CELEX: 62010CJ0058
Agrikoltura
Għalf ġenetikament modifikat
Miżuri ta’ emerġenza
Miżura adottata minn Stat Membru
Sospensjoni provviżorja ta’ awtorizzazzjoni mogħtija skont id-Direttiva 90/220/KEE
Bażi legali
Direttiva 2001/18/KE
Artikolu 12
Leġiżlazzjoni settorali
Artikolu 23
Klawżola ta’ Salvagwardja
Regolament (KE) Nru 1829/2003
Artikolu 20
Prodotti eżistenti
Artikolu 34
Regolament (KE) Nru 178/2002
Artikoli 53 u 54
Kundizzjonijiet għall-applikazzjoni

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jikkonċernaw l-interpretazzjoni tal-Artikoli 12 u 23 tad-Direttiva 2001/18/KE tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Marzu 2001, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament
u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 77), tal-Artikoli 20
u 34 tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Settembru 2003, dwar ikel u għalf modifikat
ġenetikament (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 32, p. 432) kif ukoll tal-Artikoli 53 u 54 tar-Regolament
(KE) Nru 178/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-28 ta’ Jannar 2002, li jistabilixxi l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġijiet
tal-liġi dwar l-ikel, li jistabilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi l-proċeduri fi kwistjonijiet
ta’ sigurtà tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463).
Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ ħdax-il kawża bejn Monsanto SAS, Monsanto Agriculture France SAS, Monsanto
International SARL, Monsanto Technology LLC, Monsanto Europe SA (iktar ’il quddiem, rispettivament, “Monsanto”, “Monsanto
Agriculture France”, “Monsanto International”, “Monsanto Technology” u “Monsanto Europe” jew, flimkien, “Monsanto
et
”) flimkien ma’ rikorrenti varji, persuni fiżiċi jew ġuridiċi, u l-Ministeru tal-Agrikoltura u tas-Sajd, fil-preżenza tal-assoċjazzjoni
France Nature Environnement u tal-Confédération paysanne, intervenjenti, fir-rigward tal-legalità ta’ żewġ miżuri nazzjonali
provviżorji li suċċessivament issospendew iċ-ċessjoni u l-użu taż-żerriegħa tal-qamħirrun MON 810, organiżmi modifikati ġenetikament
(iktar ’il quddiem l-“OMĠ”), u sussegwentement ipprojbixxew il-kultivazzjoni tal-varjetajiet ta’ żerriegħa derivanti minn
dan il-qamħirrun.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2001/18
Id-Direttiva 2001/18, emendata bir-Regolament Nru 1829/2003 u bir-Regolament (KE) Nru 1830/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill,
tat-22 ta’ Settembru 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 32, p. 455, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 2001/18”),
tirregola r-rilaxx intenzjonat ta’ OMĠ fl-ambjent kif ukoll it-tqegħid fis-suq tal-OMĠ bħala prodotti jew elementi ta’ prodotti.
L-Artikolu 34 tad-Direttiva 2001/18 jiffissa d-data tat-traspożizzjoni tagħha sa mhux iktar tard mis-17 ta’ Ottubru 2002.
L-Artikolu 36 iħassar, fis-17 ta’ Ottubru 2002, id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE, tat-23 ta’ April 1990, dwar ir-rilaxx
intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament (ĠU L 117, p. 15), u jipprovdi li r-riferimenti magħmula għal
din id-direttiva għandhom jiġu interpretati bħallikieku jirreferu għad-Direttiva 2001/18 skont tabella ta’ korrispondenza
li jinsab anness.
Skont il-premessi 18 u 28, id-Direttiva 2001/18, l-istess bħal, preċedentement, id-Direttiva 90/220, jistabbilixxu:
–        huwa neċessarju li tistabilixxi proċeduri armonizzati u kriterji għal evalwazzjoni każ b’każ ta’ riskji potenzjali li jiġu
minnn rilaxx intenzjonat ta’ GMOs [OMĠ] fl-Ambjent.
–        huwa neċessarju li tiġi stabbilita proċedura ta’ awtoriżżazjoni tal-Komunità għat-tpoġġija fis-suq ta’ GMOs [OMĠ], bħal jew
fi prodotti, fejn l-użu intenzjonat tal-prodott jinvolvi r-rilaxx intenzjonat ta’ organiżmu(i) fl-ambjent.
Il-premessi 50 u 51 tad-Direttiva 2001/18 jipprovdu:
“(50) Il-kunsensi [l-awtorizzazzjonijiet] eżistenti li ingħataw skond id-Direttiva [90/220] jkollhom jiġu mġedda biex tevita disparità
bejn kunsensi [l-awtorizzazzjonijiet] li ingħataw skond dik id-Direttiva u dawk skond din id-Direttiva u biex tieħu akkont
tal-kondizzjonijiet ta’ kunsens [awtorizzazzjoni] skond […] id-Direttiva [90/220].
(51) Dan it-tiġdid jirrikjedi perijodu transitorju li matulu kunsensi [awtorizzazzjonijiet] eżistenti li ingħataw skond id-Direttiva
[90/220] jibqgħu mhux affetwati.”
Il-metodi ta’ tiġdid, qabel id-data limitu tas-17 ta’ Ottubru 2006, tal-awtorizzazzjonijiet mogħtija qabel is-17 ta’ Ottubru 2002
taħt id-Direttiva 90/220 huma rregolati bl-Artikolu 17 tad-Direttiva 2001/18. Is-subparagrafu 2 ta’ dawn id-dispożizzjonijiet
jelenka d-dokumenti, l-informazzjoni kif ukoll il-proposta eventuali li għandha tinkludi n-notifika ta’ tiġdid. Wara notifika
għat-tiġdid ta’ kunsens skont il-paragrafu 2, in-notifikant jista’ jibqa’ jpoġġi GMOs fis-suq skont il-kundizzjonijiet speċifikati
f’dak il-kunsens sakemm tittieħed deċiżjoni finali fuq in-notifika. Skont is-subparagrafi 2 u 9 tal-istess dispożizzjoni,
l-operatur ikkonċernat li jibgħat din in-notifika qabel is-17 ta’ Ottubru 2006 jista’ jkompli poġġi l-OMĠ fis-suq taħt il-kundizzjonijiet
speċifikati fl-awtorizzazzjoni inizjali sakemm tiġi adottata deċiżjoni finali li tikkonċerna t-tiġdid ta’ din l-awtorizzazzjoni.
L-Artikoli 20, 21 u 24 tad-Direttiva 2001/18 jipprovdu regoli partikolari ddettaljati fil-qasam tal-issorveljar, l-ittikkettjar
u l-informazzjoni lill-pubbliku.
L-Artikolu 23 tal-istess direttiva, intitolat “Klawżola ta’ salvagwardja”, jipprovdi:
“1.      Fejn Stati Membru, b’riżultat ta’ informazzjoni ġdida jew addizjonali li ssir disponnibli mid-data tal-kunsens u taffetwa
l-stima ta’ riskju ambjentali jew eżami mill-ġdid ta’ informazzjoni eżiżtenti jew għarfien xjentifiku addizzjonali, għandhu
raġunijiet iktar dettaljati biex tikkunsidra li GMO [OMĠ] bħal jew fi prodott li ġie proprjament notifikat u rċieva kunsens
bil-miktub skond din id-Direttiva jikkostitwixxi riskju lis-saħħa tal-bniedem jew l-ambjent, dak l-Istat Membru jista’ proviżorjament
jirrestrinġi jew jipprojbixxi l-użu u/jew bejgħ ta’ dik l-GMO [OMĠ] bħal jew fi prodott fit-territorju tagħhom.
L-Istat Membru għandu jassigura li fil-każ ta’ riskju gravi, miżuri ta’ emerġenza, bħal sospensjoni jew terminazzjoni ta’
tpoġġija fis-suq, jiġu applikati, inkluż informazzjoni lill-pubbliku.
L-Istat Membru għandu immedjatament jinforma lil Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra b’azzjonijiet li ttieħdu skond dan
l-Artikolu u tagħti raġunijiet għad-deċiżjoni tagħha, u tagħti ir-reviżjoni ta’ stima ta’ riskju ambjentali, u tindika jekk
u kif il-kondizzjonijiet tal-kunsens għandhom jiġu emendati jew il-kunsens għandu jiġi mitmum, u, fejn xieraq, l-informazzjoni
ġdida jew addizzjonali li fuqha hija bbażata id-deċiżjoni tagħha.
2.      Deċiżjoni tittieħed fuq il-kwistjoni fi żmien 60 ġurnata [fuq il-livell Komunitarju].”
L-Artikolu 12 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Leġislazzjoni settorali”, jipprovdi:
“1.      L-Artikoli 13 sa 24 ma japplikawx għal xi GMO [OMĠ] bħal jew fi prodotti sakemm dawn ikunu awtoriżżati minn leġislazzjoni
tal-Komunità li tipprovdi għall-istima ta’ riskju ambjentali speċifiku li jsir skond il-prinċipji stabbiliti fl-Anness II
u fuq bażi ta’ informazzjoni speċifikata fl-Anness III mingħajr preġudizzju għal rekwiżiti addizjonali provduti minn leġislazzjoni
tal-Komunità msemmija fuq, u għal rekwiżiti dwar stima ta’ riskju, tikkettjar, sorveljar kif xieraq, informazzjoni lill-pubbliku
u klawżola ta’ salvagwardja mill-inqas ekwivalenti għal dik stabbilita f’din id-Direttiva.
[…]
3.      Proċeduri li jassiguraw li stima ta’ riskju, rekwiżiti dwar stima ta’ riskju, tikkettjar, sorveljar kif xieraq, informazzjoni
lill-pubbliku u klawżola ta’ salvagwardja huma ekwivalenti għal dawk stipulati f’din id-Direttiva jiġu introdotti, fir-regolament
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill. Leġislazzjoni futura settorali bażata fuq dispożizzjonijiet ta’ dak ir-regolament għandhom
jagħmlu riferenza għal din id-Direttiva. […]
[…]”
Ir-Regolament Nru 1829/2003
Skont il-premessi 7 u 11 tiegħu, ir-Regolament Nru 1829/2003, applikabbli fit-18 ta’ April 2004 bis-saħħa tal-Artikolu 49
tiegħu, jistabbilixxi proċedura Komunitarja singola ta’ awtorizzazzjoni li tapplika, b’mod partikolari, għall-għalf li jinkludi
OMĠ jew li jikkonsisti minn tali organiżmi jew prodotti derivanti minnhom kif ukoll OMĠ li għandhom jintużaw bħala materjal
bażiku għall-produzzjoni tal-għalf.
Il-premessa 9 ta’ dan ir-regolament tipprovdi:
“Il-proċeduri ġodda għall-awtorizzazzjoni ta’ ikel u għalf modifikati ġenetikament għandu jkun fihom il-prinċipji ġodda introdotti
bid-Direttiva [2001/18]. Għandhom ukoll jagħmlu użu mill-qafas ġdid għal valutazzjoni tar-riskju f’materji ta’ sigurtà fl-ikel
stabbilit bir-Regolament (KE) Nru 178/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-28 ta’ Jannar 2002, li jistabbilixxi l-prinċipji
ġenerali u l-ħtiġijiet tal-liġi dwar l-ikel, li jistabbilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi l-proċeduri
fi kwistjonijiet ta' sigurtà ta’ l-ikel [ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 6, p. 463]. B’hekk, ikel u għalf
modifikati ġenetikament għandhom jiġu awtorizzati li jitqiegħdu fis-suq Komunitarju biss wara li ssir valutazzjoni xjentifika
ta’ l-ogħla standard possibbli, li għandha titwettaq taħt ir-responsabbiltà ta’ l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel
(l-Awtorità), ta’ kull riskju li jkun fihom għas-saħħa umana u ta’ l-annimali u, kif ikun il-każ, għall-ambjent. Din il-valutazzjoni
xjentifika għandha tkun segwita minn deċiżjoni dwar l-immaniġġar tar-riskju mill-Komunità, taħt proċedura regolatorja li tiżgura
koperazzjoni fil-qrib bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri.”
Il-premessa 33 tipprovdi:
“Meta l-applikazzjoni jkollha x’taqsam ma’ prodotti li jkun fihom jew li jikkonsistu f’organiżmu modifikat ġenetikament, l-applikant
għandu jkollu l-għażla jew li jissupplixxi awtorizzazzjoni għar-rilaxx intenzjonat fl-ambjent li tkun diġà ġiet miksuba taħt
it-Taqsima Ċ tad-Direttiva [2001/18], mingħajr preġudizzju għall-kondizzjonijiet stabbiliti b’dik l-awtorizzazzjoni, jew li
japplika biex il-valutazzjoni tar-riskju ambjentali ssir fl-istess ħin bħall-valutazzjoni dwar is-sigurtà taħt dan ir-Regolament.
Fil-każ ta’ l-aħħar, hu neċessarju li l-valutazzjoni dwar ir-riskju ambjentali tosserva l-ħtiġiet imsemmija fid-Direttiva [2001/18]
u li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti maħtura mill-Istati Membri għal dan il-għan jiġu konsultati mill-Awtorità. Barra
minn dan, hu xieraq li tingħata lill-Awtorità l-possibbiltà li titlob lil waħda minn dawn l-awtoritajiet kompetenti biex twettaq
il-valutazzjoni tar-riskju ambjentali. Hu xieraq ukoll, skond l-Artikolu 12(4) tad-Direttiva [2001/18], li l-awtoritajiet
nazzjonali kompetenti maħtura taħt id-Direttiva msemmija fil-każijiet kollha li jirrigwardaw OMĠ u ikel u/jew għalf li jkun
fihom jew li jikkonsistu f’OMĠ jiġu kkonsultati mill-Awtorità qabel ma din tiffinalizza l-valutazzjoni dwar ir-riskju ambjentali.”
Il-premessa 34 tispeċifika:
“Fil-każ ta’ OMĠ biex jintużaw bħala żerriegħa jew materjal għall-propagazzjoni tal-pjanti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni
ta’ dan ir-Regolament, l-Awtorità [Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel] għandha tkun taħt l-obbligu li tiddelega l-valutazzjoni
dwar ir-riskju ambjentali lil awtorità nazzjonali kompetenti. Madankollu, l-awtorizzazzjonijiet taħt dan ir-Regolament għandhom
ikunu mingħajr preġudizzju[, b’mod partikolari, tad-Direttiva tal-Kunsill 2002/53/KE, tat-13 ta’ Ġunju 2002, dwar il-varjetajiet
komuni ta’ katalgi ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli [katalgu komuni ta’ varjetajiet ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli] (ĠU Edizzjoni
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 36, p. 281), kif emendata bir-Regolament Nru 1829/2003, li jinkludi] b’mod partikolari
r-regoli u l-kriterji għall-aċċettazzjoni tal-varjetajiet u l-aċċettazzjoni uffiċjali tagħhom għal inklużjoni fil-[katalogu
komuni ta’ varjetajiet ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli] […]”
Il-punt 9 tal-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1829/2003 jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
[…]
9)       ‘organiżmu modifikat ġenetikament għall-użu fl-għalf” tfisser OMĠ li jista’ jintuża bħala għalf jew bħala materjal bażiku
għall-produzzjoni ta’ l-għalf’”.
L-Artikolu 15(1) tal-istess regolament jiddetermina bil-kliem li ġejjin il-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sezzjoni I, intitolata
“Awtorizzazzjoni u sorveljanza”, tal-Kapitolu III li jitratta l-għalf modifikat ġenetikament:
“Din is-Sezzjoni għandha tapplika għal:
a)      OMĠ għall-użu f’għalf;
b)      għalf li jkun fih jew jikkonsisti f’OMĠ;
ċ)      għalf prodott minn OMĠ.”
L-Artikoli 17 sa 19 tar-Regolament Nru 1829/2003 jirregolaw il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet inizjali
tal-għalf ġenetikament modifikat.
L-Artikolu 17(5), jipprovdi b’mod partikolari:
“5.      Fil-każ ta’ OMĠ jew għalf li jkun fih jew jikkonsisti f’OMĠ, l-applikazzjoni għandu jkollha magħha:
a)      id-dossier tekniku komplet li jagħti l-informazzjoni meħtieġa mill-Annessi III u IV tad-Direttiva [2001/18] u l-informazzjoni
u l-konklużjonijiet dwar il-verifika tar-riskju mwettqa skond il-prionċipji stabbiliti fl-Anness II tad-Direttiva [2001/18]
jew, meta t-tqegħid fis-suq tal-OMĠ ġie awtorizzat taħt it-taqsima Ċ tad-Direttiva [2001/18] [ikkostitwit mill-Artikoli 12
sa 24 tagħha], kopja tad-deċiżjoni dwar l-awtorizzazzjoni;
b)      pjan ta’ monitoraġġ ta’ l-effetti fuq l-ambjent konformi ma’ l-Anness VII tad-Direttiva [2001/18], inkluża proposta dwar kemm
ser idum il-pjan ta’ monitoraġġ; dan il-perjodu jista’ jkun differenti mill-perjodu propost għall-kunsens [għall-awtorizzazzjoni].
F’każ bħal dan, ma għandhomx jgħoddu l-Artikoli 13 sa 24 tad-Direttiva [2001/18]”.
L-Artikolu 20, intitolat “Status ta’ prodotti eżistenti”, jipprovdi:
“1.      […] il-prodotti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din is-Sezzjoni li jkunu tqiegħdu fis-suq legalment fil-Komunità
qabel id-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament jistgħu jkomplu jitqiegħdu fis-suq, jiġu użati u proċessati sakemm
jiġu osservati l-kondizzjonijiet li ġejjin:
a)      fil-każ ta’ prodotti li ġew awtorizzati taħt id-Direttivi [90/220] jew [2001/18] […], l-operaturi responsabbli għat-tqegħid
fis-suq tal-prodotti konċernati għandhom, fi żmien sitt xhur wara d-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, jinnotifikaw
lill-Kummissjoni dwar id-data li fiha tqiegħdu fis-suq fil-Komunità għall-ewwel darba;
[…]
2.      In-notifika msemmija fil-paragrafu 1 għandu jkollha magħha d-dettalji msemmija fl-Artikolu 17(3) u (5), kif ikun xieraq […].
[…]
4.      Fi żmien disa’ snin mid-data li fiha l-prodotti msemmija fil-paragrafu 1(a) tqiegħdu għall-ewwel darba fis-suq, iżda f’ebda
każ qabel ma jgħaddu tliet snin mid-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament, l-operaturi responsabbli għat-tqegħid
tagħhom fis-suq għandhom jissottomettu applikazzjoni konformi ma’ l-Artikolu 23, li għandu jgħodd
mutatis mutandis
.
[…]
5.      Il-prodotti msemmijin fil-paragrafu 1 u għalf li jkun fih dawk il-prodotti jew prodottt minnhom għandhom ikunu suġġetti għad-disposizzjonijiet
ta’ dan ir-Regolament, b’mod partikolari l-Artikoli 21, 22 u 34, li għandhom jgħoddu
mutatis mutandis
.
[…]”
L-Artikoli 21 u 22(1), 24, 25, 26 kif ukoll 29 jipprovdu regoli partikolari dettaljati fil-qasam tas-sorveljanza, tal-ittikkettjar
u tal-informazzjoni tal-pubbliku.
L-Artikolu 34, intitolat “Miżuri ta’ emerġenza”, jipprovdi:
“Fejn ikun evidenti li prodotti awtorizzati bi jew skond dan ir-Regolament x’aktarx jikkostitwixxu riskju serju għas-saħħa
umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent […], għandhom jittieħdu miżuri skond il-proċeduri previsti fl-Artikoli 53 u 54
tar-Regolament [Nru 178/2002].”
Ir-Regolament Nru 178/2002
L-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 178/2002, intitolat, “Miżuri ta’ emerġenza ta’ ikel u għalf li joriġina mill-Komunità jew
importat minn pajjiż terz”, jipprovdi li ġej:
“1.      Fejn ikun ċar li […] għalf li joriġina fil-Komunità jew impurtat minn pajjiż terz x’aktarx li jikkostitwixxi riskju serju
għas-saħħa umana, is-saħħa ta’ l-annimali jew l-ambjent u riskju bħal dak ma jkunx jista’ jiġi mrażżan b’mod sodisfaċenti
permezz tal-miżuri meħuda mill-Istat Membru/i kkonċernat/i, il-Kummissjoni […] fuq inizjattiva tagħha stess jew fuq it-talba
ta’ xi Stat Membru, għandha minnufih tadotta miżura waħda jew aktar minn dawn li ġejjin, skond il-gravità tas-sitwazzjoni:
[sospensjoni tat-tqegħid fis-suq, sospensjoni tal-importazzjonijiet minn pajjiżi terzi, sospensjoni tal-użu tal-għalf inkwistjoni,
iffissar ta’ kundizzjonijiet partikolari għal dan l-għalf jew kull miżura oħra
interim
adattata].
2.      Iżda, f’EMERĠENZI, il-Kummissjoni tista’ provviżorjament tadotta l-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 wara li tikkonsulta lill-Istat
Membru/i kkonċernat/i u tavża lill-Istati Membri l-oħra.
Kemm jista’ jkun malajr, u l-aktar tard fi żmien għaxart ijiem tax-xogħol, il-miżuri meħuda għandhom jiġu kkonfermati, emendati,
rrevokati jew imtawwla skond il-proċedura imsemmija fl-Artikolu 58(2), u r-raġunijiet għad-deċiżjoni tal-Kummissjoni għandhom
isiru pubbliċi mingħajr dewmien.”
L-Artikolu 54 tal-istess regolament intitolat “Miżuri oħra ta’ emerġenza” huwa redatt bil-kliem li ġejjin:
“1.      Fejn Stat Membru javża uffiċċjalment lill-Kummissjoni bil-ħtieġa ta’ teħid ta’ miżuri ta’ emerġenza u fejn il-Kummissjoni
ma tkunx aġixxiet skond l-Artikolu 53, l-Istat Membru jista’ jadotta miżuri
interim
protettivi. F’dan il-każ, għandu minnufih javża lill-Istati Membri l-oħra u lill-Kummissjoni.
2.      Fi żmien għaxar t’ijiem ta’ xogħol, il-Kummissjoni għandha tpoġġi l-kwistjoni quddiem il-[Kumitat permanenti dwar il-katina
tal-ikel u s-saħħa tal-annimali] bil-ħsieb ta’ l-estensjoni, emenda jew abrogazzjoni tal-miżuri
interim
nazzjonali protettivi.
3.      L-Istat Membru jista’ jżomm il-miżuri
interim
nazzjonali protettivi sakemm jiġu adottati l-miżuri tal-Komunità.”

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu L. 535‑2 tal-Kodiċi tal-ambjent Franċiż, fis-seħħ tas-27 ta’ Ġunju 2008, jipprovdi:
“I. – F’kull każ fejn evalwazzjoni ġdida tar-riskji kkawżati mill-preżenza ta’ [OĠM] għas-saħħa pubblika jew għall-ambjent
tiġġustifika dan, l-awtorità amministrattiva tista’, għall-ispejjeż tad-detentur jew detenturi tal-awtorizzazzjoni tal-[OĠM]:
1°      tissospendi l-awtorizzazzjoni sakemm ikollha informazzjoni ulterjuri u, jekk ikun hemm bżonn, tordna li l-prodotti jitneħħew
mill-bejgħ, jew l-użu tagħhom jiġi pprojbit;
2°      timponi modifiki għall-kundizzjonijiet ta’ rilaxx intenzjonat;
3°      tirrevoka l-awtorizzazzjoni;
4°      tordna d-distruzzjoni tal-[OĠM] u, f’każ li benefiċjarju jew detentur tal-awtorizzazzjoni ma jagħmilx dan, tipproċedi bid-distruzzjoni
ex officio
.
II. – Bl-eċċezzjoni ta’ każijiet ta’ emerġenza, dawn il-miżuri jistgħu jiġu implementati biss jekk il-benefiċjarju jkun ingħata
l-opportunità jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu jew tagħha”.

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Permezz tad-Deċiżjoni 98/294/KE, tat-22 ta’ April 1998, rigward it-tqegħid fis-suq ta’ qamħirrun modifikat ġenetikament (
Zea mays
L. linja MON 810), skont id-Direttiva tal-Kunsill 90/220 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 23, p. 77), il-Kummissjoni
awtorizzat it-tqegħid fis-suq tal-qamħirrun MON 810, fuq talba ta’ Monsanto Europe, abbażi tad-Direttiva 90/220.
Skont l-Artikolu 1 ta’ din id-deċiżjoni u f’konformità mal-Artikolu 13 tad-Direttiva 90/220, il-Ministru tal-Agrikoltura u
tas-Sajd Franċiż, b’digriet tat-3 ta’ Awwissu 1998, b’digriet, tat-3 ta’ Awwissu 1998 li jagħti kunsens bil-miktub, abbażi
tal-Artikolu 13(4) tad-Direttiva [90/220], tad-Deċiżjonijiet 98/293/KE u 98/294/KE, tat-22 ta’ April 1998, rigward it-tqegħid
fis-suq ta’ qamħirrun modifikat ġenetikament (
Zea mays
L. T 25 u MON 810) (JORF tal-5 ta’ Awwissu 1998, p. 11985), ta l-kunsens tiegħu bil-miktub għal dan it-tqegħid fis-suq.
Fil-11 ta’ Lulju 2004, Monsanto Europe innotifikat lill-Kummissjoni, b’mod partikolari b’applikazzjoni tal-Artikolu 20(1)(a)
tar-Regolament Nru 1829/2003, il-qamħirrun MON 180 bħala “prodott esistenti”.
Hija ma bagħtitx lill-awtorità nazzjonali kompetenti, qabel is-17 ta’ Ottubru 2006, notifika skont l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2001/18.
Fl-4 ta’ Mejju 2007, hija talbet it-tiġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq tal-qamħirrun MON 810 abbażi tal-Artikolu 20(4)
tar-Regolament Nru 1829/2003.
Permezz ta’ digriet tal-5 ta’ Diċembru 2007 li ssospenda ċ-ċessjoni u l-użu taż-żerriegħa ta’ qamħirrun MON 810 (JORF tas-6 ta’
Diċembru 2007, p. 19748), il-Ministru tal-agrikoltura u tas-sajd, li mingħajr speċifikazzjoni ulterjuri kien qiegħed jirreferi
għall-Kodiċi rurali u għall-Kodiċi tal-ambjent, issospenda fuq it-territorju nazzjonali ċ-ċessjoni lill-utent finali u l-użu
taż-żerriegħa ta’ qamħirrun MON 810 sa ma tiġi ppubblikata liġi dwar l-OĠM u sa mhux iktar tard mid-9 ta’ Frar 2008.
Fis-6 ta’ Frar 2008, Monsanto, Monsanto Agriculture France, Monsanto International u Monsanto Technology ippreżentaw rikors
għall-annullament ta’ dan id-digriet quddiem il-Conseil d’État.
Permezz ta’ digriet tas-7 ta’ Frar 2008 li jissospendi l-kultivazzjoni tal-varjetajiet ta’ żerriegħa ta’ qamħirrun ġenetikament
modifikat (
Zea mays
L. linja MON 810) (JORF tad-9 ta’ Frar 2008, p. 2462), il-Ministru tal-agrikoltura u tas-sajd, b’rifermiment għall-Artikolu 23
tad-Direttiva 2001/18, ir-Regolament Nru 1829/2003, kif ukoll għall-Artikolu L. 535-2 tal-Kodiċi tal-ambjent, ipprojbixxa
fuq it-territorju nazzjonali “[i]l-kultivazzjoni, bil-għan tat-tqegħid fis-suq, tal-varjetajiet ta’ żerriegħa ta’ qamħirrun
derivanti mil-linja ta’ qamħirrun ġenetikament modifikat MON 810” sakemm ikun ġie deċiż dwar it-talba għal tiġdid tal-awtorizzazzjoni
ta’ tqegħid fis-suq ta’ dan l-organiżmu.
Permezz ta’ digriet tat-13 ta’ Frar 2008 li jemenda d-digriet tas-7 ta’ Frar 2008 li jissospendi l-kultivazzjoni tal-varjetajiet
ta’ qamħirrun ġenetikament modifikat (
Zea mays
L. linja MON 810) (JORF tad-19 ta’ Frar 2008, p. 3004), il-Ministru tal-agrikoltura u tas-sajd ħassar il-kliem “bil-għan tat-tqegħid
fis-suq” li jinsabu fl-imsemmi digriet tas-7 ta’ Frar 2008.
Fit-12 ta’ Frar 2008, l-awtoritajiet Franċiżi, meta nnotifikaw dan l-aħħar digriet lill-Kummissjoni, ikkwalifikaw id-digriet
bħala “miżura ta’ emerġenza” skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003. F’din il-komunikazzjoni, huma enfasizzaw il-ħtieġa
li jadottaw miżuri ta’ emerġenza intiżi sabiex jissospendu l-kultivazzjoni tal-qamħirrun MON 810 b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet
magħquda tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll tal-Artikoli 53 u 54 tar-Regolament Nru 178/2002.
Fl-20 ta’ Frar 2008, meta nnotifikat id-digriet tat-13 ta’ Frar 2008 lill-Kummissjoni, l-awtoritajiet Franċiżi indikaw li
l-imsemmi digriet tat-13 ta’ Frar 2008 kien ġie adottat b’applikazzjoni tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18.
Fl-20, il-21 u l-25 ta’ Frar 2008, rikorsi għall-annullament tad-digriet tas-7 ta’ Frar 2008 emendat bid-digriet tat-13 ta’
Frar 2008 ġew ippreżentati quddiem il-Conseil d’État minn Monsanto, Monsanto Agriculture France, Monsanto International, Monsanto
Technology, Monsanto Europe kif ukoll rikorrenti oħra differenti.
Il-qorti tar-rinviju tindika li r-rikorrenti jsostnu li l-qamħirrun MON 810, li jikkostitwixxi varjetà ta’ qamħirrun ġenetikament
modifikat użat għall-għalf, attwalment jaqa’ biss taħt id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1829/2003, b’tali mod li l-Ministru
tal-argikoltura u tas-sajd ivvizzja d-digrieti kkontestati b’nuqqas ta’ ġurisdizzjoni billi adotta miżura ta’ emerġenza li
taqa’ taħt il-Kummissjoni u, mill-inqas, żball ta’ liġi billi bbaża ruħu fuq l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18 u fuq l-Artikolu L. 535-2
tal-Kodiċi tal-ambjent li jiżgura t-traspożizzjoni tagħha fid-dritt intern.
F’dan il-kuntest, il-Conseil d’État iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja, għal kull
waħda mill-kawżi pendenti, id-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Meta [OMĠ] li jikkostitwixxi għalf għall-annimali tqiegħed fuq is-suq qabel il-pubblikazzjoni tar-Regolament [Nru 1829/2003]
u li din l-awtorizzazzjoni nżammet fis-seħħ skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 20 ta’ dan ir-Regolament, il-prodott inkwistjoni
għandu jitqies, sakemm tingħata deċiżjoni fuq l-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ġdida li għandha tiġi ppreżentata skont
dan ir-Regolament, fost il-prodotti msemmija fid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 12 tad-Direttiva [2001/18] [...] u, f’dan
il-każ, dan l-[OMĠ] huwa suġġett, għal dak li jirrigwarda l-miżuri ta’ emerġenza li jistgħu jiġu adottati wara li tingħata
l-awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fuq is-suq, biss għall-Artikolu [34 tar-Regolament Nru 1829/2003 jew, bil-kontra, tali miżuri
jistgħu jiġu adottati minn Stat Membru abbażi tal-Artikolu]23 tad-Direttiva [2001/18] u tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li
jiżguraw it-traspożizzjoni tagħha?
2)      Fil-każ li l-miżuri ta’ emerġenza jistgħu jiġu adottati biss fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 34 tar-Regolament
[Nru 1829/2003], l-awtoritajiet ta’ Stat Membru jistgħu jadottaw, u taħt liema ċirkustanzi, [miżuri bħal dawk tad-digriet
tal-5 ta’ Diċembru 2007 (l-ewwel rikors għal annullament) u tad-digriet tas-7 ta’ Frar 2008 (għaxar rikorsi oħra), emendat
bid-digriet tat-13 ta’ Frar 2008], skont il-kontroll tar-riskju msemmi fl-Artikolu 53 tar-Regolament [Nru 178/2002] jew miżuri
kawtelatorji li jistgħu jiġu adottati minn Stat Membru abbażi tal-Artikolu 54 tal-istess regolament?
3)      Fil-każ li l-awtoritajiet ta’ Stat Membru jistgħu jintervjenu abbażi tal-Artikolu 23 tad-Direttiva [2001/18] jew abbażi tal-Artikolu 34
tar-Regolament [Nru 1829/2003], jew fuq dawn iż-żewġ bażijiet legali, ir-rikors iqajjem il-kwistjoni dwar liema livell ta’
rekwiżit, filwaqt li jittieħed inkunsiderazzjoni b’mod partikolari l-prinċipju ta’ prekawzjoni, huwa impost, rispettivament,
mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 23 tad-Direttiva li jissuġġetta l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza bħas-sospensjoni jew
il-projbizzjoni mill-użu tal-prodott għall-kundizzjoni li l-Istat Membru jkollu ‘raġunijiet iktar dettaljati biex [j]ikkunsidra
li GMO [OMĠ] [...] jikkostitwixxi riskju [għal]l-ambjent’ u dawk tal-Artikolu 34 tar-Regolament li jissuġġetta l-adozzjoni
ta’ tali miżura għall-kundizzjoni li l-prodotti jkunu ‘x’aktarx jikkostitwixxu riskju serju [għal]l-ambjent’ fir-rigward tal-identifikazzjoni
tar-riskju, tal-evalwazzjoni tal-probabbiltà tiegħu u tal-eżami tan-natura tal-effetti tiegħu?”

Fuq id-domandi preliminari

Osservazzjonijiet preliminari
Għandu jitfakkar li żerriegħa derivanti minn varjetajiet ta’ qamħirrun bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu taħt
il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2002/53, bis-saħħa tal-Artikolu 1(1) moqri flimkien mal-Artikolu 2(1)A tad-Direttiva
tal-Kunsill 66/402/KEE, tal-14 ta’ Ġunju 1966, dwar il-marketing taż-żerriegħa tal-ġwież (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti,
Kapitolu 3, Vol. 1, p. 66), emendata fl-aħħar lok bid-Direttiva tal-Kummissjoni 2009/74/KE, tas-26 ta’ Ġunju 2009 (ĠU L 166,
p. 40).
Skont l-Artikolu 16(1) tas-Direttiva 2002/53, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li b’effett mill-pubblikazzjoni fil-Katalgu
komuni ta’ varjetajiet ta’ speċi ta’ pjanti agrikoli, prevista fl-Artikolu 17 tal-istess direttiva, iż-żerriegħa ta’ varjetajiet
aċċettati skont id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva jew skont il-prinċipji li jikkorrispondu għal dawk ta’ din id-direttiva
ma tiġi suġġetta għal ebda restrizzjoni ta’ kummerċjalizzazzjoni fir-rigward tal-varjetà, ħlief għall-eċċezzjonijiet previsti
fl-Artikoli 16(2) jew 18 tad-Direttiva 2002/53 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta’ Lulju 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Polonja,
C‑165/08, Ġabra, p. I‑6843, punt 62).
Għandu jiġi osservat li l-Istat Membru kkonċernat fil-kawża prinċipali ma għamilx użu minn dawn l-Artikoli 16(2) jew 18 tad-Direttiva 2002/53
sabiex jiġi awtorizzat jipprojbixxi ż-żerriegħa ta’ qamħirrun MON 810 fiċ-ċirkustanzi msemmija minn dawn id-dispożizzjonijiet.
F’dan il-kuntest, ir-risposti mogħtija għal dawn id-domandi preliminari huma bla ħsara għad-Direttiva 2002/53.

Fuq l-ewwel domanda
L-ewwel domanda tirreferi għaċ-ċirkustanzi li fihom miżura ta’ sospensjoni jew ta’ projbizzjoni provviżorja tista’ tiġi adottata
minn Stat Membru fir-rigward ta’ “prodott eżistenti” fis-sens tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003, li ġie awtorizzat
skont id-Direttiva 90/220, liema direttiva ġiet abbrogata u ssostitwita bid-Direttiva 2001/18.
Hija tistaqsi dwar il-problema tal-bażi ġuridika ta’ tali miżura.
Il-Gvern Awstrijak isostni li Monsanto nnotifika l-qamħirrun MON 810 bħala prodott eżistenti għall-finijiet ta’ użu f’għalf
u fl-ikel, iżda mhux għall-fini ta’ użu bħala żerriegħa. Konsegwentement, huwa jiddubita li l-prodott inkwistjoni jista’ jibqa
jitqies li tqiegħed legalment fis-suq bħala żerriegħa wara l-iskadenza tat-terminu ta’ notifika tal-prodotti eżistenti.
Għaldaqstant, qabel kollox, għandu jiġi eżaminat il-punt dwar jekk l-użu bħala żerriegħa ta’ OĠM innotifikati abbażi tal-Artikolu 20
tar-Regolament Nru 1829/2003 huwiex kopert minn din id-dispożizzjoni.
Ir-Regolament Nru 1829/2003 jikkostitwixxi implementazzjoni tal-Artikolu 12(3) tad-Direttiva 2001/18.
Huwa paċifiku li Monsanto ma nnotifikatx il-qamħirrun MON 810 skont l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2001/18 qabel id-data limitu
tas-17 ta’ Ottubru 2006 iffissata mill-imsemmi artikolu.
Huwa wkoll paċifiku li Monsanto nnotifikat dan il-qamħirrun abbażi tal-Artikolu 20(1) tar-Regolament Nru 1829/2003, bħala
“prodott eżistenti” li jaqa’ taħt is-Sezzjoni 1 tal-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament.
Mill-kliem tal-premessa 34 kif ukoll, fir-rigward tal-għalf, mill-Artikoli 16(7) u 18(3)(ċ) tal-istess regolament jirriżulta
li l-użu ta’ OĠM bħala żerriegħa huwa kopert mill-awtorizzazzjoni mogħtija għal dawn l-OĠM b’applikazzjoni tal-imsemmi regolament,
bla ħsara għad-Direttiva 2002/53.
Fir-rigward tal-prodotti eżistenti, għaldaqstant il-kwistjoni hija dwar jekk l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003, sa
fejn dan jipprovdi, taħt il-kundizzjonijiet li jsemmi li “l-prodotti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din is-[Sezzjoni 1]
jistgħu jkomplu jitqiegħdu fis-suq, jiġu użati u proċessati”, ikoprix ukoll l-użu bħala żerriegħa ta’ OĠM innotifikati bħala
prodotti eżistenti abbażi tal-imsemmi Artikolu 20.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ sempliċement li jitfakkar li l-prodotti nnotifikati abbażi tal-Artikolu 20(1) tar-Regolament Nru 1829/2003
għandhom jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sezzjoni 1 tal-Kapitolu III ta’ dan ir-regolament u li mill-Artikolu 15(1)
ta’ dan ir-regolament jirriżulta li taħt din is-sezzjoni jaqgħu, b’mod partikolari, l-“OMĠ għall-użu f’għalf”.
Issa, skont il-punt 9 tal-Artikolu 2 tal-istess regolament, din l-espressjoni tikkonċerna, b’mod partikolari, “OMĠ li jista’
jintuża […] għall-produzzjoni ta’ l-għalf”, definizzjoni li tista’ tapplika għal żerriegħa.
B’hekk, żerriegħa ta’ OĠM taqa’ taħt is-Sezzjoni 1 tal-Kapitolu III tar-Regolament Nru 1829/2003. Għaldaqstant tista’ taqa’,
b’mod partikolari, taħt l-Artikolu 20(1) ta’ dan ir-regolament.
Sa fejn din l-aħħar dispożizzjoni tawtorizza t-tkomplija tal-użu tal-prodotti li hija tirregola, hija tkopri l-użu bħala żerriegħa
ta’ prodotti li ġew innotifikati.
F’dan ir-rigward, hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika li prodotti bħal dawk tal-qamħirrun MON 810, li ġew awtorizzati
b’mod partikolari bħala żerriegħa għall-finijiet ta’ kultivazzjoni b’applikazzjoni tad-Direttiva 90/220, effettivament ġew
innotifikati abbażi tal-Artikolu 20(1) tar-Regolament Nru 1829/2003.
Fi tmiem dawn il-kunsiderazzjonijiet preliminari, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat li r-Regolament Nru 1829/2003 jinkludi
biżżejjed elementi ta’ interpretazzjoni għar-risposta għall-ewwel domanda, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi interpretat
speċjalment l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2001/18.
F’dan il-kuntest, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi essenzjalment jekk,
f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawżi prinċipali, OĠM bħall-qamħirrun MON 810, li ġew awtorizzati b’mod partikolari bħala żerriegħa
għal finijiet ta’ kultivazzjoni b’applikazzjoni tad-Direttiva 90/220 u li, fiċ-ċirkustanzi msemmija fl-Artikolu 20 tar-Regolament
Nru 1829/2003, ġew innotifikati bħala prodotti eżistenti, imbagħad kienu s-suġġett ta’ talba għal tiġdid ta’ awtorizzazzjoni
li kienet qed tiġi eżaminata, jistgħux ikunu suġġetti, min-naħa ta’ Stat Membru, għal miżuri ta’ sospensjoni jew ta’ projbizzjoni
provviżorja tal-użu jew tat-tqegħid fis-suq b’applikazzjoni tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18, jew inkella jekk tali miżuri
jistgħux jiġu adottati skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 20(5) tar-Regolament Nru 1829/2003 jipprovdi li “[i]l-prodotti msemmijin
fil-paragrafu 1 […] għandhom ikunu suġġetti għad-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, b’mod partikolari l-Artikoli 21,
22 u 34, li għandhom jgħoddu
mutatis mutandis
”.
Għalhekk dan il-kliem espliċitament jitratta l-applikabbiltà tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003.
Barra minn hekk huwa jipprovdi l-applikabbiltà għal prodott eżistenti tad-dispożizzjonijiet l-oħra tiegħu, jiġifieri, b’mod
partikolari, tal-Artikolu 17(5) tiegħu, li fl-ewwel subparagrafu (a) u (b) tiegħu jipprevedi l-provvista ta’ elementi ta’
informazzjoni diversi relatati mal-prodott inkwistjoni u żżid, fit-tieni subparagrafu tiegħu li, “[f]’każ bħal dan, ma għandhomx
jgħoddu l-Artikoli 13 sa 24 tad-Direttiva [2001/18]”.
B’hekk mill-Artikoli 20(5) u 17(5) tar-Regolament Nru 1829/2003 moqrija flimkien jirriżulta li, meta l-elementi msemmija mill-ewwel
subparagrafu tal-Artikolu 17(5) jiġu pprovduti insostenn tan-notifika ta’ prodott eżistenti, l-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18
ma japplikax.
Għaldaqstant, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li, f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawżi prinċipali, OĠM bħall-qamħirrun
MON 810, li ġew awtorizzati b’mod partikolari bħala żerriegħa għal finijiet ta’ kultivazzjoni, b’applikazzjoni tad-Direttiva 90/220
u li, fiċ-ċirkustanzi msemmija fl-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 1829/2003, ġew innotifikati bħala prodotti eżistenti, imbagħad
kienu s-suġġett ta’ talba għal tiġdid ta’ awtorizzazzjoni li kienet qed tiġi eżaminata ma jistgħux ikunu s-suġġett, min-naħa
ta’ Stat Membru, ta’ miżuri ta’ sospensjoni jew ta’ projbizzjoni provviżorja mill-użu jew mit-tqegħid fis-suq b’applikazzjoni
tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18, fejn min-naħa l-oħra, tali miżuri jistgħu jiġu adottati b’konformità mal-Artikolu 34
tar-Regolament Nru 1829/2003.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003
jawtorizzax Stat Membru sabiex jadotta miżuri ta’ emerġenza f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali.
Id-digriet tal-5 ta’ Diċembru 2007, dak tas-7 ta’ Frar 2008 kif ukoll id-digriet tat-13 ta’ Frar 2008, li emenda l-kliem tiegħu,
ġew ippubblikati fil-
Journal officiel de la République française,
rispettivament, fis-6 ta’ Diċembru 2007, fid-9 ta’ Frar 2008 u fid-19 ta’ Frar 2008. Skont l-indikazzjonijiet tal-Gvern Franċiż,
li għandhom jiġu vverifikati mill-qorti nazzjonali, dawn id-digrieti ġew notifikati lill-Kummissjoni, rispettivament, fid-9,
fit-12 u fl-20 ta’ Frar 2008.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, kif jirriżulta mill-kliem tal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003, din id-dispożizzjoni,
minn naħa, issemmi l-kundizzjonijiet bażiċi li permezz tagħhom prodott awtorizzat minn dan ir-regolament jew skont dan ir-regolament
jistgħu jkunu suġġetti għal miżuri ta’ emerġenza u, min-naħa l-oħra, tirreferi, fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ adozzjoni
ta’ dawn il-miżuri, għall-“proċeduri previsti fl-Artikoli 53 u 54 tar-Regolament [Nru 178/2002]”.
B’hekk, l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 ma jissuġġettax l-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza għall-kundizzjonijiet
bażiċi previsti fl-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 178/2002.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 178/2002 jikkonċerna l-miżuri ta’ emerġenza li jistgħu
jittieħdu mill-Kummissjoni, fejn l-adozzjoni ta’ tali miżuri mill-Istati Membri jaqgħu taħt l-Artikolu 54 ta’ dan ir-regolament.
B’hekk, Stat Membru li jixtieq jadotta miżuri ta’ emerġenza taħt l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 għandu, minbarra
l-kundizzjonijiet bażiċi msemmija fl-imsemmi artikolu, josserva wkoll il-kundizzjonijiet proċedurali previsti fl-Artikolu 54
tar-Regolament Nru 178/2002.
Dawn il-kundizzjonijiet huma speċifikati fl-Artikolu 54(1), li jimponi fuq l-Istati Membri, minn naħa, li jinfurmaw “uffiċjalment”
lill-Kummissjoni dwar il-ħtieġa li tadotta miżuri ta’ emerġenza u, min-naħa l-oħra, fl-ipoteżi fejn din ma tkun adottat ebda
miżura skont l-Artikolu 53 tar-Regolament Nru 178/2002, li tinforma “minnufih” lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra
dwar il-miżuri
interim
adottati.
Huma għandhom jiġu interpretati billi jittieħdu inkunsiderazzjoni l-kliem ta’ din id-dispożizzjoni, iżda wkoll l-għanijiet
tar-Regolament Nru 1829/2003 kif ukoll il-prinċipju ta’ prekawzjoni, bil-għan li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni
tal-ħajja u tas-saħħa umana filwaqt li jiġi żgurat il-moviment liberu ta’ ikel u għalf siguri u bla periklu li huwa aspett
essenzjali tas-suq intern (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal-21 ta’ Marzu 2000, Greenpeace France
et
, C‑6/99, Ġabra p. I‑1651, punt 44, u tad-9 ta’ Settembru 2003, Monsanto Agricoltura Italia
et
, C‑236/01, Ġabra p. I‑8105, punt 110).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm l-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 178/2002 ma jinkludix l-obbligu
li l-Kummissjoni tiġi informata f’terminu speċifiku, madankollu kemm mill-ispeċifikazzjoni li tgħid li l-Istat Membru għandu
jinforma “minnufih” lill-Kummissjoni u lill-Istati Membri l-oħra dwar il-miżuri ta’ emerġenza adottati, kif ukoll mill-fatt
li l-Kummissjoni għandha sussegwentement, f’terminu ta’ għaxart ijiem tax-xogħol, tiftaħ il-proċedura prevista fl-Artikolu 58(2)
ta’ dan ir-regolament jirriżulta li l-Istat Membru kkonċernat għandu jinforma lill-Kummissjoni mill-iktar fis possibbli kemm
bil-ħtieġa li jadotta miżuri ta’ emerġenza kif ukoll, jekk ikun il-każ, bil-portata tal-miżuri adottati.
B’hekk, fid-dawl tan-natura urġenti tal-intervent tal-Istat Membru kkonċernat u tal-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa pubblika
tar-Regolament Nru 1829/2003, l-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 178/2002 għandu jiġi interpretat bħala li jimponi, wara
kollox l-istess bħal fil-kuntest tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18, li l-informazzjoni tal-Kummissjoni li huwa jipprovdi
sseħħ, fil-każ ta’ emerġenza, sa mhux iktar tard mill-waqt tal-adozzjoni tal-miżuri ta’ emerġenza mill-Istat Membru kkonċernat.
B’hekk ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 ma jawtorizzax lil Stat Membru
jadotta miżuri ta’ emerġenza biss fiċ-ċirkustanzi proċedurali msemmija fl-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 178/2002, li fir-rigward
tagħhom hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika l-osservanza.

Fuq it-tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, liema livell ta’ rekwiżit huwa impost mill-Artikolu 34
tar-Regolament Nru 1829/2003 fuq l-Istati Membri għall-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza, sa fejn huwa jissuġġettahom għall-eżistenza
ta’ sitwazzjoni li tista’ tippreżenta, “x’aktarx”, “riskju serju” għas-saħħa umana, is-saħħa tal-annimali jew l-ambjent.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat li l-espressjonijiet “x’aktarx” u “riskju serju” għandhom jinftehmu bħala li jirreferu
għal riskju importanti li jipperikola b’mod manifest is-saħħa umana, is-saħħa tal-annimali jew l-ambjent. Dan ir-riskju għandu
jiġi kkonstatat abbażi ta’ elementi ġodda li jistrieħu fuq data xjentifika affidabbli.
Fil-fatt, miżuri ta’ protezzjoni adottati skont l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2009 ma jistgħux ikunu validament motivati
minn approċċ purament ipotetiku ta’ riskju, ibbażat fuq sempliċi suppożizzjonijiet li jkunu għadhom ma ġewx ivverifikati xjentifikament.
Bil-kontra, minkejja n-natura provviżorja ta’ tali miżuri u anki jekk dawn huma ta’ natura preventiva, dawn jistgħu jiġu adottati
biss jekk ikunu bbażati fuq evalwazzjoni tar-riskji kemm jista’ jkun kompleta fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ
inkwistjoni, li juru li dawn il-miżuri huma neċessarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Monsanto Agricoltura Italia
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punti 106 u 107).
Għandu jiġi enfasizzat li, fid-dawl tal-istruttura tas-sistema prevista mir-Regolament Nru 1829/2003 u tal-għan tiegħu li
jevita differenzi artifiċjali fit-trattament ta’ riskju serju, l-evalwazzjoni u l-ġestjoni ta’ riskju serju u evidenti jaqa’,
bħala l-aħħar possibbiltà, taħt il-ġurisdizzjoni unika tal-Kummissjoni u tal-Kunsill tal-Unjoni, taħt il-kontroll tal-Qorti
tal-Unjoni.
Minn dan jirriżulta li, fl-istadju tal-adozzjoni u tal-implementazzjoni mill-Istati Membri tal-miżuri ta’ emerġenza msemmija
fl-Artikolu 34 ta’ dan ir-regolament, sakemm ma tkun ġiet adottata ebda deċiżjoni f’dan ir-rigward fuq il-livell tal-Unjoni,
il-qrati nazzjonali mitluba jivverifikaw il-legalità ta’ tali miżuri nazzjonali għandhom ġurisdizzjoni sabiex jevalwaw il-legalità
ta’ dawn il-miżuri fir-rigward tal-kundizzjonijiet bażiċi previsti fl-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 u tal-kundizzjonijiet
proċedurali misluta mill-Artikolu 54 tar-Regolament Nru 178/2002, fejn l-uniformità tad-dritt tal-Unjoni tista’ tiġi żgurata
mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ proċedura ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, peress li, meta qorti nazzjonali
jkollha dubji dwar l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, hija tista’ jew għandha, b’mod konformi mat-tieni
u t-tielet paragrafi tal-Artikolu 267 TFUE, tressaq domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja (ara, b’analoġija, is-sentenza
tal-20 ta’ Novembru 2008, Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading, C‑375/07, Ġabra p. I‑8691, punti 63 u 67).
Min-naħa l-oħra, meta, f’każ partikolari l-Kummissjoni tmur quddiem il-Kumitat permanenti dwar il-katina tal-ikel u s-saħħa
tal-annimali u tkun ġiet adottata deċiżjoni fuq il-livell tal-Unjoni, l-evalwazzjonijiet fattwali u legali relatati ma’ dawn
il-każijiet, li jinsabu f’tali deċiżjoni, jorbtu lill-organi kollha tal-Istat Membru destinatarju ta’ tali deċiżjoni, skont
l-Artikolu 288 TFUE, u dan jinkludi l-qrati tiegħu li għandhom jevalwaw il-legalità tal-miżuri adottati fuq livell nazzjonali
(ara, b’analoġija, is-sentenza Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading, iċċitata iktar ’il fuq, punt 64).
Għaldaqstant ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li, għall-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza, l-Artikolu 34 tar-Regolament
Nru 1829/2003 jimponi lill-Istati Membri jistabbilixxu, minbarra l-emerġenza, l-eżistenza ta’ sitwazzjoni li tista’ tippreżenta
riskju importanti li jipperikola b’mod manifest is-saħħa tal-bniedem, is-saħħa tal-annimali jew l-ambjent.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
1)
F’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawżi prinċipali, organiżmi modifikati ġenetikament bħall-qamħirrun MON 810, li ġew awtorizzati
b’mod partikolari bħala żerriegħa għall-finijiet ta’ kultivazzjoni, b’applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE,
tat-23 ta’ April 1990, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati ġenetikament, u li, fiċ-ċirkustanzi
msemmija fl-Artikolu 20 tar-Regolament (KE) Nru 1829/2003 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’ Settembru 2003,
dwar ikel u għalf modifikat ġenetikament, ġew innotifikati bħala prodotti eżistenti, imbagħad kienu s-suġġett ta’ talba għal
tiġdid ta’ awtorizzazzjoni li kienet qed tiġi eżaminata, ma jistgħux ikunu s-suġġett, min-naħa ta’ Stat Membru, ta’ miżuri
ta’ sospensjoni jew ta’ projbizzjoni provviżorja mill-użu jew mit-tqegħid fis-suq b’applikazzjoni tal-Artikolu 23 tad-Direttiva 2001/18/KE
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-12 ta’ Marzu 2001, dwar ir-rilaxx intenzjonat fl-ambjent ta’ organiżmi modifikati
ġenetikament u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 90/220/KEE, fejn min-naħa l-oħra, tali miżuri jistgħu jiġu adottati b’konformità
mal-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003.
2)
L-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 jawtorizza lil Stat Membru jadotta miżuri ta’ emerġenza biss fiċ-ċirkustanzi proċedurali
msemmija fl-Artikolu 54 tar-Regolament (KE) Nru 178/2002 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-28 ta’ Jannar 2002, li jistabilixxi
l-prinċipji ġenerali u l-ħtiġijiet tal-liġi dwar l-ikel, li jistabilixxi l-Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel u jistabbilixxi
l-proċeduri fi kwistjonijiet ta’ sigurtà tal-ikel, li fir-rigward tagħhom hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika l-osservanza.
3)
Għall-adozzjoni ta’ miżuri ta’ emerġenza, l-Artikolu 34 tar-Regolament Nru 1829/2003 jimponi lill-Istati Membri jistabbilixxu,
minbarra l-emerġenza, l-eżistenza ta’ sitwazzjoni li tista’ tippreżenta riskju importanti li jipperikola b’mod manifest is-saħħa
tal-bniedem, is-saħħa tal-annimali jew l-ambjent.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.