CELEX: 62011CJ0398
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika soċjali
Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet
Protezzjoni tal-ħaddiema fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjega
Direttiva 2008/94/KE
Kamp ta’ applikazzjoni
Skemi komplementari ta’ previdenza professjonali
Skema ta’ benefiċċji ddefiniti u ta’ spejjeż ibbilanċjati
Insuffiċjenza ta’ riżorsi
Livell minimu ta’ protezzjoni
Kriżi ekonomika
Żvilupp ekonomiku u soċjali bbilanċjat
Obbligi tal-Istat Membru kkonċernat fil-każ ta’ insuffiċjenza ta’ riżorsi
Responsabbiltà tal-Istat Membru fil-każ ta’ traspożizzjoni żbaljata

It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikoli 1 u 8 tad-Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ottubru 2008, dwar il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ ta’ insolvenza ta’ min iħaddimhom (
ĠU L 283, p. 36
).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn T. Hogan u ex impjegati oħra ta’ Waterford Crystal Ltd (iktar ’il quddiem “Waterford Crystal”) u l-Minister for Social and Family Affairs, Ireland u l-Attorney General dwar it-traspożizzjoni tad-Direttiva 2008/94.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2008/94, din tapplika għall-kreditu ta’ impjegati li jirriżulta mill-kuntratti ta’ xogħol jew minn relazzjonijiet ta’ xogħol fis-seħħ fir-rigward ta’ impjegati li jinsabu fi stat ta’ insolvenza fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ din id-direttiva.
Skont l-Artikolu 8 tal-imsemmija direttiva, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li jittieħdu l-miżuri meħtieġa għall-protezzjoni tal-interessi ta’ impjegati u ta’ persuni li jkunu diġà telqu mill-impriża jew mill-istabbiliment tal-persuna li timpjegahom fil-bidu tal-insolvenza tagħhom, fir-rigward ta’ drittijiet li ser jintitolawhom immedjatement jew sussegwentement għal pensjoni, inkluż benefiċċji tas-superstiti, taħt skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali fis-seħħ barra mill-iskemi statutorji nazzjonali ta’ sigurtà soċjali.
Id-dritt Irlandiż
Il-pensjoni legali
Fir-rigward tal-pensjoni legali fl-Irlanda, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-gvern iżomm il-benefiċċji tal-ħaddiema u tal-impjegati taħt forma ta’ fondi ta’ assigurazzjoni soċjali. Minkejja li l-kontribuzzjonijiet jissejħu benefiċċji ta’ sigurtà soċjali marbuta mar-remunerazzjoni (“Pay Related Social Insurance”), il-pensjoni legali titħallas indipendentement mil-livell ta’ dħul tal-ħaddiem matul il-karriera tiegħu.
Il-pensjoni ta’ bażi tammonta għal EUR 230.30 fil-ġimgħa u tingħata lil kull persuna li tkun laħqet l-età tal-pensjoni u li tkun ħallset ċertu livell ta’ kontribuzzjonijiet ta’ sigurtà soċjali marbuta mar-remunerazzjoni matul il-karriera tagħha. Il-funzjonament tas-sistema legali tal-pensjoni huwa indipendenti mid-drittijiet li persuna tkun akkwistat minn sistema professjonali, kemm jekk tkun sistema ta’ benefiċċji ddefiniti kif ukoll jekk tkun sistema ta’ kontribuzzjonijiet iddefiniti.
L-iskemi addizzjonali ta’ previdenza professjonali ta’ benefiċċji ddefiniti
Fl-Irlanda, fil-parti l-kbira tal-iskemi komplementari ta’ previdenza professjonali ta’ benefiċċji ddefiniti, l-assi tal-iskemi huma fdati lil trustees, amministraturi ta’ fondi, għall-benefiċċju esklużiv tal-benefiċjarji tal-iskema kkonċernata, u għaldaqstant ma humiex proprjetà tal-persuna li timpjega u ma humiex disponibbli sabiex jissodisfaw il-kredituri fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjega.
F’tali skema, l-impjegati jkollhom biss dritt għal pensjoni meta l-iskema tagħhom ikollha biżżejjed assi. Il-protezzjoni ta’ dawn l-assi hija żgurata bl-użu ta’ trust, li tisseparahom mill-assi tal-persuna li timpjegahom.
Skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, l-iskemi komplementari ta’ previdenza huma ffinanzjati minn kontribuzzjonijiet li joriġinaw kemm mill-persuna li timpjega kif ukoll mill-impjegati. Għal dawn tal-aħħar, perċentwali fiss tar-remunerazzjoni tagħhom jitħallas lil fond tal-pensjoni, filwaqt li l-impjegati jikkontribwixxu annwalment sabiex jiggarantixxu li, fuq perijodu twil, l-iskema komplementari ta’ previdenza jkollha biżżejjed assi sabiex tissodisfa l-obbligi tagħha.
Sabiex tiddetermina l-ammont tal-kontribuzzjoni tal-persuna li timpjega, il-Liġi dwar il-pensjonijiet (Pensions Act) tal-1990, kif emendata, timponi lill-attwarju jikkalkola l-kontribuzzjoni tal-persuna li timpjegah skont l-istandard speċifiku magħruf bħala “Minimum Funding Standard”. Minn dan jirriżulta li l-iskemi komplementari ta’ previdenza huma skemi ta’ “spejjeż ibbilanċjati”, fejn il-persuna li timpjega tikkontribwixxi annwalment l-ammont neċessarju flimkien mal-kontribuzzjonijiet tal-impjegati sabiex jiġu bbilanċjati l-assi u l-passiv fuq perijodu twil.
Ir-regoli tal-fond tal-pensjoni jippermettu lill-persuna li timpjega tillikwida l-iskemi komplementari ta’ previdenza f’kull mument u, għalhekk, li ttemm l-obbligu tagħha li tikkontribwixxi għall-iskemi. Dawn ir-regoli jipprovdu li, fil-każ ta’ likwidazzjoni tal-fondi, indipendentement mir-raġuni tad-deċiżjoni tal-persuna li timpjega li ttemm l-obbligi tagħha, minħabba insolvenza jew kwalunkwe raġuni oħra, il-ħaddiema għandhom jirċievu parti mill-assi tal-fondi.
Fl-Irlanda, skema komplementari ta’ previdenza ta’ benefiċċji ddefiniti tista’ tieħu inkunsiderazzjoni l-pensjoni legali. Tali skema tissejjaħ pensjoni komplementari (“integrated pension”).
It-traspożizzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 fid-dritt Irlandiż
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li l-uniku miżura tad-dritt nazzjonali adottata espliċitament sabiex tittrasponi l-Artikolu 8 tad-Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE, tal-20 ta’ Ottubru 1980, dwar it-taqrib tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar il-protezzjoni tal-impjegati f’każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1), li sar l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, huwa l-Artikolu 7 tal-Liġi tal-1984 dwar il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjega [Protection of Employees (Employers’ Insolvency) Act 1984], li tipprevedi li kull kontribuzzjoni mnaqqsa mill-persuna li timpjega, jew dovuta minnu, matul tnax-il xahar li jippreċedu l-insolvenza, għandha titħallas lill-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali.
Il-fatti fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma għaxar ex impjegati ta’ Waterford Crystal, impriża speċjalizzata sa mill-1947 fil-manifattura ta’ prodotti fini tal-kristall, li tinsab fil-belt ta’ Waterford, fl-Irlanda. Għal tmien rikorrenti fil-kawża prinċipali, id-data tal-bidu tal-pensjoni kienet prevista għall-perijodu bejn l-2011 u l-2013, u għat-tnejn l-oħra għall-perijodu bejn l-2019 u l-2022.
Għal dawn ir-rikorrenti, waħda mill-kundizzjonijiet tax-xogħol kienet li jaderixxu ma’ sistema addizzjonali ta’ previdenza ta’ benefiċċji ddefiniti stabbilita mill-kumpannija li timpjegahom, Waterford Crystal Limited Contributory Pension Scheme for Factory Employees jew Waterford Crystal Limited Contributory Pension Scheme for Staff, imwaqqfa fl-1975 u fl-1960 rispettivament mill-ftehim ta’ trust.
L-imsemmija skemi kienu jipprovdu l-possibbiltà, għall-benefiċjarji li jieħdu l-pensjoni tagħhom normali, li jirċievu benefiċċju tax-xjuħija li l-bażi tiegħu huwa r-remunerazzjoni finali (“final pensionable salary”) li minnha jitnaqqsu l-benefiċċji tal-pensjoni legali. Iż-żewġ terzi ta’ din is-somma jirrappreżentaw il-benefiċċju tax-xjuħija ta’ dawn l-iskemi.
Fil-bidu tas-sena 2009, ġie nnominat amministratur straordinarju għal Waterford Crystal u ġie kkonstatat li din kienet tinsab fi stat ta’ insolvenza. L-iskemi komplementari ta’ previdenza mwaqqfa minn din il-kumpannija ġew likwidati fil-31 ta’ Marzu 2009, filwaqt li l-ammont totali tal-assi kien ta’ EUR 130 miljun, l-ammont tal-passiv kien ta’ EUR 240 miljuni u d-defiċit kien jammonta għal madwar EUR 110 miljun.
L-attwarju impjegat mir-rikorrenti fil-kawża prinċipali qies li dawn tal-aħħar kienu jirċievu 18 % sa 28 % tal-ammonti li kienu intitolati għalihom kieku rċevew il-valur attwali tad-drittijiet akkumulati tagħhom tal-benefiċċju tax-xjuħija. L-attwarju impjegat mill-Irlanda kien ikkritika dan il-kalkolu u kkunsidra li l-perċentwali kien dak bejn is-16 % u l-41 % u ma kienx joqrob id-49 % imsemmija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tal-25 ta’ Jannar 2007, Robins
et
(
C-278/05, Ġabra p. I-1053
).
Għaldaqstant, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali ressqu kawża billi sostnew li l-Irlanda ma kinitx ittrasponiet b’mod korrett l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, fid-dawl tas-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq.
Min-naħa l-oħra, l-Irlanda ssostni li adottat, kemm qabel kif ukoll wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, diversi miżuri importanti intiżi li jipproteġu l-interessi tal-benefiċjarji tal-iskemi komplementari ta’ previdenza professjonali.
Il-High Court, billi qieset li l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2008/94 hija neċessarja sabiex tagħti d-deċiżjoni tagħha, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
Id-Direttiva 2008/98/KE , fid-dawl tal-Artikolu 1(1) tagħha u fid-dawl tal-fatt li taħt il-liġi Irlandiża t-telf tal-benefiċċji tal-pensjoni li għalihom huma intitolati r-rikorrenti ma joħloqx kreditu kontra min iħaddem li jkunu jistgħu jinvokaw quddiem ir-riċevitur jew fil-kuntest ta’ xi proċedura ta’ stralċ ta’ min iħaddimhom, u li ma jipprovdilhom ebda bażi legali oħra sabiex jaġixxu kontra min iħaddimhom fiċ-ċirkostanzi ta’ dan il każ, tapplika għas-sitwazzjoni tar rikorrenti?
2)
Fl-evalwazzjoni ta’ jekk Stat wettaqx l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 8, il-qorti nazzjonali tista’ tieħu inkunsiderazzjoni il-pensjoni kontributorja legali li ser jirċievu r-rikorrenti (li r-riċezzjoni tagħha hija indipendenti mill-iskema tal pensjoni professjonali) u tqabbel (a) it-total tal-pensjoni legali u tal-valur tal-pensjoni li r-rikorrenti sejrin jew li x’aktarx sejrin effettivament jirċievu abbażi tal-iskema tal-pensjoni professjonali, ma’ (b) it-total tal-pensjoni kontributorja legali u l-valur tad-drittijiet tal-pensjoni akkumulati minn kull wieħed mir-rikorrenti fid-data li ngħalqet l-iskema, li kienet ġiet ikkonċepita b’tali mod li tieħu inkunsiderazzjoni l-pensjoni legali sabiex jiġi ddeterminat l ammont tal-benefiċċji mitlub mir-rikorrenti?
3)
F’każ ta’ risposta pożittiva għat-tieni domanda, l-ammonti li r-rikorrenti jistgħu effettivament jirċievu huma biżżejjed sabiex jitqies li l-Istat osserva l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 8?
4)
Sabiex l-Artikolu 8 tad-Direttiva japplika, għandha tiġi stabbilita xi rabta kawżali bejn it-telf min-naħa tar-rikorrenti tal-benefiċċji tal-pensjoni tagħhom u l-insolvenza ta’ min iħaddimhom, apparti mill-fatti li (i) fid-data li fiha, min iħaddem sab ruħu fi stat ta’ insolvenza, l-iskema għall-pensjoni ma kinitx tibbenefika minn kopertura finanzjarja suffiċjenti u (ii) l-insolvenza ta’ min iħaddem tfisser li dan ma għandux ir-riżorsi meħtieġa sabiex iħallas biżżejjed kontribuzzjonijiet għall-iskema tal-pensjoni sabiex jippermetti l-ħlas totali tal benefiċċji tal-pensjoni dovuti lill-membri (b’min iħaddem ma jkollu l ebda obbligu li jagħmel dan meta l-iskema tiġi likwidata)?
5)
Il-miżuri adottati mill-Irlanda, kif deskritti iktar ’il fuq, jikkostitwixxu eżekuzzjoni tal-obbligi imposti mid-Direttiva fir-rigward tal-fatturi soċjali, kummerċjali u ekonomiċi li ttieħdu inkunsiderazzjoni mill-Irlanda matul ir reviżjoni tas-sistema tal-protezzjoni tal-pensjonijiet wara s-sentenza Robins [...] u; b’mod partikolari; fir-rigward tal-“ħtiġiet għal żvilupp ekonomiku u soċjali bbilanċjat” li huma msemmija fil-premessa 3 tad-Direttiva?
6)
Is-sitwazzjoni ekonomika [...] tikkostitwixxi ċirkustanza eċċezzjonali biżżejjed sabiex jiġi ġġustifikat li l-livell ta’ protezzjoni tal-interessi tar-rikorrenti jkun inferjuri mil-livell li kien ikun meħtieġ f’ċirkostanzi oħra u, jekk dawn huwa l każ, x’inhuwa l-livell inferjuri ta’ protezzjoni ammissibbli?
7)
F’każ ta’ risposta negattiva għat-tieni domanda, il-fatt li l-miżuri meħuda mill Istat wara s-sentenza Robins ma wasslux għar-riżultat li jippermetti li r rikorrenti jirċievu iktar minn 49 % tal-valur tad-drittijiet tal-pensjoni akkumulati tagħhom fil-kuntest tal-iskema għall-pensjoni professjonali tagħhom, fih innifsu jikkostitwixxi ksur serju tal-obbligi tal-Istat, li jawtorizza lir-rikorrenti li jitolbu l-kumpens għad-danni li sostnew (jiġifieri, mingħajr ma għandu jintwera separatament li l-imġiba tal Istat wara s-sentenza Robins tikkostitwixxi nuqqas ta’ osservanza manifest u serju tal-obbligi tiegħu taħt l Artikolu 8 tad-Direttiva)?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-Direttiva 2008/94 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li tapplika għad-drittijiet ta’ ħaddiema preċedenti għall-benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza stabbilita mill-persuna li timpjegahom.
F’din id-domanda, il-qorti tar-rinviju tirreferi għall-Artikolu 1(1) tal-imsemmija direttiva, u tippreċiża li, fid-dritt Irlandiż, f’tali sitwazzjoni, ma teżisti ebda bażi legali li tippermetti lill-imsemmija rikorrenti jressqu kawża kontra l-persuna li timpjegahom.
F-dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, fid-dawl tal-obbligu li kellhom ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, meta ġew impjegati, li jaderixxu ma’ skema ta’ previdenza professjonali stabbilita mill-persuna li timpjegahom, id-drittijiet ta’ benefiċċji tax-xjuħija tagħhom fil-kuntest ta’ din l-iskema għandhom jitqiesu li joriġinaw minn kuntratti jew relazzjonijiet ta’ xogħol li jorbtuhom mal-persuna li timpjegahom, fis-sens tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 2008/94.
Fir-rigward tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, dan jistabbilixxi obbligu speċifiku fuq l-Istati Membri favur ħaddiema impjegati. L-Istati Membri jistgħu jinħelsu minn dan l-obbligu b’diversi metodi. Dan jista’ jsir billi jiġi żgurat li l-persuna li timpjega tista’ tissodisfa l-obbligi li jirriżultaw minn skema komplementari ta’ previdenza professjonali, jew li l-istituzzjoni ta’ pensjoni professjonali, distinta mill-persuna li timpjega, ikollha tali kapaċità.
Huwa paċifiku li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali huma ex impjegati ta’ kumpannija li jsostnu li l-interessi tagħhom, fir-rigward tad-drittijiet kweżiti għal benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplementari ta’ previdenza professjonali, ma kinux protetti mill-Irlanda fil-każ ta’ insolvenza mill-persuna li timpjegahom.
Konsegwentement, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li d-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li tapplika għad-drittijiet ta’ ex impjegati għall-benefiċċji tax-xjuħija ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali stabbilita mill-persuna li timpjegahom.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandux jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk Stat Membru wettaqx l-obbligu previst f’dan l-artikolu, il-benefiċċji tal-pensjoni legali għandhomx jittieħdu inkunsiderazzjoni.
Għandu jiġi rrilevat li l-għan tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 huwa li, fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjega, tiġi ggarantita l-protezzjoni tal-interessi tal-ħaddiema fir-rigward tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija skont skemi komplementari ta’ previdenza professjonali. Din id-dispożizzjoni nfisha tindika li hija esklużivament marbuta ma’ skemi komplementari ta’ previdenza professjonali jew interprofessjonali, billi tippreċiża li, fil-kuntest ta’ din il-protezzjoni, din tikkonċerna skemi “li ma jkunux parti mill-iskemi statutorji nazzjonali ta’ sigurtà soċjali”.
Fid-dawl tal-kliem ċar tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, waqt l-evalwazzjoni tal-punt dwar jekk Stat Membru nħelisx mill-obbligu previst f’dan l-artikolu, il-benefiċċji tal-pensjoni legali ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni.
Din il-konstatazzjoni ma tistax tiġi kkontestata bl-eżistenza ta’ leġiżlazzjoni ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali li, waqt il-kalkolu tal-benefiċċju tax-xjuħija ta’ din l-iskema, tnaqqas il-benefiċċji tal-pensjoni legali tal-ammont tal-aħħar remunerazzjoni effettiva li sservi bħala bażi għal dan il-kalkolu (“actual final salary”).
Fil-fatt, it-teħid inkunsiderazzjoni tal-benefiċċji tal-pensjoni legali, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, ikunu jmorru kontra l-effett utli tal-protezzjoni imposta minn dan l-artikolu fil-kuntest tal-iskemi komplementari ta’ previdenza professjonali.
Konsegwentement, ir-risposta li għandha tingħata lit-tieni domanda tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk Stat Membru wettaqx l-obbligu previst f’dan l-artikolu, il-benefiċċji tal-pensjoni legali ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni.
Fid-dawl tar-risposta li ngħatat għat-tieni domanda, ma hemmx lok li tiġi eżaminata t-tielet domanda.
Fuq ir-raba' domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandux jiġi interpretat fis-sens li, sabiex japplika dan l-artikolu, huwa biżżejjed li l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali ma tkunx tibbenefika minn fondi suffiċjenti fid-data li fiha l-persuna li timpjega tkun tinsab fi stat ta’ insolvenza, u li minħabba l-insolvenza tagħha, il-persuna li timpjega ma jkollhiex riżorsi neċessarji sabiex tħallas kontribuzzjonijiet suffiċjenti lil din l-iskema bil-għan li tippermetti l-ħlas kollu tal-benefiċċji dovuti lill-benefiċjarji tal-imsemmija skema, jew jekk huwiex neċessarju li dawn tal-aħħar jistabbilixxu l-eżistenza ta’ fatturi oħra li jagħtu lok għat-telf tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija.
Għandu jiġi kkonstatat li d-Direttiva 2008/94 għandha bħala għan il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjega. Din b’ebda mod ma tikkonċerna ir-raġunijiet li kkawżaw tali insolvenza.
Fir-rigward tal-kopertura insuffiċjenti tal-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali, l-oriġini tagħha tista’ tkun dovuta għal diversi raġunijiet, jiġifieri, b’mod partikolari, in-nuqqas ta’ ħlas ta’ kontribuzzjonijiet mill-ħaddiema jew ta’ kontribuzzjonijiet mill-persuna li timpjega, l-evoluzzjoni sfavorevoli tas-swieq kapitali, il-ġestjoni żbaljata tal-fondi tal-iskema jew regoli prudenzjali mhux suffiċjentement rigorużi.
Għaldaqstant, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 ma jagħmilx distinzjoni bejn tali raġunijiet possibbli, iżda jistabbilixxi obbligu ġenerali ta’ protezzjoni tal-interessi tal-ħaddiema u jħalli lill-Istati Membri l-possibbiltà li jiddefinixxu, skont id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari d-Direttiva 2003/41/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-3 ta’ Ġunju 2003, dwar l-attivitajiet u s-superviżjoni ta’ istituzzjonijiet għall-provvista ta’ irtirar okkupazzjonali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol 4, p. 350), il-metodi li bihom jissodisfaw dan l-obbligu.
Għaldaqstant, għall-applikazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, ma huwiex neċessarju li jiġu identifikati r-raġunijiet li wasslu għall-insolvenza tal-persuna li timpjega u lanqas dawk li pprovokaw l-insuffiċjenza tal-fondi tal-iskema komplementari tal-previdenza professjonali.
Konsegwentement, ir-risposta li għandha tingħata għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex dan japplika, huwa biżżejjed li l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali ma tibbenefikax minn fondi suffiċjenti meta l-persuna li timpjega tkun tinsab fi stat ta’ insolvenza u li, minħabba l-insolvenza tagħha, il-persuna li timpjega ma jkollhiex riżorsi neċessarji sabiex tħallas kontribuzzjonijiet suffiċjenti lil din l-iskema bil-għan li tippermetti l-ħlas kollu tal-benefiċċji dovuti lill-benefiċjarji. Ma huwiex neċessarju li dawn tal-aħħar jistabbilixxu l-eżistenza ta’ fatturi oħra li jagħtu lok għat-telf tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija
Fuq il-ħames u s-sitt domandi
Permezz tal-ħames u tas-sitt domandi, li għandhom jiġu eżaminati konġuntament, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-Direttiva 2008/94 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-miżuri adottati mill-Irlanda wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, jissodisfawx l-obbligi imposti minn din id-direttiva fir-rigward tal-ħtiġijiet ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali bbilanċjat, u jekk is-sitwazzjoni ekonomika tikkostitwixxix ċirkustanza eċċezzjonali li tista’ tiġġustifika livell inqas ta’ protezzjoni tal-interessi tal-ħaddiema fir-rigward tad-drittijiet tagħhom għal benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali.
Fis-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja, fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 80/987, li sar l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, irrikonoxxiet li l-Istati Membri jibbenefikaw minn marġni ta’ evalwazzjoni kbira sabiex jiddeterminaw kemm il-mekkaniżmu kif ukoll il-livell ta’ protezzjoni tad-drittijiet għall-benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjegaha, li teskludi obbligu ta’ garanzija integrali (sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punti 36 u 42 sa 45).
Hija madankollu kkunsidrat li dispożizzjonijiet tad-dritt intern li jistgħu jwasslu għal garanzija ta’ benefiċċji ta’ skema komplimentari ta’ previdenza professjonali limitata għal inqas min-nofs id-drittijiet li kien intitolat għalihom l-impjegat ma jaqgħux taħt id-definizzjoni tal-kelma “mħarsa” użata fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 80/987 (sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 57).
Din l-evalwazzjoni tieħu inkunsiderazzjoni r-rekwiżiti ta’ żvilupp ekonomiku u soċjali bbilanċjat, billi tikkunsidra, minn naħa, l-evoluzzjoni diverġenti u ftit li xejn prevedibbli tas-sitwazzjoni ekonomika tal-Istati Membri u, min-naħa l-oħra, in-neċessità li tiġi żgurata garanzija minima ta’ protezzjoni lill-impjegati fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjegahom marbuta, pereżempju, ma’ evoluzzjoni sfavorevoli tal-kundizzjonijiet ekonomiċi.
F’dan il-kuntest, ma hijiex in-natura speċifika tal-miżuri adottati minn Stat Membru li tiddetermina jekk dan tal-aħħar wettaqx korrettament l-obbligi tiegħu previsti fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, iżda pjuttost ir-riżultat tal-applikazzjoni ta’ dawn il-miżuri nazzjonali.
Barra minn hekk, il-miżura msemmija mill-qorti tar-rinviju, li hemm riferiment għaliha fil-punt 13 tas-sentenza preżenti, ma tidhirx, fid-dawl tal-indikazzjonijiet imsemmija fil-punt 18 tas-sentenza preżenti, li hija ta’ natura li tiżgura livell minimu ta’ protezzjoni meħtieġ mis-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq.
Konsegwentement, ir-risposta li għandha tingħata għall-ħames u għas-sitt domandi għandha tkun li d-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li l-miżuri adottati mill-Irlanda, wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, ma jissodisfawx l-obbligi imposti minn din id-direttiva u li s-sitwazzjoni ekonomika tal-Istat Membru kkonċernat ma tikkostitwixxix ċirkustanza eċċezzjonali li tista’ tiġġustifika livell inqas ta’ protezzjoni tal-interessi tal-ħaddiema fir-rigward tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali.
Fuq is-seba' domanda
Permezz tas-seba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-Direttiva 2008/94 għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-fatt li l-miżuri meħuda mill-Irlanda wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, kellhom l-effett li jippermettu lir-rikorrenti fil-kawża prinċipali jirċievu iktar minn 49 % tal-valur tad-drittijiet akkumulati tagħhom għal benefiċċji tax-xjuħija, skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali, jikkostitwixxix, fih innifsu, ksur serju tal-obbligi ta’ dan l-Istat Membru.
L-individwi leżi għandhom dritt għal kumpens kontra Stat Membru meta jiġu sodisfatti tliet kundizzjonijiet, jiġifieri li r-regola tad-dritt tal-Unjoni li nkisret jkollha bħala għan li tagħtihom drittijiet, li l-ksur ta’ din ir-regola jkun suffiċjentement serju u li tkun teżisti rabta kawżali diretta bejn dan il-ksur u d-dannu mġarrab mill-individwi (sentenzi tal-24 ta’ Marzu 2009, Danske Slagterier,
C-445/06, Ġabra p. I-2119
, punt 20, kif ukoll tad-9 ta’ Diċembru 2010, Combinatie Spijker Infrabouw-De Jonge Konstruktie
et
,
C-568/08, Ġabra p. I-12655
, punt 87 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Is-seba’ domanda tikkonċerna t-tieni kundizzjoni.
Hekk kif ġiet deċiża s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, jiġifieri fil-25 ta’ Jannar 2007, l-Istati Membri ġew informati li t-traspożizzjoni korretta tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 teħtieġ li, fil-każ ta’ insolvenza tal-persuna li timpjegah, ħaddiem jirċievi, minn tal-inqas, nofs il-benefiċċji tax-xjuħija li jirriżultaw mid-drittijiet ta’ pensjoni akkumulati u li fir-rigward tagħhom ħallas kontribuzzjonijiet fil-kuntest ta’ skema komplimentari ta’ previdenza professjonali.
F’dawn il-kundizzjonijiet, għandu jiġi kkonstatat li, minkejja li n-natura u l-portata tal-obbligu li għandhom l-Istati Membri skont l-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94, li għandu bħala għan li jikkonferixxi drittijiet lil individwi, kienu ċari u speċifiċi, mhux iktar tard mill-25 ta’ Jannar 2007, l-Irlanda kienet għadha ma wettqitx b’mod korrett dan l-obbligu, li jikkostitwixxi ksur suffiċjentement serju ta’ din id-dispożizzjoni tal-liġi fil-kuntest ta’ eżami eventwali tar-responsabbiltà ta’ dan l-Istat Membru għad-dannu kkawżat lil individwi.
Konsegwentement, ir-risposta li għandha tingħata għas-seba’ domanda għandha tkun li d-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li, il-fatt li l-miżuri meħuda mill-Irlanda wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, ma kellhomx l-effett li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jirċievu iktar minn 49 % tal-valur tad-drittijiet akkumulati tagħhom għal benefiċċji tax-xjuħija, skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali, jikkostitwixxi, fih innifsu, ksur serju tal-obbligi ta’ dan l-Istat Membru.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:

1)
Id-Direttiva 2008/94/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Ottubru 2008, dwar il-protezzjoni tal-impjegati fil-każ ta’ insolvenza ta’ min iħaddimhom, għandha tiġi interpretata fis-sens li tapplika għad-drittijiet ta’ ex impjegati għall-benefiċċji tax-xjuħija ta’ skema komplementari ta’ previdenza professjonali stabbilita mill-persuna li timpjegahom.

2)
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi ddeterminat jekk Stat Membru wettaqx l-obbligu previst f’dan l-artikolu, il-benefiċċji tal-pensjoni legali ma jistgħux jittieħdu inkunsiderazzjoni.

3)
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 2008/94 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex dan japplika, huwa suffiċjenti li l-iskema komplementari ta’ previdenza professjonali ma tibbenefikax minn fondi suffiċjenti meta l-persuna li timpjega tkun tinsab fi stat ta’ insolvenza u li, minħabba l-insolvenza tagħha, il-persuna li timpjega ma jkollhiex riżorsi neċessarji sabiex tħallas kontribuzzjonijiet suffiċjenti lil din l-iskema bil-għan li tippermetti l-ħlas kollu tal-benefiċċji dovuti lill-benefiċjarji. Ma huwiex neċessarju li dawn tal-aħħar jistabbilixxu l-eżistenza ta’ fatturi oħra li jagħtu lok għat-telf tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija

4)
Id-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li l-miżuri adottati mill-Irlanda, wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, ma jissodisfawx l-obbligi imposti minn din id-direttiva u li s-sitwazzjoni ekonomika tal-Istat Membru kkonċernat ma tikkostitwixxix ċirkustanza eċċezzjonali li tista’ tiġġustifika livell inqas ta’ protezzjoni tal-interessi tal-ħaddiema fir-rigward tad-drittijiet tagħhom għall-benefiċċji tax-xjuħija skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali.

5)
Id-Direttiva 2008/94 għandha tiġi interpretata fis-sens li, il-fatt li l-miżuri meħuda mill-Irlanda wara s-sentenza Robins
et
, iċċitata iktar ’il fuq, ma kellhomx l-effett li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali jirċievu iktar minn 49 % tal-valur tad-drittijiet akkumulati tagħhom għal benefiċċji tax-xjuħija, skont skema komplimentari ta’ previdenza professjonali, jikkostitwixxi, fih innifsu, ksur serju tal-obbligi ta’ dan l-Istat Membru.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.