CELEX: 62009CJ0391
Ιθαγένεια της Ένωσης
Ελευθερία κυκλοφορίας και διαμονής στα κράτη μέλη
Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας
Άρθρα 18 ΣΛΕΕ και 21 ΣΛΕΕ
Αρχή της ίσης μεταχειρίσεως προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής καταγωγής
Οδηγία 2000/43 ΕΚ
Εθνική ρύθμιση η οποία επιβάλλει τη μεταγραφή στις ληξιαρχικές πράξεις του ονόματος και του επωνύμου σύμφωνα με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του κράτους

της 28ης Νοεμβρίου 1989, C-379/87, Groener, Συλλογή 1989, σ. 3967, σκέψη 19).
Πράγματι, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, τέταρτο εδάφιο, ΣΕΕ καθώς και το άρθρο 22 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της
Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ένωση σέβεται τον πλούτο της πολιτιστικής και γλωσσικής της πολυμορφίας. Κατά το άρθρο 4, παράγραφος
2, ΣΕΕ, η Ένωση σέβεται την εθνική ταυτότητα των κρατών μελών, στην οποία περιλαμβάνεται και η προστασία της επίσημης εθνικής
γλώσσας του κράτους.
Επομένως, ο επιδιωκόμενος μέσω εθνικής ρυθμίσεως, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης, σκοπός ο οποίος συνίσταται
στην προστασία της επίσημης γλώσσας του κράτους δια της υποχρεώσεως να τηρούνται οι κανόνες γραφής που έχουν καθιερωθεί για
αυτή τη γλώσσα, αποτελεί, καταρχήν, θεμιτό σκοπό με βάση τον οποίο μπορούν να δικαιολογηθούν περιορισμοί στην άσκηση των δικαιωμάτων
ελεύθερης κυκλοφορίας και διαμονής κατά το άρθρο 21 ΣΛΕΕ και μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά τη στάθμιση ενδεχόμενων θεμιτών συμφερόντων
και των εν λόγω δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται στο δίκαιο της Ένωσης.
Μέτρα περιοριστικά θεμελιώδους ελευθερίας, όπως αυτή που κατοχυρώνεται με το άρθρο 21 ΣΛΕΕ, μπορούν να δικαιολογηθούν από
αντικειμενικούς λόγους, μόνον εφόσον είναι αναγκαία για την προστασία των συμφερόντων στη διασφάλιση των οποίων αποσκοπούν
και μόνο στο μέτρο που οι σκοποί αυτοί δεν μπορούν να επιτευχθούν με λιγότερο περιοριστικά μέτρα (βλ. προαναφερθείσα απόφαση
Sayn-Wittgenstein, σκέψη 90 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όπως προκύπτει από τη σκέψη 66 της παρούσας αποφάσεως, το επώνυμο ενός προσώπου αποτελεί συστατικό στοιχείο της ταυτότητάς
του και της ιδιωτικής του ζωής, η προστασία των οποίων κατοχυρώνεται με το άρθρο 7 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της
Ευρωπαϊκής Ένωσης και το άρθρο 8 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών
Ελευθεριών.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του δικαίου της Ένωσης έχει αναγνωριστεί η σημασία της διασφαλίσεως της προστασίας της οικογενειακής
ζωής των πολιτών της Ένωσης προκειμένου να εξαλειφθούν τα εμπόδια στην άσκηση των κατοχυρούμενων με τη Συνθήκη θεμελιωδών
ελευθεριών (βλ. απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, C-482/01 και C-493/01, Ορφανόπουλος και Oliveri, Συλλογή 2004, σ. I-5257,
σκέψη 98).
Μολονότι έχει καταδειχθεί ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, η άρνηση τροποποιήσεως του κοινού επωνύμου ζεύγους πολιτών της Ένωσης
προκαλεί στους δυο συζύγους ή/και στην οικογένειά τους σοβαρά μειονεκτήματα διοικητικής, επαγγελματικής και ιδιωτικής φύσεως,
εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει εάν με την άρνηση αυτή επιτυγχάνεται η εξισορρόπηση των υφιστάμενων συμφερόντων
ήτοι, αφενός, του δικαιώματος των προσφευγόντων της κύριας δίκης σε σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής τους ζωής και,
αφετέρου, της θεμιτής προστασίας από το εμπλεκόμενο κράτος μέλος της επίσημης εθνικής του γλώσσας και των παραδόσεών του.
Όσον αφορά την τροποποίηση στο πιστοποιητικό γάμου του πολωνικού επωνύμου «Wardyn» σε «Vardyn», το δυσανάλογο της απορρίψεως
από τη διεύθυνση αστικής καταστάσεως του Δήμου του Vilnius των αιτήσεων τροποποιήσεως που υπέβαλαν σχετικώς οι προσφεύγοντες
της κύριας δίκης μπορεί ενδεχομένως να συναχθεί από το γεγονός ότι η εν λόγω υπηρεσία μετέγραψε στο ίδιο πιστοποιητικό το
ως άνω επώνυμο, όσον αφορά τον προσφεύγοντα της κύριας δίκης, τηρώντας τους κανόνες της πολωνικής γραφής.
Διαπιστώνεται επιπλέον ότι, όπως προκύπτει από τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, το επώνυμο και το όνομα των πολιτών των
λοιπών κρατών μελών μπορούν να μεταγραφούν στη Λιθουανία με χρήση χαρακτήρων του λατινικού αλφαβήτου που δεν υπάρχουν στο
λιθουανικό αλφάβητο. Τούτο προκύπτει και από το γεγονός ότι, στο πιστοποιητικό γάμου του, το επώνυμο του προσφεύγοντος της
κύριας δίκης ξεκινά με το γράμμα «W», το οποίο δεν υπάρχει στο λιθουανικό αλφάβητο.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω εκτιμήσεων, στο τρίτο και τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 21 ΣΛΕΕ έχει
την έννοια ότι:
–        δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν, κατ’ εφαρμογή εθνικής ρυθμίσεως δυνάμει της οποίας
το επώνυμο και τα ονόματα ενός προσώπου μεταγράφονται στις εκδιδόμενες σε αυτό το κράτος ληξιαρχικές πράξεις μόνο σύμφωνα
με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του κράτους αυτού, να τροποποιήσουν στο πιστοποιητικό γεννήσεως και στο πιστοποιητικό
γάμου ενός από τους πολίτες του το επώνυμο και το όνομά του ακολουθώντας τους κανόνες γραφής που εφαρμόζονται σε άλλο κράτος
μέλος·
–        δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας
δίκης και κατ’ εφαρμογή της ίδιας ρυθμίσεως, να τροποποιήσουν το κοινό επώνυμο εγγάμου ζεύγους πολιτών της Ένωσης, όπως αυτό
έχει καταχωριστεί στις ληξιαρχικές πράξεις οι οποίες εκδόθηκαν στο κράτος μέλος καταγωγής του ενός από τους ως άνω πολίτες,
σύμφωνα με τους κανόνες γραφής του κράτους αυτού, υπό την προϋπόθεση ότι η άρνηση αυτή δεν προκαλεί στους ως άνω πολίτες σοβαρά
μειονεκτήματα διοικητικής, επαγγελματικής και ιδιωτικής φύσεως, πράγμα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.
Εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση, εναπόκειται επίσης στο δικαστήριο αυτό να ελέγξει εάν η άρνηση τροποποιήσεως είναι αναγκαία
για την προστασία των συμφερόντων στη διασφάλιση των οποίων αποσκοπεί η σχετική εθνική ρύθμιση και εάν δεν είναι δυσανάλογη
σε σχέση με τον θεμιτώς επιδιωκόμενο σκοπό·
–        δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας
δίκης και κατ’ εφαρμογή της ίδιας ρυθμίσεως, να τροποποιήσουν το πιστοποιητικό γάμου πολίτη της Ένωσης ο οποίος έχει την ιθαγένεια
άλλου κράτους μέλους, προκειμένου τα ονόματα του πολίτη αυτού να μεταγραφούν στο ως άνω πιστοποιητικό με χρήση των διακριτικών
σημείων τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την καταχώριση των ονομάτων του στις ληξιαρχικές πράξεις που εκδόθηκαν στο κράτος μέλος
καταγωγής του και σύμφωνα με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του τελευταίου αυτού κράτους.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Η ισχύουσα σε κράτος μέλος ρύθμιση δυνάμει της οποίας τα επώνυμα και τα ονόματα ενός προσώπου πρέπει να μεταγραφούν στις εκδιδόμενες
στο κράτος αυτό ληξιαρχικές πράξεις μόνο σύμφωνα με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του εν λόγω κράτους αφορά περίπτωση
η οποία δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2000/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 2000, περί εφαρμογής της
αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής.
2)
Το άρθρο 21 ΣΛΕΕ έχει την έννοια ότι:
–
δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν, κατ’ εφαρμογή εθνικής ρυθμίσεως δυνάμει της οποίας
το επώνυμο και τα ονόματα ενός προσώπου μεταγράφονται στις εκδιδόμενες σε αυτό το κράτος ληξιαρχικές πράξεις μόνο σύμφωνα
με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του κράτους αυτού, να τροποποιήσουν στο πιστοποιητικό γεννήσεως και στο πιστοποιητικό
γάμου ενός από τους πολίτες του το επώνυμο και το όνομά του ακολουθώντας τους κανόνες γραφής που εφαρμόζονται σε άλλο κράτος
μέλος·
–
δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας
δίκης και κατ’ εφαρμογή της ίδιας ρυθμίσεως, να τροποποιήσουν το κοινό επώνυμο εγγάμου ζεύγους πολιτών της Ένωσης, όπως αυτό
έχει καταχωριστεί στις ληξιαρχικές πράξεις οι οποίες εκδόθηκαν στο κράτος μέλος καταγωγής του ενός από τους ως άνω πολίτες,
σύμφωνα με τους κανόνες γραφής του κράτους αυτού, υπό την προϋπόθεση ότι η άρνηση αυτή δεν προκαλεί στους ως άνω πολίτες σοβαρά
μειονεκτήματα διοικητικής, επαγγελματικής και ιδιωτικής φύσεως, πράγμα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει.
Εφόσον συντρέχει τέτοια περίπτωση, εναπόκειται επίσης στο δικαστήριο αυτό να ελέγξει εάν η άρνηση τροποποιήσεως είναι αναγκαία
για την προστασία των συμφερόντων στη διασφάλιση των οποίων αποσκοπεί η σχετική εθνική ρύθμιση και εάν δεν είναι δυσανάλογη
σε σχέση με τον θεμιτώς επιδιωκόμενο σκοπό·
–
δεν αντίκειται στη δυνατότητα των αρμοδίων αρχών κράτους μέλους να αρνηθούν υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας
δίκης και κατ’ εφαρμογή της ίδιας ρυθμίσεως, να τροποποιήσουν το πιστοποιητικό γάμου πολίτη της Ένωσης ο οποίος έχει την ιθαγένεια
άλλου κράτους μέλους, προκειμένου τα ονόματα του πολίτη αυτού να μεταγραφούν στο ως άνω πιστοποιητικό με χρήση των διακριτικών
σημείων τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την καταχώριση των ονομάτων του στις ληξιαρχικές πράξεις που εκδόθηκαν στο κράτος μέλος
καταγωγής του και σύμφωνα με τους κανόνες γραφής της επίσημης γλώσσας του τελευταίου αυτού κράτους.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η λιθουανική.