CELEX: 62010CJ0163
Membru tal-Parlament Ewropew
Protokoll dwar il-Privileġġi u l-Immunitajiet
Artikolu 8
Proċedura kriminali għar-reat ta’ kalunnja
Dikjarazzjonijiet magħmula barra mill-konfini tal-Parlament
Kunċett ta’ ‘opinjoni espressa fil-qadi tad-dmirijiet
Immunità
Kundizzjonijiet

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tal-Protokoll dwar il-Privileġġi u l-Immunitajiet
tal-Unjoni Ewropea, anness mat-Trattat UE, FUE u KEFA (iktar ’il quddiem il-“Protokoll”).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali mibdija kontra A. Patriciello, membru tal-Parlament Ewropew,
għar-reat ta’ kalunnja.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
L-Artikolu 8 tal-Protokoll jipprovdi:
“Membri tal-Parlament Ewropew m’għandhom ikunu suġġetti għal ebda forma ta’ investigazzjoni, detenzjoni jew proċeduri legali,
fir-rigward ta’ opinjonijiet espressi jew voti mogħtija minnhom fil-qadi ta’ dmirijiethom.”
L-Artikolu 9 tal-Protokoll jipprovdi:
“Waqt is-sessjonijiet tal-Parlament Ewropew, il-membri tiegħu, għandhom igawdu:
a)      fit-territorju ta’ l-Istat tagħhom stess, l-immunitajiet mogħtija lil membri tal-Parlament tagħhom,
[...]”
L-Artikolu 18 tal-Protokoll jipprovdi:
“L-istituzzjonijiet tal-Komunitajiet għandhom, bl-iskop li jiġi applikat dan il-Protokoll, jikkooperaw ma’ l-awtoritajiet
responsabbli ta’ l-Istati Membri involuti.”
L-Artikolu 6 tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Parlament Ewropew (ĠU 2005, L 44, p. 1, iktar ’il quddiem ir-“Regoli ta’ Proċedura
tal-Parlament”), bit-titolu “Tneħħija tal-immunità”, jipprovdi dan li ġej:
“1. Fl-eżerċizzju tal-poteri tiegħu f’dak li għandu x’jaqsam ma’ privileġġi u immunitajiet, il-Parlament għandu qabel kollox
iħares l-integrità tiegħu bħala assemblea leġiżlattiva demokratika u jiżgura l-indipendenza tal-Membri tiegħu fil-qadi ta’
dmirijiethom.
[...]
3.      Kull talba indirizzata lill-President minn Membru jew ex-Membru biex jiddifendi privileġġi u immunitajiet għandha tiġi mħabbra
fil-Parlament u rriferuta lill-kumitat responsabbli.
[...]”
L-Artikolu 7 ta’ dawn ir-regolamenti, li fihom ir-regolamenti dwar il-proċeduri relatati mal-immunità tal-membri parlamentari
Ewropej jipprovdi, fil-paragrafi 2, 6 u 7 tiegħu:
“2.      Il-kumitat għandu jagħmel proposta għal deċiżjoni li sempliċement tirrakkomanda l-adozzjoni jew iċ-ċaħda tat-talba għat-tneħħija
ta' l-immunità jew għall-ħarsien ta' l-immunità u tal-privileġġi.
[...]
“6 . F’każijiet li għandhom x’jaqsmu mal-ħarsien ta’ l-immunità jew tal-privileġġi, il-kumitat għandu jiddikjara jekk iċ-ċirkustanzi
joħolqux xkiel amministrattiv jew ta’ xort’oħra mqiegħed fuq il-moviment ħieles tal-Membri li jivvjaġġaw lejn jew mill-postijiet
fejn jiltaqa’ l-Parlament jew fuq opinjoni espressa jew vot mitfugħ fit-twettiq tal-mandat jew li jidħlu fl-aspetti ta’ l-Artikolu
[9] tal-Protokoll […] li ma jidħlux fl-ambitu tal-liġi nazzjonali, u għandu jagħmel proposta sabiex l-awtorità konċernata
tiġi mistiedna tasal għall-konklużjonijiet meħtieġa.
7.       Il-kumitat jista’ jagħti parir motivat dwar il-kompetenza ta’ l-awtorità in kwistjoni u dwar l-ammissibbiltà tat-talba, iżda
m’għandu f’ebda ċirkustanza jippronunzja ruħu dwar il-ħtija jew l-innoċenza tal-Membru, u lanqas dwar jekk l-opinjonijiet
u l-atti attribwiti lilu/lilha jiġġustifikawx jew le l-prosekuzzjoni tiegħu/tagħha, anke jekk, waqt li jkun qed jikkunsidra
t-talba, jikseb tagħrif dettaljat tal-fatti tal-każ.”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 68 tal-Kostituzzjoni Taljana jipprovdi:
“Il-Membri tal-Parlament ma jistgħux jiġu msejħa jirrispondu għall-opinjonijiet espressi u għall-voti mitfugħin fl-eżerċizzju
tal-kariga tagħhom.”
L-Artikolu 3(1) tal-Liġi Nru 140, li jirrigwarda dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tal-Artikolu 68 tal-Kostituzzjoni
kif ukoll fir-rigward ta’ proċeduri kriminali fir-rigward ta’ persuni li għandhom l-ogħla karigi fl-Istat (Liġi Nru 140 -
dispożizzjonijiet għall-implementazzjoni tal-Artikolu 68 tal-Kostituzzjoni u fir-rigward ta’ proċeduri kriminali fir-rigward
tal-karigi għolja tal-Istat), tal-20 ta’Ġunju 2003 (GURI Nru 142, tal-21 ta’ Ġunju 2003), jipprovdi dan li ġej:
“L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 68 tal-Kostituzzjoni japplika fi kwalunkwe każ għall-preżentazzjoni ta’ abbozzi u ta’ proposti
ta’ liġi, ta’ emendi, ta’ aġendi, ta’ mozzjonijiet u ta’ riżoluzzjonijiet, għad-domandi u għall-interventi fi ħdan kumitati
u organi oħra tal-parlament, għal kull vot meħud, għal kull att parlamentari ieħor, għal kull attività ta’ spezzjoni, ta’
żvelar, ta’ kritika u ta’ denunzja politika, marbuta mal-kariga ta’ deputat parlamenti, eżerċitati wkoll barra l-parlament.”

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
A. Patriciello huwa mħarrek, fil-kuntest tal-proċeduri kriminali mibdija kontrih quddiem it-Tribunale d’Isernia, talli b’mod
abbużiv akkuża lil uffiċjal tal-pulizija muniċipali ta’ Pozzili (l-Italja) b’aġir illegali, waqt ġlieda li seħħet fl-1 ta’
Awwissu 2007, f’parkeġġ pubbliku li jinsab mhux ’il bogħod minn istitut newroloġiku u qrib il-post tar-residenza tiegħu.
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li A. Patriciello għandu jwieġeb, f’dan ir-rigward, għar-reat ta’ kalunnja previst fl-Artikolu 368
tal-Kodiċi Kriminali Taljan, biċ-ċirkustanza aggravanti li għamel fil-konfront ta’ uffiċjal pubbliku waqt il-qadi ta’ dmirijietu
skont l-Artikolu 61(10) ta’ dan il-Kodiċi. Il-fatti li bihom huwa akkużat huma li afferma li l-uffiċjal tal-pulizija inkwistjoni
kien iffalsifika l-ħinijiet meta ħarrek diversi sewwieqa li l-karozzi tagħhom kienu pparkjati bi ksur tal-Kodiċi tat-Traffiku
u, għaldaqstant, li akkuża lill-uffiċjal inkwistjoni bir-reat tal-falsifikazzjoni ta’ dokumenti previst fl-Artikolu 477 tal-imsemmi
Kodiċi. Barra minn hekk, A. Patriciello rrepeta dawn l-allegazzjonijiet fil-preżenza ta’ pulizija li marru fuq il-post sabiex
jivverifikaw il-veraċità tal-ksur li A. Patriciello kien ilmenta dwaru fil-konfront tal-uffiċjal tal-pulizija muniċipali.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-5 ta’ Mejju 2009, il-Parlament Ewropew, fuq talba ta’ A. Patriciello, bis-saħħa tal-Artikolu 6(3)
tar-Regoli ta’ Proċedura tal-Parlament, iddeċieda, abbażi tar-rapport tal-Kumitat tal-Affarijiet Legali, li jiddefendi l-immunità
u l-privileġġi ta’ dan tal-aħħar (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni għad-difiża tal-immunità”). Dan ir-rapport kien immotivat
kif ġej:
“Fil-fatt, fid-dikjarazzjonijiet tiegħu, A. Patriciello illimita ruħu li jagħti xi kummenti fuq fatti li jaqgħu taħt id-dominju
pubbliku, jiġifieri d-dritt taċ-ċittadini li jidħlu faċilment fi sptar u jaċċedu għal kura ta’ saħħithom, ħaġa li għandha
impatt kbir fuq il-ħajja ta’ kuljum tal-kostitwenti tiegħu.
Aldo Patriciello ma aġixxiex f’ismu stess; huwa ma riedx jinsulta lill-uffiċjal iżda intervjena fl-interess ġenerali tal-kostitwenti
tiegħu, fil-kuntest tal-attivitajiet politiċi tiegħu.
B’dan il-mod, huwa qeda dmiru bħala membru tal-Parlament Ewropew billi esprima l-opinjoni tiegħu fuq kwistjoni ta’ interess
pubbliku għall-kostitwenti tiegħu.
[…]
Abbażi tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, il-Kumitat tal-Affarijiet Legali, wara li eżamina r-raġunijiet favur jew kontra
d-difiża tal-immunità, jirrakkomanda li tiġi difiża l-immunità ta’ A. Patriciello.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Fid-digriet tar-rinviju, it-Tribunale d’Isernia madankollu jikkonstata li, skont l-Artikolu 9(1)(a) tal-Protokoll, il-membri
parlamentari Ewropej igawdu, fir-rigward tal-fatti kommessi fit-territorju nazzjonali, l-istess immunitajiet u privileġġi
fil-mertu u fil-forma bħal dawk stipulati fid-dritt nazzjonali. Skont l-Artikolu 68 tal-Kostituzzjoni Taljana, il-privileġġ
tal-insindakabbiltà ma jestendix għall-attivitajiet extra parlamentari ħlief jekk ma jkunux marbutin mill-qrib mal-qadi tad-dmirijiet
u l-għanijiet stess tal-mandat parlamentari.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-qorti msemmija tirrileva li, bla ħsara għal kull evalwazzjoni dwar il-ġustifikazzjoni jew in-nuqqas
ta’ ġustifikazzjoni tal-akkuża, hija ma tistax, abbażi tad-dritt nazzjonali tagħha, taqbel mar-raġunijiet li wasslu lill-Parlament
Ewropew jadotta d-deċiżjoni li jiddefendi l-immunità. Fil-fatt, iċ-ċirkustanza li wasslet għall-oriġini tal-proċeduri kriminali
ma hija marbuta mal-ebda forma ta’ espressjoni ta’ opinjonijiet fil-qadi tad-dmirijiet ta’ membru parlamentari Ewropew.
F’dan ir-rigward, din il-qorti tirrileva li, skont il-prosekutur pubbliku, l-argument li A. Patriciello llimita ruħu li jikkummenta
fuq fatti magħrufin, jiġifieri d-dritt taċ-ċittadini li jaċċedu faċilment għall-isptarijiet u għall-kura ta’ saħħithom, mingħajr
intenzjoni li jinsulta lill-uffiċjal pubbliku, jidher li huwa infondat. Fil-fatt, A. Patriciello, anki jekk dan għad irid
jiġi vverifikat, akkuża espressament bil-falsifikazzjoni ta’ dokumenti lil uffiċjal tal-pulizija muniċipali, fil-preżenza
tal-forzi tal-ordni. Tali mġiba tidher
prima facie
li tmur lil hinn mill-interess ġenerali tal-kostitwenti tiegħu u ma tidhirx, bħala tali, anki b’mod assolut, li tista’ taqa’
taħt is-sistema tal-immunità.
Madankollu, it-Tribunale d’Isernia josserva li d-deċiżjoni għad-difiża tal-immunità ġiet adottata wara li tfakkar mhux biss
l-Artikolu 9(1)(a) tal-Protokoll, iżda wkoll l-Artikolu 8 tiegħu. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, peress li din
id-dispożizzjoni ma tagħmel l-ebda riferiment għal-liġijiet nazzjonali, il-portata tal-immunità stipulata minnha għandha tiġi
stabbilita abbażi biss tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, anki jekk id-deċiżjoni għad-difiża tal-immunità tikkostitwixxi
avviż li ma għandux effetti vinkolanti fir-rigward tal-qrati nazzjonali, il-qorti tar-rinviju hija obbligata li tikkopera
b’mod leali mal-istituzzjonijiet Ewropej bis-saħħa tal-Artikoli 4(3) TUE u 18 tal-Protokoll (sentenza tal-21 ta’ Ottubru 2008,
Marra, C-200/07 u C-201/07, Ġabra p. I-7929, punti 26 u 39 sa 41).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale d’Isernia ddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domanda preliminari li ġejja:
“Il-fatt ta’ reat attribwit b’mod astratt lill-membru tal-Parlament Ewropew [A.] Patriciello (deskritt fl-akkuża u li l-Parlament
Ewropew diġà ħa deċiżjoni ta’ immunità favur tiegħu […], ikklassifikat bħala kalunnja skont l-Artikolu 368 tal-Kodiċi Kriminali,
jikkostitwixxi opinjoni espressa fil-qadi tad-dmirijiet parlamentari skont l-Artikolu [8] tal-Protokoll?

Fuq id-domanda preliminari
Preliminarjament, għandu jitfakkar, kif diġà kkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja, li l-immunità tal-membri tal-Parlament Ewropew,
kif prevista fl-Artikoli 8 u 9 tal-Protokoll, fiha ż-żewġ forom ta’ protezzjoni normalment rikonoxxuti lill-membri tal-parlamenti
nazzjonali tal-Istati Membri, jiġifieri l-immunità minħabba opinjonijiet espressi jew voti mogħtija fil-qadi ta’ dmirijiethom
bħala membri parlamentari kif ukoll il-privileġġ parlamentari li, bħala regola, jinvolvi protezzjoni minn proċeduri legali
(ara s-sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 24).
Kif jirriżulta mill-kliem stess tad-domanda magħmula, hija biss l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tal-Protokoll li hija rilevanti
fil-kwistjoni fil-kawża prinċipali.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, kif għamel il-Gvern Taljan, li, bid-domanda kif ifformulata, il-qorti tar-rinviju
titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tapplika hija stess l-Artikolu 8 tal-Protokoll għall-kawża li minnha hija adita, filwaqt li
tiddeċiedi l-kwistjoni dwar jekk id-dikjarazzjonijiet tal-membru parlamentari Ewropew kkonċernat li taw lok għal proċeduri
kriminali fil-kawża prinċipali jikkostitwixxux opinjoni espressa fil-qadi tad-dmirijiet parlamentari tiegħu, u, għalhekk,
humiex koperti bl-immunità prevista f’din id-dispożizzjoni.
Għandu jiftakkar li, fil-kuntest ta’ proċeduri mibdija skont l-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja ma hijiex kompetenti
sabiex tapplika r-regoli tad-dritt tal-Unjoni f’kawża partikolari. Madankollu, hija tista’ tipprovdi lill-qorti nazzjonali
l-punti kollha ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li jistgħu jkunu utli għaliha għad-deċiżjoni tagħha (ara,
b’mod partikolari, is-sentenza tal-10 ta’ Lulju 2008, Feryn, C‑54/07, Ġabra p. I‑5187, punt 19, u ġurisprudenza ċċitata).
F’kawża bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hija għalhekk il-qorti tar-rinviju li għandha tiddeċiedi jekk id-dikjarazzjonijiet
inkwistjoni humiex koperti mill-immunità stipulata fl-Artikolu 8 tal-Protokoll, filwaqt li tevalwa jekk il-kundizzjonijiet
stipulati f’din id-dispożizzjoni għall-implementazzjoni ta’ din l-immunità humiex sodisfatti (ara s-sentenza Marra, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 33).
Minn naħa l-oħra, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tagħti l-indikazzjonijiet neċessarji sabiex tiggwidaha f’din l-evalwazzjoni,
filwaqt li tifformula mill-ġdid, jekk ikun il-każ, id-domanda li tkun saritilha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11
ta’ Marzu 2008, Jager, C‑420/06, Ġabra p. I‑1315, punt 46, u tal-14 ta’ Ottubru 2010, Fuß, C‑243/09, li għadha ma ġietx ippubblikata
fil-Ġabra, punt 39).
F’dan ir-rigward, mill-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-qorti tar-rinviju, permezz tad-domanda tagħha,
fir-realtà għandha l-intenzjoni li tippreċiża l-kriterji rilevanti sabiex tistabbilixxi jekk dikjarazzjoni bħal dik inkwistjoni
fil-kawża prinċipali, magħmula minn membru parlamentari Ewropew barra mill-konfini tal-Parlament Ewropew u li tat lok għal
proċeduri kriminali fl-Istat Membru tal-oriġini tiegħu minħabba r-reat ta’ kalunnja, tikkostitwixxix opinjoni espressa fil-qadi
tad-dmirijiet parlamentari tiegħu fis-sens tal-Artikolu 8 tal-Protokoll.
Fuq dan il-punt, għandu jiġi enfasizzat li, kuntrarjament għall-privileġġ parlamentari stipulat fl-Artikolu 9(1)(a) tal-Protokoll,
li jiddependi mid-dritt nazzjonali, il-portata tal-immunità prevista fl-Artikolu 8 tal-Protokoll għandha tiġi stabbilita,
fin-nuqqas ta’ riferiment għal-liġijiet nazzjonali, abbażi biss tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Marra,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 26).
Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, l-Artikolu 8 tal-Protokoll, li jikkostitwixxi dispożizzjoni speċjali applikabbli
għal kull proċedura ġudizzjarja li fir-rigward tagħha l-membru parlamentari Ewropew igawdi mill-immunità minħabba l-opinjonijiet
espressi u l-voti mitfugħa fil-qadi ta’ dmirijietu, huwa intiż sabiex jipproteġi l-espressjoni libera u l-indipendenza tal-membri
parlamentari Ewropew, b’tali mod li jipprojbixxi kull proċedura ġudizzjarja minħabba tali opinjonijiet u voti (ara, f’dan
is-sens, is-sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punti 27 u 45).
Minn dan isegwi li, tkun xi tkun is-sistema ta’ immunità stipulata mid-dritt nazzjonali jew l-limiti pprovduti minnu, kemm-il
darba l-kundizzjonijiet għall-immunità prevista fl-Artikolu 8 tal-Protokoll ikunu ġew sodisfatti, din ma tistax titneħħa mill-Parlament
Ewropew u l-qorti nazzjonali kompetenti sabiex tapplikaha għandha tiċħad il-kawża li tkun ġiet imressqa kontra l-membru parlamentari
Ewropew ikkonċernat (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44).
Kif sostnew il-partijiet ikkonċernati kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet fil-kuntest ta’ din il-kawża, id-dikjarazzjonijiet
ta’ membru parlamentari Ewropew ma għandhomx itellfuh milli jibbenefika minn din l-immunità minħabba s-sempliċi fatt li saru
barra mill-konfini tal-Parlament Ewropew.
Huwa minnu li l-Artikolu 8 tal-Protokoll, fid-dawl tal-għan tiegħu li jipproteġi l-espressjoni libera u l-indipendenza tal-membri
parlamentari Ewropej, u tal-kliem tiegħu, li jirreferi espressament, minbarra għall-opinjonijiet, għall-voti mitfugħa mill-membri
parlamentari Ewropej, huwa essenzjalment intiż sabiex japplika għad-dikjarazzjonijiet magħmula minn dawn tal-aħħar fil-konfini
stess tal-Parlament Ewropew.
Madankollu, ma huwiex eskluż li dikjarazzjoni magħmula minn tali membri parlamentari barra minn dan il-konfini tista’ tikkostitwixxi
opinjoni espressa fl-qadi tad-dmirijiet parlamentari fis-sens tal-Artikolu 8 tal-Protokoll, peress li l-eżistenza ta’ tali
opinjoni ma tiddependix mill-post li fih tkun saret dikjarazzjoni, iżda pjuttost min-natura u mill-kontenut tagħha.
Filwaqt li jirreferi għall-opinjonijiet espressi mill-membri parlamentari Ewropej, l-Artikolu 8 tal-Protokoll huwa marbut
mill-qrib mal-libertà tal-espressjoni. Il-libertà tal-espressjoni bħala bażi essenzjali ta’ soċjetà demokratika u pluralistika
li tirrifletti l-valuri li fuqhom l-Unjoni, skont l-Artikolu 2 TUE, hija bbażata, tikkostitwixxi dritt fundamentali ggarantit
mill-Artikolu 11 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li, bis-saħħa tal-Artikolu 6(1) TUE, għandha l-istess
valur ġuridiku bħat-trattati. Din il-libertà hija wkoll stabbilita fl-Artikolu 10 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni
tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma f’Novembru 1950.
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li l-kunċett ta’ “opinjoni” fis-sens tal-Artikolu 8 tal-Protokoll għandu jiġi mifhum
f’sens wiesa’, bħala li jkopri l-proposti jew id-dikjarazzjonijiet li, minħabba l-kontenut tagħhom, jikkorrispondu għal dikjarazzjonijiet
li jikkostitwixxu evalwazzjonijiet suġġettivi.
Mill-kliem tal-Artikolu 8 tal-Protokoll jirriżulta wkoll li, sabiex tkun koperta bl-immunità, opinjoni għandha tiġi mogħtija
minn deputat parlamentari Ewropew “fil-qadi ta’ dmirijiet[u]”, u dan jimplika r-rekwiżit ta’ rabta bejn l-opinjoni espressa
u d-dmirijiet parlamentari.
Peress li, bħal fil-każ tal-kawża prinċipali, dawn huma dikjarazzjonijiet ta’ membru parlamentari Ewropew li huma s-suġġett
ta’ proċeduri kriminali fl-Istat Membru tal-oriġini tiegħu, għandu jiġi kkonstatat li l-immunità stipulata fl-Artikolu 8 tal-Protokoll,
kif jirriżulta diġà mill-punt 27 ta’ din is-sentenza, tista’ definittivament twaqqaf lill-awtoritajiet ġudizzjarji u lill-awtoritajiet
nazzjonali milli jeżerċitaw il-kompetenzi rispettivi tagħhom fil-qasam ta’ proċeduri u ta’ sanzjonijiet kriminali bil-għan
li jiġi osservat l-ordni pubbliku fit-territorju tagħhom u, korrelattivament, li b’hekk tipprojbixxi totalment lill-persuni
ppreġudikati minn dawn id-dikjarazzjonijiet mill-aċċess għall-ġustizzja, inkluż, jekk ikun il-każ, sabiex jinkiseb quddiem
il-qrati ċivili kumpens għad-dannu subit.
Fid-dawl ta’ dawn il-konsegwenzi, għandu jiġi ammess li r-rabta bejn l-opinjoni espressa u d-dmirijiet parlamentari għandha
tkun diretta u ovvja.
Għandu jiġi kkunsidrat ukoll li, fid-dawl tad-deskrizzjonijiet tal-kundizzjonijiet u tal-kontenut tal-allegazzjonijiet tal-membru
parlamentari Ewropew inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dawn kienu jidhru relattivament imbiegħda mid-dmirijiet ta’ membru
parlamentari Ewropew u, konsegwentement, diffiċilment jistgħu jippreżentaw rabta diretta ma’ interess ġenerali li jħasseb
liċ-ċittadini. B’hekk, anki jekk tali rabta setgħet tiġi stabbilita, ma hijiex ovvja.
Huwa fir-rigward ta’ dawn l-indikazzjonijiet li l-qorti tar-rinviju għandha tevalwa, ħaġa li taqa’ fil-ġurisdizzjoni esklużiva
tagħha, kif tfakkar fil-punti 21 u 22 ta’ din is-sentenza, jekk id-dikjarazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistax tiġi
kkunsidrata bħala l-espressjoni ta’ opinjoni fil-qadi tad-dmirijiet parlamentari, b’tali mod li l-kundizzjonijiet sabiex tiġi
rrikonoxxuta l-immunità stipulata fl-Artikolu 8 tal-Protokoll jiġu ssodisfatti.
Jekk, fi tmiem din l-evalwazzjoni, din il-qorti jkollha tikkonstata li hekk huwa l-każ, hija jkollha tislet il-konsegwenzi
ta’ din l-immunità filwaqt li, kif indikat fil-punt 27 ta’ din is-sentenza, tiċħad il-kawża mressqa kontra l-membru parlamentari
Ewropew ikkonċernat (ara s-sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punti 33 u 44). Min-naħa l-oħra, fil-każ kuntrarju, fejn
il-kundizzjonijiet tal-immunità ma jkunux ġew sodisfatti, l-imsemmija qorti jkollha tkompli bil-kawża.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, anki jekk, bħal fil-kawża prinċipali, il-Parlament Ewropew, wara t-talba tal-membru
parlamentari Ewropew ikkonċernat, adotta deċiżjoni ta’ difiża tal-immunità ta’ dan tal-aħħar, din id-deċiżjoni, adottata skont
ir-regoli tal-proċedura tiegħu, tikkostitwixxi opinjoni mingħajr ebda effett vinkolanti fir-rigward tal-qrati nazzjonali,
peress li l-Protokoll ma fih ebda dispożizzjoni li tipprovdi l-obbligu għal dawn tal-aħħar sabiex jirrimettu lill-imsemmi
Parlament id-deċiżjoni dwr l-eżistenza tal-kundizzjonijiet stipulati fl-Artikolu 8 tiegħu. Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà
ddeċidiet, iċ-ċirkustanza li d-dritt ta’ Stat Membru, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jipprovdi għal proċedura
ta’ difiża tal-membri tal-Parlament nazzjonali, li tippermetti lil dan il-Parlament jintervjeni meta l-qorti nazzjonali ma
tirrikonoxxix din l-immunità, ma jfissirx li l-istess kompetenzi jingħataw lill-Parlament Ewropew fir-rigward tal-membri parlamentari
Ewropej li jkunu ġejjin minn dan l-Istat peress li l-Artikolu 8 tal-Protokoll ma jipprovdix espressament għal tali kompetenza
u ma jirreferix għar-regoli tad-dritt nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punti 35
sa 40).
Konsegwentement, kuntrarjament għal dak li sostna l-konvenut fil-kawża prinċipali matul is-seduta, jekk il-Parlament Ewropew
u l-qrati nazzjonali għandhom ċertament, fid-dawl tal-obbligu ta’ kooperazzjoni leali bejn l-istituzzjonijiet Ewropej u l-awtoritajiet
nazzjonali, kif stabbilit fl-Artikoli 4(3) TUE u 18 tal-Protokoll, jikkooperaw sabiex jevitaw kwalunkwe kunflitt fl-interpretazzjoni
u fl-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Protokoll (sentenza Marra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 42), id-dritt tal-Unjoni
ma jimponi l-ebda obbligu partikolari fuq il-qorti tar-rinviju f’dak li jirrigwarda l-motivazzjoni tad-deċiżjonijiet tagħha
fil-każ fejn, fid-dawl tal-interpretazzjoni mogħtija minn din is-sentenza implementata bl-Artikolu 267 TFUE, hija tiddeċiedi
li ma ssegwix l-opinjoni mogħtija mill-Parlament Ewropew, li biha hija tkun ġiet informata, dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 8
tal-Protokoll għall-fatti fil-kawża prinċipali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 8 tal-Protokoll
għandu jiġi interpretat fis-sens li dikjarazzjoni magħmula minn membru parlamentari Ewropew barra mill-Parlament Ewropew li
tat lok għal proċeduri kriminali fl-Istat Membru tal-oriġini tiegħu minħabba reat ta’ kalunnja ma tikkostitwixxix opinjoni
espressa fil-qadi tad-dmirijiet parlamentari koperta bl-immunità stipulata f’din id-dispożizzjoni ħlief meta din id-dikjarazzjoni
hija evalwazzjoni suġġettiva li għandha rabta diretta u ovvja mal-qadi ta’ tali dmirijiet. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha
tistabbilixxi jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex sodisfatti fil-kawża prinċipali.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi li:
L-Artikolu 8 tal-Protokoll dwar il-privileġġi u l-immunitajiet tal-Ujoni Ewropea, anness mat-Trattati UE, FUE u KEFA, għandu
jiġi interpretat fis-sens li dikjarazzjoni magħmula minn membru parlamentari Ewropew barra mill-Parlament Ewropew li tat lok
għal proċeduri kriminali fl-Istat Membru tal-oriġini tiegħu minħabba r-reat ta’ kalunnja ma tikkostitwixxix opinjoni espressa
fil-qadi tad-dmirijiet parlamentari koperta bl-immunità stipulata f’din id-dispożizzjoni ħlief meta din id-dikjarazzjoni hija
evalwazzjoni suġġettiva li għandha rabta diretta u ovvja mal-qadi ta’ tali dmirijiet. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha
tistabbilixxi jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex sodisfatti fil-kawża prinċipali.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.