνιών
Β –   Επί του αιτήματος μεταρρυθμίσεως των άρθρων 1 και 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
2.  Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
–      Μη δημοσιευόμενα εμπιστευτικά στοιχεία.