CELEX: 62009CJ0523
Κοινή γεωργική πολιτική
Τέλη υγειονομικών επιθεωρήσεων και ελέγχων στην παραγωγή γάλακτος

περί καταβολής του τέλους ελέγχων, δεν έχει καμία δυνατότητα να ελέγξει αν η εν λόγω νομοθεσία προβλέπει πράγματι
την έκδοση αποφάσεως σε βάρος του περί καταβολής του τέλους για τους διενεργηθέντες ελέγχους ούτε το ύψος του τέλους που του
ζητήθηκε. Επιπροσθέτως, το εν λόγω ποσό προκύπτει από μη άμεσα εφαρμοστέο κανονισμό της Ένωσης, ο οποίος μπορεί να τροποποιηθεί
ανεξάρτητα από τη βούληση του εθνικού νομοθέτη. Αν ο εν λόγω νομοθέτης όφειλε να καθορίσει ο ίδιος το ύψος του τέλους ελέγχων
βάσει της εξουσίας εκτιμήσεως που του παρέχει το δίκαιο της Ένωσης, η παραπομπή απλώς στο «ελάχιστο ποσό» που προβλέπεται
στον κανονισμό 882/2004 θα αντέβαινε στις απαιτήσεις του εσθονικού Συντάγματος.
Το Veterinaar- ja Toiduamet υποστηρίζει, ειδικότερα, ότι η εθνική νομοθεσία καθορίζει όλα τα στοιχεία του τέλους ελέγχων,
είτε ευθέως είτε με παραπομπή στις διατάξεις του κανονισμού 882/2004. Όλα τα στοιχεία του τέλους ελέγχων προβλέπονται από
τη νομοθεσία και από τον κανονισμό 882/2004, δεδομένου ότι κανένα από αυτά δεν καθορίζεται από τη διοικητική πρακτική. Οι
περιεχόμενες στον νόμο παραπομπές στον κανονισμό δεν έχουν ως συνέπεια ότι η σχετική νομοθεσία αντιβαίνει προς το εσθονικό
Σύνταγμα, δεδομένου ότι οι κανονισμοί της Ένωσης αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της εσθονικής έννομης τάξεως.
Στις 18 Σεπτεμβρίου 2009, η Maag επισήμανε στο αιτούν δικαστήριο ότι η Rakvere Piim δεν υφίστατο πλέον λόγω συγχωνεύσεως με
την ίδια. Με απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 2009, το Tartu ringkonnakohus επέτρεψε στη Maag να παραστεί κατά τη διαδικασία στη
θέση της Rakvere Piim.
Όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, το Tartu ringkonnakohus διερωτάται, αφενός, κατά πόσον ο νόμος περί οργανώσεως
του κτηνιατρικού τομέα, ως εκτελεστικό μέτρο, συνάδει με τον κανονισμό 882/2004 και, αφετέρου, ως προς την έκταση της διακριτικής
ευχέρειας που διαθέτουν οι εθνικοί νομοθέτες κατά την εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού. Διερωτάται εξάλλου αν, εν προκειμένω,
τηρήθηκαν τα όρια της εν λόγω διακριτικής ευχέρειας και αν ο εθνικός νομοθέτης έχει δυνατότητα να λάβει ως βάση τα κατώτατα
ποσά που προβλέπει ο κανονισμός 882/2004, μολονότι αυτά είναι υψηλότερα από το πραγματικό κόστος των ελέγχων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tartu Ringkonnakohus αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο
τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Έχει το άρθρο 27, παράγραφος 4, στοιχείο α΄, του κανονισμού [882/2004] την έννοια ότι δεν απαγορεύει την είσπραξη τέλους από
μια επιχείρηση, στο ύψος των καθοριζόμενων στο παράρτημα IV, τμήμα B, αυτού του κανονισμού κατώτατων ποσών, για τις αναφερόμενες
στο παράρτημα IV, τμήμα Α, δραστηριότητες, ακόμη και όταν το κόστος που βαρύνει τις αρμόδιες αρχές σε σχέση με τις δαπάνες
που απαριθμούνται στο παράρτημα VI αυτού του κανονισμού υπολείπεται των ανωτέρω κατώτατων ποσών;
2)      Δικαιούται κράτος μέλος, υπό τις ανωτέρω στο πρώτο ερώτημα προϋποθέσεις, να καθορίζει για τις αναφερόμενες στο παράρτημα ΙV,
τμήμα Α, [του κανονισμού 882/2004] δραστηριότητες τέλη, τα οποία είναι χαμηλότερα από τα οριζόμενα στο παράρτημα IV, τμήμα
B, του κανονισμού κατώτατα ποσά, όταν το κόστος που βαρύνει τις αρμόδιες αρχές σε σχέση με τις δαπάνες που απαριθμούνται στο
παράρτημα VI αυτού του κανονισμού υπολείπεται των ανωτέρω κατώτατων ποσών, χωρίς να πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει το
άρθρο 27, παράγραφος 6, του κανονισμού;»

Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Με τα δύο ερωτήματά του, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν το άρθρο 27,
παράγραφοι 3 και 4, του κανονισμού 882/2004 έχει την έννοια ότι παρέχει τη δυνατότητα σε κράτος μέλος να εισπράττει, χωρίς
να πρέπει να λάβει μέτρο εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, τέλη στο ύψος των κατώτατων ποσών που προβλέπει το παράρτημα IV, τμήμα
B, του εν λόγω κανονισμού, μολονότι το κόστος που βαρύνει τις αρμόδιες υπηρεσίες για τις επιθεωρήσεις και τους υγειονομικούς
ελέγχους υπολείπεται των ποσών αυτών, εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται για την εφαρμογή του άρθρου 27,
παράγραφος 6, του ίδιου κανονισμού.
Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει να υπομνησθεί ότι, ακριβώς λόγω της φύσεώς τους και της λειτουργίας τους εντός
του συστήματος των πηγών του δικαίου της Ένωσης, οι διατάξεις του κανονισμού παράγουν, κατ’ αρχήν, άμεσο αποτέλεσμα στις εθνικές
έννομες τάξεις, χωρίς να απαιτείται από τις εθνικές αρχές να λάβουν μέτρα εφαρμογής (βλ. αποφάσεις της 17ης Μαΐου 1972, 93/71,
Leonesio, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 41, σκέψη 5, και της 24ης Ιουνίου 2004, C‑278/02, Handlbauer, Συλλογή 2004, σ. I‑6171,
σκέψη 25).
Ωστόσο, είναι αληθές ότι για τη θέση σε εφαρμογή ορισμένων διατάξεων κανονισμών ενδέχεται να απαιτείται η λήψη μέτρων εφαρμογής
από τα κράτη μέλη (προπαρατεθείσα απόφαση Handlbauer, σκέψη 26).
Πρέπει, επομένως, να καθοριστεί, αν το άρθρο 27, παράγραφοι 3 και 4, του κανονισμού 882/2004 καθώς και το παράρτημα IV, τμήμα
B, του εν λόγω κανονισμού αφήνουν, όσον αφορά τον καθορισμό των κατώτατων ποσών που ορίζονται με τις διατάξεις αυτές, περιθώριο
εκτιμήσεως στα κράτη μέλη ή απαιτούν τη λήψη εκ μέρους τους πρόσθετων μέτρων εφαρμογής.
Συναφώς, πρέπει, αφενός, να υπομνησθεί ότι το άρθρο 27, παράγραφος 3, του κανονισμού 882/2004 ορίζει ότι τα τέλη που εισπράττουν
τα κράτη μέλη κατ’ εφαρμογή του κανονισμού αυτού δεν πρέπει να είναι χαμηλότερα από τα κατώτατα επίπεδα που ορίζονται, ιδίως,
στο παράρτημα IV, τμήμα B, του εν λόγω κανονισμού.
Επιβάλλεται, αφετέρου, η διαπίστωση ότι ο κανονισμός 882/2004 προβλέπει, στο παράρτημά του IV, τμήμα B, κατώτατα ποσά εφαρμοστέα
στα διάφορα είδη ζώων τα οποία, λόγω της ακρίβειας και της πληρότητάς τους, δεν απαιτούν τη λήψη κανενός πρόσθετου μέτρου
εκ μέρους των κρατών μελών.
Κατά συνέπεια τα κατώτατα ποσά που ορίζονται με τον τρόπο αυτό πρέπει να θεωρηθούν ως κατώτατα όρια από τα οποία τα κράτη
μέλη δεν μπορούν, κατ’ αρχήν, να αποκλίνουν.
Το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 27, παράγραφος 4, στοιχείο α΄, του κανονισμού 882/2004, τα τέλη που εισπράττουν τα κράτη μέλη
δεν πρέπει να είναι υψηλότερα από το κόστος στο οποίο υποβλήθηκαν οι αρμόδιες αρχές για τη διενέργεια των ελέγχων, δεν αναιρεί
την ως άνω ερμηνεία, στον βαθμό που η εν λόγω διάταξη πρέπει να νοηθεί ως ορίζουσα το ανώτατο όριο μόνον των κατ’ αποκοπή
τελών τα οποία τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να εισπράξουν.
Αντιθέτως, όσον αφορά τα τέλη που ορίζονται σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 4, στοιχείο β΄, του κανονισμού 882/2004, δηλαδή
βάσει κατ’ αποκοπήν ποσού, το ανώτατο αυτό ποσό δεν έχει εφαρμογή.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά, πρώτον, τα τέλη των οποίων τα κατ’ αποκοπή ποσά ορίζονται βάσει του κόστους που βαρύνει τις αρμόδιες
αρχές σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο, πρέπει να τονιστεί ότι το ύψος του εν λόγω κόστους έχει ήδη ληφθεί υπόψη κατά τον καθορισμό
των ποσών αυτών. Επιπλέον, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, έγκειται στην ίδια τη φύση του κατ’ αποκοπή καθοριζόμενου τέλους
το ότι το εν λόγω τέλος μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να υπερβαίνει το πραγματικό κόστος των μέτρων στη χρηματοδότηση των
οποίων αποσκοπεί και σε άλλες περιπτώσεις να υπολείπεται του κόστους αυτού (απόφαση της 19ης Μαρτίου 2009, C‑270/07, Επιτροπή
κατά Γερμανίας, Συλλογή 2009, σ. I‑1983, σκέψη 32).
Όσον αφορά, δεύτερον, τα τέλη που ορίζονται στο ύψος των ελάχιστων ορίων που προβλέπονται στο παράρτημα IV, τμήμα B, του κανονισμού
882/2004, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο νομοθέτης της Ένωσης καθόρισε τα ποσά αυτά χωρίς να αναφέρεται σε καμία περίπτωση
στο πραγματικό κόστος που επιβάρυνε τις αρμόδιες αρχές. Επομένως, το κόστος αυτό δεν μπορεί, κατ’ αρχήν, να ληφθεί υπόψη από
τα κράτη μέλη για να μειωθούν, γενικώς, τα τέλη αυτά σε επίπεδο χαμηλότερο από αυτό που προβλέπεται στο παράρτημα IV, τμήμα
B, του κανονισμού 882/2004.
Η ερμηνεία κατά την οποία τα κράτη μέλη δεν έχουν, κατ’ αρχήν, τη δυνατότητα να αποκλίνουν γενικώς και κατά διακριτική ευχέρεια
από τα κατώτατα ποσά που περιλαμβάνονται στο παράρτημα IV, τμήμα B, του κανονισμού 882/2004 ενισχύεται από το γεγονός ότι
ακόμη και η άσκηση της δυνατότητας που προβλέπεται στο άρθρο 27, παράγραφος 6, του εν λόγω κανονισμού, βάσει της οποίας τα
εν λόγω κράτη μέλη μπορούν να καθορίσουν, για συγκεκριμένη επιχείρηση, το ύψος του τέλους των επισήμων ελέγχων σε επίπεδο
χαμηλότερο από τα κατώτατα όρια που αναφέρονται στο εν λόγω παράρτημα, υπόκειται σε ορισμένες προϋποθέσεις. Υπό τις περιστάσεις
που αναφέρει το αιτούν δικαστήριο, το άρθρο 27, παράγραφος 6, του κανονισμού 882/2004 δεν παρέχει επομένως τη δυνατότητα σε
κράτος μέλος να ορίσει τα επίμαχα τέλη σε επίπεδο χαμηλότερο από τα κατώτατα όρια που προβλέπονται στο παράρτημα IV, τμήμα
B, του εν λόγω κανονισμού.
Κατά συνέπεια το άρθρο 27, παράγραφοι 3 και 4, του κανονισμού 882/2004 καθώς και το παράρτημα IV, τμήμα B, του εν λόγω κανονισμού
δεν αφήνουν, όσον αφορά τον καθορισμό των ελάχιστων ποσών που προβλέπονται στις διατάξεις αυτές, κανένα περιθώριο εκτιμήσεως
στα κράτη μέλη ούτε απαιτούν τη λήψη εκ μέρους τους πρόσθετων εκτελεστικών μέτρων.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω παρατηρήσεων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 27, παράγραφοι 3
και 4, του κανονισμού 882/2004 έχει την έννοια ότι παρέχει τη δυνατότητα σε κράτος μέλος να εισπράττει, χωρίς να πρέπει να
λάβει μέτρο εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, τέλη στο ύψος των κατώτατων ποσών που προβλέπει το παράρτημα IV, τμήμα B, του εν
λόγω κανονισμού, μολονότι το κόστος που βάρυνε τις αρμόδιες υπηρεσίες για τις επιθεωρήσεις και τους υγειονομικούς ελέγχους
υπολείπεται των ποσών αυτών, εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται για την εφαρμογή του άρθρου 27, παράγραφος
6, του ίδιου κανονισμού.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 27, παράγραφοι 3 και 4, του κανονισμού (ΕΚ) 882/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου
2004, για τη διενέργεια επισήμων ελέγχων της συμμόρφωσης προς τη νομοθεσία περί ζωοτροφών και τροφίμων και προς τους κανόνες
για την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων, έχει την έννοια ότι παρέχει τη δυνατότητα σε κράτος μέλος να εισπράττει, χωρίς
να πρέπει να λάβει μέτρο εφαρμογής σε εθνικό επίπεδο, τέλη στο ύψος των κατώτατων ποσών που προβλέπει το παράρτημα IV, τμήμα
B, του κανονισμού αυτού, μολονότι το κόστος που επιβάρυνε τις αρμόδιες υπηρεσίες για τις επιθεωρήσεις και τους υγειονομικούς
ελέγχους υπολείπεται των ποσών αυτών, εφόσον δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται για την εφαρμογή του άρθρου 27,
παράγραφος 6, του ίδιου κανονισμού.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η εσθονική.