CELEX: 62007TJ0385
Τηλεοπτικές εκπομπές
Άρθρο 3α της οδηγίας 89/552/ΕΟΚ
Μέτρα που έλαβε το Βασίλειο του Βελγίου όσον αφορά τις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία
Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου
Απόφαση κρίνουσα τα μέτρα συμβατά με το κοινοτικό δίκαιο
Αιτιολογία
Άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ
Δικαίωμα ιδιοκτησίας

, ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη δεν θα μπορούσαν να μεταδώσουν κατ’
αποκλειστικότητα οποιονδήποτε αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Βέλγιο, καθόσον δεν πληρούν τις εν λόγω προϋποθέσεις. Μολονότι
η θεσπισθείσα από τη Φλαμανδική Κοινότητα νομοθεσία παρέχει στους εν λόγω ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς τη δυνατότητα να προβαίνουν
σε αποκλειστική μετάδοση των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου σε περίπτωση που κανένας ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός, ο οποίος
πληροί τις προϋποθέσεις που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 9 ανωτέρω, δεν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την απόκτηση, από τους ως άνω
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, επιμέρους αδειών εκμεταλλεύσεως, το ενδεχόμενο αυτό είναι αμιγώς θεωρητικό. Πάντως, η εξάλειψη
της δυνατότητας αποκτήσεως, κατ’ αποκλειστικότητα, τέτοιου είδους δικαιωμάτων μεταδόσεως στο Βέλγιο αφαιρεί από τους ραδιοτηλεοπτικούς
οργανισμούς, οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη, κάθε ενδιαφέρον για την απόκτηση των δικαιωμάτων αυτών και
εμποδίζει, κατ’ αυτόν τον τρόπο, τους εν λόγω ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς να μεταδίδουν εντός της χώρας αυτής οποιονδήποτε
αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου.
Ωστόσο, τα περιοριστικά αποτελέσματα επί της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών εκ μέρους των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που είναι
εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη, πλην του Βελγίου, θα μπορούσαν αντιστοίχως να απαμβλυνθούν αν στον κατάλογο εκδηλώσεων
μείζονος σημασίας περιλαμβάνονταν μόνον οι αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου που ενέχουν πραγματικά μια τέτοια σημασία για τη
βελγική κοινωνία, ήτοι οι αγώνες «πρώτης τάξεως ενδιαφέροντος», στους οποίους η FIFA πάντοτε προσέθετε τον εναρκτήριο αγώνα
και την τελετή έναρξης. Αντιθέτως, τα βελγικά μέτρα, όπως αυτά εγκρίθηκαν από την Επιτροπή στο πλαίσιο της προσβαλλομένης
αποφάσεως, συνεπάγονται περιορισμούς της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών οι οποίοι είναι δυσανάλογοι και αδικαιολόγητοι σε σχέση
με τον σκοπό που επιδιώκουν.
Στο πλαίσιο του λόγου ακυρώσεως που αφορά προσβολή του δικαιώματος εγκαταστάσεως, η FIFA τονίζει, με το δικόγραφο της προσφυγής
της, ότι η συμπερίληψη όλων των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία
εμποδίζει τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, οι οποίοι επιθυμούν να εγκατασταθούν στο Βέλγιο και να προτείνουν προς τούτο
υπηρεσίες συνδρομητικής τηλεοράσεως, να αποκτήσουν αποκλειστικά δικαιώματα για τη μετάδοση στη χώρα αυτή των αγώνων του Παγκοσμίου
Κυπέλλου. Πάντως, η απόκτηση μη αποκλειστικών δικαιωμάτων μεταδόσεως δεν θα παρείχε τη δυνατότητα σε ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό
μικρού μεγέθους να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα έσοδα, τους απαιτούμενους συνδρομητές και την απαιτούμενη φήμη ώστε να εγκατασταθεί
στο Βέλγιο, οπότε η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη κρίνοντας ότι η συμπερίληψη όλων των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον κατάλογο
εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία δεν συνιστά παράβαση του άρθρου 43 ΕΚ.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τα παρεμβαίνοντα, θέτει υπό αμφισβήτηση το βάσιμο των ως άνω λόγων ακυρώσεως.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Δεν αμφισβητείται ότι, όπως εξάλλου αναγνωρίζεται στην αιτιολογική σκέψη 17 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ο μηχανισμός αμοιβαίας
αναγνωρίσεως, τον οποίο έθεσε σε λειτουργία η προσβαλλόμενη απόφαση δυνάμει του άρθρου 3α της οδηγίας 89/552, έχει ως αποτέλεσμα
τον περιορισμό της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών στην κοινή αγορά, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο 49 ΕΚ.
Επιπλέον, όπως ισχυρίζεται η FIFA, τα βελγικά μέτρα είναι ικανά να περιάγουν τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς, οι οποίοι
είναι εγκατεστημένοι σε άλλα κράτη μέλη, σε μειονεκτική θέση, όσον αφορά την πραγματική ή τη νομική τους κατάσταση, σε σχέση
με αυτήν των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που είναι εγκατεστημένοι στο Βέλγιο. Συναφώς, παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία που
περιγράφηκε στις σκέψεις 7 έως 15 ανωτέρω εφαρμόζεται αδιακρίτως επί ημεδαπών και αλλοδαπών ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών, είναι,
εν τοις πράγμασι, πολύ λιγότερο πιθανό το ενδεχόμενο να μην ενδιαφερθεί κάποιος ραδιοτηλεοπτικός οργανισμός, ο οποίος πληροί
τα κριτήρια που μνημονεύθηκαν στις σκέψεις 9 και 13 ανωτέρω και ο οποίος είναι κατά πάσα πιθανότητα εγκατεστημένος στο Βέλγιο,
για τη μετάδοση του Παγκοσμίου Κυπέλλου, παρέχοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, σε ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό που επιθυμεί να εγκατασταθεί
στο Βέλγιο τη δυνατότητα να μεταδώσει την εν λόγω εκδήλωση κατ’ αποκλειστικότητα, από το ενδεχόμενο να συμβεί το αντίστροφο.
Επιπλέον, η δυνατότητα αυτή υφίσταται, κατά τη βελγική νομοθεσία, μόνο για τη Φλαμανδική Κοινότητα (βλ. σκέψη 10 ανωτέρω).
Επομένως, τα βελγικά μέτρα αποτελούν, πράγματι, εμπόδια για την ελευθερία εγκαταστάσεως, όπως αυτή κατοχυρώνεται στο άρθρο
43 ΕΚ.
Ωστόσο, οι ως άνω περιορισμοί της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας εγκαταστάσεως μπορούν να δικαιολογηθούν
εφόσον αποσκοπούν στην προάσπιση του δικαιώματος για ενημέρωση και στην εξασφάλιση της ευρείας προσβάσεως του κοινού στις
τηλεοπτικές μεταδόσεις εκδηλώσεων, εθνικών ή όχι, μείζονος σημασίας για την κοινωνία, υπό τις πρόσθετες προϋποθέσεις ότι οι
εν λόγω περιορισμοί πρέπει να είναι κατάλληλοι για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκουν και να μην υπερβαίνουν τα αναγκαία
όρια για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού (βλ. σκέψεις 52 έως 58 ανωτέρω).
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι η FIFA θέτει υπό αμφισβήτηση τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως με γνώμονα τις διατάξεις
της Συνθήκης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών και περί ελευθερίας εγκαταστάσεως κατά το μέτρο που η Επιτροπή εγκρίνει τη συμπερίληψη
των αγώνων «μικρότερου ενδιαφέροντος» στον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία. Κατά τη FIFA, οι
εν λόγω αγώνες δεν ανταποκρίνονται στον χαρακτηρισμό αυτό, οπότε ο περιορισμός της ελευθερίας παροχής υπηρεσιών και της ελευθερίας
εγκαταστάσεως είναι δυσανάλογος.
Πάντως, όπως και τα επιχειρήματα που εξετάσθηκαν στη σκέψη 117 ανωτέρω, τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν προς στήριξη του λόγου
περί παραβάσεως του άρθρου 49 ΕΚ υποδηλώνουν την ίδια σύγχυση μεταξύ, αφενός, της μείζονος σημασίας μιας εκδηλώσεως για την
κοινωνία, πρώτης προϋποθέσεως την οποία πρέπει να πληροί μια εκδήλωση και η οποία συνιστά τον επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος
που δικαιολογεί τον περιορισμό μιας θεμελιώδους ελευθερίας την οποία κατοχυρώνει η Συνθήκη (βλ. σκέψεις 52 έως 57 ανωτέρω),
και, αφετέρου, της αναλογικότητας του εν λόγω περιορισμού, που αποτελεί μια δεύτερη προϋπόθεση την οποία οφείλει να πληροί
η εθνική νομοθετική ρύθμιση συνεπαγόμενη περιορισμό μιας τέτοιας ελευθερίας, προκειμένου η εν λόγω νομοθετική ρύθμιση να είναι
συμβατή προς το κοινοτικό δίκαιο (βλ. σκέψη 58 ανωτέρω). Συναφώς, αρκεί να υπομνηστεί ότι, όπως προκύπτει από την ανάλυση
που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως, το Παγκόσμιο Κύπελλο μπορεί βασίμως να θεωρηθεί ως ενιαία εκδήλωση
μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία, δεδομένου ότι τα ποσοστά τηλεθέασης που αφορούν τους αγώνες «μικρότερου ενδιαφέροντος»
επιβεβαιώνουν και ουδόλως καθιστούν ανίσχυρη την εκτίμηση που περιέχεται στις αιτιολογικές σκέψεις 6 και 16 της προσβαλλομένης
αποφάσεως. Επομένως, διαπιστώνεται ότι η αιτίαση ότι, για να ανταποκρίνεται στην αρχή της αναλογικότητας, ο επίδικος κατάλογος
πρέπει να περιλαμβάνει μόνο τους αγώνες «πρώτης τάξεως ενδιαφέροντος», καθόσον μόνον αυτοί έχουν μείζονα σημασία για τη βελγική
κοινωνία, στηρίζεται, εν πάση περιπτώσει, σε εσφαλμένη μείζονα πρόταση συλλογισμού. Κατά συνέπεια, η εν λόγω αιτίαση δεν αναιρεί
το συμπέρασμα της Επιτροπής ως προς τον αναλογικό χαρακτήρα της συμπεριλήψεως όλων των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον
κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία.
Όσον αφορά την ελευθερία εγκαταστάσεως, οι παρατηρήσεις που περιέχονται στις σκέψεις 127 και 129 ανωτέρω δικαιολογούν την
απόρριψη και των επιχειρημάτων που προέβαλε σχετικώς η FIFA.
Κατά συνέπεια, ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθούν.
Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 για τον λόγο ότι η Επιτροπή
κατέληξε εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι τα βελγικά μέτρα δεν έθιγαν το δικαίωμα ιδιοκτησίας της FIFA
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Η FIFA εκθέτει ότι η απαγόρευση μεταβιβάσεως των αποκλειστικών δικαιωμάτων μεταδόσεως οποιουδήποτε αγώνα του Παγκοσμίου Κυπέλλου
σε ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις που μνημονεύθηκαν στις σκέψεις 9 και 13 ανωτέρω εξουδετερώνει
κατ’ ουσίαν το δικαίωμά της ιδιοκτησίας και, εν πάση περιπτώσει, το περιορίζει κατά δυσανάλογο και αδικαιολόγητο τρόπο. Η
δυνατότητα μεταβιβάσεως τέτοιων δικαιωμάτων στο πλαίσιο διαδικασίας προσκλήσεως προς υποβολή προσφορών, στην οποία μπορούν
να συμμετέχουν πλείονες επιχειρηματίες, αποτελεί τον πιο κρίσιμο παράγοντα για τον προσδιορισμό της αξίας τους και η μεταβίβαση
των εν λόγω δικαιωμάτων αποτελεί την πηγή από την οποία προέρχεται το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων της FIFA. Επομένως, η Επιτροπή,
παραλείποντας να διαπιστώσει την ύπαρξη της ως άνω προσβολής του δικαιώματος ιδιοκτησίας, που προστατεύεται δυνάμει του άρθρου
1 του πρώτου πρόσθετου πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ και δυνάμει του κοινοτικού δικαίου, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
Επιπλέον, η δυνατότητα που παρέχεται από τη φλαμανδική νομοθεσία σε ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, ο οποίος δεν εκπληρώνει τις
ως άνω προϋποθέσεις, να μεταδίδει αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου είναι αμιγώς θεωρητική (βλ. σκέψη 121 ανωτέρω), ενώ η δυνατότητα
αυτή δεν προσφέρεται καν εντός της Βαλλονίας.
Πάντως, ο σκοπός της παροχής στο κοινό προσβάσεως στις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία θα μπορούσε να
επιτευχθεί αν περιλαμβανόταν στον κατάλογο τέτοιων εκδηλώσεων μόνον οι αγώνες του Παγκοσμίου Κυπέλλου που ενέχουν πράγματι
τέτοια σημασία για την κοινωνία αυτή, ήτοι οι αγώνες «πρώτης τάξεως ενδιαφέροντος».
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τα παρεμβαίνοντα, θέτει υπό αμφισβήτηση το βάσιμο του ως άνω λόγου ακυρώσεως.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως συνομολογούν οι διάδικοι, η FIFA αποτελεί τον υπεύθυνο διοργανώσεως του Παγκοσμίου Κυπέλλου
κατά την έννοια της αιτιολογικής σκέψεως 21 της οδηγίας 97/36, οπότε όποιος επιθυμεί να προβεί σε εκμετάλλευση των δικαιωμάτων
τηλεοπτικής μεταδόσεως της διοργανώσεως αυτής οφείλει να αποκτά τα εν λόγω δικαιώματα από τη FIFA ή από πρόσωπο το οποίο έχει
αποκτήσει τα εν λόγω δικαιώματα από τη FIFA.
Έτσι, καθόσον η αξία των ως άνω δικαιωμάτων μπορεί να επηρεασθεί από τα έννομα αποτελέσματα που παράγει η προσβαλλόμενη απόφαση
(βλ. σκέψεις 37 έως 41 ανωτέρω), επηρεάζεται, επίσης, το δικαίωμα ιδιοκτησίας της FIFA.
Επιπλέον, από τη νομολογία προκύπτει ότι, όταν κράτος μέλος επικαλείται διατάξεις όπως τα άρθρα 46 ΕΚ και 55 ΕΚ προκειμένου
να δικαιολογήσει ρύθμιση ικανή να παρακωλύσει την άσκηση της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών ή της ελευθερίας εγκαταστάσεως, η
δικαιολόγηση αυτή, η οποία προβλέπεται από το κοινοτικό δίκαιο, πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα τις γενικές αρχές του δικαίου
και ιδίως τα θεμελιώδη δικαιώματα. Έτσι, η επίμαχη εθνική ρύθμιση μπορεί να υπαχθεί στις εξαιρέσεις που προβλέπουν οι διατάξεις
αυτές, μόνον αν είναι σύμφωνη με τα θεμελιώδη δικαιώματα για τον σεβασμό των οποίων μεριμνούν τα κοινοτικά δικαιοδοτικά όργανα
(βλ., υπό το πνεύμα αυτό, απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Ιουνίου 1991, C‑260/89, ΕΡΤ, Συλλογή 1991, σ. I‑2925, σκέψη 43).
Παρομοίως, δεν είναι δυνατό να γίνει δεκτό ότι εθνικό μέτρο το οποίο δεν συνάδει προς τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως είναι
το δικαίωμα ιδιοκτησίας (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 2003, C‑20/00 και C‑64/00, Booker
Aquaculture και Hydro Seafood, Συλλογή 2003, σ. I‑7411, σκέψη 67), μπορεί να υπαχθεί στις αναγνωρισθείσες εξαιρέσεις ως εκ
του ότι ανταποκρίνεται σε επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, όπως είναι η παροχή στο ευρύ κοινό προσβάσεως, μέσω της
τηλεοράσεως, στις εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για την κοινωνία.
Ωστόσο, η αρχή της προστασίας του θεμελιώδους δικαιώματος ιδιοκτησίας στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου δεν έχει τη μορφή
απολύτου προνομίου, αλλά πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε σχέση με τη λειτουργία της εντός της κοινωνίας. Κατά συνέπεια, μπορούν
να επιβληθούν περιορισμοί στην άσκηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί ανταποκρίνονται
πράγματι σε σκοπούς γενικού συμφέροντος και δεν συνιστούν, λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου σκοπού, υπέρμετρη και ανεπίτρεπτη
επέμβαση δυναμένη να θίξει την ίδια την ουσία του διασφαλιζομένου κατ’ αυτόν τον τρόπο δικαιώματος (βλ., υπό το πνεύμα αυτό,
αποφάσεις του Δικαστηρίου της 12ης Μαΐου 2005, C‑347/03, Regione autonoma Friuli-Venezia Giulia και ERSA, Συλλογή 2005, σ. I‑3785,
σκέψη 119, και της 12ης Ιουλίου 2005, C‑154/04 και C‑155/04, Alliance for Natural Health κ.λπ., Συλλογή 2005, σ. I‑6451, σκέψη
126).
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 98 έως 119 ανωτέρω και αντιθέτως προς ό,τι
υποστηρίζει η FIFA, το Παγκόσμιο Κύπελλο μπορεί βασίμως να θεωρηθεί ως ενιαία εκδήλωση μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία,
δεδομένου ότι τα ποσοστά τηλεθέασης που αφορούν τους αγώνες «μικρότερου ενδιαφέροντος» επιβεβαιώνουν και ουδόλως καθιστούν
ανίσχυρη την εκτίμηση που περιέχεται στις αιτιολογικές σκέψεις 6 και 16 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Στο πλαίσιο αυτό, όπως
κρίθηκε στη σκέψη 117 ανωτέρω, το γεγονός ότι το Παγκόσμιο Κύπελλο έχει τον χαρακτήρα ενιαίας εκδηλώσεως συνεπάγεται ότι η
Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμώντας ότι η συμπερίληψη του συνόλου των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον βελγικό κατάλογο
αποτελεί μέτρο το οποίο είναι ανάλογο.
Επομένως, διαπιστώνεται ότι η αιτίαση, κατά την οποία η συμπερίληψη των αγώνων «μικρότερου ενδιαφέροντος» στον κατάλογο εκδηλώσεων
μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία συνιστά υπέρμετρη και ανεπίτρεπτη επέμβαση επί του δικαιώματος ιδιοκτησίας της FIFA
για τον λόγο ότι οι ως άνω αγώνες δεν αποτελούν εκδηλώσεις τέτοιου είδους, στηρίζεται σε εσφαλμένη μείζονα πρόταση συλλογισμού.
Επιπλέον, καίτοι η εν λόγω νομοθεσία είναι ικανή να επηρεάσει το τίμημα που πρόκειται να λάβει η FIFA για την παροχή των δικαιωμάτων
μεταδόσεως στο Βέλγιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου, εντούτοις, η εν λόγω νομοθεσία δεν εκμηδενίζει την εμπορική αξία των δικαιωμάτων
αυτών, καθόσον, πρώτον, δεν υποχρεώνει τη FIFA να τα μεταβιβάζει υπό οποιεσδήποτε προϋποθέσεις και, δεύτερον, η FIFA προστατεύεται
από πρακτικές, οι οποίες ενέχουν τον χαρακτήρα συμπαιγνίας ή καταχρηστικής εκμεταλλεύσεως, τόσο δυνάμει του κοινοτικού δικαίου
όσο και δυνάμει του εθνικού δικαίου του ανταγωνισμού. Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καταλήγοντας στο συμπέρασμα
ότι τα βελγικά μέτρα ανταποκρίνονται στην αρχή της αναλογικότητας.
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 επειδή η Επιτροπή κατέληξε
εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία, κατ’ εφαρμογήν της οποίας θεσπίσθηκαν τα βελγικά μέτρα, πληρούσε τις απαιτήσεις
σαφήνειας και διαφάνειας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Η FIFA εκθέτει ότι οι βελγικές αρχές ενήργησαν κατ’ αυθαίρετο τρόπο και δεν παρείχαν διευκρινίσεις όσον αφορά τον κατάλογο
εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για την κοινωνία. Το φλαμανδικό Συμβούλιο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης εξέφρασε τη λύπη του για την
ύπαρξη μιας αυθαίρετης μεθόδου καταρτίσεως του εν λόγω καταλόγου, αλλά και για την έκταση του καταλόγου αυτού και για την
έλλειψη διευκρινίσεων όσον αφορά την επιλογή των εκδηλώσεων.
Επιπλέον, οι φλαμανδικές αρχές, προκειμένου να επιλέξουν τις εκδηλώσεις που θα πρέπει να αναγραφούν στον κατάλογο, χρησιμοποίησαν
κριτήρια τα οποία διαφέρουν από εκείνα που μνημονεύονται στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Έτσι, πρώτον, το κριτήριο ότι η εκδήλωση πρέπει να παρουσιάζει σημαντική αξία από απόψεως επικαιρότητας και να προσελκύει
ευρέως το ενδιαφέρον του κοινού (βλ. σκέψη 8, πρώτη περίπτωση, ανωτέρω) διαφέρει ουσιωδώς από το πρώτο κριτήριο που εκτίθεται
στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως (βλ. σκέψη 20 ανωτέρω) κατά το μέτρο που δεν απαιτεί να εξακριβωθεί
αν η εκδήλωση έχει ιδιαίτερη απήχηση σε ένα ευρύτερο κοινό, πέραν όσων παρακολουθούν συνήθως τις εκδηλώσεις σχετικά με το
εν λόγω άθλημα ή σχετικά με την εν λόγω δραστηριότητα, αλλά αρκείται στο ότι η εκδήλωση αυτή θα πρέπει να παρουσιάζει κάποια
αξία από απόψεως επικαιρότητας και να προκαλεί κάποιο ενδιαφέρον στο κοινό.
Δεύτερον, το κριτήριο ότι η εκδήλωση πρέπει να διεξάγεται στο πλαίσιο σημαντικής διεθνούς αθλητικής διοργανώσεως ή να αποτελεί
αγώνα στον οποίο συμμετέχει η εθνική ομάδα του Βελγίου, μια ομάδα ενός βελγικού ποδοσφαιρικού σωματείου ή ένας ή περισσότεροι
Βέλγοι αθλητές ή αθλήτριες διαφέρει σημαντικά από το τρίτο κριτήριο που μνημονεύθηκε στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης
αποφάσεως, καθόσον το τελευταίο αυτό κριτήριο απαιτεί τόσο τη συμμετοχή μιας βελγικής ομάδας ή ενός Βέλγου αθλητή ή αθλήτριας
όσο και τη διεξαγωγή της εκδηλώσεως αυτής στο πλαίσιο διεθνούς αθλητικής διοργανώσεως.
Τέλος, η FIFA ισχυρίζεται ότι οι βελγικές αρχές δεν παρείχαν καμία διευκρίνιση όσον αφορά την αναγραφή του συνόλου των αγώνων
του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για την κοινωνία, οπότε η Επιτροπή δεν μπορούσε να καταλήξει
βασίμως στο συμπέρασμα ότι ο εν λόγω κατάλογος καταρτίσθηκε κατά τρόπο σαφή και διαφανή, κατά τις απαιτήσεις του άρθρου 3α,
παράγραφος 1, της οδηγίας 89/552.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τα παρεμβαίνοντα, θέτει υπό αμφισβήτηση το βάσιμο του ως άνω λόγου ακυρώσεως.
–       Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Εκ προοιμίου, πρέπει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 3α, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/552 δεν προσδιορίζει τα συγκεκριμένα στοιχεία
που πρέπει να χαρακτηρίζουν τις διαδικασίες που ακολουθούνται σε εθνικό επίπεδο για την κατάρτιση του καταλόγου εκδηλώσεων
μείζονος σημασίας για την κοινωνία. Η ως άνω διάταξη καταλείπει στα κράτη μέλη περιθώριο εκτιμήσεως για την οργάνωση των εν
λόγω διαδικασιών όσον αφορά τα στάδιά τους, την ενδεχόμενη διαβούλευση με τους ενδιαφερομένους και την απονομή των διοικητικών
αρμοδιοτήτων, ενώ συγχρόνως διευκρινίζει ότι οι εν λόγω διαδικασίες πρέπει να διέπονται από σαφήνεια και από διαφάνεια στο
σύνολό τους.
Συγκεκριμένα, οι περιορισμοί της ασκήσεως των θεμελιωδών ελευθεριών, τις οποίες εγγυάται η Συνθήκη, μέσω εθνικών μέτρων που
δικαιολογούνται από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος πρέπει, ακόμη, να είναι κατάλληλοι για την επίτευξη του επιδιωκόμενου
σκοπού και να μην υπερβαίνουν τα αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού όρια (βλ. σκέψη 54 ανωτέρω).
Ακριβώς χάριν εξασφαλίσεως της αναλογικότητας και αποτροπής των αδικαιολόγητων διακρίσεων, οι διαδικασίες που ακολουθούνται
από τα κράτη μέλη προκειμένου αυτά να εγκρίνουν τον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για την κοινωνία πρέπει να είναι
σαφείς και διαφανείς, υπό την έννοια ότι οι εν λόγω διαδικασίες πρέπει να στηρίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια γνωστά εκ
των προτέρων στους ενδιαφερομένους, κατά τρόπον ώστε να αποφεύγεται η αυθαίρετη άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που έχουν τα
κράτη μέλη όταν αποφασίζουν σχετικά με τις συγκεκριμένες εκδηλώσεις που πρόκειται να περιληφθούν στους καταλόγους τους (βλ.,
υπό το πνεύμα αυτό, απόφαση United Pan-Europe Communications Belgium κ.λπ., σκέψη 53 ανωτέρω, σκέψη 46). Συγκεκριμένα, καίτοι
είναι αληθές ότι η συμπερίληψη μιας εκδηλώσεως στον κατάλογο απαιτεί, κατά το άρθρο 3α της οδηγίας 89/552, να ενέχει η εκδήλωση
αυτή μείζονα σημασία για την κοινωνία, γεγονός παραμένει ότι η προτέρα θέσπιση συγκεκριμένων κριτηρίων υπό το πρίσμα των οποίων
εκτιμάται η σημασία αυτή αποτελεί ουσιώδες στοιχείο προκειμένου οι εθνικές αποφάσεις να θεσπίζονται υπό καθεστώς διαφάνειας
και εντός του πλαισίου του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτουν οι εθνικές αρχές επ’ αυτού (βλ. σκέψη 94 ανωτέρω).
Στο πλαίσιο αυτό, όταν η Επιτροπή εκτιμά ότι η εθνική διαδικασία καταρτίσεως του καταλόγου εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για
την κοινωνία κράτους μέλους πληροί τις απαιτήσεις σαφήνειας και διαφάνειας, λαμβανομένης υπόψη, ιδίως, της εφαρμογής ορισμένων
κριτηρίων επιλογής που μνημονεύονται στην απόφασή της, τα εν λόγω κριτήρια πρέπει να αντιστοιχούν προς την ουσία των προβλεπομένων
από την οικεία εθνική νομοθεσία κριτηρίων.
Εν προκειμένω, διαπιστώνεται ότι το πρώτο κριτήριο που θεσπίσθηκε με την κανονιστική απόφαση της 28ης Μαΐου 2004 δεν παρουσιάζει
ουσιώδεις διαφορές σε σχέση με το πρώτο κριτήριο που μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Συγκεκριμένα,
αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η FIFA, η απαίτηση υπάρξεως «μεγάλου ενδιαφέροντος εκ μέρους του κοινού» δεν πληρούται, εξ
ορισμού, όταν η εν λόγω αθλητική εκδήλωση προκαλεί ενδιαφέρον μόνο σε όσους παρακολουθούν συνήθως τις εκδηλώσεις σχετικά με
το εν λόγω άθλημα.
Ως προς το τρίτο κριτήριο που μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως, αρκεί η διαπίστωση ότι η
Επιτροπή δεν εκτίμησε ότι το κριτήριο αυτό επληρούτο όσον αφορά το Παγκόσμιο Κύπελλο. Συναφώς, από τις αιτιολογικές σκέψεις
6 και 16 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, όσον αφορά το Παγκόσμιο Κύπελλο, η Επιτροπή εκτίμησε ότι το πρώτο και
το τέταρτο κριτήριο, τα οποία μνημονεύονται στην αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επληρούντο. Αντιθέτως,
η αιτιολογική σκέψη 8 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η οποία εφαρμόζει το τρίτο κριτήριο που μνημονεύεται στην αιτιολογική
σκέψη 5 της αποφάσεως αυτής, δεν αναφέρεται στο Παγκόσμιο Κύπελλο, αλλά καλύπτει τις διεθνείς αθλητικές διοργανώσεις σε επίπεδο
ποδοσφαιρικών σωματείων, όπως είναι το Champions League και το Κύπελλο UEFA, διοργανώσεις των οποίων οι αγώνες, στους οποίους
συμμετέχουν βελγικά ποδοσφαιρικά σωματεία, αποτελούν επίσης μέρος του επίδικου καταλόγου.
Όσον αφορά την παρατήρηση που διατύπωσε το φλαμανδικό Συμβούλιο Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, πρέπει να επισημανθεί ότι η εν λόγω
παρατήρηση δεν περιέχει κανένα στοιχείο ικανό να δικαιολογήσει τα υποστηριζόμενα από το εν λόγω Συμβούλιο ως προς τον φερόμενο
ως αυθαίρετο χαρακτήρα της διαδικασίας καταρτίσεως του καταλόγου της Φλαμανδικής Κοινότητας και ότι η εν λόγω παρατήρηση διατυπώθηκε
το 1999, ήτοι πλείονα έτη πριν από τη θέσπιση των σχετικών νομοθετικών πράξεων και του επίδικου καταλόγου. Όσον αφορά τον
υπαινιγμό τον σχετικό με την έκταση του εν λόγω καταλόγου, κανένα στοιχείο της εκτιμήσεως αυτής δεν επηρεάζει τη σαφήνεια
ή τη διαφάνεια της εθνικής διαδικασίας.
Όσον αφορά την άποψη ότι οι βελγικές αρχές δεν προέβαλαν κανένα λόγο δικαιολογούντα την αναγραφή του συνόλου των αγώνων του
Παγκοσμίου Κυπέλλου στον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας για την κοινωνία, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι η σημασία
των αγώνων «μικρότερου ενδιαφέροντος», όπως αυτή εκτίθεται στη σκέψη 72 ανωτέρω, συνιστά πασίγνωστο στοιχείο, το οποίο αναμφισβήτητα
είναι γνωστό και στη FIFA, που αποτελεί τον υπεύθυνο διοργανώσεως της εν λόγω αθλητικής εκδηλώσεως. Δεύτερον, η FIFA δεν αμφισβητεί
ότι οι αγώνες «πρώτης τάξεως ενδιαφέροντος» πληρούν τα κριτήρια ώστε να χαρακτηρισθούν εκδηλώσεις μείζονος σημασίας για τη
βελγική κοινωνία. Επομένως, είναι πρόδηλο, στο πλαίσιο αυτό, ότι, όταν οι βελγικές αρχές περιλαμβάνουν στον κατάλογο εκδηλώσεων
μείζονος σημασίας για την κοινωνία και τους αγώνες «μικρότερου ενδιαφέροντος» του Παγκοσμίου Κυπέλλου, το πράττουν για τον
λόγο ότι οι εν λόγω αγώνες πληρούν τα ίδια κριτήρια με αυτά που πληρούν οι αγώνες «πρώτης τάξεως ενδιαφέροντος» της διοργανώσεως
αυτής. Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι στη FIFA παρασχέθηκε η δυνατότητα, αφενός, να πληροφορηθεί τους λόγους για
τους οποίους οι βελγικές αρχές συμπεριέλαβαν το Παγκόσμιο Κύπελλο, στο σύνολό του, στον κατάλογο εκδηλώσεων μείζονος σημασίας
για την κοινωνία, τον οποίο αυτές ενέκριναν, και, αφετέρου, να στραφεί κατά της επιλογής αυτής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων,
επικαλούμενη κάθε στοιχείο το οποίο, κατά τη γνώμη της, θέτει υπό αμφισβήτηση την εκτίμηση σχετικά με τη σημασία των αγώνων
«μικρότερου ενδιαφέροντος» για τη βελγική κοινωνία, όπως έπραξε και στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής.
Επομένως, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του αιτήματος λήψεως μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, το οποίο υπέβαλε η FIFA
Οι εκτιμήσεις που παρατέθηκαν στο πλαίσιο των λόγων ακυρώσεως που προέβαλε η FIFA έχουν ως συνέπεια ότι δεν παρίσταται ανάγκη
να ληφθούν τα μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας που ζητήθηκαν από αυτή (βλ. σκέψεις 22 και 24 ανωτέρω).
Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, κατά τη FIFA, σκοπός του αιτήματός της είναι να παρασχεθεί σ’ αυτήν, καθώς και στο Γενικό
Δικαστήριο, η δυνατότητα να εξετάσουν, πρώτον, αν η Επιτροπή διέθετε επαρκή στοιχεία ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι
ο βελγικός κατάλογος ήταν συμβατός προς το κοινοτικό δίκαιο και, δεύτερον, αν ο εν λόγω κατάλογος καταρτίσθηκε με σαφείς και
διαφανείς διαδικασίες. Ειδικότερα, η FIFA ισχυρίζεται ότι η γνώση όλων των παρατηρήσεων τις οποίες διατύπωσαν η Επιτροπή και
οι βελγικές αρχές κατά τη διάρκεια της διαδικασίας αξιολογήσεως των επίμαχων εθνικών μέτρων είναι απαραίτητη προκειμένου να
εξετασθεί αν οι ως άνω αρχές συμμορφώθηκαν πλήρως προς τα αιτήματα της Επιτροπής και αν τα ποσοστά τηλεθέασης, τα οποία αφορούν
πλείονα αθλήματα, ελήφθησαν υπόψη κατά τρόπο συνεπή, δεδομένου ότι, όσον αφορά άλλες διοργανώσεις, μόνον ορισμένοι αγώνες
έχουν περιληφθεί στον επίδικο κατάλογο.
Επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, όπως κρίθηκε στο πλαίσιο της εξετάσεως των λόγων ακυρώσεως που προέβαλε η FIFA, η Επιτροπή ουδόλως
υπέπεσε σε πλάνη καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η συμπερίληψη όλων των αγώνων του Παγκοσμίου Κυπέλλου στον κατάλογο εκδηλώσεων
μείζονος σημασίας για τη βελγική κοινωνία ήταν συμβατή προς το κοινοτικό δίκαιο, τούτο δε βάσει των στοιχείων που διέθετε,
όπως είναι η κοινοποίηση στην οποία προέβησαν οι βελγικές αρχές στις 10 Δεκεμβρίου 2003 και η οποία μνημονεύθηκε στην αιτιολογική
σκέψη 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως και επισυνάφθηκε σε παράρτημα του υπομνήματος αντικρούσεως. Η ίδια κοινοποίηση παρέσχε
στην Επιτροπή τη δυνατότητα να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία που ακολουθήθηκε στο Βέλγιο ήταν σαφής και διαφανής,
τα δε επιχειρήματα που προβλήθηκαν κατά της εκτιμήσεως αυτής στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου ακυρώσεως απορρίφθηκαν.
Επιπλέον, η νομιμότητα μιας αποφάσεως της Επιτροπής σχετικά με τη συμβατότητα προς το κοινοτικό δίκαιο ληφθέντων δυνάμει του
άρθρου 3α της οδηγίας 89/552 μέτρων, εκτιμάται λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου των εν λόγω μέτρων, όπως αυτά τελικώς εγκρίθηκαν.
Έτσι, τυχόν προγενέστερες εκδοχές ή τυχόν παρατηρήσεις διατυπωθείσες από την Επιτροπή ή από τις εθνικές αρχές στο πλαίσιο
της αξιολογήσεως των μέτρων αυτών δεν ασκούν επιρροή, ως εκ της φύσεώς τους, επ’ αυτού.
Ως προς το επιχείρημα που αφορά τυχόν διαφοροποιημένη μεταχείριση αθλητικών διοργανώσεων, υπό την έννοια ότι ορισμένες εξ
αυτών έχουν περιληφθεί στον επίδικο κατάλογο στο σύνολό τους ενώ άλλες έχουν περιληφθεί στον εν λόγω κατάλογο μόνον ως προς
ορισμένους από τους αγώνες τους, αρκεί να επισημανθεί ότι τίποτα δεν εμποδίζει τη FIFA να προβάλει το γεγονός αυτό, το οποίο
προκύπτει από τον ίδιο τον κατάλογο, ως λόγο ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, έστω και αν δεν έχει γνώση των ποσοστών
τηλεθέασης που γνωστοποιήθηκαν στην Επιτροπή όσον αφορά τις εν λόγω διοργανώσεις.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, το αίτημα λήψεως μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας πρέπει να απορριφθεί και η προσφυγή είναι απορριπτέα
στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η FIFA ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με τα αιτήματα της Επιτροπής.
Το Βασίλειο του Βελγίου, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Ηνωμένο Βασίλειο φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα, σύμφωνα
με το άρθρο 87, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Fédération internationale de football association (FIFA) φέρει, επιπλέον των δικαστικών της εξόδων, και τα έξοδα στα οποία
υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
3)
Το Βασίλειο του Βελγίου, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας
Ιρλανδίας φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Forwood
Truchot
Schwarcz
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 17 Φεβρουαρίου 2011.
(υπογραφές)
Πίνακας περιεχομένων
Νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς και η προσβαλλόμενη απόφαση
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Επί του παραδεκτού
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί της ουσίας
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται έλλειψη αιτιολογίας
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 για τον λόγο ότι η Επιτροπή
κατέληξε εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι τα βελγικά μέτρα ήσαν συμβατά προς το άρθρο 49 ΕΚ
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του δευτέρου και του τρίτου λόγου ακυρώσεως, που αφορούν, αντιστοίχως, παράβαση του άρθρου 49 ΕΚ και παράβαση του άρθρου
3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 επειδή η Επιτροπή κατέληξε εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι τα βελγικά μέτρα ήσαν συμβατά,
αντιστοίχως, προς το άρθρο 49 ΕΚ και προς το άρθρο 43 ΕΚ
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 για τον λόγο ότι η Επιτροπή
κατέληξε εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι τα βελγικά μέτρα δεν έθιγαν το δικαίωμα ιδιοκτησίας της FIFA
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 3α, παράγραφος 2, της οδηγίας 89/552 επειδή η Επιτροπή κατέληξε
εσφαλμένως στο συμπέρασμα ότι η διαδικασία, κατ’ εφαρμογήν της οποίας θεσπίσθηκαν τα βελγικά μέτρα, πληρούσε τις απαιτήσεις
σαφήνειας και διαφάνειας
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του αιτήματος λήψεως μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, το οποίο υπέβαλε η FIFA
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.