CELEX: 62010FJ0091
Służba publiczna
Urzędnicy
Artykuł 43 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego
Sporządzenie sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej po terminie
Krzywda
Utrata szansy na awans

W skardze, która wpłynęła do sekretariatu Sądu w dniu 30 września 2010 r., AK wnosi
–        po pierwsze, o stwierdzenie nieważności odmownej decyzji Komisji Wspólnot Europejskich z dnia 24 listopada 2009 r. w sprawie
wniosku strony skarżącej o odszkodowanie za szkodę poniesioną z powodu niesporządzenia sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej
(zwanych dalej „sprawozdaniami”) za okresy lat 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 oraz o wszczęcie dochodzenia administracyjnego
w sprawie mobbingu;
–        po drugie, zasądzenie od Komisji odszkodowania.

Ramy prawne
Zgodnie z art. 24 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego urzędników Unii Europejskiej, w wersji obowiązującej w chwili wydania
decyzji z dnia 24 listopada 2009 r. (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”):
„Wspólnoty wspomagają każdego urzędnika, w szczególności w postępowaniach przeciwko osobom dopuszczającym się gróźb, zniewag,
zniesławień lub ataków na osobę lub mienie, na jakie on lub członkowie jego rodziny są narażeni ze względu na zajmowane przez
niego stanowisko lub pełnione obowiązki”.
Artykuł 43 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego stanowi:
„Kwalifikacje, wydajność oraz zachowanie w ramach służby każdego urzędnika są przedmiotem okresowej oceny sporządzanej co
najmniej raz na dwa lata, zgodnie z warunkami określonymi przez każdą z instytucji […]”.
Zgodnie z art. 13 załącznika VIII do regulaminu pracowniczego, regulującym sprawy systemu emerytalnego:
„1.      Urzędnikowi […] przysługuje w okresie niezdolności do pełnienia służby renta inwalidzka zgodnie z art. 78 regulaminu pracowniczego,
w przypadku gdy Komitet ds. Inwalidztwa stwierdzi, że urzędnik, który nie ukończył 65. roku życia w okresie, w którym nabywał
uprawnienia emerytalne, stał się całkowicie i trwale niezdolny do pełnienia służby we Wspólnocie [niepełnosprawny], co uniemożliwia
mu wykonywanie obowiązków związanych ze stanowiskiem w jego kategorii i w związku z tym musi on zakończyć służbę”.
2.      Osoby otrzymujące rentę inwalidzką nie mogą angażować się w działalność zarobkową bez uprzedniego uzyskania pozwolenia organu
powołującego […]”.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
Na podstawie decyzji organu powołującego z dnia 25 stycznia 1999 r., zastępującej decyzję z dnia 9 września 1997 r., strona
skarżąca wstąpiła do służb Komisji na okres próbny jako urzędnik zaszeregowany do grupy A 5, stopień 1.
Sprawozdanie dotyczące strony skarżącej za okres od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. (zwane dalej „sprawozdaniem
za 2001/2002 r.”), przyjęte początkowo w dniu 10 kwietnia 2003 r., zostało uchylone po raz pierwszy przez Sąd Pierwszej Instancji
Wspólnot Europejskich wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie T‑86/04 [AK] przeciwko Komisji (zwanym dalej „wyrokiem
z dnia 20 kwietnia 2005 r.”). Administracja sporządziła nowe sprawozdanie za wskazany okres, przyjęte przez oceniającego w postępowaniu
odwoławczym w dniu 2 czerwca 2006 r., jednak również i to sprawozdanie zostało uchylone wyrokiem Sądu Pierwszej Instancji
z dnia 6 października 2009 r. w sprawie T‑102/08 P [AK] przeciwko Komisji (zwanym dalej „wyrokiem z dnia 6 października 2009 r.”).
Ostatnia wersja sprawozdania za 2001/2002 r. została wydana w trakcie postępowania w niniejszej instancji w dniu 25 stycznia
2012 r.
Sprawozdanie z przebiegu kariery zawodowej dotyczące strony skarżącej za 2004 r. (zwane dalej „sprawozdaniem za 2004 r.”)
przyjęto pierwotnie w dniu 14 stycznia 2005 r., jednak zostało ono uchylone wyrokiem Sądu z dnia 13 grudnia 2007 r. w sprawie
F‑42/06 [AK] przeciwko Komisji (zwanym dalej „wyrokiem z dnia 13 grudnia 2007 r.”). Zostało ono zastąpione nowym sprawozdaniem
za 2004 r., sporządzonym w trakcie postępowania w niniejszej instancji w dniu 25 stycznia 2012 r.
W odniesieniu do sprawozdania dotyczącego strony skarżącej za 2005 r. (zwanego dalej „sprawozdaniem za 2005 r.”) organ powołujący
w dniu 23 kwietnia 2007 r. uwzględnił zażalenie na to sprawozdanie wniesione przez stronę skarżącą, wobec czego postępowanie
prowadzące do sporządzenia sprawozdania musiało zostać podjęte na nowo. Sprawozdanie za 2005 r. zostało przekazane stronie
skarżącej dopiero w toku postępowania, pismem z dnia 8 czerwca 2012 r.
Wreszcie sprawozdanie dotyczące strony skarżącej za 2008 r. (zwane dalej „sprawozdaniem za 2008 r.”) nie było jeszcze ostateczne
w dniu 20 września 2012 r., czyli w dniu poddania niniejszej sprawy pod obrady.
W dniu 1 marca 2008 r. strona skarżąca otrzymała awans do grupy zaszeregowania AD 12.
Stwierdziwszy w dniu 1 września 2008 r., że przez okres trzech lat strona skarżąca była nieobecna łącznie przez 426 dni z powodu
choroby, w grudniu 2008 r. organ powołujący postanowił zwrócić się do Komitetu ds. Inwalidztwa, który uznał jednomyślnie,
że strona skarżąca jest dotknięta całkowitą trwałą niepełnosprawnością, uniemożliwiającą jej wykonywanie obowiązków związanych
ze stanowiskiem w jej kategorii. Na podstawie tych wniosków w dniu 7 maja 2009 r. organ powołujący postanowił zwolnić stronę
skarżącą ze służby z tytułu trwałej niezdolności do pracy oraz przyznać jej rentę inwalidzką ze skutkiem od dnia 1 czerwca
2009 r.
W dniu 24 lipca 2009 r. strona skarżąca wniosła odwołanie od wspomnianej decyzji o skierowaniu na rentę inwalidzką. Odwołanie
zostało oddalone przez organ powołujący w drodze decyzji z dnia 29 października 2009 r.
W międzyczasie w dniu 10 sierpnia 2009 r. strona skarżąca złożyła wniosek o udzielenie wsparcia we wszczęciu dochodzenia administracyjnego
w celu ustalenia okoliczności mobbingu, za którego ofiarę się uznawała, a także o przyznanie odszkodowania za szkodę, którą
miała ponieść od 2003 r. ze względu na liczne nieprawidłowości przy sporządzaniu jej sprawozdań z przebiegu kariery zawodowej,
sposób prowadzenia przez administrację spraw dotyczących jej nieobecności z powodu choroby oraz niedostosowanie środowiska
pracy do jej choroby. Strona skarżąca powoływała się między innymi na szkodę materialną polegającą na różnicy między jej rentą
inwalidzką a wynagrodzeniem, które otrzymywałaby, gdyby miała możliwość wykonywania pracy. Jej wnioski zostały oddalone przez
organ powołujący decyzją z dnia 24 listopada 2009 r. (zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”).
Pismem swojego pełnomocnika z dnia 24 lutego 2010 r. na mocy art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego strona skarżąca wniosła
zażalenie na zaskarżoną decyzję. Zażalenie zostało oddalone decyzją organu powołującego z dnia 18 czerwca 2010 r., doręczoną
stronie skarżącej w dniu 21 czerwca 2010 r.

Żądania stron i postępowanie
Strona skarżąca wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
–        zasądzenie od Komisji na rzecz skarżącej:
„–      kwoty 53 000 [EUR] za utratę szansy na awans do grupy zaszeregowania A 5 w ramach postępowania w sprawie awansu (2003), poza
uregulowaniem jej praw do emerytur[y] poprzez uiszczenie odpowiednich składek;
–        kwoty 400 [EUR] miesięcznie (odpowiadającej 70% różnicy pomiędzy pobieraną przez nią rentą inwalidzką a rentą, którą pobierałaby,
gdyby została awansowana w 2003 r.);
–        kwoty 35 000 [EUR] z tytułu doznanej krzywdy wynikającej z utrzymywania jej nieprawidłowej sytuacji administracyjnej, pomimo
w szczególności wyroków [z dnia 20 kwietnia 2005 r., z dnia 6 października 2009 r. oraz z dnia 13 grudnia 2007 r.]”;
–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
W uwagach z dnia 4 maja 2012 r. strona skarżąca podwyższyła kwotę zadośćuczynienia za doznaną przez nią krzywdę, szacując
ją na 70 000 EUR.
W piśmie z dnia 9 lipca 2012 r. strona skarżąca szacuje odszkodowanie należne za „utratę szansy na awans w 2003 r., 2005 r.
lub najpóźniej w 2007 r. […] odpowiednio na kwotę 410 070 [EUR], kwotę 204 996 [EUR] i kwotę 90 130 [EUR]”.
Komisja wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania.
Załączonym do skargi pismem z dnia 30 września 2010 r. strona skarżąca wystąpiła o zachowanie anonimowości w niniejszej sprawie
oraz ponowiła ten wniosek w dniu 7 maja 2012 r. pomimo szczególnego kontekstu skargi.
Pismem z dnia 8 lutego 2011 r. sekretarz Sądu wezwał strony do wzięcia udziału w nieformalnym spotkaniu w celu podjęcia próby
polubownego rozstrzygnięcia sporu. Po tym spotkaniu, które odbyło w dniu 1 marca 2011 r. w obecności sędziego sprawozdawcy,
stronom został wyznaczony termin w celu zawarcia porozumienia. Stwierdzając niemożność polubownego porozumienia się przez
strony, Sąd zakończył próbę osiągnięcia takiej ugody. Po rozprawie, która odbyła się w dniu 20 czerwca 2012 r., przewodniczący
wezwał jednak strony do wzięcia udziału w nowym nieformalnym spotkaniu. Stwierdziwszy, że ta kolejna próba polubownego rozstrzygnięcia
sporu zakończyła się niepowodzeniem, Sąd zamknął rozprawę i w dniu 20 września 2012 r. poddał sprawę pod obrady, po wniesieniu
ostatnich uwag.

Co do prawa
Należy przypomnieć, że wniosek strony skarżącej z dnia 10 sierpnia 2009 r. był dwuprzedmiotowy, tj. zawierał żądanie odszkodowania
i zadośćuczynienia z powodu licznych nieprawidłowości przy sporządzaniu sprawozdań oraz wniosek o udzielenie wsparcia przez
Komisję poprzez wszczęcie dochodzenia w sprawie okoliczności mobbingu. Ten wniosek został odrzucony w całości w zaskarżonej
decyzji. Wobec dwóch przedmiotów tej decyzji, pierwsze żądanie skargi, mające na celu stwierdzenie nieważności zaskarżonej
decyzji, należy rozumieć jako żądanie mające na celu stwierdzenie zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim oddala ona wniosek
o odszkodowanie, oraz w zakresie, w jakim oddala wniosek o udzielenie wsparcia w sprawie mobbingu.
1.
W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oddalającej wniosek o odszkodowanie strony skarżącej
Strona skarżąca wnosi o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oddalającej wniosek o odszkodowanie przedstawiony w dniu
10 sierpnia 2009 r.
W tym względzie przypomnieć należy, że zgodnie z orzecznictwem decyzja instytucji w sprawie oddalenia roszczeń odszkodowawczych
stanowi integralną część postępowania administracyjnego poprzedzającego wniesioną do Sądu skargę o stwierdzenie odpowiedzialności
odszkodowawczej i w związku z tym żądania stwierdzenia nieważności w tym kontekście nie mogą być oceniane w oderwaniu od żądań
odszkodowawczych. Akt przedstawiający stanowisko instytucji na etapie poprzedzającym wniesienie skargi skutkuje bowiem jedynie
tym, że pozwala stronie, która poniosła szkodę, na zwrócenie się do Sądu z żądaniem zasądzenia odszkodowania. Wobec powyższego
nie ma potrzeby wydania odrębnego rozstrzygnięcia w przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności (wyroki Sądu Pierwszej Instancji:
z dnia 23 października 2003 r. w sprawie T‑25/02 Sautelet przeciwko Komisji, pkt 45; z dnia 14 października 2004 r. w sprawie
T‑256/02 I przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, pkt 47; wyrok Sądu z dnia 11 maja 2010 r. w sprawie F‑55/09 Maxwell przeciwko
Komisji, pkt 48) zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim odrzucono w niej żądanie odszkodowawcze skarżącej.
W konsekwencji i w zakresie, w jakim zarzut niedopuszczalności podniesiony przez Komisję – dotyczący tego, że strona skarżąca
nie ma interesu w uzyskaniu stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, w zakresie, w jakim oddalono w niej żądanie odszkodowawcze
skarżącej, ponieważ została ona z urzędu skierowana na rentę inwalidzką – należy rozumieć w ten sposób, że jest on skierowany
przeciwko wspomnianemu żądaniu stwierdzenia nieważności, nie ma potrzeby orzekania w przedmiocie tego zarzutu niedopuszczalności.
W związku z tym również nie ma potrzeby zbadania poniżej żądania odszkodowawczego skargi przed żądaniem stwierdzenia nieważności
zaskarżonej decyzji oddalającej wniosek skarżącej o udzielenie wsparcia.
2.
W przedmiocie żądania naprawienia szkody poniesionej przez stronę skarżącą

W odniesieniu do dopuszczalności żądań odszkodowawczych
Z całej skargi wynika, że w swoich żądaniach odszkodowawczych strona skarżąca wnosi do Sądu o naprawienie szkody poniesionej
w jej ocenie ze względu na to, że sprawozdania za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 nie zostały sporządzone we właściwy sposób
w odpowiednim czasie.
Opierając się na wyroku Trybunału z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C‑198/07 P Gordon przeciwko Komisji strona skarżąca
twierdzi, pomiędzy argumentami dotyczącymi zasadności swojej skargi, że skierowanie jej na rentę inwalidzką nie skutkowało
utratą jej prawa do poddania jej pracy sporządzonej rzetelnie i sprawiedliwie ocenie. Interes w otrzymywaniu sprawozdań należy
oceniać nie tylko w świetle ich przydatności dla kariery danego urzędnika, ale również w świetle zawartej w nich oceny przymiotów
w stosunkach międzyludzkich, jakimi podlegająca ocenie osoba wykazała się przy wykonywaniu swej działalności zawodowej. Ponadto
sprawozdania za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 mogłyby stanowić element oceny dla komisji lekarskiej, mającej się wypowiedzieć
w kwestii zawodowego podłoża jej choroby, gdyż kwalifikacja choroby jako choroby zawodowej może zależeć od środowiska i warunków
pracy, o których zaświadcza każde sprawozdanie z oceny.
Komisja uważa natomiast, że ze względu na skierowanie skarżącej z urzędu na rentę inwalidzką nie może ona powoływać się na
rzekomą szkodę wynikającą z niezakończenia jej sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008. Wyżej wymieniony wyrok w sprawie
Gordon przeciwko Komisji nie jest istotny w niniejszym przypadku, gdyż w tamtej sprawie skierowanie z urzędu na rentę inwalidzką
z powodu całkowitej i trwałej niepełnosprawności nie zostało uznane za definitywne, wobec czego możliwość przywrócenia zainteresowanego
na stanowisko nie miała charakteru hipotetycznego (ww. wyrok w sprawie Gordon przeciwko Komisji, pkt 48). Tymczasem nie jest
tak w niniejszym przypadku
W tym względzie należy stwierdzić na wstępie, że argument strony skarżącej, zgodnie z którym sprawozdania za lata 2001/2002,
2004, 2005 i 2008 mogłyby przyczynić się do wykazania zawodowego podłoża jej choroby, jest raczej spekulacją. W świetle spornych
sprawozdań sporządzonych w trakcie toczącego się postępowania okazuje się nawet błędny, gdyż sprawozdania te nie podają żadnej
obiektywnej informacji o warunkach pracy strony skarżącej. Co najwyżej sprawozdania za lata 2005 i 2008 zawierają niejasną
wzmiankę, uczynioną przez samą stronę skarżącą, o złej jakości powietrza w sali lekcyjnej, krótkie przypomnienie, również
przez stronę skarżącą, podjętych działań administracyjnych między marcem a październikiem 2008 r. w związku z jej stanem zdrowia
oraz lapidarną wzmiankę – ponownie przez stronę skarżącą – o jej niezdolności do pracy w pomieszczeniach Komisji.
Ponadto w ww. wyroku w sprawie Gordon przeciwko Komisji Trybunał przypomniał, że wprawdzie urzędnik, co do którego Komitet
ds. Inwalidztwa orzekł całkowitą i trwałą niepełnosprawność, jest z urzędu przenoszony w stan spoczynku, jednak sytuacja takiego
urzędnika, w odróżnieniu od sytuacji urzędnika, który osiągnął wiek emerytalny, jest odwracalna: taki urzędnik może bowiem
pewnego dnia powrócić na stanowisko w strukturach instytucji, wskutek czego jego aktywność zawodowa zostaje jedynie zawieszona,
a ewolucja jego sytuacji w ramach instytucji jest uzależniona od utrzymywania się warunków uzasadniających to przejście na
rentę inwalidzką, które może być poddawane kontroli w regularnych odstępach czasu. Dlatego też Trybunał uznał, że urzędnik
dotknięty trwałą całkowitą niepełnosprawnością zachowuje interes prawny w zaskarżeniu sprawozdania (ww. w pkt 27 wyrok w sprawie
Gordon przeciwko Komisji, pkt 46, 47, 51).
Jednak w sprawie leżącej u podstaw ww. wyroku w sprawie Gordon trwała całkowita niepełnosprawność zainteresowanego nie została
uznana za nabytą definitywnie i możliwość jego powrotu do służby nie była jedynie hipotetyczna, lecz jak najbardziej realna
(ww. w pkt 27 wyrok w sprawie Gordon przeciwko Komisji, pkt 48). W takim właśnie kontekście Trybunał wyjaśnił, że urzędnik
uznany za całkowicie i trwale niepełnosprawnego ma prawo równoważne z prawem czynnego urzędnika do tego, aby dotyczące go
sprawozdanie zostało sporządzone w duchu zasady słuszności, obiektywnie i zgodnie ze zwykłymi regułami oceny, o ile może on
powrócić do służby w ramach instytucji (ww. w pkt 27 wyrok w sprawie Gordon przeciwko Komisji, pkt 49).
Tymczasem w niniejszej sprawie Komitet ds. Inwalidztwa stwierdził, że „nie są wymagane żadne dalsze kontrolne badania lekarskie”
z uwagi na „charakter stały schorzenia, które spowodowało niepełnosprawność” strony skarżącej, w związku z czym w świetle
tego stwierdzenia rzeczywiście należy uznać, że przywrócenie jej na stanowisko jest hipotetyczne.
Należy jednak zauważyć, że ww. wyroku w sprawie Gordon przeciwko Komisji Trybunał orzekł w przytoczony powyżej sposób, rozstrzygając
w przedmiocie zarzutów odwołania skierowanych przeciwko wyrokowi Sądu Pierwszej Instancji, który to dotyczył skargi o stwierdzenie
nieważności sprawozdania. Inaczej przedstawia się sytuacja, w przypadku gdy – jak w niniejszej sprawie – chodzi o ocenę interesu
prawnego nie w stwierdzeniu nieważności, ale w uzyskaniu odszkodowania, i co więcej nie za szkodę spowodowaną przez rzekomo
niezgodne z prawem sprawozdanie, ale szkodę spowodowaną opóźnieniem administracji przy sporządzaniu wspomnianego sprawozdania.
W tym przypadku bowiem urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką, bez względu na to, czy w jego przypadku możliwość
przywrócenia do pracy jest czysto hipotetyczna, czy bardzo realna, zachowuje co do zasady interes w żądaniu odszkodowania
za szkodę, którą rzeczywiście poniósł z powodu tego opóźnienia.
W konsekwencji należy oddalić podniesiony przez Komisję zarzut niedopuszczalności oparty na braku interesu prawnego strony
skarżącej w jej żądaniu odszkodowawczym.
Interes, jaki urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką zachowuje zasadniczo w żądaniu odszkodowania za rzeczywiście
poniesioną szkodę z powodu opóźnienia w sporządzeniu jego sprawozdań, nie zwalnia jednak tego urzędnika z obowiązku przestrzegania
stale przypominanych przez orzecznictwo zasad powstania odpowiedzialności pozaumownej Unii, a w szczególności warunku, zgodnie
z którym, aby otrzymać odszkodowanie, musi wykazać, że poniósł rzeczywistą i pewną szkodę (zob. na przykład wyrok Trybunału
z dnia 27 stycznia 1982 r. w sprawach połączonych 256/80, 257/80, 265/80, 267/80 i 5/81 Birra Wührer i in. przeciwko Radzie
i Komisji, pkt 9; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 grudnia 1996 r. w sprawie T‑99/95 Stott przeciwko Komisji, pkt 72;
wyroki Sądu: z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie F‑50/09 Missir Mamachi di Lusignano przeciwko Komisji, pkt 117, odwołanie w toku
przed Sądem Pierwszej Instancji, sprawa T‑401/11 P; z dnia 13 września 2011 r. w sprawie F‑101/09 AA przeciwko Komisji, pkt 78).
Kwestia ta zostanie rozpatrzona przy okazji badania osiągnięć będących istotą żądań odszkodowawczych.
Komisja podnosi również, że wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2005 r. stwierdzono nieważność sprawozdania za 2001/2002 r. głównie
ze względu na powtarzające się w tym sprawozdaniu wzmianki o usprawiedliwionych nieobecnościach z powodu choroby oraz że strona
skarżąca nie wnosiła o odszkodowanie w tej sprawie. Komisja zwraca również uwagę, że o ile wyrokiem z dnia 6 października
2009 r. stwierdzono nieważność kolejnego sprawozdania za 2001/2002 r. z powodu braku uzasadnienia, oddalono w nim żądanie
odszkodowawcze strony skarżącej z tego powodu, że to nowe sprawozdanie, a w szczególności jego część dotycząca wydajności,
dotknięta brakiem uzasadnienia, który był przedmiotem negatywnej oceny w wyroku, nie zawierała żadnego wyrażonego wprost negatywnego
twierdzenia wobec strony skarżącej, wskutek czego stwierdzenie nieważności kolejnego sprawozdania za 2001/2002 r. stanowiło
samo w sobie stosowne i wystarczające zadośćuczynienie krzywdzie.
Komisja wnioskuje stąd, że w odniesieniu do sprawozdania za 2001/2002 r. należy odrzucić żądanie odszkodowawcze, przynajmniej
odnośnie do podnoszonej krzywdy, gdyż w przeciwnym wypadku doszłoby do naruszenia powagi rzeczy osądzonej.
W tym względzie przypomnieć należy, że niedopuszczalna ze względu na powagę rzeczy osądzonej jest skarga, która łączy się
z wcześniejszym wyrokiem wydanym w sprawie toczącej się między tymi samymi stronami, mającej ten sam przedmiot i opartej na
tej samej podstawie (wyrok Trybunału z dnia 19 września 1985 r. w sprawach połączonych 172/83 i 226/83 Hoogovens Groep przeciwko
Komisji, pkt 9; wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 5 czerwca 1996 r. w sprawie T‑162/94 NMB i in. przeciwko Komisji, pkt 37;
wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 25 czerwca 2010 r. w sprawie T‑66/01 Imperial Chemical Industries przeciwko Komisji, pkt 197).
Tymczasem w niniejszym przypadku skarga nie ma na celu stwierdzenia nieważności niezgodnego z prawem sprawozdania i zadośćuczynienia
za wyrządzoną przez nie szkodę, ale naprawienie szkody wynikającej z opóźnienia przy sporządzaniu sprawozdań.
Z powyższego wynika, że niniejsza skarga nie ma takiego samego przedmiotu co skargi rozstrzygnięte wyrokami z dnia 20 kwietnia
2005 r. i z dnia 6 października 2009 r.
W konsekwencji zarzut niedopuszczalności Komisji oparty na naruszeniu powagi rzeczy osądzonej powinien zostać oddalony.

W odniesieniu do osiągnięć będących istotą żądań odszkodowawczych
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie odpowiedzialności pozaumownej Unii wymaga łącznego spełnienia szeregu przesłanek
dotyczących bezprawności działania zarzucanego instytucjom, rzeczywistego charakteru szkody i istnienia związku przyczynowego
pomiędzy zarzucanym instytucjom działaniem i podnoszoną szkodą (zob. wyroki Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 grudnia 2002 r.
w sprawie T‑135/00 Morello przeciwko Komisji, pkt 130; z dnia 31 maja 2005 r. w sprawie T‑105/03 Dionyssopoulou przeciwko
Radzie, pkt 30; wyrok Sądu z dnia 23 listopada 2010 r. w sprawie F‑50/08 Bartha przeciwko Komisji, pkt 53).
Sąd powinien zatem zbadać kolejno te trzy przesłanki.
W przedmiocie bezprawności zachowania zarzucanego Komisji
Strona skarżąca wskazuje na szereg bezprawnych zachowań.
W odniesieniu do pierwszego zachowania zarzucanego Komisji strona skarżąca stwierdza w swojej skardze, że nie zostało sporządzone
żadne sprawozdanie za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008, co oznacza, że został naruszony art. 43 akapit pierwszy regulaminu
pracowniczego. Zaskarżona decyzja jest zatem, zdaniem strony skarżącej, niezgodna z prawem, ponieważ nie stwierdziła tego
naruszenia.
W tej samej skardze w odniesieniu do drugiego zachowania zarzucanego Komisji strona skarżąca zauważa, że na podstawie art. 266 TFUE
administracja powinna była podjąć środki niezbędne w celu usunięcia skutków nieprawidłowości ustalonych przez sąd Unii stwierdzający
nieważność decyzji dotyczących sporządzenia sprawozdań za lata 2001/2002 i 2004. W braku jakiegokolwiek działania służącego
wykonaniu wyroków z dnia 20 kwietnia 2005 r., z dnia 6 października 2009 r. oraz z dnia 13 grudnia 2007 r. organ powołujący
utrzymał skutki nieprawidłowości ustalonych przez Sąd. Tym samym ta niezgodna z prawem sytuacja trwała ponad siedem lat w odniesieniu
do sprawozdania za 2001/2002 r. i ponad pięć lat w odniesieniu do sprawozdania za 2004 r. Podobny tok rozumowania miałby zastosowanie
w przypadku decyzji organu powołującego uwzględniającej zażalenie strony skarżącej na decyzję dotyczącą sporządzenia sprawozdania
za 2005 r., które nie zostało zakończone.
W swoich późniejszych uwagach, przedstawionych w odpowiedzi na zarządzone przez Sąd środki organizacji postępowania, strona
skarżąca kwestionuje postępowanie, które doprowadziło do sporządzenia sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 przekazanych
jej w toku postępowania, oraz wyraża pogląd, iż nie można uznać tych sprawozdań za zakończone. Strona skarżąca uważa w szczególności,
że przekroczenie rozsądnego terminu na wykonanie decyzji organu powołującego z dnia 23 kwietnia 2007 r. dotyczącej sprawozdania
za 2005 r. oraz wyroków z dnia 20 kwietnia 2005 r. i z dnia 6 października 2009 r. oraz z dnia 13 grudnia 2007 r., dotyczących
odpowiednio sprawozdań za 2001/2002 r. i za 2004 r., jest obecnie „tak znaczące, że na tym etapie nie jest już możliwe ich
sporządzenie”. Wreszcie strona skarżąca zarzuca Komisji, że ta nie zaktualizowała jej akt dotyczących awansu, ponieważ w szczególności
nie zbadała możliwości przyznania jej punktów pierwszeństwa.
Komisja uważa, że żądanie odszkodowawcze jest bezzasadne, z uwagi na to, iż nie można dopatrzeć się żadnej winy leżącej po
jej stronie.
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem administracja powinna zadbać o okresowe przygotowanie sprawozdań
w terminach przewidzianych w regulaminie pracowniczym lub przepisach przyjętych na jego podstawie oraz o to, by były one sporządzane
w sposób prawidłowy, zarówno z uwagi na zasadę dobrej administracji, jak i w celu ochrony interesów urzędników. W związku
z tym, przy braku szczególnych okoliczności, działanie administracji jest zawinione i może powodować powstanie jej odpowiedzialności,
gdy sporządza ona sprawozdanie z opóźnieniem (wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 23 października 2003 r. w sprawie T‑279/01
Lebedef przeciwko Komisji, pkt 55, 56).
Należy przypomnieć również, że w przypadku stwierdzenia nieważności aktu przyjętego przez instytucję jest ona zobowiązana
do podjęcia środków, które zapewnią wykonanie wyroku stwierdzającego nieważność, ale także że ponieważ wykonanie takiego wyroku
wymaga przyjęcia szeregu środków administracyjnych, instytucji przysługuje rozsądny termin na zastosowanie się do tego wyroku
(zob. podobnie wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 10 lipca 1997 r. w sprawie T‑81/96 Apostolidis i in. przeciwko Komisji,
pkt 37; wyrok Sądu z dnia 17 kwietnia 2007 r. w sprawach połączonych F‑44/06 i F‑94/06 C i F przeciwko Komisji, pkt 60). W związku
z tym instytucja narusza art. 266 TFUE i popełnia zawinione uchybienie powodujące powstanie odpowiedzialności Unii, w przypadku
gdy w braku szczególnych trudności związanych z wykładnią wyroku stwierdzającego nieważność lub w braku trudności praktycznych
nie przyjmuje konkretnych środków w celu wykonania tego wyroku w rozsądnym terminie (zob. podobnie ww. wyrok w sprawach połączonych
C i F przeciwko Komisji, pkt 63–67).
W niniejszej sprawie ze stanu faktycznego przedstawionego w pkt 6 i następnych niniejszego wyroku wynika, że Komisja dopuściła
się znacznej zwłoki przy sporządzaniu sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008.
Komisja podkreśla jednak, że dopiero poprzez ogłoszenie wyroku z dnia 6 października 2009 r., kiedy to strona skarżąca została
już skierowana na rentę inwalidzką, oceniający zostali poinformowani, że nieobecności z powodu choroby należało uwzględnić,
z tytułu szczególnych okoliczności, w celu korzystniejszej oceny oraz że komentarze zawarte w sprawozdaniu z oceny powinny
to uwzględniać. Tymczasem w świetle poprzedniego stanu prawa nieobecności z powodu choroby miały być traktowane w komentarzach
przedstawianych przez oceniających w sposób neutralny.
Jednak dokonywana przez sąd wykładnia przepisu prawa Unii wyjaśnia i precyzuje w razie potrzeby znaczenie oraz zakres tego
przepisu, tak jak należy go rozumieć i stosować lub jak należało go rozumieć i stosować od chwili jego wejścia w życie. Z powyższego
wynika, że dany przepis w takiej wykładni można i powinno się stosować również do stosunków prawnych powstałych przed wydaniem
wyroku będącego przedmiotem wykładni (zob. podobnie wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 12 lipca 2011 r. w sprawie T‑80/09 P
Komisja przeciwko Q, pkt 164). A zatem wykładnia art. 43 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego przyjęta w wyroku z dnia
6 października 2009 r. miała pełne zastosowanie do sytuacji faktycznej i prawnej strony skarżącej nawet przed ogłoszeniem
wspomnianego wyroku. W związku z tym nie należy uznawać podnoszonej niepewności co do orzecznictwa w celu zwolnienia Komisji
z odpowiedzialności.
W ramach niniejszej sprawy nie można natomiast zarzucać Komisji, że nie zaktualizowała akt strony skarżącej dotyczących awansu,
ponieważ nie zbadała możliwości przyznania jej punktów pierwszeństwa, co strona skarżąca postuluje w swoich uwagach w odpowiedzi
na zarządzone przez Sąd środki organizacji postępowania. Powołując się na to rzekomo bezprawne zachowanie strona skarżąca
uzupełnia zarzuty, które przedstawiła w swojej skardze, i podnosi w ten sposób nowy zarzut. Podczas gdy obowiązek sporządzenia
sprawozdania w odpowiednim czasie wynika z art. 43 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego, postępowania w sprawie awansu,
do których należy przyznanie punktów pierwszeństwa, są objęte zakresem art. 45 tego regulaminu. Niemniej jednak powyższe rozważania
nie stoją na przeszkodzie temu, aby przy ocenie szkody poniesionej przez stronę skarżącą Sąd zbadał, czy utraciła ona możliwość
awansu z powodu opóźnień Komisji przy sporządzaniu dotyczących jej sprawozdań.
Wreszcie, nie narażając się na istotną zmianę przedmiotu sporu oraz na obejście wewnętrznych środków odwoławczych, w ramach
niniejszej skargi nie można również zarzucić Komisji nieprawidłowości przy opracowywaniu sprawozdań przekazanych w toku postępowania.
Z całości powyższych uwag wynika, że Komisja popełniła zawinione naruszenie, nie sporządzając sprawozdań za lata 2001/2002,
2004, 2005 i 2008 w określonym terminie oraz nie podejmując w rozsądnym terminie środków koniecznych do wykonania wyroków
z dnia 20 kwietnia 2005 r., z dnia 13 grudnia 2007 r. i z dnia 6 października 2009 r., jednak nie można wskazać na żadne inne
uchybienie Komisji dotyczące sporządzenia sprawozdań po skierowaniu sprawy do Sądu.
Do Sądu należy więc zbadanie zakresu szkody, którą strona skarżąca mogła ponieść ze względu na opóźnienie przy sporządzaniu
sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008.
W przedmiocie szkody poniesionej przez stronę skarżącą
–       W przedmiocie krzywdy podnoszonej przez stronę skarżącą
Strona skarżąca sądzi, że opóźnienie w sporządzeniu jej sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 wyrządziło jej krzywdę
przez doświadczenie przez nią sytuacji niepewności i niepokoju oraz pozostawanie w sporze przez blisko siedem lat z powodu
postępowań w sprawie oceny za cztery lata.
W odpowiedzi Komisja utrzymuje, że nie został wykazany rzeczywisty charakter krzywdy, której naprawienia domaga się strona
skarżąca.
Przypomnieć należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem opóźnienie w sporządzeniu sprawozdań może samo w sobie wyrządzać
urzędnikowi krzywdę z tego tylko powodu, że brak takiego sprawozdania w momencie, w którym winny zostać podjęte dotyczące
go decyzje, może negatywnie wpłynąć na przebieg jego kariery (wyroki Sądu Pierwszej Instancji: z dnia 28 maja 1997 r. w sprawie
T‑59/96 Burban przeciwko Parlamentowi, pkt 68; z dnia 30 września 2004 r. w sprawie T‑246/02 Ferrer de Moncada przeciwko Komisji,
pkt 68). W świetle powyższego można uznać, że urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką domaga się zadośćuczynienia
za krzywdę, mającą rzeczywisty i pewny charakter, wynikającą ze stanu niepewności i niepokoju co do jego przyszłości zawodowej,
jaką mógł wywołać u niego brak sprawozdania, w czasie gdy był on czynny zawodowo. Jest tak tym bardziej dlatego, że sprawozdanie
to stanowi formalny dowód na piśmie jakości pracy wykonanej przez urzędnika podczas danego okresu.
W niniejszej sprawie możliwości uzyskania przez stronę skarżącą zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną przez opóźnione sporządzenie
sprawozdań nie podważa podniesiona przez Komisję okoliczność, że stwierdzając nieważność sprawozdania za 2004 r. w wyroku
z dnia 13 grudnia 2007 r., Sąd oddalił wniosek o zadośćuczynienie, uznając, że stwierdzenie nieważności samo w sobie stanowi
stosowne i wystarczające zadośćuczynienie wszelkiej krzywdy, jakiej strona skarżąca mogła doznać z powodu unieważnionego aktu
(wyrok z dnia 13 grudnia 2007 r., pkt 46). Tej samej możliwości w odniesieniu do sprawozdania za 2005 r. nie podważa okoliczność,
że zostało ono uchylone w następstwie zażalenia decyzją organu powołującego z dnia 23 kwietnia 2007 r. i że takie uchylenie
powinno mieć taki sam skutek naprawczy będący zadośćuczynieniem wszelkiej krzywdy jak wyrok stwierdzający nieważność.
Należy bowiem ponownie stwierdzić, że przedmiot niniejszej skargi odszkodowawczej, w zakresie, w jakim dotyczy zadośćuczynienia
za krzywdę wynikającą z tego, że sprawozdanie za 2004 r. nie zostało sporządzone we właściwy sposób w przewidzianym terminie,
różni się od żądania odszkodowawczego oddalonego w wyroku z dnia 13 grudnia 2007 r., mającego na celu zadośćuczynienie krzywdzie
wynikającej zdaniem strony skarżącej z naruszenia jej dobrego imienia zawartego w spornym sprawozdaniu (wyrok z dnia 13 grudnia
2007 r., pkt 42). Podobnie uchylenie sprawozdania za 2005 r. w drodze decyzji organu powołującego z dnia 23 kwietnia 2007 r.
stanowiło wyciągnięcie konsekwencji z jego nieprawidłowości, a nie ze zwłoki w jego sporządzeniu.
Należy natomiast uznać, że urzędnik, taki jak strona skarżąca, którego możliwości przywrócenia na stanowisko są hipotetyczne,
w okresie trwającym od przeniesienia z urzędu w stan spoczynku nie może dłużej powoływać się na krzywdę, mającą charakter
rzeczywisty i pewny, wynikającą ze stanu niepewności i niepokoju co do swojej przyszłości zawodowej, właśnie dlatego, że ta
przyszłość zawodowa jest hipotetyczna.
Wprawdzie w wyroku z dnia 10 listopada 2009 r. w sprawie F‑93/08 N przeciwko Parlamentowi, pkt 46, Sąd orzekł, że każdemu
urzędnikowi powinno w każdym wypadku przysługiwać prawo do podważenia sprawozdania z dotyczącej go oceny, jednak okoliczności
faktyczne leżące u podstaw tamtego wyroku nie są porównywalne do okoliczności niniejszej sprawy. W tamtym przypadku chodziło
nie o skargę odszkodowawczą wniesioną, ze względu na opóźnienie w sporządzeniu sprawozdania, przez byłego urzędnika, otrzymującego
rentę inwalidzką, którego przywrócenie do służby było hipotetyczne, ale o skargę o stwierdzenie nieważności wniesioną przez
urzędnika twierdzącego, że pomimo, iż został przeniesiony z Parlamentu Europejskiego do Komisji, nadal posiada interes prawny
w odniesieniu do sprawozdania z oceny sporządzonego przez Parlament, właśnie dlatego, że pozostaje ciągle czynny zawodowo
(ww. wyrok w sprawie N przeciwko Parlamentowi, pkt 45).
Ustanowionego w pkt 63 niniejszego wyroku ograniczenia możliwości uzyskania przez stronę skarżącą zadośćuczynienia za krzywdę
spowodowaną przez opóźnione sporządzenie sprawozdań nie podważają również w niniejszym przypadku przedstawione przez nią argumenty.
Z tytułu zasadności swojej skargi strona skarżąca podnosi, że nie można wykluczyć, iż zmiana warunków pracy obowiązujących
w Komisji mogłaby umożliwić jej ponowne podjęcie obowiązków, zaś rozwój wiedzy medycznej lub nawet prace komisji lekarskiej
zajmującej się uznaniem zawodowego podłoża jej choroby pozwoliłyby stwierdzić dokładne przyczyny jej niepełnosprawności i ewentualnie
warunki, w których mogłaby ponownie podjąć swoje obowiązki w odpowiednim środowisku pracy. Strona skarżąca dodaje, że mogłaby
zostać dopuszczona do wykonywania innej działalności zawodowej dostosowanej do swojej niepełnosprawności i w tym celu przydatne
byłoby posiadanie sprawiedliwej i rzetelnej oceny jej pracy wykonywanej w Komisji.
Jednakże w świetle środków podjętych przez Komisję w celu zapewnienia stronie skarżącej odpowiednich warunków pracy wymienionych
w zaskarżonej decyzji pojawienie się nowej korzystnej zmiany tych warunków wydaje się hipotetyczne. Podobnie rozwój wiedzy
medycznej lub wynik prac komisji lekarskiej są raczej spekulacjami i nie mogą prawnie uwiarygodnić złagodzenia lub zaniku
schorzenia strony skarżącej oraz możliwości jej powrotu do czynnej służby. Ponadto wiek strony skarżącej, która urodziła się
w 1954 r. i w 2019 r. osiągnie wiek obowiązkowego przejścia na emeryturę na podstawie art. 52 regulaminu pracowniczego, jest
czynnikiem sprawiającym, że taki powrót do czynnej służby jest jeszcze mniej prawdopodobny. Ponadto twierdzenie, jakoby mogła
wykonywać inną działalność zawodową odpowiadającą jej stanowi zdrowia również jest tylko hipotezą, niepopartą żadnym konkretnym
dowodem.
–       W przedmiocie podnoszonej przez stronę skarżącą utraty szansy na awans
Strona skarżąca twierdzi ponadto, że utraciła szansę na awans do grupy zaszeregowania A 4 – noszącej nazwę A*12 od dnia 1 maja
2004 r., a następnie AD 12 od dnia 1 maja 2006 r. – w czasie postępowania w sprawie awansu (2003), podczas gdy z uwagi na
jej staż pracy w niższej grupie zaszeregowania oraz to, że jej osiągnięcia nie zmniejszyły się, taki awans byłby bardzo prawdopodobny.
Wobec nieprzyznania punktów za osiągnięcia i punktów pierwszeństwa od 2003 r., Komisja nie mogła bowiem uwzględnić jej sytuacji
w celu ewentualnego awansu.
Komisja uważa z kolei, że nie został wykazany rzeczywisty charakter szkody materialnej, której naprawienia domaga się strona
skarżąca na podstawie rzekomej utraty szansy na wcześniejszy awans do grupy zaszeregowania AD 12.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem utrata takiej jak ta szansy, w szczególności na wcześniejszy awans, stanowi szkodę materialną
podlegającą naprawieniu, pod warunkiem że została wystarczająco poparta (wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 10 listopada
2010 r. w sprawie T‑260/09 P OHIM przeciwko Simões Dos Santos, pkt 104; ww. w pkt 36 wyrok w sprawie AA przeciwko Komisji,
pkt 81). W rozwinięciu tego orzecznictwa należy również uznać, że urzędnik skierowany z urzędu na rentę inwalidzką zachowuje
prawa do żądania naprawienia utraty szansy na awans, nawet jeśli jego perspektywy powrotu do służby są hipotetyczne, ponieważ
ta utrata szansy mogła mu wyrządzić szkodę w czasie gdy pozostawał czynny zawodowo i może mieć wpływ na wysokość wypłacanej
mu renty inwalidzkiej, a także na wysokość przyznanej mu później emerytury.
Komisja sądzi jednak, że jest bardzo mało prawdopodobne, żeby nowe oceny mogły doprowadzić obecnie lub w przeszłości do awansu
strony skarżącej przy tak znaczącej różnicy między uzbieranymi przez nią punktami a poszczególnymi progami awansu za lata
2003–2008. Komisja wyjaśnia, że przyznanie ewentualnych punktów pierwszeństwa przez zatrudniającą dyrekcję generalną nigdy
nie następuje z mocy prawa, nawet jeśli zostaną spełnione przesłanki, oraz że ewentualne podwyższenie liczby punktów za osiągnięcia
strony skarżącej, po odpowiednim zakończeniu spornych sprawozdań, będzie stosunkowo niewielkie.
Sąd stwierdza w tym względzie, że strona skarżąca nie przedstawia żadnego konkretnego dowodu mogącego uwiarygodnić twierdzenie,
jakoby miała ona duże szanse na awans do grupy zaszeregowania A 4 w 2003 r. W swoim piśmie wszczynającym postępowanie ogranicza
się ona bowiem do przypomnienia swojego stażu pracy w grupie zaszeregowania A 5, średniego stażu w tej grupie zaszeregowania,
nie podając jednak czasu jego trwania, oraz okoliczności, że jej osiągnięcia nie zmniejszyły się. W późniejszych uwagach strona
skarżąca nie przedstawiła szerszych wyjaśnień co do tego, że mogła zostać awansowana do grupy zaszeregowania A 4 w 2003 r.
lub później w 2007 r. Zakładając nawet, że nawiązując do średniego stażu pracy w stopniu zaszeregowania strona skarżąca odnosi
się do odsetka awansów w wysokości 25%, o którym mowa w pkt B załącznika I do regulaminu pracowniczego, przypomnieć należy,
że zgodnie z art. 6 ust. 2 regulaminu pracowniczego odsetek ten wyraża jedynie przebieg przeciętnego zatrudnienia i że, przede
wszystkim, nie narusza on zasady awansu w oparciu o osiągnięcia.
Komisja natomiast przedstawiła dane liczbowe dotyczące progu awansu z grupy zaszeregowania A 5 do grupy A 4 w 2003 r., progu
awansu z grupy zaszeregowania A*11, dawniej A 5, do grupy zaszeregowania A*12 w 2005 r. oraz progu awansu z grupy zaszeregowania
AD 11 do grupy AD 12 w 2006 r., które potwierdzają tezę, że awans strony skarżącej w ramach jednego z tych postępowań w sprawie
awansu był bardzo mało prawdopodobny. Podobnie, wyjaśniając, że stronie skarżącej potrzeba było 12,5 dodatkowego punktu do
uzyskania awansu do grupy AD 12 w 2007 r., Komisja wykazuje, iż o ile matematycznie było możliwe, że zostanie awansowana do
grupy zaszeregowania AD 12 przed 2008 r., to taka możliwość była jednak bardzo mało prawdopodobna.
Dodatkowo należy zauważyć, że mimo dodania punktu za osiągnięcia w ramach sprawozdań za lata 2001/2002 i 2004 sporządzonych
w toku postępowania oraz połowy punktu w sprawozdaniu za 2005 r., również przygotowanym w toku postępowania, strona skarżąca
pozostaje daleka od progów awansu określonych dla postępowań w sprawie awansu przed 2008 r., i to nawet przy uwzględnieniu
hipotetycznego przyznania dodatkowych punktów pierwszeństwa.
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że strona skarżąca ma prawo żądania naprawienia, po pierwsze, krzywdy
wynikającej ze stanu niepewności i niepokoju co do swojej przyszłości zawodowej, jaki mógł wywołać u niej brak sprawozdań
za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008, gdy pozostawała czynna zawodowo, i  po drugie, szkody materialnej wynikłej z utraty
szansy na awans w 2003 r. oraz później w 2007 r. W wyniku tej utraty szansy strona skarżąca ma również prawo żądania naprawienia
szkody, którą poniosła ze względu na pozbawienie jej możliwości pobierania wyższej renty inwalidzkiej, a z czasem wyższej
emerytury za wysługę lat. Niemniej jednak przy naprawianiu tej szkody materialnej należy uwzględnić to, że szansa utracona
przez stronę skarżącą była wyjątkowo niewielka.
W przedmiocie związku przyczynowego między zawinionym działaniem a szkodą
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że wyłącznie uchybienie powodujące szkodę pozostającą z nim w związku przyczynowym prowadzi
do powstania odpowiedzialności instytucji. Innymi słowy, Unia może ponosić odpowiedzialność jedynie za szkody wynikające w sposób
wystarczająco bezpośredni z nieprawidłowego zachowania danej instytucji (ww. w pkt 35 wyrok w sprawie Missir Mamachi di Lusignano
przeciwko Komisji, pkt 179).
W szczególności urzędnik nie może skarżyć się na opóźnienie w sporządzeniu swego sprawozdania, w sytuacji gdy opóźnienie to
można jemu przypisać, przynajmniej częściowo, lub gdy przyczynił się do niego w znaczący sposób (wyrok Sądu Pierwszej Instancji:
z dnia 30 września 2003 r. w sprawie T‑296/01 Tatti przeciwko Komisji, pkt 60; ww. w pkt 49 wyrok w sprawie Lebedef przeciwko
Komisji, pkt 57; ww. w pkt 61 wyrok w sprawie Ferrer de Moncada przeciwko Komisji, pkt 85).
W tym względzie podnoszona przez Komisję okoliczność, że strona skarżąca nie uczyniła wszystkiego, co leżało w jej mocy, w celu
uniknięcia opóźnień w sporządzeniu swoich sprawozdań, nie stanowi w niniejszej sprawie okoliczności wyłączającej odpowiedzialność
instytucji z braku szerszych wyjaśnień.
Podobnie w celu odmówienia stronie skarżącej prawa do skarżenia się na opóźnienie w sporządzaniu jej sprawozdań nie można
jej przypisać, jak twierdzi Komisja, braku ogólnej staranności z braku wyraźnej wskazówki w tym zakresie. Wobec braku wykazania
jakiegokolwiek nadużycia stronie skarżącej nie można zarzucać, że dość systematycznie wykorzystywała wszelkie dostępne środki
odwoławcze w postępowaniu wewnętrznym (w tej ostatniej kwestii zob. ww. w pkt 60 wyrok w sprawie Ferrer de Moncada przeciwko
Komisji, pkt 86) lub też że powróciła do swojego państwa pochodzenia po skierowaniu jej z urzędu na rentę, co wymagało komunikowania
się drogą pocztową. Niemniej jednak wykorzystanie przez stronę skarżącą wewnętrznych środków odwoławczych i jej powrót do
państwa pochodzenia stanowią obiektywne okoliczności, których jako takich nie można również przypisać Komisji, w braku dokładnego
wykazania opóźnień w postępowaniu po stronie Komisji w związku ze wspomnianymi okolicznościami.
Należy zatem przyjąć istnienie związku przyczynowego między niezgodnym z prawem zachowaniem Komisji a szkodą w wyżej wskazanym
zakresie.
W przedmiocie naprawienia szkód poniesionych przez stronę skarżącą
W świetle całości powyższych rozważań Sąd powinien teraz ocenić szkody poniesione przez stronę skarżącą oraz ustalić wysokość
należnego jej odszkodowania.
W odpowiedzi na skargę Komisja, na wypadek gdyby Sąd uznał za spełnione przesłanki uzyskania odszkodowania przez stronę skarżącą,
wniosła o to, by określenie szkody mogło nastąpić na późniejszym etapie, oraz o objęcie badaniem przez Sąd jedynie w przypadku,
jeśli strony nie osiągną porozumienia w sprawie wysokości odszkodowania.
Należy jednak odrzucić taki sposób działania. Sąd powinien bowiem wziąć pod uwagę fakt, że dwie próby polubownego załatwienia
sporu zakończyły się niepowodzeniem. Ponadto Komisja dobrowolnie zdecydowała się na to, by w odpowiedzi na skargę oraz podczas
rozprawy nie poruszać kwestii wysokości ewentualnie należnego odszkodowania, podczas gdy była w stanie zająć stanowisko w tej
sprawie.
–       W przedmiocie zadośćuczynienia za krzywdę strony skarżącej
W piśmie wszczynającym postępowanie strona skarżąca oszacowała ex aequo et bono na 35 000 EUR kwotę niezbędną do zadośćuczynienia
za krzywdę doznaną ze względu na stan niepewności i niepokoju, którego doświadczyła przez brak sprawozdań za lata 2001/2002,
2004, 2005 i 2008.
W swoich uwagach z dnia 4 maja 2012 r. strona skarżąca podwyższyła kwotę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, szacując ją
na 70 000 EUR ze względu na pogłębienie się tej szkody w wyniku błędów popełnionych przez Komisję podczas sporządzania spornych
sprawozdań w toku postępowania oraz ze względu na ogólny brak staranności z jej strony.
Należy w tym zakresie wziąć pod uwagę znaczenie opóźnień Komisji w sporządzaniu sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008,
uwzględniając jednakże – jak wspomniano w pkt 63 niniejszego wyroku – fakt, że podlegająca zadośćuczynieniu krzywda wynikająca
ze stanu niepewności i niepokoju co do przyszłości zawodowej, z którym strona skarżąca miała do czynienia, jest ograniczona
do okresu pozostawania przez nią w czynnej służbie, w związku z czym nie może zostać wzięty pod uwagę okres po dniu 1 czerwca
2009 r., kiedy została skierowana z urzędu na rentę inwalidzką.
Ponadto przypomnieć należy, że wniesienie wewnętrznych środków odwoławczych i powrót strony skarżącej do państwa jej pochodzenia
stanowią okoliczności obiektywne i jako takich nie można ich przypisać w celu oceny szkody poniesionej przez stronę skarżącą
ze względu na sporządzenie z przekroczeniem terminu jej sprawozdań ani stronie skarżącej, ani Komisji.
Wreszcie Sąd nie może uwzględnić wysuniętego przez stronę skarżącą żądania wyższego odszkodowania ze względu na rzekome błędy
popełnione przez Komisję przy sporządzaniu sprawozdań za lata 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 w toku postępowania, pod rygorem
przesądzenia o ich niezgodności z prawem i wyjścia poza ramy sporu określone przez skargę.
W świetle tych elementów oceny należy oszacować ex æquo et bono krzywdę strony skarżącej na kwotę 15 000 EUR.
–       W przedmiocie odszkodowania za utratę szansy na awans
W odniesieniu do odszkodowania za utratę szansy na awans oraz uznając, że jej awans do grupy zaszeregowania A 4 w czasie postępowania
w sprawie awansu 2003 byłby bardziej prawdopodobny, gdyby została we właściwy sposób oceniona w odpowiednim czasie, w piśmie
wszczynającym postępowanie strona skarżąca oszacowała swoją szkodę na 70% różnicy między wynagrodzeniem otrzymywanym jako
urzędnik w grupie zaszeregowania A 5 a wynagrodzeniem, które otrzymywałaby jako urzędnik w grupie zaszeregowania A 4, począwszy
od postępowania w sprawie awansu 2003, czyli na kwotę 53 000 EUR. Zdaniem strony skarżącej do tej kwoty należałoby dodać kwotę
400 EUR miesięcznie, odpowiadającą około 70% różnicy pomiędzy wysokością otrzymywanej przez nią renty inwalidzkiej a wysokością
renty, którą otrzymywałaby w przypadku awansu do grupy zaszeregowania A 4 w 2003 r. Wreszcie należałoby uregulować sytuację
jej praw do emerytury poprzez odprowadzenie odpowiednich składek.
W swoich uwagach z dnia 9 lipca 2012 r. strona skarżąca szacuje wyżej należne jej ewentualnie odszkodowanie ze względu na
utratę szansy na awans w 2003 r., w 2005 r. lub najpóźniej w 2007 r. na podstawie wskaźnika prawdopodobieństwa wynoszącego
95%, odpowiednio, na kwotę 410 000 EUR, kwotę 204 996 EUR oraz kwotę 90 130 EUR. Strona skarżąca uważa, że wobec nieprzyznania
jej punktów za osiągnięcia i punktów pierwszeństwa od 2003 r. Komisja nie mogła uwzględnić jej sytuacji w celu ewentualnego
awansu, a kumulacja błędów popełnionych przez Komisję pozbawiła ją możliwości wykonania wyroków z dnia 20 kwietnia 2005 r.,
z dnia 13 grudnia 2007 r. i z dnia 6 października 2009 r., a także decyzji z dnia 23 kwietnia 2007 r. uwzględniającej jej
zażalenie na sprawozdanie za 2005 r.
Zgodnie z orzecznictwem w celu określenia kwoty odszkodowania z tytułu utraty szansy, po ustaleniu charakteru szansy, której
urzędnik został pozbawiony, należy wyznaczyć datę, od której mógł skorzystać z tejże szansy, następnie określić liczbowo tę
szansę, a w końcu sprecyzować, jakie były dla urzędnika skutki finansowe tej utraty szansy (ww. w pkt 35 wyrok w sprawie AA
przeciwko Komisji, pkt 83).
Ponadto, zgodnie z orzecznictwem, o ile to możliwe, szansa, której został pozbawiony urzędnik, powinna zostać określona w sposób
obiektywny w postaci matematycznego współczynnika wynikającego ze szczegółowej analizy. Jednakże w przypadku gdy wspomniana
szansa nie może zostać określona w taki sposób, przyjmuje się, że poniesioną szkodę można oszacować ex æquo et bono (ww. w pkt 35
wyrok w sprawie AA przeciwko Komisji, pkt 93, 94).
W niniejszej sprawie Sąd nie ma możliwości ustalenia matematycznego współczynnika odzwierciedlającego utracone szanse, po
pierwsze, dlatego że bardzo niewielka szansa strony skarżącej na awans do grupy zaszeregowania A 4 lub równoważnej przed dniem
1 marca 2008 r. uniemożliwia dokładne jej określenie, i po drugie, ponieważ strony nie przedłożyły Sądowi dokładnych danych
potrzebnych do analizy, na podstawie których mógłby ustalić ten współczynnik, a strona skarżąca ograniczyła się w szczególności
do wskazania, że miała duże szanse na awans przed tą datą.
Wobec powyższego, korzystając z przyznanej Sądowi możliwości oszacowania poniesionej szkody ex æquo et bono, należy przyznać
stronie skarżącej sumę ustaloną ryczałtem tytułem naprawienia utraty szansy, której doznała ze względu na to, że wykonywana
przez nią praca w latach 2001/2002, 2004, 2005 i 2008 nie została oceniona we właściwy sposób w wyznaczonym terminie (zob.
podobnie wyrok Sądu z dnia 8 maja 2008 r. w sprawie F‑6/07 Suvikas przeciwko Radzie, pkt 143, 144).
Przy ocenie wysokości omawianego odszkodowania należy uwzględnić okoliczność, że o ile szanse strony skarżącej na przejście
do grupy zaszeregowania wyższej od A 5 lub równoważnej przed dniem 1 marca 2008 r. były bardzo niewielkie, o tyle są one jednak
wystarczające dla wykazania istnienia szkody, którą można naprawić przez odpowiednie odszkodowanie. Ponadto nie można pomijać
faktu, że strona skarżąca awansowała do grupy zaszeregowania AD 12 w postępowaniu w sprawie awansu za 2008 r. (zob. podobnie
wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 1 września 2010 r. w sprawie T‑91/09 P Skareby przeciwko Komisji, pkt 72).
Mając na uwadze powyższe, Sąd ustala ex æquo et bono kwotę odszkodowania dla strony skarżącej z tytułu szkody materialnej
spowodowanej utratą szansy na awans do grupy zaszeregowania A 4 przed dniem 1 marca 2008 r. na kwotę ryczałtową w wysokości
4000 EUR.
W świetle ryczałtowego charakteru przyznanego w ten sposób odszkodowania należy nakazać Komisji uregulowanie praw do emerytury
strony skarżącej poprzez odprowadzenie odpowiednich składek.
3.
W przedmiocie żądania stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji oddalającej wniosek o udzielenie wsparcia
Strona skarżąca zarzuca Komisji, że ta odmówiła wszczęcia dochodzenia administracyjnego w sprawie mobbingu, którego była ofiarą.
Strona skarżąca podkreśla, że nie ma możliwości dostępu do swoich akt w celu wykazania istnienia tych faktów lub konkretnych
okoliczności szkody, którą, jak twierdzi, poniosła, jak również w celu ewentualnego dostarczenia tych informacji do komisji
lekarskiej mającej wypowiedzieć się o zawodowym podłożu jej choroby.
Stwierdzić należy, że skarga nie pozwala na pewne ustalenie podstawy prawnej zarzutu nieważności podniesionego przez stronę
skarżącą.
Zakładając, że należałoby interpretować ten zarzut jako oparty na art. 24 regulaminu pracowniczego i na oczywistym błędzie
w ocenie, należy zauważyć, iż wniosek strony skarżącej o wszczęcie dochodzenia w sprawie mobbingu był zasadniczo oparty na
hipotetycznych i sformułowanych w ogólny sposób twierdzeniach, bez wyjaśnienia konkretnych okoliczności, na których opierały
się te oskarżenia, oraz bez wskazania osoby lub osób, które dopuściły się mobbingu. Rzekomy brak możliwości dostępu przez
skarżącą do akt administracji w celu wykazania okoliczności mobbingu lub elementów jej szkody nie może powodować po stronie
administracji obowiązku wszczęcia dochodzenia jedynie na podstawie takich twierdzeń. Orzecznictwo wymaga bowiem, by urzędnik,
który uważa się za poddanego mobbingowi, przynajmniej uprawdopodobnił stosowanie względem niego mobbingu (postanowienie Sądu
Unii Europejskiej z dnia 5 maja 2011 r. w sprawie T‑402/09 P Marcuccio przeciwko Komisji, pkt 37, 39; wyrok Sądu z dnia 5 czerwca
2012 r. w sprawie F‑71/10 Cantisani przeciwko Komisji, pkt 78). Tymczasem ogólnie rzecz biorąc, z braku dowodów strona skarżąca
nie przedstawiła żadnych poszlak świadczących o mobbingu.
Jeśli chodzi w szczególności o zwłokę w sporządzeniu sprawozdań strony skarżącej, należy zauważyć, że opóźnienia te, chociaż
wyczerpują przesłanki zawinionego działania administracji, same w sobie nie są czynnikiem mogącym stanowić przesłankę uprawdopodobniającą
tak poważny czyn, jakim jest mobbing.
Ponadto w zakresie, w jakim zarzut strony skarżącej należy interpretować jako stanowiący również nawiązanie do udzielenia
wsparcia, o którą wnioskowała ze względu na swoje problemy zdrowotne, stwierdzić należy, że w świetle lakonicznego charakteru
tego zarzutu oraz wymienionych w zaskarżonej decyzji środków, które zostały podjęte przez Komisję w celu zapewnienia zainteresowanej
odpowiednich warunków pracy, nie wydaje się, by odmawiając stronie skarżącej udzielenia wsparcia Komisja naruszyła art. 24
regulaminu pracowniczego lub popełniła oczywisty błąd w ocenie.
Wreszcie strona skarżąca nie wydaje się kwestionować udzielonej przez organ powołujący w decyzji z dnia 18 czerwca 2010 r.
odpowiedzi na swój wniosek o udzielenie dostępu do swojej dokumentacji medycznej.
A zatem zarzut należy oddalić; oddaleniu podlegają także żądania zmierzające do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji
w zakresie, w jakim odmawia się w niej uwzględnienia wniosku o udzielenie wsparcia.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 87 § 1 regulaminu postępowania, z zastrzeżeniem innych przepisów rozdziału 8 tytułu II tego regulaminu, kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Na mocy art. 87 § 2 Sąd może postanowić, jeżeli
wymagają tego względy słuszności, że strona przegrywająca zostanie obciążona tylko częścią kosztów, a nawet że nie zostanie
nimi obciążona w ogóle.
Z uzasadnienia niniejszego wyroku wynika, że strona skarżąca wygrała sprawę w odniesieniu do swoich zasadniczych żądań, mianowicie
odszkodowania za szkodę poniesioną ze względu na opóźnienia w sporządzeniu dotyczących jej sprawozdań, i że w konsekwencji
Komisja jest stroną, która sprawę przegrała. Ponadto strona skarżąca wyraźnie wniosła o obciążenie Komisji kosztami. Ponieważ
okoliczności sprawy nie uzasadniają zastosowania przepisów art. 87 § 2 regulaminu postępowania, należy obciążyć Komisję jej
własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez stronę skarżącą.
Z powyższych względów
SĄD DO SPRAW SŁUŻBY PUBLICZNEJ
(trzecia izba)
orzeka, co następuje:
1)
Zasądza się od Komisji Europejskiej na rzecz AK kwotę 15 000 EUR tytułem zadośćuczynienia za doznaną przez nią krzywdę.
2)
Zasądza się od Komisji Europejskiej na rzecz AK kwotę 4000 EUR tytułem rekompensaty za utratę szansy na awans do grupy zaszeregowania
wyższej od A 5 lub równoważnej przed dniem 1 marca 2008 r.
3)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona.
4)
Komisja Europejska pokrywa własne koszty i zostaje obciążona kosztami poniesionymi przez AK.
Van Raepenbusch
Barents
Bradley
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 13 marca 2013 r.
Sekretarz

Prezes
W. Hakenberg

S. Van Raepenbusch
Treść niniejszego orzeczenia oraz przytoczone w nim orzeczenia sądów Unii Europejskiej są dostępne na stronie internetowej
www.curia.europa.eu.
*
Język postępowania: francuski.