CELEX: 62014CJ0508
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 2002/22/KE (Direttiva ‘servizz universali’)
Kalkolu tal-ispiża tal-obbligi ta’ servizz universali
Teħid inkunsiderazzjoni tar-rata ta’ rendiment tal-fondi proprji
Effett dirett
Applikazzjoni ratione temporis

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 29, p. 367).
Din it-talba tressqet fil-kuntest tal-kawża bejn Český telekomunikační úřad (awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet, iktar ’il quddiem l-“Úřad”) u T‑Mobile Czech Republic a.s. (iktar ’il quddiem “T‑Mobile Czech Republic”) u Vodafone Czech Republic a.s. dwar id-deċiżjoni tal-Úřad tat-23 ta’ Frar 2011 li permezz tagħha din l-awtorità ffissat l-ammont tat-telf marbut mal-provvista ta’ servizz universali għas-sena 2004 subit minn Telefónica Czech Republic a.s. (iktar ’il quddiem “Telefónica Czech Republic”), li saret O2 Czech Republic a.s. (iktar ’il quddiem “O2 Czech Republic”).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 2 tal-Att li jirrigwarda l-kundizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika tal-Estonja, ir-Repubblika ta’ Ċipru, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika ta’ Malta, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika tas-Slovakkja u l-aġġustamenti għat-trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea (
ĠU L 236, p. 33
, iktar ’il quddiem l-“att tal-adeżjoni”) jipprevedi li, mill-adeżjoni, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat oriġinali oriġinali u l-atti adottati mill-istituzzjonijiet u l-Bank Ċentrali Ewropew qabel l-adeżjoni għandhom jorbtu l-Istati Membri l-ġodda u għandhom japplikaw f’dawk l-Istati Membri bil-kundizzjonijiet kif imniżżla f’dawk it-Trattati u fl-att tal-adeżjoni.
Ir-raba’ premessa tad-Direttiva 2002/22 tipprovdi illi l-fatt li “[jiġi żgurat] servizz universali (jiġifieri, l-forniment ta’ sett minimu definit ta’ servizzi lill-utenti finali bi prezz li jista’ jintlaħaq) jista’ jinvolvi l-forniment ta’ xi servizzi lil xi utenti finali bi prezzijiet li jitilqu minn dawk li jirriżultaw mill-kondizzjonijiet normali tas-suq. Iżda, il-fatt li jingħata kumpens lill-impriżi maħtura biex jfornu servizzi bħal dawk f’dawk iċ-ċirkostanzi m’għandux jirriżulta f’distorsjoni ta’ kompetizzjoni, sakemm l-impriżi maħtura jiġu kompensati għall-ispiża netta speċifika nvoluta u sakemm il-piż ta’ l-ispiża netta jiġi rkuprat b’mod newtrali kompetittiv”.
Skont il-premessa 18 tal-imsemmija direttiva:
“L-Istati Membri għandhom, fejn meħtieġ, jistabbilixxu mekkaniżmi għall-iffinanzjar ta’ l-ispiża netta ta’ obbligi ta’ servizz universali fil-każi fejn jintwera li l-obbligi jistgħu biss jiġu fornuti b’telf jew bi spiża netta li jaqgħu barra li-standards kummerċjali normali. Huwa mportanti li jiġi assigurat li l-ispiża netta ta’ obbligi ta’ servizz universali tiġi kkalkolata kif imiss u li kull iffinanzjar jitwettaq b’distorsjoni minima għas-suq u għall-impriżi, u jkun kompatibbli mad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 87 u 88 tat-Trattat.”
L-Artikol 3(2) tad-Direttiva 2002/22 jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-aproċċ l-aktar effiċjenti u adattat biex jassiguraw l-implimentazzjoni ta’ servizz universali, waqt li jirrispettaw il-prinċipji ta’ l-oġġettività, it-trasparenza, in-non-diskriminazzjoni u l-proporzjonalità. Għandhom ifittxu li jimminimizzaw id-distorsjonijiet fis-suq, b’mod partikolari l-forniment ta’ servizzi bi prezzijiet jew suġġetti għal termini u kondizzjonijiet oħra li jitilqu mill-kondizzjonijiet normali tal-kummerċ, waqt li jissalvagwardaw l-interess pubbliku.”
L-Artikolu 12 tal-istess direttiva, intitolat “Stima ta’ l-ispejjeż ta’ obbligi ta’ servizz universali”, jistabbilixxi, fil-paragrafu 1 tiegħu:
“Fejn l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jqiesu li forniment ta’ servizz universali kif stipulat fl-Artikoli 3 sa 10 jista’ jirrappresenta piż inġust fuq impriżi maħtura biex ifornu servizz universali, għandhom jikkalkolaw l-ispejjeż netti tal-forniment tiegħu.
Għal dak l-iskop l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom:
a)
jikkalkolaw l-ispiża netta ta’ l-obbligu tas-servizz universali, waqt li jieħdu kont ta’ xi benefiċċju tas-suq li jinġema għal impriża maħtura biex tipprovdi servizz universali, skond l-Anness IV, Taqsima A; jew
b)
jagħmlu użu ta’ l-ispejjeż netti għall-forniment tas-servizz universali identifikat minn mekkaniżmu magħżul skond l-Artikolu 8(2).”
L-Artikolu 13 tad-Direttiva 2002/22, intitolat “Iffinanzjar ta’ obbligi ta’ servizz universali”, fil-paragrafu 1 tiegħu jipprovdi li:
“Fejn, fuq il-bażi tal-kalkolu ta’ l-ispejjeż netti msemmija fl-Artikolu 12, l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jsibu li mpriża hija suġġetta għal piż inġust, l-Istati Membri għandhom, fuq talba minn impriża maħtura, jiddeċiedu:
a)
li jintroduċu mekkaniżmu biex jikkumpensaw lil dik l-impriża għall-ispiża netta stabbilita taħt kondizzjonijiet trasparenti minn fondi pubbliċi; u/jew
b)
jaqsmu l-ispiża netta ta’ l-obbligu tas-servizz universali bejn il-fornituri ta’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi.”
It-tieni paragrafu tat-Taqsima A tal-Anness IV tal-imsemmija direttiva jiddeskrivi kif l-ispiża netta tal-obbligi ta’ servizz universali għandha tiġi kkalkolata, kif ġej:
“L-awtoritajiet regolatorji nazzjonali għandhom jikkonsidraw il-mezzi kollha biex jassiguraw inċentivi adatti għall-impriżi (maħtura jew le) biex ifornu obbligi ta’ servizz universali b’effiċjenza fl-ispiża. Fit-twettieq ta’ eżerċizzju ta’ kalkolu, l-ispiża netta ta’ obbligi ta’ servizz universali għandha tiġi kalkolata bħala d-differenza bejn l-ispiża netta għal impriża maħtura fl-operazzjoni ta’ obbligi ta’ servizz universali u fl-operazzjoni mingħajr obbligi ta’ servizz universali. Dan japplika sew jekk in-network fi Stat Membru partikolari jkun żviluppa kollu kemm hu jew jekk ikun għadu jkun qiegħed jiżviluppa u jespandi. Attenzjoni debita għandha tingħata biex issir stima korretta l-ispejjeż li x’impriża maħtura tkun għażlet li tevita li kieku ma kien hemm ebda obbligu ta’ servizz universali. Il-kalkolu ta’ l-ispiża netta għandu jistma l-benefiċċji, nklużi benefiċċji ntanġibbli, għall-operatur ta’ servizz universali.”
L-Artikolu 5(5) tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2012/21/UE, tal-20 ta’ Diċembru 2011, dwar l-applikazzjoni tal-Artikolu 106(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea għall-għajnuna mill-Istat taħt il-forma ta’ kumpens għas-servizzi pubbliċi mogħti lil ċerti impriżi inkarigati bil-ġestjoni ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (
ĠU L 7, p. 3
), tipprevedi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Deċiżjoni, ‘profitt raġonevoli’ tfisser ir-rata ta’ redditu fuq il-kapital meħtieġ minn impriża medja li tkun qed tikkunsidra jekk tfornix is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għall-perjodu kollu ta’ inkarigu jew le, filwaqt li jiġi kkunsidrat il-livell tar-riskju. Ir-“rata ta’ redditu fuq il-kapital” tfisser ir-rata interna ta’ redditu li l-impriża tagħmel fuq il-kapital investit tagħha matul it-tul tal-perjodu ta’ inkarigu. Il-livell tar-riskju jiddependi fuq is-settur ikkonċernat, it-tip ta’ servizz u l-karatteristiċi tal-kumpens.”
Il-punt 61 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-fornitura ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali (
ĠU 2012, C 8, p. 4
) jipprovdi b’mod partikolari li:
“Profitt raġonevoli għandu jitqies li jfisser ir-rata tar-redditu fuq [il-kapital] li tkun meħtieġa minn kumpanija tipika li tikkonsidra jekk tipprovdix is-servizz ta’ interess ekonomoku ġenerali jew le għat-tul kollu tal-perjodu tal-att ta’ inkarigu, meta tieħu inkunsiderazzjoni l-livell tar-riskju. Il-livell tar-riskju jiddependi fuq is-settur konċernat, it-tip ta’ servizz u l-karatteristiċi tal-mekkaniżmu tal-kumpens. Ir-rata għandha tiġi determinata b’referenza għar-rata tar-redditu fuq il-kapital li tinkiseb fuq tipi simili ta’ kuntratti tas-servizz pubbliku taħt kundizzjonijiet kompetittivi (pereżempju: kuntratti mogħtija b’appalt). F’setturi fejn ma jkun hemm l-ebda impriża kumparabbli mal-impriża inkarigata bit-tħaddim tas-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali, tista’ ssir referenza ta’ impriżi lokalizzati fi Stati Membri oħra jew, jekk ikun meħtieġ, f’setturi oħra, sakemm il-karatteristiċi partikolari ta’ kull settur jittieħdu inkunsiderazzjoni. Meta jkun qed jiġi stabbilit x’jikkostitwixxi profitt raġonevoli, l-Istati Membri jistgħu jintroduċu kriterji ta’ inċentivi relatati, b’mod partikolari, mal-kwalità tas-servizz ipprovdut u l-kisbiet fl-effiċjenza produttiva. Kisbiet fl-effiċjenza ma jistgħux jinkisbu akkost tal-kwalità tas-servizz pprovdut.”
Skont in-nota ta’ qiegħ il-paġna marbuta mal-imsemmi punt 61, “Ir-rata tar-redditu fuq il-kapital tfisser ir-Rata tar-Redditu Intern (Internal Rate of Return – IRR) li l-kumpanija tagħmel fuq il-kapital investit matul il-ħajja tal-proġett, jiġifieri l-IRR fuq il-fluss tal-flus tal-kuntratt”.
Id-dritt Ċek
Matul is-sena 2004, il-provvista tas-servizz universali u l-kopertura tiegħu kienu rregolati mil-Liġi Nru 151/2000 Sb., dwar it-telekomunikazzjonijiet u li temenda liġijiet oħra, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ fl-2004 (iktar ’il quddiem il-“liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet”). L-Artikolu 31 ta’ din il-liġi, intitolat “Telf ġustifikabbli”, huwa redatt kif ġej:
“(1)   Il-fornitur ta’ servizz universali għandu dritt għal rimbors tat-telf ġustifikabbli.
(2)   Telf ġustifikabbli għandu jirreferi għad-differenza bejn l-ispejjeż ekonomikament iġġustifikati, inkluż il-benefiċċju raġonevoli, sostnuti mid-detentur tal-liċenzja tat-telekomunikazzjoni sabiex jissodisfa l-obbligu tiegħu ta’ provvista ta’ servizz universali u li ma kinux ikunu jeżistu fl-assenza ta’ dan l-obbligu, u d-dħul u l-prodotti miksuba mid-detentur tal-liċenzja tat‑telekomunikazzjonijiet mill-osservanza tal-obbligu tiegħu ta’ provvista ta’ servizz universali.
(3)   Jekk id-detentur tal-liċenzja tat-telekomunikazzjoni jipprovdi, minbarra s-servizz universali, ukoll servizzi oħra tat-telekomunikazzjoni jew jeżerċita attivitajiet oħra, huwa obbligat li jieħu inkunsiderazzjoni komptibbiltà distinta tal-ispejjeż u tal-prodotti marbuta mas-servizzi pprovduti fil-kuntest tas-servizz universali.
(4)   Il-metodu tal-kalkolu tat-telf ġustifikabbli, id-dokumenti li jsostnu l-kalkoli tat-telf ġustifikabbli, u d-delimitazzjoni tal-profitt raġonevoli huma stabbiliti minn dispożizzjoni ta’ eżekuzzjoni.”
Il-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet ġiet segwita bid-deċiżjoni tal-ministeru tat-trasport u tal-komunikazzjonijiet Nru 235/2001 Sb., li tistabbilixxi d-dettalji tal-kalkolu u tar-rimbors tat-telf ġustifikabbli marbut mal-provvista ta’ servizz universali mid-detentur ta’ liċenzja tat-telekomunikazzjonijiet. L-Artikolu 2 ta’ din id-deċiżjoni, intitolat “Metodu tal-kalkolu tat-telf ġustifikabbli”, jipprevedi:
“(1)   Il-fornitur ta’ servizz universali għandu jikkalkula t-telf ġustifikabbli billi jnaqqas mis-somma tad-dħul u tal-prodotti marbuta mal-provvista tas-servizzi ta’ żbilanċ, is-somma tal-ispejjeż ekonomikament iġġustifikati għall-provvista ta’ dawn is-servizzi u tal-profitt raġonevoli. Il-fornitur tas-servizz universali għandu jissottometti l-kalkolu tat-telf ġustifikabbli fil-formula maħruġa mill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet.
(2)   Sabiex tiġi evalwata n-natura ekonomikament iġġustifikata tal-ispiża, il-fornitur tas-servizz universali huwa obbligat li jissottometti lill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet kontabbiltà distinta tal-ispejjeż u tal-prodotti marbuta mas-servizzi pprovduti fil-kuntest tas-servizz universali skont l-Artikolu 34(2)(a) tal-liġi [dwar it-telekomunikazzjonijiet], u dan qabel il-31 ta’ Mejju ta’ kull sena.”
L-Artikolu 3 tal-imsemmija deċiżjoni, intitolat “Dokumenti li jsostnu il-kalkoli tat-telf ġustifikabbli”, jipprovdi:
“(1)   Il-fornitur tas-servizz universali għandu jissottometti lill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet, mal-kalkolu tat-telf ġustifikabbli għas-sena korrispondenti,
a)
il-karta tal-bilanċ stabbilita skont il-leġiżlazzjoni speċifika,
b)
il-kontabbiltà analitika tal-ispejjeż u tal-prodotti,
c)
ir-riżultati tal-kontabbiltà distinta tal-ispejjeż u tal-prodotti skont l-Artikolu 34(2)(a) tal-liġi [dwar it-telekomunikazzjonijiet], u skont il-metodi tal-iffissar tal-ammont tal-ispejjeż ekonomikament iġġustifikati. Id-data li tikkonċerna s-servizzi ta’ żbilanċ li jinqasmu skont fillieri differenti ta’ spejjeż u ta’ prodotti u skont l-istruttura indikata fl-Anness Nru 1,
d)
indikazzjoni tat-tqassim tal-immobilizzazzjonijiet korporali u inkorporali fil-profili ta’ tpaċċija, b’użu ta’ koeffiċjent għat-tpaċċija spedita u indikazzjoni tal-metodi ta’ klassifikazzjoni tal-kapital proprju allokat għax-xiri ta’ dawn il-beni,
e)
indikazzjoni tal-iskontijiet mogħtija skont it-tipi tagħhom.
(2)   Il-fornitur tas-servizz universali jippermetti lill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet, fuq talba, li tivverifika d-data marbuta mal-kalkolu tat-telf ġustifikabbli, inkluż tal-profitt raġonevoli, abbażi b’mod partikolari tad-dokumentazzjoni teknika, tal-istatistika u tad-dokumenti tal-kontabbiltà oriġinali.
(3)   Il-kontabbiltà tat-telf ġustifikabbli, id-dokumenti trażmessi mill-fornitur tas-servizz universali u d-dokumenti użati sabiex jiġi vverifikat il-kalkolu tat-telf ġustifikabbli għandhom jiġu kkonservati mill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet għal perijodu ta’ ħames snin wara t-tmiem tas-sena korrispondenti.”
L-Artikolu 4 tal-istess deċiżjoni, intitolat “Delimitazzjoni tal-profitt raġonevoli”, jiddikjara:
“Għall-finijiet tal-kontabbilità tat-telf ġustifikabbli, il-profitt raġonevoli għandu jiġi ddeterminat fid-dawl tal-valur kontabbli tal-kapital proprju li l-fornitur tas-servizz universali alloka għall-akkwist tal-immobilizzazzjonijiet korporali u mhux korporali li għandhom iservu għall-provvista tas-servizzi ta’ żbilanċ. Il-fornitur tas-servizz universali għandu jikkalkula l-profitt raġonevoli skont il-metodu indikat fl-Anness Nru 3.”
L-Anness Nru 3 tad-deċiżjoni tal-ministru tat-trasporti u tal-komunikazzjoniijet Nru 235/2001 Sb., intitolat “Kalkolu tal-profitt raġonevoli”, jipprovdi li:
“1.
Il-fornitur tas-servizz universali għandu jikkalkula l-profitt raġonevoli skont il-formula:
BR = 0,145 x CPSD
fejn:
BR = Profitt raġonevoli
CPSD = Valur kontabbli tal-kapital proprju allokat għall-akkwist ta’ immobilizzazzjonijiet korporali u mhux korporali li għandhom iservu għall-provvista tas-servizzi ta’ żbilanċ.
2.
Il-valur kontabbli tal-kapital proprju għandu jiġi stabbilit skont id-dispożizzjonijiet fil-qasam tal-kontabbiltà.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fis-27 ta’ Settembru 2010, l-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet ħadet deċiżjoni li tikkonferma l-ammont tat-telf iddikjarat minn Telefónica Czech Republic b’konsegwenza tal-provvista tas-servizz universali għas-sena 2004. Għall-kalkolu ta’ dan it-telf, il-benefiċċju raġonevoli tal-fornitur ġie inkluż fil-valur tal-ispiża netta tas-servizz universali, b’mod konformi mad-dritt nazzjonali fis-seħħ sat-30 ta’ April 2005. Fil-kuntest tal-proċedura ta’ lment amministrattiv, l-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet ikkonfermat din id-deċiżjoni permezz ta’ deċiżjoni tat-23 ta’ Frar 2011.
T-Mobile Czech Republic u Vodafone Czech Republic a.s. ippreżentaw kontra din id-deċiżjoni rikorsi kontenzjużi amministrattivi quddiem il-qorti muniċipali ta’ Praga (Městský soud v Praze), li annullat l-imsemmija deċiżjoni, billi ddikjaratha illegali minħabba l-ksur tad-Direttiva 2002/22.
Skont il-qorti muniċipali ta’ Praga, l-Artikolu 31 tal-liġi dwar it-telekomunikazzjonijiet jikser l-Artikoli 12 u 13 ta’ din id-direttiva peress li d-dritt Ċek kien jipprevedi determinazzjoni tal-ammont tat-telf u metodu ta’ kalkolu u ta’ determinazzjoni tat-telf ġustifikabbli differenti minn dawk previsti mill-imsemmija direttiva. Għalhekk, huwa b’mod żbaljat li l-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet, b’applikazzjoni tad-dritt nazzjonali, ħadet inkunsiderazzjoni kull telf, ikun xi jkun, meta, skont id-Direttiva 2002/22, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni biss it-telf li jirrappreżenta “piż mhux iġġustifikat”, kif ippreċiżat il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Il-Kummissjoni vs Il-Belġju (
C‑222/08
,
EU:C:2010:583
, punti
,
,
u
). Barra minn hekk, id-dritt nazzjonali ma kienx jippermetti li jittieħdu inkunsiderazzjoni, fid-determinazzjoni tal-ammont tat-telf, il-benefiċċji mhux materjali tal-provvista ta’ servizz universali.
Il-qorti muniċipali ta’ Praga kkunsidrat li l-kundizzjonijiet ta’ applikabbiltà diretta tad-Direttiva 2002/22 kienu ssodisfatti peress li r-regola stabbilita minn din id-direttiva hija ċara u mhux kundizzjonali, anki jekk il-kontenut tal-espressjoni legali vaga ta’ “piż mhux iġġustifkat” għandu jiġi ppreċiżat mill-awtorità amministrattiva jew ġudizzajarja. L-interpretazzjoni tad-dritt Ċek b’mod konformi mad-Direttiva 2002/22 ma hijiex possibbli, peress li l-ordinament ġuridiku Ċek jipprojbixxi lill-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet milli ma tiħux inkunsiderazzjoni, fid-deċiżjoni tagħha, l-inklużjoni tal-profitt raġonevoli fl-ammont tal-ispiża netta tas-servizz universali.
Il-qorti muniċipali ta’ Praga rrikonoxxiet li l-effett dirett ta’ din id-direttiva ma jistax jilledi individwu, iżda kklassifikat lil Telefónica Czech Republic, li fiha l-Istat Ċek kellu 51,1 % tal-ishma tagħha, bħala “entità tal-Istat” taħt kontroll tal‑Istat u għalhekk suġġetta għall-effett dirett tal-imsemmija direttiva, billi ddeċidiet li, mill-perspettiva temporali, id-Direttiva 2002/22 tapplika għas-servizz universali pprovdut għas-sena kollha tal-2004, u għaldaqstant ukoll għall-perijodu ta’ qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka fl-Unjoni Ewoprea, fl-1 ta’ Mejju 2004.
L-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet ippreżentat rikors ta’ kassazzjoni quddiem il-qorti amministrattiva suprema kontra s-sentenza tal-qorti muniċipali ta’ Praga.
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk huwiex possibbli, fis-sens tad-Direttiva 2002/22, li jiġi inkluż fl-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali wkoll il-profitt raġonevoli previst mid-dritt nazzjonali, il-qorti amministrattiva suprema tikkunsidra, abbażi ta’ interpretazzjoni litterali, li l-benefiċċju, kemm jekk ikun raġonevoli u sew jekk le, ma jistax jiġi kkunsidrat bħala spiża li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “spiża netta” tal-obbligu ta’ servizz uinversali, kif tiddikjarah u tipprevedih din id-direttiva. Madankollu, jeħtieġ li ma tiġix injorata l-possibbiltà li l-ispiza netta fis-sens tal-imsemmija direttiva tieħu wkoll inkunsiderazzjoni l-ispejjeż parzjali tal-“kapital proprju” sostnuti mill-fornitur għall-provvista ta’ servizz universali, spejjeż subordinati mhux b’mod ċar għal-leġiżlazzjoni nazzjonali permezz tal-kliem “profitt raġonevoli”. Għaldaqstant il-Qorti amministrattiva suprema tqis neċessarju li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-mekkaniżmu tal-“ispiża netta” tal-provvista tas-servizz universali jipprekludi li l-prezz tal-ispiża netta kif din ġiet ikkalkulata tinkludi wkoll il-“profitt raġonevoli” tal-fornitur ta’ dan is-servizz, anki jekk espress fil-forma ta’ spejjeż tal-investimenti f’kapital fl-ammont ta’ 14.5 % tal-valur kontabbli tal-kapital proprju.
F’dawn il-kundizzjonijiet, il-Qorti amministrattiva suprema ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikoli 12 u 13 tad-[Direttiva 2002/22], għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-mekkaniżmu tal-“ispiża netta” tal-provvista ta’ dan is-servizz, stabbilit fihom, jipprekludi li l-prezz tal-ispiża netta kif stabbilita jkun jinkludi wkoll il-“profitt raġonevoli” ta’ min jipprovdih?
2)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, dawn id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva (l-Artikoli 12 u 13) għandhom effett dirett?
3)
Jekk l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva għandhom effett dirett, dan l-effett jista’ jew ma jistax jiġi invokat kontra kumpannija kummerċjali li 51 % mill-azzjonijiet tagħha huma miżmuma (kkontrollati) minn Stat Membru, f’dan il-każ il-Kumpannija [O2] Czech Republic[...] (din hija ‘entità Statali’)?
4)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva għad-domandi 1 sa 3, id-Direttiva tista’ tiġi applikata wkoll fir-rigward ta’ relazzjonijiet maħluqa qabel l-adeżjoni tar‑Repubblika Ċeka mal-Unjoni Ewropea (bejn l-1 ta’ Jannar 2004 u t-30 ta’ April 2004)?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipprekludu li l-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali tinkludi l-“profitt raġonevoli” tal-fornitur ta’ dan is-servizz.
Billi jqisu li d-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju ma jirrigwardawx il-parti essenzjali tal-kawża prinċipali, T-Mobile Czech Republic u O2 Czech Republic jipproponu lill-Qorti tal-Ġustizzja diversi domandi ġodda li jirrigwardaw b’mod partikolari d-determinazzjoni tal-entrati li jistgħu jiġu inklużi fl-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali kif ukoll id-determinazzjoni tal-“piż mhux iġġustifikat” assunt minn impriża nominata sabiex tipprovdi servizz universali.
Fil-fatt, skont l-Artikolu 267 TFUE, hija l-qorti nazzjonali u mhux il-partijiet fil-kawża prinċipali li tiddeċiedi li tirreferi kwistjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja. Għaldaqstant is-setgħa li jiġu ddeterminati d-domandi li għandhom isiru lill-Qorti tal-Ġustizzja hija mogħtija biss lill-qorti nazzjonali u l-partijiet ma jistgħux jibdlu l-kontenut tagħhom (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Singer,
44/65
,
EU:C:1965:122
, p. 1198, u, f’dan is-sens, is-sentenza Santesteban Goicoechea,
C‑296/08 PPU
,
EU:C:2008:457
, punt
).
Barra minn hekk, li tingħata risposta għad-domandi magħmula mill-partijiet fil-kawża prinċipali hija inkompatibbli mar-rwol mogħti lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-Artikolu 267 TFUE kif ukoll mal-obbligu tal-Qorti tal-Ġustizzja li tiżgura l-possibbiltà lill-gvernijiet tal-Istati Membri u lill-partijiet interessati li jissottomettu osservazzjonijiet skont l-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, fid-dawl tal-fatt li, bis-saħħa ta’ din id-dispożizzjoni huma biss id-deċiżjonijiet tar-rinviju li jiġu nnotifikati lill-partijiet interessati (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Phytheron International,
C-352/95
,
EU:C:1997:170
, punt
, u, f’dan is-sens, Santesteban Goicoechea,
C‑296/08 PPU
,
EU:C:2008:457
, punt
).
F’dan il-każ, mit-test stess tad-deċiżjoni tar-rinviju, innotifikata lill-partijiet ikkonċernati kollha msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li l-qorti amministrattiva suprema tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja fuq il-prinċipju tat-teħid inkunsiderazzjoni tar-rendiment tal-kapital proprju investit mill-impriża nnominata sabiex tipprovdi servizz universali bil-għan li tiddetermina l-ammont tal-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali, peress li tixtieq li jkollha l-elementi li jippremettulha li tiddeċiedi jekk dan ir-rendiment tal‑kapital propju jistax jittieħed inkunsiderazzjoni meta dan jiġi ddefinit fl-ammont ta’ 14.5 % tal-valur kontabbli proprju investit minn din l-impriża.
Għall-kuntrarju, il-qorti tar-rinviju ma għamlitx riferiment għan-neċessità li tingħata risposta għal mistoqsijiet oħra marbuta mad-determinazzjoni tal-entrati li jistgħu jiġu inklużi fl-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali jew tal-“piż mhux iġġustifikat” assunt mill-impriża nnominata sabiex tipprovdi servizz universali.
Għaldaqstant, jeħtieġ li tingħata risposta għall-ewwel domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju mingħajr il-bżonn li tingħata risposta wkoll għad-domandi l-ġodda proposti minn T‑Mobile Czech Republic u O2 Czech Republic.
Skont l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22, sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-kumpens eventwalment dovut lil impriża nnominata għall-provvista ta’ servizz universali, jeħtieġ, fl-ewwel stadju, tiġi kkalkulata l-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali għall-impriża nnominata bħala fornitur u sussegwentement, meta l-awtoritajiet regolatorji nazzjonali jikkonstataw li impriża tkun suġġetta għal piż mhux iġġustifikata, dawn l-awtoritajiet għandhom jiddeċiedu li jistabbilixxu mekkaniżmu sabiex jikkumpensaw l-imsemmija impriża għall-ispejjeż netti kif ġew ikkalkulati u/jew li jqassmu l-ispiża netta tal-obbligi ta’ servizz universali bejn il-fornituri tan-netwerks u ta’ servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi.
Skont it-tieni paragrafu tal-Parti A tal-Anness IV tad-Direttiva 2002/22, l-ispiża netta tikkorrispondi għad-differenza bejn l-ispiża netta assunta minn impriża nnominata meta din tipprovdi servizz universali u meta din ma tipprovdihx. Għall-finijiet ta’ dan il-kalkolu, u kif ammettew il-partijiet ikkonċernati kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, l-ispiża tas-self jew ta’ fondi proprji għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni meta l-impriża nnominata kellha tirrikorri għal kapital sabiex twettaq investimenti neċessarji għall-provvista ta’ servizz universali.
Ma huwiex daqstant rilevanti li din l-entrata tal-ispiża netta tkun preżenti fil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni taħt l-isem ta’ “profitt raġonevoli”, dment li din tirrappreżenta effettivament spiża assunta mill-fornitur ta’ servizz universali.
Għalkemm id-Direttiva 2002/22 ma tinkludi l-ebda riferiment espliċitu għall-possibbiltà tal-inklużjoni tal-ispiża tal-fondi proprji jew il-“profitt raġonevoli” fil-kalkolu tal-ispiża netta assunta mill-impriża li tipprovdi servizz universali, qari teleoloġiku ta’ din id-direttiva jippremetti madankollu li tintlaħaq konklużjoni f’dan is-sens.
L-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2002/22 tenfasizza n-neċessità li tiġi żgurata l-implementazzjoni tas-servizz universali billi jiġi segwit l-approċċ l-iktar effikaċi u li jnaqqas għal minimu d-distorzjonijiet fis-suq. Kif tiddikjara l-premessa 4 ta’ din id-direttiva, il-fatt li jiġi żgurat servizz universali jista’ jwassal għall-provvista ta’ ċerti servizzi lil ċerti utenti finali bi prezzijiet li jvarjaw minn dawk li jirriżultaw mill-kundizzjonijiet normali tas-suq. Huwa minħabba dan li l-leġiżlatur tal-Unjoni ppreveda, kif jirriżulta mit-tmintax-il premessa tal-istess direttiva, li l-Istati Membri għandhom, meta jkun hemm lok, jistabbilixxu mekkaniżmi ta’ finanzjament tal-ispiża netta marbuta mal-obbligi ta’ servizz universali fil-każ li jintwera li dawn l-obbligi jistgħu jiġu assunti biss b’telf jew bi spiża netta li teċċedi l-kundizzjonijiet normali ta’ attività kummerċjali (ara s-sentenza Base et,
C‑389/08
,
EU:C:2010:584
, punt
).
L-ispiża tal-kapital investit tifforma parti minn assjem ta’ spejjeż sostnuti minn impriża li topera fil-kundizzjonijiet normali tal-attività kummerċjali. Għaldaqstant għandha tiġi inkluża wkoll fil-kalkolu tal-ispiża netta marbuta mal-obbligi ta’ servizz universali, bil-għan li l-impriża nnominata li tipprovdi servizz universali tkun tista’ tirkupra l-ispiża netta speċifika sostnuta mingħajr ma titbiegħed mill-kundizzjonijiet normali tal-attività kummerċjali jew issofri xi telf.
Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-premessa 18 tad-Direttiva 2002/22, il-finanzjamenti eventwali mogħtija bil-għan li tiġi kkompensata l-ispiża netta li tirriżulta mill-obbligi ta’ servizz universali għandhom ikunu kompatibbli mad-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 107 TFUE u 108 TFUE. Kif tirrileva l-Kummissjoni Ewropea, l-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “spiża netta” fis-sens ta’ din id-direttiva, għandha tieħu inkunsiderazzjoni r-regoli marbuta mal-evalwazzjoni tal-kumpens tas-servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali abbażi tal-Artikolu 107 TFUE.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-kumpens li jirrappreżenta l-kontroparti tat-tranżazzjonijiet imwettqa mill-impriżi benefiċċjarji sabiex jeżegwixxu l-obbligi ta’ servizz pubbliku ma jistax jeċċedi dak li huwa neċessarju sabiex jiġu koperti l-ispejjeż kollha jew parti minnhom riżultanti mill-eżekuzzjoni ta’ dawn l-obbligi, billi jittieħed kont tad-dħul marbut magħhom kif ukoll ta’ profitt raġonevoli għall-eżekuzzjoni ta’ dawn l-obbligi (ara, b’analoġija, is-sentenza Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg,
C‑280/00
,
EU:C:2003:415
, punt
).
Fir-rigward tal-metodu ta’ evalwazzjoni tar-rendiment tal-fondi proprji li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, mill-premessa 18 tad-Direttiva 2002/22 jirriżulta li l-ispiża netta li tirriżulta mill-obbligi ta’ servizz universali għandha tiġi kkalkulata korrettement u li l-finanzjamenti eventwali għandhom iwasslu għal minimu ta’ distorzjonijiet għas-suq u għall-impriżi. Konsegwentement, ir-remunerazzjoni tal-kapital għandha tkun neċessarja u raġonevoli, direttament imputabbli lill-investiment imwettaq għall-provvista ta’ servizz universali u ma għandhiex twassal għal kumpens żejjed favur il-fornitur ikkonċernat.
Kif irrilevaw l-awtorità Ċeka li tirregola t-telekomunikazzjonijiet u l-Kummissjoni Ewropea, il-punt 61 tal-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat tal-Unjoni Ewropea għall-kumpens mogħti għall-privvista ta’ servizzi ta’ interess ekonomiku ġenerali u l-Artikolu 5(5) tad-Deċiżjoni 2012/21 jagħtu indikazzjonijiet dwar il-mod kif għandu jiġi evalwat il-“profitt raġonevoli” li jikkorrispondi mar-rata ta’ rendiment ta’ kapital. Għalkemm din il-komunikazzjoni ma tikkostitwixxix liġi vinkolanti, l-imsemmija komunikazzjoni tista’ madankollu sservi bħala sors ta’ ispirazzjoni għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta “spiża netta” fis-sens tad-Direttiva 2002/22.
Skont il-punt 61 tal-istess komunikazzjoni u l-Artikolu 5(5) tad-Deċiżjoni 2012/21, “profitt raġonevoli”, għandha tfisser ir-rata ta’ rendiment fuq il-kapital meħtieġ minn impriża medja li tkun qed tikkunsidra jekk tfornix is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għall-perijodu kollu ta’ inkarigu jew le, filwaqt li jiġi kkunsidrat il-livell tar-riskju. Dan tal-aħħar jiddependi fuq is-settur ikkonċernat, it-tip tas-servizz u l-karatteristiċi tal-mekkaniżmu ta’ kumpens. Din ir-rata hija ddefinita bħala rata ta’ rendiment intern li l-impriża tikseb fuq il-kapital tagħha investit matul il-mandat. Din ir-rata tista’ tiġi ddeterminata billi jittieħdu bħala riferiment imprizi paragunabbli.
Huwa fid-dawl ta’ dawn l-elementi differenti li l-qorti nazzjonali għandha tivverifika jekk ir-rata ta’ rendiment annwali adottata mil-leġiżlazzjoni nazzjonali tissodisfax l-indikazzjonijiet inklużi fil-punti 40 sa 43 ta’ din is-sentenza meta din tiġi ddefinita b’mod ta’ darba f’daqqa u fl-ammont ta’ 14.5% tal-valur kontabbli tal-kapital proprju investit mill-impriża nnominata sabiex tipprovdi servizz universali.
Għaldaqstant, hemm lok li tingħata risposta għall-ewwel domanda li l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn ma jipprekludux li l-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali tkun tinkludi il-“profitt raġonevoli” tal-fornitur ta’ dan is-servizz ikkostitwit mir-rata ta’ rendiment tal-fondi proprji meħtieġa minn impriża paragunabbli mal-fornitur tas-servizz universali li tkun qed tikkunsidra jekk tfornix is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għall-perijodu kollu ta’ inkarigu jew le, filwaqt li jiġi kkunsidrat il-livell tar-riskju.
Fuq it-tieni u t-tielet domanda
Sa fejn il-qorti tar-rinviju tista’, wara l-eżami li hija obbligata li twettaq skont il-punt 44 ta’ din is-sentenza, tikkonstata li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni ma tikkorrispondix mal-indikazzjonijiet ipprovduti fil-kuntest tar-risposta għall-ewwel domanda, hemm lok li tingħata risposta għat-tieni u t-tielet domanda, li permezz tagħhom il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhomx jiġu interpretati fis-sens li dawn jipproduċu effett dirett u, jekk ir-risposta tkun pożittiva, jekk dawn jistgħux jiġu invokati fil-konfront ta’ kumpannija kummerċjali li fiha Stat Membru jkollu 51 % tal-ishma.
Skont ġurisprudenza stabbilita, direttiva ma tistax, waħidha, toħloq obbligi għall-individwi, iżda tista’ toħloq biss drittijiet. Konsegwentement, individwu ma jistax jinvoka direttiva fil-konfront ta’ Stat Membru fil-każ ta’ obbligu Statali li huwa marbut direttament mal-eżekuzzjoni ta’ obbligu ieħor impost, skont din id-direttiva, fuq terz (ara s-sentenzi Wells,
C‑201/02
,
EU:C:2004:12
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll Arcor et,
C‑152/07 sa C‑154/07
,
EU:C:2008:426
, punt
).
Għall-kuntrarju, sempliċi riperkussjonijiet negattivi fuq id-drittijiet ta’ terzi, anki jekk ikunu ċerti, ma jiġġustifikawx li tiġi rrifjutata lil individwu l-opportunità li jinvoka d-dispożizzjonijiet ta’ direttiva kontra l-Istat Membru kkonċernat (ara s-sentenzi Wells,
C‑201/02
,
EU:C:2004:12
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll Arcor et,
C‑152/07 sa C‑154/07
,
EU:C:2008:426
, punt
).
Fil-kawża prinċipali, il-kawża ppreżentata quddiem il-qorti tar-rinviju hija bejn persuni privati u l-Istat Membru kkonċernat, li jaġixxi permezz tal-awtorità regolatorja nazzjonali li hija l-awtur tad-deċiżjoni kkontestata.
Sussegwentement, jeħtieġ li jiġi kkonstatat li O2 Czech Republic hija terza persuna fir-rigward tal-kawża li hija adita biha l-qorti tar-rinviju u tista’ tissubixxi biss riperkuzzjonijiet negattivi, li ma jistgħux jiġu kkunsidrati bħala obbligi imposti skont id-direttivi invokati quddiem il-qorti tar-rinviju. Isegwi li l-kwistjoni dwar jekk din l-impriża hijiex ta’ natura statali ma hijiex rilevanti.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, jeħtieġ li jiġi ezaminat jekk l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 jissodisfawx il-kundizzjonijiet sabiex jiġi prodott effett dirett.
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li, fil-każijiet kollha fejn id-dispożizzjonijiet ta’ direttiva jidhru li jkunu, mill-perspettiva tal-kontenut tagħhom, mingħajr kundizzjonijiet u preċiżi biżżejjed, individwi jistgħu jinvokawhom quddiem il-qorti nazzjonali kontra l-Istat Membru meta dan tal-aħħar ikun wettaq traspożizzjoni mhux korretta (ara s-sentenzi Pfeiffer et,
C‑397/01 sa C‑403/01
,
EU:C:2004:584
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll Arcor et,
C‑152/07 sa C‑154/07
,
EU:C:2008:426
, punt
).
Issa, l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 jissodisfaw dawn il-kriterji, peress li jesponu b’mod ċar li finanzjament eventwali tal-obbligi ta’ servizz universali għandu jsir abbażi tal-kalkolu tal-ispiża netta li għandha tiġi interpetata bħala li tinkludi wkoll il-“profitt raġonevoli” li jikkorrispondi għar-rata ta’ rendiment fuq il-kapital u li dan l-obbligu ma huwa akkumpanjat minn ebda kundizzjoni. Anki jekk id-Direttiva 2002/22 tħalli ċerta marġni ta’ diskrezzjoni lill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali fl-implementazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, din iċ-ċirkustanza ma tinċidix, madankollu, fuq in-natura preċiża u mhux ikkundizzjonata tal-obbligu li jirriżulta mill-imsemmija dispożizzjonijiet (ara, b’analoġija, is-sentenza GMAC UK,
C 589/12
,
EU:C:2014:2131
, punti
,
u
).
Minn dak kollu li ngħad iktar ’il fuq, ir-risposta għat-tieni domanda magħmula għandha tkun li l-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipproduċu effett dirett u li jistgħu jiġu invokati direttament quddiem qorti nazzjonali minn individwi sabiex jikkontestaw deċiżjoni tal-awtorità regolatorja nazzjonali.
Fuq ir-raba
’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-Direttiva 2002/22 għandux jiġi interpretat fis-sens li din hija applikabbli għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont tal-ispiża netta tal-obbligi ta’ servizz universali pprovduti mill-impriża nnominata matul il-perijodu ta’ qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka fl-Unjoni, jiġifieri, għas-sena 2004, bejn l-1 ta’ Jannar u t-30 ta’ April 2004.
L-Artikolu 2 tal-att tal-adeżjoni kien jipprevedi li, mill-adeżjoni, id-dispożizzjonijiet tat-Trattati oriġinali u l-atti adottati, qabel l-adeżjoni, mill-istituzzjonijiet u l-Bank Ċentrali Ewropew għandhom jorbtu lill-Istati Membri l-ġodda u huma applikabbli f’dawn l-Istati Membri skont il-kundizzjonijiet previsti minn dawn it-Trattati u mill-att tal-adeżjoni.
Issa, kif enfasizzat il-Kummissjoni, l-imsemmi att ma jinkludi l-ebda dispożizzjoni speċjali dwar l-applikazzjoni tal-artikoli tad-Direttiva 2002/22 qabel l-adeżjoni tal-Istati Membri kkonċernati.
Fl-assenza ta’ tali dispożizzjonijiet, id-Direttiva 2002/22 saret applikabbli għar-Repubblika Ċeka mid-data tal-adeżjoni tagħha fl-Unjoni, skont l-Artikoli 2, 53 u 54 tal-att tal-adeżjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Saldanha u MTS,
C‑122/96
,
EU:C:1997:458
, punt
; Digriet Pannon,
C‑143/09
,
EU:C:2009:564
, punt
; sentenza Elektrownia Pątnów II,
C‑441/08
,
EU:C:2009:698
, punt
, kif ukoll id-Digriet RANI Slovakia,
C‑298/09
,
EU:C:2010:343
, punt
).
Isegwi li d-Direttiva 2002/22 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija ma hijiex applikabbli għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont tal-ispiża netta tal-obbligi ta’ servizz universali pprovduti mill-impriża nnominata matul il-perijodu ta’ qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka fl-Unjoni, jiġifieri, għas-sena 2004, matul il-perijodu ta’ bejn l-1 ta’ Jannar u t-30 ta’ April 2004.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-7 ta’ Marzu 2002, dwar servizz universali u d-drittijiet tal-utenti li jirrelataw ma’ networks u servizzi ta’ komunikazzjonijiet elettroniċi (Direttiva Servizz Universali), għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn ma jipprekludux li l-ispiża netta tal-obbligu ta’ servizz universali tkun tinkludi l-“profitt raġonevoli” tal-fornitur ta’ dan is-servizz ikkostitwit mir-rata ta’ rendiment tal-fondi proprji meħtieġa minn impriża paragunabbli mal-fornitur tas-servizz universali li tkun qed tikkunsidra jekk tfornix is-servizz ta’ interess ekonomiku ġenerali għall-perijodu kollu ta’ inkarigu jew le, filwaqt li jiġi kkunsidrat il-livell tar-riskju.

2)
L-Artikoli 12 u 13 tad-Direttiva 2002/22 għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jipproduċu effett dirett u li jistgħu jiġu invokati direttament quddiem qorti nazzjonali minn individwi sabiex jikkontestaw deċiżjoni tal-awtorità regolatorja nazzjonali.

3)
Id-Direttiva 2002/22 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija ma hijiex applikabbli għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-ammont tal-ispiża netta tal-obbligi ta’ servizz universali pprovduti mill-impriża nnominata matul il-perijodu ta’ qabel l-adeżjoni tar-Repubblika Ċeka fl-Unjoni, jiġifieri, għas-sena 2004, matul il-perijodu ta’ bejn l-1 ta’ Jannar u t-30 ta’ April 2004.

Firem
(
*1
)   Lingwa tal-kawża: iċ-Ċek.