CELEX: 62010CJ0504
Φορολογία
ΦΠΑ
Δικαίωμα εκπτώσεως
Εκχώρηση τμήματος δικαιωμάτων ευρεσιτεχνίας που κατέχουν περισσότερες επιχειρήσεις σε επιχείρηση δικαιούμενη να εκμεταλλεύεται την εφεύρεση στο σύνολό της
Καταχρηστική πρακτική

περί παραπομπής προκύπτει ότι τα κρίσιμα στην κύρια δίκη πραγματικά περιστατικά εκτυλίχθηκαν μετά την 1η Ιανουαρίου
2007, δηλαδή μετά τη θέση σε ισχύ της οδηγίας 2006/112 που κατάργησε και αντικατέστησε την έκτη οδηγία. Υπό τις συνθήκες αυτές,
οι διατάξεις στις οποίες πρέπει να γίνει παραπομπή είναι εκείνες της οδηγίας 2006/112.
Τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου αφορούν την έκταση των δικαιωμάτων του συνεφευρέτη και, κατά συνέπεια, το ζήτημα αν
τα δικαιώματα αυτά μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο εμπορικήq συναλλαγής υποκείμενης στον ΦΠΑ. Τίθεται επίσης το ζήτημα
της επιρροής που ασκεί το γεγονός ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη εφεύρεση δεν έχει ακόμη κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας.
Για να δοθεί απάντηση στα ερωτήματα αυτά, πρέπει να υπομνησθεί ότι το προβλεπόμενο από την οδηγία καθεστώς των εκπτώσεων αποβλέπει
στο να ανακουφίζεται εντελώς ο επιχειρηματίας από το βάρος του ΦΠΑ που οφείλεται ή καταβλήθηκε στο πλαίσιο όλων των οικονομικών
του δραστηριοτήτων. Κατά συνέπεια, το κοινό σύστημα ΦΠΑ εξασφαλίζει πλήρη ουδετερότητα ως προς τη φορολογική επιβάρυνση όλων
των οικονομικών δραστηριοτήτων, ανεξαρτήτως του σκοπού ή των αποτελεσμάτων τους, υπό την προϋπόθεση ότι οι εν λόγω δραστηριότητες,
αυτές καθαυτές, υπόκεινται, καταρχήν, στον ΦΠΑ (βλ. αποφάσεις της 22ας Φεβρουαρίου 2001, C‑408/98, Abbey National, Συλλογή
2001, σ. I‑1361, σκέψη 24, της 8ης Φεβρουαρίου 2007, C‑435/05, Investrand, Συλλογή 2007, σ. I‑1315, σκέψη 22, και της 29ης
Οκτωβρίου 2009, C‑174/08, NCC Construction Danmark, Συλλογή 2009, σ. I‑10567, σκέψη 27).
Επομένως, το δικαίωμα προς έκπτωση συνιστά, ως αναπόσπαστο τμήμα του μηχανισμού του ΦΠΑ, θεμελιώδη αρχή εγγενή στο κοινό σύστημα
ΦΠΑ και δεν μπορεί καταρχήν να περιοριστεί (βλ. αποφάσεις της 8ης Ιανουαρίου 2002, C‑409/99, Metropol και Stadler, Συλλογή
2002, σ. I­81, σκέψη 42, της 26ης Μαΐου 2005, C‑465/03, Kretztechnik, Συλλογή 2005, σ. I‑4357, σκέψη 33, καθώς και της 15ης
Απριλίου 2010, C‑538/08 και C‑33/09, X Holding και Oracle Nederland, Συλλογή 2010, σ. I-3129, σκέψη 37).
Επομένως, ο υποκείμενος στον φόρο δικαιούται να εκπέσει πλήρως τον ΦΠΑ που βάρυνε τα αγαθά και τις υπηρεσίες που χρησιμοποίησε
για την άσκηση των φορολογούμενων δραστηριοτήτων του (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση NCC Construction Danmark, σκέψη 39).
Ως προς την υπόθεση της κύριας δίκης, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η Tanoarch απέκτησε μερίδιο συγκυριότητας εφευρέσεως.
Όσον αφορά τις έννομες συνέπειες που απορρέουν από τη μεταβίβαση αυτή, υπενθυμίζεται ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας του
άρθρου 267 ΣΛΕΕ, οι αρμοδιότητες του Δικαστηρίου και του αιτούντος δικαστηρίου διακρίνονται σαφώς και απόκειται αποκλειστικώς
στο αιτούν δικαστήριο να ερμηνεύει την εθνική νομοθεσία (βλ. απόφαση της 17ης Ιουλίου 2008, C‑500/06, Corporación Dermoestética,
Συλλογή 2008, σ. I‑5785, σκέψη 21). Επομένως, στην εν λόγω υπόθεση, απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να αποφανθεί επί του ζητήματος
αν η εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία επιτρέπει σε συνεφευρέτη να μεταβιβάζει μερίδιο της συγκυριότητάς του επί της εφευρέσεως.
Αντιθέτως, το Δικαστήριο μπορεί να παρέχει στο αιτούν δικαστήριο στοιχεία σχετικά με τις συνέπειες της εν λόγω μεταβίβασης
στον τομέα του ΦΠΑ, στην περίπτωση κατά την οποία η εκχώρηση του μεριδίου συγκυριότητας πρέπει να θεωρείται σύμφωνη με τις
διατάξεις του εθνικού δικαίου.
Όσον αφορά την οικονομική πραγματικότητα της εκχωρήσεως αυτής, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο,
της οδηγίας, στην έννοια «οικονομική δραστηριότητα» εμπίπτει, μεταξύ άλλων, κάθε δραστηριότητα του παραγωγού, του εμπόρου
ή του φορέα παροχής υπηρεσιών. Οι έννοιες «παραδόσεις αγαθών» και «παροχές υπηρεσιών» έχουν όλες έναν αντικειμενικό χαρακτήρα
και εφαρμόζονται ανεξαρτήτως των σκοπών και των αποτελεσμάτων των οικείων πράξεων (βλ., απόφαση της 21ης Φεβρουαρίου 2006,
C‑223/03, University of Huddersfield, Συλλογή 2006, σ. I‑1751, σκέψη 48).
Επομένως, η εκχώρηση μεριδίου συγκυριότητας επί εφευρέσεως μπορεί, καταρχήν, να συνιστά οικονομική δραστηριότητα υποκείμενη
στον ΦΠΑ, έστω και αν η εν λόγω εφεύρεση δεν έχει κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας. Ως εκ τούτου, η πράξη αυτή μπορεί
να συνεπάγεται γέννηση δικαιώματος προς έκπτωση του καταβληθέντος ή οφειλόμενου ΦΠΑ επί των εισροών.
Όσον αφορά τους σκοπούς που επιδιώκουν οι εμπλεκόμενοι οικονομικοί φορείς, πρέπει να επισημανθεί ότι το ζήτημα αν η οικεία
μεταβίβαση διενεργείται με μοναδικό σκοπό την επίτευξη φορολογικού πλεονεκτήματος ουδόλως ασκεί επιρροή για τον καθορισμό
του αν η πράξη αυτή αποτελεί παράδοση αγαθών ή παροχή υπηρεσιών και οικονομική δραστηριότητα κατά την έννοια των σχετικών
διατάξεων της οδηγίας (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση University of Huddersfield, σκέψη 51).
Επομένως, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο πρώτο και στο δεύτερο από τα υποβληθέντα ερωτήματα είναι ότι ένας υποκείμενος
στον φόρο μπορεί να επικαλείται δικαίωμα προς έκπτωση του ΦΠΑ επί των εισροών που ήδη κατέβαλε ή υποχρεούται να καταβάλει
για παροχή υπηρεσιών εξ επαχθούς αιτίας, όταν το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο επιτρέπει τη μεταβίβαση μεριδίου συγκυριότητας επί
εφευρέσεως παρέχουσας δικαίωμα επί της εφευρέσεως αυτής.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί το ζήτημα αν, λόγω συνδρομής ορισμένων ειδικών
περιστάσεων, μπορεί να διαπιστωθεί εν προκειμένω καταχρηστική άσκηση του δικαιώματος προς έκπτωση του καταβληθέντος ΦΠΑ επί
των εισροών.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο εν λόγω ερώτημα, υπενθυμίζεται ότι η καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, της φοροαποφυγής και
των ενδεχόμενων καταχρήσεων αποτελεί σκοπό τον οποίο αναγνωρίζει και ενθαρρύνει η οδηγία (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Halifax
κ.λπ., σκέψη 71, καθώς και απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, C‑487/01 και C‑7/02, Gemeente Leusden και Holin Groep, Συλλογή
2004, σ. I‑5337, σκέψη 76).
Η αρχή της απαγορεύσεως της καταχρήσεως δικαιώματος συνεπάγεται την απαγόρευση αμιγώς επίπλαστων καταστάσεων που στερούνται
οικονομικής ουσίας και σκοπούν αποκλειστικώς στην απόκτηση φορολογικού πλεονεκτήματος (βλ. απόφαση της 22ας Μαΐου 2008, C‑162/07,
Ampliscientifica και Amplifin, Συλλογή 2008, σ. I‑4019, σκέψη 28).
Συναφώς, το Δικαστήριο, με τις σκέψεις 74 και 75 της προπαρατεθείσας αποφάσεως Halifax κ.λπ., έκρινε ότι η διαπίστωση της
υπάρξεως καταχρηστικής πρακτικής σε θέματα ΦΠΑ προϋποθέτει, αφενός, ότι οι επίμαχες πράξεις, παρά την αυστηρή εφαρμογή των
προϋποθέσεων που προβλέπουν οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας και της εθνικής νομοθεσίας που μεταφέρει την οδηγία αυτή στο
εσωτερικό δίκαιο, έχουν ως αποτέλεσμα την αποκόμιση φορολογικού οφέλους η παροχή του οποίου θα ήταν αντίθετη προς τον σκοπό
που επιδιώκουν οι διατάξεις αυτές και, αφετέρου, ότι προκύπτει από σύνολο αντικειμενικών στοιχείων ότι ο κύριος σκοπός των
επίμαχων πράξεων περιορίζεται στην αποκόμιση αυτού του φορολογικού οφέλους.
Όσον αφορά την υπόθεση της κύριας δίκης, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει το σύνολο των σχετικών περιστάσεων προκειμένου
να καθορίσει αν, υπό το πρίσμα της νομολογίας που υπομνήσθηκε ανωτέρω, για τους σκοπούς του ΦΠΑ, πράξη όπως η επίμαχη στην
κύρια δίκη μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά καταχρηστική πρακτική. Οι περιστάσεις αυτές χαρακτηρίζονται, μεταξύ άλλων, από το
γεγονός ότι η οικεία εφεύρεση δεν έχει ακόμα κατοχυρωθεί με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας, ότι το δικαίωμα που απορρέει από την εφεύρεση
αυτή ανήκει σε περισσότερα πρόσωπα η πλειονότητα των οποίων έχουν την έδρα τους στην ίδια διεύθυνση και εκπροσωπούνται από
το ίδιο φυσικό πρόσωπο, ότι ο οφειλόμενος ΦΠΑ επί των εισροών δεν έχει καταβληθεί και ότι η εταιρία που εκχώρησε το μερίδιο
συγκυριότητας λύθηκε χωρίς εκκαθάριση.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο τρίτο από τα υποβληθέντα ερωτήματα είναι ότι στο αιτούν δικαστήριο
απόκειται να καθορίσει, λαμβανομένων υπόψη όλων των πραγματικών περιστάσεων που χαρακτηρίζουν την επίμαχη στην κύρια δίκη
παροχή υπηρεσιών, αν συντρέχει ή όχι περίπτωση καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος προς έκπτωση του καταβληθέντος ΦΠΑ επί
των εισροών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
1)      Ένας υποκείμενος στον φόρο μπορεί να επικαλείται δικαίωμα προς έκπτωση του φόρου προστιθέμενης αξίας επί των εισροών που ήδη
κατέβαλε ή υποχρεούται να καταβάλει για παροχή υπηρεσιών εξ επαχθούς αιτίας, όταν το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο επιτρέπει τη
μεταβίβαση μεριδίου συγκυριότητας επί εφευρέσεως παρέχουσας δικαίωμα επί της εφευρέσεως αυτής.
2)      Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να καθορίσει, λαμβανομένων υπόψη όλων των πραγματικών περιστάσεων που χαρακτηρίζουν την επίμαχη
στην κύρια δίκη παροχή υπηρεσιών, αν συντρέχει ή όχι περίπτωση καταχρηστικής ασκήσεως του δικαιώματος προς έκπτωση του καταβληθέντος
ΦΠΑ επί των εισροών.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η σλοβακική.