CELEX: 62010CJ0402
Rolnictwo
Rozporządzenia (EWG) nr 3665/87 i 565/80
Refundacje wywozowe
Refundacja wypłacona zaliczką
Towary objęte procedurą składu celnego
Brak ewidencji towarowej
Dowód na okoliczność dokonania wywozu towarów
Pobranie w całości lub w części refundacji związanej z tym wywozem
Obowiązek zwrotu nienależnie otrzymanej kwoty
Zastosowanie zwiększenia kwoty do zwrotu

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni przepisów rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3665/87 z dnia
27 listopada 1987 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych
(Dz.U. L 351, s. 1), zmienionego między innymi rozporządzeniem Komisji (EWG) nr 1708/93 z dnia 30 czerwca 1993 r. (Dz.U. L 159,
s. 77, zwanego dalej „rozporządzeniem nr 3665/87”), w związku z przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 565/80 z dnia 4 marca
1980 r. w sprawie zaliczek na poczet refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz.U. L 62, s. 5).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między spółką Groupe Limagrain Holding (zwaną dalej „Limagrain”), będącą następcą
prawnym spółki Maïs Céréales Technologie (zwanej dalej „MCT”), a Office national interprofessionnel des céréales (zwanym dalej
„ONIC”), obecnie Établissement national des produits de l’agriculture et de la mer, w sprawie zwrotu zaliczki na poczet refundacji
wywozowej otrzymanej przez MCT.

Ramy prawne

Rozporządzenie nr 565/80
Rozporządzenie nr 565/80 ustanawia dla niektórych produktów rolnych, w tym produktów objętych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2727/75
z dnia 29 października 1975 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku zbóż (Dz.U. L 281, s. 1), uchylonym i zastąpionym przez
rozporządzenie Rady (EWG) nr 1766/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. (Dz.U. L 181, s. 21), system zaliczek na poczet refundacji
wywozowych do państw trzecich.
Artykuł 4 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Kwota równa refundacji wywozowej zostaje wypłacona na wniosek zainteresowanej strony, gdy tylko produkty podstawowe są poddane
kontroli celnej [dozorowi celnemu], co gwarantuje, że produkty przetworzone lub towary zostaną wywiezione w wyznaczonym terminie”.
Zgodnie z art. 6 tego rozporządzenia:
„Korzyści wynikające z ustaleń niniejszego rozporządzenia są uwarunkowane złożeniem zabezpieczenia gwarantującego zwrot kwoty
równej kwocie wypłaconej, powiększonej o kwotę dodatkową.
Z zastrzeżeniem wystąpienia przypadków siły wyższej, zabezpieczenie przepada w całości lub części:
–        w przypadku gdy zwrot nie został dokonany, jeśli wywóz nie nastąpił w terminie określonym w art. 4 ust. 1 […], lub
–        jeśli okaże się, że nie istniało prawo do refundacji wywozowej lub istniało prawo do mniejszej refundacji”.

Rozporządzenie nr 3665/87
W tytule 2 rozdział 3 obejmującym art. 24–33 w rozporządzeniu nr 3665/87 określono szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia
nr 565/80 i formalności, jakich należy dopełnić, lub warunki, jakie należy spełnić, aby skorzystać z płatności zaliczek na
poczet refundacji w przypadku poprzedzającego wywóz przetworzenia lub składowania.
Artykuł 25 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia stanowi:
„W przypadku gdy eksporter deklaruje swój zamiar wywozu produktów lub towarów po przetworzeniu lub składowaniu i skorzystania
z refundacji zgodnie z przepisami art. 4 lub 5 rozporządzenia (EWG) nr 565/80, warunkiem skorzystania z tych przepisów jest
przedstawienie organom celnym deklaracji, zwanej dalej »deklaracją płatności«” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie
cytaty z tego rozporządzenia poniżej].
Artykuł 26 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„W chwili przyjęcia deklaracji płatności produkty lub towary obejmuje się dozorem celnym, aż do momentu opuszczenia przez
nie obszaru celnego Wspólnoty lub przybycia do przewidzianego miejsca przeznaczenia”.
Zgodnie z art. 27 ust. 5 akapit pierwszy rozporządzenia nr 3665/87:
„Produkty podstawowe mogą pozostawać pod dozorem celnym w celu ich przetworzenia przez sześć miesięcy od daty przyjęcia deklaracji
płatności”.
Artykuł 29 ust. 1 i 2 tego rozporządzenia stanowi:
„1.      Kwota do zapłaty przed wywozem jest wypłacana przez państwo członkowskie, w jakim przyjmuje się deklarację płatności.
2.      Kwota wypłacana jest jedynie na pisemny wniosek eksportera. […]”.
Artykuł 31 ust. 1 tego rozporządzenie przewiduje:
„Przed przyjęciem deklaracji płatności ustanawia się zabezpieczenie równe kwocie obliczonej zgodnie z art. 29 ust. 3 i do
której dodano ewentualnie dodatnią różnicę walutową, jak również podwyżkę o 20% uzyskanej w ten sposób kwoty. [...]”.
Artykuł 33 ust. 1 tego rozporządzenia brzmi następująco:
„W przypadku gdy dowód uprawnienia do refundacji został przedstawiony w odniesieniu do produktów lub towarów objętych przepisami
niniejszego rozdziału, zaliczkę kompensuje się z należną kwotą. W przypadku gdy kwota należna w odniesieniu do wywiezionej
ilości jest wyższa od tej, która została wypłacona zaliczkowo, różnicę wypłaca się na rzecz zainteresowanej osoby.
W przypadku gdy kwota należna, w odniesieniu do ilości wywiezionej, jest niższa od tej, która została zapłacona zaliczkowo,
w szczególności w przypadku gdy stosuje się ust. 2, właściwe władze wszczynają bezzwłocznie procedurę przewidzianą w art. 29
rozporządzenia (EWG) nr 2220/85 w celu uzyskania od podmiotu zwrotu różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 20%”.

Rozporządzenie (EWG) nr 3719/88
W art. 43 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 3719/88 z dnia 16 listopada 1988 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady
stosowania systemu pozwoleń na wywóz i przywóz oraz świadectw o wcześniejszym ustaleniu refundacji dla produktów rolnych (Dz.U.
L 331, s. 1), stanowi:
„W przypadku gdy produkty podstawowe zostały objęte uzgodnieniami przewidzianymi w art. 4 rozporządzenia (EWG) nr 565/80 […]
i wykorzystane zostało pozwolenie na wywóz lub świadectwo o wcześniejszym ustaleniu opłat lub refundacji, oraz jeżeli strona
zainteresowana całkowicie lub częściowo:
–        wycofa z dozoru celnego te produkty podstawowe, w niezmienionym stanie lub jako produkty przetworzone, lub te produkty lub
towary, lub
–        nie zachowa łącznego terminu obliczonego na podstawie art. 27 ust. 5 i art. 28 ust. 5 rozporządzenia (EWG) nr 3665/87 lub
innych przepisów prawa,
wówczas zobowiązanie do wywozu nie zostało wykonane dla danej ilości” [tłumaczenie nieoficjalne].

Rozporządzenie (EWG) nr 2913/92
Na podstawie art. 105 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego
Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwanego dalej „Wspólnotowym kodeksem celnym”):
„Wyznaczona przez organy celne osoba prowadzi, w sposób określony przez te organy, ewidencję towarową wszystkich towarów objętych
procedurą składu celnego. Prowadzenie ewidencji towarowej nie jest konieczne, gdy skład publiczny jest prowadzony przez organy
celne”.

Rozporządzenie (EWG) nr 2454/93
Artykuł 504 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania
rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 253, s. 1, zwanego dalej „rozporządzeniem
wykonawczym do Wspólnotowego kodeksu celnego”) stanowił w brzmieniu obowiązującym w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych
sprawy przed sądem krajowym:
„Bez uszczerbku dla ust. 2 i 3 składy celne, w których towary są składowane w ramach procedury składu celnego, klasyfikowane
są w następujący sposób:
[...]
–        skład typu C: skład prywatny, zgodnie z art. 99 akapit drugi tiret drugie Kodeksu, w którym prowadzący skład jest korzystającym,
ale nie musi być koniecznie właścicielem towarów,
[...]”.
Artykuł 517 ust. 1 tego rozporządzenia przewidywał:
„W składach typu A, typu C, typu D i typu E organy celne wyznaczają prowadzącego skład jako osobę, która zobowiązana jest
do prowadzenia ewidencji towarowej, określonej w art. 105 [Wspólnotowego] kodeksu [celnego].
Ewidencja towarowa jest udostępniana urzędowi nadzoru w celu umożliwienia mu dokonywania wszelkich kontroli”.
Artykuł 520 tego rozporządzenie stanowił:
„1.      Ewidencja towarowa, określona w art. 105 [Wspólnotowego] kodeksu [celnego], zawiera wszystkie dane niezbędne do właściwego
stosowania procedury i jej nadzoru.
Obejmuje w szczególności:
a)      informacje zawarte w polach 1, 31, 37 i 38 zgłoszenia objęcia procedurą;
b)      numery zgłoszeń, na podstawie których towary otrzymały dopuszczone przeznaczenie celne zamykające procedurę składu celnego;
c)      datę, numery innych dokumentów celnych i wszystkich innych dokumentów dotyczących objęcia i zakończenia;
d)      informacje umożliwiające monitorowanie towarów, w szczególności miejsca, w którym się znajdują, oraz dane dotyczące każdego
przeniesienia towarów z jednego składu celnego do drugiego bez zakończenia procedury;
e)      informacje dotyczące wspólnego składowania towarów określonych w art. 524;
f)      wszystkie inne szczegóły, które mogą okazać się niezbędne w celu identyfikacji towarów;
g)      informacje dotyczące zabiegów zwyczajowych, którym zostają poddane towary;
h)      informacje dotyczące czasowego usunięcia towarów z pomieszczeń składu celnego.
[...]
3.      Ewidencja towarowa musi w każdej chwili wykazywać aktualny stan zapasu towarów, które nadal są objęte procedurą składu celnego.
Prowadzący skład musi złożyć w urzędzie nadzoru w terminach określonych przez organy celne wykaz towarów pozostających na
składzie.
[...]”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
MCT specjalizowała się w konserwacji zbóż, w szczególności kukurydzy w postaci ziarna i w przetwarzaniu tej kukurydzy na kaszę
kukurydzianą w celu jej wywozu.
W dniu 30 września 1994 r. spółka ta złożyła zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 565/80 deklarację o umieszczeniu w składzie
celnym zapasu kukurydzy w oczekiwaniu na jej wywóz w postaci kaszy.
Skład, w jakim umieszczono zapasy, był składem prywatnym typu C w rozumieniu art. 504 rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego
kodeksu celnego.
Na podstawie tej deklaracji ONIC wypłacił zaliczkę na poczet refundacji wywozowych w kwocie 2 523 414,07 FRF.
W 1996 r. służby celne przeprowadziły kontrolę dokumentów, która ujawniła brak, za okres składowania, przewidzianej w art. 105
Wspólnotowego kodeksu celnego ewidencji towarów objętych procedurą składu celnego.
Pismem z dnia 17 listopada 1998 r. ONIC zażądał od MCT zwrotu kwoty 3 028 096,88 FRF, odpowiadającej kwocie otrzymanych zaliczkowo
przez tę spółkę refundacji wywozowych powiększonej o karę w wysokości 20% tej kwoty na podstawie art. 33 rozporządzenia nr 3665/87.
MCT zażądała stwierdzenia nieważności tej decyzji o nakazie zwrotu wydanej przez ONIC.
Orzeczeniem z dnia 7 października 2004 r. tribunal administratif w Clermont‑Ferrand (sąd administracyjny) oddalił ten wniosek.
Wyrokiem z dnia 21 czerwca 2007 r. cour d’appel w Lyonie (sąd apelacyjny w Lyonie) utrzymał ten wyrok w mocy.
Limagrain będąca następcą prawnym MCT wniosła środek odwoławczy do Conseil d’État.
W tych okolicznościach Conseil d’État, powziąwszy wątpliwości w zakresie wykładni art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 565/80 i art. 105
Wspólnotowego kodeksu celnego, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy brak ewidencji towarowej produktów lub towarów objętych procedurą składu celnego, stanowiący naruszenie obowiązków spoczywających
na prowadzącym skład celny na mocy wspólnotowych uregulowań celnych, jest wystarczającym powodem pozbawienia eksportera, który
złożył w tym składzie swoje produkty lub towary, wstępnego finansowania refundacji ustanowionego przepisami rozporządzenia
[nr 3665/87 i nr 565/80]?
2      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: jakie ma to konsekwencje dla kwot już otrzymanych przez beneficjenta?
W szczególności:
a)      W przypadku gdy wykazano, iż towary zostały faktycznie wywiezione: czy kwotę refundacji z tytułu tego wywozu należy uznać
za należną w całości lub w części eksporterowi? Czy w tym ostatnim przypadku należy przyjąć tę stawkę refundacji, która została
ustalona uprzednio na podstawie uregulowań w sprawie zaliczek na poczet refundacji wywozowych, czy też stawkę obowiązującą
w dniu faktycznego wywozu w granicach lub poza granicami ustalonej uprzednio stawki?
b)      Przy założeniu obowiązku zwrotu całości lub części otrzymanych kwot refundacji: czy na podstawie art. 33 rozporządzenia […]
nr 3665/87 […] należy podwyższyć nienależnie wypłaconą kwotę do zwrotu o karę przewidzianą w tych przepisach, pomimo że obowiązek
prowadzenia ewidencji towarowej spoczywa na prowadzącym skład celny, w przypadku gdy tak jak w niniejszej sprawie skład celny
jest składem prywatnym typu C prowadzonym przez samego eksportera produktów rolnych?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego
W pytaniu pierwszym sąd krajowy zasadniczo stara się ustalić, czy przepisy prawa Unii dotyczące wstępnego finansowania refundacji
wywozowych należy interpretować w ten sposób, że brak ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi celnemu, stanowiący
naruszenie unijnych uregulowań celnych, jest wystarczającym powodem pozbawienia eksportera zaliczki na poczet refundacji wywozowej
do tych produktów.
W celu udzielenia odpowiedzi na to pytanie należy przypomnieć, mające znaczenie w postępowaniu przed sądem krajowym, cechy
systemu zaliczek na poczet refundacji wywozowych.
Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia nr 565/80 przewiduje, że kwota równa refundacji wywozowej zostaje wypłacona eksporterowi,
gdy tylko produkty podstawowe są poddane dozorowi celnemu, co gwarantuje, że produkty przetworzone zostaną wywiezione w wyznaczonym
terminie. Na podstawie art. 25 rozporządzenia nr 3665/87 skorzystanie z tego systemu wstępnego finansowania refundacji wywozowych
jest uzależnione od przedstawienia organom celnym i przyjęcia przez nie deklaracji płatności. Zgodnie z art. 26 i 27 tego
rozporządzenia produkty podstawowe należy objąć dozorem celnym od daty przyjęcia wniosku o płatność, aż do ich wywozu, który
powinien zasadniczo nastąpić w terminie sześciu miesięcy.
Z zestawienia tych przepisów wynika, że prawidłowe funkcjonowanie systemu wstępnego finansowania refundacji wywozowych opiera
się na mechanizmie kontroli, który stanowi dozór celny. Stosowanie tego dozoru powinno umożliwić właściwym organom krajowym
sprawdzenie i zapewnienie w każdej chwili, zgodnie z jednolitą procedurą we wszystkich państwach członkowskich, że spełnione
są wymagane materialne przesłanki dla udzielenia żądanej refundacji wywozowej, takie jak określone w obowiązujących przepisach
prawa Unii (zob. podobnie wyrok z dnia 18 października 1988 r. w sprawie 121/87 Bayernwald Früchteverwertung, Rec. s. 6273,
pkt 18)
Przestrzeganie zobowiązań związanych z dozorem celnym stanowi zatem warunek skorzystania z zaliczki na poczet refundacji wywozowej
na podstawie przepisów rozporządzenia nr 565/80.
Wśród zasadniczych obowiązków związanych z tym uregulowaniem wymieniony jest zgodnie z art. 105 Wspólnotowego kodeksu celnego
obowiązek prowadzenia ewidencji wszystkich towarów objętych procedurą składu celnego, z wyjątkiem składu publicznego prowadzonego
przez organy celne. Odstępstwo to nie ma znaczenia w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, ponieważ
produkty podstawowe zostały złożone w składzie prywatnym typu C.
Na podstawie art. 520 ust. 1 akapit pierwszy rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego kodeksu celnego ewidencja celna
zawiera wszystkie dane niezbędne do właściwego stosowania dozoru celnego.
W brzmieniu obowiązującym w czasie, w którym miały miejsce okoliczności sprawy rozpatrywanej przed sądem krajowym, ust. 1
akapit drugi wspomnianego art. 520 zawierał wykaz danych, które w szczególności należy wpisać do ewidencji towarowej. Użycie
wyrażenia „w szczególności” w odniesieniu do tych danych wskazuje, że ustawodawca uznawał to wyliczenie za stanowiące niezbędne
minimum.
Ponadto w ust. 3 tego art. 520 wyjaśniono, że „ewidencja towarowa musi w każdej chwili wykazywać aktualny stan zapasu towarów,
które nadal są objęte procedurą składu celnego”.
Z powyższego wynika, że w przypadku gdy brak niezbędnych minimalnych danych wymaganych w art. 520 i nast. rozporządzenia wykonawczego
do Wspólnotowego kodeksu celnego, nie można uznać, ze spełniono obowiązek prowadzenia ewidencji towarowej (zob. podobnie ww.
wyrok w sprawie Bayernwald Früchteverwertung, pkt 19). Skutkuje to uchybieniem zasadniczemu obowiązkowi w ramach dozoru celnego.
Jedna z przesłanek umożliwiających skorzystanie z zaliczki na poczet refundacji wywozowej zgodnie z przepisami rozporządzenia
nr 565/80 nie jest zatem spełniona.
Jednakże należy uwzględnić cel ewidencji towarowej, jakim jest umożliwienie sprawdzenia charakteru i dokładnych ilości towarów,
dla których refundacja wywozowa jest należna. Dlatego też w razie wątpliwości co do prawidłowości niektórych wpisów w ewidencji
towarowej nie można wykluczyć zastosowania innych uzupełniających dokumentów w celu rozwiania istniejącej wątpliwości (zob.
podobnie ww. wyrok w sprawie Bayernwald Früchteverwertung, pkt 19). Pozostające wątpliwości co do dokładności niektórych wpisów
lub związane z rozbieżnościami lub niewielkimi pominięciami w tej ewidencji towarowej można wyjaśnić za pomocą innych uzupełniających
dokumentów (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Bayernwald Früchteverwertung, pkt 20).
Na pierwsze pytanie należy w związku z tym odpowiedzieć, że przepisy prawa Unii dotyczące wstępnego finansowania należy interpretować
w ten sposób, że prowadzenie zgodnie z uregulowaniami celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi celnemu
stanowi przesłankę wypłaty zaliczki na poczet refundacji wywozowej do tych produktów. Niemniej pozostające wątpliwości co
do dokładności niektórych wpisów lub związane z rozbieżnościami w tej ewidencji towarowej można wyjaśnić za pomocą innych
uzupełniających dokumentów, jeżeli dokumenty te zostaną uznane za wystarczające przez właściwe organy krajowe.

W przedmiocie pytania drugiego
W drugim pytaniu sąd krajowy odwołując się do sytuacji, w której nie spełniono obowiązku prowadzenia zgodnie z uregulowaniami
celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi celnemu, zmierza do ustalenia, jakie konsekwencje należy wyciągnąć
z tego uchybienia, uwzględniając kwoty, jakie otrzymał eksporter z tytułu zaliczki na poczet refundacji wywozowej.
Pytanie to składa się z dwóch części.
W pierwszej kolejności sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w sytuacji, gdy zostanie wykazane, że towary określone
w deklaracji płatności zaliczki rzeczywiście zostały wywiezione, związaną z tymi towarami kwotę refundacji wywozowej można
jednakże uznać za należną eksporterowi i, w tym ostatnim przypadku, na podstawie jakiej stawki należy obliczać kwotę tej refundacji
wywozowej.
Na wstępie należy przypomnieć, że jak wynika z pkt 30–32 niniejszego wyroku, korzystanie z prawa do zaliczki na poczet refundacji
wywozowej uzależnione jest w szczególności od dowodu, iż produkty, dla których deklaracja płatności została przedstawiona,
poddane zostały dozorowi celnemu i były nim objęte do momentu ich wywozu. Ciężar dowodu spełnienia obowiązków związanych z dozorem
celnym spoczywa na eksporterze i dowód ten należy przedstawić zgodnie z przepisami celnymi Unii, odpowiednio do ich interpretacji
podanej w pkt 37–39 niniejszego wyroku.
Poddanie tych produktów dozorowi celnemu ma na celu zapewnienie tożsamości produktów określonych w deklaracji płatności i produktów
rzeczywiście wywiezionych. W razie braku właściwego wykonania objęcia procedurą składu celnego nie można przedstawić w sposób
satysfakcjonujący dowodu na okoliczność, że towary określone w deklaracji płatności zaliczki rzeczywiście wywieziono. Można
ustalić co najwyżej wywóz towarów podobnych co do ilości i rodzaju.
Brak prawidłowego objęcia procedurą składu celnego jest karany w szczególności zgodnie z art. 43 rozporządzenia nr 3719/88
(zob. wyrok z dnia 21 marca 2000 r. w sprawie C‑217/98 LFZ Nordfleisch, Rec. s. I‑1619, pkt 42). Zgodnie z ust. 1 tego artykułu
w przypadku gdy produkty zostały objęte procedurą przewidzianą w art. 4 rozporządzenia nr 565/80 i eksporter wycofa z dozoru
celnego te produkty, należy uznać, że zobowiązanie do wywozu nie zostało spełnione dla danej ilości, co skutkuje utratą w odniesieniu
do tej samej ilości jakiegokolwiek prawa do refundacji wywozowej.
Do wycofania z dozoru celnego należy przyrównać przypadek, do którego odwołuje się sąd krajowy, tzn. sytuację, w której nie
spełniono obowiązku prowadzenia zgodnie z uregulowaniami celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych temu dozorowi.
Te dwie okoliczności skutkują bowiem pozbawieniem organów celnych możliwości kontrolowania obiegu danych produktów, a w konsekwencji
zapewnienia przestrzegania warunków związanych z systemem zaliczek na poczet refundacji wywozowych.
Na część pierwszą pytania drugiego należy zatem odpowiedzieć, że jeżeli nie spełniono obowiązku prowadzenia zgodnie z uregulowaniami
celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi celnemu na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 565/80 i w zakresie,
w jakim tego obowiązku nie spełniono, dowód na okoliczność, że wywieziono towary podobne co do ilości i rodzaju do towarów
określonych w deklaracji płatności zaliczki, nie jest wystarczający, aby kwotę refundacji wywozowej można było uznać za należną
eksporterowi.
W drugiej kolejności sąd krajowy zmierza zasadniczo do ustalenia, czy w przypadku gdy eksporter powinien zwrócić, ze względu
na uchybienie obowiązkowi prowadzenia ewidencji towarowej dla produktów złożonych w składzie celnym, całość lub część kwot
otrzymanych tytułem zaliczki na poczet refundacji wywozowej, należy zastosować do kwoty do zwrotu podwyżkę o 20% określoną
w art. 33 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 3665/87.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 33 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 3665/87, gdy okazuje się, że kwota
należna z tytułu refundacji wywozowej jest niższa od tej, która została zapłacona zaliczkowo, właściwe władze powinny wszcząć
bezzwłocznie procedurę w celu uzyskania od podmiotu zwrotu różnicy między tymi dwiema kwotami, powiększonej o 20%.
Przepis ten wprawdzie nie identyfikuje wyraźnie osoby zobowiązanej do zapłacenia w danym przypadku 20% podwyżki. Niemniej,
jak zauważyła Komisja Europejska, tylko eksporter jest związany z właściwymi organami. To eksporter w pierwszej kolejności
powinien przedstawić zgodnie z art. 25 rozporządzenia nr 3665/87 deklarację płatności i on przed przyjęciem tego wniosku przez
właściwe organy powinien zgodnie z art. 31 tego rozporządzenia złożyć zabezpieczenie równe kwocie refundacji obliczonej na
ten dzień, do której dodano 20% podwyżkę. To również eksporter w drugiej kolejności powinien przedstawić na podstawie art. 29
tego rozporządzenia pisemny wniosek i jedynie na jego podstawie właściwe organy mogą wypłacić mu zaliczkę na poczet refundacji
wywozowej. Ta dodatkowa formalność daje w szczególności eksporterowi w przypadku zmiany miejsca przeznaczenia towaru możliwość
całkowitego zrzeczenia się tej płatności, odzyskując w tej ostatniej sytuacji całą złożoną przez niego kaucję (zob. ww. wyrok
w sprawie LFZ Nordfleisch, pkt 36, 40).
Ponadto z motywu czternastego rozporządzenia nr 3665/87 wynika, że 20% podwyżkę ustanowiono w celu uniknięcia nienależnej
korzyści na rzecz danego eksportera. Jak orzekł Trybunał, w przypadkach gdy stosuje się system wstępnego finansowania, podmioty
gospodarcze skorzystałyby nienależnie z nieoprocentowanej pożyczki, jeżeli okazałoby się później, że nie powinna była być
udzielona refundacja (wyrok z dnia 5 lutego 1987 r. w sprawie 288/85 Plange Kraftfutterwerke, Rec. s. 611, pkt 14).
Z powyższego wynika, że to eksporter winien ponosić konsekwencje uchybienia obowiązkom wynikającym z systemu wstępnego finansowania
refundacji wywozowych.
Niezależnie od odpowiedzialności osoby wyznaczonej przez właściwe organy w celu prowadzenia ewidencji towarowej produktów
złożonych w składzie celnym, eksporter powinien więc ponosić konsekwencje uchybienia temu obowiązkowi. W tym względzie należy
zaznaczyć, że eksporter w sposób swobodny dobiera kontrahentów i że powinien zabezpieczyć się przed ryzykiem, wprowadzając
odpowiednie klauzule do umów z kontrahentami albo zawierając specjalne ubezpieczenie (wyrok z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie
C‑210/00 Käserei Champignon Hofmeister, Rec. s. I‑6453, pkt 80).
W każdym razie ponadto w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, gdy towary przechowywano w składzie
typu C, obowiązek prowadzenia ewidencji towarowej zgodnie z art. 517 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego do Wspólnotowego kodeksu
celnego spoczywał na prowadzącym skład celny, który na podstawie art. 504 ust. 1 tego rozporządzenia jest korzystającym, a więc
eksporterem.
Na część drugą pytania drugiego należy zatem udzielić odpowiedzi, że w przypadku gdy eksporter powinien zwrócić, ze względu
na uchybienie obowiązkowi prowadzenia ewidencji towarowej dla produktów złożonych w składzie celnym, całość lub część kwot
otrzymanych tytułem zaliczki na poczet refundacji wywozowej, należy zastosować do kwoty do zwrotu podwyżkę o 20% określoną
w art. 33 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 3665/87.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Przepisy prawa Unii dotyczące wstępnego finansowania refundacji wywozowych należy interpretować w ten sposób, że prowadzenie
zgodnie z uregulowaniami celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi celnemu stanowi przesłankę wypłaty
zaliczki na poczet refundacji wywozowej do tych produktów. Niemniej pozostające wątpliwości co do dokładności niektórych wpisów
lub związane z rozbieżnościami w tej ewidencji towarowej można wyjaśnić za pomocą innych uzupełniających dokumentów, jeżeli
dokumenty te zostaną uznane za wystarczające przez właściwe organy krajowe.
2)
Przepisy prawa Unii dotyczące wstępnego finansowania refundacji wywozowych należy interpretować w ten sposób, że:
–
jeżeli nie spełniono obowiązku prowadzenia zgodnie z uregulowaniami celnymi Unii ewidencji towarowej produktów poddanych dozorowi
celnemu na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 565/80 i w zakresie, w jakim tego obowiązku nie spełniono, dowód na okoliczność,
że wywieziono towary podobne co do ilości i rodzaju do towarów określonych w deklaracji płatności zaliczki, nie jest wystarczający,
aby kwotę refundacji wywozowej można było uznać za należną eksporterowi;
–
w przypadku gdy eksporter powinien zwrócić, ze względu na uchybienie obowiązkowi prowadzenia ewidencji towarowej dla produktów
złożonych w składzie celnym, całość lub część kwot otrzymanych tytułem zaliczki na poczet refundacji wywozowej, należy zastosować
do kwoty do zwrotu podwyżkę o 20% określoną w art. 33 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3665/87 z dnia 27 listopada
1987 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych, zmienionego
między innymi rozporządzeniem Komisji (EWG) nr 1708/93 z dnia 30 czerwca 1993 r.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.