CELEX: 62014CJ0310
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Regolament (KE) Nru 1346/2000
Artikoli 4 u 13
Proċedura ta’ insolvenza
Atti li jikkawżaw preġudizzju
Kawża għall-ħlas lura tal-pagamenti mwettqa qabel id-data ta’ ftuħ tal-proċedura ta’ insolvenza
Liġi tal-Istat Membru ta’ ftuh tal-proċedura ta’ insolvenza
Liġi ta’ Stat Membru ieħor li tirregola l-att inkwistjoni
Liġi li ma tippermettix ‘xi mezzi biex jiġi disputat dak l-att fil-każ rilevanti’
Oneru tal-prova

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 4(2)(m) u 13 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000, tad‑29 ta’ Mejju 2000, dwar proċedimenti ta’ falliment (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 191).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Nike European Operations Netherlands BV (iktar ’il quddiem “Nike”) u Sportland Oy, fi Stralċ (iktar ’il quddiem “Sportland”), fir-rigward ta’ azzjoni revokatorja.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessa 24 tar-Regolament Nru 1346/2000 tiddikjara:
“L-għarfien awtomatiku ta’ proċedimenti ta’ falliment li għalihom normalment japplikaw il-liġijiet ta’ l-Istat li jiftahom jistgħu ifixklu l-liġijiet li bihom jitwettqu t-transazzjonijiet fl-Istati Membri l-oħra. Sabiex jitħarsu l-aspettativi leġittimi u iċ-ċertezza ta’ transazzjonijiet fi Stati Membri apparti minn dak ta’ fejn ikunu nfetħu l-proċedimenti, għandhom isiru dispożizzjonijiet għal numru ta’ eċċezzjonijiet għar-regola ġenerali.”
L-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1.   Ħlief fejn ipprovdut b’mod ieħor f’dan ir-Regolament, il-liġi applikabbli għal proċedimenti ta’ falliment u l-effetti tagħhom għandha tkun dik ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tinfetaħ tali proċedura, minn hawn ’il quddiem imsemmija bħala l-‘Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti’.
2.   Il-liġi ta’ l-Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti għandha tiddetermina l-kondizzjonijiet tal-ftuħ ta’ dawk il-proċedimenti, il-manjiera tagħhom u l-egħluq tagħhom. Għandu jiddetermina b’mod partikolari:
[...]
m)
ir-regoli li għandhom x’jaqsmu ma’ invalidità, nuqqas ta’ irbit u nuqqas ta’ enforzabilità ta’ atti legali detrimentali għal kredituri kollha.”
Skont l-Artikolu 13 tal-istess regolament:
“[Il-punt m tal-]Artikolu 4(2) m’għandux japplika meta l-persuna li tibbenefika minn att detrimentali għal-kredituri kollha tipprovdi prova li:
—
l-imsemmi att huwa suġġett għall-liġi ta’ Stat Membru apparti minn dak l-Istat tal-ftuħ tal-proċedimenti,
u
—
dik il-liġi ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att fil-każ relevanti.”
Id-dritt Finlandiż
L-Artikolu 10 tal-Liġi dwar ir-riintegrazzjoni fl-assi llikwidati (takaisinsaannista konkurssipesään annettu laki) jipprovdi li l-pagament ta’ dejn li jsir inqas minn tliet xhur qabel id-data ta’ referenza għandu jiġi annullat jekk id-dejn tħallas permezz ta’ mezzi ta’ pagament mhux użwali jew qabel l-iskadenza jew jekk, b’rabta mal-importanza tal-assi llikwidati fil-falliment, l-ammont tal-pagament jidher li huwa kunsiderevoli.
Id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi
Skont l-Artikolu 47 tal-Liġi dwar il-falliment (Faillissementswet), il-ħlas ta’ dejn eżiġibbli jista’ jiġi kkontestat biss jekk jiġi pprovat li l-benefiċjarju tal-pagament kien jaf, meta rċieva l-pagament, li kienet tressqet talba għal ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza fil-qrati jew li l-kreditur u d-debitur kienu kkonkludew ftehim bil-għan li jiffavorixxu kreditur għad-detriment tal-kredituri l-oħra.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Sportland, stabbilita f’Ħelsinki (il-Finlandja), kienet tbigħ bl-ingrossa prodotti pprovduti minn Nike, stabbilita f’Hilversum (il-Pajjiżi l-Baxxi), konformement ma’ kuntratt ta’ franchising. Bis-saħħa ta’ dan il-kuntratt, li kien suġġett għad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi, Sportland ħallset lil Nike dejn li kien dovut, għax-xiri tal-ishma msemmija fil-kuntratt, f’għaxar pagamenti tul il-perijodu mill-10 ta’ Frar 2009 sal‑20 ta’ Mejju 2009, li kien jikkorrispondi għas-somma totali ta’ EUR 195108.15.
Adita b’rikors ippreżentat fil‑5 ta’ Mejju 2009, il-Helsingin käräjäoikeus (qorti tal-ewwel istanza ta’ Ħelsinki) iddeċidiet il-ftuħ, fis‑26 ta’ Mejju 2009, ta’ proċedura ta’ insolvenza fir-rigward ta’ Sportland. Din tal-aħħar ippreżentat azzjoni quddiem il-Helsingin käräjäoikeus intiża sabiex il-pagamenti msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza jiġu annullati u li Nike tiġi mġiegħla tħallas lura l-ammonti mħallsa kif ukoll l-interessi konformement mal-Artikolu 10 tal-Liġi dwar ir-riintegrazzjoni tal-assi llikwidati.
Nike titlob sabiex l-azzjoni tiġi miċħuda. Hija invokat, b’mod partikolari, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u sostniet li l-pagamenti kkontestati jaqgħu taħt id-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi. Issa, abbażi tal-Artikolu 47 tal-Liġi dwar il-falliment, dawn il-pagamenti ma setgħux jiġu annullati.
Il-Helsingin käräjäoikeus laqgħet l-azzjoni ta’ Sportland. Hija kkunsidrat b’mod partikolari li l-espert li kien deher quddiemha ma kienx eżamina l-kwistjoni tal-possibbiltà fid-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, ta’ riintegrazzjoni tal-pagamenti fl-assi llikwidati. Din il-qorti kkonkludiet minn dan li Nike ma kinitx weriet li, għall-finijiet tal-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, il-pagamenti ma setgħux jiġu kkontestati.
Nike, li qieset li kienet ipprovdiet biżżejjed spjegazzjonijiet dwar il-kontenut tal-leġiżlazzjoni tal-Pajjiżi l-Baxxi, appellat minn din id-deċiżjoni quddiem il-Helsingin hovioikeus (qorti ta’ appell ta’ Ħelsinki). Sportland talbet sabiex dan l-appell jiġi miċħud, b’mod partikolari minħabba l-fatt li Nike ma kinitx ipprovdiet spjegazzjonijiet la dwar il-kontenut ta’ dispożizzjonijiet oħra tad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi minbarra dawk relatati mal-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-falliment, u lanqas dwar il-prinċipji ġenerali ta’ dan id-dritt.
Fid-deċiżjoni ta’ rinviju tagħha, il-Helsingin hovioikeus tfakkar li, skont l-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 1346/2000, il-liġi applikabbli għall-proċedura ta’ insolvenza u għall-effetti tagħha hija dik tal-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura. Skont l-Artikolu 4(2)(m) ta’ dan ir-regolament, din il-liġi tiddetermina b’mod partikolari r-regoli relatati man-nullità, mal-annullament jew man-nuqqas ta’ infurzabbiltà tal-atti li jikkawżaw preġudizzju lill-kredituri kollha. Issa, skont l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, l-Artikolu 4(2)(m) ta’ dan l-istess regolament ma huwiex applikabbli meta min ibbenefika minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha jipproduċi l-prova li dan l-att huwa suġġett għal-liġi ta’ Stat Membru minbarra l-Istat ta’ ftuħ u li, f’dan il-każ, din il-liġi ma tippermetti bl-ebda mod li dan l-att jiġi kkontestat.
Il-qorti tar-rinviju tosserva li l-partijiet fil-kawża prinċipali ma jaqblux, l-ewwel nett, dwar l-interpretazzjoni tal-kliem “ma tippermettix xi mezzi biex jiġi disputat dak l-att fil-każ relevanti”, it-tieni nett, dwar il-portata tal-obbligu ta’ Nike li tipprovdi indikazzjonijiet dwar il-kontenut tad-dritt tal-Pajjiżi l-Baxxi u, it-tielet nett, dwar it-tqassim tal-oneru tal-prova bejn il-partijiet.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Helsingin hovioikeus iddeċidiet li tisspospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem ‘dak l-att fil-każ relevanti’ jfissru li l-att ma jistax jiġi kkontestat, meta jiġu kkunsidrati ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża?
2)
Jekk ir-risposta għad-domanda (1) hija affermattiva u jekk il-konvenut f’tali azzjoni invoka d-dispożizzjoni ta’ liġi fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 13, li jipprovdi li l-ħlas ta’ dejn li għandu jitħallas jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi li huma previsti fih u li ma humiex elenkati fl-azzjoni mressqa taħt il-liġi tal-Istat fejn inbdew il-proċeduri ta’ insolvenza,
a)
hemm raġunijiet li jipprekludu li l-Artikolu 13 jiġi interpretat fis-sens li l-parti li tikkontesta l-att għandha, wara li ssir taf b’din id-dispożizzjoni, tinvoka dawn iċ-ċirkustanzi jekk, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali tal-Istat Membru fejn inbdew il-proċeduri ta’ insolvenza, hija marbuta tispjega ċ-ċirkustanzi kollha li fuqhom tkun ibbażata l-azzjoni kkontestata, jew
b)
huwa neċessarju li l-konvenut juri li dawn iċ-ċirkustanzi ma kinux jeżistu f’din il-kawża u li, konsegwentement, skont id-dispożizzjoni inkwistjoni, il-kontestazzjoni hija impossibbli, mingħajr ma l-parti li tikkontesta l-att ma tkun marbuta tinvoka b’mod speċjali dawn iċ-ċirkustanzi?
3)
Irrispettivament mir-risposta għad-domanda 2(a), l-Artikolu 13 għandu jiġi interpretat fis-sens li
a)
huwa l-konvenut li għandu l-oneru tal-prova li ċ-ċirkustanzi msemmija fid-dispożizzjoni ma jeżistux f’din il-kawża, jew
b)
l-oneru tal-prova dwar l-eżistenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi jista’ jiġi ddeterminat skont il-liġi applikabbli għall-att, li hija dik ta’ Stat Membru differenti minn dak tal-ftuħ tal-proċedura u li tipprovdi li l-oneru tal-prova hija l-parti li tikkontesta l-att, jew
c)
l-Artikolu 13 jista’ wkoll jiġi interpretat fis-sens li din id-domanda tal-oneru tal-prova hija rregolata skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali tal-Istat tal-forum?
4)
L-Artikolu 13 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem ‘ma tippermettix xi meżżi biex jiġi disputat dak l-att’ ikopru, minbarra d-dispożizzjonijiet tal-liġi dwar l-insolvenza, li għaliha huwa suġġett l-att, ukoll id-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali ta’ din il-liġi, applikabbli għall-att?
5)
Jekk ir-risposta għad-domanda 4) tkun affermattiva,
a)
l-Artikolu 13 tar-Rogalament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut għandu juri li l-liġi fis-sens tal-Artikolu 13 ma tinkludix dispożizzjonijiet jew prinċipji ġenerali jew oħrajn, li skonthom kontestazzjoni abbażi ta’ punti ta’ fatt hija possibbli u
b)
skont l-Artikolu 13, qorti tista’, meta hija tikkunsidra li l-konvenut ikun ippreżenta spjegazzjonijiet suffiċjenti dwar is-suġġett, tqis li l-parti l-oħra għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-leġiżlazzjoni fil-qasam ta’ falliment jew tal-liġi ġenerali applikabbli għall-att, li huma ta’ Stat Membru ieħor minbarra l-Istat tal-ftuħ tal-proċeduri fis-sens tal-Artikolu 13, li tipprovdi li l-kontestazzjoni hija madankollu possibbli?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-att ikkonċernat jista’ jiġi kkontestat biss abbażi tal-liġi applikabbli għal dan l-att (iktar ’il quddiem il-“
lex causae
”), fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-formulazzjoni tal-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, fil-verżjoni tiegħu bil-lingwa Finlandiża, hija kemxejn differenti mill-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra, sa fejn tidher li ma tinkludix il-kliem “fil-każ relevanti” jew espressjoni analoga. Issa, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, in-neċessità ta’ interpretazzjoni uniformi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tirrikjedi, fil-każ ta’ diverġenza bejn id-diversi verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni, li d-dispożizzjoni inkwistjoni tiġi interpretata skont il-kuntest u l-għan tal-leġiżlazzjoni li hija tagħmel parti minnha (ara s-sentenza Christie’s France,
C‑41/14
,
EU:C:2015:119
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-kuntest u tal-għan tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000, għandu jitfakkar, minn naħa, li dan l-artikolu jipprovdi eċċezzjoni għar-regola ġenerali, stabbilita fl-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-regolament, li l-liġi applikabbli għall-proċedura ta’ insolvenza u għall-effetti tagħha hija l-liġi tal-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura (iktar ’il quddiem il-“
lex fori concursus
”). Min-naħa l-oħra, din l-eċċezzjoni, li għandha bħala għan, hekk kif tipprovdi l-premessa 24 tal-imsemmi regolament, li tipproteġi l-aspettattivi leġittimi u s-sigurtà tat-tranżazzjonijiet fl-Istati Membri differenti minn dak tal-ftuħ tal-proċedura, għandha tiġi interpretata strettament u l-portata tagħha ma tistax tmur lil hinn minn dak li hu neċessarju biex jintlaħaq dan l-għan (ara s-sentenza Lutz,
C‑557/13
,
EU:C:2015:227
, punt
).
B’hekk, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 huwa intiż li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha, billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat, anki wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, mid-dritt li kien applikabbli għalih fid-data ta’ meta twettaq, jiġifieri l-
lex causae
.
Issa, minn dan l-għan jirriżulta b’mod ċar li l-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jirrikjedi t-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ. Fil-fatt, ma jistax ikun hemm ċertezza legali fil-fatt li l-validità ta’ att għandha tiġi evalwata, wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, billi jiġu esklużi dawn iċ-ċirkustanzi, meta, fl-assenza tal-ftuħ ta’ tali proċedura, dawn iċ-ċirkustanzi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni.
Barra minn hekk, l-obbligu li tiġi interpretata strettament l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament jipprekludi interpretazzjoni estensiva tal-portata ta’ dan l-artikolu, li jippermetti lil min ibbenefika minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha milli jevita l-applikazzjoni tal-
lex fori concursus
billi jinvoka biss b’mod purament astratt in-natura mhux ikkontestabbli tal-att ikkonċernat abbażi ta’ dispożizzjoni tal-
lex causae
.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-att inkwistjoni ma jistax jiġi kkontestat abbażi tal-
lex causae
, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.
Fuq it-tieni u t-tielet domandi
Permezz tat-tieni u t-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-
lex causae
li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, quddiem min għandha tiġi invokata l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u quddiem min għandha tiġi prodotta l-prova ta’ din l-assenza.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament, l-applikazzjoni tal-Artikolu 4(2)(m) tal-istess regolament tista’ tiġi evitata biss meta l-persuna li tkun ibbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha jipproduċi l-prova li dan l-att huwa suġġett għal-liġi ta’ Stat Membru ieħor minbarra dan l-Istat ta’ ftuħ tal-proċedura u li din il-liġi bl-ebda mod ma tippermetti li l-imsemmi att jiġi kkontestat.
Għalhekk mill-formulazzjoni nnifisha tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jirriżulta li huwa l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att li għandu jipproduċi l-prova li dan l-att, abbażi tal-
lex causae
, ma jistax jiġi kkontestat. Barra minn hekk, billi jipprovdi li dan il-konvenut għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkunsidrat ma jista’ jiġi kkontestat bl-ebda mod, u dan, kif jirriżulta mill-punt 22 ta’ din is-sentenza, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ, l-imsemmi Artikolu 13 jimponi wkoll lil dan il-konvenut, mill-inqas impliċitament, l-obbligu li jipproduċi l-prova kemm tal-eżistenza tal-punti ta’ fatt li jippermettu li jiġi konkluż li l-att ikkonċernat ma jistax jiġi kkontestat kif ukoll tal-assenza ta’ kull element li jmur kontra din il-konklużjoni.
Peress li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 jattribwixxi għaldaqstant espressament l-oneru tal-prova lill-konvenut li jinvoka dan l-artikolu, il-parti li tressaq azzjoni, fil-kuntest ta’ azzjoni bbażata fuq id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-
lex fori concursus
, ma tistax tiġi obbligata tinvoka, jew saħansitra li tipproduċi l-prova, li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni tal-
lex causae
li tippermetti, bħala prinċipju, li jiġi kkontestat l-att inkwistjoni, bħall-Artikolu 47 tal-liġi dwar il-falliment inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ġew sodisfatti.
Madankollu, għalkemm l-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament jirregola espressament l-attribuzzjoni tal-oneru tal-prova, huwa ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati mal-aspetti proċedurali iktar speċifiċi. B’hekk, dan l-artikolu ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati, b’mod partikolari, mal-modalitajiet ta’ produzzjoni tal-prova, mal-mezzi ta’ prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti jew mal-prinċipji li jirregolaw l-evalwazzjoni, minn din il-qorti, tas-saħħa probatorja tal-provi prodotti quddiemha.
Issa, hija ġurisprudenza stabbilita li, fl-assenza fid-dritt tal-Unjoni ta’ armonizzazzjoni ta’ dawn ir-regoli, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull Stat Membru li għandu jistabbilixxi tali regoli, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, bil-kundizzjoni madankollu li dawn ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali (prinċipju ta’ ekwivalenza), u li ma jirrendux impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Kušionová,
C‑34/13
,
EU:C:2014:2189
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’mod partikolari fir-rigward tal-prinċipju ta’ effettività msemmi fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, dan jipprekludi, minn naħa, l-applikazzjoni ta’ regoli proċedurali nazzjonali li fil-prattika jagħmluha impossibbli jew eċċessivament diffiċli li wieħed jirrikorri għall-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000, billi jipprovdi regoli stretti wisq, b’mod partikolari fir-rigward tal-prova negattiva tal-assenza ta’ ċirkustanzi determinati. Min-naħa l-oħra, dan il-prinċipju jipprekludi regoli nazzjonali ta’ prova li jkunu wisq ftit eżiġenti li l-applikazzjoni tagħhom twassal, fil-prattika, sabiex jinqaleb l-oneru tal-prova prevista fl-Artikolu 13 tal-imsemmi regolament.
Madankollu, is-sempliċi diffikultà li tiġi prodotta l-prova tal-eżistenza ta’ ċirkustanzi li fihom il-
lex causae
teskludi li jiġi kkontestat l-att inkwistjoni, jew, jekk ikun il-każ, tal-assenza taċ-ċirkustanzi, previsti mil-
lex causae
, li fihom dan l-att jista’ jiġi kkontestat, ma tippreġudikax, fiha nnifisha, il-prinċipju ta’ effettività, iżda pjuttost tissodisfa r-rekwiżit, imfakkar fil-punt 18 ta’ din is-sentenza, li l-imsemmi artikolu għandu jiġi interpretat strettament.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għat-tieni u għat-tielet domandi għandha tkun li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-
lex causae
li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, huwa dan il-konvenut li għandu jinvoka l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u li għandu jipproduċi l-prova ta’ dan.
Fuq ir-raba
’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad-dispożizzjonijiet tal-
lex causae
applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.
F’dan ir-rigward, mill-punt 19 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-Artikolu 13 huwa intiż li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha, billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat, anki wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, mil-
lex causae
. Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-punt 22 ta’ din is-sentenza, l-applikazzjoni ta’ dan l-Artikolu 13 favur tali benefiċjarju jirrikjedi t-teħid inkunsiderazzjoni taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.
Issa, l-għan ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi kif ukoll il-ħtieġa li jittieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ jirrikjedu interpretazzjoni tal‑Artikolu 13 tal-istess regolament fis-sens li l-imsemmi benefiċjarju għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkunsidrat ma jistax jiġi kkontestat la abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-
lex causae
applikabbli fir-rigward tal-insolvenza, u lanqas tal-
lex causae
kollha kemm hi.
Fil-fatt, minn naħa, il-kliem tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 huwa kjarament favur tali interpretazzjoni, ġaladarba dan jimponi lill-benefiċjarju ta’ att li jikkawża preġudizzju l-oneru li jipproduċi l-prova li dan l-att ma jista’ jiġi kkontestat b’ebda mod. Min-naħa l-oħra, ma jistax ikun hemm aspettattivi leġittimi fil-fatt li att, li jista’ jiġi kkontestat abbażi ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju ġenerali tal-
lex causae
, jiġi evalwat, wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza, biss fir-rigward tas-sempliċi dispożizzjonijiet tal-
lex causae
applikabbli fir-rigward tal-insolvenza.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad-dispożizzjonijiet tal-
lex causae
applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.
Fuq il-ħames domanda
Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-
lex causae
, kollha kemm hi, ma tippermettix li dan l-att jiġi kkontestat. Barra minn hekk, din il-qorti tixtieq issir taf, essenzjalment, jekk il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tistax, meta tikkunsidra li l-konvenut ippreżenta biżżejjed spjegazzjonijiet, tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-
lex causae
li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk, għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 13, il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-
lex causae
, kollha kemm hi, ma tippermettix li l-att jiġi kkontestat, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-punt 31 ta’ din is-sentenza, huwa l-konvenut li għandu jinvoka l-assenza taċ-ċirkustanzi li jippermettu li jiġi kkontestat dan l-att abbażi tal-
lex causae
u li jipproduċi l-prova ta’ dan.
Issa, l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 ma jagħmilx distinzjoni bejn id-dispożizzjonijiet tal-
lex causae
applikabbli fil-qasam tal-insolvenza u d-dispożizzjonijiet u l-prinċipji tal-
lex causae
, applikabbli għal oqsma oħra, iżda jipprovdi li huwa l-konvenut li għandu jipproduċi l-prova li l-att ikkonċernat ma jista’ jiġi kkontestat b’ebda mod. Għaldaqstant mill-formulazzjoni ta’ dan l‑artikolu jirriżulta b’mod ċar li dan għandu jiġi interpretat fis-sens li l-istess konvenut għandu juri li l-
lex causae
, kollha kemm hi, ma tippermettix li dan l-att jiġi kkontestat.
Din il-konklużjoni hija wkoll konformi mal-prinċipju, imfakkar fil-punt 18 ta’ din is-sentenza, li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat strettament. Fil-fatt, interpretazzjoni kuntrarja, fis-sens li l-oneru tal-prova fir-rigward tal-assenza ta’ kull dispożizzjoni jew ta’ kull prinċipju tal-
lex causae
li jippermettu kontestazzjoni għandu jaqa’ fuq l-awtur tal-kontestazzjoni, tiffaċilita eċċessivament l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni u tagħtiha portata kunsiderevolment wiesgħa.
Barra minn hekk, hija biss konklużjoni bħal din li tikkorrispondi għall-għan tal-imsemmi Artikolu 13, imfakkar fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, li jipproteġi l-aspettattivi leġittimi tal-persuna li bbenefikat minn att li jikkawża preġudizzju lill-kredituri kollha billi jipprovdi li dan l-att għandu jibqa’ rregolat mid-dritt li kien applikabbli għalih fid-data ta’ meta twettaq. Fil-fatt, f’din id-data, l-imsemmi att kien irregolat mil-
lex causae
, kollha kemm hi, applikabbli lil hinn mill-proċedura ta’ insolvenza, fejn bħala prinċipju l-istess Artikolu 13 ma japplikax, skont il-ġurisprudenza, għall-atti li jseħħu wara l-ftuħ ta’ proċedura ta’ insolvenza (ara s-sentenza Lutz,
C‑557/13
,
EU:C:2015:227
, punt
).
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà tistax, meta tikkunsidra li l-konvenut ippreżenta biżżejjed spjegazzjonijiet, tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-
lex causae
li skonthom dan l-att jista’ jiġi kkontestat, għandu jiġi osservat li mill-punt 25 ta’ din is-sentenza jirriżulta li huwa dan il-konvenut li għandu jipproduċi l-prova li l-imsemmi att ma jistax jiġi kkontestat.
Barra minn hekk, mill-punti 27 sa 29 ta’ din is-sentenza jirriżulta li peress li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 ma jinkludix dispożizzjonijiet relatati, b’mod partikolari, mal-modalitajiet ta’ produzzjoni tal-prova, mal-mezzi ta’ prova ammissibbli quddiem il-qorti nazzjonali kompetenti jew mal-prinċipji li jirregolaw l-evalwazzjoni, minn din il-qorti, tas-saħħa probatorja tal-provi prodotti quddiemha, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull Stat Membru li għandu jistabbilixxi tali regoli, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, bil-kundizzjoni madankollu li l-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività jiġu osservati. Regoli nazzjonali ta’ prova li jkunu wisq ftit eżiġenti li l-applikazzjoni tagħhom twassal, fil-prattika, sabiex tinqaleb l-attribuzzjoni tal-oneru tal-prova ma humiex konformi mal-prinċipju ta’ effettività.
Għalhekk il-qorti nazzjonali kompetenti tista’ tqis li hija l-parti li tressaq azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att, li għandha tipproduċi l-prova ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-
lex causae
li skonthom dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut,
prima facie
, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-
lex causae
, ma jistax jiġi kkontestat. Madankollu, l-istabbiliment, billi jiġu osservati l-prinċipji ta’ effettività u ta’ ekwivalenza, tal-kriterji li jippermettu li jiġi evalwat jekk il-parti li ressqet l-azzjoni effettivament ipproduċiex din il-prova jaqa’ taħt l-awtonomija proċedurali tal-Istat Membru kkonċernat.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li l-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-
lex causae
, kollha kemm hi, ma tippermettix li l-imsemmi att jiġi kkontestat. Il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tista’ tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova tal-eżistenza ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-
lex causae
li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut,
prima facie
, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-
lex causae
, ma jistax jiġi kkontestat.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 13 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1346/2000, tad‑29 ta’ Mejju 2000, dwar proċedimenti ta’ falliment, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-applikazzjoni tiegħu huwa suġġett għall-kundizzjoni li l-att inkwistjoni ma jistax jiġi kkontestat abbażi tal-
lex causae
, fid-dawl taċ-ċirkustanzi kollha tal-każ.

2)
Għall-finijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 u fl-ipoteżi fejn il-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att iqajjem dispożizzjoni tal-liġi applikabbli għal dan l-att (
lex causae
) li tgħid li dan l-att jista’ jiġi kkontestat biss fiċ-ċirkustanzi previsti minn din id-dispożizzjoni, huwa dan il-konvenut li għandu jinvoka l-assenza ta’ dawn iċ-ċirkustanzi u li għandu jipproduċi l-prova ta’ dan.

3)
L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-kliem “ma tippermettix xi meżżi biex [ma tippermetti bl-ebda mod li] jiġi disputat dak l-att” huwa intiż, minbarra għad‑dispożizzjonijiet tal-liġi applikabbli għal dan l-att (
lex causae
) applikabbli fil-qasam tal-insolvenza, għad-dispożizzjonijiet u l-prinċipji ġenerali kollha ta’ din il-liġi.

4)
L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1346/2000 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-konvenut f’azzjoni għal nullità, għal annullament jew għal nuqqas ta’ infurzabbiltà ta’ att għandu juri li l-liġi applikabbli għal dan l-att (
lex causae
), kollha kemm hi, ma tippermettix li l-imsemmi att jiġi kkontestat. Il-qorti nazzjonali adita b’azzjoni bħal din tista’ tqis li hija l-parti li tressaq l-azzjoni li għandha tipproduċi l-prova tal-eżistenza ta’ dispożizzjoni jew ta’ prinċipju tal-imsemmija liġi li skonthom l-imsemmi att jista’ jiġi kkontestat biss meta din il-qorti tqis li l-konvenut,
prima facie
, stabbilixxa b’mod effettiv, fir-rigward tar-regoli normalment applikabbli skont id-dritt proċedurali nazzjonali, li l-att ikkonċernat, bis-saħħa tal-istess liġi, ma jistax jiġi kkontestat.

Firem
(
*
)   Lingwa tal-kawża: il-Finlandiż.