CELEX: 62010CJ0187
Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE
Turkija
Deċiżjoni Nru 1/80 tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni
L-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1)
Ċittadin Tork
Permess ta’ residenza
Riunifikazzjoni tal-familja
Separazzjoni tal-koppja
Irtirar tal-permess ta’ residenza
Effett retroattiv

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80
tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni, tad‑19 ta’ Settembru 1980, dwar l-iżvilupp tal-Assoċjazzjoni (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni
Nru 1/80”). Il-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni twaqqaf permezz tal-Ftehim li joħloq assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea
u t-Turikija, li ġie ffirmat fit-12 ta’ Settembru 1963 f’Ankara mir-Repubblika tat-Turkija, minn naħa, kif ukoll mill-Istati
Membri tal-KEE u mill-Komunità, min-naħa l-oħra, u li ġie konkluż, approvat u kkonfermat f’isem din tal-aħħar permezz tad-Deċiżjoni
tal-Kunsill 64/732/KEE, tat-23 ta’ Diċembru 1963 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 11, p. 10, iktar ’il
quddiem il-“Ftehim ta’ Assoċjazzjoni”).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn B. Unal, ċittadin Tork, u s-Staatssecretaris van Justitie (Segretarju
tal-Istat għall-Ġustizzja, iktar ’il quddiem is-“Staatssecretaris”) rigward deċiżjonijiet ta’ dan tal-aħħar li jiċħdu l-applikazzjoni
tiegħu intiża LI tinbidel ir-restrizzjoni li biha jkun inħareġ il-permess ta’ residenza tiegħu għal żmien determinat u li
jirtirawlu dan il-permess.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni
Skont l-Artikolu 2(1) tiegħu, l-għan tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni huwa li jippromwovi t-tisħiħ kontinwu u ekwilibrat tar-relazzjonijiet
kummerċjali u ekonomiċi bejn il-partijiet kontraenti, inkluż fil-qasam tax-xogħol, permezz tal-kisba b’mod gradwali tal-moviment
liberu tal-ħaddiema kif ukoll bl-eliminazzjoni tar-restrizzjonijiet fuq il-libertà ta’ stabbiliment u tal-libertà li jiġu
pprovduti servizzi, bl-għan li jittejjeb il-livell ta’ għajxien tal-poplu Tork u sussegwentement tiġi ffaċilitata l-adeżjoni
tar-Repubblika tat-Turkija mal-Komunità Ewropea.
L-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jipprovdi li ġej:
“1. Bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 7 dwar l-aċċess liberu għall-impjieg għall-membri tal-familja tiegħu, il-ħaddiem
Tork li jagħmel parti mis-suq regoli tax-xogħol ta’ Stat Membru:
–        għandu dritt, f’dan l-Istat Membru, wara sena ta’ xogħol regolari, għat-tiġdid tal-permess ta’ xogħol tiegħu mal-istess prinċipal,
jekk dan ikollu xogħol x’joffri;
–        għandu dritt, f’dan l-Istat Membru, wara tliet snin ta’ xogħol regolari u bla ħsara għall-prijorità li għandha tingħata lill-ħaddiema
tal-Istati Membri tal-Komunità, li jwieġeb għal offerta oħra ta’ impjieg fl-istess professjoni ma’ prinċipal tal-għażla tiegħu,
magħmula taħt kundizzjonijiet normali u rreġistrata mad-dipartimenti tal-impjieg ta’ dan l-Istat Membru;
–        għandu jgawdi, f’dan l-Istat Membru, wara erba’ snin ta’ xogħol regolari, minn aċċess liberu għal kull attività mħallsa tal-għażla
tiegħu”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-ewwel inċiż tal-Artikolu 7(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jipprovdi li l-membri tal-familja ta’ ħaddiem Tork fis-suq regolari
tax-xogħol ta’ Stat Membru, li ġew awtorizzati sabiex jingħaqdu miegħu, għandhom id-dritt, bla ħsara għall-prijorità li għandha
tingħata lill-ħaddiema tal-Istati Membri tal-Komunità, li jwieġbu għal kull offerta ta’ xogħol meta jkunu ilhom legalment
residenti f’dan l-Istat Membru għal minn tal-anqas tliet snin.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Skont l-Artikolu 8(a) tal-liġi li tippreċedi reviżjoni ġenerali tal-liġi dwar iċ-ċittadini barranin (Wet tot algehele herziening
van de Vreemdelingenwet), tat-23 ta’ Novembru 2000 (Stb. 2000, Nru 495, iktar ’il quddiem il-“Vw 2000”), ċittadin barrani
għandu d-dritt jirrisjedi legalment fil-Pajjiżi l-Baxxi jekk huwa għandu permess ta’ residenza għal żmien determinat li jkun
ingħatatlu skont l-Artikolu 14 ta’ din il-liġi.
L-Artikolu 14(2) tal-Vw 2000 jipprovdi b’mod partikolari:
“Permess ta’ residenza għal żmien determinat jinħareġ b’restrizzjonijiet li jirrigwardaw ir-raġunijiet li għalihom ir-residenza
hija awtorizzata. Kundizzjonijiet oħra jistgħu jiġu imposti [...]”
L-Artikolu 16(1)(g) ta’ din il-liġi jippermetti lill-awtoritajiet Olandiżi li jiċħdu applikazzjoni għal permess ta’ residenza
għal żmien determinat, meta l-applikant ma jikkonformax ruħu mal-obbligi li jirriżultaw mir-restrizzjoni marbuta mal-għan
li huwa jkun irrisjeda fil-Pajjiżi l-Baxxi.
L-Artikolu 16a(1) tal-Vw 2000 jipprovdi li applikazzjoni għal bidla fil-permess ta’ residenza għal żmien determinat tista’
tiġi miċħuda għar-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 16(1)(b) sa (g) ta’ din il-liġi.
Skont l-Artikolu 18(1) tal-Vw 2000:
“Applikazzjoni għat-tiġdid tal-validità ta’ permess ta’ residenza għal żmien determinat fis-sens tal-Artikolu 14 tista’ tiġi
miċħuda jekk:
[…]
f)      ir-restrizzjoni għall-permess jew kundizzjoni oħra marbuta mal-ħruġ tiegħu ma tkunx ġiet osservata;
[…]”
Skont l-Artikolu 19 tal-Vw 2000, il-permess ta’ residenza għal żmien determinat jista’ jiġi rtirat għar-raġunijiet imsemmija
fl-Artikolu 18(1)(f) tal-istess liġi.
L-Artikolu 3.51(1) tad-digriet dwar iċ-ċittadini barranin tal-2000 (Vreemdelingenbesluit 2000, Stb. 2000, Nru 497, iktar ’il
quddiem il-“Vb 2000”) jipprovdi:
“Il-permess ta’ residenza għal żmien determinat, fis-sens tal-Artikolu 14 tal-[Vw 2000], suġġett għal kundizzjoni limitattiva
relatata mat-tiġdid ta’ residenza, jista’ jingħata lil ċittadin barrani li jkun irrisjeda fil-Pajjiżi l-Baxxi għal tliet snin
bħala d-detentur ta’ permess ta’ residenza fil-każijiet li ġejjin
a)      riunifikazzjoni tal-familja jew ħolqien ta’ familja ma’ persuna titolari ta’ dritt ta’ residenza permanenti
[…]”
L-Artikolu 3.51(2) tal-Vb 2000 jipprovdi li l-permess ta’ residenza jista’ jingħata meta, matul il-perijodu msemmi fl-Artikolu3.51(1),
il-kundizzjonijiet ta’ tiġdid tal-permess ta’ residenza inizjali huma sodisfatti.
L-Artikolu 4.43(1) tal-Vb 2000 jipprovdi:
“Iċ-ċittadin barrani li jirrisjedi regolarment skont l-Artikolu 8(1) tal-[Vw 2000] u li ma ssodisfax iktar ir-restrizzjoni
li biha jkun inħareġ il-permess ta’ residenza tiegħu, għandu javża minnufih lill-kap tal-korp tal-pulizija reġjonali tal-komun
fejn fih jirrisjedi ċ-ċittadin barrani”.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
B. Ünal daħal fil-Pajjiżi l-Baxxi fl-24 ta’ Frar 2004 abbażi ta’ permess ta’ residenza provviżorju. B’deċiżjoni tat-2 ta’
Settembru 2004 huwa ngħata permess ta’ residenza għal żmien determinat u dan il-permess kien validu mid-29 ta’ Marzu 2004,
sabiex ikun jista’ jirrisjedi “mas-sieħba tiegħu A.M. de Sousa van de Molen”. Fuq dan il-permess kien hemm annotazzjoni li
tgħid “permess jaħdem mingħajr restrizzjoni; mhux meħtieġ permess ta’ xogħol”.
B. Unal mar jgħix ma’ A.M. van der Molen, fil-komun ta’ ’t Zandt (il-Pajjiżi l-Baxxi).
Il-validità tal-permess ta’ residenza ta’ B. Unal ġiet estiża, fis-26 ta’ Lulju 2005, sal-21 ta’ April 2006, u, fl-4 ta’ Mejju 2006,
sal-1 ta’ Marzu 2009. Dawn il-permessi l-ġodda kienu dejjem jistipulaw il-kundizzjoni ta’ residenza mas-sieħba tiegħu u l-annotazzjoni
“permess jaħdem mingħajr restrizzjoni; mhux meħtieġ permess ta’ xogħol”.
Fit-8 ta’ Mejju 2006, B. Unal daħal f’kuntratt ta’ xogħol provviżorju sabiex jaħdem bħala ħaddiem fuq il-produzzjoni f’impriża,
f’Nunspeet (il-Pajjiżi l-Baxxi), li tinsab madwar 150 kilometru l-bogħod mir-residenza tiegħu f’ ’t Zandt. Kuntratt ġdid,
validu sal-21 ta’ Novembru 2008, ġie konkluż mal-istess uffiċċju ta’ xogħol temporanju, fil-21 ta’ Novembru 2007. Abbażi ta’
dan il-kuntratt, B. Unal kompla jaħdem għall-istess impriża, f’Nunspeet.
Fl-4 ta’ Ġunju 2007, B. Unal ippreżenta talba għal bidla tar-restrizzjoni fil-permess tiegħu “sabiex jirrisjedi għand is-sieħba
tiegħu A. M. De Sousa van der Molen” sabiex din l-annotazzjoni tiġi ssostitwita b’ “residenza kontinwata”.
Fit-28 ta’ Diċembru 2007, is-Staatssecretaris ċaħad din it-talba għar-raġuni li, mit-2 ta’ April 2007, B. Unal ma kienx jissodisfa
iktar il-kundizzjonijiet li jirriżultaw mir-restrizzjoni li biha kien inħareġ il-permess ta’ residenza tiegħu għal żmien determinat.
Is-Staatssecretaris ikkunsidra li r-relazzjoni bejn B. Unal u A.M. van der Molen kienet intemmet fit-2 ta’ April 2007 peress
li, f’din id-data, B. Unal kien mar jgħix f’appartament f’Lelystad (il-Pajjiżi l-Baxxi), filwaqt li A. M. van der Molen kienet
dejjem irreġistrata fir-reġistru tal-popolazzjoni tal-komun ta’ ’t Zandt.
F’deċiżjoni oħra mogħtija fis-7 ta’ Frar 2008, is-Staatssecretaris ikkonstata li, peress li, fit-2 ta’ April 2007, B. Unal
kien żamm xogħol regolari għal żmien inqas minn sena mal-istess persuna li kienet tħaddmu, huwa ma setax jibbenefika minn
permess ta’ residenza mġedded abbażi tad-Deċiżjoni Nru 1/80. Konsegwentement, il-permess ta’ residenza tiegħu ġie rtirat b’effett
retroattiv fit-2 ta’ April 2007.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-31 ta’ Lulju 2008, is-Staatssecretaris ċaħad l-ilmenti mressqa minn B. Unal kontra d-deċiżjonijiet
tat-28 ta’ Diċembru 2007 u s-7 ta’ Frar 2008. Huwa b’mod partikolari kkunsidra li, minħabba n-nuqqas ta’ informazzjoni oġġettivament
verifikabbli, huwa ma setax jaċċetta d-dikjarazzjonijiet ta’ B. Unal li hu stess u s-sieħba l-antika tiegħu kienu stabbilixxew
ruħhom f’Lelystad, filwaqt li A. M. van der Molen kienet żammet l-appartament tagħha f’ ’t Zandt, minħabba possibbiltà li
ma kinitx togħġobha Lelystad. Dikjarazzjoni bil-miktub, ippreżentata minn B.

Unal u miktuba mis-sieħba l-antika tiegħu, li kkonfermat li r-relazzjoni tagħhom kienet intemmet biss sussegwentement, ma
ġietx ikkunsidrata bħala prova suffiċjenti.
B’sentenza tas-6 ta’ Lulju 2009, ir-Rechtbank’s-Gravenhage (qorti distrettwali ta’ Den Haag), iddikjarat infondat ir-rikors
li B. Unal kien ippreżenta kontra d-deċiżjoni li tiċħad l-ilment tiegħu. Dan tal-aħħar ippreżenta appell kontra din id-deċiżjoni
quddiem ir-Raad van State.
Il-qorti tar-rinviju tindika li hija ma kinitx ċerta li għandha setgħa li tagħti deċiżjoni dwar il-kawża prinċipali billi
tibbaża fuq is-sentenza tat-18 ta’ Diċembru 2008, Altun (C‑337/07, Ġabra p. I‑10323). F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja
kienet iddeċidiet li l-irtirar tal-permess ta’ residenza ma kellu ebda effett fir-rigward tad-dritt ta’ residenza tal-membri
tal-familja ta’ dan il-ħaddiem għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 7(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 jekk,
fid-data tal-irtirar, dawn il-membri tal-familja kienu diġà kisbu dan id-dritt ta’ residenza. Kull interpretazzjoni oħra tmur
kontra l-prinċipju taċ-ċertezza legali.
Ir-Raad van State tistaqsi dwar l-applikabbiltà ta’ din il-ġurisprudenza għall-konsegwenzi tal-irtirar b’effett retroattiv
tal-permessi ta’ residenza ta’ ħaddiem Tork peress li, minbarra dan, dan tal-aħħar ma kien ħati ta’ ebda aġir frawdolenti
f’dan il-każ.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-Raad van State iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda
preliminari li ġejja:
“L-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 [...] moqri, b’mod partikolari, flimkien mal-prinċipju taċ-ċertezza
legali, jipprojbixxi lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, wara li jkun skada t-terminu ta’ sena msemmi mill-artikolu ċċitat
iktar ’il fuq, milli jirrevokaw [jirtiraw], f’każ li ma hemmx aġir frawdolenti, il-permess ta’ residenza ta’ ħaddiem Tork
b’effett retroattiv mill-mument li fih ma tibqax tiġi sodisfatta l-bażi legali nazzjonali li abbażi tagħha nħareġ il-permess
ta’ residenza?”

Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni
Nru 1/80 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jirtiraw il-permess ta’
residenza ta’ ħaddiem Tork b’effett retroattiv fid-data li fiha r-raġuni għalfejn id-dritt nazzjonali li jissuġġetta l-għoti
tal-permess tiegħu tieqaf teżisti, meta dan il-ħaddiem ma kienx ħati ta’ aġir frawdolenti u li dan l-irtirar seħħ wara l-iskadenza
tal-perijodu ta’ sena ta’ xogħol regolari previst fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1).
Id-drittijiet li huma mogħtija lill-ħaddiema Torok permezz tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni 1/80 huma
gradwalment iktar estiżi proporzjonalment għat-tul ta’ eżerċizzju ta’ attività mħallsa regolari u għandhom bħala għan li jikkonsolidaw
progressivament is-sitwazzjoni tal-persuni kkonċernati fl-Istat Membru ospitanti (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-10
ta’ Jannar 2006, Sedef, C‑230/03, Ġabra p. I‑157, punt 34).
Hekk kif jirriżulta mill-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, wara sena ta’ xogħol regolari, il-ħaddiem Tork
għandu d-dritt ikompli jeżerċità attività mħallsa fis-servizz tal-istess persuna li tħaddmu.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex dan id-dritt ikun effettiv irid neċessarjament ikun hemm dritt korrelattiv
ta’ residenza fir-rigward tal-persuna kkonċernata (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-7 ta’ Lulju 2005, Dogan, C‑383/03,
Ġabra p. I‑6237, punt 14).
Ir-regolarità tax-xogħol ta’ ċittadin Tork fl-Istat Membru ospitanti, fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tippresupponi
sitwazzjoni stabbli u mhux prekarja fis-suq tax-xogħol tal-imsemmi Stat Membru u, għaldaqstant, timplika dritt mhux ikkontestat
ta’ residenza (sentenzi tas-16 ta’ Diċembru 1992, Kus, C‑237/91, Ġabra p. I‑6781, punt 22, u Altun, iċċitata iktar ’il fuq,
punt 53).
F’dan il-każ, huwa paċifiku li l-perijodu ta’ sena ta’ xogħol regolari msemmi fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni
Nru 1/80 beda jiddekorri fit-8 ta’ Mejju 2006, data li fiha B. Unal beda x-xogħol tiegħu bħala impjegat. Id-deċiżjoni tas-Staatssecretaris
li jirrifjutalu l-bidla fir-restrizzjoni li kienet inkluża fil-permess tiegħu “biex jirrisjedi mas-sieħba tiegħu A.M. de Sousa
van de Molen” ġiet adottata fit-28 ta’ Diċembru 2007, jiġfieri iktar minn sena u nofs wara l-bidu tal-attività mħallsa ta’
B. Unal fis-servizz tal-istess persuna li kienet tħaddmu. Madankollu, dan ir-rifjut kien ibbażat fuq il-fatt li, peress li
r-relazzjoni bejn B. Unal u A. M. van der Molen kienet intemmet fit-2 ta’ April 2007, ir-rikorrent fil-kawża prinċipali ma
kienx jissodisfa iktar, wara din id-data, il-kundizzjonijiet li bihom kien inħareġ il-permess ta’ residenza tiegħu.
Kemm id-deċiżjoni tat-28 ta’ Diċembru 2007, kif ukoll dik tas-7 ta’ Frar 2008 li rtirat il-permess ta’ residenzi tiegħu pproduċew
l-effett tagħhom retroattivament għat-2 ta’ April 2007, jiġifieri qabel ma sena ta’ xogħol regolari fil-Pajjiżi l-Baxxi kien
twettaq minn B. Unal.
Il-Gvern Olandiż isostni li B. Unal ma huwiex fil-pożizzjoni li jibbenefika mid-drittijiet li jirriżultaw mill-ewwel inċiż
tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
Skont dan il-Gvern, jekk ħaddiem Tork ma josservax iktar, matul l-ewwel sena ta’ impjieg, il-kundizzjonijiet li għalihom huwa
suġġett il-permess ta’ residenza tiegħu, id-dritt ta’ residenza tiegħu jitlef in-natura ta’ dritt inkontestat. Konsegwentement,
minn dak il-mument, il-perijodi ta’ xogħol imwettqa minn dan il-ħaddiem ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni fid-dawl tal-kisba
tad-drittijiet imsemmija fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80. B. Unal ma jissodisfax għalhekk il-kundizzjoni
ta’ sena xogħol regolari fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Tali argument ma jistax jintlaqa’.
Għandu jitfakkar li, fil-kawża li tat lok għas-sentenza Kus, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ġiet imsejħa tagħti
deċiżjoni dwar il-kwistjoni ta’ jekk ċittadin Tork li kien kiseb permess ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru sabiex
jiżżewweġ ċittadina ta’ dan l-Istat u li kien ħadem hemmhekk għal iktar minn sena għand l-istess persuna, permezz ta’ permess
ta’ residenza validu, kellux dritt għat-tiġdid tal-permezz ta’ xogħol tiegħu skont l-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni
Nru 1/80, anki jekk, fil-mument meta ttieħdet id-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal tiġdid, iż-żwieġ tiegħu kien sfaxxa.
F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja mal-ewwel ikkonstatat li, skont dan l-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1), huwa biżżejjed
li ħaddiem Tork ikun okkupa xogħol regolari għal iktar minn sena sabiex ikollu dritt għat-tiġdid tal-permess ta’ xogħol tiegħu
mingħand l-istess persuna li tħaddmu, peress li din id-dispożizzjoni ma tibbażax ir-rikonoxximent ta’ dan id-dritt fuq kundizzjoni
oħra, u b’mod partikolari fuq kundizzjonijiet li permezz tagħhom id-dritt ta’ dħul u ta’ residenza ikun inkiseb (sentenza
Kus, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21).
Abbażi ta’ din il-konstatazzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ħaddiem Tork li eżerċita attività bħala impjegat għal
iktar minn sena filwaqt li kellu permess ta’ residenza validu, għandu jiġi kkunsidrat bħala li jissodisfa l-kundizzjonijiet
previsti fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1), anki jekk il-permess ta’ residenza jkun oriġinarjament ingħatalu għal għanijiet
differenti mill-eżerċizzju ta’ attività mħallsa (sentenza Kus, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
Għalhekk għandu jiġi vverifikat jekk il-perijodu ta’ xogħol imwettaq minn B. Unal mit-8 ta’ Mejju 2006 sas-7 ta’ Mejju 2007
jippermettix li jiġi kkunsidrat li huwa jissodisfa l-kundizzjoni ta’ sena xogħol regolari fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1)
tad-Deċiżjoni Nru 1/80, anki jekk ir-relazzjoni bejn B. Unal u A.M. van der Molen allegatament intemmet fit-2 ta’ April 2007.
Fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, id-Deċiżjoni Nru 1/80 bl-ebda mod ma taffettwa l-kompetenza tal-Istati Membri li jirrifjutaw
lil ċittadin Tork id-dritt li jidħol fit-territorju tagħhom u li hemmhekk jokkupa l-ewwel xogħol imħallas tiegħu. Din id-deċiżjoni
wkoll ma tipprekludix, bħala prinċipju, li dawn l-Istati jirregolamentaw il-kundizzjonijiet tal-impjeg tiegħu sat-tmiem ta’
sena previst fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) (ara s-sentenza tat-30 ta’ Settembru 1997, Günaydin, C‑36/96, Ġabra p. I‑5143,
punt 36).
L-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 ma jistax madankollu jiġi interpetat b’mod li jippermetti lil Stat Membru li unilateralment
jibdel il-portata tas-sistema ta’ integrazzjoni progressiva taċ-ċittadini Torok fis-suq tax-xogħol tal-Istat Membru ospitanti,
fejn dan il-ħaddiem jiġi mċaħħad, filwaqt li kien tħalla jidħol fit-territorju tiegħu u fejn hemmekk eżerċita legalment attività
ekonomika reali u effettiva b’mod mhux interrott għal iktar minn sena fis-servizz tal-istess persuna li tħaddmu, mill-benefiċċju
tad-drittijiet li t-tliet inċiżi ta’ din id-dispożizzjoni jagħtuh b’mod gradwali, skont it-tul ta’ eżerċizzju ta’ attività
mħallsa (ara s-sentenza tas-26 ta’ Novembru 1998, Birden (C‑1/97, Ġabra p. I‑7747, punt 37).
Tali interpretazzjoni għandha bħala riżultat li ċċaħħad mis-sustanza tagħha d-Deċiżjoni Nru 1/80 u li tneħħilha kull effettività
(ara s-sentenza tad-19 ta’ Novembru 2002, Kurz, C‑188/00, Ġabra p. I‑10691, punt 55).
Il-formulazzjoni tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80 hija ġenerali u inkondizzjonali, peress li hija ma tipprovdix il-possibbiltà
għall-Istati Membri li jillimitaw id-drittijiet li din id-dispożizzjoni tagħti direttament lill-ħaddiema Torok (ara, b’mod
partikolari, is-sentenza Birden, iċċitata iktar ’il fuq, punt 38).
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-perijodi ta’ xogħol eżerċitati minn ċittadin Tork fiż-żmien meta
kellu awtorizzazzjoni ta’ residenza li kienet inħarġitlu biss bħala konsegwenza ta’ aġir frawdolenti, li ta lok għall-kundanna
tiegħu, ma humiex ibbażati fuq sitwazzjoni stabbli u għandhom jiġu kkunsidrati li twettqu biss b’mod prekarju, peress li,
matul il-perijodi kkonċernati, il-persuna kkonċernata ma kinitx ibbenefikat legalment minn dritt ta’ residenza (ara, b’mod
partikolari, is-sentenzi tal-5 ta’ Ġunju 1997, Kol, C‑285/95, Ġabra p. I‑3069, punt 27, u tal-11 ta’ Mejju 2000, Savas, C‑37/98,
Ġabra p. I‑2927, punt 61).
Bl-istess mod, ħaddiem Tork ma jissodisfax il-kundizzjoni li okkupa xogħol regolari fl-Istat Membri ospitanti meta huwa jkun
eżerċita dan ix-xogħol abbażi ta’ dritt ta’ residenza li ġie rrikonoxxut lilu biss permezz tal-effett ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali
li tippermetti li huwa jirrisjedi provviżorjament f’dan l-Istat matul il-proċedura ta’ għoti tal-permess ta’ residenza (ara,
f’dan is-sens, is-sentenzi tal-20 ta’ Settembru 1990, Sevince, C‑192/89, Ġabra p. I‑3461, punt 31, u Kus, iċċitata iktar ’il
fuq, punt 18).
Mill-punti 45 u 46 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-eżerċizzju ta’ xogħol minn ċittadin Tork permezz ta’ permess ta’ residenza
mogħti minħabba aġir frawdolenti li kien ta lok għal kundanna jew għal awtorizzazzjoni ta’ residenza provviżorja li hija valida
biss sakemm tingħata deċiżjoni definittiva fuq id-dritt ta’ residenza tiegħu ma jistax joħloq drittijiet favur dan iċ-ċittadin
skont l-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
Madankollu, fil-kawża prinċipali, jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju u mill-kliem stess tad-domanda preliminari li B. Unal
ma kien ħati ta’ ebda aġir frawdolenti.
Minbarra dan, fil-Pajjiżi l-Baxxi huwa kien jibbenefika mhux minn awtorizzazzjoni ta’ residenza provviżjorja, iżda minn permess
ta’ residenza li kien jippermettilu li jeżerċita liberament attività mħallsa. Fil-fatt, huwa paċifiku li B. Unal ikkonforma
ruħu mal-kundizzjonijiet legali u regolamentari tal-Istat Membru ospitanti fil-qasam ta’ dħul fit-territorju tiegħu kif ukoll
ta’ xogħol.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, u hekk kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tagħha, li ma jiġix ammess li
B. Unal ibbenefika fil-Pajjiżi l-Baxxi minn xogħol regolari għal iktar minn sena jmur kontra l-prinċipju ġenerali tar-rispett
tad-drittijiet miksuba stabbilit mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. Skont dan il-prinċipju, peress li ċittadin Tork
jista’ validament jibbaża fuq drittijiet skont dispożizzjoni tad-Deċiżjoni Nru 1/80, dawn id-drittijiet ma jiddependux iktar
mill-kontinwazzjoni taċ-ċirkustanzi li kienu tawhom lok li jseħħu, peress li kundizzjoni ta’ dan it-tip ma kinitx imposta
minn din id‑deċiżjoni (ara s-sentenza tat-22 ta’ Diċembru 2010, Bozkurt, C‑303/08, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra,
punt 41).
Barra minn hekk, din il-konklużjoni hija sostnuta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja kif żviluppata fis-sentenza Altun,
iċċitata iktar ’il fuq. F’din is-sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja qalet li fid-dawl tar-rabta li teżisti bejn id-drittijiet
li għandu ħaddiem Tork skont id-Deċiżjoni Nru 1/80 u dawk li l-membri tal-familja tiegħu li kienu ġew awtorizzati jingħaqdu
miegħu jistgħu jinvokaw abbażi tal-Artikolu 7 ta’ din id-deċiżjoni, aġir frawdolenti ta’ dan il-ħaddiem jista’ joħloq effetti
fl-isfera ġuridika tal-membri tal-familja tiegħu. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li dawn l-effetti għandhom
jiġu evalwati fid-data tal-adozzjoni mill-awtoritajiet nazzjonali tal-Istat Membru ospitanti ta’ deċiżjoni li tawtorizza l-irtirar
tal-permess ta’ residenza ta’ dan il-ħaddiem (sentenza Altun, iċċitata iktar ’il fuq, punti 56 u 57). Hekk kif jirriżulta
mill-punt 59 ta’ din is-sentenza, l-awtoritajiet kompetenti għandhom għalhekk jivverifikaw jekk il-membri tal-familja kisbux,
f’din id-data, dritt legali ta’ aċċess għas-suq tax-xogħol fl-Istat Membru ospitanti u, korrelativament, dritt ta’ residenza
hemmhekk. Il-Qorti tal-Ġustizzja żiedet fil-punt 60 ta’ din is-sentenza li kull soluzzjoni oħra tmur kontra l-prinċipju ta’
ċertezza legali.
Konsegwentement, il-perijodi ta’ xogħol li twettqu mir-rikorrent fil-kawża prinċipali sussegwentement għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni
ta’ residenza għandhom jiġu kkunsidrati bħala li jwieġbu għall-kundizzjoni ta’ sena xogħol regolari fis-sens tal-ewwel inċiż
tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm lok li d-domanda għandha tiġi risposta li l-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80
għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jirtiraw il-permess ta’ residenza
ta’ ħaddiem Tork b’effett retroattiv fid-data li fiha r-raġuni li għaliha d-dritt nazzjonali jissuġġetta l-għoti tal-permess
tiegħu waqfet teżisti, meta dan il-ħaddiem ma kien instab ħati ta’ ebda aġir frawdolenti u meta dan l-irtirar seħħ wara l-iskadenza
tal-perijodu ta’ sena xogħol regolari previst fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1).

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1) tad-Deċiżjoni Nru 1/80, tad-19 ta’ Settembru 1980, dwar l-iżvilupp tal-Assoċjazzjoni, adottata
mill-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni stabbilit mill-Ftehim dwar il-ħolqien ta’ Assoċjazzjoni bejn il-Komunità Ekonomika Ewropea
u t-Turkija, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jirtiraw il-permess ta’
residenza ta’ ħaddiem Tork b’effett retroattiv fid-data li fiha r-raġuni li għaliha d-dritt nazzjonali jissuġġetta l-għoti
tal-permess tiegħu waqfet teżisti, meta dan il-ħaddiem ma kien instab ħati ta’ ebda aġir frawdolenti u meta dan l-irtirar
seħħ wara l-iskadenza tal-perijodu ta’ sena xogħol regolari previst fl-ewwel inċiż tal-Artikolu 6(1).
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.