CELEX: 62010CJ0159
Οδηγία 2000/78/ΕΚ
Άρθρο 6, παράγραφος 1
Απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ηλικίας
Αυτοδίκαιη συνταξιοδότηση των εισαγγελέων που συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας τους
Θεμιτοί στόχοι ως δικαιολογητικοί λόγοι της διαφορετικής μεταχείρισης λόγω ηλικίας
Συνοχή της νομοθεσίας

Petersen, σκέψη 61).
Όσον αφορά την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 50, παράγραφος 3, του HBG, ότι δηλαδή επιτρέπεται η παράταση της επαγγελματικής
δραστηριότητας των εισαγγελέων μέχρι την ηλικία των 68 ετών, διαπιστώνεται ότι η εξαίρεση αυτή εφαρμόζεται μόνο αν είναι προς
το συμφέρον της υπηρεσίας και υποβληθεί σχετική αίτηση από τον ενδιαφερόμενο.
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση το Land Hessen εξέθεσε ότι σκοπός της εξαίρεσης αυτής είναι να καλυφθεί η περίπτωση κατά
την οποία ένας εισαγγελέας συμπληρώνει το 65ο έτος της ηλικίας του ενόσω χειρίζεται ποινική υπόθεση που δεν έχει ακόμη περατωθεί.
Ο HBG, για να αποφεύγονται τα προβλήματα που θα δημιουργούσε η αντικατάσταση του ενδιαφερόμενου, προβλέπει, κατ’ εξαίρεση,
ότι ο ενδιαφερόμενος μπορεί να εξακολουθήσει να ασκεί τα καθήκοντά του. Η οικεία διοίκηση ενδέχεται δηλαδή να θεωρήσει ότι
είναι προτιμητέο, προς το συμφέρον της υπηρεσίας, να παραμείνει ο εν λόγω εισαγγελέας στη θέση του παρά να διοριστεί αντικαταστάτης
του, ο οποίος θα αναλάβει ένα φάκελο υπόθεσης του οποίου δεν γνωρίζει το περιεχόμενο.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι αυτού του είδους οι εξαιρέσεις δεν είναι ικανές να θίξουν τον επιδιωκόμενο στόχο, δηλαδή τη δημιουργία
μιας ισόρροπης ηλικιακής διάρθρωσης, ώστε να διασφαλίζεται υψηλό ποιοτικό επίπεδο της υπηρεσίας.
Αυτού του είδους οι εξαιρέσεις μπορούν αντίθετα να μετριάζουν την αυστηρότητα ενός νόμου, όπως του HBG, και μάλιστα προς το
συμφέρον της ενδιαφερόμενης δημόσιας υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, μολονότι ο προγραμματισμός των αποχωρήσεων από την υπηρεσία
και των προσλήψεων, χάρη στην κατά σύστημα συνταξιοδότηση των εισαγγελέων που συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας τους, συμβάλλει
στην εύρυθμη λειτουργία της εν λόγω υπηρεσίας, η θέσπιση, με τον νόμο αυτό, της εξαίρεσης στην οποία αναφέρεται η σκέψη 88
της παρούσας απόφασης δίδει τη δυνατότητα αντιμετώπισης των συγκεκριμένων καταστάσεων στις οποίες η αποχώρηση του εισαγγελέα
θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά τη βέλτιστη δυνατή εκτέλεση του έργου που του έχει ανατεθεί. Υπό τις συνθήκες αυτές, η εν
λόγω εξαίρεση δεν αποτελεί αντίφαση στο πλαίσιο του οικείου νόμου.
Πρέπει να προστεθεί ότι και ορισμένες άλλες εξαιρέσεις που προβλέπονται στον HBG και αναφέρονται από το αιτούν δικαστήριο,
όπως είναι η παραμονή στην υπηρεσία ορισμένων διδασκόντων για μερικούς επιπλέον μήνες μετά τη συμπλήρωση του 65ου έτους, ώστε
να περατωθεί η οικεία διδακτική περίοδος, ή ορισμένων αιρετών αρχόντων μέχρι τη λήξη της θητείας τους, αποσκοπούν ομοίως στη
διασφάλιση της εκτέλεσης του έργου που έχει ανατεθεί στους ενδιαφερόμενους και δεν φαίνεται να θίγουν, ούτε και αυτές, τον
επιδιωκόμενο στόχο.
Κατά το αιτούν δικαστήριο, ένα άλλο πρόβλημα συνοχής οφείλεται στο ότι ο HBG επιχειρεί να αποθαρρύνει την εθελούσια αποχώρηση
από την υπηρεσία των εισαγγελέων που έχουν συμπληρώσει το 60ό ή το 63ο έτος της ηλικίας τους, με διάταξη που προβλέπει τη
μείωση της σύνταξης που χορηγείται στις περιπτώσεις αυτές, ενώ το άρθρο 50, παράγραφος 1, του νόμου αυτού τους εμποδίζει να
συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους μετά την ηλικία των 65 ετών.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το πρόβλημα συνοχής που θέτει το αιτούν δικαστήριο δεν έχει αποδειχθεί σαφώς. Αντίθετα, μια διάταξη
όπως εκείνη στην οποία αναφέρεται το εν λόγω δικαστήριο αποτελεί εκ πρώτης όψεως τη λογική απόρροια του άρθρου 50, παράγραφος
1, του HBG. Για την εφαρμογή του άρθρου αυτού, που προϋποθέτει τον προγραμματισμό των συνταξιοδοτήσεων στην ηλικία των 65
ετών, απαιτείται πράγματι να είναι περιορισμένες οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Η διάταξη όμως που προβλέπει τη μείωση του ύψους
της σύνταξης μπορεί να ανακόπτει ή τουλάχιστον να αποθαρρύνει τις πρόωρες συνταξιοδοτήσεις των εισαγγελέων. Η διάταξη αυτή
συμβάλλει επομένως στην επίτευξη του επιδιωκόμενου στόχου, οπότε ο HBG δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν εμφανίζει συνοχή.
Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει επίσης τη σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας για τη συνταξιοδότηση με πλήρη σύνταξη από το 65ο
στο 67ο έτος, την οποία προβλέπουν τόσο ο νόμος που έχει εφαρμογή στους δημόσιους υπαλλήλους της Ομοσπονδίας όσο και οι νόμοι
πολλών από τα ομόσπονδα κράτη της, καθώς και ο κώδικας κοινωνικής ασφάλισης, ο οποίος έχει εφαρμογή στους εργαζόμενους με
σχέση εργασίας ιδιωτικού δικαίου. Κατά τον κρίσιμο χρόνο το Land Hessen μελετούσε το ενδεχόμενο τέτοιας αύξησης, αλλά δεν
την είχε θεσπίσει ακόμη.
Στο σημείο αυτό επισημαίνεται ότι το γεγονός και μόνο ότι ο νομοθέτης αντιμετωπίζει, σε δεδομένο χρονικό σημείο, το ενδεχόμενο
τροποποίησης του νόμου, με σκοπό την αύξηση του ορίου της ηλικίας στην οποία μπορεί να χορηγηθεί πλήρης σύνταξη, δεν συνεπάγεται
την έλλειψη νομιμότητας του υπάρχοντος νόμου από το χρονικό αυτό σημείο. Η ενδεχόμενη αυτή μετάβαση από τον ένα νόμο στον
άλλο δεν πραγματοποιείται αμέσως, αλλά χρειάζεται ορισμένο χρόνο.
Όπως προκύπτει από την εικοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 2000/78, ο ρυθμός των αλλαγών μπορεί να διαφέρει από το
ένα κράτος μέλος στο άλλο, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η ιδιαίτερη κατάσταση κάθε κράτους. Μπορεί ομοίως να διαφέρει από τη μία
περιφέρεια στην άλλη, εν προκειμένω από το ένα Land στο άλλο, προκειμένου να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιομορφίες της κάθε περιφέρειας
και να μπορούν οι αρμόδιες αρχές να προβαίνουν στις αναγκαίες προσαρμογές.
Κατά συνέπεια, το γεγονός και μόνο ότι οι τροποποιήσεις του νόμου ενός κράτους μέλους ή ενός Land, με σκοπό την αύξηση του
ορίου της ηλικίας στην οποία μπορεί να χορηγηθεί πλήρης σύνταξη, πραγματοποιούνται σε διαφορετικά χρονικά σημεία από ό,τι
σε ένα άλλο κράτος ή σε ένα άλλο Land δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι η επίμαχη νομοθεσία δεν έχει συνοχή.
Κατά συνέπεια, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ένας νόμος όπως ο HBG, ο οποίος προβλέπει την υποχρεωτική
συνταξιοδότηση των εισαγγελέων που συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας τους, δεν ενέχει αντιφάσεις εξαιτίας του γεγονότος
και μόνο ότι τους επιτρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εργάζονται μέχρι την ηλικία των 68 ετών, ότι επιπλέον περιλαμβάνει
διατάξεις με τις οποίες επιχειρεί να αποθαρρύνει την αποχώρηση από την υπηρεσία πριν από την ηλικία των 65 ετών και ότι υπάρχουν
άλλες νομοθετικές διατάξεις του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους που προβλέπουν αφενός την παραμονή ορισμένων δημόσιων υπαλλήλων
ή λειτουργών, π.χ. ορισμένων αιρετών υπαλλήλων ή λειτουργών, στην ενεργό υπηρεσία μετά την ηλικία αυτή και αφετέρου τη σταδιακή
αύξηση του ορίου ηλικίας για τη συνταξιοδότηση από το 65ο στο 67ο έτος.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Δεν αντιβαίνει στην οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την
ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, ο νόμος ο οποίος, όπως ο νόμος για τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα του Land
Hessen (του ομόσπονδου κράτους της Έσσης) (Hessisches Beamtengesetz), που τροποποιήθηκε με τον νόμο της 14ης Δεκεμβρίου 2009,
προβλέπει την αυτοδίκαιη συνταξιοδότηση των μόνιμων ή ισόβιων δημόσιων υπαλλήλων ή λειτουργών, εν προκειμένω των εισαγγελέων,
όταν συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας τους, ενώ παράλληλα τους παρέχει τη δυνατότητα να εξακολουθήσουν να εργάζονται,
αν έτσι εξυπηρετείται το συμφέρον της υπηρεσίας, μέχρι την ηλικία των 68 ετών κατ’ ανώτατο όριο, εφόσον με τον νόμο αυτό επιδιώκεται
ο στόχος της δημιουργίας μιας ισόρροπης ηλικιακής διάρθρωσης, με σκοπό την παροχή κινήτρων για την πρόσληψη και επαγγελματική
προώθηση των νέων, τη βέλτιστη δυνατή διαχείριση του προσωπικού και τη συνακόλουθη αποφυγή ένδικων διαφορών σχετικά με την
ικανότητα του μισθωτού να ασκεί τα καθήκοντά του μετά από ορισμένη ηλικία και εφόσον ο εν λόγω νόμος καθιστά δυνατή την επίτευξη
του στόχου αυτού με πρόσφορα και αναγκαία μέσα.
2)
Για να αποδειχθεί ότι το επίμαχο μέτρο είναι πρόσφορο και αναγκαίο, το μέτρο αυτό πρέπει να είναι εύλογο από την άποψη του
επιδιωκόμενου στόχου και να στηρίζεται σε στοιχεία των οποίων την αποδεικτική δύναμη οφείλει να εκτιμήσει το εθνικό δικαστήριο.
3)
Ο νόμος ο οποίος, όπως ο νόμος για τον δημοσιοϋπαλληλικό κώδικα του Land Hessen, που τροποποιήθηκε με τον νόμο της 14ης Δεκεμβρίου
2009, προβλέπει την υποχρεωτική συνταξιοδότηση των εισαγγελέων που συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας τους, δεν ενέχει αντιφάσεις
εξαιτίας του γεγονότος και μόνο ότι τους επιτρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εργάζονται μέχρι την ηλικία των 68 ετών,
ότι επιπλέον περιλαμβάνει διατάξεις με τις οποίες επιχειρεί να αποθαρρύνει την αποχώρηση από την υπηρεσία πριν από την ηλικία
των 65 ετών και ότι υπάρχουν άλλες νομοθετικές διατάξεις του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους που προβλέπουν αφενός την παραμονή
ορισμένων δημόσιων υπαλλήλων ή λειτουργών, π.χ. ορισμένων αιρετών υπαλλήλων ή λειτουργών, στην ενεργό υπηρεσία μετά την ηλικία
αυτή και αφετέρου τη σταδιακή αύξηση του ορίου ηλικίας για τη συνταξιοδότηση από το 65ο στο 67ο έτος.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.