CELEX: 62010CJ0434
Moviment liberu ta’ ċittadin tal-Unjoni
Direttiva 2004/38/KE
Projbizzjoni ta’ tluq mit-territorju nazzjonali minħabba n-nuqqas ta’ ħlas ta’ dejn fiskali
Miżura li tista’ tiġi ġġustifikata minħabba ordni pubbliku

It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikolu 27(1) u (2) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom
biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar
id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE (ĠU
Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 5, p. 46 u rettifiki ĠU L 229, p. 35 u ĠU 2005, L 197, p. 34).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn P. Aladzhov, ċittadin Bulgaru, wieħed mid-diretturi tal-kumpannija Yu.B.N.
Kargo, u ż-Zamestnik direktor na Stolichna direktsia na vatreshnite raboti kam Ministerstvo na vatreshnite raboti (viċi Direttur
tad-Direttorat tal-affarijiet interni tal-belt kapitali fi ħdan l-Ministeru tal-Intern, iktar ’il quddiem il-“viċi Direttur”),
dwar id-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li jipprojbixxi lil P. Aladzhov milli jitlaq mit-territorju nazzjonali sal-ħlas tad-dejn
fiskali dovut minn din il-kumpannija lill-Isat Bulgaru jew sakemm tingħata garanzija li tkopri l-ħlas kollu ta’ dan id-dejn.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 2004/38
Skont l-Artikolu 3(1) tagħha, id-Direttiva 2004/38 tapplika fir-rigward ta’ kull ċittadin tal-Unjoni li jmur jew li jgħix
fi Stat Membru li ma huwiex dak li tiegħu huwa ċittadin, kif ukoll għall-membri tal-familja tiegħu.
L-Artikolu 4(1) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1. Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet dwar dokumenti ta’ vjaġġar applikabbli għall-kontroll fil-fruntieri nazzjonali,
iċ-ċittadini kollha ta’ l-Unjoni li għandhom karta ta’ l-identità valida jew passaport validu u l-membri tal-familja tagħhom
li mhumiex ċittadini ta’ Stat Membru u li għandhom passaport validu għandhom id-dritt li joħorġu mit-territorju ta’ Stat Membru
biex jivvjaġġaw lejn Stat Membru ieħor.”
L-Artikolu 27(1) u (2) ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1. Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta’ dan il-Kapitolu, l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu l-libertà ta’ moviment u residenza
taċ-ċittadini ta’ l-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom, irrispettivament miċ-ċittadinanza, minħabba politika pubblika
[ordni pubbliku], sigurtà pubblika jew saħħa pubblika. Dawn ir-raġunijiet m’għandhomx jiġu nvokati għal skopijiet ekonomiċi.
2. Il-miżuri meħuda minħabba raġunijiet ta’ politika pubblika jew ta’ sigurtà pubblika għandhom ikunu skond il-prinċipju ta’
proporzjonalità u għandhom ikunu bbażati esklussivament fuq il-kondotta [aġir] personali ta’ l-individwu kkonċernat. Kundanni
kriminali preċedenti m’għandhomx minnhom infushom jikkostitwixxu raġuni biex jittieħdu dawn il-miżuri.
Il-kondotta personali ta’ l-individwu kkonċernat għandha tirrappreżenta theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed li tolqot
wieħed mill-interessi fondamentali tas-soċjetà. Ġustifikazzjonijiet li huma iżolati mill-partikolaritajiet tal-każ jew li
jiddependu fuq konsiderazzjonijiet ta’ prevenzjoni ġenerali m’għandhomx jiġu aċċettati”.

Id-dritt nazzjonali
Il-Kostituzzjoni Bulgara
Skont l-Artikolu 35(1) tal-Kostituzzjoni Bulgara:
“Kulħadd għandu d-dritt li jagħżel liberament il-post ta’ residenza tiegħu, li jiċċirkola fit-territorju tal-pajjiż u li jitlaq
minnu. Dan id-dritt jista jiġi limitat biss b’liġi għall-protezzjoni tas-sigurtà nazzjonali, tas-saħħa pubblika, tad-drittijiet
u tal-libertajiet taċ-ċittadini l-oħra ”
Il-liġi fuq id-dokumenti personali Bulgari
L-Artikolu 23(2) u (3) tal-Liġi fuq id-dokumenti personali Bulgari (Zakon za balgarskite litschni dokumenti, DV Nru 93, tal-11
ta’ Awwissu 1998), kif emendata fl-2006 (DV Nru 105, iktar ’il quddiem iż-“ZBLD”), jipprovdi:
“2.      Kull ċittadin Bulgaru għandu d-dritt li jitlaq mill-pajjiż b’karta tal-identità u jirritorna fih biha permezz tal-fruntieri
interni tar-Repubblika tal-Bulgarija mal-Istati Membri tal-Unjoni Ewropea kif ukoll fil-każijiet previsti, minn trattati internazzjonali”.
3. Id-dritt stabbilit fil-paragrafu 2 ma huwiex limitat, għajr jekk il-liġi tipprevedi xorta oħra għall-finijiet ta’ protezzjoni
tas-sigurtà nazzjonali, tal-ordni pubbliku, ta’ saħħet iċ-ċittadini jew tad-drittijiet u l-libertajiet ta’ ċittadini oħra”.
L-Artikolu 75 taż-ZBLD jipprovdi:
“Ma għandhomx permess li jitilqu mill-pajjiż:
[...]
5. il-persuni li fir-rigward tagħhom ġiet mitluba projbizzjoni kif previst fl-Artikolu 182(2)(2)(a) u fl-Artikolu 221(6)(1)(a)
u (b) tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà soċjali”.
Il-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali
L-Artikolu 182 tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali (Danachno-osiguritelen protsesualen kodeks, DV Nru 105,
tad-29 ta’ Diċembru 2005), kif emendat fl-2010 (DV Nru 15, tat-23 ta’ Frar 2010), jipprovdi:
“1. Jekk id-dejn ma tħallasx fit-terminu legali, l-awtorità li kkonstatat id-dejn għandha, qabel ma tieħu l-miżuri għall-irkupru
forzat tiegħu, tintima lid-debitur iħallas id-dejn tiegħu fi żmien sebat ijiem. Għall-finijiet tan-notifika tal-ittra ta’
intimazzjoni mill-awtorità li kkonstatat id-dejn, id-dispożizzjonijiet rilevanti tal-Kapitolu 6 huma applikabbli. Fir-rigward
tad-djun ikkonstatati mill-Aġenzija nazzjonali tad-dħul ta’ natura pubblika, l-ittra ta’ intimazzjoni għandha tintbagħat mill-uffiċjal
pubbliku tal-infurzar.
2. a) Flimkien mal-ittra ta’ intimazzjoni prevista fil-paragrafu 1, jew wara din tal-aħħar, l-awtorità stabbilita fil-paragrafu 1
tista’ titlob lill-awtoritajiet tal-Ministeru tal-Intern, meta l-ammont tad-dejn jaqbeż il-BGN 5 000 u fin-nuqqas ta’ garanzija
li tammonta għall-kapital miżjud bl-interessi […], sabiex ma jawtorizzawx lid-debitur jew lill-membri tal-korpi ta’ kontroll
jew ta’ ġestjoni tiegħu jitilqu mill-pajjiż, kif ukoll sabiex jirtirawlhom jew ma joħorġulhomx passaport jew dokument simili
ieħor li jippermettilhom jaqsmu l-fruntieri nazzjonali.
[...]
4. Il-miżuri stabbiliti fil-paragrafu 2 jistgħu jiġu meħuda flimkien jew separatament, skont kif tiddeċiedi l-awtorità kompetenti
wara li tieħu inkunsiderazzjoni l-ammont tad-dejn u l-aġir tad-debitur sakemm jitħallas id-dejn kollu”.
L-Artikolu 221(6) ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Fil-każ fejn il-miżuri stabbiliti fl-Artikolu 182(2)(2) jew fl-Artikolu 182(4) ma humiex adottati mill-awtorità kompetenti,
l-uffiċjal pubbliku tal-infurzar jista’, jekk l-ammont tad-dejn jaqbeż il-BGN 5 000 u fin-nuqqas ta’ garanzija ekwivalenti
għal jew ogħla mill-kapital miżjud bl-interessi:
1.      jitlob lill-awtoritajiet tal-Ministeru tal-Intern:
a)      jipprojbixxu lid-debitur jew lill-membri tal-korpi ta’ kontroll u ta’ ġestjoni tiegħu milli jitilqu mill-pajjiż;
b)      jirtiraw jew ma joħorġux passaport jew dokument simili ieħor li jippermetti l-qsim tal-fruntieri nazzjonali.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
P. Aladzhov, ċittadin Bulgaru, huwa wieħed mit-tliet diretturi tal-kumpannija Yu.B.N. Kargo.
Permezz ta’ dikjarazzjoni tat-taxxa tal-10 ta’ Ottubru 1995, ordni ta’ rkupru tal-20 ta’ Awwissu 1999, ittra ta’ intimazzjoni
tal-10 ta’ April 2000 u notifika tas-26 ta’ Settembru 2001, l-Istat Bulgarju pprova jikseb mingħand din il-kumpannija, iżda
mingħajr suċċess, l-irkupru ta’ dejn fiskali ta’ ammont globali ta’ BGN 44 449 (madwar EUR 22 000), li jikkorrispondi għat-taxxa
fuq il-valur miżjud u għad-dazji doganali dovuti minn din il-kumpannija, kif ukoll għall-interessi relatati magħhom.
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li dan id-dejn ma huwiex preskritt u li s-sekwestru tal-kontijiet bankarji tal-kumpannija
u tal-vetturi bil-mutur tagħha, imwettaq fid-19 ta’ Ġunju 2009, ma ppermettiex li titħallas is-somma mitluba, peress li l-kontijiet
ma kienx fihom flus u l-vetturi ma setgħux jinstabu
Għaldaqstant, fuq talba tat-30 ta’ Lulju 2009 mill-Aġenzija nazzjonali tad-dħul ta’ natura pubblika, skont l-Artikolu 221(6)(1)(a)
u (b) tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali, il-viċi Direttur adotta, fil-25 ta’ Novembru 2009, fir-rigward
ta’ P. Aladzhov, abbażi tal-Artikolu 75(5) taż-ZBLD, miżura li tipprojbixxilu jitlaq mill-pajjiż sakemm isir il-ħlas tad-dejn
ta’ nautra pubblika jew sakemm tingħata garanzija sħiħa li tkopri l-ħlas kollu tiegħu. Il-qorti tar-rinviju tippreċiża li
l-viċi Direttur kellu kompetenza limitata fir-rigward tal-adozzjoni ta’ din il-miżura.
P. Aladzhov talab, quddiem il-qorti tar-rinviju, l-annullament ta’ din id-deċiżjoni u sostna li, peress li huwa kien ukoll
direttur tal-bejgħ ta’ kumpannija oħra, Bultrako AD, importatriċi uffiċjali tad-ditta Honda fil-Bulgarija, din il-projbizzjoni
li jitlaq mill-pajjiż kienet serjament tostakola l-eżerċizzju tal-attività professjonali tiegħu li kienet teħtieġ li jivvjaġġa
ta’ spiss barra mill-pajjiż.
Il-qorti tar-rinviju rrilevat li bħala ċittadin tal-Unjoni P. Aladzhov seta’ jinvoka, inkluż fir-rigward tal-awtoritajiet
tal-Istat li tiegħu huwa ċ-ċittadin, drittijiet marbuta ma’ dan l-istatus, u b’mod partikolari d-dritt għall-moviment liberu,
skont l-Artikoli 20 TFUE u 21 TFUE u l-Artikolu 45(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni. Hija żiedet li madankollu
dan id-dritt ma kienx inkundizzjonali u seta’ jkollu diversi limitazzjonijiet jew kundizzjonijiet previsti mit-Trattat FUE
jew mid-dispożizzjonijiet adottati għall-applikazzjoni tiegħu.
Il-qorti tar-rinviju rrilevat ukoll li, għalkemm l-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38 jipprevedi li limitazzjonijiet għal-libertà
ta’ moviment taċ-ċittadini tal-Unjoni jistgħu jittieħdu għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, il-Kostituzzjoni Bulgara ma tipprevedix
tali raġuni fir-rigward tal-limitazzjoni għal-libertà ta’ moviment taċ-ċittadini Bulgari. Min-naħa l-oħra, din il-Kostituzzjoni
tinkludi raġuni bbażata fuq il-protezzjoni tad-drittijiet u tal-libertajiet taċ-ċittadini l-oħra, li ma hijiex inkluża fid-Direttiva 2004/38.
Barra minn hekk il-qorti tar-rinviju indikat li d-deċiżjoni kontenzjuża ma ttieħditx fuq il-bażi tal-liġi li ttrasponiet id-Diretiva2004/38
fid-dritt Bulgaru, iżda fuq il-bażi ta’ leġiżlazzjoni oħra.
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju kkonstatat li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-miżuri li jirristrinġu
l-libertà ta’ moviment taċ-ċittadini tal-Unjoni għandhom ikunu ġġustifikati minn theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed
għal interess fundamentali tas-soċjetà u li dawn għandhom ikunu neċessarji u proporzjonati. F’dan ir-rigward, hija nnotatat
ukoll li l-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem diġà ddeċidiet li l-għan ta’ rkupru effettiv tad-djun fiskali jista’ jkun
raġuni leġittima għal restrizzjoni tal-libertà ta’ moviment ġġarantita mill-Artikolu 2 tal-Protokoll Nru 4 tal-Konvenzjoni
Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950
(ara, il-Qorti Ewropea tad-D.B., sentenza Riener vs Il-Bulgarija tat-23 ta’ Mejju 2006).
Il-qorti tar-rinviju kkonstatat ukoll li għalkemm id-Direttiva tal-Kunsill 2008/55/KE, tas-26 ta’ Mejju 2008, dwar l-assistenza
reċiproka għall-irkupru ta’ talbiet rigward ċerti imposti, dazji, taxxi u miżuri oħra (ĠU L 150, p. 28) u r-Regolament tal-Kummissjoni
(KE) Nru 1179/2008, tat-28 ta’ Novembru 2008, li jippreskrivi regoli dettaljati għall-implementazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet
tad-Direttiva 2008/55 (ĠU L 319, p. 21) jipprevedu mekkaniżmu ta’ assistenza reċiproka bejn l-Istati Membri fil-qasam tal-irkupru
tal-ammonti dovuti, mill-proċess ma jirriżultax li ġew stabbiliti miżuri taħt dan il-mekkaniżmu sabiex jiġi rkuprat id-dejn
inkwistjoni.
Fl-aħħar nett, hija rrilevat lid-dispożizzjonijiet nazzjonali dwar l-adozzjoni ta’ tali miżura ta’ projbizzjoni li wieħed
jitlaq mit-territorju ma jimponux eżami, mill-awtorità amministrattiva, tal-impatt tal-miżura fuq is-sitwazzjoni professjonali
tal-persuna kkonċernata u lanqas fuq l-attività kummerċjali tal-kumpannija debitriċi, u għaldaqstant fuq il-kapaċità tagħha
li tirrimborsa dan id-dejn.
Kien f’dan il-kuntest li l-Administrativen Sad Sofia-grad iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti
tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1.      Il-projbizzjoni li wieħed jitlaq mit-territorju ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea, imposta fuq ċittadin ta’ tali Stat fil-kwalità
tiegħu ta’ direttur ta’ kumpannija kummerċjali, irreġistrata skont id-dritt tal-Istat imsemmi, minħabba l-fatt li din il-kumpannija
naqset milli tħallas dejn ta’ natura pubblika, għandha titqies li hija konformi mar-raġuni tal-protezzjoni tal-‘politika pubblika
[ordni pubbliku]’ prevista fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38[...], fid-dawl tal-fatti fil-kawża prinċipali u, fl-istess
ħin, fid-dawl ta’ dawn il-fatti addizzjonali:
–        il-Kostituzzjoni ta’ tali Stat Membru ma tipprevedi ebda restrizzjoni għal-libertà ta’ moviment tal-persuni fiżiċi sabiex
jiġi protett l-ordni pubbliku;
–        ir-raġuni tal-‘ordni pubbliku’ bħala bażi għall-applikazzjoni tal-projbizzjoni msemmija tinsab f’liġi nazzjonali adottata
sabiex jiġi traspost att legali ieħor tal-Unjoni Ewropea;
–        ir-raġuni tal-‘ordni pubbliku’, fis-sens tad-dispożizzjoni msemmija tad-Direttiva 2004/38, tinkludi wkoll ir-raġuni tal-‘protezzjoni
tad-drittijiet ta’ ċittadini oħra’, meta tiġi adottata miżura sabiex jiġi ggarantit id-dħul tal-Istat Membru permezz tal-ħlas
tad-dejn ta’ natura pubblika?
2)      Mir-restrizzjonijiet u mill-kundizzjonijiet previsti fir-rigward tal-eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment taċ-ċittadini tal-Unjoni,
kif ukoll mill-miżuri adottati taħt id-dritt tal-Unjoni għall-implementazzjoni ta’ din il-libertà, u fid-dawl tal-fatti tal-kawża
prinċipali, jirriżulta li hija ammissibbli dispożizzjoni legali nazzjonali li tipprovdi li Stat Membru jista’ jimponi fuq
wieħed miċ-ċittadini tiegħu, fil-kwalità tiegħu ta’ direttur ta’ kumpannija kummerċjali rreġistrata skont id-dritt tal-Istat
Membru kkonċernat, minħabba n-nuqqas li jitħallas dejn ta’ natura pubblika fil-konfront ta’ tali Stat, dejn li skont il-leġiżlazzjoni
nazzjonali huwa kkunsidrat bħala [li huwa] dejn ta’ ‘ammont għoli’, il-miżura amministrattiva vinkolanti tal-‘projbizzjoni
li wieħed jitlaq mill-pajjiż’, meta, għall-ħlas ta’ tali dejn, tista’ tiġi applikata l-proċedura dwar l-assistenza reċiproka
bejn l-Istati Membri, fis-sens tad-Direttiva 2008/55 [...], u tar-Regolament [...] Nru 1179/2008 [...]?
3)      Il-prinċipju ta’ proporzjonalità u r-restrizzjonijiet u kundizzjonijiet previsti fir-rigward tal-eżerċizzju tal-libertà ta’
moviment taċ-ċittadin tal-Unjoni, kif ukoll il-miżuri adottati għall-implementazzjoni ta’ din il-libertà fis-sens tad-dritt
tal-Unjoni, u l-kriterji stabbiliti fl-Artiklu 27(1) u (2) tad-Direttiva 2004/38[...] fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta jkun hemm dejn ta’ natura pubblika min-naħa ta’ kumpannija kummerċjali rreġistrata
skont id-dritt ta’ Stat Membru, li skont tali dritt huwa meqjus bħala ‛dejn ta’ ammont għoli’, jippermettu li persuna fiżika,
direttur ta’ din il-kumpannija, tiġi pprojbita milli titlaq minn tali Stat Membru, u dan meta fl-istess ħin ikun hemm dawn
iċ-ċirkustanzi:
–        il-fatt li jkun hemm ‘dejn ta’ ammont għoli’ li jkun ta’ natura pubblika jitqies bħala perikolu effettiv, attwali u gravi,
li għandu impatt fuq interess fundamentali tas-soċjetà, evalwazzjoni din magħmula mil-leġiżlatur meta stabbilixxa l-miżura
amministrattiva tal-‘projbizzjoni li wieħed jitlaq mill-pajjiż’;
–        ma tkun prevista ebda evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi li jikkonċernaw l-aġir personali tad-direttur u l-ksur tad-drittijiet fundamentali
tiegħu, bħal pereżempju d-dritt tiegħu li jeżerċita attività bħala impjegat li tinvolvi vjaġġi barra mill-pajjiż fil-kuntest
ta’ relazzjoni legali oħra;
–        il-konsegwenzi għall-attività kummerċjali tal-kumpannija debitriċi u l-possibbiltà li jitħallas id-dejn ta’ natura pubblika
ma jiġux evalwati wara l-applikazzjoni tal-projbizzjoni;
–        il-projbizzjoni ġiet applikata wara istanza ta’ natura vinkolanti sa fejn tiddikjara li dan huwa dejn ‘ta’ ammont kbir’ u
ta’ natura pubblika dovut minn kumpannija kummerċjali partikolari, li d-dejn ma ġiex iggarantit sal-livell tal-ammont prinċipali
u tal-interessi, u li l-persuna li fil-konfront tagħha ntalbet l-applikazzjoni tal-projbizzjoni tirrappreżenta l-bord tad-diretturi
ta’ tali kumpannija kummerċjali;
–        il-projbizzjoni tibqa’ fis-seħħ sal-ħlas sħiħ ta’ jew sakemm tingħata garanzija sħiħa li tkopri d-dejn ta’ natura pubblika,
mingħajr ma hija prevista verifika ta’ tali projbizzjoni fuq talba tal-persuna kkonċernata quddiem l-awtorità li tapplikaha
u lanqas kontroll tat-termini ta’ preskrizzjoni tad-dejn?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix liġi ta’
Stat Membru li tippermetti lill-awtorità amministrativa tipprojbixxi lil ċittadin ta’ dan l-Istat milli jitlaq minnu minħabba
li dejn fiskali tal-kumpannija li huwa wieħed mit-tliet diretturi tagħha ma tħallasx.
Sabiex tingħata risposta utli għal din id-domanda, għandu jiġi rrilevat li, bħala ċittadin Bulgaru, P. Aladzhov igawdi, skont
l-Artikolu 20 TFUE, mill-istatus ta’ ċittadin tal-Unjoni u għalhekk jista’ jibbaża ruħu, inkluż fir-rigward tal-Istat Membru
ta’ oriġini tiegħu, fuq drittijiet relatati ma’ dan l-istatus, b’mod partikolari, id-dritt li jiċċaqlaq u li jirrisjedi b’mod
liberu fit-territorju tal-Istati Membri kif mogħti mill-Artikolu 21 TFUE (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-10 ta’ Lulju 2008,
Jipa, C‑33/07, Ġabra p. I‑5157, punt 17, u tal-5 ta’ Mejju 2011, McCarthy, C‑434/09, Ġabra p. I‑0000, punt 48).
Id-dritt għall-moviment liberu jinkludi kemm id-dritt għaċ-ċittadini tal-Unjoni Ewropea li jidħlu fi Stat Membru għajr dak
li minnu huma joriġinaw kif ukoll id-dritt relatat miegħu li jitilqu minn dan l-Istat. Fil-fatt, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja
diġà kellha l-okkazzjoni tenfasizza, il-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat jitilfu l-effett tagħhom jekk l-Istat
Membru seta’, mingħajr ġustifikazzjoni valida, jipprojbixxi liċ-ċittadini tiegħu stess milli jitilqu mit-territorju tiegħu
bil-għan li jidħlu fit-territorjiu ta’ Stat Membru ieħor (ara s-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 18).
L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2004/38 barra minn hekk jipprovdi espressament li kull ċittadin tal-Unjoni li għandu karta tal-identità
valida jew passaport validu għandu d-dritt li jitlaq mit-territorju ta’ Stat Membru bil-għan li jmur fi Stat Membru ieħor.
Minn dan jirriżulta li sitwazzjoni bħal dik ta’ P. Aladzhov, li jrid jitlaq mit-territorju tal-Istat li tiegħu huwa ċittadin
biex imur fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, taqa’ taħt id-dritt ta’ moviment liberu u ta’ residenza libera taċ-ċittadini
tal-Unjoni fl-Istati Membri.
Madankollu, id-dritt għall-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni ma huwiex inkundizzjonat, iżda jista’ jiġi suġġett għal
limitazzjonijiet u kundizzjonijiet previsti mit-Trattat kif ukoll mid-dispożizzjonijiet adottati għall-applikazzjoni tiegħu
(ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Dawn il-limitazzjonijiet u l-kundizzjonijiet jirriżultaw, b’mod partikolari, mill-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38, li
jippermetti lill-Istati Membri jirrestrinġu l-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni jew tal-membri tal-familji tagħhom
minħabba raġunijiet ta’ ordni pubbliku, sigurtà pubblika, jew ta’ saħħa pubblika. Skont dan l-istess artikolu, dawn ir-raġunijiet
ma jistgħux madankollu jiġu invokati “għal skopijiet ekonomiċi”.
Għaldaqstatnt, sabiex id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix miżura nazzjonali bħal dik li pprojbixxiet lil P. Aladzhov milli
joħroġ mit-territorju nazzjonali, li fir-rigward tagħha huwa fatt li din ma ġietx adottata għal raġunijiet ta’ sigurtà pubblika
jew ta’ saħħa pubblika, għandu jiġi ġġustifikat li din ġiet adottata għal raġunijiet ta’ ordni pubbliku, u bil-kundizzjoni,
barra minn hekk, li dawn ma ġewx invokati għal skopijiet ekonomiċi.
F’dan ir-rigward il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-liġi nazzjoni li tittrasponi d-Direttiva 2004/38 ma hijiex applikabbli
fir-rigward taċ-ċittadini tar-Repubblika tal-Bulgarija.
Madankollu, fi kwalukwe każ, tali fatt ma jistax, ikollu bħala effett li jimpedixxi lill-qorti nazzjonali milli tiżgura l-effett
sħiħ tar-regoli tad-dritt tal-Unjoni applikabbli fil-kawża prinċipali hekk kif ġiet stabbilit fil-punt 27 ta’ din il-kawża
u, b’mod iktar partikolari, tal-Artikolu 27 tad-Direttiva 2004/38. Għaldaqstant, il-qorti nazzjonali għandha, skont in-neċessità,
ma tapplikax dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tmur kontra d-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari billi tannulla deċiżjoni
amministrattiva individwali adottata abbażi ta’ tali dispożizzjoni (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tal-5
ta’ Ottubru 2010, Elchinov, C‑173/09, Ġabra p. I‑8889, punt 31, u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet
ta’ dan l-artikolu, li huma inkundizzjonati u suffiċjentement preċiżi, jistgħu jiġu invokati minn individwu kontra l-Istat
Membru li tiegħu huwa ċittadin (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-4 ta’ Diċembru 1974, van Duyn, 41/74, Ġabra p. 1337, punti
9 sa 15).
Barra minn hekk, huwa wkoll irrilevanti l-fatt li, hekk kif tenfasizza l-qorti tar-rinviju, il-Kostituzzjoni Bulgara, sabiex
tiġġustifika r-restrizzjoni għall-moviment liberu taċ-ċittadini Bulgari, ma tibbażax ruħha fuq raġunijiet ta’ ordni pubbliku,
ta’ sigurtà pubblika jew ta’ saħħa pubblika iżda tibbaża ruħha b’mod partikolari fuq raġuni bbażata fuq il-protezzjoni tad-drittijiet
u tal-libertajiet taċ-ċittadini l-oħra, li abbażi tagħha ġiet adottata ż-ZBLD. Fil-fatt, huwa biss biżżejjed li jsir magħruf
jekk ir-restrizzjoni għall-moviment liberu ta’ ċittadin nazzjonali li hija imposta sabiex jiġi rkuprat, bħal fil-kawża prinċipali,
dejn fiskali u li hija ġġustifikata, skont id-dritt nazzjonali, mix-xewqa li jiġu protetti d-drittijiet taċ-ċittadini l-oħra
hijiex ibbażata fuq raġuni li tista’ tiġi kkunsidrata bħala li taqa’ taħt raġuni ta’ ordni pubbliku, skont id-dritt tal-Unjoni.
Il-Qorti tal-Ġustizzja dejjem enfasizzat li għalkemm, essenzjalment, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jiddeterminaw, skont
ir-rekwiżiti nazzjonali tagħhom li jistgħu jvajraw minn Stat Membru għall-ieħor u minn żmien għal ieħor, ir-rekwiżiti tal-ordni
pubbliku u tas-sigurtà pubblika, xorta jibqa’ l-fatt li, fil-kuntest tal-Unjoni, u, b’mod partikolari, bħala ġustifikazzjoni
għal deroga mill-prinċipju fundamentali ta’ moviment liberu tal-persuni, dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu interpretati b’mod
strett, b’mod li l-portata tagħhom ma tistax tiġi stabbilita unilateralment minn kull wieħed mill-Istati Membri bla kontroll
mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
Il-Qorti tal-Ġustizzja għalhekk ippreċiżat li, f’kwalunkwe każ, il-kunċett ta’ ordni pubbliku jippresupponi, l-eżistenza,
minbarra mit-tifxkil ta’ ordni pubbliku li jinvolvi kull ksur tal-liġi, ta’ theddida ġenwina, attwali u serja, li għandha
impatt fuq interess fundamentali tas-soċjetà (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23 u
l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirreferi għan-natura ta’ interess ġenerali li l-kompitu tal-awtoritajiet tal-Istat
għandu u li huwa intiż sabiex jiġi ggarantit id-dħul tal-Istat kif ukoll sabiex jiġu protetti d-drittijiet taċ-ċittadini l-oħra
li l-irkupru tad-djun ta’ natura pubblika jrid jilħaq. Din il-qorti tippreżenta wkoll in-nuqqas ta’ ħlas tad-dejn fiskali
tal-kumpannija debitriċi fil-kawża prinċipali bħala theddida għal interess superjuri tas-soċjetà.
Ċertament, bħala regola ġenerali ma jistax jiġi eskluż, kif barra minn hekk irrikonoxxiet il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet
tal-Bniedem (ara s-sentenza Riener vs Il-Bulgarija, iċċitata iktar ’il fuq, punti 114 sa 117), li n-nuqqas ta’ rkupru ta’
djun fiskali jista’ jaqa’ taħt ir-rekwiżiti tal-ordni pubbliku. Madankollu l-istess jista’ japplika fir-rigward tar-regoli
tad-dritt tal-Unjoni relatati mal-moviment liberu taċ-ċittadini tal-Unjoni biss fil-każ ta’ theddida ġenwina, attwali u serja
biżżejjed li għandha impatt fuq interess fundamentali tas-soċjetà u relatata, pereżempju, mad-daqs tal-ammonti inkwistjoni
jew mar-rekwiżiti tal-ġlieda kontra l-frodi fiskali.
Barra minn hekk, peress li l-irkupru tad-djun ta’ natura pubblika, b’mod partikolari dawk tat-taxxi, huwa intiż sabiex jiġi
żgurat il-finanzjament tal-interventi tal-Istat Membru kkonċernat skont l-għażliet li jikkostitwixxu, b’mod partikolari, l-espressjoni
tal-politika ġenerali tiegħu fil-qasam ekonomiku u soċjali (ara f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Settembru 2011, Lady
& Kid
et
, C‑398/09, Ġabra p. I‑0000, punt 24), il-miżuri adottati mill-awtoritajiet tal-Istat bil-għan li jiġi żgurat dan l-irkupru
ma jistgħux jitqiesu, bħala regola ġenerali, li ġew adottati esklużivament għal skopijiet ekonomiċi skont id-dispożizzjonijiet
tal-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38.
Madankollu, l-elementi biss li jirriżultaw mid-deċiżjoni tar-rinviju, hekk kif mfakkra fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, ma
jippermettux li jiġi vverifikat jekk il-miżuri bħal dawk inkwisjtoni fil-kawża prinċipali ġewx adottati abbażi ta’ tali kunsiderazzjonijiet
u, b’mod partikolari, ma jippermettux li jiġi konkluż fis-sens li dawn ġew adottati biss għal skopijiet ekonomiċi. Hija l-qorti
nazzjonali li għandha tagħmel il-verifiki neċessarji f’dan ir-rigward.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għall-ewwel domanda tkun li d-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix
liġi ta’ Stat Membru li tippermetti lill-awtorità amministrattiva tipprojbixxi lil ċittadin ta’ dan l-Istat milli jitlaq minnu
minħabba li dejn fiskali tal-kumpannija li huwa wieħed mid-diretturi tagħha ma tħallasx, bil-kundizzjoni doppja, madankollu,
li l-miżura inkwistjoni kienet intiża sabiex tikkumbatti, f’ċerti ċirkustanzi eċċezzjonali li jistgħu jirriżultaw b’mod partikolari
min-natura jew mill-ammont ta’ dan id-dejn, theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed li għandha impatt fuq interess fundamentali
tas-soċjetà u li dan l-għan li jrid jintlaħaq ma huwiex biss intiż għal skopijjiet ekonomiċi. Hija l-qorti nazzjonali li għandha
tivverifika li din il-kundizzjoni doppja hija sodisfatta.

Fuq it-tieni u t-tielet domanda
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda li għandhom jiġu ttrattati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi taħt liema kundizzjonijiet
leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ titqies bħala proporzjonata u bħala li tosserva r-regola li
l-limitazzjonijiet għal-libertà ta’ moviment għandhom ikunu bbażati fuq l-aġir personali tal-persuna kkonċernata, meta, minn
naħa jeżistu strumenti Komunitarji ta’ assistenza fil-qasam fiskali u, min-naħa l-oħra, il-leġiżlazzjoni inkwistjoni hija
kkaratterizzata mis-severità tagħha u mill-awtomatiżmu tagħha.
F’dan ir-rigward hemm lok li jitfakkar li skont l-Artikolu 27(2) tad-Direttiva 2004/38, il-miżuri ta’ ordni pubbliku jew ta’
sigurtà pubblika għandhom josservaw il-prinċipju ta’ proporzjonalità u għandhom ikunu bbażati biss fuq l-aġir personali tal-individwu
kkonċernat. Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta mill-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, l-aġir tal-persuna
kkonċernata għandu jirrappreżenta theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed għal interess fundamentali tas-soċjetà. Ġustifikazzjonijiet
li ma humiex direttament konnessi mal-każ individwali kkonċernat jew relatati ma’ raġunijiet ta’ prevenzjoni ġenerali ma jistgħux
jiġu kkunsidrati.
F’dawn il-kundizzjonijiet, liġi jew regolament nazzjonali li tagħti karattru awtomatiku lil deċiżjoni ta’ projbizzjoni ta’
ħruġ mit-territorju sempliċiment minħabba l-eżistenza ta’ dejn fiskali, mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni l-aġir personali
tal-individwu kkonċernat, ma tissodsifax ir-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Jannar
1999, Calfa, C‑348/96, Ġabra p. I‑11, punti 27 u 28).
Fil-kawża prinċipali, jidher, fid-dawl tad-deċiżjoni tar-rinviju, li la d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali
u tas-Sigurtà Soċjali u la dawk taż-ŻBLD, li abbażi tagħhom ittieħdet id-deċiżjoni tal-amministrazzjoni li tipprojbixxi lil
P. Aladzhov milli jitlaq mit-terroitorju Bulgaru ma jimponu obbligu, fir-rigward tal-awtoritajiet amministrattivi kompetenti,
li jieħdu inkunsiderazzjoni l-aġir personali tal-persuna kkonċernata. Ċertament, id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tal-Proċedura
Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali ma jidhrux li jeskludu tali teħid inkunsiderazzjoni peress li jħallu lill-awtoritajiet li fir-rigward
tagħhom dawn japplikaw marġni ta’ diskrezzjoni billi jipprovdu li dawn “jistgħu” jitolbu li tkun imposta tali projbizzjoni
skont iż-ZBLD. F’dan il-kuntest, għalkemm l-imsemmija awtoritajiet ma humiex ipprojbiti milli jieħdu inkunsiderazzjoni dan
l-aġir, għandu mandakollu jiġi kkonstatat li liġijiet bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jidhrux li jinkludu tali
obbligu bħal dak imsemmi iktar ’il fuq, li huwa l-uniku konformi mar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni.
Barra minn hekk, mill-proċess mgħoddi lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju jirrużlta li l-miżura meħuda kontra
r-rikorrent hija bbażata biss fuq l-eżistenza ta’ dejn fiskali tal-kumpannija li huwa wieħed mit-tliet diretturi tagħha, u
minħabba din il-kwalità biss, bl-esklużjoni ta’ kull evalwazzjoni speċifika tal-aġir personali tal-persuna kkonċernata u mingħajr
ebda riferiment għal xi theddid li dan jikkostitwixxi għall-ordni pubbliku.
Madankollu, ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddeċiedi fuq il-kompatibbiltà tal-miżuri nazzjonali mad-dritt tal-Unjoni
u hija l-qort tar-rinviju li għandha tagħmel il-konstatazzjonijiet neċessarji għall-evlawazzjoni ta’ din il-kompatibbiltà
(sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 28).
Din il-qorti għandha wkoll, taħt l-istħarriġ tal-osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, tiddetermina jekk il-projbizzjoni
ta’ ħruġ mit-territorju hijiex adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan li hija trid tilħaq u ma teċċedix dak li huwa
neċessarju sabiex dan jintlaħaq (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Jipa, iċċitata iktar ’il fuq, punt 29). Għal dan il-għan,
anki fuq il-preżunzjoni li l-impossibbiltà li jiġi rkuprat id-dejn inkwistjoni tikkostitwixxi theddida ġenwina, attwali u
serja biżżejjed li għandha impatt fuq interess fundamentali tas-soċjetà, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika,
b’mod partikolari, jekk, billi ċaħdet lil P. Aladzhov mill-possibbiltà li jeżerċità parti mill-attività professjonali tiegħu
barra mill-pajjiż u billi ċaħditu b’hekk minn parti mid-dħul tiegħu, minn naħa, il-miżura ta’ projbizzjoni inkwistjoni hijiex
adatta sabiex tiggarantixxi l-irkupru tat-taxxa li hija trid tikseb u, min-naħa l-oħra, jekk din hijiex neċessarja għal dan
il-għan. Hija għandha tivverifika wkoll jekk hemmx miżuri oħra alternattivi għal dik tal-projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju
li kienu ukoll effikaċi, mingħajr ma tiġi ostakolata l-libertà ta’ moviment, sabiex jinkiseb dan l-irkupru.
Fost dawn il-miżuri alternattivi jista’ jkun hemm, skont il-każ, dawk li l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jadottaw b’mod
partikolari skont id-Direttiva 2008/55, imsemmija mill-qorti nazzjonali. Madankollu, f’kull każ hija din tal-aħħar li għandha
tivverifika jekk id-dejn tal-Istat Membru kkonċernat jaqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għat-tieni u għat-tielet domanda tkun li, anki fuq il-preżunzjoni
li l-miżura ta’ projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju, bħal dik li tikkonċerna lil P. Aladzhov fil-kawża prinċipali, kienet
ġiet adottata b’osservanza għar-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38, dawk li huma previsti fl-Artikolu 27(2)
jipprekludu tali miżura,
–        jekk hija bbażata biss fuq l-eżistenza tad-dejn fiskali tal-kumpannija li dan ir-rikorrent huwa wieħed mid-diretturi tagħha,
u minħabba din il-kwalità biss, bl-esklużjoni ta’ kull evalwazzjoni speċifika tal-aġir personali tal-persuna kkonċernata u
mingħajr ebda riferiment għal xi theddid li dan jikkostitwixxi għall-ordni pubbliku, u
–        jekk il-projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju ma hijiex adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan li hija trid tilħaq
u teċċedi dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq.
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ fil-kawża li tressqet quddiemha

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix liġi ta’ Stat Membru li tippermetti lill-awtorità amministrattiva tipprojbixxi lil ċittadin
ta’ dan l-Istat milli jitlaq minnu minħabba li dejn fiskali tal-kumpannija li huwa wieħed mid-diretturi tagħha ma tħallasx,
bil-kundizzjoni doppja, madankollu, li l-miżura inkwistjoni kienet intiża sabiex tikkumbatti, f’ċerti ċirkustanzi eċċezzjonali
li jistgħu jirriżultaw b’mod partikolari min-natura jew mill-ammont ta’ dan id-dejn, theddida ġenwina, attwali u serja biżżejjed
li għandha impatt fuq interess fundamentali tas-soċjetà u li dan l-għan li jrid jintlaħaq ma huwiex biss intiż għal skopijiet
ekonomiċi. Hija l-qorti nazzjonali li għandha tivverifika li din il-kundizzjoni doppja hija sodisfatta.
2)
Anki fuq il-preżunzjoni li l-miżura ta’ projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju, bħal dik li tikkonċerna lil P. Aladzhov fil-kawża
prinċipali, kienet ġiet adottata b’osservanza għar-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 27(1) tad-Direttiva 2004/38/KE tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tad-29 ta’ April 2004, dwar id-drittijiet taċ-ċittadini tal-Unjoni u tal-membri tal-familja tagħhom
biex jiċċaqilqu u jgħixu liberament fit-territorju tal-Istati Membri u li temenda r-Regolament (KEE) Nru 1612/68 u li tħassar
id-Direttivi 64/221/KEE, 68/360/KEE, 72/194/KEE, 73/148/KEE, 75/34/KEE, 75/35/KEE, 90/364/KEE, 90/365/KEE u 93/96/KEE, dawk
li huma previsti fl-Artikolu 27(2) jipprekludu tali miżura,
–
jekk hija bbażata biss fuq l-eżistenza tad-dejn fiskali tal-kumpannija li dan ir-rikorrent huwa wieħed mid-diretturi tagħha,
u minħabba din il-kwalità biss, bl-esklużjoni ta’ kull evalwazzjoni speċifika tal-aġir personali tal-persuna kkonċernata u
mingħajr ebda riferiment għal xi theddid li dan jikkostitwixxi għall-ordni pubbliku, u
–
jekk il-projbizzjoni ta’ ħruġ mit-territorju ma hijiex adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan li hija trid tilħaq
u teċċedi dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq.
Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ fil-kawża li tressqet quddiemha.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.