CELEX: 62014CJ0207
Προδικαστική παραπομπή
Προσέγγιση των νομοθεσιών
Φυσικά μεταλλικά νερά
Οδηγία 2009/54/ΕΚ
Άρθρο 8, παράγραφος 2
Παράρτημα I
Απαγόρευση διαθέσεως στο εμπόριο ενός “φυσικού μεταλλικού νερού προερχόμενου από μία και την αυτή πηγή” υπό πολλές διαφορετικές εμπορικές ονομασίες
Έννοια

Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2009, σχετικά με την εκμετάλλευση και τη θέση στο εμπόριο των φυσικών μεταλλικών νερών (
ΕΕ L 164, σ. 45
, και διορθωτικό
ΕΕ 2014, L 306, σ. 8
).
Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Hotel Sava Rogaška, gostinstvo, turizem in storitve, d.o.o. (στο εξής: HSR) και της Republika Slovenija (Δημοκρατία της Σλοβενίας), η οποία εκπροσωπείται από το Υπουργείο Γεωργίας και Περιβάλλοντος (στο εξής: Υπουργείο), όσον αφορά την άρνηση του Υπουργείου να αναγνωρίσει εμπορική ονομασία την οποία προτίθετο να χρησιμοποιήσει η HSR για ένα φυσικό μεταλλικό νερό.
Το νομικό πλαίσιο
Το δίκαιο της Ένωσης
Η οδηγία 2009/54
Κατά τις αιτιολογικές σκέψεις 5, 7 και 9 της οδηγίας 2009/54:
«(5)
Ο κύριος στόχος οιασδήποτε ρυθμίσεως για τα φυσικά μεταλλικά νερά θα πρέπει να είναι η προστασία της υγείας των καταναλωτών, η πρόληψη της παραπληροφόρησης των καταναλωτών και η διασφάλιση θεμιτού εμπορίου.
[...]
(7)
Θα πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε τα φυσικά μεταλλικά νερά να διατηρούν στο στάδιο της διάθεσής τους στο εμπόριο τα χαρακτηριστικά εκείνα που έχουν δικαιώσει την αναγνώρισή τους ως φυσικά μεταλλικά νερά. [...]
[...]
(9)
Η λεπτομερής αναγραφή των αποτελεσμάτων της ανάλυσης ενός φυσικού μεταλλικού νερού θα πρέπει να είναι υποχρεωτική, προκειμένου να διασφαλίζεται η πληροφόρηση του καταναλωτή.»
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής προβλέπει τα εξής:
«Η παρούσα οδηγία αφορά τα νερά που εξάγονται από το έδαφος ενός κράτους μέλους και αναγνωρίζονται από την υπεύθυνη αρχή αυτού του κράτους μέλους ως φυσικά μεταλλικά νερά ανταποκρινόμενα στις διατάξεις του μέρους I του παραρτήματος I.»
Το άρθρο 4 της εν λόγω οδηγίας απαριθμεί τις κατεργασίες των οποίων μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο το φυσικό μεταλλικό νερό, όπως παρουσιάζεται στην έξοδο. Έτσι, στην παράγραφο 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, προβλέπει ότι οι κατεργασίες επιτρέπονται μόνον «εφόσον δεν έχ[ουν] ως αποτέλεσμα να τροποποιήσ[ουν] τη σύσταση του νερού όσον αφορά τα ουσιώδη συστατικά του στα οποία οφείλει τις ιδιότητές του».
Το άρθρο 6 της οδηγίας 2009/54 επιβάλλει κάθε δοχείο που χρησιμοποιείται για τη συσκευασία των φυσικών μεταλλικών νερών να είναι εφοδιασμένο με διάταξη κλεισίματος σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο που να αποκλείει κάθε δυνατότητα παραποίησης ή μόλυνσης.
Το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής ορίζει:
«Η επισήμανση των φυσικών μεταλλικών νερών περιλαμβάνει [...] τις ακόλουθες υποχρεωτικές ενδείξεις:
α)
την αναφορά της αναλυτικής σύνθεσης με απαρίθμηση των χαρακτηριστικών στοιχείων του·
β)
τον τόπο όπου γίνεται η εκμετάλλευση της πηγής και την ονομασία αυτής·
[...]»
Το άρθρο 8 της εν λόγω οδηγίας διευκρινίζει:
«1.   Το όνομα της τοποθεσίας, του οικισμού ή της θέσης μπορεί να περιληφθεί στο κείμενο της εμπορικής [ονομασίας], υπό την προϋπόθεση ότι πρόκειται για φυσικό μεταλλικό νερό που προέρχεται από πηγή που αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης στον τόπο που υποδεικνύεται από την εμπορική [ονομασία] και ότι το όνομα αυτό δεν οδηγεί σε σύγχυση όσον αφορά τον τόπο στον οποίο γίνεται η εκμετάλλευση της πηγής.
2.   Απαγορεύεται η διάθεση στο εμπόριο ενός φυσικού μεταλλικού νερού προερχόμενου από μία και την αυτή πηγή υπό πολλές διαφορετικές εμπορικές [ονομασίες].
3.   Όταν οι ετικέτες ή οι επιγραφές που φέρονται επάνω στα δοχεία μέσα στα οποία τα φυσικά μεταλλικά νερά προσφέρονται προς πώληση αναγράφουν μια εμπορική [ονομασία] που διαφέρει από το όνομα της πηγής ή του τόπου εκμετάλλευσής της, τότε η ένδειξη αυτού του τόπου εκμετάλλευσης ή του ονόματος της πηγής αναγράφεται με γράμματα το ύψος και το πλάτος των οποίων είναι τουλάχιστον μιάμιση φορά μεγαλύτερο από εκείνο του μεγαλύτερου γράμματος που έχει χρησιμοποιηθεί για την αναγραφή αυτής της εμπορικής [ονομασίας].
Το πρώτο εδάφιο εφαρμόζεται, τηρουμένων των αναλογιών, και με το ίδιο πνεύμα σε ό,τι αφορά την προβολή που δίδεται στο όνομα της πηγής ή στον τόπο εκμετάλλευσής της σε σχέση με την ένδειξη της εμπορικής [ονομασίας] κατά την οιασδήποτε μορφής διαφήμιση σχετικά με τα φυσικά μεταλλικά νερά.»
Το άρθρο 12, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας 2009/54 διευκρινίζει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει, αντιστοίχως, τα όρια για τις συγκεντρώσεις των συστατικών των φυσικών μεταλλικών νερών και όλες τις αναγκαίες διατάξεις για την αναγραφή στην επισήμανση υψηλών επιπέδων ορισμένων συστατικών.
Το παράρτημα I της οδηγίας αυτής περιλαμβάνει στο μέρος I, με τίτλο «Ορισμός», τα εξής:
«1.
Νοείται ως “φυσικό μεταλλικό νερό” ένα νερό βακτηριολογικώς υγιές, κατά την έννοια του άρθρου 5, που έχει σαν καταγωγή μια υδάτινη φλέβα ή ένα υπόγειο στρώμα και προέρχεται από μια πηγή αξιοποιούμενη από μία ή περισσότερες διεξόδους φυσικές ή κατόπιν διατρήσεως.
Το φυσικό μεταλλικό νερό διακρίνεται σαφώς από το σύνηθες νερό πόσεως:
α)
από τη φύση του, χαρακτηριζόμενη από την περιεκτικότητά του σε ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία ή άλλα συστατικά και σε μερικές περιπτώσεις από ορισμένα αποτελέσματα·
β)
από την αρχική καθαρότητά του,
χαρακτηριστικά που και τα δύο έχουν διατηρηθεί ανέπαφα λόγω της υπόγειας προέλευσης αυτού του νερού [...]
2.
Τα αναφερόμενα στο σημείο 1 χαρακτηριστικά που είναι ικανά να προσδώσουν στο φυσικό μεταλλικό νερό τις ευνοϊκές για την υγεία ιδιότητές του, πρέπει να έχουν εκτιμηθεί:
α)
από απόψεως:
i)
γεωλογικής και υδρολογικής,
ii)
φυσικής, χημικής και φυσικο-χημικής,
iii)
μικροβιολογικής,
iv)
αν είναι απαραίτητο, φαρμακολογικής, φυσιολογικής και κλινικής,
β)
σύμφωνα με τα κριτήρια που απαριθμούνται στο τμήμα ΙΙ,
[...]
3.
Η σύσταση, η θερμοκρασία και τα άλλα ουσιώδη χαρακτηριστικά του φυσικού μεταλλικού νερού πρέπει να παραμένουν σταθερά μέσα στο πλαίσιο των φυσικών διακυμάνσεων. Ειδικότερα, δεν πρέπει να μεταβάλλονται από τις ενδεχόμενες διακυμάνσεις της παροχής.
[...]»
Στο μέρος II του παραρτήματος αυτού, με τίτλο «Προδιαγραφές και κριτήρια για την εφαρμογή του ορισμού», απαριθμούνται οι προδιαγραφές και τα κριτήρια που έχουν εφαρμογή στις γεωλογικές και υδρολογικές έρευνες, στις φυσικές, χημικές και φυσικοχημικές εξετάσεις, καθώς και στις μικροβιολογικές, κλινικές και φαρμακολογικές αναλύσεις, οι οποίες, κατά το σημείο 2, στοιχείο βʹ, του μέρους I του εν λόγω παραρτήματος, πρέπει να πραγματοποιηθούν προκειμένου να εκτιμηθούν τα χαρακτηριστικά του φυσικού μεταλλικού νερού που αναφέρονται στο σημείο 1 του μέρους I.
Το παράρτημα II της οδηγίας 2009/54, με τίτλο «Προϋποθέσεις εκμεταλλεύσεως και διαθέσεως στο εμπόριο των φυσικών μεταλλικών νερών», διευκρινίζει στο σημείο του 2 ότι «[ο]ι εγκαταστάσεις που προορίζονται για την εκμετάλλευση του [φυσικού μεταλλικού νερού] πρέπει να κατασκευάζονται κατά τέτοιον τρόπον [...] ώστε να διατηρούνται οι ιδιότητες που ανταποκρίνονται στον χαρακτηρισμό του, και τις οποίες το νερό παρουσιάζει στην έξοδό του».
Η οδηγία 2000/60/ΕΚ
Το άρθρο 1 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2000, περί της θεσπίσεως πλαισίου κοινοτικής δράσεως στον τομέα της πολιτικής των υδάτων (
ΕΕ L 327, σ. 1
, και διορθωτικό
ΕΕ 2006, L 113, σ. 26
), ορίζει:
«Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η θέσπιση πλαισίου για την προστασία των εσωτερικών επιφανειακών, των μεταβατικών, των παράκτιων και των υπόγειων υδάτων, το οποίο:
α)
να αποτρέπει την περαιτέρω επιδείνωση, να προστατεύει και να βελτιώνει την κατάσταση των υδάτινων οικοσυστημάτων [...], των χερσαίων οικοσυστημάτων και των υγροτόπων [...]·
β)
να προωθεί τη βιώσιμη χρήση του νερού βάσει μακροπρόθεσμης προστασίας των διαθέσιμων υδάτινων πόρων·
γ)
να αποσκοπεί στην ενίσχυση της προστασίας και τη βελτίωση του υδάτινου περιβάλλοντος [...]·
δ)
να διασφαλίζει την προοδευτική μείωση της ρύπανσης των υπογείων υδάτων και να αποτρέπει την περαιτέρω μόλυνσή τους και
ε)
να συμβάλλει στο μετριασμό των επιπτώσεων από πλημμύρες και ξηρασίες,
και να συμβάλλει με αυτό τον τρόπο:
—
στην εξασφάλιση επαρκούς παροχής επιφανειακού και υπόγειου νερού καλής ποιότητας που απαιτείται για τη βιώσιμη, ισόρροπη και δίκαιη χρήση ύδατος,
—
σε σημαντική μείωση της ρύπανσης των υπογείων υδάτων,
—
στην προστασία των χωρικών και θαλάσσιων υδάτων και
—
στην επίτευξη των στόχων των σχετικών διεθνών συμφωνιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αποσκοπούν στην πρόληψη και την εξάλειψη της ρύπανσης του θαλάσσιου περιβάλλοντος [...].»
Κατά το άρθρο 2 της οδηγίας αυτής:
«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, εφαρμόζονται οι ακόλουθοι ορισμοί:
[...]
11)
“Υδροφόρος ορίζοντας”: υπόγειο στρώμα ή στρώματα βράχων ή άλλες γεωλογικές στοιβάδες επαρκώς πορώδεις και διαπερατές ώστε να επιτρέπουν είτε σημαντική ροή υπόγειων υδάτων είτε την άντληση σημαντικών ποσοτήτων υπόγειων υδάτων,
12)
“Σύστημα υπόγειων υδάτων”: συγκεκριμένος όγκος υπόγειων υδάτων εντός ενός ή περισσότερων υδροφόρων οριζόντων,
[...]»
Η νομοθεσία της Σλοβενίας
Η οδηγία 80/777/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1980, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την εκμετάλλευση και τη θέση στο εμπόριο των φυσικών μεταλλικών νερών (ΕΕ ειδ. έκδ. 13/009, σ. 132), όπως έχει τροποποιηθεί, η οποία στη συνέχεια αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2009/54, μεταφέρθηκε στο σλοβενικό δίκαιο κυρίως με την κανονιστική απόφαση περί φυσικών μεταλλικών νερών, νερών από πηγές και επιτραπέζιων νερών (Pravilnik o naravni mineralni vodi, izvirski vodi in namizni vodi, Uradni list RS, υπ’ αριθ. 50/04, 75/05, 45/08, στο εξής: κανονιστική απόφαση).
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω κανονιστικής αποφάσεως προβλέπει ότι μεταλλικό νερό είναι το νερό το οποίο, πέραν ορισμένων προϋποθέσεων περί μικροβιολογικής υγιεινής, πληροί, μεταξύ άλλων, την προϋπόθεση ότι προέρχεται από υπόγειο στρώμα ή υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα προστατευόμενο από οποιαδήποτε μόλυνση και αναβλύζει από μία ή περισσότερες φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους μιας πηγής. Το άρθρο 12, παράγραφος 4, της εν λόγω κανονιστικής αποφάσεως προβλέπει ότι το φυσικό μεταλλικό νερό που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή δύναται να διατεθεί στο εμπόριο υπό μία μόνον εμπορική ονομασία.
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτήματα
Όπως προκύπτει από τον φάκελο που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο, στις 18 Ιουλίου 2011, η HSR κατέθεσε στο Υπουργείο αίτηση για την αναγνώριση στη Σλοβενία της εμπορικής ονομασίας «ROI Roitschocrene» για το φυσικό μεταλλικό νερό που αντλείται από το σημείο εξόδου RgS-2/88.
Με απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 2012, το Υπουργείο απέρριψε την αίτηση αυτή, με το αιτιολογικό ότι ένα φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή, δυνάμει του άρθρου 12, παράγραφος 4, του κανονισμού και του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54, μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο υπό μία μόνον εμπορική ονομασία και ότι ένα φυσικό μεταλλικό νερό αντλούμενο από τον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα με το επίμαχο νερό, αλλά από άλλο σημείο εξόδου, αποκαλούμενο V‑3/66‑70, είχε ήδη αναγνωριστεί ως φυσικό μεταλλικό νερό υπό την εμπορική ονομασία «Donat Mg» με απόφαση της 3ης Ιουλίου 2001 και ήταν διαθέσιμο στο εμπόριο με την ονομασία αυτή.
Η HSR άσκησε προσφυγή ενώπιον του Upravno sodišče Republike Slovenije (διοικητικό πρωτοδικείο της Δημοκρατίας της Σλοβενίας) με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως της 26ης Φεβρουαρίου 2012 υποστηρίζοντας, αφενός, ότι από το σημείο εξόδου RgS-2/88 δεν αναβλύζει το ίδιο νερό με εκείνο που αναβλύζει από το σημείο εξόδου V-3/66-70 και, αφετέρου, ότι πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ της έννοιας της «πηγής» και της έννοιας του «υδροφόρου ορίζοντα». Μετά την απόρριψη της εν λόγω προσφυγής, η HSR άσκησε αναίρεση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, υποστηρίζοντας κυρίως ότι το Upravno sodišče Republike Slovenije ερμήνευσε εσφαλμένα την έννοια της «πηγής» που διαλαμβάνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54.
Το Vrhovno sodišče (Ανώτατο δικαστήριο), υπενθυμίζοντας ότι δεσμεύεται από τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώθηκαν πρωτοδίκως, εκθέτει ότι από τα εν λόγω πραγματικά περιστατικά προκύπτει, πρώτον, ότι τα σημεία εξόδου V-3/66-70 και RgS-2/88 έχουν κοινό υδροφόρο ορίζοντα ή κοινό υπόγειο στρώμα και διευκρινίζει, συναφώς, ότι η έννοια του «κοινού υπόγειου στρώματος ή υδροφόρου ορίζοντα» νοείται ως «όγκος υδάτων προερχόμενος από τον ίδιο υδροφόρο ορίζοντα». Ακολούθως, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, με απόφαση της 3ης Ιουλίου 2001, το Υπουργείο αναγνώρισε το νερό που αντλείται από τα σημεία εξόδου RgS‑2/88 και V‑3/66‑70 ως φυσικό μεταλλικό νερό υπό την εμπορική ονομασία «Donat Mg», μολονότι η εταιρία που ορίζεται ως δικαιούχος βάσει της εν λόγω αποφάσεως, δηλαδή η Droga Kolinska d.d., δεν έχει άδεια εκμεταλλεύσεως του νερού που αντλείται από το σημείο εξόδου RgS‑2/88 —δεδομένου ότι η άδεια αυτή ανήκει στην HSR δυνάμει μεταγενέστερης αποφάσεως της 14ης Φεβρουαρίου 2008— και ότι, επομένως, η Droga Kolinska d.d. δεν μπορεί να διαθέσει το εν λόγω νερό υπό την εμπορική ονομασία «Donat Mg». Τέλος, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει ότι το φυσικό μεταλλικό νερό Donat Mg έχει καταχωριστεί στο μητρώο των φυσικών μεταλλικών νερών τα οποία αναγνωρίζονται στη Σλοβενία, καθώς και στον κατάλογο των φυσικών μεταλλικών νερών που έχουν αναγνωριστεί από τα κράτη μέλη (
ΕΕ 2013, C 95, σ. 38
), ενώ ως πηγή αναφέρεται η πηγή Donat.
Το αιτούν δικαστήριο, διαπιστώνοντας την έλλειψη νομολογίας του Δικαστηρίου στον τομέα αυτό, διερωτάται ως προς την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στη φράση «φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή» του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54. Παρατηρεί ότι η εν λόγω οδηγία δεν περιέχει ορισμό της έννοιας της «πηγής», μολονότι η έννοια αυτή χρησιμοποιείται επανειλημμένως στην εν λόγω οδηγία. Λόγω των αποκλίσεων στις γλωσσικές αποδόσεις του ορισμού του «φυσικού μεταλλικού νερού» που δίδεται στο παράρτημα I, κεφάλαιο I, σημείο 1, της ίδιας οδηγίας, η φράση αυτή επιδέχεται πολλές ερμηνείες. Εάν ο κύριος σκοπός είναι η αποφυγή της παραπληροφορήσεως του καταναλωτή, ως η «αυτή πηγή» θα έπρεπε να νοηθεί «από το ίδιο σημείο εξόδου», δεδομένου ότι μόνον το νερό που αντλείται από το ίδιο σημείο εξόδου μπορεί, κατά το αιτούν δικαστήριο, να έχει την ίδια χημική και μικροβιολογική σύσταση. Ωστόσο, μπορεί επίσης να γίνει δεκτή μια ευρύτερη ερμηνεία, κατά την οποία πρόκειται για το νερό που αντλείται από διαφορετικά σημεία εξόδου με κοινό υδροφόρο ορίζοντα, κατά την έννοια του άρθρου 2, σημείο 11, της οδηγίας 2000/60, ή ακόμα και για νερό που αποτελεί μέρος του ίδιου υπόγειου όγκου νερού, κατά την έννοια του σημείου 12 της ίδιας διατάξεως.
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, το Vrhovno sodišče αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)
Πρέπει το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας [2009/54] να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ως “φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή”:
α)
νοείται το νερό το οποίο προέρχεται από το ίδιο και μοναδικό σημείο εξόδου, όχι όμως το νερό το οποίο αντλείται από διαφορετικά σημεία εξόδου, μολονότι πρόκειται για νερό η πηγή του οποίου βρίσκεται στον αυτό υδροφόρο ορίζοντα του αυτού συστήματος υπόγειων υδάτων, σύμφωνα με τον ορισμό που δίδει στις έννοιες “υδροφόρος ορίζοντας” και “σύστημα υπόγειων υδάτων” η οδηγία [2000/60]·
β)
νοείται το νερό το οποίο προέρχεται από το ίδιο και μοναδικό σημείο εξόδου, όχι όμως το νερό το οποίο αντλείται από διαφορετικά σημεία εξόδου, μολονότι πρόκειται για νερό ή πηγή που βρίσκεται στον αυτό υδροφόρο ορίζοντα του αυτού συστήματος υπόγειων υδάτων, σύμφωνα με τον ορισμό που δίδει στις έννοιες “υδροφόρος ορίζοντας” και “σύστημα υπογείων υδάτων” η οδηγία [2000/60], λαμβανομένων υπόψη επίσης περιστάσεων όπως η απόσταση μεταξύ των σημείων εξόδου, το βάθος τους, η ειδική ποιότητα του νερού το οποίο προέρχεται από το εκάστοτε σημείο εξόδου (επί παραδείγματι η χημική και μικροβιολογική σύσταση του νερού), η υδραυλική σύνδεση μεταξύ των σημείων εξόδου, το κλείσιμο ή το άνοιγμα του υδροφόρου ορίζοντα·
γ)
νοείται το σύνολο των υδάτων τα οποία διαθέτουν την πηγή τους στον αυτό υδροφόρο ορίζοντα του αυτού συστήματος υπόγειων υδάτων, σύμφωνα με τον ορισμό που δίδει στις έννοιες “υδροφόρος ορίζοντας” και “σύστημα υπογείων υδάτων” η οδηγία [2000/60], ανεξαρτήτως του ότι τα ύδατα φτάνουν στην επιφάνεια της γης από περισσότερα σημεία εξόδου·
δ)
νοείται το σύνολο των υδάτων τα οποία διαθέτουν την πηγή τους στον αυτό υδροφόρο ορίζοντα του αυτού συστήματος υπογείων υδάτων, σύμφωνα με τον ορισμό που δίδει στις έννοιες “υδροφόρος ορίζοντας” και “σύστημα υπογείων υδάτων” η οδηγία [2000/60], ανεξαρτήτως του ότι τα ύδατα φτάνουν στην επιφάνεια της γης από περισσότερα σημεία εξόδου, λαμβανομένων υπόψη επίσης περιστάσεων όπως η απόσταση μεταξύ των σημείων εξόδου, το βάθος τους, η ειδική ποιότητα του νερού το οποίο προέρχεται από το εκάστοτε σημείο εξόδου (επί παραδείγματι η χημική και μικροβιολογική σύσταση του νερού), η υδραυλική σύνδεση μεταξύ των σημείων εξόδου, το κλείσιμο ή το άνοιγμα του υδροφόρου ορίζοντα;
2)
Σε περίπτωση που δεν είναι δυνατόν να δοθεί καταφατική απάντηση σε κάποια από τις περιπτώσεις του πρώτου ερωτήματος, πρέπει η ερμηνεία της έννοιας “φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή” να βασιστεί σε κριτήρια όπως η απόσταση μεταξύ των σημείων εξόδου, το βάθος τους, η ειδική ποιότητα του νερού το οποίο προέρχεται από το εκάστοτε σημείο εξόδου, η υδραυλική σύνδεση μεταξύ των σημείων εξόδου, το κλείσιμο ή το άνοιγμα του υδροφόρου ορίζοντα;»
Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Με τα δύο αυτά ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, πώς πρέπει να ερμηνευθεί η έννοια του «φυσικού μεταλλικού νερού προερχόμενου από μία και την αυτή πηγή» που διαλαμβάνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54.
Κατά τη διάταξη αυτή, «[α]παγορεύεται η διάθεση στο εμπόριο ενός φυσικού μεταλλικού νερού προερχόμενου από μία και την αυτή πηγή υπό πολλές διαφορετικές εμπορικές [ονομασίες]». Μολονότι το παράρτημα I, μέρος I, σημείο 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής ορίζει το «φυσικό μεταλλικό νερό» ως «μικροβιολογικά υγιεινό νερό [...] που προέρχεται από έναν υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή ένα υπόγειο στρώμα και αναβλύζει από μία ή περισσότερες φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους μιας πηγής», σε καμία διάταξη της εν λόγω οδηγίας δεν διευκρινίζεται ρητώς η έννοια της «πηγής» ή της φράσεως «που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή».
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ο προσδιορισμός της σημασίας και του περιεχομένου όρων ως προς τους οποίους το δίκαιο της Ένωσης δεν παρέχει κανέναν ορισμό πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το σύνηθες νόημά τους στην καθημερινή γλώσσα, λαμβανομένων ταυτοχρόνως υπόψη του πλαισίου εντός του οποίου χρησιμοποιούνται και των σκοπών που επιδιώκει η ρύθμιση της οποίας αποτελούν τμήμα (αποφάσεις EasyCar, C‑336/03,
EU:C:2005:150
, σκέψη 21 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, καθώς και Partena, C‑137/11,
EU:C:2012:593
, σκέψη 56).
Η ερμηνεία διατάξεως της νομοθεσίας της Ένωσης συνεπάγεται, περαιτέρω, σύγκριση μεταξύ των κειμένων της στις διάφορες γλώσσες (αποφάσεις Cilfit κ.λπ., 283/81,
EU:C:1982:335
, σκέψη 18, καθώς και Ισπανία κατά Συμβουλίου, C‑36/98,
EU:C:2001:64
, σκέψη 47 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Σε περίπτωση αποκλίσεως μεταξύ των κειμένων, η επίμαχη διάταξη θα πρέπει να ερμηνευθεί με γνώμονα την όλη οικονομία και τον σκοπό της ρυθμίσεως της οποίας αποτελεί στοιχείο (αποφάσεις Bouchereau, 30/77,
EU:C:1977:172
, σκέψη 14, καθώς και Brey, C‑140/12,
EU:C:2013:565
, σκέψη 74 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, ούτε από τη συνήθη έννοια του όρου «πηγή», η οποία μπορεί να σημαίνει τόσο το σημείο εξόδου του νερού όσο και, γενικότερα, την προέλευσή του, ούτε από τη σύγκριση των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54 ή του ορισμού του φυσικού μεταλλικού νερού που περιλαμβάνεται στο παράρτημά της I καθίσταται δυνατό να αρθούν οι αμφιβολίες που έχει το αιτούν δικαστήριο ως προς την ερμηνεία της έννοιας της «πηγής» και του περιεχομένου της φράσης «που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή» που διαλαμβάνονται στο εν λόγω άρθρο 8, παράγραφος 2. Ειδικότερα, όπως επισήμανε, κατ’ ουσίαν, ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 33 και 34 των προτάσεών του, η σύγκριση των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων του ορισμού αυτού δεν καθιστά δυνατό να καθοριστεί αν η έννοια αυτή αναφέρεται στην υπόγεια προέλευση του νερού ή στον τόπο από τον οποίο αναβλύζει στην επιφάνεια.
Πρέπει, επομένως, για τους σκοπούς της ερμηνείας που ζητείται, να εστιασθεί η προσοχή στο πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54, καθώς και, ευρύτερα, στην όλη οικονομία και στον σκοπό της οδηγίας αυτής.
Συναφώς, μολονότι ο ορισμός του φυσικού μεταλλικού νερού που δίδεται στο μέρος I, σημείο 1, πρώτο εδάφιο, του παραρτήματος I της οδηγίας 2009/54 δεν παρέχει, καθαυτός, τη δυνατότητα να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο της έννοιας της «πηγής» ούτε της έννοιας που έχει η φράση «που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή» όπως διαλαμβάνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, ωστόσο, από το γράμμα του ορισμού αυτού συνάγεται ότι η έννοια της «πηγής» δεν εξομοιώνεται με την έννοια του «υπόγειου στρώματος ή υδροφόρου ορίζοντα», στον βαθμό που το γράμμα της διατάξεως διαχωρίζει σαφώς τις δύο αυτές έννοιες. Επομένως, βάσει του γράμματος της διατάξεως, για να καταστεί δυνατό να θεωρηθεί ένα φυσικό μεταλλικό νερό ως «προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή», είναι αναγκαίο το νερό αυτό να προέρχεται από τον ίδιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή από το ίδιο υπόγειο στρώμα.
Από το γράμμα της διατάξεως αυτής συνάγεται επίσης ότι η έννοια της «πηγής» δεν μπορεί να εξομοιωθεί ούτε με την έννοια του «σημείου εξόδου», όπως προτείνει η HSR, δεδομένου ότι στον ορισμό διευκρινίζεται ρητώς ότι η πηγή υπόκειται σε εκμετάλλευση «από μία ή περισσότερες φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους μιας πηγής». Αντιθέτως, προκύπτει ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί αν πρόκειται για φυσικό μεταλλικό νερό «που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή», κατά την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54, δεν έχει σημασία το αν υπόκειται σε εκμετάλλευση από ένα ή από περισσότερα σημεία εξόδου.
Ωστόσο, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στη σκέψη 48 των προτάσεών του, το να προέρχεται το νερό από τον ίδιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή το ίδιο υπόγειο στρώμα είναι όρος αναγκαίος, αλλά όχι ικανός, για να θεωρηθεί ότι το νερό αυτό προέρχεται από την ίδια πηγή, κατά την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54. Συγκεκριμένα, πρέπει να τονιστεί ότι ο ορισμός του φυσικού μεταλλικού νερού, που παρατίθεται στη σκέψη 24 της παρούσας αποφάσεως, συμπληρώνεται στο δεύτερο εδάφιο, στο οποίο διευκρινίζεται ότι «[τ]ο φυσικό μεταλλικό νερό διακρίνεται σαφώς από το σύνηθες πόσιμο νερό [...] από τη φυσιολογική του σύσταση, που χαρακτηρίζεται από την περιεκτικότητά του σε ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία ή άλλα συστατικά και σε μερικές περιπτώσεις από ορισμένα αποτελέσματα [καθώς και] από τη φυσική καθαρότητά του, χαρακτηριστικά που και τα δύο έχουν διατηρηθεί ανέπαφα λόγω της υπόγειας προέλευσης αυτού του νερού [...]». Επομένως, εφόσον τα φυσικά μεταλλικά νερά ορίζονται και σε σχέση με τη σύνθεσή τους, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα χαρακτηριστικά του φυσικού μεταλλικού νερού ασκούν καθοριστική επίδραση στην ταυτοποίηση του νερού αυτού.
Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 8 της οδηγίας 2009/54 δεν προβλέπει μόνο, στην παράγραφο 2, την απαγόρευση διαθέσεως στο εμπόριο υπό πολλές διαφορετικές εμπορικές ονομασίες του φυσικού μεταλλικού νερού που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή, αλλά προβλέπει επίσης, στην παράγραφο 1, ότι το όνομα της τοποθεσίας, του οικισμού ή της θέσης δεν μπορεί να περιληφθεί στο κείμενο της εμπορικής ονομασίας παρά μόνον υπό την προϋπόθεση ότι πρόκειται για φυσικό μεταλλικό νερό που προέρχεται από πηγή που αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης στον τόπο που υποδεικνύεται από την εμπορική ονομασία και υπό την προϋπόθεση ότι το όνομα αυτό δεν οδηγεί σε σύγχυση όσον αφορά τον τόπο στον οποίο γίνεται η εκμετάλλευση της πηγής. Το άρθρο αυτό ρυθμίζει εξάλλου, στην παράγραφο 3, την επισήμανση και τη διαφήμιση των φυσικών μεταλλικών νερών όταν αναγράφουν εμπορική ονομασία που διαφέρει από το όνομα της πηγής ή του τόπου εκμετάλλευσής της, επιβάλλοντας, στην περίπτωση αυτή, η ένδειξη του τόπου εκμετάλλευσης ή του ονόματος της πηγής να αναγράφεται «με γράμματα, το ύψος και το πλάτος των οποίων είναι τουλάχιστον μιάμιση φορά μεγαλύτερο από εκείνο του μεγαλύτερου γράμματος που έχει χρησιμοποιηθεί για την αναγραφή αυτής της εμπορικής [ονομασίας]».
Το άρθρο 8 της οδηγίας 2009/54 αποσκοπεί επομένως, στο σύνολό του, στο να διασφαλίσει ότι, σε κάθε περίπτωση, το όνομα της πηγής ενός φυσικού μεταλλικού νερού ή η ένδειξη του τόπου εκμετάλλευσής της παρέχει στον καταναλωτή τη δυνατότητα, κατά την αγορά του νερού, να προσδιορίσει πέραν πάσης αμφιβολίας την προέλευση του συγκεκριμένου νερού και να διακρίνει, χάρις στο όνομα ή την ένδειξη, το φυσικό αυτό μεταλλικό νερό από οποιοδήποτε άλλο φυσικό μεταλλικό νερό. Συγκεκριμένα, δυνάμει αυτού του άρθρου, είτε η εν λόγω ονομασία αναγράφει το όνομα της πηγής ή τον τόπο εκμεταλλεύσεώς της και μπορεί, επομένως, να χρησιμοποιηθεί ως έχει για τον προσδιορισμό του εν λόγω νερού είτε η εμπορική αυτή ονομασία διαφέρει από αυτό το όνομα ή τον τόπο εκμεταλλεύσεως, οπότε αυτό το όνομα ή ο τόπος πρέπει να περιλαμβάνεται στην επισήμανση και στη διαφήμιση με μεγαλύτερα τυπογραφικά στοιχεία από εκείνα που χρησιμοποιούνται για την ένδειξη της εμπορικής ονομασίας. Επομένως, το άρθρο αυτό προσδίδει, για τον προσδιορισμό ενός φυσικού μεταλλικού νερού, καθοριστική σημασία στο όνομα της πηγής του ή, ενδεχομένως, στην ένδειξη του τόπου εκμεταλλεύσεως.
Η σημασία που δίδεται στο όνομα της πηγής και στον τόπο εκμεταλλεύσεώς της για τον προσδιορισμό ενός φυσικού μεταλλικού νερού προκύπτει επίσης από το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2009/54, το οποίο προβλέπει ότι στην επισήμανση των φυσικών μεταλλικών νερών περιλαμβάνονται υποχρεωτικά η ένδειξη του τόπου όπου γίνεται η εκμετάλλευση της πηγής και η ονομασία της.
Εφόσον, όμως, το όνομα της πηγής ενός φυσικού μεταλλικού νερού έχει καθοριστική σημασία για την ταυτοποίηση του νερού αυτού από τους καταναλωτές και η συγκεκριμένη ταυτοποίηση πραγματοποιείται, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 31 της παρούσας αποφάσεως, κυρίως σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του, συνεπάγεται ότι από τα χαρακτηριστικά αυτά του φυσικού μεταλλικού νερού καθορίζεται, κατ’ ουσίαν, η ταυτότητα της πηγής από την οποία προέρχεται. Επομένως, η έννοια του φυσικού μεταλλικού νερού «που προέρχεται από μία και την αυτή πηγή» πρέπει, κατ’ ουσίαν, να θεωρηθεί ότι αναφέρεται στο φυσικό μεταλλικό νερό το οποίο, όχι μόνον προέρχεται από τον ίδιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή από το ίδιο υπόγειο στρώμα, αλλά έχει και τα ίδια χαρακτηριστικά.
Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται, αφενός, από την όλη οικονομία της οδηγίας 2009/54. Από την ανάγνωση του όλου περιεχομένου της προκύπτει, πράγματι, η καθοριστική σημασία που δίδεται, για την εφαρμογή της, στα χαρακτηριστικά των φυσικών μεταλλικών νερών.
Συναφώς, σχετικό, ειδικότερα, είναι το άρθρο 4 της οδηγίας 2009/54, το οποίο θέτει το πλαίσιο των κατεργασιών που μπορεί να υποστεί το φυσικό μεταλλικό νερό όπως παρουσιάζεται στην έξοδο και το οποίο επιτρέπει τις κατεργασίες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο της παραγράφου 1, στοιχεία αʹ έως γʹ, του άρθρου αυτού, μόνον «εφόσον [οι] κατεργασί[ες] αυτ[ές] δεν έχ[ουν] ως αποτέλεσμα να τροποποιήσ[ουν] τη σύσταση αυτού του νερού όσον αφορά τα ουσιώδη συστατικά του στα οποία οφείλει τις ιδιότητές του», καθώς και το άρθρο 6 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο, επιβάλλοντας κάθε δοχείο που χρησιμοποιείται στη συσκευασία των φυσικών μεταλλικών νερών να είναι εφοδιασμένο με διάταξη κλεισίματος σχεδιασμένη με τέτοιο τρόπο που να αποκλείει κάθε δυνατότητα παραποίησης ή μόλυνσης, εξασφαλίζει τη διατήρηση των ποιοτικών και υγειονομικών χαρακτηριστικών του φυσικού μεταλλικού νερού καθ’ όλη την αλυσίδα παραγωγής και εμπορίας.
Σχετικό, επίσης, είναι το άρθρο 7, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2009/54, το οποίο προβλέπει ότι η επισήμανση των φυσικών μεταλλικών νερών περιλαμβάνει υποχρεωτικά «την αναφορά της αναλυτικής σύνθεσης με απαρίθμηση των χαρακτηριστικών στοιχείων του» του εν λόγω νερού, το άρθρο 12, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας αυτής, κατά το οποίο η Επιτροπή ορίζει τα όρια για τις συγκεντρώσεις των συστατικών των φυσικών μεταλλικών νερών και όλες τις αναγκαίες διατάξεις για την αναγραφή στην επισήμανση υψηλών επιπέδων ορισμένων συστατικών, ή, ακόμη, το παράρτημα II της εν λόγω οδηγίας, όπου διευκρινίζεται, στο σημείο 2, ότι εγκαταστάσεις που προορίζονται για την εκμετάλλευση του φυσικού μεταλλικού νερού πρέπει να κατασκευάζονται κατά τέτοιον τρόπον ώστε, μεταξύ άλλων, «να διατηρούνται οι ιδιότητες που ανταποκρίνονται στον χαρακτηρισμό του, και τις οποίες το νερό παρουσιάζει στην έξοδό του».
Η ερμηνεία που εκτίθεται στη σκέψη 35 της παρούσας αποφάσεως είναι, αφετέρου, η μόνη που εγγυάται την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκει η οδηγία 2009/54.
Συναφώς, κατά την αιτιολογική σκέψη 5 της οδηγίας 2009/54, κύριος σκοπός οποιασδήποτε ρυθμίσεως για τα φυσικά μεταλλικά νερά πρέπει να είναι η προστασία της υγείας των καταναλωτών, η πρόληψη της παραπληροφόρησης των καταναλωτών και η διασφάλιση θεμιτού εμπορίου. Υπό την έννοια αυτή, στην αιτιολογική σκέψη 7 της οδηγίας αυτής προβλέπεται ότι πρέπει να λαμβάνεται μέριμνα ώστε τα φυσικά μεταλλικά νερά να διατηρούν στο στάδιο της διάθεσής τους στο εμπόριο τα χαρακτηριστικά εκείνα που έχουν δικαιώσει την αναγνώρισή τους ως φυσικά μεταλλικά νερά, και στην αιτιολογική σκέψη 9 διευκρινίζεται ότι, προκειμένου να διασφαλίζεται η πληροφόρηση του καταναλωτή, πρέπει να είναι υποχρεωτική η λεπτομερής αναγραφή των αποτελεσμάτων της ανάλυσης ενός φυσικού μεταλλικού νερού.
Πάντως, δεδομένου ότι η εμπορική ονομασία του φυσικού μεταλλικού νερού συνδέεται κατ’ ανάγκη, ενόψει των διαπιστώσεων που παρατίθενται ανωτέρω στις σκέψεις 29 έως 35 της παρούσας αποφάσεως, με τα χαρακτηριστικά του νερού αυτού, οι καταναλωτές θα περιέρχονταν σε σύγχυση και δεν θα μπορούσαν να προβούν σε τεκμηριωμένη επιλογή σε συνάρτηση με τις ενδεχόμενες ιδιότητες του φυσικού μεταλλικού νερού σχετικά με την προστασία της υγείας, εάν φυσικά μεταλλικά νερά προερχόμενα από το ίδιο μέρος και φέροντα τα ίδια χαρακτηριστικά μπορούσαν να πωληθούν υπό διαφορετικές εμπορικές ονομασίες.
Περαιτέρω, στο παράρτημα I της οδηγίας 2009/54 τονίζονται τα χαρακτηριστικά εκείνα που είναι κρίσιμα για την ταυτοποίηση ενός φυσικού μεταλλικού νερού, δηλαδή, ειδικότερα, η περιεκτικότητά του σε ανόργανα άλατα, ιχνοστοιχεία ή άλλα συστατικά, καθώς και από ποιας απόψεως και με ποια κριτήρια πρέπει να εκτιμηθούν τα εν λόγω χαρακτηριστικά, τα δε κριτήρια απαριθμούνται στο μέρος II, από το οποίο προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, στις γεωλογικές και υδρολογικές έρευνες, πρέπει να απαιτούνται, κυρίως, η ακριβής τοποθέτηση του σημείου υδροληψίας καθώς και η στρωματογραφία των υδρογεωλογικών στρωμάτων, και ότι οι φυσικές, χημικές και φυσικοχημικές εξετάσεις που πρέπει να πραγματοποιηθούν περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, τις σχέσεις που υφίστανται μεταξύ της φύσεως του εδάφους και της φύσεως και του τύπου των ανόργανων συστατικών του νερού. Το εν λόγω παράρτημα διευκρινίζει επίσης ότι«[η] σύσταση, η θερμοκρασία και τα άλλα ουσιώδη χαρακτηριστικά του φυσικού μεταλλικού νερού πρέπει να παραμένουν σταθερά μέσα στο πλαίσιο των φυσικών διακυμάνσεων».
Συναφώς, για τους σκοπούς της εκτιμήσεως των εν λόγω χαρακτηριστικών, και, ακολούθως, για τους σκοπούς της ερμηνείας του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54, δεν πρέπει να γίνεται αναφορά στις έννοιες του «υδροφόρου ορίζοντα» και του «συστήματος υπόγειων υδάτων» που διαλαμβάνονται στην οδηγία 2000/60. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από το άρθρο 1 της εν λόγω δεύτερης οδηγίας, καθώς και από τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, C‑32/05,
EU:C:2006:749
, σκέψη 41, και Επιτροπή κατά Γερμανίας, C‑525/12,
EU:C:2014:2202
, σκέψη 50), οι σκοποί της οδηγίας 2000/60 είναι διαφορετικοί από τους σκοπούς της οδηγίας 2009/54. Πράγματι, ενώ η πρώτη οδηγία επιδιώκει κυρίως περιβαλλοντικούς σκοπούς, η δεύτερη αποσκοπεί στην προστασία της υγείας των καταναλωτών και στην πρόληψη της παραπληροφορήσεως, καθώς και στη διασφάλιση θεμιτών εμπορικών συναλλαγών. Επομένως, οι διατάξεις της οδηγίας 2000/60 δεν μπορούν να θεωρηθούν λυσιτελείς για την ερμηνεία που ζητείται εν προκειμένω (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση Møller, C‑585/10,
EU:C:2011:847
, σκέψη 37).
Συνεπώς, το αν συγκεκριμένο φυσικό μεταλλικό νερό «προέρχεται από μία και την αυτή πηγή», κατά την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, μπορεί να καθοριστεί μόνον υπό το πρίσμα των διατάξεων της οδηγίας 2009/54.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι, λαμβανομένων υπόψη του ορισμού του φυσικού μεταλλικού νερού που δίδεται στο παράρτημα I της οδηγίας 2009/54, της όλης οικονομίας της οδηγίας αυτής, καθώς και του σκοπού που επιδιώκει, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ως «φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή», κατά την έννοια του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής, νοείται το φυσικό μεταλλικό νερό που υπόκειται σε εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους μιας πηγής, το οποίο προέρχεται από τον ίδιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή το ίδιο υπόγειο στρώμα, εφόσον το νερό αυτό διαθέτει τα ίδια χαρακτηριστικά, βάσει των κριτηρίων που προβλέπονται στο παράρτημα I της εν λόγω οδηγίας, τα οποία παραμένουν σταθερά σε όλες αυτές τις φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους, στο πλαίσιο των φυσικών διακυμάνσεων.
Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:

Η φράση «φυσικό μεταλλικό νερό προερχόμενο από μία και την αυτή πηγή», που διαλαμβάνεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2009/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 2009, σχετικά με την εκμετάλλευση και τη θέση στο εμπόριο των φυσικών μεταλλικών νερών, έχει την έννοια ότι αφορά το φυσικό μεταλλικό νερό που υπόκειται σε εκμετάλλευση από μία ή περισσότερες φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους μιας πηγής, το οποίο προέρχεται από τον ίδιο υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα ή το ίδιο υπόγειο στρώμα, εφόσον το νερό αυτό διαθέτει τα ίδια χαρακτηριστικά, βάσει των κριτηρίων που προβλέπονται στο παράρτημα I της εν λόγω οδηγίας, τα οποία παραμένουν σταθερά σε όλες αυτές τις φυσικές ή τεχνικές, μετά από γεώτρηση, εξόδους, στο πλαίσιο των φυσικών διακυμάνσεων.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η σλοβενική.