CELEX: 62010CJ0350
Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως
Έκτη οδηγία ΦΠΑ
Άρθρο 13, Β, στοιχείο δ΄, σημεία 3 και 5
Απαλλαγές
Μεταφορές πιστώσεων (εμβάσματα) και πληρωμές
Εργασίες που αφορούν τίτλους
Υπηρεσίες ηλεκτρονικών μηνυμάτων για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα

SDC, σκέψη 59), εφόσον οι υπηρεσίες αυτές αποτελούν χωριστό σύνολο, σφαιρικώς εκτιμώμενο, το οποίο εκπληρώνει τις
ιδιάζουσες και ουσιώδεις λειτουργίες των χρηματοπιστωτικών πράξεων του άρθρου 13, Β, στοιχείο δ΄, σημεία 3 και 5, της έκτης
οδηγίας.
Προκειμένου να εκτιμηθεί αν οι υπηρεσίες swift πληρούν το κριτήριο αυτό, πρέπει να εξετασθεί, αφενός, αν η παροχή των υπηρεσιών
αυτών μπορεί να επιφέρει νομικές και οικονομικές μεταβολές παρόμοιες προς εκείνες που συνεπάγονται οι διατραπεζικές πληρωμές
ή οι εργασίες που αφορούν τίτλους και, αφετέρου, αν η ευθύνη της SWIFT έναντι των πελατών της περιορίζεται στα τεχνικά θέματα
ή καλύπτει τα ιδιάζοντα και ουσιώδη συστατικά στοιχεία των εν λόγω χρηματοπιστωτικών πράξεων.
Ως προς το πρώτο ζήτημα, η Nordea προβάλλει, αφενός, ότι, χωρίς τις υπηρεσίες swift, οι διεθνείς πληρωμές ή οι διασυνοριακές
πράξεις που αφορούν τίτλους θα ήταν στην πράξη αδύνατον να εκτελεσθούν και, αφετέρου, ότι μόνο η εγγραφή των τίτλων στον λογαριασμό
κινητών αξιών του πελάτη παρέχει προστασία έναντι τρίτων, έστω και αν η κυριότητα επί των τίτλων μεταβιβάζεται ήδη από τη
στιγμή της εκτελέσεως της χρηματιστηριακής συναλλαγής, πριν τη διαβίβαση των μηνυμάτων που αποστέλλονται στο δίκτυο SWIFT,
οπότε οι υπηρεσίες αυτές εμμέσως επιδρούν στη νομική και οικονομική κατάσταση των χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των πελατών
τους.
Εντούτοις, όπως επισημαίνουν το αιτούν δικαστήριο, όλα τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χωρίς
να αμφισβητείται τούτο από τη Nordea, οι υπηρεσίες swift είναι υπηρεσίες ηλεκτρονικών μηνυμάτων με τις οποίες οι εντολές πληρωμής
και οι εντολές που αφορούν πράξεις σχετικές με τίτλους διαβιβάζονται από το ένα χρηματοπιστωτικό ίδρυμα στο άλλο κατά τρόπο
ασφαλή και αξιόπιστο, ενώ η SWIFT δεν έχει πρόσβαση στο περιεχόμενο των μηνυμάτων που διαβιβάζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο.
Έστω και αν υποτεθεί ότι, όπως υποστηρίζει η Nordea, σε πολλές αγορές οι υπηρεσίες swift είναι αναγκαίες και οι μόνες διαθέσιμες,
εντούτοις το γεγονός και μόνον ότι ορισμένο συστατικό στοιχείο είναι αναγκαίο για τη διενέργεια μιας απαλλασσομένης πράξεως
δεν επιτρέπει να κριθεί ότι απαλλάσσεται από τον φόρο η υπηρεσία που αντιστοιχεί στο στοιχείο αυτό (προπαρατεθείσα απόφαση
SDC, σκέψη 65).
Δεν αμφισβητείται ούτε το γεγονός ότι, έστω και αν οι εντολές μεταφοράς κεφαλαίων ή οι εντολές για την εκτέλεση ορισμένων
πράξεων σχετικών με τίτλους πρέπει να διαβιβάζονται μέσω των πληροφορικών συστημάτων που έχουν εγκριθεί από τη SWIFT έτσι
ώστε να είναι εγγυημένη η ασφάλειά τους, εντούτοις η μεταβίβαση των δικαιωμάτων κυριότητας όσον αφορά τα κεφάλαια ή, ενδεχομένως,
τους τίτλους αυτούς πραγματοποιείται μόνο από τα ίδια τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στο πλαίσιο των εννόμων σχέσεών τους προς
τους πελάτες τους.
Από τη νομολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 24 έως 26 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει επίσης ότι οι νομικές και οικονομικές
μεταβολές βάσει των οποίων μπορεί να χαρακτηρισθεί μια πράξη ως απαλλασσόμενη από τον ΦΠΑ απορρέουν απλώς και μόνο από την
πραγματική ή δυνητική μεταβίβαση της κυριότητας επί των κεφαλαίων ή των τίτλων χωρίς να απαιτείται η πράξη που έχει εκτελεσθεί
κατ’ αυτόν τον τρόπο να είναι αντιτάξιμη έναντι των τρίτων.
Κατά συνέπεια, εφόσον οι υπηρεσίες swift είναι υπηρεσίες ηλεκτρονικών μηνυμάτων που έχουν ως μόνο σκοπό τη μεταφορά δεδομένων,
δεν εκπληρώνουν αφεαυτών καμία από τις λειτουργίες κάποιας από τις χρηματοπιστωτικές πράξεις του άρθρου 13, B, στοιχείο δ΄,
σημεία 3 και 5, της έκτης οδηγίας, δηλαδή τις λειτουργίες που έχουν ως αποτέλεσμα τη μεταβίβαση κεφαλαίου ή τίτλων, και έτσι
δεν έχουν τα χαρακτηριστικά των πράξεων αυτών.
Ως προς το δεύτερο ζήτημα, η Nordea υποστηρίζει ότι η πολύ μεγάλη οικονομική ευθύνη την οποία υπέχει η SWIFT για την ορθή
και ασφαλή διαβίβαση μηνυμάτων χρηματοοικονομικής φύσεως, με ετήσιο ανώτατο όριο ευθύνης τα 75 εκατομμύρια ευρώ ανά ζημία
και τα 150 εκατομμύρια ευρώ ανά έτος, καθώς και ο ρόλος της SWIFT ως εγγυητή της κανονικότητας των χρηματοοικονομικών συναλλαγών
σημαίνουν ότι οι υπηρεσίες swift δεν έχουν αμιγώς τεχνικό χαρακτήρα.
Εντούτοις, το μέγεθος των οικονομικών συνεπειών της ευθύνης της SWIFT δεν έχει σημασία για την εκτίμηση του αν η ευθύνη αυτή
καλύπτει τα ιδιάζοντα και ουσιώδη συστατικά στοιχεία των επίμαχων στην κύρια δίκη χρηματοπιστωτικών πράξεων.
Εξάλλου, όπως ισχυρίστηκε η Βελγική Κυβέρνηση, κατά το σημείο 4 των γενικών όρων συναλλαγών της SWIFT (Swift General Terms
and Conditions) της 1ης Ιανουαρίου 2010, που είναι διαθέσιμοι στον δικτυακό τόπο της SWIFT, οι συμβατικές υποχρεώσεις της
ως άνω επιχειρήσεως περιορίζονται στις τεχνικές πτυχές των υπηρεσιών διαβιβάσεως μηνυμάτων και ιδίως στην υλοποίηση, την ενεργοποίηση,
τη σύνδεση, τη συντήρηση και τις άδειες λογισμικού, οπότε η SWIFT ευθύνεται μόνο για την κανονική διαβίβαση των χρηματοοικονομικής
φύσεως μηνυμάτων μέσω εγκεκριμένου συστήματος πληροφορικής.
Συνεπώς, όπως προκύπτει από τη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως και όπως υποστήριξαν όλα τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις,
καθώς και η Επιτροπή, η συμβατική ευθύνη της SWIFT έναντι της Nordea αφορά μόνο την υποχρέωση να εγγυάται την ασφάλεια και
την αναγνωσιμότητα των δεδομένων που διαβιβάζονται, καθώς και την υποχρέωση να ανορθώσει τις ενδεχόμενες ζημίες από την πλημμελή
ή καθυστερημένη διαβίβαση των δεδομένων.
Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, η ευθύνη της SWIFT περιορίζεται στα τεχνικά θέματα και δεν
καλύπτει τα ιδιάζοντα και ουσιώδη συστατικά στοιχεία των επίμαχων στην κύρια δίκη χρηματοπιστωτικών πράξεων.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο ερώτημα που τέθηκε πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, Β, στοιχείο δ΄, σημεία
3 και 5, της έκτης οδηγίας έχει την έννοια ότι η προβλεπόμενη στην ως άνω διάταξη απαλλαγή από τον ΦΠΑ δεν καλύπτει υπηρεσίες
swift, όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι
υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 13, Β, στοιχείο δ΄, σημεία 3 και 5, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως
των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών – Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη
φορολογική βάση, έχει την έννοια ότι η προβλεπόμενη στην ως άνω διάταξη απαλλαγή από τον φόρο προστιθέμενης αξίας δεν καλύπτει
υπηρεσίες ηλεκτρονικών μηνυμάτων για χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, όπως οι επίμαχες στην κύρια δίκη.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η φινλανδική.