CELEX: 62012CJ0474
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Libertà ta’ stabbiliment
Moviment liberu tal-ħaddiema
Nondiskriminazzjoni
Artikolu 346(1)(b) TFUE
Protezzjoni tal-interessi vitali tas-sigurtà ta’ Stat Membru
Leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tipprovdi li r-rappreżentanti legali ta’ kumpannija li teżerċita l-kummerċ ta’ armi, ta’ munizzjon u ta’ materjal tal-gwerra f’dan l-Istat għandu jkollhom in-nazzjonalità tal-Istat imsemmi

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 18 TFUE, 45 TFUE, 49 TFUE u 346(1)(b) TFUE.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Schiebel Aircraft GmbH (iktar ’il quddiem “Schiebel Aircraft”) u l-Bundesminister für Wirtschaft, Familie und Jugend (Ministeru Federali tal-Ekonomija, tal-Familja u taż-Żgħażagħ, iktar ’il quddiem il-“Bundesminister”), fir-rigward tar-rifjut minn dan tal-aħħar li jagħti lil Schiebel Aircraft l-awtorizzazzjoni li teżerċita attivitajiet fis-settur tal-armi.
Il-kuntest ġuridiku
L-Artikolu 94(80) tal-Kodiċi Awstrijak tal-Attivitajiet Artiġjanali, Kummerċjali u Industrijali tal-1994 (Gewerbeordnung 1994), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali (BGBl. I, 111/2010, iktar ’il quddiem il-“GewO 1994”), jipprovdi:
“L-attivitajiet artiġjanali, kummerċjali jew industrijali segwenti huma attivitajiet regolati:
[…]
80.
L-attivitajiet fis-settur tal-armi (negozjant tal-armi), inkluż il-kummerċ ta’ armi.”
L-Artikolu 95 tal-GewO 1994 jipprovdi:
“(1)   Għall-attivitajiet artiġjanali, kummerċjali u industrijali msemmija fil-punti 5, 10, 16, 18, 25, 32, 36, 56, 62, 65, 75, 80 u 82 tal-Artikolu 94, l-amministrazzjoni għandha tikkontrolla jekk l-applikant jew, jekk hija persuna ġuridika jew soċjetà li titlob il-ħruġ tal-awtorizzazzjoni, il-persuna msemmija fl-Artikolu 13(7) għandhomx l-affidabbiltà meħtieġa għall-eżerċizzju tal-attività inkwistjoni (Artikolu 87(1)((3)). Id-dikjarant ma jistax jibda jeżerċita l-attività ħlief wara li d-deċiżjoni msemmija fl-Artikolu 340 tkun saret definittiva.
(2)   Għall-attivitajiet imsemmija fil-paragrafu preċedenti, il-ħatra ta’ amministratur jew ta’ direttur ta’ fergħa għall-finijiet tal-eżerċizzju tal-attività inkwistjoni hija suġġetta għal awtorizzazzjoni. Din tingħata fuq talba mill-proprjetarju tal-impriża jekk il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 39(2) jew […] fl-Artikolu 47(2) ikunu ssodisfatti.”
L-Artikolu 139 tal-GewO 1994 jipprovdi:
“(1)   Biex jiġu eżerċitati l-attivitajiet segwenti fis-settur tal-armi hija meħtieġa awtorizzazzjoni (Artikolu 94(80)):
1.
f’dak li jikkonċerna l-armi u munizzjon mhux militari:
a)
il-produzzjoni, l-ipproċessar u t-tiswija (inklużi l-attivitajiet tan-negozjanti tal-armi)
b)
il-kummerċ,
c)
il-kiri,
d)
l-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ;
2.
f’dak li jikkonċerna l-armamenti u l-munizzjon militari:
a)
il-produzzjoni, l-ipproċessar u t-tiswija,
b)
il-kummerċ,
c)
l-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ.
[…]
(4)   Il-kiri u t-tiswija ta’ armi tan-nar, kif ukoll il-bejgħ ta’ munizzjon, fl-istands u fil-meded tal-isparar [shooting ranges] li kisbu approvazzjoni amministrattiva, huma awtorizzati għall-persuni u kumpanniji li għandhom awtorizzazzjoni abbażi tal-paragrafu (1)(1)(a), (b) jew (c), jew abbażi tal-paragrafu 1(2)(a) jew (b). Lil hinn minn dawn il-każijiet, il-kiri ta’ armamenti militari huwa pprojbit.”
L-Artikolu 141 tal-GewO 1994 huwa fformulat b’dan il-mod:
“(1)   L-għoti ta’ awtorizzazzjoni ta’ eżerċizzju għall-attivitajiet fis-settur tal-armi msemmija fl-Artikolu 139(1) huwa suġġett, minbarra għall-kontroll tal-affidabbiltà (Artikolu 95), għall-kundizzjonijiet segwenti:
1.
il-persuni fiżiċi għandhom ikunu ta’ nazzjonalità Awstrijaka u għandhom ikunu domiċiljati fit-territorju Awstrijak;
2.
il-persuni ġuridiċi u s-soċjetajiet għandhom:
a)
ikollhom l-uffiċċju rreġistrat jew il-post prinċipali fejn huma stabbiliti fuq it-territorju Awstrijak;
b)
[ikollhom bħala] membri tal-organi ta’ rappreżentazzjoni legali jew soċji amministraturi tal-impriża, awtorizzati biex jirrappreżentawha, [lil persuni] ta’ nazzjonalità Awstrijaka u [li għandhom] id-domiċilju tagħhom fit-territorju Awstrijak; u
3.
l-eżerċizzju tal-attività inkwistjoni ma għandux ikun kontra l-ordni, is-sigurezza u s-sigurtà pubblika. […]
[…]
(3)   Il-kundizzjoni ta’ detenzjoni tan-nazzjonalità Awstrijaka, imsemmija fil-paragrafu 1, ma tapplikax fir-rigward taċ-ċittadini tal-Istati Membri taż-[Żona Ekonomika Ewropea (ŻEE)] f’dak li jikkonċerna l-attivitajiet imsemmija fl-Artikolu 139(1)(1).”
L-Artikolu 340 tal-GewO 1994 jipprovdi:
“(1)   L-amministrazzjoni għandha tivverifika, abbażi tad-dikjarazzjoni tal-eżerċizzju ta’ attività artiġjanali, kummerċjali jew industrijali (Artikolu 339(1)), jekk il-kundizzjonijiet legali għall-eżerċizzju tal-attività kkonċernata mill-persuna interessata fil-post ta’ stabbiliment indikat humiex issodisfatti. […]
[…]
(3)   Jekk il-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 ma jkunux issodisfatti, l-amministrazzjoni għandha tikkonstata dan b’deċiżjoni amministrattiva u tipprekludi l-eżerċizzju ta’ din l-attività, mingħajr preġudizzju għal proċedura abbażi tal-Artikolu 366(1)(1).”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
B’applikazzjoni tas-27 ta’ Settembru 2010, Schiebel Aircraft talbet mingħand il-Bundesminister, fost oħrajn, l-awtorizzazzjoni biex teżerċita attivitajiet fis-settur tal-armi, b’mod partikolari l-kummerċ ta’ armamenti u ta’ munizzjon militari kif ukoll l-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, liema attivitajiet huma attivitajiet irregolati skont l-Artikolu 94(80) tal-GewO 1994.
B’deċiżjoni tas-16 ta’ Frar 2011, li kienet is-suġġett ta’ rikors quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Bundesminister ikkonstata li Schiebel Aircraft ma kinitx tissodisfa l-kundizzjonijiet legali meħtieġa għall-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet u pprekludiha milli teżerċitahom.
Fil-motivi tad-deċiżjoni tiegħu, il-Bundesminister spjega, essenzjalment, li H. huwa rreġistrat, flimkien ma’ żewġ persuni oħra, fir-reġistru tal-kummerċ u tal-kumpanniji bħala amministratur skont il-liġi kummerċjali (“handelsrechtlicher Geschäftsführer”) ta’ Schiebel Aircraft u li dan huwa ċittadin Britanniku li ma għandux in-nazzjonalità Awstrijaka. Issa, peress li waħda mill-persuni li għandha l-kapaċità li tirrappreżenta lil Schiebel Aircraft ma għandhiex nazzjonalità Awstrijaka, il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 141(1)(2)(b) u (3) tal-GewO 1994 għall-eżerċizzju tal-attivitajiet imsemmija fl-Artikolu 139(1)(2)(b) u (c) tal-GewO 1994 ma ġewx issodisfatti.
Fir-rikors tagħha kontra din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, Schiebel Aircraft tosserva li, b’mod konformi mal-Artikolu 18 TFUE, kull diskriminazzjoni minħabba nazzjonalità għandha tiġi projbita. F’kull każ, H., ċittadin Britanniku, li jeżerċita l-funzjonijiet ta’ amministratur, jibbenefika mill-protezzjoni mogħtija mil-libertà ta’ stabbiliment abbażi tal-Artikolu 49 TFUE għaliex dan jixtieq jeżerċita attività transkonfinali mħallsa. Schiebel Aircraft issostni li l-fatti tal-kawża prinċipali jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għal liema raġuni l-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni japplika effettivament abbażi tal-Artikolu 18 TFUE. Skont din, il-kundizzjoni tad-detenzjoni tan-nazzjonalità Awstrijaka stabbilita fl-Artikolu 141(1)(2)(b) u (3) tal-GewO 1994 (iktar ’il quddiem il-“kundizzjoni tan-nazzjonalità”) tikkostitwixxi diskriminazzjoni diretta, kuntrarja għad-dritt tal-Unjoni.
Barra minn hekk, Schiebel Aircraft tirrikonoxxi li, fost id-dispożizzjonijiet tad-dritt primarju, l-Artikolu 346 TFUE jippermetti lill-Istati Membri li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet kollha tat-Trattati. Madankollu, bħala dispożizzjoni derogatorja, dan l-artikolu għandu jiġi interpretat b’mod strett. Barra minn hekk, id-derogi għall-prinċipji tal-moviment liberu u tal-ugwaljanza fit-trattament ma jistgħux jingħataw portata li taqbeż l-iskop li għalih dawn ġew stabbiliti.
Skont Schiebel Aircraft, għalkemm l-Istati Membri, fid-dawl tal-frażi “li jikkunsidra” li tinsab fl-Artikolu 346 TFUE, għandhom jevalwaw jekk interessi vitali tas-sigurtà tagħhom tpoġġewx f’perikolu, madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-miżuri adottati abbażi ta’ din id-dispożizzjoni għandhom jikkonformaw mal-prinċipju ta’ proporzjonalità. B’hekk, xejn ma’ jista’ jiġġustifika l-kundizzjoni tan-nazzjonalità. Din il-kundizzjoni, li tingħaqad ma’ miżuri stretti oħra diġà eżistenti, ma tistax titqies bħala neċessarja għall-protezzjoni tal-interessi vitali tas-sigurtà tar-Repubblika tal-Awstrija, ikkaratterizzati b’mod determinanti min-newtralità tagħha.
Min-naħa l-oħra, il-Bundesminister indika quddiem il-qorti tar-rinviju li huwa kien marbut bil-kliem tad-dispożizzjoni tad-dritt intern u li ma kellux il-kompetenza li jressaq talba għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li meta ġiet adottata l-kundizzjoni tan-nazzjonalità, il-leġiżlatur Awstrijak irrefera, mingħajr ġustifikazzjoni oħra, għad-dispożizzjoni derogatorja li tinsab fl-Artikolu 223(1)(b) tat-Trattat KEE, riprodotta fl-Artikolu 346(1)(b) TFUE.
Skont il-qorti tar-rinviju, din l-aħħar dispożizzjoni tawtorizza lill-Istati Membri jadottaw miżuri ta’ protezzjoni unilaterali li jidderogaw mill-obbligi imposti fuqhom abbażi tat-trattati, sabiex jieħdu inkunsiderazzjoni b’mod xieraq l-interessi vitali tas-sigurtà tagħhom. Dawn l-interessi jinkludu kemm is-sigurtà interna kif ukoll is-sigurtà esterna. B’hekk, il-marġni ta’ diskrezzjoni mogħtija lill-Istati Membri hija limitata bil-prinċipju ta’ proporzjonalità stabbilit mid-dritt tal-Unjoni u bil-prinċipji ġenerali tad-dritt.
Il-qorti tar-rinviju tindika li hija ma tasalx biex tikkonstata l-eżistenza ta’ “interessi vitali tas-sigurtà” tar-Repubblika tal-Awstrija, fis-sens tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE, li jistgħu jiġġustifikaw il-kundizzjoni tan-nazzjonalità u, għalhekk, in-nuqqas ta’ osservanza tal-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni ppromulgat fl-Artikoli 18 TFUE, 45 TFUE u 49 TFUE.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Verwaltungsgerichtshof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“Id-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari l-Artikoli 18, 45, 49 u 346(1)(b) TFUE, jipprekludi dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali ta’ Stat Membru, bħalma hija l-leġiżlazzjoni applikabbli fil-kawża prinċipali, li tipprovdi li l-membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali jew is-soċju direttur tal-impriża, li jkun awtorizzat jirrappreżentaha, għandu jkollhom nazzjonalità Awstrijaka, mingħajr ma jkun biżżejjed li jkunu ċittadini ta’ Stat Membru taż-ŻEE, fil-każ tal-kumpanniji li jkunu jixtiequ jeżerċitaw attivitajiet fil-qasam tan-negozju ta’ armi u ta’ munizzjon militari u fil-qasam tal-intermedjar fir-rigward tax-xiri u l-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar?”
Fuq id-domanda preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
Preliminarjament, għandu jiġi kkonstatat li d-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju tirreferi kemm għall-Artikolu 18 TFUE, li jistabbilixxi l-prinċipju ġenerali ta’ nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità, u għall-Artikoli 45 TFUE u 49 TFUE, relattivi, rispettivament, għall-moviment liberu tal-ħaddiema u għal-libertà ta’ stabbiliment.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 18 TFUE, li jistabbilixxi l-prinċipju ġenerali ta’ nondiskriminazzjoni abbażi tan-nazzjonalità, japplika b’mod awtonomu biss f’sitwazzjonijiet irregolati mid-dritt tal-Unjoni li għalihom it-Trattat ma jipprovdix regoli ta’ nondiskriminazzjoni speċifiċi (ara s-sentenzi Attanasio Group, C‑384/08,
EU:C:2010:133
, punt 37, u Hervis Sport- és Divatkereskedelmi, C‑385/12,
EU:C:2014:47
, punt 25).
Issa, il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni ġie implementat, fl-oqsma tal-moviment liberu tal-ħaddiema u tad-dritt tal-istabbiliment, rispettivament, mill-Artikoli 45(2) TFUE u 49 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Cassa di Risparmio di Firenze
et
, C‑222/04,
EU:C:2006:8
, punt 99; Lyyski, C‑40/05,
EU:C:2007:10
, punt 34; UTECA, C‑222/07,
EU:C:2009:124
, punt 38, kif ukoll Hervis Sport- és Divatkereskedelmi,
EU:C:2014:47
, punt 25).
Għaldaqstant, ma hemmx lok li l-Qorti tal-Ġustizzja tesprimi ruħha fir-rigward tal-Artikolu 18 TFUE.
F’dak li jikkonċerna l-Artikoli 45 TFUE u 49 TFUE, għandu jiġi rrilevat li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tiddistingwix skont jekk l-attività ta’ amministratur għandhiex jew le n-natura ta’ impjieg imħallas. Barra minn hekk, la d-deċiżjoni tar-rinviju u lanqas il-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jagħtu indikazzjoni li tippermetti li jiġi ddeterminat jekk is-sitwazzjoni kkunsidrata mill-kawża prinċipali tidħolx taħt waħda jew l-oħra mid-dispożizzjonijiet imsemmija. Konsegwentement, għandu jitqies li leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tolqot kemm il-moviment liberu tal-ħaddiema kif ukoll il-libertà ta’ stabbiliment u għandha, għalhekk, tiġi eżaminata kemm fir-rigward tal-Artikolu 45 TFUE kif ukoll tal-Artikolu 49 TFUE.
Konsegwentement, id-domanda magħmula għandha titqies fis-sens li tirrigwarda l-punt jekk l-Artikoli 45 TFUE, 49 TFUE u 346(1)(b) TFUE għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li timponi fuq il-kumpanniji li jixtiequ jeżerċitaw attivitajiet fil-qasam tal-kummerċ ta’ armamenti u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, li l-membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali tagħhom jew is-soċju direttur tagħhom ikollhom in-nazzjonalità ta’ dan l-Istat Membru.
Fuq l-eżistenza ta
’ restrizzjonijiet għall-moviment liberu tal-ħaddiema u għal-libertà ta
’ stabbiliment
Qabel ma jiġi eżaminat jekk il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxix miżura kuntrarja għall-moviment liberu tal-ħaddiema u għal-libertà ta’ stabbiliment, għandu, qabel kollox, jitfakkar li r-regola tal-ugwaljanza fit-trattament fil-qasam tal-moviment liberu tal-ħaddiema, stabbilita fl-Artikolu 45 TFUE, tista’ tiġi invokata wkoll minn persuna li timpjega bil-għan li timpjega, fl-Istat Membru fejn ikun stabbilit, lil ħaddiema li huma ċittadini ta’ Stat Membru ieħor (sentenza Clean Car Autoservice, C‑350/96,
EU:C:1998:205
, punt 25).
Din il-kunsiderazzjoni, relattiva għal sitwazzjoni fejn kumpannija stabbilita fi Stat Membru kienet prekluża minn dispożizzjoni nazzjonali milli teżerċita attività hemmhekk minħabba li l-amministratur tagħha, f’dan il-każ impjegat, ma kienx residenti f’dan l-Istat Membru, japplika wkoll, b’analoġija, meta l-kundizzjoni inkwistjoni tikkonċerna lil amministratur li jopera b’mod indipendenti. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-regoli fil-qasam tal-moviment liberu tal-ħaddiema jkunu jistgħu jiġu faċilment ostakolati kieku kien suffiċjenti għall-Istati Membri, biex jaħarbu mill-projbizzjonijiet stabbiliti minnhom, li jimponu fuq il-persuni li jimpjegaw, għall-finijiet tal-impjieg ta’ ħaddiem, kundizzjonijiet li dan għandu josserva u li, jekk dawn jiġu direttament imposti fuqu, ikunu jikkostitwixxu restrizzjonijiet għall-eżerċizzju tad-dritt għall-moviment liberu li dan jista’ jinvoka abbażi tal-Artikolu 45 TFUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Clean Car Autoservice,
EU:C:1998:205
, punt 21). Issa, tali konstatazzjoni tapplika wkoll fil-każ fejn persuna li timpjega tkun tixtieq timpjega mhux lil impjegat, iżda lil ħaddiem li jopera b’mod indipendenti, li s-sitwazzjoni tiegħu tidħol fil-kamp tal-Artikolu 49 TFUE (ara wkoll, f’dak li jikkonċerna l-possibbiltà għall-impjegati ta’ persuna li tipprovdi servizzi li jinvokaw il-libertà li jiġu pprovduti servizzi, sentenza Abatay
et
, C-317/01 u C‑369/01,
EU:C:2003:572
, punt 106).
Il-libertà ta’ stabbiliment li l-Artikolu 49 TFUE jirrikonoxxi liċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea, tinkludi għalihom l-aċċess għall-attivitajiet mhux imħallsa u l-eżerċizzju tagħhom kif ukoll il-kostituzzjoni u l-amministrazzjoni ta’ impriżi taħt l-istess kundizzjonijiet bħal dawk iddefiniti mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ta’ stabbiliment għaċ-ċittadini tiegħu stess. B’hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, l-Artikolu 49 TFUE huwa intiż sabiex jiżgura l-benefiċċju ta’ trattament nazzjonali lil kull ċittadin ta’ Stat Membru li jistabbilixxi ruħu fi Stat Membru ieħor biex jeżerċita hemmhekk attività mhux imħallsa u sabiex jipprekludi kull diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità li tirriżulta mil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali bħala restrizzjoni għal-libertà ta’ stabbiliment (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Il-Kummissjoni vs Franza, 270/83,
EU:C:1986:37
, punt 14, u Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C‑47/08,
EU:C:2011:334
, punt 80).
Barra minn hekk, skont it-termini stess tal-Artikolu 45(2) TFUE, il-moviment liberu tal-ħaddiema jimplika l-abolizzjoni ta’ kull diskriminazzjoni bbażata fuq in-nazzjonalità, bejn il-ħaddiema tal-Istati Membri, għal dak li jirrigwarda l-impjieg, il-paga u l-kundizzjonijiet l-oħra tax-xogħol.
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistabbilixxi differenza fit-trattament abbażi tan-nazzjonalità pprojbita, fil-prinċipju, kemm mill-Artikolu 49 TFUE kif ukoll mill-Artikolu 45(2) TFUE, peress li din tissuġġetta l-għoti lil kumpannija ta’ awtorizzazzjoni li teżerċita attivitajiet fis-settur tal-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, għall-kundizzjoni li l-membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali ta’ din il-kumpannija jew is-soċju direttur tagħha jkollu nazzjonalità Awstrijaka.
Fil-fatt, għandu jiġi kkonstatat li l-kundizzjoni tan-nazzjonalità tipprekludi direttament liċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra milli jistabbilixxu ruħhom fl-Awstrija bħala membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali jew soċji diretturi ta’ kumpannija li teżerċita attivitajiet fil-qasam tal-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar jew milli jeżerċitaw tali attivitajiet bħala ħaddiema impjegati f’dan l-Istat Membru.
Fuq il-possibbiltà li jiġu ġġustifikati r-restrizzjonijiet fuq il-libertà ta
’ stabbiliment u fuq il-moviment liberu tal-ħaddiema abbażi tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, meta ġiet ippromulgata l-kundizzjoni tan-nazzjonalità, il-leġiżlatur Awstrijak irrefera, mingħajr ġustifikazzjoni oħra, għad-dispożizzjoni derogatorja li tinsab fl-Artikolu 223(1)(b) tat-Trattat KEE, li llum tinsab riprodotta fl-Artikolu 346(1)(b) TFUE.
B’hekk, għandu jiġi eżaminat jekk l-Artikolu 346(1)(b) TFUE, li jgħid li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat ma jipprekludux li Stat Membru jadotta l-miżuri li jikkunsidra meħtieġa sabiex jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu u li jkollhom x’jaqsmu mal-manifattura jew mal-kummerċ tal-armi, munizzjon u materjal tal-gwerra, jistax jiġġustifika r-restrizzjonijiet għal-libertà ta’ stabbiliment u għall-moviment liberu tal-ħaddiema implementati minn leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
F’dan ir-rigward, minn naħa, id-deroga stabbilita fl-Artikolu 346 TFUE, kif tistabbilixxi l-ġurisprudenza stabbilita fir-rigward tad-derogi fuq il-libertajiet fundamentali, għandha tkun suġġetta għal interpretazzjoni stretta (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Il-Kummissjoni vs Finlande, C‑284/05,
EU:C:2009:778
, punt 46, u Insinööritoimisto InsTiimi, C‑615/10,
EU:C:2012:324
, punt 35).
Min-naħa l-oħra, għalkemm il-paragrafu 1(b) ta’ dan l-artikolu jsemmi miżuri li l-Istat Membru jista’ jqis bħala meħtieġa għall-protezzjoni tal-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu, madankollu dan ma jistax jiġi interpretat b’mod li jagħti lill-Istati Membri s-setgħa li jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat permezz tas-sempliċi invokazzjoni tal-imsemmija interessi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja,
EU:C:2009:778
, punt 47, u Insinööritoimisto InsTiimi,
EU:C:2012:324
, punt 35). Fil-fatt, l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE għandu jipprova l-ħtieġa li jirrikorri għad-deroga stabbilita minn din id-dispożizzjoni bil-għan li jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja,
EU:C:2009:778
, punt 49, u Insinööritoimisto InsTiimi,
EU:C:2012:324
, punt 45).
Issa, għalkemm l-attivitajiet li għalihom Schiebel Aircraft applikat għal awtorizzazzjoni ta’ eżerċizzju, jiġifieri l-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari kif ukoll l-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, jistgħu jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-deroga stabbilita fl-Artikolu 346(1)(b) TFUE, madankollu, la mid-deċiżjoni tar-rinviju u lanqas mill-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja, ma jirriżulta li r-Repubblika tal-Awstrija, li l-Gvern tagħha ma ressaqx osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ipprovat li l-kundizzjoni tan-nazzjonalità imposta fuq din il-kumpannija hija neċessarja biex tipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tagħha, liema ħaġa għandha finalment tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
Madankollu, biex il-qorti tar-rinviju tingħata risposta utli, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’, fi spirtu ta’ kooperazzjoni mal-qrati nazzjonali, tagħtiha l-indikazzjonijiet kollha li hija tqis li huma meħtieġa (ara b’mod partikolari, f’dan is-sens, is-sentenza AES-3C Maritza East 1, C‑124/12,
EU:C:2013:488
, punt 42).
F’dan ir-rigward, anki jekk jitqies li huwa pprovat l-għan intiż biex tiġi żgurata l-affidabbiltà tal-persuni awtorizzati biex jeżerċitaw attivitajiet fil-qasam tal-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, l-għan ta’ sigurtà tal-ksib ta’ materjal għad-difiża u l-għan intiż biex jiġi prekluż it-tixrid ta’ informazzjoni strateġika, imsemmija b’mod partikolari mill-Gvern Ċek u mill-Gvern Svediż kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea fl-osservazzjonijiet bil-miktub rispettivi tagħhom, jikkostitwixxu interessi vitali tas-sigurtà tar-Repubblika tal-Awstrija, fis-sens tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE, xorta jkun hemm bżonn li l-kundizzjoni tan-nazzjonalità, b’mod konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, ma taqbiżx il-limiti ta’ dak li jkun xieraq u neċessarju biex jintlaħaq l-għan imfittex (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Johnston, 222/84,
EU:C:1986:206
, punt 38, u Albore, C‑423/98,
EU:C:2000:401
, punt 19).
Issa, kif jirrilevaw il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni, anki kieku l-kundizzjoni tan-nazzjonalità kienet xierqa biex jitwettqu l-għanijiet imsemmija fil-punt preċedenti, tali għanijiet jistgħu, f’dan il-każ, jintlaħqu permezz ta’ miżuri inqas restrittivi, bħal, b’mod partikolari, permezz ta’ kontrolli regolari tal-produzzjoni u tal-kummerċ ta’ armi, obbligu ta’ kunfidenzjalità impost permezz tad-dritt amministrattiv jew inkella s-sanzjonar tat-tixrid ta’ informazzjoni strateġika permezz tad-dritt kriminali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha msemmija iktar ’il fuq, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 45 TFUE u 49 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li timponi fuq il-kumpanniji li jixtiequ jeżerċitaw attivitajiet fil-qasam tal-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, li l-membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali tagħhom jew is-soċju direttur tagħhom ikollu n-nazzjonalità ta’ dan l-Istat Membru. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE bil-għan li jiġġustifika tali leġiżlazzjoni jistax jipprova l-ħtieġa li jirrikorri għad-deroga stabbilita f’din id-dispożizzjoni bil-għan li jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikoli 45 TFUE u 49 TFUE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li timponi fuq il-kumpanniji li jixtiequ jeżerċitaw attivitajiet fil-qasam tal-kummerċ ta’ armi u ta’ munizzjon militari u f’dak tal-intermedjar fix-xiri u fil-bejgħ ta’ dawn tal-aħħar, li l-membri tal-korpi ta’ rappreżentanza legali tagħhom jew is-soċju direttur tagħhom ikollu n-nazzjonalità ta’ dan l-Istat Membru. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk l-Istat Membru li jinvoka l-benefiċċju tal-Artikolu 346(1)(b) TFUE bil-għan li jiġġustifika tali leġiżlazzjoni jistax jipprova l-ħtieġa li jirrikorri għad-deroga stabbilita f’din id-dispożizzjoni bil-għan li jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.