CELEX: 62013CJ0400
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja
Kooperazzjoni f’materji ċivili
Regolament Nru 4/2009
Artikolu 3
Ġurisdizzjoni sabiex jiġi deċiż rikors dwar obbligu ta’ manteniment fir-rigward ta’ persuni ddomiċiljata fi Stat Membru ieħor
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 4/2009, tat-18 ta’ Diċembru 2008, dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-kooperazzjoni f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment (
ĠU 2009, L 7, p. 1
).
Dawn it-talbiet tressqu fil-kuntest ta’ żewġ tilwimiet bejn, S. M. N. Sanders, minuri rrappreżentata minn ommha, M. Sanders, kontra D. Verhaegen, missierha, u B. Huber kontra r-raġel tagħha li hija sseparata minnu, rispettivament, dwar talbiet ta’ manteniment.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 4, 9, 11, 15, 23, 44 u 45 tar-Regolament Nru 4/2009 huma redatti kif ġej:
“4)
Il-Kunsill Ewropew, imlaqqa’ f’Tampere fil-15 u s-16 ta’ Ottubru 1999, stieden lill-Kunsill u lill-Kummissjoni biex jistabbilixxu regoli ta’ proċedura komuni speċjali bil-ħsieb li jissimplifikaw u jħaffu r-riżoluzzjoni tat-tilwim transkonfinali
inter alia
dwar it-talbiet għal manteniment. Huwa appella wkoll biex jitneħħew il-miżuri intermedjarji meħtieġa għar-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni fl-Istat rikjest ta’ deċiżjoni mogħtija fi Stat Membru ieħor, b’mod partikolari ta’ deċiżjoni dwar talba għal manteniment.
[…]
(9)
Kreditur ta’ manteniment għandu jkun jista’ jikseb faċilment, fi Stat Membru, deċiżjoni li tkun awtomatikament eżegwibbli fi Stat Membru ieħor mingħajr il-ħtieġa ta’ ebda formalità oħra.
[…]
(11)
Il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament għandu jkun estiż għall-obbligi ta’ manteniment kollha li jirriżultaw minn relazzjonijiet tal-familja, tal-parentela, taż-żwieġ jew ta’ affinità, u dan, sabiex tkun garantita ugwaljanza fit-trattament bejn il-kredituri ta’ manteniment kollha. Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament, it-terminu ‘obbligu ta’ manteniment’ għandu jinftiehem b’mod awtonomu.
[…]
(15)
Sabiex jiġu protetti l-interessi tal-kredituri ta’ manteniment u tiġi promossa l-amministrazzjoni ġusta tal-ġustizzja fl-Unjoni Ewropea, għandhom jiġu adattati r-regoli relatati mal-ġurisdizzjoni, kif jirriżultaw mir-Regolament [tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001, tat-22 ta’ Diċembru 2000, dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42)]. Il-fatt li konvenut ikollu r-residenza abitwali tiegħu fi Stat Terz m’għandux jibqa’ fattur għall-esklużjoni ta’ l-applikazzjoni tar-regoli Komunitarji dwar il-kompetenza, u m’għandhiex tibqa’ ssir l-ebda referenza għal-liġi nazzjonali. Għalhekk dan ir-Regolament għandu jiddetermina l-każijiet li fihom qorti ta’ Stat Membru tista’ teżerċita kompetenza sussidjarja.
[…]
(23)
Sabiex jiġu limitati l-ispejjeż relatati mal-proċedimenti soġġetti għal dan ir-Regolament, ikun utli li jintużaw kemm jista’ jkun malajr it-teknoloġiji moderni ta’ komunikazzjoni, partikolarment matul is-smigħ tal-partijiet.
[…]
(44)
Dan ir-Regolament għandu jemenda r-Regolament [...] Nru 44/2001 billi jissostitwixxi d-dispożizzjonijiet li japplikaw fil-qasam ta’ obbligi ta’ manteniment. Soġġett għad-dispożizzjonijiet tranżitorji ta’ dan ir-Regolament, l-Istati Membri għandhom, fil-qasam tal-obbligi ta’ manteniment, japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament dwar il-kompetenza, ir-rikonoxximent, eżekutorjetà u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-għajnuna ġudizzjarja minflok dawk tar-Regolament [...] Nru 44/2001 mid-data ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament.
(45)
Peress li l-objettivi ta’ dan ir-Regolament, jiġifieri l-istabbiliment ta’ sensiela ta’ miżuri li jippermettu li jiġi żgurat l-irkupru effettiv tat-talbiet [għal] manteniment f’sitwazzjonijiet transkonfinali u biex jiffaċilita l-moviment ħieles tal-persuni fi ħdan l-Unjoni Ewropea, ma jistgħux jintlaħqu b’mod suffiċjenti mill-Istati Membri u għalhekk, minħabba l-iskala u l-effetti ta’ dan ir-Regolament, ikunu jistgħu jintlaħqu aħjar fuq livell Komunitarju, il-Komunità tista’ tieħu miżuri, b’mod konformi mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà kif stabbilit fl-Artikolu [5 TFUE]. B’mod konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità kif jinsab fl-istess Artikolu, dan ir-Regolament ma jmurx lil hinn minn dak li jkun hemm bżonn biex jintlaħqu dawn l-objettivi.”
L-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 4/2009 jipprovdi li:
“Dan ir-Regolament għandu japplika għall-obbligi ta’ manteniment li ġejjin minn relazzjonijiet tal-familja, parentela, żwieġ jew affinità.”
L-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament jipprovdi li:
“Fi kwistjonijiet relatati ma’ obbligi ta’ manteniment, fl-Istati Membri, il-ġurisdizzjoni għandha tkun f’idejn:
a)
il-qorti tal-post fejn il-konvenut għandu r-residenza abitwali tiegħu, jew
b)
il-qorti tal-post fejn il-kreditur għandu r-residenza abitwali tiegħu […]”
L-Artikoli 4 u 5 tal-imsemmija regolament jirrigwardaw l-għażla tal-qorti u l-ġurisdizzjoni bbażata fuq il-preżenza tal-konvenut, rispettivament.
L-Artikolu 5 tar-Regolament (KE) Nru 44/2001 jipprovdi li:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’, fi Stat Membru ieħor, tkun imfittxijja:
[…]
2)
f’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ manteniment, fil-qrati tal-post ta’ fejn il-kreditur tal-manteniment ikollu d-domiċilju jew ir-residenza abitwali tiegħu jew, jekk il-materja tagħmel parti minn proċedimenti li jikkonċernaw l-istatus ta’ persuna, fil-qorti li, skond il-liġi tagħha, jkollha l-ġurisdizzjoni li tilqa’ dawk il-proċedimenti, sa kemm dik il-ġurisdizzjoni tkun ibbażata biss fuq in-nazzjonalità ta’ wieħed mill-partijiet;
[...]”
Id-dritt Ġermaniż
L-Artikolu 28 tal-Liġi dwar l-irkupru tal-manteniment fir-relazzjonijiet mal-Istati barranin (Auslandsunterhaltsgesetz) tat-23 ta’ Mejju 2011 (BGB1.2011 I, p. 898, iktar ’il quddiem l-“AUG”), li l-Artikolu 28 tagħha, intitolat “Ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni; setgħa regolamentari”, jipprovdi li:
“1)   Meta parti ma għandhiex ir-residenza abitwali tagħha fit-territorju nazzjonali, l-Amtsgericht [Qorti Lokali] li għandha ġurisdizzjoni għas-sede tal-Oberlandesgericht [Qorti Reġjonali Superjuri] li fiż-żona ta’ ġurisdizzjoni tagħha l-konvenuta jew il-kreditur għandhom r-residenza abitwali tagħhom, għandha l-ġurisdizzjoni esklużiva sabiex tieħu konjizzjoni tat-talbiet f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment fil-każijiet imsemmija fl-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament […] Nru 4/2009.
Għaż-żona ta’ ġurisdizzjoni tal-Kammergericht (Berlin), l-Amtsgericht Pankow-Weißensee għandha ġurisdizzjoni.
2)   Il-Gvernijiet tal-Länder għandhom l-awtorità li jitrasferixxu din il-ġurisdizzjoni, permezz ta’ regolament, lil Amtssgericht ieħor taż-żona ta’ ġurisdizzjoni tal-Oberlandesgericht jew, meta Land ikollu diversi Oberlandesgerichte, lil Amtsgericht għaż-żoni ta’ ġurisdizzjoni tal-Oberlandesgerichte kollha jew ta’ diversi fosthom. Il-Gvernijiet tal-Lander jistgħu, permezz ta’ regolament, jiddelegaw l-awtorità tagħhom fil-qasam tal-Landesjustizverwaltungen [amministrazzjonijiet ġudizzjarji].”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-Kawża C‑400/13
Ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali, li għandha r-residenza abitwali tagħha f’Mettmann (il-Ġermanja), talbet pensjoni tal-manteniment mingħand missierha, D. Verhaegen, residenti fil-Belġju, permezz ta’ rikors ippreżentat fid-29 ta’ Mejju 2013 quddiem il-qorti lokali tal-post ta’ residenza tagħha, jiġifieri, l-Amstsgericht Mettmann. Wara li semgħet il-partijiet, din il-qorti rrinvijat il-kawża quddiem l-Amtsgericht Düsseldorf, skont l-Artikolu 28(1) tal-AUG.
L-Amtsgericht Düsseldorf tqis li, skont l-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009, ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tieħu konjizzjoni tal-kawża. Fil-fatt, skont din il-qorti, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni hija dik tal-post, fi Stat Membru, fejn ir-rikorrenti għandha r-residenza abitwali tagħha, f’dan il-każ l-Amtsgericht Mettmann.
Il-qorti tar-rinviju esprimiet dubji, b’mod partikolari, rigward ir-regola ta’ “ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni” prevista fl-Artikolu 28 tal-AUG fil-każ ta’ proċeduri relatati mal-obbligi ta’ manteniment. Iktar preċiżament, tali ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni jista’ jkollha l-effett li ċċaħħad it-tfal li jirrisjedu fit-territorju nazzjonali mill-possibbiltà li jressqu proċeduri quddiem il-qorti kompetenti tal-post ta’ residenza abitwali tagħhom.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Düsseldorf iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikolu 28(1) tal-AUG jikser l-Artikolu 3(a) u (b) tar-[Regolament Nru 4/2009]?”
Il-Kawża C‑408/13
B. Huber tgħix f’Kehl (il-Ġermanja) u titlob lil żewġha, li jgħix fil-Barbados, il-ħlas ta’ pensjoni tal-manteniment li hija tqis li hija dovuta lilha wara s-separazzjoni tagħhom. Hija ressqet it-talba tagħha quddiem il-qorti lokali tal-post tad-domiċilju tagħha, jiġifieri l-Amtsgericht Kehl. Din il-qorti tal-aħħar irrinvijat il-kawża quddiem l-Amtsgericht Karlsruhe fuq il-bażi tal-Artikolu 28(1) tal-AUG, minħabba li din il-qorti tal-aħħar kellha ġurisdizzjoni peress li r-rikorrenti għandha r-residenza abitwali tagħha fiż-żona ta’ ġurisdizzjoni tal-Oberlandesgericht Karlsruhe (Qorti Reġjonali Superjuri ta’ Karlsruhe).
Il-qorti tar-rinviju esprimiet ukoll dubji rigward il-kompatibbiltà tal-Artikolu 28(1) tal-AUG mal-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament Nru 4/2009.
Skont l-imsemmija qorti, skont il-prinċipju ta’ supremazija tad-dritt tal-Unjoni, ir-Regolament Nru 4/2009 jipprevali kompletament ir-regoli nazzjonali ta’ ġurisdizzjoni. Jekk l-Artikolu 3(a) u (b) ta’ dan ir-regolament għandu effettivament jirregola kemm il-ġurisdizzjoni internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali, għalhekk l-Istati Membri jkunu pprojbiti milli jadottaw ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni li jiddevjaw minn dawk stabbiliti bl-imsemmi regolament.
L-Amtsgericht Karlsruhe tqis li l-imsemmija dispożizzjoni nazzjonali tikkomplika b’mod sostanzjali l-irkupru internazzjonali ta’ talbiet ta’ manteniment, kuntrarjament għall-għan tar-Regolament Nru 4/2009, inkwantu l-kredituri tal-manteniment ikollhom jinvokaw it-talbiet tagħhom quddiem qorti differenti minn dik tad-domiċilju tagħhom, fatt li jwassal għal telf ta’ ħin. Barra minn hekk, tali qorti ma jkollhiex informazzjoni rilevanti dwar is-sitwazzjoni ekonomika lokali tal-kreditur sabiex tiddetermina l-bżonnijiet ta’ dan il-kreditur u l-kapaċità kontributtiva tad-debitur.
Il-qorti tar-rinviju ssemmi barra minn hekk il-volontà tal-partijiet fil-kawża prinċipali li twassal għall-ġurisdizzjoni tal-qorti tal-post ta’ residenza tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, jiġifieri l-Amtsgericht Kehl, kemm permezz ta’ għażla tal-qorti, jew permezz tal-preżenza tal-konvenut.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Amtsgericht Karlsruhe ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja domanda preliminari s-segwenti:
“Huwa kompatibbli mal-Artikolu 3(a) u (b) [...] jekk ikun ipprovdut fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 28(1) tal-[AUG] li jekk parti kkonċernata ma jkollhiex ir-residenza abitwali tagħha fil-Ġermanja, il-qorti li għandha tiddeċiedi esklużivament f’kawżi dwar manteniment li jaqgħu taħt l-Artikolu 3(a) u (b) tar-Regolament [Nru 4/2009] hija l-qorti lokali li għandha ġurisdizzjoni għall-post fejn għandha s-sede tagħha l-qorti reġjonali superjuri li hija fiż-żona ta’ ġurisdizzjoni fejn il-konvenut jew il-kreditur ikollhom ir-residenza abitwali tagħhom?”
Permezz ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-25 ta’ Lulju 2013, il-Kawżi C‑400/13 u C‑408/13 ingħaqdu flimkien għall-finijiet tal-proċedura bil-miktub u orali, kif ukoll tas-sentenza.
Fuq id-domandi preliminari
Fid-dawl taċ-ċirkustanzi mfakkra fil-punt 17 ta’ din is-sentenza, l-Amtsgericht Karlsruhe tissuġġerixxi li l-liġi Ġermaniża tista’ tkun inkompatibbli mal-Artikoli 4 u 5 tar-Regolament Nru 4/2009. Madankollu, kif issostni l-Kummissjoni Ewropea, għandu jiġi rrilevat li l-imsemmija qorti staqsiet lill-Qorti tal-Ġustizzja biss fuq il-portata tal-Artikolu 3 ta’ dan ir-regolament.
Għandu jingħad ukoll li mit-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirriżulta b’mod ċar li t-tilwimiet fil-kawża prinċipali jikkonċernaw biss l-ipoteżi fejn il-kreditur tal-manteniment iressaq id-debitur quddiem il-qorti tal-post ta’ residenza abitwali tal-kreditur. Konsegwentement, ir-risposta għad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju għandha tingħata fid-dawl biss tal-Artikolu 3(b) tal-imsemmi regolament.
Permezz tad-domandi rispettivi tagħhom, il-qrati tar-rinviju jistaqsu, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ġudizzjarja f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment transkonfinali favur qorti tal-Prim’Istanza li għandha ġurisdizzjoni għas-sede tal-qorti tal-appell.
Preliminarjament, għandu jiġi speċifikat li, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 33 tal-konklużjonijiet tiegħu, sa fejn id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 4/2009 dwar ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni ssostitwixxew dawk tar-Regolament Nru 44/2011, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tirrigwarda d-dispożizzjonijiet dwar il-ġurisdizzjoni f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment fil-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (
ĠU 1972, L 299, p. 32
, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”) u fir-Regolament Nru 44/2011, li jifforma parti mill-estensjoni tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, tibqa’ rilevanti sabiex jiġu analizzati d-dispożizzjonijiet korrispondenti tar-Regolament Nru 4/2009.
Għandu jitfakkar ukoll li hija ġurisprudenza stabbilita li d-dispożizzjonijiet dwar ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom jiġu interpretati b’mod awtonomu b’riferiment, minn naħa, għall-għanijiet u għall-istruttura tal-imsemmi regolament u, min-naħa l-oħra, għall-prinċipji ġenerali li joħorġu mill-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali kollha (ara, b’anoloġija, is-sentenzi Cartier parfums-lunettes u Axa Corporate Solutions assurances, C‑1/13,
EU:C:2014:109
, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll flyLAL-Lithuanian Airlines, C‑302/13,
EU:C:2014:2319
, punt 24 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-kuntest, l-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009 għandu jiġi interpretat fid-dawl tal-għanijiet tiegħu, tal-kliem tiegħu u tal-istruttura li jifforma parti minnha.
F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, mill-premessa 45 tar-Regolament Nru 4/2009 jirriżulta li dan tal-aħħar huwa intiż li jimplementa serje ta’ miżuri li jippermettu li jiġi żgurat l-irkupru effettiv tat-talbiet ta’ manteniment transkonfinali u, għaldaqstant, li jiffaċilita l-moviment liberu tal-persuni fl-Unjoni. Skont il-premessa 9 ta’ dan ir-regolament, kreditur ta’ manteniment għandu jkun jista’ jikseb faċilment, fi Stat Membri, deċiżjoni li tiġi awtomatikament eżegwibbli fi Stat Membru ieħor mingħajr ebda formalità oħra.
It-tieni nett, il-premessa 15 tal-imsemmi regolament tipprovdi li r-regoli li jirrigwardaw il-ġurisdizzjoni bħal dawk li jirriżultaw mir-Regolament Nru 44/2001 għandhom jiġu adattati sabiex jippreżervaw l-interessi tal-kredituri ta’ manteniment u li jippromwovu amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja fl-Unjoni.
Għal dak li jikkonċerna r-regoli ta’ ġurisdizzjoni fit-tilwimiet transkonfinali li jirrigwardaw it-talbiet ta’ manteniment, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni li tispeċifika, fil-kuntest tal-Artikolu 5(2) tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, li d-deroga li tirrigwarda r-regoli ta’ ġurisdizzjoni f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment għandha l-għan li toffri protezzjoni partikolari lill-kreditur ta’ manteniment, li jitqies li huwa l-parti l-iktar dgħajfa f’tali proċeduri (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Farrell, C‑295/95,
EU:C:1997:168
, punt 19, u Blijdenstein, C‑433/01,
EU:C:2004:21
, punti 29 u 30). F’dan ir-rigward, ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni stabbiliti bir-Regolament Nru 4/2009 huma intiżi, bħal dik stabbilita fl-imsemmi Artikolu 5(2), sabiex jiggarantixxu viċinanza bejn il-kreditur u l-qorti kompetenti, u kif irrileva wkoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 49 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja għandu jinftiehem mhux biss mill-perspettiva ta’ ottimizzazzjoni tal-organizzazzjoni ġudizzjarja, iżda wkoll, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 69 tal-konklużjonijiet tiegħu, fid-dawl tal-interess tal-partijiet, kemm fir-rigward tal-applikant kif ukoll fir-rigward tal-konvenut, li għandhom ikollhom il-possibbiltà li jibbenefikaw, b’mod partikolari, minn aċċess iffaċilitat għall-ġustizzja u minn prevedibbiltà tal-ġurisdizzjoni.
L-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009 jiddetermina l-kriterju li jippermettu li tiġi identifikata l-qorti kompetenti sabiex tiddeċiedi fuq it-tilwimiet transkonfinali li jirrigwardaw l-obbligi ta’ manteniment, jiġifieri “l-qorti tal-post fejn il-kreditur għandu r-residenza abitwali tiegħu”. Din id-dispożizzjoni, li tiddetermina kemm il-ġurisprudenza internazzjonali kif ukoll il-ġurisdizzjoni territorjali, għandha l-għan li tgħaqqad ir-regoli ta’ kunflitt ta’ qrati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Color Drack, C‑386/05,
EU:C:2007:262
, punt 30).
Fl-osservazzjonijiet bil-miktub ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni jenfasizzaw li, għalkemm l-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009 jiddetermina l-ġurisdizzjoni internazzjonali u territorjali tal-qrati kompetenti sabiex jieħdu konjizzjoni tat-tilwimiet transkonfinali li jirrigwardaw it-talbiet ta’ manteniment, madankollu huma biss l-Istati Membri, fil-kuntest tal-organizzazzjoni ġudizzjarja tagħhom, li għandhom l-awtorità li jidentifikaw il-qorti konkretament kompetenti sabiex tiddeċiedi fuq tali tilwimiet u li jiddefinixxu ż-żona ta’ ġurisdizzjoni tal-qrati fil-post ta’ residenza abitwali fejn il-kreditur għandu r-residenza abitwali fis-sens tal-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm ir-regoli ta’ kunflitt ta’ qrati ġew armonizzati permezz ta’ determinazzjoni ta’ kriterji komuni ta’ konnessjoni, l-identifikazzjoni tal-qorti kompetenti tibqa’ taħt l-kompetenza tal-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Mulox IBC, C‑125/92,
EU:C:1993:306
, punt 25, kif ukoll GIE Groupe Concorde
et
, C‑440/97,
EU:C:1999:456
, punt 31), sakemm din il-leġiżlazzjoni nazzjonali ma tqiegħedx inkwistjoni l-għanijiet tar-Regolament Nru 4/2009 jew ma ċċaħħadx lil dan tal-aħħar mill-effettività tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Zuid-Chemie, C‑189/08,
EU:C:2009:475
, punt 30, u, b’analoġija, is-sentenza C., C‑92/12 PPU,
EU:C:2012:255
punt 79).
F’dan il-każ, għandu jiġi eżaminat li, fl-ewwel lok, jekk, fil-proċeduri li għandhom bħala suġġett il-manteniment, il-konsegwenza ta’ ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, hijiex li l-persuni li jirrisjedu fit-territorju nazzjonali jitilfu l-vantaġġ li jagħtihom ir-Regolament Nru 4/2009, jiġifieri l-possibbiltà li jitressqu l-proċeduri quddiem il-qorti kompetenti fil-post tar-residenza abitwali tagħhom.
F’dan ir-rigward, kif speċifikat fil-paġna 25 tar-Rapport dwar il-Konvenzjoni ta’ Brussell, tas-27 ta’ Settembru 1968, dwar il-ġurisdizzjoni ġudizzjarja u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjoni ta’ materji ċivili u kummerċjali (
ĠU 1979, C 59, p. 1
), redatt minn P. Jenard, “il-qorti tad-domiċilju tal-kreditur ta’ manteniment huwa fl-aħjar pożizzjoni sabiex jikkonstata jekk huwiex fil-bżonn u sabiex jiddetermina l-portata tiegħu”.
Għandu jiġi speċifikat li l-implementazzjoni tal-għanijiet imfakkra fil-punti 28 u 29 ta’ din is-sentenza ma timplikax li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu qrati kompetenti f’kull post.
Min-naħa l-oħra, jeħtieġ li, fost il-qrati nnominati sabiex jiddeċiedu tilwimiet fil-materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni tkun dik li tiżgura rabta ta’ konnessjoni partikolarment stretta mal-post fejn il-kreditur ta’ manteniment għandu r-residenza abitwali tiegħu.
Il-Kummissjoni tenfasizza, f’dan ir-rigward, li r-Regolament Nru 4/2009 jirrestrinġi l-libertà tal-Istati Membri għal dak li jikkonċerna d-determinazzjoni tal-qorti kompetenti, sa fejn il-ġurisdizzjoni għandha tkun territorjali u konnessa mal-post ta’ residenza abitwali tal-kredituri. Għalhekk, in-nomina tal-qorti kompetenti għandha tkun ibbażata fuq konnessjoni raġonevoli bejn din tal-aħħar u l-post ta’ residenza abitwali tal-kreditur, fil-kuntest tal-organizzazzjoni tal-qrati tal-Istat Membru kkonċernat.
F’dan il-każ, il-qorti li għandha ġurisdizzjoni, skont ir-regola stabbilita fl-Artikolu 28 tal-AUG, hija l-Amtsgericht li għandha ġurisdizzjoni għas-sede tal-Oberlandesgericht territorjalment kompetenti li quddiemha l-kreditur ikollu eventwalment jippreżenta ruħu fil-kuntest ta’ proċeduri ta’ appell.
Għaldaqstant, l-imsemmija leġiżlazzjoni nazzjonali, meta tinnomina, bħala qorti tal-post fejn il-kreditur għandu r-residenza abitwali tiegħu, fis-sens tal-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009, qorti li ż-żona ta’ ġurisdizzjoni tagħha ma tkunx l-istess bħal dik tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni għat-tilwimiet interni li għandhom l-istess suġġett ma tikkontribwixxix neċessarjament sabiex jintlaħaq l-għan ta’ viċinanza.
Madankollu għalkemm il-viċinanza bejn il-qorti li għandha ġurisdizzjoni u l-kreditur ta’ manteniment hija fost l-għanijiet segwiti mill-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009, hija ma tikkostitwixxi, kif imfakkar fil-punti 26 sa 29 ta’ din is-sentenza, l-uniku għan ta’ dan ir-regolament.
Għalhekk, fit-tieni lok, għandu jiġi eżaminat jekk din il-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, hijiex ta’ natura li tikkomprometti l-għan segwit mir-Regolament Nru 4/2009, li huwa li jiġi ffaċilitat kemm jista’ jkun l-irkupru ta’ talbiet ta’ manteniment internazzjonali, sa fejn hija tista’ tirrendi l-proċedura iktar diffiċli billi twassal lill-partijiet li jużaw ħin addizzjonali li ma jkunx insinjifikattiv.
Il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni jsostnu li ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ġudizzjarja fil-materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha effett pożittiv fuq l-amministrazzjoni tal-ġustizzja, peress li tippermetti li jkun hemm aċċess għal qrati speċjalizzati u, għalhekk b’ kompetenza ikbar f’dan it-tip ta’ kontenzjuż li, fil-fehma tagħhom, huwa spiss ta’ kumplessità kbira fattwali u legali.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ jiġi rrilevat, minn naħa, li, għalkemm id-differenza ta’ żona ta’ ġurisdizzjoni ġeografika bejn il-qrati li għandhom ġurisdizzjoni f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment tippreżumi li, meta t-tilwima hija ta’ natura transkonfinali, il-kreditur ta’ manteniment jista’, f’ċerti każijiet, jivvjaġġa distanza itwal, tali suppożizzjoni ma hijiex neċessarjament vera. Fil-fatt, it-tressiq ta’ proċeduri quddiem qorti ma teħtieġx awtomatikament il-partijiet li jivvjaġġaw f’kull stadju tal-proċeduri. Għalhekk, u kif tippreċiża l-premessa 23 tar-Regolament Nru 4/2009, sabiex l-ispejjeż marbutin mal-proċeduri rregolati minn dan ir-regolament jiġu limitati, jeħtieġ li jintużaw, kemm jista’ jkun, it-teknoloġiji moderni ta’ komunikazzjoni, b’mod partikolari waqt is-smigħ tal-partijiet fil-kawża, dawn il-mezzi proċedurali jipprevjenu l-ivvjaġġar ta’ dawn tal-aħħar.
Min-naħa l-oħra, regola ta’ ġurisdizzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ tissodisfa simultanjament ir-rekwiżiti mfakkra fil-punti 26 sa 29 ta’ din is-sentenza, jiġifieri l-implementazzjoni ta’ miżuri li jippermettu li jiġi żgurat l-irkupru effettiv ta’ talbiet ta’ manteniment f’sitwazzjonijiet transkonfinali, li jiġu ppreservati l-interessi tal-kredituri ta’ manteniment u li tiġi promossa amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
Fil-fatt, ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tikkontribwixxi sabiex tiġi żviluppata kompetenza speċifika, li hija ta’ natura li ttejjeb l-effikaċja tal-irkupru ta’ talbiet ta’ manteniment, filwaqt li tiggarantixxi amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u li sservi l-interessi tal-partijiet fil-kawża.
Madankollu, ma jistax jiġi eskluż li tali ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni tirrestrinġi l-irkupru effettiv ta’ talbiet ta’ manteniment f’sitwazzjonijiet transkonfinali, fatt li jeħtieġ eżami speċifiku, mill-qrati tar-rinviju, tas-sitwazzjoni li teżisti fl-Istat Membru kkonċernat.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jirriżulta li l-Artikolu 3(b) tar-Regolament Nru 4/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ġudizzjarja f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment transkonfinali favur qorti tal-Prim’Istanza li għandha ġurisdizzjoni għas-sede tal-qorti tal-appell, ħlief jekk din ir-regola tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq l-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u sabiex tipproteġi l-interess tal-kredituri ta’ manteniment filwaqt li tippromwovi l-irkupru effettiv ta’ tali talbiet, li, madankollu, hija kwistjoni li għandha tiġi vverifikata mill-qrati tar-rinviju.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 3(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 4/2009, tat-18 ta’ Diċembru 2008, dwar il-ġurisdizzjoni, il-liġi applikabbli, ir-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet u l-kooperazzjoni f’materji relatati ma’ obbligi ta’ manteniment, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi ċentralizzazzjoni ta’ ġurisdizzjoni ġudizzjarja f’materji relatati mal-obbligi ta’ manteniment transkonfinali favur qorti tal-Prim’Istanza li għandha ġurisdizzjoni għas-sede tal-qorti tal-appell, ħlief jekk din ir-regola tikkontribwixxi sabiex jintlaħaq l-għan ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u sabiex tipproteġi l-interess tal-kredituri ta’ manteniment filwaqt li tippromwovi l-irkupru effettiv ta’ tali talbiet, li, madankollu, hija kwistjoni li għandha tiġi vverifikata mill-qrati tar-rinviju.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.