CELEX: 62007TJ0341(01)
Κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας
Περιοριστικά μέτρα κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων στο πλαίσιο της καταστολής της τρομοκρατίας
Κοινή θέση 2001/931/ΚΕΠΠΑ και κανονισμός (ΕΚ) 2580/2001
Ακύρωση, με απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, μέτρου περί δεσμεύσεως κεφαλαίων
Εξωσυμβατική ευθύνη
Κατάφωρη παράβαση κανόνα δικαίου απονέμοντος δικαιώματα στους ιδιώτες

.
Όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των εν λόγω εθνικών αποφάσεων υπό το πρίσμα του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού 2580/2001
και του άρθρου 1, παράγραφος 4, της κοινής θέσεως 2001/931, ο οποίος πραγματοποιήθηκε στις σκέψεις 107 επ. της προαναφερθείσας
στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison II, επισημαίνεται ότι, στη σκέψη 111 της εν λόγω αποφάσεως Sison II, το Πρωτοδικείο διατύπωσε,
για πρώτη φορά, ορισμένα γενικά κριτήρια ερμηνείας και εφαρμογής των διατάξεων αυτών. Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο «εκτίμ[ησε]»
ότι, λαμβανομένων υπόψη τόσο του γράμματος, του πλαισίου και των σκοπών των επιμάχων εν προκειμένω διατάξεων όσο και του μείζονος
ρόλου των εθνικών αρχών στη διαδικασία δεσμεύσεως κεφαλαίων του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού 2580/2001, απόφαση
αφορώσα την «έναρξη ανακριτικών πράξεων ή ποινικής διώξεως» πρέπει, για να μπορεί να την επικαλεσθεί βασίμως το Συμβούλιο,
να εντάσσεται στο πλαίσιο εθνικής διαδικασίας σκοπούσας αμέσως και κυρίως στην επιβολή προληπτικού ή κατασταλτικού μέτρου
σε ένα πρόσωπο, προκειμένου να κατασταλεί η τρομοκρατία και λόγω της αναμίξεώς του σ’ αυτή. Το Πρωτοδικείο διευκρίνισε ότι
δεν ανταποκρίνεται στην επιταγή αυτή απόφαση μιας εθνικής δικαστικής αρχής η οποία κρίνει μόνον επικουρικώς και παρεμπιπτόντως
επί της ενδεχόμενης αναμίξεως του οικείου προσώπου σε μια τέτοια δραστηριότητα, στο πλαίσιο μιας διαφοράς αφορώσας, επί παραδείγματι,
αστικού χαρακτήρα δικαιώματα και υποχρεώσεις.
Εν προκειμένω, στη σκέψη 113 της προαναφερθείσας στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison Ι, το Πρωτοδικείο συνήγαγε από το κριτήριο περιοριστικής
ερμηνείας που είχε διατυπώσει κατά τα άνω ότι οι αφορώσες τον ενάγοντα διαδικασίες ενώπιον του Raad van State και του rechtbank
ουδόλως είχαν ως αντικείμενο να εμποδίσουν τη μελλοντική του συμμετοχή σε τρομοκρατικές ενέργειες, αλλά αφορούσαν αποκλειστικώς
και μόνον τον έλεγχο νομιμότητας της αποφάσεως του Ολλανδού Υφυπουργού Δικαιοσύνης περί απορρίψεως της αιτήσεως του ενάγοντος
να του αναγνωρισθεί το καθεστώς του πρόσφυγα και να του χορηγηθεί άδεια διαμονής στις Κάτω Χώρες.
Ωστόσο, το Πρωτοδικείο αναγνώρισε επίσης, στη σκέψη 114 της προαναφερθείσας στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison ΙΙ, ότι το Raad van
State και το rechtbank έλαβαν γνώση, στο πλαίσιο των διαδικασιών αυτών, του φακέλου της υπηρεσίας εσωτερικής ασφαλείας των
Κάτω Χωρών (στο εξής: BVD), αφορώντος την προβαλλόμενη ανάμιξη του προσφεύγοντος σε ορισμένες τρομοκρατικές δραστηριότητες
στις Φιλιππίνες, αν και δεν αποφάσισαν, παρά ταύτα, τη διεξαγωγή ανακρίσεως ως προς τις δραστηριότητες αυτές, ακόμη δε λιγότερο
την άσκηση ποινικής διώξεως κατά του ενάγοντος.
Υπογραμμίζεται, εξάλλου, ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει ο ενάγων, η άρνηση του Ολλανδού Υφυπουργού Δικαιοσύνης να του
αναγνωρίσει το καθεστώς του πρόσφυγα και να του χορηγήσει άδεια διαμονής στις Κάτω Χώρες, με την κύρια αιτιολογία ότι είχε
διευθύνει ή επιχειρήσει να διευθύνει από τις Κάτω Χώρες τον New People’s Army (NPA), στρατιωτικό τμήμα του Κομμουνιστικού
Κόμματος των Φιλιππίνων (ΚΚΦ) υπεύθυνο για μεγάλο αριθμό τρομοκρατικών ενεργειών στις Φιλιππίνες, εγκρίθηκε, κατ’ ουσίαν,
από το rechtbank, κατόπιν της αποφάσεως του Raad van State και αφού το δικαστήριο αυτό έλαβε γνώση του φακέλου της BVD (βλ.
προαναφερθείσα στη σκέψη 1 απόφαση Sison I, σκέψεις 63, 66 και 68 έως 70). Συνεπώς, το Συμβούλιο δεν υπέπεσε σε καμία πλάνη
εκτιμήσεως, αναφερόμενο στα εν λόγω πραγματικά περιστατικά ούτε υπερέβη τα όρια της διακριτικής του ευχέρειας.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι, στην προαναφερθείσα στη σκέψη 1 απόφαση Sison II (σκέψεις 88, 89 και 122), το Πρωτοδικείο απέρριψε
τον λόγο ακυρώσεως του ενάγοντος που αφορούσε πρόδηλη πλάνη κατά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών. Συγκεκριμένα,
διαπίστωσε ότι οι πραγματικές διαπιστώσεις που περιέχονταν στις επισυναφθείσες στις προσβαλλόμενες πράξεις αιτιολογικές εκθέσεις
ενισχύονταν δεόντως από τα στοιχεία της δικογραφίας που του είχε υποβληθεί και, ειδικότερα, από τις πραγματικές διαπιστώσεις
στις οποίες προέβησαν κυριαρχικά το Raad van State και το rechtbank. Αυτές οι πραγματικές διαπιστώσεις αφορούν την ανάμιξη
του ενάγοντος σε τρομοκρατικές ενέργειες διαπραχθείσες στις Φιλιππίνες, λόγω του διευθυντικού του ρόλου στο ΚΚΦ και στον NPA,
καθώς και τις επαφές που είχε με τους ιθύνοντες άλλων τρομοκρατικών ενώσεων (βλ., συναφώς, σκέψεις 46 έως 70 της προαναφερθείσας
στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison I, οι οποίες επαναλαμβάνονται στη σκέψη 106 της προαναφερθείσας στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison II).
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να κριθεί ότι, λαμβανομένων υπόψη, πρώτον, της πολυπλοκότητας των νομικών και πραγματικών εκτιμήσεων
που απαιτούνται για τη ρύθμιση της υπό κρίση υποθέσεως, δεύτερον, των δυσχερειών ερμηνείας και εφαρμογής του άρθρου 2, παράγραφος
3, του κανονισμού 2580/2001, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 4, της κοινής θέσεως 2001/931, υπό τις συνθήκες της υπό
κρίση υποθέσεως και ελλείψει νομολογίας παγιωθείσας πριν από τη δημοσίευση της προαναφερθείσας στη σκέψη 1 αποφάσεως Sison
II, και, τρίτον, της θεμελιώδους σπουδαιότητας των σχετικών με την καταπολέμηση της τρομοκρατίας σκοπών γενικού συμφέροντος
τους οποίους επιδιώκει ο εν λόγω κανονισμός, η εκ μέρους του Συμβουλίου παράβαση των διατάξεων αυτών, μολονότι σαφώς αποδειχθείσα,
εξηγείται από τις ιδιάζουσες δεσμεύσεις και ευθύνες του οργάνου αυτού και συνιστά πλημμέλεια στην οποία θα μπορούσε να υποπέσει,
υπό ανάλογες συνθήκες, μια διοίκηση επιδεικνύουσα τη συνήθη σύνεση και επιμέλεια.
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι η παράβαση, εν προκειμένω, του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού 2580/2001
και του άρθρου 1, παράγραφος 4, της κοινής θέσεως 2001/931, αν και σαφώς αποδεδειγμένη, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κατάφωρη
παραβίαση του κοινοτικού δικαίου δυνάμενη να στοιχειοθετήσει την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας έναντι του ενάγοντος.
Επί της στοιχειοθετήσεως της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας λόγω της προβαλλόμενης προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων
του ενάγοντος
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα των οποίων την προσβολή προβάλλει ο ενάγων συνιστούν κανόνες
δικαίου που αποσκοπούν στην απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες. Συνεπώς, η προσβολή τους, αν υποτεθεί ότι έχει αποδειχθεί,
είναι ικανή να στοιχειοθετήσει την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας αν ήταν κατάφωρη.
Συναφώς, ο ενάγων δεν προβάλλει το παράνομο, καθεαυτό, υπό το πρίσμα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, του γενικού συστήματος της
δεσμεύσεως κεφαλαίων το οποίο θεσπίζει ο κανονισμός 2580/2001, αλλά μόνον την εσφαλμένη εφαρμογή του κανονισμού αυτού υπό
τις συγκεκριμένες συνθήκες της υπό κρίση υποθέσεως, πράγμα το οποίο κατ’ αυτόν είχε ως συνέπεια την εν λόγω προσβολή.
Εξάλλου, η νομολογία του Δικαστηρίου και του Γενικού Δικαστηρίου έχει διαπιστώσει σαφώς το κατ’ αρχήν συμβατό του συστήματος
αυτού ή αναλόγων συστημάτων που απορρέουν από την εφαρμογή άλλων αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών προς
τα θεμελιώδη δικαιώματα των ενδιαφερομένων (βλ., όσον αφορά το δικαίωμα ιδιοκτησίας, απόφαση Kadi του Δικαστηρίου, προαναφερθείσα
στη σκέψη 60, σκέψεις 361 έως 366, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 9ης Ιουλίου 2009, T-246/08 και T-332/08, Melli Bank κατά
Συμβουλίου, Συλλογή 2009, σ. II-2629, σκέψεις 111 και 112· όσον αφορά το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής
ζωής, απόφαση του Πρωτοδικείου της 12ης Ιουλίου 2006, T-253/02, Ayadi κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2006, σ. II-2139, σκέψη 126,
μη αναιρεθείσα από το Δικαστήριο· όσον αφορά τον σεβασμό του τεκμηρίου αθωότητας, αποφάσεις El Morabit κατά Συμβουλίου, προαναφερθείσα
στη σκέψη 65, σκέψη 40, και Fahas κατά Συμβουλίου, προαναφερθείσα στη σκέψη 65, σκέψεις 64 έως 68).
Συνεπώς, η προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ενάγοντος δεν συνίσταται σε αυτή καθεαυτήν την επιβολή των περιοριστικών
μέτρων τα οποία προβλέπει ο κανονισμός 2580/2001, αλλά στο γεγονός και μόνον ότι τα μέτρα αυτά του επιβλήθηκαν με τις προσβαλλόμενες
πράξεις υπό προϋποθέσεις μη σύμφωνες προς αυτές που προβλέπει, ακριβώς προκειμένου να περιορισθούν οι πιθανότητες επεμβάσεως
των δημοσίων αρχών στην άσκηση των εν λόγω δικαιωμάτων (βλ. σκέψεις 50 και 51 ανωτέρω), το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού
2580/2001, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφος 4, της κοινής θέσεως 2001/931.
Έχει ήδη κριθεί ανωτέρω ότι το γεγονός ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις δεν είναι σύμφωνες με τις προϋποθέσεις του άρθρου 2,
παράγραφος 3, του κανονισμού 2580/2001 συνιστά βεβαίως παρανομία, δεν μπορεί ωστόσο να θεωρηθεί ως κατάφωρη παραβίαση του
κοινοτικού δικαίου ικανή να στοιχειοθετήσει την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας έναντι του ενάγοντος.
Δεδομένου ότι η προβαλλόμενη προσβολή των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ενάγοντος συνδέεται άρρηκτα προς αυτή την παρανομία και
οφείλεται αποκλειστικώς και μόνο σε αυτή, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η προσβολή αυτή ωσαύτως δεν είναι κατάφωρη
ώστε, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες της υπό κρίση υποθέσεως, να στοιχειοθετεί την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας (βλ.,
κατ’ αναλογίαν, απόφαση Artegodan κατά Επιτροπής, προαναφερθείσα στη σκέψη 32, σκέψεις 131, 132 και 136).
Συναφώς, προσθετέον ότι ούτε ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε η ΕΣΔΑ, που εγγυώνται το δικαίωμα
αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, απαγορεύουν να εξαρτάται η στοιχειοθέτηση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας,
υπό συνθήκες όπως αυτές της υπό κρίση υποθέσεως, από την αναγνώριση της κατάφωρης προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα
οποία επικαλείται ο ενάγων. Όσον αφορά, ειδικότερα, τα δικαιώματα τα οποία εγγυάται το πρωτόκολλο αριθ. 1 της ΕΣΔΑ, το Ευρωπαϊκό
Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έλαβε εξάλλου υπόψη τους «διαφόρους περιορισμούς που απορρέουν από τα προς απόδειξη
στοιχεία στο πλαίσιο της αγωγής» λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας, στα οποία περιλαμβάνεται, κατά πάγια νομολογία,
η προϋπόθεση που αφορά την ύπαρξη μιας τέτοιας προσβολής, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το κοινοτικό δίκαιο
παρέχει προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων ισοδύναμη προς αυτήν που διασφαλίζει ο μηχανισμός της ΕΣΔΑ (βλ. ΕΔΔΑ, απόφαση
Bosphorus Hava Yollari Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi κατά Ιρλανδίας της 30ής Ιουνίου 2005,
Recueil des arrêts et décisions,
2005-VI, §§ 88, 163 και 165).
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι, εν προκειμένω, δεν πληρούται η προϋπόθεση στοιχειοθετήσεως της εξωσυμβατικής
ευθύνης της Κοινότητας η οποία συνδέεται με τον παράνομο χαρακτήρα της προσαπτομένης στο Συμβούλιο συμπεριφοράς.
Συνεπώς, η αγωγή πρέπει να απορριφθεί, χωρίς να χρειάζεται να εξετασθούν οι λοιπές προϋποθέσεις στοιχειοθετήσεως της εξωσυμβατικής
ευθύνης της Κοινότητας.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, απόφαση για τα έξοδα λαμβάνεται με την απόφαση ή τη διάταξη που
περατώνει τη δίκη. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό, το Πρωτοδικείο, με την προαναφερθείσα στη σκέψη 1 απόφαση Sison II, επιφυλάχθηκε
ως προς τα έξοδα.
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει
ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων ή για εξαιρετικούς λόγους. Το άρθρο
87, παράγραφος 4, του εν λόγω κανονισμού ορίζει εξάλλου ότι τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα που παρεμβαίνουν στη δίκη
φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Εν προκειμένω, το Συμβούλιο ηττήθηκε ως προς το ακυρωτικό αίτημα, αλλά ο ενάγων ηττήθηκε ως προς το αίτημα αποζημιώσεως. Δεδομένου
ότι η προσφυγή ακυρώσεως και η αγωγή αποζημιώσεως εξετάστηκαν αυτοτελώς καθ’ όλη τη διάρκεια της δίκης, το Γενικό Δικαστήριο
θα εφαρμόσει ορθώς τις προαναφερθείσες διατάξεις αποφαινόμενο ότι το Συμβούλιο φέρει το σύνολο των δικαστικών εξόδων των κυρίων
διαδίκων τα οποία αφορούν την προσφυγή ακυρώσεως, ενώ ο ενάγων θα φέρει το σύνολο των δικαστικών εξόδων των κυρίων διαδίκων
τα οποία αφορούν την αγωγή αποζημιώσεως. Άλλωστε, πρέπει να κριθεί ότι το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, το Ηνωμένο Βασίλειο και
η Επιτροπή φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αγωγή αποζημιώσεως.
2)
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης φέρει, ως προς τα δικαστικά έξοδα που αφορούν την προσφυγή ακυρώσεως, τα έξοδά του καθώς
και τα έξοδα του Jose Maria Sison.
3)
Ο Jose Maria Sison φέρει, ως προς τα δικαστικά έξοδα που αφορούν την αγωγή αποζημιώσεως, τα έξοδά του καθώς και τα έξοδα του
Συμβουλίου.
4)
Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρουν
τα έξοδά τους.
Forwood
Dehousse
Prek
Schwarcz

Popescu
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 23 Νοεμβρίου 2011.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.