CELEX: 62012CJ0485
Γεωργία
Κοινή γεωργική πολιτική
Καθεστώτα άμεσης στηρίξεως
Κανονισμός (ΕΚ) 73/2009
Ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα ενισχύσεων
Σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων
Όροι επιλεξιμότητας για τη χορήγηση ενισχύσεως
Διοικητικοί έλεγχοι
Επιτόπιοι έλεγχοι
Κανονισμός (ΕΚ) 796/2004
Καθορισμός των επιλέξιμων για τη χορήγηση ενισχύσεως επιφανειών
Τηλεπισκόπηση
Φυσικός έλεγχος των αγροτεμαχίων

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 796/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης, της διαφοροποίησης και του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) 1782/2003 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς (
ΕΕ L 141, σ. 18
), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 972/2007 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 2007 (
ΕΕ L 216, σ. 3
, στο εξής: κανονισμός 796/2004).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Maatschap T. van Oosterom en A. van Oosterom-Boelhouwer (στο εξής: Maatschap) και του Staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (Υπουργού Οικονομίας, Γεωργίας και Καινοτομίας, στο εξής: Staatssecretaris), όσον αφορά τις προϋποθέσεις καθορισμού της επιλέξιμης επιφάνειας για τη χορήγηση της ενισχύσεως στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενισχύσεως για το 2009.
Το νομικό πλαίσιο
Ο κανονισμός (ΕΚ) 73/2009
Κατά το άρθρο 14, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (EΚ) 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης για τους γεωργούς στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 1290/2005, (ΕΚ) 247/2006, (ΕΚ) 378/2007 και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003 (
ΕΕ L 30, σ. 16
):
«Κάθε κράτος μέλος θεσπίζει και διαχειρίζεται ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (εφεξής καλούμενο “ολοκληρωμένο σύστημα”).»
Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009:
«Το ολοκληρωμένο σύστημα περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
α)
ηλεκτρονική βάση δεδομένων,
β)
σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων,
γ)
σύστημα προσδιορισμού και καταγραφής των δικαιωμάτων ενίσχυσης,
δ)
αιτήσεις ενίσχυσης,
ε)
ολοκληρωμένο σύστημα ελέγχου,
στ)
ενιαίο σύστημα καταγραφής της ταυτότητας κάθε γεωργού που υποβάλλει αίτηση για παροχή ενίσχυσης.»
Κατά το άρθρο 17 του εν λόγω κανονισμού:
«Το σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων δημιουργείται με βάση χάρτες ή κτηματολογικά έγγραφα ή άλλες χαρτογραφικές αναφορές. Χρησιμοποιούνται τεχνικές ηλεκτρονικού συστήματος γεωγραφικών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης κατά προτίμηση της εναέριας ή δορυφορικής ορθοφωτογραφίας, με ομοιογενή πρότυπα που εξασφαλίζουν ακρίβεια τουλάχιστον ισοδύναμη με χαρτογραφία κλίμακας 1:10 000.»
Το άρθρο 20 του ίδιου κανονισμού προβλέπει τα εξής:
«1.   Τα κράτη μέλη πραγματοποιούν διοικητικούς ελέγχους επί των αιτήσεων ενίσχυσης για την επαλήθευση των όρων επιλεξιμότητας για την ενίσχυση.
2.   Οι διοικητικοί έλεγχοι συμπληρώνονται από ένα σύστημα επιτόπιων ελέγχων προκειμένου να επαληθεύεται η επιλεξιμότητα για την ενίσχυση. Προς το σκοπό αυτόν, τα κράτη μέλη καταρτίζουν πρόγραμμα δειγματοληψίας των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Τα κράτη μέλη μπορούν να χρησιμοποιήσουν τεχνικές τηλεανίχνευσης και παγκοσμίου δορυφορικού συστήματος πλοήγησης (GNSS) ως μέσο για την πραγματοποίηση επιτόπιων ελέγχων στα αγροτεμάχια.
[...]»
Το άρθρο 29, παράγραφος 3, του κανονισμού 73/2009 ορίζει τα εξής:
«Οι ενισχύσεις δυνάμει των καθεστώτων στήριξης που απαριθμούνται στο Παράρτημα Ι δεν καταβάλλονται πριν ολοκληρωθεί η εξακρίβωση των όρων επιλεξιμότητας, την οποία πραγματοποιεί το κράτος μέλος σύμφωνα με το άρθρο 20.»
Κατά το άρθρο 146, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 73/2009:
«Κάθε παραπομπή στον κανονισμό (ΕΚ) 1782/2003, που περιέχεται σε άλλες πράξεις, νοείται ως παραπομπή στον παρόντα κανονισμό και διαβάζεται σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που παρατίθεται στο Παράρτημα XVΙΙΙ.»
Ο κανονισμός 796/2004
Ο κανονισμός 796/2004, μολονότι καταργήθηκε, από 1ης Ιανουαρίου 2010, με τον κανονισμό (ΕΚ) 1122/2009 της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση, τη διαφοροποίηση και το ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου, στο πλαίσιο των καθεστώτων άμεσης στήριξης για τους γεωργούς που προβλέπονται στον εν λόγω κανονισμό, καθώς και λεπτομερών διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 1234/2007 του Συμβουλίου όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση στο πλαίσιο του καθεστώτος στήριξης που προβλέπεται για τον αμπελοοινικό τομέα (
ΕΕ L 316, σ. 65
), εξακολουθεί ωστόσο να έχει εφαρμογή στα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης. Οι αιτιολογικές σκέψεις του 11, 36 και 40 όριζαν τα εξής:
«(11)
Για να προαχθεί η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, πρέπει να προβλεφθεί ότι οι πληρωμές βάσει του [κανονισμού 73/2009] μπορούν να πραγματοποιηθούν, μόνο όταν ολοκληρωθούν οι έλεγχοι σχετικά με τα κριτήρια επιλεξιμότητας.
[...]
(36)
Κατά γενικό κανόνα, οι επιτόπιοι έλεγχοι των εκτάσεων αποτελούνται από δύο μέρη, το πρώτο από τα οποία αφορά τις εξακριβώσεις και τις μετρήσεις των δηλωθέντων αγροτεμαχίων βάσει γραφικού υλικού, αεροφωτογραφιών κ.λπ. Το δεύτερο μέρος αποτελείται από επιθεώρηση των αγροτεμαχίων, ώστε να εξακριβωθούν οι πραγματικές διαστάσεις των δηλωθέντων αγροτεμαχίων και, ανάλογα με το υπόψη καθεστώς ενίσχυσης, η δηλωθείσα καλλιέργεια και η ποιότητά της. Όταν είναι αναγκαίο, πρέπει να πραγματοποιούνται μετρήσεις. Η επιθεώρηση στο αγρόκτημα μπορεί να πραγματοποιείται βάσει δείγματος.
[...]
(40)
Πρέπει να καθοριστούν οι όροι για τη χρήση τηλεπισκόπησης για τους επιτόπιους ελέγχους και πρέπει να προβλεφθεί η διενέργεια φυσικών ελέγχων σε περιπτώσεις που από την φωτοερμηνεία δεν προκύπτουν σαφή αποτελέσματα.»
Κατά το άρθρο 2, σημεία 22 και 26, του κανονισμού 796/2004, νοούνταν ως:
«22)
“Προσδιορισθείσα έκταση”: είναι η έκταση, για την οποία έχουν εκπληρωθεί όλοι οι όροι που περιλαμβάνονται στους κανόνες για τη χορήγηση της ενίσχυσης· στην περίπτωση του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης, η δηλωθείσα έκταση μπορεί να θεωρηθεί προσδιορισθείσα, μόνον εάν πράγματι συνοδεύεται από τον αντίστοιχο αριθμό δικαιωμάτων ενίσχυσης·
[...]
26)
“Αγροτεμάχιο αναφοράς”: είναι μια γεωγραφικά οριοθετημένη έκταση, η οποία διατηρεί ενιαία στοιχεία αναγνώρισης, όπως έχει καταγραφεί στο ΣΓΠ, στο σύστημα αναγνώρισης του κράτους μέλους που αναφέρεται στο άρθρο [15 του κανονισμού 73/2009]».
Το άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004 όριζε τα εξής:
«Οι διοικητικοί και οι επιτόπιοι έλεγχοι που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό πραγματοποιούνται κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική εξακρίβωση της τήρησης των όρων για τη χορήγηση των ενισχύσεων, καθώς και των απαιτήσεων και προτύπων που σχετίζονται με την πολλαπλή συμμόρφωση.»
Το άρθρο 24 του εν λόγω κανονισμού προέβλεπε τα εξής:
«1.   Οι διοικητικοί έλεγχοι που αναφέρονται στο άρθρο [20 του κανονισμού 73/2009] πρέπει να επιτρέπουν τον εντοπισμό παρατυπιών, ιδίως τον αυτόματο εντοπισμό με τη χρήση μηχανογραφικών μέσων, συμπεριλαμβανομένων των διασταυρούμενων ελέγχων:
[...]
γ)
μεταξύ των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στην ενιαία αίτηση και των αγροτεμαχίων αναφοράς που περιέχονται στο σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων, ώστε να επαληθεύεται η επιλεξιμότητα για ενίσχυση των εκτάσεων καθαυτές·
[...]
2.   Στις ενδείξεις για παρατυπίες που προκύπτουν από τους διασταυρούμενους ελέγχους δίνεται συνέχεια με οποιαδήποτε άλλη πρόσφορη διοικητική διαδικασία και, εάν χρειάζεται, με επιτόπιο έλεγχο.
[...]»
Το άρθρο 26, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004 όριζε τα εξής:
«Ο συνολικός αριθμός των επιτόπιων ελέγχων που διεξάγονται ετησίως καλύπτει τουλάχιστον το 5 % του συνόλου των γεωργών που υποβάλλουν αίτηση στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενίσχυσης ή του καθεστώτος ενιαίας στρεμματικής ενίσχυσης.
[...]»
Κατά το άρθρο 27, παράγραφοι 1 και 3, του κανονισμού 796/2004:
«1.   Τα δείγματα ελέγχου για τη διεξαγωγή των επιτόπιων ελέγχων δυνάμει του παρόντος κανονισμού επιλέγονται από την αρμόδια αρχή βάσει μιας ανάλυσης κινδύνων και βάσει ενός στοιχείου αντιπροσωπευτικότητας των αιτήσεων ενίσχυσης που υποβλήθηκαν. […]
[...]
3.   Η αρμόδια αρχή τηρεί αρχείο με τους λόγους για την επιλογή κάθε γεωργού για επιτόπιο έλεγχο. Ο επιθεωρητής που πραγματοποιεί τον επιτόπιο έλεγχο ενημερώνεται σχετικά πριν από την έναρξη του επιτόπιου ελέγχου.»
Το άρθρο 29 του κανονισμού 796/2004, με τον τίτλο «Στοιχεία των επιτόπιων ελέγχων», προέβλεπε στο δεύτερο εδάφιό του τα εξής:
«Τα κράτη μέλη δύνανται να χρησιμοποιούν τις τεχνικές της τηλεπισκόπησης και των παγκόσμιων δορυφορικών συστημάτων πλοήγησης.»
Κατά το άρθρο 32, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού:
«Οσάκις ένα κράτος μέλος κάνει χρήση της δυνατότητας διεξαγωγής των επιτόπιων ελέγχων με τηλεπισκόπηση, όπως προβλέπεται στο άρθρο 29, παράγραφος 2, προβαίνει σε:
α)
φωτοερμηνεία δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών όλων των αγροτεμαχίων που πρόκειται να ελεγχθούν ανά αίτηση, με σκοπό την αναγνώριση της φυτικής κάλυψης και τη μέτρηση της έκτασής τους·
β)
επιτόπιο φυσικό έλεγχο όλων των αγροτεμαχίων, για τα οποία η φωτοερμηνεία δεν επιτρέπει να επαληθευθεί η ακρίβεια της δήλωσης κατά τρόπο που κρίνεται ικανοποιητικός από την αρμόδια αρχή.»
Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
Στις 13 Μαΐου 2009, η Maatschap, γεωργική εκμετάλλευση, ζήτησε να της καταβληθούν τα δικαιώματά της ενισχύσεως και, προς τούτο, δήλωσε δεκατέσσερα αγροτεμάχια συνολικής επιφάνειας 30,72 εκταρίων.
Με απόφαση της 28ης Δεκεμβρίου 2009, ο Staatssecretaris θεώρησε την κατά τα άνω δηλωθείσα επιφάνεια των 30,72 εκταρίων ως «προσδιορισθείσα έκταση», υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 22, του κανονισμού 796/2004 και καθόρισε σε 11888,12 ευρώ το ποσό των δικαιωμάτων ενισχύσεως που έπρεπε να προκαταβληθεί για το 2009.
Στην ίδια απόφαση, διευκρινίσθηκε ότι, κατόπιν παρατηρήσεων που διατύπωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το μητρώο αγροτεμαχίων τελούσε υπό ενημέρωση και ότι τα στοιχεία που αφορούσαν τα αγροτεμάχια τα οποία ανήκαν στη Maatschap, ιδίως όσα περιείχαν στοιχεία τοπίου όπως θαμνοστοιχίες, τάφρους ή αγροτικές οδούς, ενδέχετο να τροποποιηθούν.
Η ενιαία αίτηση ενισχύσεως την οποία υπέβαλε η Maatschap για το 2009 υποβλήθηκε σε νέα εκτίμηση. Ως εκ τούτου, ο Staatssecretaris επανεκτίμησε τη συνολική επιφάνεια των επιμάχων αγροτεμαχίων σε 27,84 εκτάρια και, με απόφαση της 30ής Ιουνίου 2010, το ποσό της ενιαίας ενισχύσεως που χορηγήθηκε στη Maatschap για το 2009 καθορίστηκε σε 8643,02 ευρώ (στο εξής: απόφαση της 30ής Ιουνίου 2010). Η απόφαση αυτή διευκρίνιζε ότι η Maatschap δεν ήταν ωστόσο υποχρεωμένη να επιστρέψει τη διαφορά μεταξύ του ποσού αυτού και της προκαταβολής που είχε ήδη εισπράξει.
Η Maatschap προσέβαλε την εν λόγω απόφαση. Υποστήριξε μεταξύ άλλων ότι προσδόθηκε υπερβολικά μεγάλη σπουδαιότητα στον χώρο γύρω από τις τάφρους και ότι, καθόσον δεν ελήφθησαν ορθώς υπόψη οι σκιές στις αεροφωτογραφίες, υπερτιμήθηκε το μέγεθος των δέντρων. Η Maatschap έβαλε επίσης κατά της δημιουργίας «μικροτεμαχίων» κατόπιν του αποκλεισμού των αγροτικών οδών από τα αγροτεμάχια. Επέκρινε την έλλειψη ακριβείας των αεροφωτογραφιών στις οποίες στηρίχθηκε ο Staatssecretaris και απαίτησε την επιτόπια φυσική μέτρηση των αγροτεμαχίων.
Με απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 2011, αφού εξέτασε εκ νέου όλα τα στοιχεία, ο Staatssecretaris καθόρισε την επιλέξιμη για την ενίσχυση έκταση σε 28,14 εκτάρια.
Με έγγραφο της 4ης Μαρτίου 2011, η Maatschap άσκησε προσφυγή κατά της αποφάσεως αυτής. Ενώπιον του College van Beroep voor het bedrijfsleven, υποστηρίζει ότι η επιφάνεια των αγροτεμαχίων της δεν καθορίστηκε ορθώς. Στηρίζεται, μεταξύ άλλων, σε μια έκθεση μετρήσεως καταρτισθείσα με τη βοήθεια ενός παγκοσμίου δορυφορικού συστήματος πλοηγήσεως εκ μέρους ιδιωτικής εταιρίας, από την οποία προκύπτει ότι η επιφάνεια των αγροτεμαχίων που δηλώθηκε στην αίτησή της είναι 28,75 εκτάρια.
Κατά τον Staatssecretaris, οι επιφάνειες τις οποίες δήλωσε η Maatschap στην αίτησή της ενισχύσεως συγκρίθηκαν με την ενημερωμένη έκδοση του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων.
Αντιθέτως, το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι η αίτηση ενισχύσεως την οποία υπέβαλε η Maatschap συγκρίθηκε απευθείας με τις αεροφωτογραφίες που ελήφθησαν μετά την υποβολή της αιτήσεως αυτής. Οι ίδιες αυτές φωτογραφίες χρησιμοποιήθηκαν εξάλλου για την κατάρτιση της χαρτογραφήσεως του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων το οποίο ενημερώνεται ετησίως. Εντούτοις, κατά το αιτούν δικαστήριο, η απόφαση της 30ής Ιουνίου 2010 εκδόθηκε αποκλειστικώς και μόνο βάσει των φωτογραφιών αυτών και των στοιχείων μετρήσεως που αντλήθηκαν από τις φωτογραφίες αυτές.
Στο πλαίσιο αυτό, το εν λόγω δικαστήριο κρίνει ότι το άρθρο 32 του κανονισμού 796/2004, το οποίο προβλέπει ρητώς ότι έχει εφαρμογή όταν η αρμόδια αρχή προβαίνει στην ερμηνεία αεροφωτογραφιών στο πλαίσιο επιτοπίου ελέγχου, θα έπρεπε επίσης να έχει εφαρμογή όταν, όπως στη διαφορά της κύριας δίκης, η ερμηνεία αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο διοικητικού ελέγχου.
Το ίδιο αυτό δικαστήριο κρίνει ότι, αντιθέτως προς τις άλλες γλωσσικές αποδόσεις, η απόδοση του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 796/2004 στην ολλανδική γλώσσα θα έπρεπε να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ο επιτόπιος φυσικός έλεγχος είναι αναγκαίος σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατό, βάσει των αεροφωτογραφιών, να διαπιστωθεί ότι η δήλωση του οικείου γεωργού είναι ορθή.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το College van Beroep voor het bedrijfsleven αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Έχει το άρθρο 32 του κανονισμού (ΕΚ) 796/2004 την έννοια ότι πρέπει πάντοτε να διενεργείται φυσικός επιτόπου έλεγχος, πριν αποφασισθεί, βάσει αεροφωτογραφιών που ελήφθησαν σε σχέση με την εκτίμηση μιας δηλώσεως, ότι η υποβληθείσα από γεωργό δήλωση είναι ανακριβής;»
Επί του προδικαστικού ερωτήματος
Επί του παραδεκτού
Η Ολλανδική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δεν είναι παραδεκτή επειδή είναι αλυσιτελής για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης και ότι έχει υποθετικό χαρακτήρα. Η κυβέρνηση αυτή υποστηρίζει ότι το άρθρο 32 του κανονισμού 796/2004 αφορά τους επιτόπιους ελέγχους. Ως εκ τούτου, δεδομένου ότι, στη διαφορά της κύριας δίκης, δεν έγινε δεκτή η διενέργεια επιτοπίου ελέγχου για την αίτηση ενισχύσεως την οποία υπέβαλε η Maatschap για το 2009 και ότι κανένας επιτόπιος έλεγχος δεν διενεργήθηκε στην επιχείρηση αυτή, η εν λόγω διάταξη δεν έχει εφαρμογή.
Η Ολλανδική Κυβέρνηση προσθέτει ότι, αντιθέτως προς όσα επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, η αίτηση την οποία υπέβαλε η Maatschap για την ενιαία ενίσχυση που αφορά το έτος 2009 δεν συγκρίθηκε με τις αεροφωτογραφίες, αλλά με το μητρώο αγροτεμαχίων, σύμφωνα με όσα προβλέπει το άρθρο 24 του κανονισμού 796/2004.
Κατά πάγια νομολογία, ως προς τα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ερωτήματα που έχει υποβάλει το εθνικό δικαστήριο, εντός του πραγματικού και νομικού πλαισίου το οποίο έχει προσδιορίσει με δική του ευθύνη και την ακρίβεια του οποίου δεν απόκειται στο Δικαστήριο να ελέγξει, ισχύει τεκμήριο λυσιτελείας. Το Δικαστήριο μπορεί να απορρίψει αίτηση που έχει υποβάλει εθνικό δικαστήριο μόνον όταν προδήλως προκύπτει ότι η ζητηθείσα ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης δεν έχει καμία σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή ακόμη όταν το Δικαστήριο δεν έχει στη διάθεσή του τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του έχουν υποβληθεί (βλ. απόφαση Odar, C‑152/11,
EU:C:2012:772
, σκέψη 24 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Το εν λόγω τεκμήριο λυσιτελείας δεν μπορεί να ανατραπεί από το γεγονός και μόνον ότι ένας από τους διαδίκους της κύριας δίκης αμφισβητεί ορισμένα πραγματικά περιστατικά, την ακρίβεια των οποίων δεν απόκειται στο Δικαστήριο να ελέγξει και από τα οποία εξαρτάται ο καθορισμός του αντικειμένου της διαφοράς αυτής (απόφαση Amurta, C‑379/05,
EU:C:2007:655
, σκέψη 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Το ζήτημα αν η αίτηση ενισχύσεως την οποία υπέβαλε η Maatschap για το έτος 2009 συγκρίθηκε απευθείας με τις αεροφωτογραφίες ή με το μητρώο αγροτεμαχίων συνιστά ακριβώς ζήτημα το οποίο εμπίπτει στο πραγματικό πλαίσιο, το οποίο δεν απόκειται στο Δικαστήριο να ελέγξει.
Εξάλλου, από το γεγονός και μόνον ότι, κατά την Ολλανδική Κυβέρνηση, τα αγροτεμάχια της Maatschap δεν επιλέχθηκαν από τις αρμόδιες αρχές για να αποτελέσουν αντικείμενο επιτοπίου ελέγχου δεν προκύπτει σαφώς ότι η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως είναι υποθετικής φύσεως ή δεν έχει σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς.
Πράγματι, το αιτούν δικαστήριο ζητεί την ερμηνεία του άρθρου 32 του κανονισμού 796/2004 υπό συνθήκες όπως αυτές της ένδικης διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιόν του, δηλαδή όταν η αίτηση ενός γεωργού έχει συγκριθεί απευθείας με αεροφωτογραφίες ληφθείσες μετά την υποβολή της αιτήσεως αυτής. Συγκεκριμένα, εκτιμά ότι ο κανόνας του άρθρου 32 του κανονισμού 796/2004, το οποίο προβλέπει ρητώς ότι έχει εφαρμογή όταν η αρμόδια αρχή προβαίνει στην ερμηνεία των αεροφωτογραφιών στο πλαίσιο επιτοπίου ελέγχου, θα έπρεπε επίσης να έχει εφαρμογή όταν η ερμηνεία αυτή πραγματοποιείται στο πλαίσιο ελέγχου τον οποίο οι αρμόδιες αρχές χαρακτηρίζουν ως «διοικητικό».
Ως εκ τούτου, η επιχειρηματολογία της Ολλανδικής Κυβερνήσεως ότι ο Staatssecretaris, στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, προέβη αποκλειστικώς και μόνο σε διοικητικό έλεγχο, υπό την έννοια του άρθρου 24 του κανονισμού 796/2004 δεν είναι δυνατό να καταστήσει την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως απαράδεκτη.
Επομένως, η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πρέπει να κριθεί παραδεκτή.
Επί της ουσίας
Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινισθεί αν ο κανονισμός 796/2004 έχει την έννοια ότι, όταν, στο πλαίσιο ενημερώσεως του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, η αρμόδια εθνική αρχή ελέγχει την επιλεξιμότητα, για τη χορήγηση ενισχύσεως, των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στο πλαίσιο της αιτήσεως ενιαίας ενισχύσεως ενός γεωργού, στηριζόμενη σε αεροφωτογραφίες ληφθείσες μετά την υποβολή της αιτήσεως αυτής, η εν λόγω αρχή υποχρεούται, σύμφωνα με όσα προβλέπει το άρθρο 32, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, να προβεί σε φυσικό επιτόπιο έλεγχο, εφόσον κρίνει ότι η δήλωση την οποία υπέβαλε ο γεωργός αυτός είναι ανακριβής.
Κατ’ αρχάς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, σύμφωνα με όσα προβλέπει το άρθρο 20, παράγραφος 1, του κανονισμού 73/2009, τα κράτη μέλη διενεργούν διοικητικούς ελέγχους επί των αιτήσεων ενισχύσεως τις οποίες υποβάλλουν οι γεωργοί, προκειμένου να ελέγξουν αν πληρούνται οι όροι επιλεξιμότητας για τη χορήγηση ενισχύσεως.
Όπως προκύπτει από το άρθρο 24, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 796/2004, οι διοικητικοί έλεγχοι σκοπούν στον εντοπισμό παρατυπιών και, ιδίως, στον έλεγχο της επιλεξιμότητας των δηλωθεισών επιφανειών για τη χορήγηση ενισχύσεως.
Προς τούτο, τα κράτη μέλη υποχρεούνται μεταξύ άλλων, όπως προκύπτει από τα άρθρα 14 και 15 του κανονισμού 73/2009, να θεσπίσουν σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, το οποίο καθιστά δυνατή τη σύγκριση μεταξύ των αγροτεμαχίων που έχουν δηλωθεί στην αίτηση ενισχύσεως που υπέβαλε ο γεωργός και των αγροτεμαχίων αναφοράς που περιλαμβάνονται στο σύστημα αυτό.
Εξάλλου, το άρθρο 20, παράγραφος 2, του κανονισμού 73/2009 ορίζει ότι οι εν λόγω διοικητικοί έλεγχοι συμπληρώνονται από σύστημα επιτόπιων ελέγχων.
Κατά το άρθρο 27 του κανονισμού 796/2004, οι επιτόπιοι έλεγχοι διενεργούνται βάσει δειγμάτων ελέγχου που επιλέγονται από την αρμόδια αρχή, με γνώμονα ανάλυση των κινδύνων και της αντιπροσωπευτικότητας των αιτήσεων ενισχύσεως που υποβλήθηκαν. Το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού προβλέπει, επιπλέον, ότι επιτόπιος έλεγχος μπορεί να διενεργηθεί όταν στο πλαίσιο του διοικητικού ελέγχου έχουν εντοπισθεί παρατυπίες.
Εξάλλου, κατά το άρθρο 29 του κανονισμού 796/2004, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα, προκειμένου να διενεργούν επιτόπιους ελέγχους, να επιλέγουν την τηλεπισκόπηση. Το άρθρο 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού αυτού διευκρινίζει ότι η τηλεπισκόπηση πραγματοποιείται με τη φωτοερμηνεία δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών, ενώ η εν λόγω παράγραφος, στοιχείο βʹ, προβλέπει επιτόπιο φυσικό έλεγχο των αγροτεμαχίων για τα οποία η φωτοερμηνεία δεν καθιστά δυνατό να επαληθευθεί η ακρίβεια της δήλωσης, κατά τρόπο που κρίνεται ικανοποιητικός από την αρμόδια αρχή.
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το άρθρο 32, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004 έχει εφαρμογή στη διαφορά που εκκρεμεί ενώπιόν του, δεδομένου ότι ο Staatssecretaris συνέκρινε τα αγροτεμάχια τα οποία δήλωσε στην αίτησή της η Maatschap με τις αεροφωτογραφίες που ελήφθησαν μετά την υποβολή της αιτήσεως αυτής.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι προκύπτει σαφώς από το γράμμα του άρθρου 32 του κανονισμού 796/2004, καθώς και από την οικονομία του κανονισμού αυτού, ότι το εν λόγω άρθρο έχει εφαρμογή στους επιτόπιους ελέγχους.
Στη διαφορά της κύριας δίκης, κατά τα φαινόμενα και υπό την επιφύλαξη επαληθεύσεως εκ μέρους του αιτούντος δικαστηρίου, η αίτηση της Maatschap δεν υποβλήθηκε σε τέτοιο έλεγχο.
Πράγματι, από την απόφαση περί παραπομπής δεν προκύπτει ότι τα αγροτεμάχια της Maatschap επιλέχθηκαν, βάσει αναλύσεως των κινδύνων, προκειμένου να υποβληθούν σε επιτόπιο έλεγχο, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 27 του κανονισμού 796/2004, ούτε ότι η αρμόδια αρχή έκρινε πρόσφορο, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 24, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, να προβεί σε τέτοιο έλεγχο κατόπιν παρατυπιών που εντοπίσθηκαν στο πλαίσιο των διασταυρούμενων ελέγχων.
Συνεπώς, δεν μπορεί a priori να κριθεί ότι ο Staatssecretaris ενήργησε στο πλαίσιο του άρθρου 32, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 796/2004.
Η ορθότητα της εκτιμήσεως αυτής δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι ο έλεγχος που κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως της 30ής Ιουνίου 2010 διενεργήθηκε με βάση αεροφωτογραφίες ληφθείσες μετά την υποβολή της αιτήσεως ενισχύσεως, προκειμένου να ενημερωθεί το σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων.
Πράγματι, αφενός, από το άρθρο 17 του κανονισμού 73/2009, κατά το οποίο το σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων περιλαμβάνει κατά προτίμηση εναέρια ή δορυφορική ορθοφωτογραφία, προκύπτει ότι η φωτοερμηνεία δορυφορικών εικόνων ή αεροφωτογραφιών μπορεί επίσης να χρησιμεύσει για τον καθορισμό της επιλέξιμης επιφανείας για τη χορήγηση ενισχύσεως στο πλαίσιο διοικητικών ελέγχων.
Αφετέρου, το γεγονός ότι ο Staatssecretaris δεν έλεγξε τα δηλωθέντα από τη Maatschap αγροτεμάχια βάσει του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, αλλά βάσει αεροφωτογραφιών που ελήφθησαν μετά την υποβολή της αιτήσεώς της για τη χορήγηση ενισχύσεως, δεν αποκλείει, υπό τις συνθήκες της διαφοράς της κύριας δίκης, να είναι δυνατόν να χαρακτηρισθεί ο κατά τον τρόπο αυτόν διενεργηθείς έλεγχος ως «διοικητικός».
Βεβαίως, το άρθρο 24 του κανονισμού 796/2004 προβλέπει ότι ο εντοπισμός των πλημμελειών γίνεται με αυτοματοποιημένο τρόπο, με τη χρήση μηχανογραφικών μέσων. Η παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του άρθρου αυτού διευκρινίζει, συναφώς, ότι οι διοικητικοί έλεγχοι περιλαμβάνουν τους διασταυρούμενους ελέγχους που διενεργούνται μεταξύ των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στην ενιαία αίτηση και των αγροτεμαχίων αναφοράς που περιέχονται στο σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, ώστε να εξακριβώνεται η επιλεξιμότητα των εκτάσεων καθαυτές για τη χορήγηση ενισχύσεως.
Λαμβανομένης υπόψη της πολυπλοκότητας του ολοκληρωμένου συστήματος και συνεκτιμωμένου του γεγονότος ότι, αντιθέτως προς τους επιτόπιους ελέγχους που μπορούν να διενεργηθούν με δειγματοληψία, οι διοικητικοί έλεγχοι πρέπει να αφορούν όλες τις αιτήσεις ενισχύσεως, είναι, πράγματι, απαραίτητη η χρήση των κατάλληλων τεχνικών μέσων και των κατάλληλων μεθόδων ελέγχου προκειμένου να είναι δυνατή η αποτελεσματική διεκπεραίωση του αριθμού των αιτήσεων.
Εντούτοις, καμία διάταξη των κανονισμών 73/2009 και 796/2004 δεν αντιτίθεται στη διενέργεια μέρους των διοικητικών ελέγχων που σκοπούν στην εξακρίβωση της επιλεξιμότητας, για τη χορήγηση ενισχύσεως, των επιφανειών τις οποίες έχει δηλώσει στην αίτησή του ένας γεωργός, κατά τρόπο μη αυτοματοποιημένο και βάσει αεροφωτογραφιών που δεν αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος εντοπισμού αγροτεμαχίων, υπό την επιφύλαξη ότι οι έλεγχοι αυτοί διασφαλίζουν, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004, την αποτελεσματική εξακρίβωση της τηρήσεως των προϋποθέσεων χορηγήσεως των ενισχύσεων καθώς και των κανόνων που έχουν εφαρμογή όσον αφορά την πολλαπλή συμμόρφωση.
Μια τέτοια κατάσταση μπορεί να ανακύψει μεταξύ άλλων όταν, όπως στη διαφορά της κύριας δίκης, οι διοικητικοί έλεγχοι που σκοπούν στην εξακρίβωση της επιλεξιμότητας των δηλωθέντων από ένα γεωργό αγροτεμαχίων δεν μπορούν να διενεργηθούν εξ ολοκλήρου βάσει του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων λόγω της ταυτόχρονης ενημερώσεώς του.
Το σύστημα αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων καθιστά δυνατή την αναγνώριση του συνόλου των αγροτεμαχίων αυτών και τον γεωγραφικό εντοπισμό τους προκειμένου, ιδίως, να παράσχει στην αρμόδια αρχή τη δυνατότητα να ελέγξει αν πληρούνται οι όροι επιλεξιμότητας των αγροτεμαχίων αυτών για τη χορήγηση ενισχύσεων. Συνεπώς, προκειμένου να είναι δυνατόν να διενεργηθούν οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι βάσει του συστήματος αυτού, είναι απαραίτητο να είναι ακριβή τα στοιχεία που αφορούν τα οικεία αγροτεμάχια.
Σε περίπτωση που τούτο δεν συμβαίνει, εναπόκειται στην αρμόδια αρχή να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει, σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004, τον αποτελεσματικό έλεγχο της τηρήσεως των όρων για τη χορήγηση των ενισχύσεων, περιλαμβανομένου ενδεχομένως του ελέγχου των δηλωθέντων από τον γεωργό αγροτεμαχίων, διά της συγκρίσεώς τους με πρόσφατες αεροφωτογραφίες οι οποίες δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων.
Το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 796/2004 προβλέπει ότι η διαπίστωση ανακριβειών στη δήλωση του γεωργού πρέπει να συνεπάγεται την κίνηση κάθε προσήκουσας διοικητικής διαδικασίας και, ενδεχομένως, τη διενέργεια επιτόπιου ελέγχου. Σύμφωνα με τον σκοπό που εκτίθεται στο άρθρο 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 796/2004, το ίδιο πρέπει να ισχύει και όταν οι πλημμέλειες εντοπίσθηκαν κατόπιν συγκρίσεως μεταξύ των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στην αίτηση του γεωργού για τη χορήγηση ενιαίας ενισχύσεως και προσφάτων αεροφωτογραφιών προοριζομένων για την ενημέρωση του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων.
Εντούτοις, όπως προκύπτει από το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού 796/2004, στην αρμόδια αρχή εναπόκειται να εκτιμήσει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε περίπτωση διαπιστωθείσας πλημμέλειας.
Ως εκ τούτου, όταν η αρμόδια αρχή δεν διατηρεί καμία αμφιβολία ως προς τα στοιχεία μετρήσεως τα οποία άντλησε από τις αεροφωτογραφίες που είχε στη διάθεσή της, δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να υποχρεωθεί να προβεί σε μέτρηση in situ των επιμάχων αγροτεμαχίων. Πράγματι, σε αντίθετη περίπτωση, το περιθώριο εκτιμήσεως που αναγνωρίσθηκε κατά τα άνω στην αρμόδια αρχή δεν θα είχε πρακτικό αποτέλεσμα.
Μια τέτοια ερμηνεία είναι, εξάλλου, σύμφωνη με την οικονομία του κανονισμού 796/2004. Το άρθρο 26 του κανονισμού 796/2004 προβλέπει, πράγματι, ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να προβαίνουν σε επιτόπιους ελέγχους με δειγματοληψία και κατά ελάχιστες αναλογίες. Η δυνατότητα να προβούν σε περιορισμένο μόνον αριθμό επιτόπιων ελέγχων η οποία παρέχεται στα κράτη μέλη για προφανείς λόγους που αφορούν το κόστος θα διακυβευόταν αν οι αρμόδιες αρχές ήταν υποχρεωμένες να προβαίνουν σε επιτόπιο έλεγχο όταν διαπιστώνουν πλημμέλεια.
Κατόπιν των ανωτέρω, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο κανονισμός 796/2004 έχει την έννοια ότι, όταν οι αυτοματοποιημένοι διασταυρούμενοι έλεγχοι που σκοπούν στην εξακρίβωση της επιλεξιμότητας, για τη χορήγηση ενισχύσεως, των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στην αίτηση ενός γεωργού για τη χορήγηση ενιαίας ενισχύσεως, συμπληρώνονται, λόγω της ενημερώσεως του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, από έναν έλεγχο βάσει προσφάτων αεροφωτογραφιών ο οποίος καταλήγει στη διαπίστωση ανακριβειών στη δήλωση του γεωργού αυτού, η αρμόδια αρχή δεν υποχρεούται να προβεί σε επιτόπιο έλεγχο, αλλά έχει, σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, εξουσία εκτιμήσεως ως προς τα μέτρα που πρέπει να λάβει κατόπιν τούτου. Ειδικότερα, δεν είναι δυνατό να υποχρεωθεί η αρμόδια αρχή σε επιτόπια μέτρηση των επιμάχων αγροτεμαχίων, όταν δεν διατηρεί αμφιβολίες ως προς τα στοιχεία μετρήσεως που άντλησε από τις αεροφωτογραφίες που έχει στη διάθεσή της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:

Ο κανονισμός (ΕΚ) 796/2004 της Επιτροπής, της 21ης Απριλίου 2004, σχετικά με τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων για την εφαρμογή της πολλαπλής συμμόρφωσης, της διαφοροποίησης και του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου που προβλέπονται στον κανονισμό (ΕΚ) 1782/2003 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 972/2007 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 2007, έχει την έννοια ότι, όταν οι αυτοματοποιημένοι διασταυρούμενοι έλεγχοι που σκοπούν στην εξακρίβωση της επιλεξιμότητας, για τη χορήγηση ενισχύσεως, των αγροτεμαχίων που δηλώθηκαν στην αίτηση ενός γεωργού για τη χορήγηση ενιαίας ενισχύσεως συμπληρώνονται, λόγω της ενημερώσεως του συστήματος αναγνωρίσεως αγροτεμαχίων, από έναν έλεγχο βάσει προσφάτων αεροφωτογραφιών ο οποίος καταλήγει στη διαπίστωση ανακριβειών στη δήλωση του γεωργού αυτού, η αρμόδια αρχή δεν υποχρεούται να προβεί σε επιτόπιο έλεγχο, αλλά έχει, σύμφωνα με το άρθρο 24, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, εξουσία εκτιμήσεως ως προς τα μέτρα που πρέπει να λάβει κατόπιν τούτου. Ειδικότερα, δεν είναι δυνατό να υποχρεωθεί η αρμόδια αρχή σε επιτόπια μέτρηση των επιμάχων αγροτεμαχίων, όταν δεν διατηρεί αμφιβολίες ως προς τα στοιχεία μετρήσεως που άντλησε από τις αεροφωτογραφίες που έχει στη διάθεσή της.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.