CELEX: 62008TJ0461
Δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών
Διαδικασία διαγωνισμού
Παροχή υπηρεσίας συνιστάμενης στη συντήρηση, υποστήριξη και ανάπτυξη συστήματος πληροφορικής
Απόρριψη προσφοράς διαγωνιζομένου
Ανάθεση του αντικειμένου της συμβάσεως σε άλλο διαγωνιζόμενο
Προσφυγή ακυρώσεως
Παραδεκτό
Αρμοδιότητα
Υποχρέωση αιτιολογήσεως
Δικαίωμα στην άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος
Διαφάνεια
Αναλογικότητα
Ίση μεταχείριση και απαγόρευση των διακρίσεων
Κριτήρια επιλογής και αναθέσεως
Αγωγή αποζημιώσεως
Παραδεκτό
Διαφυγόν κέρδος

του Δικαστηρίου της 13ης Οκτωβρίου 2005, C‑458/03, Parking Brixen, Συλλογή 2005, σ. I‑8585, σκέψεις 46 και 48 και
εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Κατά πάγια νομολογία, η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται, σε κάθε στάδιο της διαδικασίας του διαγωνισμού,
να τηρεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των διαγωνιζομένων (απόφαση Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, σκέψη 89 ανωτέρω,
σκέψη 108, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1998, T‑203/96, Embassy Limousines & Services κατά Κοινοβουλίου,
Συλλογή 1998, σ. II‑4239, σκέψη 85) και, ως εκ τούτου, να τηρεί την αρχή της ισότητας των ευκαιριών όλων των διαγωνιζομένων
(απόφαση του Πρωτοδικείου της 12ης Ιουλίου 2007, Ευρωπαϊκή Δυναμική κατά Επιτροπής, σκέψη 107 ανωτέρω, σκέψη 45). Κατά τη
νομολογία, οι αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως των διακρίσεων συνεπάγονται, μεταξύ άλλων, υποχρέωση διαφάνειας
η οποία συνίσταται στη διασφάλιση, υπέρ όλων όσοι ενδέχεται να μετάσχουν στον διαγωνισμό, προσήκοντος βαθμού δημοσιότητας
που να καθιστά δυνατό το άνοιγμα των δημόσιων συμβάσεων στον ανταγωνισμό καθώς και τον έλεγχο του αμερόληπτου χαρακτήρα των
διαγωνιστικών διαδικασιών (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 7ης Δεκεμβρίου 2000, C‑324/98, Telaustria και Telefonadress, Συλλογή
2000, σ. I‑10745, σκέψη 62, και Parking Brixen, προπαρατεθείσα, σκέψη 49).
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η ΕΤΕπ γνωστοποίησε αμέσως την προσβαλλόμενη απόφαση στους λοιπούς διαγωνιζόμενους των
οποίων η προσφορά δεν επελέγη, τούτο δε πολύ πριν από την υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου, παρέχοντάς τους κατ’ αυτόν τον
τρόπο τη δυνατότητα να καταθέσουν ενώπιον του δικαστή των ασφαλιστικών μέτρων αίτηση αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλομένης
αποφάσεως έως την υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του κύριου ενδίκου βοηθήματος
στο πλαίσιο του οποίου μπορεί να ζητηθεί ο έλεγχος του αμερόληπτου της διαγωνιστικής διαδικασίας, δυνατότητα την οποία αφαίρεσε
παρανόμως από την προσφεύγουσα (βλ. σκέψη 123 ανωτέρω).
Εξ αυτού έπεται ότι η ΕΤΕπ παραβίασε, εν προκειμένω, τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της διαφάνειας, προσβάλλοντας το
δικαίωμα της προσφεύγουσας στην άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως, ενώ οι λοιποί
διαγωνιζόμενοι των οποίων η προσφορά δεν επελέγη είχαν τη δυνατότητα να ασκήσουν το εν λόγω δικαίωμα.
Τέλος, όσον αφορά την προβαλλόμενη παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως, κατά τη νομολογία, η αρχή αυτή, όταν αποτελεί
την έκφραση συγκεκριμένων δικαιωμάτων, μπορεί να συνιστά κανόνα δικαίου που αποσκοπεί στην παροχή δικαιωμάτων στους ιδιώτες
(απόφαση του Πρωτοδικείου της 13ης Νοεμβρίου 2008, T‑128/05, SPM κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη
Συλλογή, σκέψη 127).
Δεδομένου ότι, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, η ΕΤΕπ προσέβαλε τα δικαιώματα της προσφεύγουσας καθόσον δεν της κοινοποίησε,
το συντομότερο δυνατό, την προσβαλλόμενη απόφαση και καθόσον δεν της χορήγησε, εντός δεκαπενθημέρου από της παραλαβής του
σχετικού αιτήματος και προ της ασκήσεως της προσφυγής της, επαρκή αιτιολογία της ως άνω αποφάσεως, παραβίασε επίσης την αρχή
της χρηστής διοικήσεως καθόσον προσέβαλε το δικαίωμα της προσφεύγουσας στην άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος κατά
της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ως ουσιώδης τύπος κρίνεται ο τύπος που έχει προβλεφθεί για να περιβάλει τα οικεία μέτρα
με τις εγγυήσεις της περίσκεψης και της σύνεσης (απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 1955, 6/54, Κάτω Χώρες κατά Ανώτατης
Αρχής, Συλλογή τόμος 1954-1964, σ. 13) . Στο πλαίσιο της διαδικασίας διαγωνισμού, το δικαίωμα των διαγωνιζομένων των οποίων
η προσφορά δεν επελέγη στην άσκηση αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος κατά της αποφάσεως περί αναθέσεως της δημόσιας συμβάσεως
σε άλλο διαγωνιζόμενο, καθώς και η απορρέουσα υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να τους κοινοποιήσει, κατόπιν σχετικού αιτήματος,
την αιτιολογία της αποφάσεως αυτής πρέπει να χαρακτηριστεί ως ουσιώδης τύπος υπό την έννοια της προπαρατεθείσας νομολογίας,
στον βαθμό που ο τύπος αυτός περιβάλλει τη διαδικασία εκδόσεως της εν λόγω αποφάσεως με εγγυήσεις οι οποίες καθιστούν δυνατή
την άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου όσον αφορά το αμερόληπτο της διαδικασίας του διαγωνισμού η οποία κατέληξε στην έκδοση της
ως άνω αποφάσεως.
Σύμφωνα με τη νομολογία τη σχετική με την παράβαση ουσιώδους τύπου, η μη τήρηση από την ΕΤΕπ των προβλεπομένων για την έκδοση
της προσβαλλομένης αποφάσεως ουσιωδών τύπων έχει ως συνέπεια την ακύρωσή της (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση του Δικαστηρίου
της 30ής Μαρτίου 1995, C‑65/93, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1995, σ. I‑643, σκέψη 21).
Κατόπιν των προεκτεθέντων, ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνουν δεκτοί.
Επί του τρίτου και του τέταρτου λόγου ακυρώσεως
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η ΕΤΕπ, χρησιμοποιώντας ως κριτήριο αναθέσεως την «Ικανότητα αυτοδύναμης
στελεχώσεως», παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και παρέβη την υποχρέωση να καθορίσει κριτήρια αναθέσεως που να καθιστούν
δυνατή την αντικειμενική συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών. Το εν λόγω κριτήριο αναθέσεως εμπόδισε τους διαγωνιζόμενους
να ασκήσουν το εκ του νόμου δικαίωμά τους να αναθέσουν τμήμα της εκτελέσεως σε υπεργολάβους. Επιπλέον, το κριτήριο αυτό διατυπώθηκε
κατά τρόπο τόσο ασαφή ώστε οι διαγωνιζόμενοι να μην έχουν τη δυνατότητα να προσδιορίσουν τη βέλτιστη ικανότητα την οποία έπρεπε
να διαθέτουν για να λάβουν τη μέγιστη δυνατή βαθμολογία. Στον κατάλογο σχετικά με «Ερωτήσεις και απαντήσεις», η ερώτηση σχετικά
με το ανώτατο επίπεδο της «ικανότητας στελεχώσεως» και η απάντηση της ΕΤΕπ κατά την οποία αυτή «δεν [καθόριζε] τον βέλτιστο
αριθμό ατόμων», καταδεικνύουν ότι οι διαγωνιζόμενοι δεν μπορούσαν να γνωρίζουν και δεν γνώριζαν τι έπρεπε ή τι μπορούσαν να
πράξουν για να υποβάλουν την καλύτερη δυνατή προσφορά με βάση αυτό το κριτήριο και ότι ο εν λόγω «βέλτιστος αριθμός» καθορίστηκε
από την επιτροπή αξιολογήσεως κατά το στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών. Το γεγονός αυτό είχε ως συνέπεια
τη νόθευση του ανταγωνισμού μεταξύ των διαγωνιζομένων προς όφελος του αναδόχου, ο οποίος ήταν ο μέχρι τούδε αντισυμβαλλόμενος
της ΕΤΕπ και είχε στην κατοχή του τα ειδικά μέσα πληροφορικής που χρησιμοποιούσε η ΕΤΕπ, ή προς όφελος όσων διαγωνιζομένων
διέθεταν επαρκή ικανότητα και δεν ήταν αναγκασμένοι να συνεργαστούν με εξωτερική ομάδα συμβούλων την οποία θα μπορούσαν να
καλέσουν σε περίπτωση αναθέσεως της επίμαχης παροχής υπηρεσιών. Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει η ΕΤΕπ, τα ειδικά μέσα πληροφορικής
τα οποία είχε στην κατοχή του ο ανάδοχος δεν ήταν ευρέως διαδεδομένα, καθόσον το αντιστοιχούν στα μέσα αυτά τμήμα της αγοράς
περιοριζόταν σε ποσοστό 3 %, επομένως η χρήση τους ακολουθούσε φθίνουσα πορεία. Επιπλέον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι διέθετε
πολλούς εμπειρογνώμονες οι οποίοι πληρούσαν τις ανάγκες της ΕΤΕπ, όπως εξάλλου παραδέχτηκε και η τελευταία και όπως προκύπτει
από τον πίνακα που προσαρτήθηκε στο υπόμνημα απαντήσεώς της. Καλεί επίσης την ΕΤΕπ να δημοσιοποιήσει τα βιογραφικά σημειώματα
των στελεχών του προσωπικού τα οποία υπέβαλε ο ανάδοχος προκειμένου να γίνει σύγκριση των προσόντων με αυτά τα οποία διέθεταν
οι δικοί της ειδικοί.
Η ΕΤΕπ ζητεί την απόρριψη του τρίτου λόγου ακυρώσεως. Στα άρθρα 6.4 και 6.5 της συγγραφής υποχρεώσεων προβλεπόταν σαφώς ότι
επιτρέπεται η υπεργολαβία και η σύσταση κοινοπραξίας επιχειρήσεων, οπότε επιτρεπόταν συνεργασία με ανεξάρτητους πραγματογνώμονες.
Τούτο επιβεβαιώνεται και από τον κατάλογο με τις «Ερωτήσεις και απαντήσεις», στον οποίο διευκρινιζόταν ότι, για τις ανάγκες
της διαδικασίας του διαγωνισμού, το προσφερόμενο από τους υπεργολάβους δυναμικό εξομοιωνόταν προς το δυναμικό του ίδιου του
διαγωνιζόμενου. Η μόνη προϋπόθεση που έθετε το άρθρο 1.3 της συγγραφής υποχρεώσεων ήταν ότι οι διαγωνιζόμενοι έπρεπε να καταδείξουν
τεκμηριωμένα ότι είχαν όντως την πρόθεση να συγκροτήσουν ομάδα με τα κατάλληλα προσόντα. Επιπλέον, ο ανάδοχος δεν ήταν η μόνη
επιχείρηση που μπορούσε να ανταποκριθεί στο τεχνικό κριτήριο που αφορούσε την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» χρησιμοποιώντας
«το δικό του προσωπικό», δεδομένου ότι δεν είχε στην κατοχή του το σύνολο των μέσων πληροφορικής που απαιτούνταν στο πλαίσιο
της επίμαχης εφαρμογής πληροφορικής. Η γλώσσα προγραμματισμού αυτής της εφαρμογής, η οποία καλείται γλώσσα «Java», καθώς και
τα εργαλεία πληροφορικής που επινόησε ο ανάδοχος, μεταξύ των οποίων το λογισμικό «Sybase server suite» και το σύστημα διαχειρίσεως
για βάσεις δεδομένων, είναι γνωστά στην αγορά και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από πολλούς ασχολούμενους με τον τομέα αυτό.
Αυτό καταδεικνύεται και από τα βιογραφικά σημειώματα που προσκόμισε η προσφεύγουσα, ιδίως δε από ένα βιογραφικό σημείωμα από
το οποίο προκύπτει πείρα στη χρήση του συνόλου του λογισμικού «Sybase server suite» καθώς και εκτεταμένες γνώσεις της γλώσσας
«Java». Επιπλέον, η προσφεύγουσα υποπίπτει σε αντιφάσεις εξαιτίας των ίδιων της των επιχειρημάτων ή των προσκομισθέντων από
αυτή εγγράφων.
Με τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, η προσφεύγουσα εκτιμά ότι η ΕΤΕπ, καθόσον επέλεξε ως κριτήριο αναθέσεως την «Ικανότητα αυτοδύναμης
στελεχώσεως», παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και παρέβη την υποχρέωση να χρησιμοποιήσει, στο πλαίσιο της συγκριτικής
αξιολογήσεως των προσφορών που προηγείται του σταδίου της εκδόσεως αποφάσεως περί αναθέσεως της παροχής υπηρεσιών, αποκλειστικώς
και μόνο κριτήρια που δεν έχουν σχέση με το στάδιο της επιλογής των διαγωνιζομένων. Όπως δέχθηκε και η ίδια η ΕΤΕπ στο σημείο
89 του υπομνήματος αντικρούσεως που κατέθεσε, το εν λόγω κριτήριο αποσκοπούσε αποκλειστικώς στον έλεγχο της «σχετικής με το
στελεχιακό δυναμικό ικανότητας των διαγωνιζομένων» μέσω της εξετάσεως των σχετικών βιογραφικών σημειωμάτων, είχε δε χρησιμοποιηθεί,
ορθώς, κατά το στάδιο της επιλογής των διαγωνιζομένων. Ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί κατά το στάδιο της συγκριτικής
αξιολογήσεως των προσφορών και της αναθέσεως της παροχής υπηρεσιών, δυνάμει του κανόνα κατά τον οποίο το στάδιο της επιλογής
των διαγωνιζομένων και αυτό της αναθέσεως της συμβάσεως πρέπει να διαχωρίζονται σαφώς. Επιπλέον, η ΕΤΕπ παραβίασε την αρχή
της ίσης μεταχειρίσεως καθόσον, εφαρμόζοντας δυο φορές το ως άνω κριτήριο, ευνόησε τον ανάδοχο, ο οποίος χαρακτηρίστηκε ως
ο πλέον ικανός να «διασφαλίσει τη συγκρότηση ομάδας», δεδομένου ότι ήταν επίσης ο μέχρι τούδε αντισυμβαλλόμενός της και είχε
στην κατοχή του τα ειδικά μέσα πληροφορικής που χρησιμοποιούσε η ΕΤΕπ, είχε δε περισσότερους πραγματογνώμονες στη διάθεσή
του.
Η ΕΤΕπ ζητεί την απόρριψη του τέταρτου λόγου ακυρώσεως. Υπενθυμίζει ότι διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τον
καθορισμό των κριτηρίων αναθέσεως της παροχής υπηρεσιών. Τα κριτήρια επιλογής των διαγωνιζομένων, στο πλαίσιο των οποίων κάθε
διαγωνιζόμενος έπρεπε να διαθέτει τουλάχιστον δεκαπέντε μισθωτούς υπαλλήλους που να εργάζονται στο τμήμα πληροφορικής της
επιχειρήσεώς του τουλάχιστον για δυο έτη καθώς και τρεις επαληθεύσιμες συστάσεις, δεν ήταν δυνατό να συγχέονται με το κριτήριο
αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως», καθόσον για τα κριτήρια αυτά είχε προβλεφθεί χωριστή μοριοδότηση
στη συγγραφή υποχρεώσεων. Με το κριτήριο του άρθρου 6.2.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, το όποιο χαρακτηριζόταν ως κριτήριο επιλογής
των διαγωνιζομένων σύμφωνα με το σημείο 2.5.1.1 του οδηγού, επιδιωκόταν να ελεγχθεί εάν αυτοί πληρούσαν τις κατ’ ελάχιστο
όριο απαιτούμενες προϋποθέσεις σε θέματα προσωπικού και των ικανοτήτων που διέθετε το τμήμα πληροφορικής της επιχειρήσεώς
τους, ενώ με το κριτήριο του άρθρου 7.1.1 της συγγραφής υποχρεώσεων, το οποίο χαρακτηριζόταν ως κριτήριο αναθέσεως της παροχής
υπηρεσιών σύμφωνα με το σημείο 2.5.1.2 του οδηγού, επιδιωκόταν η αξιολόγηση των προσόντων και της πείρας των υπαλλήλων τους
οποίους πρότειναν οι διαγωνιζόμενοι, λαμβανομένων υπόψη των συνυποβληθέντων βιογραφικών τους σημειωμάτων και των συνυποβληθέντων
πινάκων προσόντων καθώς και της ικανότητας των διαγωνιζομένων να ικανοποιήσουν τις συγκεκριμένες ανάγκες στο πλαίσιο της δημόσιας
συμβάσεως. Η ΕΤΕπ υποστηρίζει επίσης ότι η προσφεύγουσα δεν ενεργεί καλόπιστα όταν της προσάπτει ότι παραδέχθηκε πως οι πράξεις
της δεν ήταν σύμφωνες με το εφαρμοστέο επί των δημόσιων διαγωνισμών δίκαιο.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Η ΕΤΕπ διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια τόσο όσον αφορά τα στοιχεία που μπορεί να λάβει υπόψη προκειμένου να εκδώσει απόφαση
περί αναθέσεως δημόσιας συμβάσεως κατόπιν δημόσιου διαγωνισμού, όσο και ως προς τον καθορισμό, αφενός, του περιεχομένου και,
αφετέρου, της εφαρμογής των κανόνων που διέπουν τη σύναψη, για ίδιο λογαριασμό, δημόσιας συμβάσεως κατόπιν διαδικασίας δημόσιου
διαγωνισμού (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία, απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Φεβρουαρίου 2006, T‑376/05 και
T‑383/05, TEA-CEGOS κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑205, σκέψεις 50 και 51). Η ευχέρεια της ΕΤΕπ να επιλέξει ελεύθερα
τα κριτήρια αναθέσεως με βάση τα οποία θα συνάψει δημόσιες συμβάσεις για ίδιο λογαριασμό της παρέχει τη δυνατότητα να λάβει
υπόψη τη φύση, το αντικείμενο και τις ιδιαιτερότητες κάθε συμβάσεως.
Εντούτοις, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διατάξεις του οδηγού. Στο σημείο 2.5 αυτού, ορίζονται οι εφαρμοστέοι κανόνες για τη
«[δ]ιεξαγωγή της διαδικασίας». Ειδικότερα, το σημείο 2.5.1 αφορά τον «[έ]λεγχο της ικανότητας και [την] επιλογή των συμμετεχόντων»
καθώς και την «ανάθεση των συμβάσεων». Όπως ιδίως προκύπτει από το σημείο αυτό, «[η] ανάθεση των συμβάσεων της [ΕΤΕπ] γίνεται
με βάση τα κριτήρια επιλογής και αναθέσεως που προβλέπει η προκήρυξη του διαγωνισμού ή η συγγραφή υποχρεώσεων, κατόπιν ελέγχου
της καταλληλόλητας των επιχειρήσεων να μετάσχουν στη διαδικασία».
Κατά το σημείο 2.5.1.1, σχετικά με τα «[κ]ριτήρια επιλογής», «[μ]ε τα κριτήρια αυτά επιδιώκεται να ελεγχθεί η οικονομική και
χρηματοπιστωτική κατάσταση των επιχειρήσεων καθώς και τα τεχνικά και επαγγελματικά τους προσόντα για την εκτέλεση της συμβάσεως».
Επιπλέον, ορίζεται ότι «[η] [ΕΤΕπ] καθορίζει τα κριτήρια αυτά σύμφωνα με τα άρθρα 47 και 48 της [ο]δηγίας [2004/18], λαμβάνοντας
εν ανάγκη υπόψη τις διατάξεις των άρθρων 49 και 50». Περαιτέρω ορίζεται ότι «η [ΕΤΕπ] μπορεί να ορίζει ελάχιστα επίπεδα ικανοτήτων
κάτω από τα οποία οι προσφέροντες ή οι υποψήφιοι αποκλείονται από τη διαδικασία» και ότι «[τ]α κατώτατα αυτά επίπεδα καθορίζονται
στην προκήρυξη του διαγωνισμού».
Το σημείο 2.5.1.2 του οδηγού, σχετικά με τα «[κ]ριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως», ορίζει, μεταξύ άλλων, τα εξής:
«Με τα κριτήρια [αναθέσεως] επιδιώκεται να καταστεί δυνατή η επιλογή μεταξύ όσων διαγωνιζομένων δεν αποκλείστηκαν [κατά το
στάδιο του ελέγχου καταλληλότητας] και, επιπλέον, πληρούν τα κριτήρια επιλογής που καθορίζονται στην προκήρυξη του διαγωνισμού
ή στη συγγραφή υποχρεώσεων.
Τα κριτήρια βάσει των οποίων η [ΕΤΕπ] αναθέτει τις συμβάσεις είναι τα ακόλουθα:
α)      […] όταν η ανάθεση πραγματοποιείται με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά (καλύτερη δυνατή σχέση ποιότητας
προς τιμή) κατά την κρίση της [ΕΤΕπ], διάφορα κριτήρια συνδεόμενα με το αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης – για παράδειγμα,
η ποιότητα, η τιμή, η τεχνική αξία, τα αισθητικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, το κόστος
λειτουργίας, η αποδοτικότητα, η εξυπηρέτηση μετά την πώληση και η τεχνική συνδρομή, η ημερομηνία παράδοσης και η προθεσμία
παράδοσης ή εκτέλεσης·
[…]
Στην προβλεπόμενη στην παράγραφο α΄, ανωτέρω, η [ΕΤΕπ] υποδεικνύει στην προκήρυξη διαγωνισμού ή στη συγγραφή υποχρεώσεων,
ή στο περιγραφικό έγγραφο στην περίπτωση του ανταγωνιστικού διαλόγου, τη σχετική στάθμιση που προσδίδει σε καθένα από τα επιλεγέντα
κριτήρια για τον προσδιορισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς […]»
Σκοπός των προπαρατεθεισών στη σκέψη 140 διατάξεων του οδηγού είναι να διασφαλιστεί ότι η ευχέρεια της ΕΤΕπ να καθορίζει τα
κριτήρια αναθέσεως των συμβάσεων θα ασκείται τηρουμένων των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της διαφάνειας κατά το στάδιο
της αξιολογήσεως των προσφορών πριν από την έκδοση της αποφάσεως περί αναθέσεως (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία,
αποφάσεις του Δικαστηρίου της 20ής Σεπτεμβρίου 1988, 31/87, Beentjes, Συλλογή 1988, σ. 4635, σκέψεις 21 και 22, και της 12ης
Δεκεμβρίου 2002, C‑470/99, Universale-Bau κ.λπ., Συλλογή 2002, σ. I‑11617, σκέψεις 90 έως 92). Πράγματι, σκοπός των διατάξεων
αυτών είναι να διασφαλιστεί ότι όλοι οι καλώς πληροφορημένοι και επιμελείς διαγωνιζόμενοι θα ερμηνεύσουν κατά τον ίδιο τρόπο
τα κριτήρια αναθέσεως και, ως εκ τούτου, θα έχουν τις ίδιες ευκαιρίες κατά τη διαμόρφωση του περιεχομένου της προσφοράς τους
(βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Οκτωβρίου 2001, C‑19/00, SIAC Construction, Συλλογή 2001, σ. I‑7725,
σκέψη 42).
Επιπλέον, οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν στη διασφάλιση της τηρήσεως της αρχής της αναλογικότητας κατ’ επιταγή της οποίας οι
πράξεις των θεσμικών οργάνων δεν πρέπει να βαίνουν πέραν των ορίων του πρόσφορου και αναγκαίου για την επίτευξη των επιδιωκόμενων
σκοπών μέτρου, εξυπακουομένου ότι, οσάκις υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσοτέρων πρόσφορων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται
το λιγότερο επαχθές, ενώ τα προκαλούμενα μειονεκτήματα δεν πρέπει να είναι δυσανάλογα προς τους επιδιωκομένους σκοπούς (απόφαση
Antwerpse Bouwwerken κατά Επιτροπής, σκέψη 62 ανωτέρω, σκέψη 57). Μολονότι αληθεύει ότι τα κριτήρια τα οποία δύναται να καθορίσει
η αναθέτουσα αρχή, στις περιπτώσεις στις οποίες η ανάθεση γίνεται με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά,
δεν απαριθμούνται περιοριστικώς στο σημείο 2.5.1.2 του οδηγού και ότι το σημείο αυτό παρέχει στην αναθέτουσα αρχή την ευχέρεια
να επιλέξει τα κριτήρια αναθέσεως της δημόσιας συμβάσεως που κατά την άποψή της είναι τα καταλληλότερα, η επιλογή αυτή πρέπει
να αφορά αποκλειστικώς κριτήρια με βάση τα οποία θα προσδιοριστεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά (βλ.,
υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία, απόφαση του Δικαστηρίου της 24ης Ιανουαρίου 2008, C‑532/06, Λιανάκης κ.λπ., Συλλογή
2008, σ. I‑251, σκέψη 29 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· αποφάσεις Renco κατά Συμβουλίου, σκέψη 109 ανωτέρω, σκέψη 66, και
Strabag Benelux κατά Συμβουλίου, σκέψη 109 ανωτέρω, σκέψεις 73 και 74). Επομένως, κριτήρια αναθέσεως απαγορεύεται να είναι
όσα δεν αποσκοπούν στον προσδιορισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής απόψεως προσφοράς, αλλά συνδέονται ουσιαστικώς
με την αξιολόγηση της ικανότητας των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν τη σχετική σύμβαση (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία,
αποφάσεις του Δικαστηρίου Beentjes, σκέψη 141 ανωτέρω, σκέψεις 15 έως 19· της 19ης Ιουνίου 2003, C‑315/01, GAT, Συλλογή 2003,
σ. I‑6379, σκέψεις 59 έως 67, και Λιανάκης κ.λπ., προπαρατεθείσα, σκέψεις 30 έως 32). Η ποιότητα των προσφορών πρέπει να αξιολογείται
με βάση τις ίδιες τις προσφορές και όχι με βάση την πείρα που απέκτησαν οι διαγωνιζόμενοι από τη συνεργασία τους με την αναθέτουσα
αρχή στο πλαίσιο προγενέστερων συμβάσεων ούτε με βάση κριτήρια, όπως η τεχνική ικανότητα των υποψηφίων, τα οποία αφορούν το
στάδιο της επιλογής των υποψηφίων και τα οποία δεν μπορούν εκ νέου να ληφθούν υπόψη για τη συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών
(απόφαση Beentjes, σκέψη 141 ανωτέρω, σκέψη 15, και απόφαση TQ3 Travel Solutions Belgium κατά Επιτροπής, σκέψη 100 ανωτέρω,
σκέψη 86).
Με τον τρίτο και τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως, η προσφεύγουσα προβάλλει, κατ’ ουσία, ότι το κριτήριο αναθέσεως σχετικά με την
«Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» ήταν ασαφές, εισήγε δυσμενή διάκριση και δεν τελούσε σε αναλογία με τον επιδιωκόμενο σκοπό,
δηλαδή τον προσδιορισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής απόψεως προσφοράς, με συνέπεια η επιλογή αυτού του κριτηρίου
αναθέσεως να μη συνάδει προς τις υποχρεώσεις τις οποίες επάγεται για την ΕΤΕπ η εφαρμογή των γενικών αρχών του δικαίου που
ισχύουν επί διαδικασιών δημόσιων διαγωνισμών, όπως οι αρχές αυτές έχουν αποκρυσταλλωθεί στο σημείο 2.5.1.2 του οδηγού.
Πρέπει, στο σημείο αυτό, να σημειωθεί ότι το κριτήριο αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» περιλαμβανόταν
στο άρθρο 7.1.1 της συγγραφής υποχρεώσεων, το οποίο αφορούσε τα «[τ]εχνικά κριτήρια» και όριζε, μεταξύ άλλων, ότι «[η] ικανότητα
των διαγωνιζομένων να συγκροτήσουν ομάδα εργασίας με τα απαιτούμενα προσόντα θα αξιολογηθεί με βάση τα στοιχεία που περιλαμβάνονται
στον πίνακα του επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού και στα [βιογραφικά σημειώματα]». Όπως προκύπτει από τον κατάλογο
με τις «Ερωτήσεις και απαντήσεις », η ΕΤΕπ, μέσω του εν λόγω τεχνικού κριτηρίου «επιθυμ[ούσε] να διασφαλίσει ότι ο [ανάδοχος]
δεν διαθέτει απλώς πολυμελές προσωπικό με προσόντα και πείρα το οποίο θα στελεχώσει τη βασική ομάδα εργασίας, αλλά διαθέτει
επίσης επαρκές αποθεματικό στελεχιακού δυναμικού που, από άποψη προσόντων και πείρας, μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς αντιμετώπιση
πρόσθετων αναγκών». Συναφώς, η ΕΤΕπ διευκρίνισε ότι «ο πίνακας επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού [παρείχε] στοιχεία
για την εκτίμηση του εύρους των δεξιοτήτων και της πείρας που [διέθετε] ο διαγωνιζόμενος και [μπορούσε] να χρησιμοποιήσει
η [ΕΤΕπ]». Τούτο συνάδει προς το περιεχόμενο του άρθρου 4.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, κατά το οποίο οι διαγωνιζόμενοι οφείλουν
να προβούν σε περιγραφή του προτεινόμενου προσωπικού στον πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών προσωπικού που προσαρτάται
στη συγγραφή υποχρεώσεων και κατά το οποίο η σχετική πρότασή τους αξιολογείται βάσει της πείρας και του αριθμού των προσώπων
που διαθέτουν επαρκή προσόντα. Επιπλέον, η ΕΤΕπ διευκρίνιζε ότι «θα εξετάσει τον πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του
προσωπικού […] προκειμένου να εκτιμήσει εάν οι διαγωνιζόμενοι διαθέτουν προφανώς προσωπικό σε ικανό αριθμό, με επαρκή προσόντα
και με επαρκή πείρα προκειμένου να ικανοποιήσει τις ανάγκες [της]» και ότι «[η] εν λόγω εκτίμηση θα πραγματοποιηθεί σε σχέση
με δυο από τα τεχνικά κριτήρια […]: το επίπεδο των γνώσεων και των προσόντων του προτεινόμενου προσωπικού και την ικανότητα
αυτοδύναμης στελεχώσεως». Εξάλλου, η ΕΤΕπ διευκρίνισε επίσης ότι δεν είχε καθορίσει τον «βέλτιστο αριθμό» όσον αφορά τις προτεινόμενες
ομάδες εργασίας, ιδίως δε την προερχόμενη εκ των μονίμων συνεργατών της ομάδα η οποία θα καλείτο ενδεχομένως να καλύψει πρόσθετες
ανάγκες της αναθέτουσας αρχής. Τέλος, η ΕΤΕπ διευκρίνισε ότι «ο όρος “αυτοδύναμη στελέχωση” σημαίνει προσωπικό απασχολούμενο
από τον ίδιο τον διαγωνιζόμενο ή […] τους υπεργολάβους που έχει δηλώσει ότι θα χρησιμοποιήσει».
Κατ’ αρχάς διαπιστώνεται ότι η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι το κριτήριο αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα
αυτοδύναμης στελεχώσεως» συνιστά δυσμενή διάκριση καθόσον την εμπόδισε να συνεργαστεί με υπεργολάβους προκειμένου να μπορέσει
να ανταποκριθεί στο σύνολο των αναγκών που είχε καθορίσει η ΕΤΕπ. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τη συγγραφή υποχρεώσεων καθώς
και τον κατάλογο με τις «Ερωτήσεις και απαντήσεις», επιτρεπόταν υπεργολαβία, οι υπεργολάβοι έπρεπε όμως να κατονομάζονται
ρητώς με αυτήν τους την ιδιότητα στις προσφορές, οι δε διαγωνιζόμενοι να έχουν ειδοποιηθεί ότι μόνον οι ρητώς κατονομασμένοι
υπεργολάβοι επρόκειτο να ληφθούν υπόψη για την εφαρμογή αυτού του κριτηρίου αναθέσεως.
Στη συνέχεια, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι το κριτήριο αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης
στελεχώσεως» χρησιμοποιήθηκε κατά το στάδιο της επιλογής των διαγωνιζομένων. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τη συγγραφή υποχρεώσεων,
στο πλαίσιο των καθοριζόμενων στο άρθρο 6.2.2 της συγγραφής υποχρεώσεων κριτηρίων επιλογής, οι διαγωνιζόμενοι όφειλαν απλώς
να προσκομίσουν «τρεις σχετικές και επαληθεύσιμες συστάσεις για εργασίες που υλοποιήθηκαν κατά την τελευταία διετία στον τομέα
τον οποίο αφορά ο παρών δημόσιος διαγωνισμός» καθώς και «[υ]πεύθυνη δήλωση ότι [οι διαγωνιζόμενοι] διαθέτουν τουλάχιστον 15
υπαλλήλους [στον τομέα της πληροφορικής] (όχι διοικητικό προσωπικό υποστήριξης) που να εργάζονται για αυτούς για τουλάχιστον
δυο έτη». Το τελευταίο αυτό κριτήριο επιλογής, το οποίο αφορούσε τον ελάχιστο αριθμό προσώπων που έχουν ήδη αποκτήσει πείρα
και προσόντα στον τομέα τον οποίο αφορούσε η σύμβαση, διέφερε από το επίμαχο κριτήριο αναθέσεως το οποίο αφορούσε την ικανότητα
των διαγωνιζομένων να θέσουν στη διάθεση της αναθέτουσας αρχής προσωπικό με πείρα και προσόντα, σε ικανό αριθμό, για την κάλυψη
τυχόν πρόσθετων αναγκών της.
Τέλος, όσον αφορά τον ίδιο τον καθορισμό του κριτηρίου αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως», επισημαίνεται
ότι ούτε το σημείο 2.5.1.2 του οδηγού ούτε οι γενικές αρχές του δικαίου μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι καθένα από
τα κριτήρια αναθέσεως που όρισε η ΕΤΕπ για να επιλέξει την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά έπρεπε να έχουν
αναγκαστικώς ποσοτική διάσταση ή να είναι προσανατολισμένα αποκλειστικώς στην τιμή (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση Renco κατά
Συμβουλίου, σκέψη 109 ανωτέρω, σκέψεις 67 και 68). Ειδικότερα, διάφοροι συντελεστές, οι οποίοι δεν είναι αμιγώς ποσοτικής
φύσεως, όπως η ποιότητα του απασχολούμενου προσωπικού ή, γενικότερα, η τεχνική αξία της προσφοράς, δύνανται να επηρεάσουν
την ποιότητα εκτελέσεως συμβάσεως παροχής υπηρεσιών και, επομένως, την οικονομική αξία της προσφοράς ενός διαγωνιζόμενου (βλ.,
υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις του Δικαστηρίου Beentjes, σκέψη 141 ανωτέρω, σκέψη 18, και της 16ης Σεπτεμβρίου 1999, C‑27/98,
Fracasso και Leitschutz, Συλλογή 1999, σ. I‑5697, σκέψη 30).
Εντούτοις, όπως προκύπτει από τα μνημονευθέντα στη σκέψη 144 ανωτέρω τεύχη του διαγωνισμού, το κριτήριο αναθέσεως σχετικά
με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» αφορά, μεταξύ άλλων, τα προσόντα του προσωπικού που απασχολούν οι διαγωνιζόμενοι
ή οι δηλωμένοι υπεργολάβοι τους, όπως το προσωπικό αυτό εμφαίνεται στον πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού,
να καλύψει, από άποψη πείρας, ικανοτήτων και αριθμού, τυχόν πρόσθετες ανάγκες της αναθέτουσας αρχής. Πρόκειται λοιπόν για
κριτήριο το οποίο αφορά, τουλάχιστον εν μέρει, την ικανότητα των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν πλήρως τη σύμβαση, συμπεριλαμβανομένης
τυχόν συμπληρωματικής παροχής υπηρεσιών. Από αυτήν την άποψη, το ως άνω κριτήριο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «κριτήριο
αναθέσεως» υπό την έννοια του σημείου 2.5.1.2 του οδηγού, σχετιζόμενο αποκλειστικώς με την ποιότητα των συμπληρωματικών υπηρεσιών
τις οποίες είναι σε θέση να παράσχει κάθε διαγωνιζόμενος αναλόγως των πόρων που διαθέτει και, επομένως, με το συγκριτικό οικονομικό
πλεονέκτημα καθεμιάς από τις προσφορές που έχουν κατατεθεί για την παροχή αυτών των υπηρεσιών (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και
κατ’ αναλογία, απόφαση Λιανάκης κ.λπ., σκέψη 142 ανωτέρω, σκέψη 31· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 1ης Ιουλίου 2008, T‑211/07,
AWWW κατά EUROFOUND, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 60, και της 10ης Σεπτεμβρίου 2008, T‑465/04, Ευρωπαϊκή Δυναμική
κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 65).
Επιπλέον, μολονότι σκοπός του κριτηρίου αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» ήταν, μεταξύ άλλων, να
εκτιμηθεί εάν οι διαγωνιζόμενοι διαθέτουν προσωπικό με τα απαιτούμενα προσόντα και την απαιτούμενη πείρα «σε ικανό αριθμό»
για να ικανοποιήσουν τυχόν αίτημα της ΕΤΕπ για παροχή προς αυτήν συμπληρωματικών υπηρεσιών, εντούτοις, το κριτήριο αυτό διατυπώθηκε
με τρόπο γενικό και ασαφή, καθόσον, όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 4.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, δεν είχε προκαθοριστεί
ο «βέλτιστος αριθμός» του εν λόγω προσωπικού, ενώ η ΕΤΕπ δεν παρέσχε σχετικώς ακριβείς διευκρινίσεις στους διαγωνιζόμενους
ως προς το ποσοτικό μέγεθος. Ασφαλώς, στο άρθρο 1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, σχετικά με την «[π]εριγραφή του τομέα» τον
οποίο αφορούσε η σύμβαση, επισημαινόταν ότι η ΕΤΕπ συνεργαζόταν με δέκα εξωτερικούς συνεργάτες αποκλειστικό αντικείμενο των
οποίων ήταν ο σχετικός με τη συγκεκριμένη εφαρμογή σχεδιασμός και ότι είχαν ήδη δρομολογηθεί δέκα σχέδια. Επιπλέον, επισημαινόταν
ότι, στα επόμενα έτη, ο όγκος της σχετικής με τον σχεδιασμό δραστηριότητας επρόκειτο να συρρικνωθεί, οπότε οι εν δυνάμει διαγωνιζόμενοι
όφειλαν να θεωρήσουν τα περιλαμβανόμενα στη συγγραφή υποχρεώσεων αριθμητικά στοιχεία ως ανώτατα όρια. Εντούτοις, διευκρινιζόταν
ευθύς αμέσως ότι δεν αποκλείονταν νέες εντολές συνάψεως δανείων ή νέες ειδικές δραστηριότητες εγκεκριμένες από την ΕΤΕπ που
να έχουν ως συνέπεια την πρόκληση έκτακτου φόρου εργασίας στον τομέα του προγραμματισμού.
Πάντως, στον βαθμό που ο ανάδοχος ήταν ο μέχρι τούδε πάροχος υπηρεσιών, υπεύθυνος για την ανάπτυξη, τη συντήρηση, την υποστήριξη
και τη διεκπεραίωση σχεδίων με αντικείμενο την επίμαχη εφαρμογή λογισμικού, μπορούσε περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο να
εκτιμήσει βάσει της πείρας του ποιες μπορούσαν να είναι οι πραγματικές ανάγκες της ΕΤΕπ, όσον αφορά την ικανότητα αυτοδύναμης
στελεχώσεως ομάδας η οποία θα ικανοποιούσε τυχόν αιτήματα της ΕΤΕπ για παροχή συμπληρωματικών υπηρεσιών στο πλαίσιο της εκτελέσεως
της συμβάσεως. Επομένως, η ασάφεια του κριτηρίου αναθέσεως σχετικά με την «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως» είχε, στην πράξη,
ως συνέπεια να ευνοηθεί ο μέχρι τούδε αντισυμβαλλόμενος εις βάρος των λοιπών διαγωνιζομένων και ιδίως της προσφεύγουσας, κατά
παράβαση όσων επιτάσσει η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, δυνάμει της οποίας στους διαγωνιζόμενους πρέπει να παρέχονται οι ίδιες
ευκαιρίες όσον αφορά τη διαμόρφωση του περιεχομένου της προσφοράς τους.
Επιβάλλεται, συνεπώς, η διαπίστωση ότι, κατ’ εφαρμογή των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως καθώς και του
σημείου 2.5.1.2 του οδηγού, το οποίο συνιστά εφαρμογή των αρχών αυτών, η ΕΤΕπ έπρεπε να λάβει υπόψη, κατά τη διαδικασία του
συγκεκριμένου δημόσιου διαγωνισμού, την ικανότητα των διαγωνιζομένων να παράσχουν το σύνολο των προβλεπόμενων από τη σύμβαση
υπηρεσιών όχι στο πλαίσιο των «κριτηρίων επιλογής» των διαγωνιζομένων, αλλά στο πλαίσιο των «κριτηρίων αναθέσεως» της παροχής
υπηρεσιών, επομένως, δεν έπρεπε να βασιστεί, ως προς τούτο, σε ένα ασαφές κριτήριο το οποίο μπορούσε να ευνοήσει, στην πράξη,
τον ανάδοχο, ο οποίος ετύγχανε να είναι ο μέχρι τούδε αντισυμβαλλόμενος ο οποίος παρείχε προγενεστέρως τις ίδιες υπηρεσίες.
Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνουν δεκτοί.
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η ΕΤΕπ παρέβη το άρθρο 99 του δημοσιονομικού κανονισμού, το άρθρο 148, παράγραφοι 1 και 2,
των κανόνων εφαρμογής και παραβίασε τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως, της διαφάνειας και της απαγορεύσεως των διακρίσεων,
όπως αυτές κατοχυρώνονται στο άρθρο 89 του δημοσιονομικού κανονισμού, σε συνδυασμό με τη δέκατη όγδοη αιτιολογική του σκέψη,
και όπως ερμηνεύονται στη νομολογία, τη διοικητική πρακτική της Επιτροπής και τη θεωρία, καθόσον ανέθεσε την παροχή υπηρεσιών
στον ανάδοχο αφού αυτός, κατόπιν αδιαφανών συζητήσεων με την ΕΤΕπ, τροποποίησε ουσιωδώς το περιεχόμενο της προσφοράς του,
τόσο από απόψεως τιμής όσο και από απόψεως ποιότητας. Όπως προκύπτει από το υπηρεσιακό σημείωμα της 31ης Ιανουαρίου 2008,
μετά το άνοιγμα των προσφορών και την αξιολόγησή τους, η επιτροπή αξιολογήσεως πρότεινε να επιλεγεί η προσφορά του αναδόχου.
Εντούτοις, διαπιστώνοντας ότι η εν λόγω προσφορά ήταν υψηλότερη όλων των υπολοίπων, η επιτροπή αξιολογήσεως, πριν συνεχίσει
τη διαδικασία του διαγωνισμού, αποφάσισε να καλέσει σε σύσκεψη τον ανάδοχο προκειμένου να λάβει διευκρινίσεις για ορισμένα
σημεία που παρέμεναν σε εκκρεμότητα, ιδίως, την οικονομική πτυχή της προσφοράς. Στη σύσκεψη αυτή, ο ανάδοχος φέρεται να τροποποίησε
ουσιωδώς το περιεχόμενο της προσφοράς του προσφέροντας χαμηλότερη τιμή για την προβλεπόμενη παροχή υπηρεσιών και μειώνοντας
αντιστοίχως την ποιότητά τους. Ειδικότερα, ο ανάδοχος υποσχέθηκε να μειώσει την προβλεπόμενη στην προσφορά του τιμή επιφέροντας,
μεταξύ άλλων, μεταβολές στο προσωπικό που επρόκειτο να εκτελέσει τη σύμβαση με σκοπό την ορθολογικότερη συγκρότησή του και,
επομένως, παρέχοντας μικρότερο αριθμό έμπειρων συμβούλων. Κατόπιν της παράνομης αυτής διαπραγματεύσεως, η ΕΤΕπ αποφάσισε να
αναθέσει την παροχή υπηρεσιών στον ανάδοχο. Επομένως, η προσφορά την οποία επέλεξε τελικώς η ΕΤΕπ διέφερε ουσιωδώς και –το
σημαντικότερο, εάν ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος καθενός από τα καθοριζόμενα στη συγγραφή υποχρεώσεων κριτήρια αναθέσεως– ήταν
υποδεέστερης ποιότητας από αυτή την οποία αξιολόγησε η επιτροπή αξιολογήσεως. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, κατά το στάδιο της συγκριτικής
αξιολογήσεως των προσφορών, η επιτροπή αξιολογήσεως δεν έλαβε υπόψη την υποδεέστερη ποιότητα της «τελικής προσφοράς» του αναδόχου
σε σχέση με την «αρχική προσφορά» του.
Η προσφεύγουσα καλεί, συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο να συγκρίνει την πείρα του προσωπικού που αναφερόταν στην προσφορά του
αναδόχου με την πείρα του προσωπικού το οποίο τελικώς πρότεινε και να διαπιστώσει ότι, εάν δεν είχαν διεξαχθεί παράνομες διαπραγματεύσεις
με την ΕΤΕπ και εάν δεν είχαν διαπραχθεί τα πρόδηλα σφάλματα εκτιμήσεως με τα οποία βαρύνεται η προσβαλλόμενη απόφαση, η παροχή
υπηρεσιών θα της είχε ανατεθεί. Σε κάθε περίπτωση, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, εάν κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού,
είχε τηρηθεί η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και διασφαλιζόταν η διαφάνεια, θα ήταν και αυτή σε θέση να βελτιώσει σε μεγάλη
έκταση την «αρχική προσφορά» της σε σχέση με τα καθορισθέντα κριτήρια αναθέσεως, πράγμα το οποίο επίσης θα της παρείχε τη
δυνατότητα να αναδειχθεί ανάδοχος.
Η ΕΤΕπ αντικρούει τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας και ζητεί την απόρριψη του έκτου λόγου ακυρώσεως. Παρατηρεί ότι η διαδικασία
του διαγωνισμού δεν διέπεται ούτε από τον δημοσιονομικό κανονισμό ούτε από τους κανόνες εφαρμογής. Επιπλέον, η προσφεύγουσα
στερείται εννόμου συμφέροντος για την προβολή του παρόντος λόγου ακυρώσεως. Κατά την ΕΤΕπ, οι συζητήσεις με τον ανάδοχο έλαβαν
χώρα μετά το πέρας της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, κατόπιν της οποίας η προσφορά του αναδόχου κατετάγη στην πρώτη
θέση ενώ αυτή της προσφεύγουσας στη δεύτερη, δηλαδή σε χρονικό σημείο κατά το οποίο ο ανάδοχος είχε ήδη επιλεγεί. Επομένως,
δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι εν λόγω συζητήσεις έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του διαγωνισμού, υπό την
έννοια του σημείου 2.5.2 του οδηγού ή του μνημονευθέντος από την προσφεύγουσα άρθρου 99 του δημοσιονομικού κανονισμού. Σε
κάθε περίπτωση, οι συζητήσεις αυτές δεν είχαν ως αντικείμενο την τροποποίηση της προσφοράς του αναδόχου, ο οποίος κατετάγη
στην πρώτη θέση μετά τη συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών, ούτε και κατέληξαν σε τέτοιο αποτέλεσμα. Αφορούσαν απλώς τους
όρους εκτελέσεως της συμβάσεως από τον ανάδοχο σύμφωνα πάντα με το περιεχόμενο της προσφοράς του, σε κάθε πάντως περίπτωση
δεν είχαν ως συνέπεια να μεταβληθεί η κατάταξη των προσφορών κατόπιν της συγκριτικής αξιολογήσεώς τους. Από οικονομικής απόψεως,
η μείωση των «κύριων δημιουργών λογισμικού» και των «επικουρικών δημιουργών λογισμικού» καθώς και η αντικατάσταση ορισμένων
από τους «κύριους δημιουργούς λογισμικού» της προτεινόμενης βασικής ομάδας από νεότερα μέλη του προσωπικού δεν είχαν ως συνέπεια
να μεταβληθεί η κατάταξη της προσφοράς του αναδόχου σε σχέση με τις προσφορές των λοιπών διαγωνιζομένων, μεταξύ των οποίων
και η προσφεύγουσα, οπότε δεν έθιξαν τα έννομα συμφέροντά τους. Από τεχνικής απόψεως, το γεγονός ότι ο ανάδοχος αντικατέστησε
ορισμένους εκ των «κύριων δημιουργών λογισμικού» της προτεινόμενης βασικής ομάδας με νεότερα μέλη του προσωπικού δεν είχε
ως συνέπεια την υποβάθμιση της τεχνικής αξίας της προσφοράς του, δεδομένου ότι οι αντικαταστάτες περιλαμβάνονταν στον προσαρτημένο
στην προσφορά πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού, και η τεχνική αξία της προσφοράς αυτής αξιολογήθηκε λαμβανομένων
υπόψη όχι μόνο των προσόντων που προέκυπταν από τα βιογραφικά σημειώματα των μελών της προτεινόμενης βασικής ομάδας, αλλά
και των προσόντων προσώπων που περιλαμβάνονταν στον εν λόγω πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών προσωπικού. Η αναφορά στην
«ορθολογικότερη συγκρότηση της ομάδας» δεν είχε την έννοια της μελλοντικής μεταβολής του προτεινόμενου με την προσφορά του
αναδόχου κύριου προσωπικού το οποίο επρόκειτο να στελεχώσει την υπεύθυνη για την εκτέλεση της συμβάσεως ομάδα, αλλ’ απλώς
ότι το εν λόγω προσωπικό θα καθιστούσε δυνατή τη συγκρότηση μιας «ορθολογικότερης» ομάδας σε σύγκριση με εκείνη την οποία
είχε συστήσει ο συγκεκριμένος διαγωνιζόμενος για την εκτέλεση της προηγούμενης συμβάσεως αντικείμενο της οποίας ήταν η επίμαχη
εφαρμογή λογισμικού. Συνεπώς, από τη σχετική νομολογία δεν προκύπτει ότι οι συζητήσεις μεταξύ της ΕΤΕπ και του διαγωνιζομένου
σε χρονικό σημείο μεταγενέστερο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών έθιξαν το κύρος της προσβαλλομένης αποφάσεως, οπότε
η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να προβάλει, εν προκειμένω, την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ή της διαφάνειας.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να προβάλει την παράβαση των άρθρων 89 και 99 του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου
148, παράγραφοι 1 και 2, των κανόνων εφαρμογής, καθόσον η επίμαχη διαδικασία διαγωνισμού και η προσβαλλόμενη απόφαση δεν διέπονται
ούτε από τον δημοσιονομικό κανονισμό ούτε, κατά μείζονα λόγο, από τους κανόνες εφαρμογής του (βλ. σκέψη 87 ανωτέρω). Ο έκτος
λόγος ακυρώσεως πρέπει συνεπώς να απορριφθεί κατά το μέρος που στηρίζεται σε αυτή την παράβαση.
Εντούτοις, επιβάλλεται η εξέταση του έκτου λόγου ακυρώσεως καθόσον, με αυτόν, διατυπώνονται αιτιάσεις περί παραβιάσεως των
αρχών της ίσης μεταχειρίσεως, της απαγορεύσεως των διακρίσεων και της διαφάνειας, οι οποίες ισχύουν επί της οικείας διαδικασίας
διαγωνισμού και της προσβαλλομένης αποφάσεως για τους λόγους που εκτέθηκαν στη σκέψη 88 ανωτέρω. Δεδομένης τόσο της σημασίας
όσο και του σκοπού και της πρακτικής αποτελεσματικότητας των εν λόγω αρχών, η τήρησή τους πρέπει να διασφαλίζεται και στην
περίπτωση ειδικής διαδικασίας διαγωνισμού, όπως η επίδικη, λαμβανομένων ενδεχομένως υπόψη των ιδιαιτεροτήτων της τελευταίας
αυτής διαδικασίας.
Υπογραμμίζεται συναφώς ότι η ΕΤΕπ, δεδομένου ότι επρόκειτο, εν προκειμένω, για σύμβαση υπηρεσιών συναφθείσα για δικό της λογαριασμό,
συνολικής προϋπολογιζόμενης αξίας εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ), μεταξύ 3 500 000 ευρώ και 7 000 000 ευρώ, αποφάσισε,
σύμφωνα με τις διατάξεις του οδηγού, να προκηρύξει διαγωνισμό με ανοικτή διαδικασία, να δημοσιεύσει σχετική προκήρυξη στην
Επίσημη Εφημερίδα, να συντάξει συγγραφή υποχρεώσεων ορίζουσα τις λεπτομέρειες εκτελέσεως και τους όρους της συμβάσεως, συμπεριλαμβανομένων
των κριτηρίων αναθέσεως, και να καλέσει το σύνολο των επιχειρήσεων που είχαν υποβάλει σχετική αίτηση να καταθέσουν προσφορά
σε αυτή τη βάση.
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι διατάξεις του οδηγού και, ενδεχομένως, οι διατάξεις της οδηγίας 2004/18
στις οποίες παραπέμπουν οι πρώτες συνθέτουν το νομικό πλαίσιο σύμφωνα με το οποίο έπρεπε να διεξαχθεί η διαδικασία του διαγωνισμού,
η δε ΕΤΕπ, υπό την ιδιότητά της ως αναθέτουσα αρχή, είχε την υποχρέωση να εφαρμόσει τα καθορισμένα από την ίδια κριτήρια όχι
μόνο κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού, αυτή καθαυτήν, η οποία είχε ως αντικείμενο τη συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών
και την ανάδειξη του αναδόχου, αλλά, γενικότερα, έως το πέρας του σταδίου εκτελέσεως της οικείας συμβάσεως (βλ., υπ’ αυτή
την έννοια, απόφαση αποφάσεως Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, σκέψη 89 ανωτέρω, σκέψη 115).
Εάν η προσφορά διαγωνιζομένου ο οποίος δεν αποκλείστηκε από τη διαδικασία του διαγωνισμού και πληροί τα καθοριζόμενα στην
προκήρυξη ή στη συγγραφή υποχρεώσεων κριτήρια επιλογής δεν είναι, κατά την κρίση της αναθέτουσας αρχής, η πλέον συμφέρουσα
από οικονομικής απόψεως προσφορά, βάσει των κριτηρίων αναθέσεως που η ίδια καθόρισε στην προκήρυξη του διαγωνισμού ή στη συγγραφή
υποχρεώσεων, τότε η προσφορά αυτή πρέπει να απορριφθεί από την αναθέτουσα αρχή, η οποία δεν επιτρέπεται να μεταβάλει την όλη
οικονομία της συμβάσεως τροποποιώντας μία από τις ουσιώδεις προϋποθέσεις της αναθέσεώς της. Ειδικότερα, εάν επιτρεπόταν στην
αναθέτουσα αρχή να τροποποιεί κατά βούληση, κατά το στάδιο της διαδικασίας του διαγωνισμού, τις ίδιες τις προϋποθέσεις της
αναθέσεως, χωρίς να της παρέχεται προς τούτο εξουσία από τις ισχύουσες σχετικές διατάξεις, θα αλλοιώνονταν οι αρχικά προβλεπόμενοι
όροι που διέπουν την ανάθεση της συμβάσεως (απόφαση Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, σκέψη 89 ανωτέρω, σκέψη 120). Επιπλέον,
μια τέτοια πρακτική θα συνεπαγόταν αναπόφευκτα την παραβίαση των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχειρίσεως των διαγωνιζομένων,
εφόσον δεν θα διασφαλιζόταν η ενιαία εφαρμογή των όρων για την ανάθεση της συμβάσεως και η αντικειμενικότητα της διαδικασίας
(απόφαση Επιτροπή κατά CAS Succhi di Frutta, σκέψη 89 ανωτέρω, σκέψη 121).
Κατά τα λοιπά, οι αρχές αυτές έχουν αποτυπωθεί στο σημείο 2.5.2 του οδηγού, το οποίο ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι «[κ]ατά τη
διάρκεια της διαδικασίας του διαγωνισμού, η [ΕΤΕπ] αρνείται κάθε συζήτηση με τους υποψηφίους ή τους προσφέροντες η οποία ενδέχεται
να διακυβεύσει την αντικειμενικότητα της διαδικασίας ή την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των επιχειρήσεων» και ότι, μολονότι
«[η] [ΕΤΕπ] μπορεί, αντιθέτως, να επικοινωνήσει εγγράφως με τους υποψηφίους ή τους προσφέροντες για να λάβει διευκρινίσεις
ως προς συγκεκριμένα σημεία της υποψηφιότητας ή της προσφοράς τους», εντούτοις, «[η] επικοινωνία αυτή δεν επιτρέπεται να έχει
ως αποτέλεσμα τροποποιήσεις των όρων υπό τους οποίους υποβλήθηκαν οι αιτήσεις συμμετοχής ή υπό τους οποίους κατατέθηκαν οι
προσφορές».
Εν προκειμένω, στο άρθρο 1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, σχετικά με την «[π]εριγραφή του τομέα» τον οποίο αφορά η σύμβαση,
επισημαινόταν ότι 600 περίπου άτομα χρησιμοποιούσαν την επίμαχη εφαρμογή λογισμικού, ότι η ΕΤΕπ είχε αναθέσει σε δεκαμελή
ομάδα εξωτερικών συνεργατών τη συντήρηση ή την υποστήριξη καθώς και καθήκοντα σχεδιασμού (τέσσερα άτομα για τη συντήρηση και
έξι άτομα για τον σχεδιασμό) και ότι είχαν ήδη δρομολογηθεί δέκα σχέδια. Επιπλέον, διευκρινιζόταν ότι τέσσερα εκ των μελών
του προσωπικού της ΕΤΕπ είχαν τον ρόλο της επιβλέψεως και της διαχειρίσεως σχεδίων, αλλά βαθμιαία είχαν ενεργότερο συμμετοχή
στις δραστηριότητες τεχνικής φύσεως, και, ειδικότερα, στις συσκέψεις με αντικείμενο τη διάρθρωση των σχεδίων. Προβλεπόταν
η εισαγωγή διαδικασιών ελέγχου κωδικών στο εγγύς μέλλον. Τέλος, κατά τα επόμενα έτη, αναμενόταν η συρρίκνωση των καθηκόντων
σχεδιασμού, οπότε οι εν δυνάμει διαγωνιζόμενοι όφειλαν να θεωρήσουν τα περιλαμβανόμενα στη συγγραφή υποχρεώσεων αριθμητικά
στοιχεία ως ανώτατα όρια, μολονότι δεν αποκλειόταν νέες εντολές συνάψεως δανείων ή νέες ειδικές δραστηριότητες εγκεκριμένες
από την ΕΤΕπ που να έχουν ως συνέπεια την πρόκληση έκτακτου φόρου εργασίας στον τομέα του προγραμματισμού.
Κατά το άρθρο 6.5 της συγγραφής υποχρεώσεων, επιγραφόμενο «[ε]παγγελματικό προφίλ του προσωπικού», οι διαγωνιζόμενοι όφειλαν
να εκθέσουν με σαφή τρόπο τα προσόντα του συνόλου του διαθέσιμου προσωπικού, συμπληρώνοντας τον πίνακα επαγγελματικού προφίλ
των μελών του προσωπικού. Στον πίνακα αυτό, κάθε μέλος του προσωπικού έπρεπε οπωσδήποτε να αντιστοιχεί σε ένα μόνο επαγγελματικό
προφίλ. Επιπλέον, οι διαγωνιζόμενοι όφειλαν να προσκομίσουν ανώνυμα βιογραφικά σημειώματα περιλαμβανόμενα σε ένα «κοινό ταμείο
διαθέσιμων πόρων» που να αντιστοιχεί στα διάφορα προφίλ που απαριθμούνταν στον σχετικό πίνακα (στο εξής: βασική ομάδα). Σε
κάθε βιογραφικό σημείωμα έπρεπε να γίνεται αναφορά του συγκεκριμένου εργοδότη (δηλαδή της εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην περίπτωση
των κοινοπραξιών ή στην περίπτωση υπεργολαβίας) καθενός από τα μέλη της βασικής ομάδας. Σε αντιστοιχία με τα στοιχεία που
περιλαμβάνονταν στο άρθρο 1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, ο κατ’ ελάχιστο όριο απαιτούμενος αριθμός βιογραφικών σημειωμάτων
για καθένα από τα πέντε τυποποιημένα προφίλ του πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού καθοριζόταν ως εξής:
δύο βιογραφικά σημειώματα για το επαγγελματικό προφίλ «αναλυτής συστημάτων διαχείρισης», δύο βιογραφικά σημειώματα για το
επαγγελματικό προφίλ «ειδικός για την τεχνική διάταξη», δύο βιογραφικά σημειώματα για το επαγγελματικό προφίλ «αρχάριος δημιουργός
λογισμικού», έξι βιογραφικά σημειώματα για το επαγγελματικό προφίλ «επικουρικός δημιουργός λογισμικού» και δύο βιογραφικά
σημειώματα για το επαγγελματικό προφίλ «κύριος δημιουργός λογισμικού». Επιπλέον, κάθε βιογραφικό σημείωμα έπρεπε να αντιστοιχεί
σε ένα μόνο επαγγελματικό προφίλ.
Στο άρθρο 6.8 της συγγραφής υποχρεώσεων, επιγραφόμενο «[σ]τοιχεία σχετικά με το κόστος», οριζόταν, μεταξύ άλλων, ότι οι τιμές
έπρεπε να εκφράζονται σε ευρώ και χωρίς ΦΠΑ. Στις τιμές έπρεπε να περιλαμβάνεται κάθε τύπος δαπάνης μη καλυπτόμενης χωριστά
από την ΕΤΕπ. Οι διαγωνιζόμενοι όφειλαν να συμπληρώσουν τον πίνακα κοστολογήσεως που είχε προσαρτηθεί στη συγγραφή υποχρεώσεων.
Οι δαπάνες έπρεπε να καταχωριστούν υπό τη μορφή ημερομισθίων για «διαρκείς υπηρεσίες» και για «μεμονωμένες υπηρεσίες». Εάν
ο διαγωνιζόμενος ή ο πάροχος των υπηρεσιών σκόπευε να εφαρμόσει διαφορετικούς συντελεστές για τις υπηρεσίες που παρέχονται
«εκτός ωραρίου παροχής υπηρεσιών», δηλαδή μετά τις 7 μ.μ. και πριν από τις 8 π.μ., και για τις υπηρεσίες που παρέχονται κατά
τη διάρκεια του σαββατοκύριακου ή των διακοπών, τότε όφειλε να προσδιορίσει με σαφήνεια τους συντελεστές αυτούς στον πίνακα.
Οι συντελεστές αυτοί θα ίσχυαν και για υπηρεσίες που παρέχονται για την κάλυψη αναγκών που ενδέχεται να προκύψουν από μια
νέα και απότομη αύξηση των αναγκών στον τομέα του προγραμματισμού (βλ. σκέψη 162 ανωτέρω).
Στο άρθρο 7.1 της συγγραφής υποχρεώσεων, επιγραφόμενο «[κ]ριτήρια αναθέσεως», οριζόταν ότι η παροχή υπηρεσιών θα ανατεθεί
στον υποβαλόντα την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά βάσει των κριτηρίων αναθέσεως καθώς και του ειδικού
βάρους καθενός από αυτά (βλ. σκέψη 3 ανωτέρω). Όσον αφορά τα τεχνικά κριτήρια, το άρθρο 7.1.1 της συγγραφής υποχρεώσεων προέβλεπε
ότι το «Επίπεδο των γνώσεων και των προσόντων του προτεινόμενου προσωπικού» και η «Ικανότητα αυτοδύναμης στελεχώσεως», δηλαδή
τα δυο κριτήρια που αντιστοιχούσαν αμφότερα στο 60 % των μορίων της συνολικής βαθμολογίας, επρόκειτο να αξιολογηθούν και να
καταταγούν βάσει του συμπληρωθέντος πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού και της βασικής ομάδας την οποία
θα πρότειναν υπό μορφή βιογραφικών σημειωμάτων οι διαγωνιζόμενοι, σύμφωνα με το άρθρο 6.5 της συγγραφής υποχρεώσεων. Στον
κατάλογο με τις «Ερωτήσεις και απαντήσεις» παρεχόταν στους διαγωνιζόμενους η ίδια διαβεβαίωση. Όσον αφορά το οικονομικό κριτήριο,
το άρθρο 7.1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων διευκρίνιζε ότι η κοστολόγηση στην οποία θα προέβαινε κάθε διαγωνιζόμενος επρόκειτο
να αξιολογηθεί βάσει ενός μέσου ημερησίου συντελεστή υπολογιζόμενου χωριστά ανά διαγωνιζόμενο. Η μέθοδος σταθμίσεως, στο πλαίσιο
της οποίας λαμβανόταν υπόψη το επαγγελματικό προφίλ όσων προσώπων συγκέντρωναν τις περισσότερες πιθανότητες να κληθούν για
την εκτέλεση της συμβάσεως, προσδιοριζόταν στον πίνακα κοστολογήσεως. Τέλος, στα άρθρα 7.1.1 και 7.1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων
οριζόταν ότι η ΕΤΕπ μπορούσε να καλέσει τους διαγωνιζόμενους σε συνέντευξη, χωρίς όμως να επιτρέπεται σε αυτούς να τροποποιήσουν
το περιεχόμενο της γραπτής προσφοράς τους μετά την υποβολή της.
Σε τεχνικό επίπεδο, για τη συμπλήρωση του πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού απαιτούνταν να προσδιοριστεί,
για καθένα από τα πέντε τυποποιημένα προφίλ, τόσο συνολικώς όσο και χωριστά για τα προσόντα που αντιστοιχούσαν σε κάθε τυποποιημένο
προφίλ, ο αριθμός των μελών του διαθέσιμου προσωπικού και, στο πλαίσιο αυτό, να γίνει διάκριση μεταξύ των «μελών του προσωπικού
με συνολική εργασιακή πείρα έως τρία έτη», των «μελών του προσωπικού με συνολική εργασιακή πείρα άνω των τριών ετών» και των
«μελών του προσωπικού με εργασιακή πείρα άνω των δυο ετών για λογαριασμό του παρόχου των υπηρεσιών».
Σε χρηματοοικονομικό επίπεδο, για τη συμπλήρωση του πίνακα κοστολογήσεως απαιτούνταν να προσδιοριστεί ένας μέσος ημερήσιος
συντελεστής για καθεμία από τις προκαθορισμένες κατηγορίες δαπανών και για κάθε τύπο υπηρεσιών. Το ειδικό βάρος των μέσων
ημερησίων συντελεστών για κάθε τύπο υπηρεσιών καθοριζόταν ως εξής: 45 % της βαθμολογίας για το κόστος των «διαρκώς παρεχόμενων
υπηρεσιών», 45 % της βαθμολογίας για το κόστος των «μεμονωμένων υπηρεσιών», 5 % της βαθμολογίας για το κόστος των υπηρεσιών
που παρέχονται «εκτός ωραρίου παροχής υπηρεσιών» και 5 % της βαθμολογίας για το κόστος των υπηρεσιών που παρέχονται «κατά
τη διάρκεια του σαββατοκύριακου ή των διακοπών». Το ειδικό βάρος των μέσων ημερησίων συντελεστών για καθένα από τα τυποποιημένα
επαγγελματικά προφίλ καθοριζόταν, σύμφωνα με το άρθρο 7.1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων και λαμβανομένων υπόψη όσων «επαγγελματικών
προφίλ συγκέντρωναν τις περισσότερες πιθανότητες να επιλεγούν» κατά το άρθρο 6.5 της συγγραφής υποχρεώσεων, ως εξής: 15 %
της βαθμολογίας για το προφίλ του «αναλυτής συστημάτων διαχείρισης», 15 % της βαθμολογίας για το προφίλ του «ειδικός για την
τεχνική διάταξη», 15 % της βαθμολογίας για το προφίλ του «αρχάριος δημιουργός λογισμικού», 40 % της βαθμολογίας για το προφίλ
του «επικουρικός δημιουργός λογισμικού» και 15 % της βαθμολογίας για το προφίλ του «κύριος δημιουργός λογισμικού».
Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από το υπηρεσιακό σημείωμα της 31ης Ιανουαρίου 2008 και τις εξηγήσεις που παρέσχε η ΕΤΕπ στο
από 15 Δεκεμβρίου 2009 έγγραφό της, μετά το στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, το ζήτημα που απασχολούσε την
ΕΤΕπ ήταν ότι η προσφορά του αναδόχου, η οποία έλαβε την πρώτη θέση στην κατάταξη, ήταν η υψηλότερη. Ως εκ τούτου, πριν συνεχίσει
τη διεξαγωγή της διαδικασίας του διαγωνισμού, αποφάσισε να καλέσει τον ανάδοχο σε σύσκεψη προκειμένου να της διευκρινίσει
ορισμένα σημεία ως προς τα οποία υπήρχε εκκρεμότητα, ιδίως την οικονομική πτυχή της προσφοράς του. Επιπλέον, όπως προκύπτει
από το υπηρεσιακό σημείωμα της 31ης Ιανουαρίου 2008, η σύσκεψη αυτή έλαβε χώρα στις 29 Ιανουαρίου 2008 και, κατά τη διάρκειά
της, ο ανάδοχος διευκρίνισε στην αναθέτουσα αρχή ότι μπορούσε να προβεί σε «ορθολογικότερη συγκρότηση της ομάδας (η οποία
συγκροτούνταν σχεδόν αποκλειστικά από κύριους συμβούλους)» και να μειώσει το ημερομίσθιο του προσωπικού για μεν το προφίλ
του «κύριος δημιουργός λογισμικού» από 750 ευρώ σε 720 ευρώ, για δε το προφίλ του «επικουρικός δημιουργός λογισμικού» από
665 ευρώ σε 650 ευρώ. Κατόπιν της συσκέψεως αυτής και λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις του αναδόχου, ο διευθυντής του τμήματος
της τεχνολογίας της πληροφορίας της ΕΤΕπ αποφάσισε, στις 31 Ιανουαρίου 2008, με τη σύμφωνη γνώμη της επιτροπής αξιολογήσεως,
να αναθέσει την παροχή υπηρεσιών στον ανάδοχο, η απόφαση δε αυτή εγκρίθηκε στη συνέχεια από τον πρόεδρο της ΕΤΕπ (βλ. σκέψεις
20 και 43 ανωτέρω). Στις 12 και 17 Ιουνίου 2008, η ΕΤΕπ και ο ανάδοχος υπέγραψαν, αντιστοίχως, τη σύμβαση (βλ. σκέψη 8 ανωτέρω).
Κατά τις διατάξεις του σημείου 2.4.1 του οδηγού σχετικά με τη «[δ]ημοσίευση προκηρύξεων», κατά τις οποίες ως ημερομηνία περατώσεως
της διαδικασίας ισχύει η ημερομηνία υπογραφής της συμβάσεως, η διαδικασία του διαγωνισμού περατώθηκε στις 17 Ιουνίου 2008,
δηλαδή κατά την ημερομηνία υπογραφής της συμφωνίας-πλαισίου από τον ανάδοχο. Επομένως, η ΕΤΕπ δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει
ότι, στις 29 Ιανουαρίου 2008, η παροχή υπηρεσιών είχε ήδη ανατεθεί στον ανάδοχο και ότι, όταν έλαβε χώρα η επίμαχη σύσκεψη,
η διαδικασία του διαγωνισμού είχε ήδη περατωθεί.
Επιπλέον, όπως προκύπτει από τα έγγραφα που προσκόμισε, η ΕΤΕπ, κατόπιν της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, δεν έμεινε
πλήρως ικανοποιημένη από το αποτέλεσμα που προέκυψε από την εφαρμογή του ειδικού βάρους καθενός από τα κριτήρια αναθέσεως
–και, συγκεκριμένα, 75 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και 25 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο– τα οποία
κατέστησαν μεν δυνατή την επιλογή της προσφοράς με τη μεγαλύτερη τεχνική αξία, πλην όμως έναντι συνολικής τιμής ανώτερης από
αυτήν των λοιπών προσφορών, γεγονός που την ώθησε, ιδίως, στη σύγκληση της συσκέψεως της 29ης Ιανουαρίου 2008. Όπως επίσης
προκύπτει από τα ως άνω έγγραφα, η σύσκεψη αυτή παρέσχε στον ανάδοχο τη δυνατότητα να απαντήσει στις ανησυχίες που είχε εκφράσει
η αναθέτουσα αρχή όσον αφορά τη συνολική τιμή της προσφοράς του, οπότε υπήρξε καθοριστική για την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών
σε αυτόν. Ειδικότερα, κατά τη σύσκεψη αυτή, ο ανάδοχος δέχθηκε να μειώσει τη συνολική τιμή της προσφοράς του προβαίνοντας
σε μείωση του ημερομισθίου του προσωπικού που αντιστοιχούσε στα επαγγελματικά προφίλ «κύριος δημιουργός λογισμικού» και «επικουρικός
δημιουργός λογισμικού», όπως αυτά περιλαμβάνονταν στον πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού, καθώς και προβαίνοντας
σε «ορθολογικότερη συγκρότηση της ομάδας (η οποία συγκροτούνταν σχεδόν αποκλειστικά από κύριους συμβούλους)». Από αυτή την
άποψη, η περιλαμβανόμενη στο υπηρεσιακό σημείωμα της 31ης Ιανουαρίου 2008 διαπίστωση ότι, μετά τη σύσκεψη της 29ης Ιανουαρίου
2008, τα μέλη της επιτροπής αξιολογήσεως ενέμειναν στην πρότασή τους περί αναθέσεως της παροχής υπηρεσιών στον ανάδοχο, δεν
μπορεί να εκληφθεί ως νέα συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών, αλλ’ απλώς ως επανάληψη της ήδη υποβληθείσας προτάσεως από
την επιτροπή αξιολογήσεως και αφού ελήφθησαν υπόψη οι διαβεβαιώσεις του αναδόχου ως προς τα ζητήματα οικονομικής φύσεως που
είχε εγείρει η αναθέτουσα αρχή.
Όσον αφορά τη μείωση των ημερομισθίων που αναγράφονταν στον πίνακα κοστολογήσεως τον οποίο συμπλήρωσε ο ανάδοχος και προσάρτησε
στην προσφορά του, η μείωση αυτή είχε ως συνέπεια την εκ των υστέρων τροποποίηση των όρων βάσει των οποίων η επιτροπή αξιολογήσεως
αξιολόγησε την προσφορά του αναδόχου από οικονομικής απόψεως.
Όσον αφορά τη διαπίστωση ότι ο ανάδοχος θα μεριμνούσε για την «ορθολογικότερη συγκρότηση της ομάδας (η οποία συγκροτούνταν
σχεδόν αποκλειστικά από κύριους συμβούλους)», η ίδια η ΕΤΕπ, με τις από 26 Φεβρουαρίου 2010 παρατηρήσεις της, εξήγησε ότι
η διαπίστωση αυτή αφορούσε το γεγονός ότι, «κατά τη διάρκεια της συσκέψεως [της 29ης Ιανουαρίου 2008], [ο ανάδοχος] πρότεινε
την αντικατάσταση ορισμένων […] εκ των συμβούλων [οι οποίοι αντιστοιχούσαν στους προτεινόμενους “κύριους δημιουργούς λογισμικού”]
με νεότερο στην ηλικία προσωπικό». Στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεδομένου ότι η ΕΤΕπ επιδίωκε κατ’ ουσία την εκ μέρους του
αναδόχου μείωση της συνολικής τιμής της προσφοράς του ώστε αυτή να προσεγγίσει τις τιμές που πρότειναν οι λοιποί διαγωνιζόμενοι
με τις προσφορές τους, η μόνη πειστική εξήγηση αυτής της διαπιστώσεως είναι ότι ο ανάδοχος επρόκειτο, στην πράξη, να αντικαταστήσει
ορισμένους εκ των «κύριων δημιουργών λογισμικού» της προτεινόμενης βασικής ομάδας από «νεότερα στην ηλικία» μέλη του προσωπικού.
Ειδικότερα, κατά το μέτρο που η προβλεφθείσα για την παροχή της υπηρεσίας συνολική τιμή συναρτάτο ευθέως προς το μέσο ημερομίσθιο
της βασικής ομάδας –η οποία οριζόταν ως η ομάδα που συγκέντρωνε τις περισσότερες πιθανότητες να συγκροτηθεί στην περίπτωση
στην οποία η εκτέλεση της συμβάσεως ανετίθετο στον εν λόγω διαγωνιζόμενο–, η τιμή αυτή μπορούσε πράγματι να μειωθεί με την
τροποποίηση της συνθέσεως της προτεινόμενης στην προσφορά βασικής ομάδας και, ειδικότερα, μέσω αντικαταστάσεως του ακριβότερα
αμειβόμενου, καθότι διαθέτοντος περισσότερα προσόντα, προσωπικού, δηλαδή των «κύριων συμβούλων» οι οποίοι αντιστοιχούσαν στο
επαγγελματικό προφίλ «κύριος δημιουργός λογισμικού», με προσωπικό χαμηλότερα αμειβόμενο λόγω πιο περιορισμένων προσόντων,
δηλαδή με «νεότερους συμβούλους» οι οποίοι να μπορούν να ανταποκρίνονται στα επαγγελματικά προφίλ «επικουρικός δημιουργός
λογισμικού» και «αρχάριος δημιουργός λογισμικού», όπως προκύπτει από τις παρατηρήσεις της ΕΤΕπ της 26ης Φεβρουαρίου 2010.
Η ΕΤΕπ δεν προσκόμισε κανένα αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι, παρά τα όσα αποφασίστηκαν κατά τη σύσκεψη
της 29ης Ιανουαρίου 2008, τα πρόσωπα τα οποία χρησιμοποίησε πράγματι ο ανάδοχος για την εκτέλεση της συμβάσεως αντιστοιχούσαν
σε όσα συναπάρτιζαν, υπό μορφή βιογραφικών σημειωμάτων, την προτεινόμενη στην προσφορά του βασική ομάδα με γνώμονα την οποία
η επιτροπή αξιολογήσεως αξιολόγησε την εν λόγω προσφορά από τεχνικής και οικονομικής απόψεως. Κατά τα λοιπά, στις από 26 Φεβρουαρίου
2010 παρατηρήσεις της, η ΕΤΕπ δεν υποστηρίζει ότι η σύνθεση της προτεινόμενης στην προσφορά του διαγωνιζομένου βασικής ομάδας,
υπό μορφή βιογραφικών σημειωμάτων, δεν τροποποιήθηκε κατόπιν της συσκέψεως της 29ης Ιανουαρίου 2008, αλλ’ απλώς ότι η τροποποίηση
αυτή δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς μια αληθινή τροποποίηση της εν λόγω προσφοράς, στον βαθμό που το «νεότερο σε ηλικία προσωπικό»,
το οποίο επρόκειτο να αντικαταστήσει ορισμένους εκ των «κύριων συμβούλων» της βασικής ομάδας, συμπεριλαμβανόταν ήδη στον συμπληρωμένο
από τον ανάδοχο και προσαρτημένο στην προσφορά του πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού. Εντούτοις, στον
βαθμό που η από τεχνικής απόψεως συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών ήταν ιδίως συνάρτηση των προσόντων που διέθεταν τα συναπαρτίζοντα
την προτεινόμενη από τον διαγωνιζόμενο βασική ομάδα, όπως αυτή προέκυπτε από τα συνημμένα στις προσφορές βιογραφικά σημειώματα
των προσώπων αυτών, η ορθολογικότερη συγκρότηση της ομάδας, η οποία θα επιτυγχανόταν μέσω της αντικαταστάσεως ορισμένων εκ
των «κύριων δημιουργών λογισμικού» από «νεότερα στην ηλικία» μέλη του προσωπικού και μέσω τοποθετήσεως προσώπων τα οποία περιλαμβάνονταν
ήδη στον πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού τον οποίο προσάρτησε ο ανάδοχος στην προσφορά του, δεν μπορούσε
να έχει ως συνέπεια την εκ των υστέρων τροποποίηση των όρων βάσει των οποίων η επιτροπή αξιολογήσεως αξιολόγησε την εν λόγω
προσφορά τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής απόψεως.
Επιπλέον, η ΕΤΕπ επιχειρεί να δικαιολογήσει την πρόταση που έγινε από τον ανάδοχο κατά τη σύσκεψη της 29ης Ιανουαρίου 2008,
στηριζόμενη στο γεγονός ότι, όπως οριζόταν στη συγγραφή υποχρεώσεων, ενδεχομένως να μην ήταν αναγκαίο η ομάδα που θα χρησιμοποιούνταν
στην πράξη για την εκτέλεση της συμβάσεως να έχει τα ίδια προσόντα με αυτά που διέθετε η ομάδα η οποία ήταν μέχρι τότε επιφορτισμένη
με τη συντήρηση, την υποστήριξη και την ανάπτυξη της επίμαχης εφαρμογής λογισμικού (βλ. σκέψη 162 ανωτέρω) και τα προσόντα
της οποίας αποτέλεσαν τη βάση για τον καθορισμό, στη συγγραφή υποχρεώσεων, των κριτηρίων συγκροτήσεως της βασικής ομάδας σύμφωνα
με τα οποία επρόκειτο ιδίως να αξιολογηθούν οι προσφορές των διαγωνιζομένων τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής απόψεως
(βλ. σκέψη 163 ανωτέρω). Ακόμη και εάν υποτεθεί ότι ο ανάδοχος μπορούσε πράγματι να διασφαλίσει την εκτέλεση της συμβάσεως
και με προσωπικό με λιγότερα προσόντα από αυτά που διέθετε το μέχρι τότε επιφορτισμένο με τη διαχείριση της εν λόγω εφαρμογής
προσωπικό, εντούτοις, το ενδεχόμενο αυτό δεν αρκεί προκειμένου να δικαιολογηθεί το γεγονός ότι ο ανάδοχος τροποποίησε την
προταθείσα στην προσφορά του βασική ομάδα, την οποία θα συγκροτούσε στην περίπτωση που του ανετίθετο η παροχή υπηρεσιών, με
σκοπό να μειώσει τη συνολική τιμή της εν λόγω προσφοράς και να ικανοποιήσει τη νέα αυτή προϋπόθεση που του επέβαλε η αναθέτουσα
αρχή προκειμένου να του αναθέσει την παροχή υπηρεσιών. Ειδικότερα, πρόκειται για εκ των υστέρων τροποποίηση των όρων βάσει
των οποίων η επιτροπή αξιολογήσεως αξιολόγησε την προσφορά του αναδόχου τόσο από τεχνικής όσο και από οικονομικής απόψεως,
χωρίς να παρασχεθεί στους λοιπούς διαγωνιζόμενους η προσφορά των οποίων δεν επελέγη, μεταξύ των οποίων η προσφεύγουσα, η δυνατότητα
να τροποποιήσουν την προσφορά τους.
Από τις ανωτέρω εκτιμήσεις έπεται ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η ΕΤΕπ δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι αντικείμενο
της συσκέψεως της 29ης Ιανουαρίου 2008 ήταν αποκλειστικώς να συζητηθούν με τον ανάδοχο ορισμένες λεπτομέρειες της συμβάσεως
και όχι η τροποποίηση της προσφοράς του προκειμένου να του ανατεθεί η παροχή υπηρεσιών.
Επιπλέον, όπως προκύπτει από τις εν λόγω εκτιμήσεις, οι ως άνω τροποποιήσεις νόθευσαν όχι μόνο την οικονομική αξιολόγηση της
προσφοράς του αναδόχου, αλλά και την αξιολόγησή της από τεχνικής απόψεως. Επιπροσθέτως, η επικοινωνία μεταξύ της ΕΤΕπ και
του αναδόχου είχε στην πράξη ως συνέπεια την τροποποίηση της σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως. Ειδικότερα, οι διαπραγματεύσεις
αυτές όπως επίσης και το αποτέλεσμά τους, δηλαδή η τροποποίηση της προσφοράς του αναδόχου, οφείλονταν στην πραγματικότητα
στο γεγονός ότι η ΕΤΕπ είχε προσδώσει στο οικονομικό κριτήριο μεγαλύτερη σχετικώς σημασία απ’ ό,τι στα τεχνικά κριτήρια, όπως
αυτά ορίζονταν στα τεύχη του διαγωνισμού και με βάση τα οποία οι μεν διαγωνιζόμενοι προετοίμασαν τις προσφορές, η δε επιτροπή
αξιολογήσεως τις αξιολόγησε. Πάντως, δεν χωρεί αμφιβολία ότι η σχετικώς μεγάλη σημασία που προσέδωσε τελικώς στο οικονομικό
κριτήριο η ΕΤΕπ για την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών στον ανάδοχο θα απέβαινε προφανώς προς όφελος της προσφεύγουσας εάν
είχε ισχύσει και για την προσφορά της, κατά το στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, στον βαθμό που η προσφορά
αυτή πρότεινε την χαμηλότερη τιμή και έλαβε τη μεγαλύτερη βαθμολογία από απόψεως οικονομικού κριτηρίου.
Εντούτοις, η ΕΤΕπ φρονεί ότι οι ως άνω τροποποιήσεις δεν νόθευσαν τη συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών κατά τρόπο που να
θίγει τα δικαιώματα των διαγωνιζομένων η προσφορά των οποίων δεν επελέγη μετά το πέρας της αξιολογήσεως αυτής.
Ακόμη και εάν γίνει δεκτό, όπως εμμέσως υποστηρίζει η ΕΤΕπ αναφερόμενη, μεταξύ άλλων, στην απόφαση του Δικαστηρίου της 25ης
Απριλίου 1996, Επιτροπή κατά Βελγίου (C‑87/94, Συλλογή 1996, σ. I‑2043, σκέψη 59), ότι το δικαστήριο, για να ακυρώσει απόφαση
περί αναθέσεως δημόσιας συμβάσεως η οποία εκδόθηκε κατόπιν διαδικασίας το αποτέλεσμα της οποίας νοθεύτηκε λόγω του γεγονότος
ότι επετράπη στον ανάδοχο να τροποποιήσει το περιεχόμενο της προσφοράς του, οφείλει να διαπιστώσει ότι η συνεκτίμηση της τροποποιήσεως
αυτής μετέβαλε, σε βάρος των άλλων διαγωνιζομένων, τους όρους της αξιολογήσεως των προσφορών, με συνέπεια να επηρεαστεί η
κατάταξη των διαγωνιζομένων, επισημαίνεται ότι, υπό τις συνθήκες της υπό κρίση υποθέσεως, μια τέτοια διαπίστωση είναι κάλλιστα
δυνατή.
Ασφαλώς, δεν αμφισβητείται ότι, από οικονομικής απόψεως, οι επίμαχες τροποποιήσεις είχαν ως συνέπεια την περαιτέρω βελτίωση
της θέσεως της προσφοράς του αναδόχου σε σχέση με τις προσφορές των λοιπών διαγωνιζομένων, ιδίως δε της προσφεύγουσας. Εντούτοις,
είναι εσφαλμένο να υποστηριχθεί ότι, από τεχνικής απόψεως, η αντικατάσταση ορισμένων εκ των «κύριων δημιουργών λογισμικού»
της προτεινόμενης από τον ανάδοχο βασικής ομάδας με «νεότερα στην ηλικία» μέλη του προσωπικού δεν είχε ως συνέπεια τη μεταβολή
της αξιολογήσεως της προσφοράς του αναδόχου. Όπως συναφώς προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου και, ιδίως, από τον κατάλογο
με τις «Ερωτήσεις και απαντήσεις», «η [ΕΤΕπ] επιθυμ[ούσε] να έχει τη διασφάλιση ότι [ο ανάδοχος] όχι μόνο διαθέτει έμπειρο
προσωπικό με προσόντα και σε ικανό αριθμό ώστε να συγκροτήσει τη βασική ομάδα αλλά και ότι έχει στη διάθεσή του και επαρκή
αποθέματα σε δυναμικό, από απόψεως προσόντων και πείρας, για να καλύψει συμπληρωματικές ανάγκες». Στο πλαίσιο αυτό, «τα [βιογραφικά
σημειώματα] [έπρεπε] να αντιστοιχούν στην προτεινόμενη από τον διαγωνιζόμενο βασική ομάδα, ενώ ο πίνακας επαγγελματικού προφίλ
των μελών του προσωπικού [έπρεπε να παρέχει] στοιχεία για το εύρος και την έκταση των προσόντων και της πείρας που διαθέτει
ο διαγωνιζόμενος και μπορεί να χρησιμοποιήσει η [ΕΤΕπ]». Επομένως, ενώ σκοπός των βιογραφικών σημειωμάτων ήταν να παράσχουν
στην ΕΤΕπ τη δυνατότητα να εκτιμήσει τα προσόντα της προτεινόμενης από τον διαγωνιζόμενο βασικής ομάδας, δηλαδή των προσώπων
τα οποία αντιστοιχούσαν στα επαγγελματικά προφίλ που, κατά το άρθρο 7.1.2 της συγγραφής υποχρεώσεων, συγκέντρωναν τις περισσότερες
πιθανότητες να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της εκτελέσεως της συμβάσεως (βλ. σκέψη 165 ανωτέρω), σκοπός του πίνακα επαγγελματικού
προφίλ των μελών του προσωπικού ήταν να παράσχει στην ΕΤΕπ τη δυνατότητα να εκτιμήσει τα γενικά προσόντα του προσωπικού το
οποίο διέθετε ο διαγωνιζόμενος και στο οποίο μπορούσε αυτή να βασιστεί για την κάλυψη συμπληρωματικών αναγκών. Υπ’ αυτές τις
περιστάσεις, το γεγονός ότι ο ανάδοχος αντικατέστησε ορισμένους εκ των «κυρίων δημιουργών λογισμικού» της προτεινόμενης στην
προσφορά του βασικής ομάδας, τα βιογραφικά σημειώματα των οποίων είχαν ληφθεί υπόψη στο πλαίσιο του ελέγχου της τεχνικής καταρτίσεως
της εν λόγω ομάδας, με «νεότερα σε ηλικία» μέλη του προσωπικού, των οποίων τα προσόντα ήταν αναγκαστικώς λιγότερα, είχε ως
αποτέλεσμα την υποβάθμιση της συνολικής τεχνικής αξίας της εν λόγω προσφοράς σε σχέση με τις προσφορές των λοιπών διαγωνιζομένων,
ιδίως της προσφεύγουσας.
Λαμβανομένων υπόψη του ειδικού βάρους καθενός από τα κριτήρια αναθέσεως –ήτοι 25 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο
και 75 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια–, και του γεγονότος ότι η συγκριτική αξιολόγηση βασιζόταν κατά 60 % στην
αξιολόγηση των βιογραφικών σημειωμάτων και του πίνακα επαγγελματικού προφίλ των μελών του προσωπικού που υπέβαλαν οι διαγωνιζόμενοι
(βλ. σκέψη 165 ανωτέρω), μπορεί να συναχθεί ότι η βελτιωμένη αξιολόγηση της οικονομικής προσφοράς του αναδόχου, η οποία οφειλόταν
ενδεχομένως στη μείωση της τιμής της προσφοράς του αυτής, δεν μπορούσε να αντισταθμίσει τη χειροτέρευση της αξιολογήσεως της
τεχνικής προσφοράς του, η οποία οφειλόταν ενδεχομένως στην αντικατάσταση ορισμένων εκ των «κύριων δημιουργών λογισμικού» της
προτεινόμενης στην προσφορά βασικής ομάδας από «νεότερα σε ηλικία» μέλη του προσωπικού. Εξ αυτού έπεται ότι, σε περίπτωση
νέας συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, οι εκ των υστέρων τροποποιήσεις της προσφοράς του αναδόχου θα είχαν κατ’ ανάγκη
αρνητικές επιπτώσεις στη συνολική αξιολόγησή της.
Σε κάθε περίπτωση, η ΕΤΕπ, κατά το στάδιο της αναθέσεως της συμβάσεως στον ανάδοχο, μετέβαλε στην πράξη το ειδικό βάρος καθενός
από τα τεχνικά κριτήρια καθώς και του οικονομικού κριτηρίου, όπως αυτό είχε καθοριστεί στα επίσημα τεύχη του διαγωνισμού,
προκειμένου να προσδώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στο οικονομικό κριτήριο (βλ. σκέψη 175 ανωτέρω).
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο δεν διαθέτει κανένα στοιχείο που να του παρέχει τη δυνατότητα να συναγάγει ή να αποκλείσει
με βεβαιότητα ότι η τροποποίηση της προσφοράς του αναδόχου και η τροποποίηση του ειδικού βάρους, αντιστοίχως, των τεχνικών
κριτηρίων και του οικονομικού κριτηρίου, μετά το πέρας της συσκέψεως της 29ης Ιανουαρίου 2008 και προ της εκδόσεως της προσβαλλομένης
αποφάσεως, είχαν ως συνέπεια τη νόθευση της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών εις βάρος των λοιπών διαγωνιζομένων των
οποίων η προσφορά δεν επελέγη, μεταξύ των οποίων η προσφεύγουσα, κατά τρόπο που να επηρεάζει το αποτέλεσμα της διαδικασίας
του δημόσιου διαγωνισμού. Δεδομένου ότι η ΕΤΕπ βρισκόταν κατεξοχήν σε θέση να προσκομίσει σχετικά αποδεικτικά στοιχεία, η
αμφιβολία αυτή αποβαίνει εις βάρος της (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία, απόφαση του Δικαστηρίου της 8ης Οκτωβρίου
1986, 169/83 και 136/84, Leussink κατά Επιτροπής, Συλλογή 1986, σ. 2801, σκέψη 17). Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η άποψη
της προσφεύγουσας, κατά την οποία οι προμνησθείσες τροποποιήσεις ήσαν ικανές να οδηγήσουν σε νόθευση του αποτελέσματος του
διαγωνισμού, με συνέπεια να της αφαιρέσουν παρανόμως την πραγματική ευκαιρία να της ανατεθεί η παροχή υπηρεσιών.
Από τα ανωτέρω έπεται ότι, η ΕΤΕπ, επιβάλλοντας, κατά τη σύσκεψη της 29ης Ιανουαρίου 2008, στον ανάδοχο την τροποποίηση της
προσφοράς του, παραβίασε, κατά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως στις 31 Ιανουαρίου 2008 με βάση την τροποποίηση αυτή,
τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως, της απαγορεύσεως των διακρίσεων και της διαφάνειας, η δε παραβίαση αυτή ήταν ικανή να οδηγήσει
σε νόθευση του αποτελέσματος της διαδικασίας του διαγωνισμού αφαιρώντας παρανόμως από την προσφεύγουσα την πραγματική ευκαιρία
να της ανατεθεί η παροχή υπηρεσιών.
Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, ο έκτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η ΕΤΕπ δεν τήρησε το εφαρμοστέο επί διαδικασιών δημόσιων διαγωνισμών δίκαιο και παραβίασε την
αρχή της ίσης μεταχειρίσεως καθόσον εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση βάσει της επίμαχης σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων
αναθέσεως –ήτοι 75 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και 25 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο. Σύμφωνα
με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως, όπως αυτές αποτυπώνονται στο άρθρο 36 της οδηγίας 92/50, στο άρθρο 34
της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς
του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών (ΕΕ L 199, σ. 84), στο άρθρο 138, παράγραφος 3, των κανόνων
εφαρμογής και στη νομολογία, εφόσον η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται με βάση την πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά,
η αναθέτουσα αρχή οφείλει να προσδιορίσει το ειδικό βάρος καθενός από τα κριτήρια αναθέσεως, μεριμνώντας ώστε να μην εξαλειφθεί
ή περιθωριοποιηθεί η επίδραση του παράγοντα «τιμή» και η διαδικασία του διαγωνισμού να μην καταλήξει στη σύναψη δημόσιας συμβάσεως
με κόστος δυσανάλογο προς τις πραγματικές ανάγκες της διοικήσεως.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, σε όλους σχεδόν τους δημόσιους διαγωνισμούς που προκηρύχτηκαν για λογαριασμό της κοινοτικής
διοικήσεως κατά την τελευταία δεκαπενταετία, στις περιπτώσεις στις οποίες δεν επρόκειτο για μειοδοτικό διαγωνισμό, η συγκριτική
αξιολόγηση των προσφορών πραγματοποιήθηκε βάσει της σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως, στο πλαίσιο της οποίας ποσοστό
50 % της βαθμολογίας ή περίπου 50 % της βαθμολογίας αφορούσε το οικονομικό κριτήριο. Η πρακτική αυτή αντιστοιχεί στις αρχές
της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως, στο πλαίσιο της οποίας η επιτροπή αξιολογήσεως βαθμολογεί, κατ’ αρχάς, με ορισμένο
αριθμό μορίων κάθε προσφορά με γνώμονα την τεχνική της αξία και, στη συνέχεια, διαιρεί το σύνολο των μορίων με την τιμή της
προσφοράς, με συνέπεια ανάδοχος να αναδεικνύεται ο διαγωνιζόμενος που συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη βαθμολογία. Στο πλαίσιο αυτό,
η ποιότητα της παροχής διασφαλίζεται με την εφαρμογή των κριτηρίων επιλογής των διαγωνιζομένων και την επιβολή κατώτατων ορίων
σε σχέση με τα τεχνικά κριτήρια κατά το στάδιο της αναθέσεως. Αντιθέτως, η καθορισθείσα στην υπό κρίση υπόθεση σχετική στάθμιση
των κριτηρίων αναθέσεως –ήτοι 75 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και μόνον 25 % της βαθμολογίας για το οικονομικό
κριτήριο– είναι ενδεικτική μη χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως με συνέπεια την εξουδετέρωση ή την περιθωριοποίηση, κατά
τη διαδικασία του διαγωνισμού, της επιδράσεως του παράγοντα «τιμή» –η συνεκτίμηση του οποίου καθιστά πάντως δυνατό τον προσδιορισμό
της «πλέον συμφέρουσας από οικονομικής απόψεως» προσφοράς– και, ως εκ τούτου, την απόκτηση υπηρεσιών με δυσανάλογο ενδεχομένως
κόστος για τη διοίκηση, εφόσον οι διαγωνιζόμενοι ωθούνται σε εκτενή και περάν του αναγκαίου μέτρου περιγραφή της τεχνικής
προσφοράς τους με αποκλειστικό σκοπό να λάβουν τη μεγαλύτερη δυνατή βαθμολογία και, τελικώς, να τους ανατεθεί η σύμβαση. Επιπλέον,
η επίμαχη σχετική στάθμιση, η οποία δεν ήταν συνηθισμένη στη διοικητική πρακτική της κοινοτικής διοικήσεως, εισάγει έμμεση
δυσμενή διάκριση καθόσον αποβαίνει σαφώς εις βάρος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε σχέση με τους διαγωνιζόμενους που διαθέτουν
τα μέσα να υποβάλουν τεχνικές προσφορές των οποίων το περιεχόμενο υπερκαλύπτει κατά πολύ τις πραγματικές ανάγκες που επιδιώκεται
να ικανοποιηθούν με τη συγκεκριμένη δημόσια σύμβαση. Επομένως, είναι αντίθετη στην αρχή της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ των
διαγωνιζομένων.
Τέλος, κατά την προσφεύγουσα, η ΕΤΕπ δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι η προσφορά της προσφεύγουσας ήταν η «χειρότερη»,
καθόσον στηρίζεται, προς τούτο, στα αποτελέσματα αξιολογήσεως η οποία είναι παράνομη και μη αντικειμενική. Υποστηρίζει συναφώς
ότι η συγκεκριμένη αιτίαση πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με αυτήν που αφορά τη σύγχυση των κριτηρίων επιλογής και αναθέσεως.
Στο υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η εξουδετέρωση της επιδράσεως της τιμής των προσφορών λόγω της συγκεκριμένης
σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως αντίκειται στο άρθρο 138, παράγραφος 3, των κανόνων εφαρμογής, κατά το κείμενο
του οποίου «[η] σχετική στάθμιση του κριτηρίου της τιμής σε σύγκριση με τα λοιπά κριτήρια δεν πρέπει να οδηγεί σε εξουδετέρωση
του κριτηρίου της τιμής κατά την επιλογή του αναδόχου της σύμβασης […]».
Η ΕΤΕπ ζητεί την απόρριψη του πέμπτου λόγου ακυρώσεως. Υποστηρίζει ότι, κατά τη νομολογία, οι αναθέτουσες αρχές είναι ελεύθερες
όχι μόνο να επιλέγουν τα κριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως, αλλά και να καθορίζουν το ειδικό βάρος καθενός από αυτά. Επιπλέον,
το σημείο 2.5.1.2 του οδηγού ορίζει σαφώς ότι στην περίπτωση δημόσιου διαγωνισμού στο πλαίσιο του οποίου χρησιμοποιείται το
κριτήριο της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής απόψεως προσφοράς, το οποίο στηρίζεται στη σχέση ποιότητας και τιμής, το ειδικό
βάρος των τεχνικών κριτηρίων μπορεί να είναι μεγαλύτερο από αυτό του οικονομικού κριτηρίου. Συγκρίνοντας το σημείο αυτό με
άλλες διατάξεις, παρατηρείται ότι το άρθρο 97 του δημοσιονομικού κανονισμού καθώς και το άρθρο 138 των κανόνων εφαρμογής παρέχουν
επίσης στις αναθέτουσες αρχές την απαραίτητη ευελιξία ώστε η σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως να είναι προσαρμοσμένη
στο αντικείμενο της συμβάσεως, ενώ το άρθρο 241 των κανόνων εφαρμογής ορίζει ότι, όσον αφορά τις συμβάσεις υπηρεσιών που συνάπτονται
στο πλαίσιο των εξωτερικών δράσεων, η κοινοτική διοίκηση μπορεί να καθορίσει τη σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως ως
εξής: 80 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και 20 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο. Εν προκειμένω, η τεχνική
αξία των προσφορών και τα προσόντα των διαγωνιζομένων αποτέλεσαν καθοριστικούς παράγοντες για την ΕΤΕπ, δεδομένου ότι η επίμαχη
εφαρμογή λογισμικού επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί στο πλαίσιο των δανειοδοτικών δραστηριοτήτων της οι οποίες συνιστούν τη βασική
αποστολή της.
Η ΕΤΕπ υποστηρίζει ότι η επίμαχη σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως δεν ήταν ασυνήθιστη σε σχέση με συμβάσεις της ίδιας
φύσεως τις οποίες είχε συνάψει η ίδια ή άλλα θεσμικά όργανα ούτε σε σχέση με τα πρότυπα ποιότητας τα οποία εφάρμοζε η υπηρεσία
πληροφορικής της ΕΤΕπ για τις συμβάσεις «άυλων υπηρεσιών για την υποστήριξη της λειτουργίας πληροφορικών συστημάτων».
Όσον αφορά την αιτίαση της προσφεύγουσας ότι η καθορισθείσα στην υπό κρίση υπόθεση σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως
απέβη εις βάρος της καθόσον είχε ως συνέπεια την εξουδετέρωση του παράγοντα «τιμή» κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού, η ΕΤΕπ
υποστηρίζει ότι η προσφεύγουσα δεν μπορούσε ευλόγως να προσδοκά ότι θα της ανετίθετο η επίμαχη παροχή υπηρεσιών απλώς και
μόνον επειδή πρότεινε τη χαμηλότερη τιμή. Ακόμη και εάν η σχετική στάθμιση ήταν αυτή στην οποία αναφέρθηκε η προσφεύγουσα,
δηλαδή 50 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και 50 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο, η προσφορά της προσφεύγουσας
δεν επρόκειτο να επιλεγεί δεδομένου ότι η βαθμολογία που έλαβε η προσφορά της από απόψεως τεχνικών κριτηρίων υπολειπόταν σαφώς
αυτής που έλαβε η προσφορά του αναδόχου όσον αφορά τα ως άνω κριτήρια. Όσον αφορά την πείρα στον χρηματοπιστωτικό τομέα, η
προσφορά του αναδόχου υπήρξε πληρέστατη, όπως επιβεβαιώνεται και από τα βιογραφικά σημειώματα της πλειονότητας των προτεινόμενων
από αυτήν προσώπων, ενώ μόνον ένας από τους αναλυτές που πρότεινε η προσφεύγουσα διέθετε τα απαραίτητα προσόντα σε ζητήματα
του χρηματοπιστωτικού τομέα. Η προσφεύγουσα δεν μπορεί επίσης βασίμως να υποστηρίξει ότι η ως άνω σχετική στάθμιση είχε ως
συνέπεια την εξουδετέρωση του παράγοντα «τιμή» κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού, στον βαθμό που, μολονότι η τεχνική της
προσφορά κρίθηκε από την επιτροπή αξιολογήσεως ως η χειρότερη από τις πέντε τεχνικές προσφορές που δεν απορρίφθηκαν και κατ’
ελάχιστο καλύτερη από τις δυο προσφορές που απορρίφθηκαν κατά το στάδιο της τεχνικής αξιολογήσεως, η προσφορά της προσφεύγουσας
θα ελάμβανε τη δεύτερη μεγαλύτερη συνολική βαθμολογία, με βάση τη βαθμολογία που έλαβε για το οικονομικό κριτήριο δεδομένου
ότι πρότεινε τη χαμηλότερη τιμή.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επισημαίνεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν στηρίζεται στην αρχικώς καθορισθείσα σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως
(βλ. σκέψη 3 ανωτέρω), δεδομένου ότι η ΕΤΕπ παρεξέκλινε από τη στάθμιση αυτή επιβάλλοντας στον διαγωνιζόμενο να μειώσει τη
συνολική τιμή της προσφοράς του πριν του αναθέσει την παροχή των υπηρεσιών (βλ. σκέψη 175 ανωτέρω). Εντούτοις, στον βαθμό
που η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία έχει ως αντικείμενο την απόρριψη των προσφορών των λοιπών διαγωνιζομένων που έγιναν δεκτοί
στο στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, μεταξύ των οποίων η προσφεύγουσα, στηρίζεται στην εφαρμογή της εν λόγω
σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως, η προσφεύγουσα εξακολουθεί να έχει έννομο συμφέρον για να ζητήσει τον παρεμπίπτοντα
έλεγχο της νομιμότητας της σταθμίσεως αυτής, τούτο δε ανεξαρτήτως της παραβιάσεως της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και της
αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων η οποία διαπιστώθηκε στο πλαίσιο της εξετάσεως του έκτου λόγου ακυρώσεως, λόγω της τροποποιήσεως
της σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως που ίσχυσαν κατά τη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού (βλ. σκέψη 182 ανωτέρω).
Κατά πάγια νομολογία, οι αναθέτουσες αρχές είναι ελεύθερες όχι μόνο να επιλέγουν τα κριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως αλλά
και να καθορίζουν το ειδικό τους βάρος υπό τον όρο ότι ο καθορισμός αυτός καθιστά δυνατή τη συνθετική αξιολόγηση των καθορισθέντων
κριτηρίων, προκειμένου να προσδιοριστεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση
του Δικαστηρίου της 27ης Οκτωβρίου 2005, C‑234/03, Contse κ.λπ., Συλλογή 2005, σ. I‑9315, σκέψη 68 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία,
και απόφαση Strabag Benelux κατά Συμβουλίου, σκέψη 109 ανωτέρω, σκέψη 77). Επιπλέον, κατ’ εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
και της απαγορεύσεως των διακρίσεων, η σχετική στάθμιση των διαφόρων κριτηρίων ή επιμέρους κριτηρίων δεν πρέπει να καθορίζεται
λαμβανομένων υπόψη στοιχείων δυνάμενων να επιφέρουν αποτέλεσμα συνιστάμενο σε δυσμενή διάκριση εις βάρος ενός εκ των διαγωνιζομένων
(βλ., υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 24ης Νοεμβρίου 2005, C‑331/04, ATI EAC e Viaggi di Maio κ.λπ., Συλλογή
2005, σ. I‑10109, σκέψη 32, και Λιανάκης κ.λπ., σκέψη 142 ανωτέρω, σκέψεις 42 και 43).
Όπως προκύπτει από το εισαγωγικό κεφαλαίο του οδηγού, «η [ΕΤΕπ] εκτιμά ότι, κατά γενικό κανόνα, ο καλύτερος τρόπος για να
διασφαλιστεί η τήρηση των [θεμελιωδών αρχών της ΕΕ σχετικά με τη σύναψη των δημοσίων συμβάσεων] είναι να καταστεί δυνατή η
συμμετοχή στους διαγωνισμούς επιχειρήσεων με τα απαραίτητα εχέγγυα και η πραγματοποίηση επιλογής με βάση εκτιμήσεις συνδεόμενες
τόσο με το κόστος όσο και με την ποιότητα». Επιπλέον, στο σημείο 2.1 του οδηγού γίνεται αναφορά στην «πρωταρχική μέριμνα [της
ΕΤΕπ] να διασφαλίσει την καλύτερη δυνατή σχέση μεταξύ κόστους και αποτελέσματος» κατά την ανάθεση των συμβάσεων που συνάπτει
για δικό της λογαριασμό. Στο σημείο 2.5.1.2 του οδηγού, σχετικά με τα «[κ]ριτήρια αναθέσεως της συμβάσεως», ορίζεται συναφώς
ότι η «πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά […] κατά την κρίση της [ΕΤΕπ]» είναι αυτή που παρουσιάζει την «καλύτερη
δυνατή σχέση ποιότητας προς τιμή» υπό το πρίσμα «[διαφόρων κριτηρίων συνδεόμενων] με το αντικείμενο της συγκεκριμένης σύμβασης
[…]».
Εκτός εξαιρετικών περιστάσεων, τις οποίες η ΕΤΕπ υποχρεούται να αιτιολογεί, η απαίτηση να διασφαλιστεί η καλύτερη δυνατή σχέση
μεταξύ κόστους και αποτελέσματος ή ποιότητας και τιμής μετά το πέρας της συνθετικής αξιολογήσεως των επιλεγέντων κριτηρίων,
προκειμένου να προσδιοριστεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά, συνεπάγεται ότι το ειδικό βάρος του οικονομικού
κριτηρίου δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια την αχρήστευση του εν λόγω κριτηρίου κατά την επιλογή του αναδόχου.
Μπορεί βεβαίως να γίνει a priori δεκτό ότι, εν προκειμένω, η ΕΤΕπ καθόρισε νομίμως τη σχετική στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως,
ήτοι 75 % της βαθμολογίας για τα τεχνικά κριτήρια και 25 % της βαθμολογίας για το οικονομικό κριτήριο, στον βαθμό που η στάθμιση
αυτή, αφενός, εξέφραζε την εκτίμηση της ΕΤΕπ ότι, λαμβανομένης υπόψη της φύσεως και του αντικειμένου της συμβάσεως, η οποία
αφορούσε μια εφαρμογή λογισμικού για την υποστήριξη των δραστηριοτήτων της στον τομέα του δανεισμού, δηλαδή μιας εκ των βασικών
αποστολών της, η τιμή, χωρίς να έχει αμελητέο χαρακτήρα, είχε πάντως δευτερεύουσα σημασία σε σχέση με την τεχνική προσφορά
και, αφετέρου, η στάθμιση αυτή εφαρμόστηκε κατά τον ίδιο τρόπο για το σύνολο των διαγωνιζομένων.
Εντούτοις, όπως προκύπτει από τα πραγματικά περιστατικά, η ΕΤΕπ, λαμβάνοντας υπόψη το αποτέλεσμα της συγκριτικής αξιολογήσεως
των προσφορών, διαπίστωσε τελικώς ότι το αρχικώς καθορισθέν ειδικό βάρος του οικονομικού κριτηρίου είχε ως συνέπεια να παραμείνει
σε μεγάλο βαθμό ανενεργό το εν λόγω κριτήριο κατά την επιλογή του αναδόχου και ότι, επομένως, επιβαλλόταν ο εκ νέου καθορισμός
του ειδικού βάρους του κριτηρίου της τιμής προκειμένου η παροχή υπηρεσιών να ανατεθεί στον ανάδοχο, πράγμα το οποίο έγινε
στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που διεξήχθησαν με αυτόν κατά τη σύσκεψη της 29ης Ιανουαρίου 2008 (βλ. σκέψη 175 ανωτέρω).
Εξ αυτού έπεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία έχει ως αντικείμενο την απόρριψη των προσφορών των λοιπών διαγωνιζομένων
που έγιναν δεκτοί στο στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών, μεταξύ των οποίων η προσφεύγουσα, στηρίζεται στην
εφαρμογή σχετικής σταθμίσεως των κριτηρίων αναθέσεως η οποία, σύμφωνα με την εκτίμηση της ΕΤΕπ κατά τον χρόνο της εκδόσεως
της αποφάσεως αυτής, είχε ως συνέπεια να μείνει σε μεγάλο βαθμό ανεφάρμοστο το οικονομικό κριτήριο και, επομένως, δεν καθιστούσε
δυνατή τη διασφάλιση της καλύτερης δυνατής σχέσεως μεταξύ κόστους και αποτελέσματος ή ποιότητας και τιμής μετά το πέρας της
συνθετικής αξιολογήσεως των κριτηρίων που επελέγησαν προκειμένου να προσδιοριστεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως
προσφορά.
Επιπλέον, από τα ανωτέρω καθώς και από την εξέταση του έκτου λόγου ακυρώσεως προκύπτει ότι η ΕΤΕπ, τροποποιώντας τη σχετική
στάθμιση των κριτηρίων αναθέσεως κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του διαγωνισμού, παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως
και της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτός.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων έπεται ότι οι έξι λόγοι οι οποίοι προβλήθηκαν προς στήριξη του ακυρωτικού αιτήματος είναι
στο σύνολό τους βάσιμοι και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να γίνουν δεκτοί και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.

Επί του αιτήματος αποζημιώσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο, στην περίπτωση στην οποία κρίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη κατά παράβαση
του εφαρμοστέου επί διαδικασιών δημόσιων διαγωνισμών δικαίου και των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχειρίσεως, και
λαμβανομένου υπόψη ότι η απόφασή του πρόκειται πιθανώς να εκδοθεί μετά την πλήρη εκτέλεση της συμβάσεως από τον ανάδοχο όπως
προβλέπει η προσβαλλόμενη απόφαση, να υποχρεώσει την ΕΤΕπ, επί τη βάσει των άρθρων 235 ΕΚ και 288 ΕΚ, να της καταβάλει αποζημίωση
ύψους 1 940 000 ευρώ.
Η προσφεύγουσα φρονεί ότι το αίτημα αποζημιώσεώς της πρέπει να γίνει δεκτό για τους ακόλουθους λόγους.
Κατ’ αρχάς, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι απέδειξε, σύμφωνα με όσα επιτάσσει πάγια νομολογία, την κατάφωρη παράβαση υπέρτερου
κανόνα δικαίου που προστατεύει τους ιδιώτες ή κανόνα δικαίου που παρέχει δικαιώματα στους ιδιώτες με συνέπεια να στοιχειοθετείται
ευθύνη της Κοινότητας ή, εν προκειμένω, της ΕΤΕπ. Η παράβαση αυτή διαπράχθηκε από την ΕΤΕπ, υπό την ιδιότητά της ως αναθέτουσα
αρχή, και είναι απόρροια της «παρανομίας» της προσβαλλομένης αποφάσεως και της αξιολογήσεως επί της οποίας η απόφαση αυτή
στηρίχθηκε, όπως προβλήθηκε στο δικόγραφο της προσφυγής, και ειδικότερα της παραβάσεως του εφαρμοστέου επί διαδικασιών δημόσιων
διαγωνισμών δικαίου, της παραβιάσεως των αρχών της διαφάνειας και της ίσης μεταχειρίσεως, της μη τηρήσεως των διατάξεων του
οδηγού, της παραλείψεως γνωστοποιήσεως ορισμένων στοιχείων, της ανεπαρκούς αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως, της χρησιμοποιήσεως
κριτηρίων που εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις, της συγχύσεως των κριτηρίων αναθέσεως της συμβάσεως με τα κριτήρια επιλογής των
διαγωνιζομένων και, τέλος, του παράνομου καθορισμού, αντιστοίχως, του ειδικού βάρους των τεχνικών κριτηρίων και του οικονομικού
κριτηρίου κατά το στάδιο της αναθέσεως της συμβάσεως.
Επιπλέον, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι υπέστη ζημία συνεπεία της προσβαλλομένης αποφάσεως αντιστοιχούσα στο ακαθάριστο κέρδος
το οποίο αδικαιολόγητα δεν αποκόμισε λόγω της παράνομης αναθέσεως της συμβάσεως στον ανάδοχο και όχι στην ίδια. Εάν το Γενικό
Δικαστήριο διαπιστώσει ότι η προσφορά της έπρεπε να καταταγεί στην πρώτη θέση μετά το στάδιο της συγκριτικής αξιολογήσεως
των προσφορών, η ζημία αυτή είναι καταλογιστέα στην ΕΤΕπ η οποία και πρέπει να υποστεί τις συνέπειες των παρατυπιών που διέπραξε
κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού ή, όπως διευκρίνισε η προσφεύγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση απαντώντας σε ερώτηση
του Γενικού Δικαστηρίου, να υποχρεωθεί να συμμετάσχει στις ανελαστικές δαπάνες και στους οικονομικούς κινδύνους που βαρύνουν
την προσφεύγουσα στο πλαίσιο της δραστηριότητάς της στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Αντιθέτως, η προσφεύγουσα διευκρινίζει
σαφώς ότι δεν ζητεί αποζημίωση για τις δαπάνες στις οποίες υποβλήθηκε για τη συμμετοχή της στη διαδικασία του διαγωνισμού.
Τέλος, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι υπολόγισε τη ζημία την οποία υπέστη σε ποσό 1 940 000 ευρώ. Όσον αφορά το ποσό αυτό,
πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι το ποσοστό του ακαθάριστου κέρδους της για το συγκεκριμένο είδος υπηρεσιών θα ανερχόταν σε περίπου
50 % της καταβληθείσας αμοιβής, όπως προκύπτει και από τις οικονομικές καταστάσεις που ενέκρινε η Επιτροπή στο πλαίσιο χρηματοδοτούμενων
από αυτήν προγραμμάτων έρευνας και ανάπτυξης. Στον βαθμό που, με τη συγγραφή υποχρεώσεων, η ΕΤΕπ ζητούσε την παροχή υπηρεσιών
από δέκα συνολικά πραγματογνώμονες (τέσσερις για τη συντήρηση και έξι για τις υπό εκπόνηση υπηρεσίες) και το «μέσο ημερήσιο
κόστος» της προσφοράς της προσφεύγουσας ανερχόταν σε 441 ευρώ, η τιμή της προσφοράς μπορεί να υπολογιστεί ως εξής: 441 ευρώ
επί 220 ανθρωποημέρες κατ’ έτος επί 10 πρόσωπα κατ’ έτος επί 4 έτη, δηλαδή περίπου 3,88 εκατομμύρια ευρώ. Η τιμή αυτή ήταν
σύμφωνη με τον δημοσιευθέντα προϋπολογισμό της συμβάσεως ο οποίος κυμαινόταν μεταξύ 3,5 και 7 εκατομμυρίων ευρώ. Επομένως,
το ακαθάριστο κέρδος που δεν πραγματοποιήθηκε αντιστοιχούσε στο 50 % των 3,88 εκατομμυρίων ευρώ, δηλαδή σε ποσό 1,94 εκατομμύρια
ευρώ.
Η ΕΤΕπ προβάλλει, επικουρικώς, ότι το αίτημα αποζημιώσεως είναι αβάσιμο. Κατά τη νομολογία, εφόσον δεν πληρούται μια από τις
προϋποθέσεις για τη στοιχειοθέτηση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της
χωρίς να παρίσταται ανάγκη εξετάσεως των λοιπών προϋποθέσεων για τη στοιχειοθέτηση της εν λόγω ευθύνης. Εν προκειμένω, αρκεί
λοιπόν να διαπιστωθεί ότι η ΕΤΕπ δεν διέπραξε καμία παρατυπία ή παρανομία ικανή να στοιχειοθετήσει την εξωσυμβατική ευθύνη
της Κοινότητας στο πλαίσιο της διαδικασίας του δημόσιου διαγωνισμού. Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να ζητήσει
την αποκατάσταση της ζημίας που αντιστοιχεί στο ακαθάριστο κέρδος που θα αντλούσε εάν της είχε ανατεθεί η παροχή υπηρεσιών.
Το υποτιθέμενο διαφυγόν κέρδος είναι μελλοντικό και υποθετικό καθόσον, ακόμα και εάν η παροχή υπηρεσιών δεν ανετίθετο στον
ανάδοχο επί τη βάσει της προσβαλλομένης αποφάσεως και της επίδικης αξιολογήσεως, η προσφεύγουσα δεν θα μπορούσε να έχει καμία
βεβαιότητα ως προς την ανάθεση της παροχής υπηρεσιών στην ίδια. Μολονότι το Γενικό Δικαστήριο έχει την εξουσία να ακυρώσει
την απόφαση περί αναθέσεως, ουδέποτε δύναται να υποχρεώσει τη διοίκηση να αναθέσει τη σύμβαση σε ορισμένο διαγωνιζόμενο. Επομένως,
κατά τη νομολογία, η ζημία αυτή δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Κατά πάγια νομολογία, η στοιχειοθέτηση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας βάσει του άρθρου 288, δεύτερο εδάφιο, της
Συνθήκης προϋποθέτει τη συνδρομή ενός συνόλου προϋποθέσεων όσον αφορά τον παράνομο χαρακτήρα της προσαπτόμενης στο κοινοτικό
όργανο ενέργειας, το υποστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της ενέργειας και της προβαλλόμενης ζημίας.
Ως εκ τούτου, ευθύνη της Κοινότητας στοιχειοθετείται μόνον εφόσον πληρούνται όλες οι ως άνω προϋποθέσεις (απόφαση του Δικαστηρίου
της 29ης Σεπτεμβρίου 1982, 26/81, Oleifici Mediterranei κατά ΕΟΚ, Συλλογή 1982, σ. 3057, σκέψη 16, και απόφαση του Πρωτοδικείου
της 16ης Οκτωβρίου 1996, T‑336/94, Efisol κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II‑1343, σκέψη 30).
Εν προκειμένω, πρέπει να εξεταστεί κατ’ αρχάς εάν πληρούται η προϋπόθεση σχετικά με την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ
της παράνομης συμπεριφοράς της ΕΤΕπ και της προβαλλόμενης από την προσφεύγουσα ζημίας.
Όσον αφορά την προϋπόθεση η οποία αφορά την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προσαπτόμενης ενέργειας και της προβαλλόμενης
ζημίας, κατά πάγια νομολογία κρίνεται ότι η προβαλλόμενη ζημία πρέπει να προκύπτει, με επαρκή βαθμό αμεσότητας, από την προσαπτόμενη
ενέργεια, δηλαδή η ενέργεια αυτή πρέπει να είναι η γενεσιουργός αιτία της ζημίας (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της
4ης Οκτωβρίου 1979, 64/76, 113/76, 167/78, 239/78, 27/79, 28/79 και 45/79, Dumortier κ.λπ. κατά Συμβουλίου, Συλλογή τόμος
1979/ΙΙ, σ. 515, σκέψη 21, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 11ης Ιουλίου 1996, T‑175/94, International Procurement Services
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II‑729, σκέψη 55). Εναπόκειται στον ασκήσαντα το ένδικο βοήθημα να αποδείξει την ύπαρξη της
αιτιώδους αυτής συνάφειας (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 30ής Ιανουαρίου 1992, C‑363/88 και C‑364/88, Finsider κ.λπ. κατά
Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. I‑359, σκέψη 25, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Απριλίου 2002, T‑220/96, EVO κατά Συμβουλίου
και Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑2265, σκέψη 41 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όπως προκύπτει από το δικόγραφο της προσφυγής (βλ. σκέψη 81 ανωτέρω), η προσφεύγουσα προβάλλει την ύπαρξη ζημίας αντιστοιχούσας
στο «εκτιμώμενο ποσό του ακαθάριστου κέρδους το οποίο θα είχε αποκομίσει στο πλαίσιο της διαδικασίας του διαγωνισμού εάν η
παροχή υπηρεσιών της είχε ανατεθεί». Στο δικόγραφο και τα λοιπά έγγραφα που κατέθεσε, η προσφεύγουσα δέχεται ότι η ΕΤΕπ μπορεί
να υποχρεωθεί στην καταβολή αποζημιώσεως αντιστοιχούσας στο μη αποκομισθέν ακαθάριστο κέρδος, όπως αυτό υπολογίστηκε στο δικόγραφο
της προσφυγής, μόνον εάν το Γενικό Δικαστήριο βρεθεί σε θέση να διαπιστώσει ότι η προσφορά της έπρεπε να καταταγεί στην πρώτη
θέση μετά το πέρας της συγκριτικής αξιολογήσεως των προσφορών (βλ. σκέψη 204 ανωτέρω). Επομένως, το αίτημα αποζημιώσεως της
προσφεύγουσας στηρίζεται στην προκείμενη ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν κατέστησε δυνατή, αφενός, την ανάδειξή της ως αναδόχου
και, αφετέρου, τη σύναψη της συμφωνίας-πλαισίου με την ΕΤΕπ για την εκτέλεση της παροχής υπηρεσιών. Το αίτημα αυτό πρέπει
να ερμηνευτεί ως αποσκοπούν στην καταβολή αποζημιώσεως όχι για την απώλεια ευκαιρίας προς σύναψη της συμβάσεως αλλά για τη
μη ανάθεση της ίδιας της συμβάσεως. Η διαπίστωση αυτή δεν ανατρέπεται από το γεγονός ότι η προσφεύγουσα, απαντώντας σε ερώτηση
του Γενικού Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, διευκρίνισε ότι το αίτημα αποζημιώσεως στηριζόταν ως ένα βαθμό
και στην απώλεια ευκαιρίας, εφόσον η μη υπογραφή της συμβάσεως υποθήκευσε τις πιθανότητές της να της ανατεθούν στο μέλλον
άλλες δημόσιες συμβάσεις και, γενικά, τις προοπτικές της να αποσβέσει τις ανελαστικές δαπάνες στις οποίες υποβάλλεται κατά
τη συμμετοχή της σε δημόσιους διαγωνισμούς. Ειδικότερα, εκτός του ότι οι νέες αυτές γενεσιουργές αιτίες της ζημίας προβλήθηκαν
εκπροθέσμως και, επομένως, μη παραδεκτώς, σε κάθε περίπτωση, δεν στηρίζονται στην απώλεια ευκαιρίας της προσφεύγουσας να συνάψει
τη σύμβαση, αλλά στις συνέπειες οι οποίες, κατ’ αυτήν, απορρέουν από τη μη ανάθεση της ίδιας της συμβάσεως.
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν κατέδειξε και δεν προσκόμισε στοιχεία που να παρέχουν στο Γενικό Δικαστήριο τη δυνατότητα
να συναγάγει με βεβαιότητα ότι η προσφορά της έπρεπε να καταταγεί στην πρώτη θέση κατόπιν της συγκριτικής αξιολογήσεως των
προσφορών. Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και εάν γινόταν δεκτό ότι η προσφορά της προσφεύγουσας έπρεπε να καταταγεί στην πρώτη
θέση και ότι η προσφεύγουσα έπρεπε να αναδειχθεί ανάδοχος, η ΕΤΕπ δεν θα ήταν υποχρεωμένη να υπογράψει τη συμφωνία-πλαίσιο
με την προσφεύγουσα. Ειδικότερα, καμία αρχή και κανένας κανόνας που εφαρμόζεται στις διαδικασίες δημόσιων διαγωνισμών της
ΕΤΕπ δεν της επιβάλλει να υπογράψει τη σύμβαση που αφορά ορισμένη παροχή με τον διαγωνιζόμενο που ανεδείχθη ανάδοχος μετά
το πέρας της διαδικασίας του δημόσιου διαγωνισμού (βλ., υπ’ αυτή την έννοια και κατ’ αναλογία, απόφαση Fracasso και Leitschutz,
σκέψη 147 ανωτέρω, σκέψεις 24 και 25, και απόφαση Embassy Limousines & Services κατά Κοινοβουλίου, σκέψη 125 ανωτέρω, σκέψη
54).
Επομένως, δεν είναι δυνατή η διαπίστωση της υπάρξεως αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της εκδόσεως από την ΕΤΕπ της προσβαλλομένης
αποφάσεως, η οποία, όπως προκύπτει από την εξέταση του ακυρωτικού αιτήματος, είναι παράνομη, και της προβαλλόμενης από την
προσφεύγουσα ζημίας η οποία απορρέει από τη μη ανάθεση της ίδιας της συμβάσεως. Εξ αυτού έπεται ότι η προσφεύγουσα δεν μπορεί
βασίμως να ζητήσει αποζημίωση για την αποκατάσταση της ζημίας η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι δεν συνήψε τη συμφωνία-πλαίσιο
με την ΕΤΕπ και, κατά μείζονα λόγο, δεν εκτέλεσε τη σύμβαση.
Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι το αίτημα αποζημιώσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
Η καταβολή αποζημιώσεως η οποία ενδεχομένως οφείλεται στην προσφεύγουσα, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 266 ΣΛΕΕ, με σκοπό την επαναφορά
των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση κατόπιν της ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν θίγεται (βλ. σκέψη 67 ανωτέρω).

Επί των δικαστικών εξόδων
Η προσφεύγουσα εξηγεί ότι υποχρεώθηκε να κινήσει την ένδικη διαδικασία και να ζητήσει την αποκατάσταση της ζημίας την οποία
υπέστη εξαιτίας της παράνομης αξιολογήσεως της προσφοράς της από την ΕΤΕπ και της παραλείψεως της δεύτερης να την ενημερώσει
για τα χαρακτηριστικά και τα πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς, σε σύγκριση με αυτά της δικής της προσφοράς. Η έλλειψη
αιτιολογίας και η παράλειψη αποστολής της εκθέσεως αξιολογήσεως παρά τις σχετικές αιτήσεις της προσφεύγουσας συνιστούν ικανούς
λόγους για να καταδικαστεί η ΕΤΕπ στα δικαστικά έξοδα ακόμη και σε περίπτωση απορρίψεως της προσφυγής.
Η ΕΤΕπ εκτιμά ότι δεν πληρούνται εν προκειμένω οι προϋποθέσεις του άρθρου 87, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του Κανονισμού
Διαδικασίας και, επομένως, ότι επιβάλλεται να εφαρμοστεί το άρθρο 87, παράγραφος 2, του ιδίου κανονισμού. Η προσφεύγουσα δεν
απέδειξε ότι υποβλήθηκε σε έξοδα που προκλήθηκαν χωρίς εύλογη αιτία ή κακοβούλως, επομένως δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση.
Εξάλλου, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η ΕΤΕπ, ιδίως με το από 1 Αυγούστου 2008 έγγραφό της, ανταποκρίθηκε στις αιτήσεις παροχής
συμπληρωματικών πληροφοριών τις οποίες υπέβαλε η προσφεύγουσα (απόφαση του Πρωτοδικείου της 26ης Φεβρουαρίου 2002, T‑169/00,
Esedra κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑609, σκέψη 192). Επομένως, κατά τον χρόνο ασκήσεως της προσφυγής της, η προσφεύγουσα
διέθετε όλα τα απαραίτητα στοιχεία για την προάσπιση των δικαιωμάτων της.
Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 87, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να καταδικάσει
έναν διάδικο στην καταβολή των εξόδων στα οποία αναγκάστηκε να υποβληθεί ο αντίδικός του, εάν κρίνει ότι τα έξοδα αυτά προκλήθηκαν
χωρίς εύλογη αιτία ή κακοβούλως. Εν προκειμένω, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν ήταν επαρκώς
αιτιολογημένη και προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι πολυάριθμες παρατυπίες τις οποίες διέπραξε η ΕΤΕπ στο πλαίσιο της διαδικασίας
του διαγωνισμού η οποία κατέληξε στην έκδοση της εν λόγω αποφάσεως, με συνέπεια να υποχρεωθεί η προσφεύγουσα να ασκήσει την
υπό κρίση προσφυγή, η ΕΤΕπ επιβάλλεται να καταδικαστεί στο σύνολο των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ) περί απορρίψεως της προσφοράς την οποία υπέβαλε η Ευρωπαϊκή
Δυναμική – Προηγμένα Συστήματα Τηλεπικοινωνιών Πληροφορικής και Τηλεματικής ΑΕ στο πλαίσιο του διαγωνισμού 2007/S 176‑215155
με αντικείμενο την παροχή υπηρεσιών συνιστάμενων στην «[π]αροχή βοήθειας για τη συντήρηση, υποστήριξη και ανάπτυξη του συστήματος
του γραφείου διεκπεραίωσης δανείων (Serapis)» και περί αναθέσεως της παροχής υπηρεσιών στη Sybase BVBA.
2)
Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή.
3)
Καταδικάζει την ΕΤΕπ στα δικαστικά έξοδα.
Pelikánová
Jürimäe
Van der Woude
(υπογραφές)
Περιεχόμενα
Ιστορικό της διαφοράς
Η διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
1. Επί του παραδεκτού της προσφυγής
Επί της αρμοδιότητας του Γενικού Δικαστηρίου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του εννόμου συμφέροντος της προσφεύγουσας για την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί της μη αμφισβητήσεως του τύπου που χρησιμοποιήθηκε για τη συγκριτική αξιολόγηση των προσφορών κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί της αοριστίας του αιτήματος αποζημιώσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
2. Επί της ουσίας
Επί του εφαρμοστέου δικαίου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του αιτήματος ακυρώσεως
Επί του πρώτου και του δεύτερου λόγου
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τρίτου και του τέταρτου λόγου ακυρώσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του αιτήματος αποζημιώσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.