CELEX: 62008TJ0211
Konkurencja
Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki
Rynek usług w zakresie przeprowadzek międzynarodowych w Belgii
Decyzja stwierdzająca naruszenie art. 81 WE
Ustalanie cen
Podział rynku
Manipulowanie postępowaniami przetargowymi
Naruszenie jednolite i ciągłe
Grzywny
Wytyczne w sprawie metody ustalania grzywien z 2006 r.
Waga
Czas trwania

Okoliczności faktyczne
1.
Przedmiot sporu
Zgodnie z brzmieniem decyzji Komisji C(2008) 926 wersja ostateczna z dnia 11 marca 2008 r. w sprawie postępowania na podstawie
art. 81 [WE] i art. 53 porozumienia EOG (sprawa COMP/38.543 – Usługi w zakresie przeprowadzek międzynarodowych) (zwanej dalej
„zaskarżoną decyzją”), której streszczenie zostało opublikowane w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
w dniu 11 sierpnia 2009 r. (Dz.U. C 188, s. 16), skarżąca, Putters International NV, uczestniczyła w kartelu na rynku usług
przeprowadzek międzynarodowych w Belgii, który to kartel polegał na pośrednim i bezpośrednim ustalaniu cen, podziale rynku
oraz manipulowaniu postępowaniem przetargowym. Komisja Wspólnot Europejskich wskazuje, że kartel funkcjonował niemalże 19
lat (od października 1984 r. do września 2003 r.). Członkowie kartelu ustalali ceny, przedstawiali klientom fikcyjne kosztorysy
(zwane „pozornymi kosztorysami”) oraz wzajemnie rekompensowali straty wynikające z odrzucenia ofert za pomocą systemu kompensacji
finansowych (zwanych dalej „prowizjami”).
2.
Skarżąca
Putters International (zwana dalej „Putters” lub „skarżącą”) funkcjonuje w formie spółki akcyjnej od dnia 9 stycznia 1997 r.
W trakcie roku gospodarczego zakończonego w dniu 31 grudnia 2006 r. Putters osiągnęła na rynkach światowych łączny obrót w wysokości
3 950 907 EUR.
3.
Postępowanie administracyjne
Zgodnie z brzmieniem zaskarżonej decyzji Komisja wszczęła postępowanie z własnej inicjatywy, ponieważ dysponowała informacjami
wskazującymi, że niektóre spółki prawa belgijskiego prowadzące działalność w sektorze usług w zakresie przeprowadzek międzynarodowych
uczestniczą w porozumieniach, które mogły wchodzić w zakres zakazu przewidzianego w art. 81 WE.
Na podstawie art. 14 ust. 3. rozporządzenia Rady nr 17 z dnia 6 lutego 1962 r., pierwszego rozporządzenia wprowadzającego
w życie art. [81 WE] i [82 WE] (Dz.U. 13, s. 204), we wrześniu 2003 r. przeprowadzono kontrole w przedsiębiorstwach Allied
Arthur Pierre NV, Interdean NV, Transworld International NV oraz Ziegler SA. W następstwie tych kontroli Allied Arthur Pierre
przedłożyła wniosek o zwolnienie z grzywny lub jej obniżenie zgodnie z obwieszczeniem Komisji w sprawie zwolnienia z grzywien
oraz zmniejszania grzywien w przypadkach karteli (Dz.U. 2002, C 45, s. 3, zwanym dalej „komunikatem w sprawie współpracy z 2002 r.”).
Allied Arthur Pierre przyznała się do udziału w porozumieniach w sprawie prowizji oraz pozornych kosztorysów, wymieniła swych
konkurentów uczestniczących w porozumieniach, w szczególności konkurenta uprzednio nieznanego służbom Komisji, oraz przedłożyła
dokumenty potwierdzające treść jej ustnych oświadczeń.
Zgodnie art. 18 rozporządzenia Rady (WE) nr 1/2003 z dnia 16 grudnia 2002 r. w sprawie wprowadzenia w życie reguł konkurencji
ustanowionych w art. 81 [WE] i 82 [WE] (Dz.U. 2003, L 1, s. 1) Komisja wystosowała do przedsiębiorstw uczestniczących w porozumieniach
antykonkurencyjnych, ich konkurentów oraz do organizacji zawodowej liczne pisemne żądania informacji. W dniu 18 października
2006 r. Komisja wystosowała do wielu przedsiębiorstw pismo w sprawie przedstawienia zarzutów. Wszyscy adresaci pisma ustosunkowali
się do jego treści. Ich przedstawiciele, z wyjątkiem przedstawicieli Amertranseuro Internationl Holdings Ltd, Stichting Administratiekantoor
Portielje, Team Relocations Ltd i Trans Euro, zażądali dostępu do dokumentów znajdujących się w aktach Komisji, dostępnych
wyłącznie w lokalach Komisji. Komisja udzieliła im dostępu do akt w dniach od 6 do 29 listopada 2009 r. Wysłuchanie odbyło
się w dniu 22 marca 2007 r.
W dniu 11 marca 2008 r. Komisja wydała zaskarżoną decyzję.
4.
Zaskarżona decyzja
Komisja twierdzi, że adresaci zaskarżonej decyzji, w tym skarżąca, uczestniczyli w kartelu w sektorze usług w zakresie przeprowadzek
międzynarodowych w Belgii lub są za udział w kartelu odpowiedzialni. Uczestnicy kartelu ustalali ceny, dokonywali podziału
klientów oraz manipulowali składaniem ofert co najmniej w okresie od 1984 r. do 2003 r. Dopuścili się oni w związku z tym
jednolitego i ciągłego naruszenia art. 81 WE.
Zdaniem Komisji usługi będące przedmiotem porozumień dotyczyły zarówno przeprowadzek osób fizycznych, będących klientami indywidualnymi,
a także pracownikami przedsiębiorstwa lub instytucji publicznej, jak i przeprowadzek przedsiębiorstw lub instytucji publicznych.
Przeprowadzki te charakteryzowały się tym, że Belgia była ich punktem wyjściowym lub miejscem przeznaczenia. W związku z faktem,
że siedziby wszystkich przywołanych spółek świadczących usługi w sektorze przeprowadzek międzynarodowych znajdowały się w Belgii
oraz że działalność kartelu koncentrowała się w tym państwie, Komisja uznała, że geograficznym ośrodkiem kartelu była Belgia.
Łączny obrót uczestników kartelu z działalności w zakresie przeprowadzek międzynarodowych w Belgii został oszacowany przez
Komisję na 41 mln EUR w 2002 r. Wobec faktu, iż określiła ona rozmiar sektora na około 83 mln EUR, część rynku przypadającą
łącznie przedsiębiorstwom uczestniczącym w kartelu określono jako w przybliżeniu 50% rynku.
Komisja wskazuje, że kartel miał w szczególności na celu ustalanie i utrzymanie zawyżonych cen oraz dokonanie równoczesnego
lub następczego podziału rynku pod różnymi postaciami: porozumień w sprawie cen, porozumień w sprawie podziału rynku za pomocą
systemu ofert osłonowych (pozorne kosztorysy) oraz porozumień w sprawie sytemu kompensacji finansowych za odrzucenie oferty
lub w przypadkach wstrzymania się od jej złożenia (prowizje).
Komisja jest zdania, że w okresie od 1984 r. do początku lat dziewięćdziesiątych kartel ten funkcjonował w szczególności na
podstawie pisemnych porozumień w sprawie ustalania cen. Jednocześnie wprowadzono prowizje i pozorne kosztorysy. Prowizja była
ukrytym elementem ceny końcowej ponoszonej przez konsumenta bez uzyskania świadczenia wzajemnego. Stanowiła ona kwotę pieniężną,
którą spółka świadcząca usługi w zakresie przeprowadzek międzynarodowych, podpisując umowę na świadczenie usług w tym zakresie,
była winna konkurentom, którzy nie podpisali umowy, niezależnie od tego, czy złożyli oni również ofertę w tym zakresie, czy
też się wstrzymali. Chodziło zatem o rodzaj kompensacji finansowej dla spółek świadczących usługi w zakresie przeprowadzek,
które nie podpisały umowy. Członkowie kartelu obciążali się wzajemnie fakturami za fikcyjne usługi, opiewające na prowizje
od odrzuconych ofert lub od ofert, których nie złożyli, obciążając klientów fakturami opiewającymi na równowartość prowizji.
Komisja twierdzi, że praktyka ta winna być uznana za pośrednie ustalanie cen za usługi w zakresie przeprowadzek międzynarodowych
w Belgii.
Członkowie tego kartelu współpracowali również w zakresie wystawiania pozornych kosztorysów, które wprowadzały klientów, tzn.
pracodawców pokrywających koszty przeprowadzek, w błędne przekonanie, iż dokonują oni wyboru na podstawie kryteriów opierających
się na konkurencji. Pozorny kosztorys był fikcyjnym kosztorysem przedstawianym klientowi lub przeprowadzającej się osobie
przez spółkę, która nie miała zamiaru dokonywać przeprowadzki. Składając pozorny kosztorys, spółka świadcząca usługi w zakresie
przeprowadzek, której zależało na podpisaniu umowy (zwana dalej „spółką ubiegającą się”), powodowała, że instytucja lub przedsiębiorstwo
otrzymywało liczne kosztorysy, bezpośrednio lub za pośrednictwem osoby, która planowała przeprowadzkę. W tym celu spółka ubiegająca
się wskazywała konkurentom cenę, kwotę ubezpieczenia i koszty magazynowania, na które mieli oni wycenić usługę. Cena ta –
wyższa od ceny zaproponowanej przez spółkę ubiegającą się − figurowała następnie w pozornych kosztorysach. Zdaniem Komisji,
biorąc pod uwagę fakt, że pracodawca wybiera zwykle spółkę, która oferuje najniższą cenę, spółki zainteresowane przeprowadzeniem
tej samej międzynarodowej przeprowadzki wiedziały co do zasady z wyprzedzeniem, która spośród nich będzie mogła podpisać umowę
na dokonanie konkretnej przeprowadzki.
Poza tym Komisja wskazuje, że cena proponowana przez spółkę ubiegającą się mogła być wyższa, ponieważ inne spółki zainteresowane
dokonaniem tej samej przeprowadzki składały pozorne kosztorysy, w których figurowała cena wskazana przez spółkę ubiegającą
się. Komisja cytuje dla przykładu w motywie 233 zaskarżonej decyzji wewnętrzną korespondencję elektroniczną Allied Arthur
Pierre z dnia 11 lipca 1997 r., w której mowa, że „[k]lient poprosił o dwa pozorne kosztorysy, możemy zatem zaproponować wysoką
cenę”. Dlatego też Komisja twierdzi, że przedstawianie klientom pozornych kosztorysów było manipulowaniem postępowaniem przetargowym
z tym skutkiem, że wszystkie ceny wskazane w ofertach były celowo wyższe niż cena spółki ubiegającej się, a w każdym razie
wyższe niż w warunkach konkurencyjnych.
Komisja twierdzi, że porozumienia dotyczyły okresu do 2003 r. Jej zdaniem te złożone działania miały ten sam cel – ustalanie
cen, podział rynku i zakłócanie w ten sposób konkurencji.
Ostatecznie Komisja wydała zaskarżoną decyzję, której art. 1 brzmi następująco:
„Wymienione przedsiębiorstwa dopuściły się naruszenia przepisów art. 81 ust. 1 [WE], ustalając w sposób bezpośredni lub pośredni
ceny usług w zakresie przeprowadzek międzynarodowych w Belgii, dzieląc między siebie część tego rynku i manipulując postępowaniem
przetargowym w następujących okresach:
[…]
f)      [Putters] od dnia 14 lutego 1997 r. do dnia 4 sierpnia 2003 r.;
[…] [tłumaczenie nieoficjalne]”.
W konsekwencji w art. 2 lit. h) zaskarżonej decyzji Komisja nałożyła na skarżącą grzywnę w wysokości 395 000 EUR.
W celu obliczenia kwoty grzywien Komisja zastosowała metodę określoną w wytycznych w sprawie metody ustalania grzywien nakładanych
na mocy art. 23 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 1/2003 (Dz.U. 2006, C 210, s. 2, zwanych dalej „wytycznymi z 2006 r.”).

Przebieg postępowania i żądania stron
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 czerwca 2008 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (ósma izba) postanowił otworzyć procedurę ustną. Na rozprawie w dniu 6 maja
2010 r. wysłuchano wystąpień stron i ich odpowiedzi na pytania Sądu.
Skarżąca wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności art. 1 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim przepis ten stwierdza, iż dopuściła się ona naruszenia
art. 81 ust. 1 WE;
–        stwierdzenie nieważności art. 2 zaskarżonej decyzji w zakresie, w jakim nakłada on na skarżącą grzywnę;
–        w stosownym przypadku ustalenie grzywny zdecydowanie niższej niż określona przez Komisję;
–        obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

Co do prawa
Skarżąca podnosi pięć zarzutów w celu uchylenia lub obniżenia grzywny. Zarzut pierwszy dotyczy stosowania art. 81 WE, podczas
gdy inne zarzuty dotyczą sposobu obliczania grzywny.
1.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego udziału skarżącej w złożonym i trwałym kartelu

Argumenty stron
Skarżąca zarzuca Komisji, iż ta popełniła oczywisty błąd w ocenie, zakładając, że skarżąca uczestniczyła w złożonym i trwałym
kartelu, podczas gdy uczestniczyła ona jedynie sporadycznie w praktykach dotyczących prowizji i pozornych kosztorysów.
Po pierwsze, skarżąca twierdzi, że cele porozumień w sprawie cen z jednej strony i porozumień w sprawie prowizji i pozornych
kosztorysów z drugiej strony są całkowicie odmienne. Porozumienia w sprawie prowizji i pozornych kosztorysów nie miały na
celu ustalania cen, nawet w pośredni sposób. Po drugie, strony porozumień w sprawie cen z jednej strony i porozumień w sprawie
prowizji i pozornych kosztorysów z drugiej strony nie były tożsame. Po trzecie skarżąca tweiredzi, że nie uczestniczyła w
ogólnym planie. Mimo że niewielka grupa przedsiębiorstw uczestniczyła w złożonym kartelu, skarżąca nie należała do tej zwartej
grupy przedsiębiorstw; twierdzi ona również, iż nie wiedziała o porozumieniach w sprawie cen. Po czwarte, podkreśla ona istotną
różnicę jakościową pomiędzy jej udziałem w niektórych praktykach a istnieniem złożonego kartelu pomiędzy ograniczoną liczbą
uczestników.
W replice skarżąca dodaje, że dwa odmienne cele realizowane przed kartel polegały, po pierwsze, na utrzymaniu wysokich cen
świadczenia usług z zakresu międzynarodowych przeprowadzek w Belgii, a po drugie, na podziale rynku tych usług. Niemniej jednak
sporadyczny udział skarżącej w praktykach dotyczących pozornych kosztorysów i prowizji nie mógł spowodować podwyższenia ogólnego
poziomu cen na rynku.
Komisja nie zgadza się z argumentami skarżącej.

Ocena Sądu
W zarzucie tym skarżąca kwestionuje antykonkurencyjny charakter niektórych praktyk i podnosi, że nie uczestniczyła w jednolitym
i ciągłym naruszeniu opisanym w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji należy na wstępie zbadać antykonkurencyjny charakter prowizji
i pozornych kosztorysów, a następnie przypomnieć definicję jednolitego i ciągłego naruszenia, aby wreszcie zastosować te zasady
do sytuacji skarżącej.
W przedmiocie anytkonkurencyjnego charakteru prowizji i pozornych kosztorysów
Skarżąca twierdzi, że porozumienia w sprawie prowizji i pozornych kosztorysów nie miały na celu − nawet w pośredni sposób
− ustalania cen. Nie sposób zgodzić się z tym stwierdzeniem. Liczba i pozom prowizji były określone z góry, zanim spółki świadczące
usługi w dziedzinie przeprowadzek przedstawiły kosztorysy swym klientom. Prowizje wpływały zatem w sposób nieunikniony na
podniesienie poziomu cen, skoro spowodowane w ten sposób koszty były przerzucane na klientów. Jeśli chodzi natomiast o kosztorysy,
ceny wskazane w „fałszywych” ofertach były określane przez spółkę, która prosiła o ich wystawienie, i przyjmowane przez spółkę,
która wydawała pozorny kosztorys, co pozwalało tej pierwszej na określenie jej ceny na poziomie wyższym niż wynikający z wolnej
gry konkurencyjnej, bliższym „fałszywej” cenie uzgodnionej wspólnie. W motywie 233 zaskarżonej decyzji Komisja wykazała, iż
posługiwanie się pozornymi kosztorysami powodowało taki skutek w odniesieniu do cen (zob. pkt 13 powyżej).
Odnosząc się do argumentu, jakoby pozorne kosztorysy były przedstawiane wyłącznie po tym, jak klient dokonał wyboru, należy
podkreślić, że osoba będąca w kontakcie z dostawcą usług − np. funkcjonariusz Komisji − nie była rzeczywistym klientem spółek
świadczących usługi w zakresie przeprowadzek. Wybór spółki świadczącej usługi w zakresie przeprowadzek należy bowiem do przedsiębiorstwa
lub instytucji płacącej za dokonanie przeprowadzki. Właśnie w celu zapewnienia sobie możliwości wyboru liczne przedsiębiorstwa
i instytucje publiczne wymagają przedstawienia wielu ofert.
Wreszcie, odnosząc się do argumentu, zgodnie z którym stosowanie przez skarżącą pozornych kosztorysów i prowizji nie mogło
spowodować podniesienia ogólnego poziomu cen na rynku, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem do celów
stosowania art. 81 ust. 1 WE uwzględnianie rzeczywistych skutków porozumienia jest zbędne, jeżeli celem porozumienia jest
zapobieżenie, ograniczenie lub zakłócenie konkurencji na wspólnym rynku (zob. wyrok Trybunału z dnia 13 lipca 1966 r. w sprawach
połączonych 56/64 i 58/64 Consten i Grundig przeciwko Komisji, Rec. s. 429, 496; wyrok Sądu z dnia 6 kwietnia 1995 r. T‑143/89
Ferriere Nord przeciwko Komisji, Rec. s. II 917, pkt 30).
W przedmiocie pojęcia jednolitego i ciągłego naruszenia
W wyroku z dnia 8 lipca 1999 r. w sprawie C‑49/92 P Komisja przeciwko Anic Partecipazioni, Rec. s. I‑4125, pkt 82, Trybunał
potwierdził, że sztuczny byłby podział ciągłego zachowania charakteryzującego się tym samym pojedynczym celem na kilka odrębnych
naruszeń, w sytuacji gdy zachodzi jednolite naruszenie, które stopniowo konkretyzuje się zarówno w drodze porozumień, jak
i uzgodnionych praktyk.
W takich okolicznościach przedsiębiorstwo, które uczestniczyło w naruszeniu przez swe własne zachowania, które wchodziły w zakres
pojęcia porozumienia lub praktyki uzgodnionej o anytkonkurencyjnym celu w rozumieniu art. 81 ust. 1 WE i które miały na celu
przyczynienie się do realizacji naruszenia w jego całokształcie, ponosi również odpowiedzialność w odniesieniu do całego okresu
swego udziału w tym naruszeniu za zachowania innych przedsiębiorstw w ramach tego samego naruszenia (ww. w pkt 31 wyrok w sprawie
Komisja przeciwko Anic Partecipazioni, pkt 83).
Z wyroku tego wynika, że aby ustalić istnienie jednolitego i ciągłego naruszenia, Komisja musi udowodnić, że dane przedsiębiorstwo
zamierzało przyczynić się swoim zachowaniem do wspólnych celów realizowanych przez ogół uczestników oraz że wiedziało o postępowaniu
planowanym lub wprowadzanym w życie przez inne przedsiębiorstwa w dążeniu do tych samych celów lub że mogło to rozsądnie przewidzieć
i było gotowe zaakceptować takie ryzyko (ww. w pkt 31 wyrok w sprawie Komisja przeciwko Anic Partecipazioni, pkt 87).
Porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki mogą być traktowane jako elementy konstytutywne jednolitego porozumienia antykonkurencyjnego
jedynie wówczas, gdy zostanie ustalone, że wpisują się one w ogólny plan realizujący wspólny cel. Poza tym jedynie w przypadku,
gdy przedsiębiorstwo w momencie udziału w tych porozumieniach, decyzjach i uzgodnionych praktykach wiedziało lub powinno było
wiedzieć, że postępując w ten sposób, staje się częścią jednolitego porozumienia, jego udział w danych porozumieniach, decyzjach
i uzgodnionych praktykach może stanowić wyraz przystąpienia do tego porozumienia (wyrok Sądu z dnia 15 marca 2000 r. w sprawach
połączonych T‑25/95, T‑26/95, od T‑30/95 do T‑32/95, od T‑34/95 do T‑39/95, od T‑42/95 do T‑46/95, T‑48/95, od T‑50/95 do
T‑65/95, od T‑68/95 do T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 i T‑104/95 Cimenteries CBR i in. przeciwko Komisji, Rec. s. II‑491,
pkt 4027, 4112).
Z orzecznictwa tego wynika zatem, że aby ustalić udział przedsiębiorstwa w jednolitym i ciągłym naruszeniu, muszą zostać łącznie
spełnione trzy przesłanki: istnienie ogólnego planu realizującego wspólny cel, celowe przyczynianie się przedsiębiorstwa do
realizacji tego planu oraz fakt, iż miało ono (udowodnioną lub domniemaną) wiedzę na temat noszących znamiona naruszenia zachowań
pozostałych uczestników.
W świetle zatem tych przesłanek należy zbadać niniejszy zarzut.
W przedmiocie kwalifikacji omawianego zachowania noszącego znamiona naruszenia
–       W przedmiocie istnienia ogólnego planu realizującego wspólny cel
Odnosząc się, po pierwsze, do istnienia ogólnego planu realizującego wspólny cel, Komisja podnosi, że przedsiębiorstwa – strony
niniejszego postępowania − realizowały jeden cel gospodarczy, mianowicie zakłócanie ewolucji cen.
Niemniej jednak pojęcie wspólnego celu nie może zostać zdefiniowane za pomocą ogólnego odniesienia do zakłócenia konkurencji
na rynku, którego dotyczy naruszenie, ponieważ wpływ na konkurencję jako cel lub skutek jest elementem konstytutywnym każdego
zachowania wchodzącego w zakres zastosowania art. 81 ust. 1 WE. Taka definicja pojęcia wspólnego celu mogłaby pozbawić pojęcie
jednolitego i ciągłego naruszenia części jego znaczenia, ponieważ pociągałaby za sobą konieczność systematycznej kwalifikacji
kilku zachowań dotyczących jednego sektora gospodarki, które są zakazane przez art. 81 ust. 1 WE, jako elementów stanowiących
o jednolitym naruszeniu.
W niniejszej sprawie z zaskarżonej decyzji wynika, że wspólnym celem, realizowanym na różne sposoby, które wpisywały się w ogólny
plan, było ustalenie i utrzymanie na wysokim poziomie cen za świadczenie usług z zakresu przeprowadzek międzynarodowych w Belgii
oraz podział tego rynku. Ten wspólny cel został szczegółowo opisany w motywach 314 i 322–344 zaskarżonej decyzji.
Obie praktyki, tak jak pisemne porozumienia w sprawie cen, realizowały wspólny cel, mianowicie ograniczenie gry konkurencyjnej
pomiędzy uczestnikami kartelu, ustalając wyższy poziom cen niż ten, który istniałby w przypadku braku tych porozumień. Prowizje
wypłacane konkurentom, którzy nie podpisywali umowy, odwodziły ich silnie od proponowania ceny konkurencyjnej, a wymieniając
informacje na temat ich ofert w ramach pozornych kosztorysów, uczestnicy kartelu ograniczali konkurencję za pomocą cen. Poza
tym porozumienia w sprawie pozornych kosztorysów pozwalały uczestnikom kartelu na utrzymanie cen na poziomie wyższym, niż
osiągnęłyby one w przypadku ich braku.
Wreszcie jednolite i ciągłe naruszenie może realizować podwójny cel − oddziaływania na ceny i podziału rynku. Argument ten
nie może zatem podważyć istnienia tego rodzaju naruszenia, tak samo jak argument, że strony porozumień w sprawie cen i strony
porozumień w sprawie prowizji i pozornych kosztorysów nie są ze sobą tożsame. Sama okoliczność, że każde z przedsiębiorstw
bierze udział w naruszeniu we właściwej mu formie, nie wpływa bowiem na kwalifikację tego naruszenia jako jednolitego i ciągłego
(wyrok Sądu z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie T‑53/03 BPB przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II‑1333, pkt 260).
–       W przedmiocie zamierzonego przyczyniania się przez skarżącą do realizacji ogólnego planu
Jeśli chodzi, po drugie, o przyczynianie się przez skarżącą do naruszenia, jest bezsprzeczne, że uczestniczyła ona w dwóch
z trzech praktyk opisanych w zaskarżonej decyzji, mianowicie w porozumieniach w sprawie prowizji i porozumieniach w sprawie
pozornych kosztorysów.
Natomiast skarżąca nigdy nie uczestniczyła w pisemnych porozumieniach w sprawie cen. Przedsiębiorstwo biorące udział w naruszeniu
poprzez własne zachowania jest również odpowiedzialne za zachowania pozostałych przedsiębiorstw mieszczące się w ramach tego
samego naruszenia wyłącznie przez okres swojego udziału we wspomnianym naruszeniu (zob. ww. w pkt 31 wyrok w sprawie Komisja
przeciwko Anic Partecipazioni, pkt 83). W konsekwencji skarżąca nie może być pociągnięta do odpowiedzialności za zachowania,
których zaprzestano na co najmniej pięć lat przed jej przystąpieniem do kartelu.
Niemniej jednak w zaskarżonej decyzji Komisja stwierdziła, iż skarżąca dopuściła się naruszenia art. 81 ust. 1 WE wyłącznie
w okresie od dnia 14 lutego 1997 r. do dnia 4 sierpnia 2003 r. – okresie, w trakcie którego skarżąca uczestniczyła we wszystkich
przejawach działalności kartelu. Stąd też Komisja słusznie wzięła pod uwagę fakt, że spółka ta uczestniczyła w kartelu wyłącznie
od 1997 r.
Poza tym twierdzenia skarżącej, jakoby porozumienia w sprawie prowizji i pozornych kosztorysów nie były stosowane równocześnie,
a decyzje w sprawie prowizji były podejmowane doraźnie, są pozbawione znaczenia, ponieważ wbrew temu, co twierdzi skarżąca,
obie te praktyki mają ten sam cel.
–       W przedmiocie wiedzy skarżącej na temat zachowań noszących znamiona naruszenia
Po trzecie, odnosząc się do tego, czy skarżąca wiedziała o zachowaniach innych uczestników kartelu noszących znamiona naruszenia,
prawdą jest, że w okresie, w którym brała ona udział w kartelu, nie odbywały się żadne spotkania antykonkurencyjne. Niemniej
jednak fakt, iż skarżąca nigdy nie uczestniczyła w tego rodzaju spotkaniu, nie jest decydujący, ponieważ funkcjonowanie tego
kartelu wskazuje, że jego członkowie nie musieli uczestniczyć w spotkaniach, aby mieć informacje o porozumieniach w sprawie
prowizji lub pozornych kosztorysów lub żeby w nich uczestniczyć. Co do zasady, porozumienia były zawierane telefonicznie,
drogą elektroniczną lub faksem.
Poza tym skarżąca musiała mieć wiedzę na temat noszących znamiona naruszenia zachowań innych uczestników kartelu, skoro praktyka
w zakresie prowizji i pozornych kosztorysów opierała się za każdym razem na wzajemnej współpracy z innymi partnerami. System
ten opierał się bowiem na zasadzie „do ut des”, ponieważ każde przedsiębiorstwo, które płaciło prowizję lub wystawiało pozorny
kosztorys, samo oczekiwało w przyszłości możliwości skorzystania z tego systemu i uzyskania prowizji lub otrzymania pozornego
kosztorysu. Tym samym wbrew twierdzeniom skarżącej decyzje w tym zakresie nie były podejmowane doraźnie, lecz miały charakter
komplementarny.
Twierdzenie skarżącej, zgodnie z którym nie wiedziała ona o porozumieniach pisemnych oraz o praktyce prowizji przed 1997 r.,
jest bez znaczenia, ponieważ decyzja obciąża ją odpowiedzialnością za naruszenie wyłącznie od tej daty. Najpóźniej w 1997 r.,
kiedy to przyjęła po raz pierwszy prowizję, skarżąca dowiedziała się, iż wszystkie zaangażowane przedsiębiorstwa nie prowadzą
działalności w normalnych warunkach konkurencyjnych. Wiedziała ona zatem o zachowaniach noszących znamiona naruszenia, jak
również o antykonkurencyjnym celu realizowanym przez inne przedsiębiorstwa.
W konsekwencji Komisja miała podstawy, by uznać, że skarżąca wiedziała lub powinna była widzieć o noszących znamiona naruszenia
zachowaniach innych uczestników kartelu.
Z ogółu powyższych uwag wynika, że Komisja słusznie uznała, iż skarżąca uczestniczyła w jednolitym i ciągłym naruszeniu opisanym
w zaskarżonej decyzji. Tym samym zarzut pierwszy należy oddalić.
2.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego obliczenia kwoty podstawowej grzywny

Argumenty stron
W zarzucie drugim skarżąca twierdzi, że przy ustalaniu podstawowej kwoty grzywny Komisja naruszyła zasady proporcjonalności
i równego traktowania.
Zdaniem skarżącej kwota podstawowa grzywny została zawyżona, ponieważ jej obrót mający bezpośredni lub pośredni związek z naruszeniem
był w oczywisty sposób niższy niż kwota 1 441 149 EUR, którą przyjęła Komisja. Wpływ na naruszenie miał bowiem wyłącznie 1%
przeprowadzek międzynarodowych dokonanych przez skarżącą w 2002 r. Zdaniem skarżącej należy wziąć pod uwagę nie łączny obrót
ze świadczenia usług w zakresie przeprowadzek międzynarodowych, ale obrót z usług, które mogą być rozsądnie związane − w sposób
bezpośredni lub pośredni − z naruszeniami, których się dopuściła.
Skarżąca wskazuje, że nieproporcjonalny i niezgodny z prawem charakter metody zastosowanej przez Komisję wynika jednocześnie
z proporcji pomiędzy uwzględnioną wartością obrotu i liczbą stwierdzonych naruszeń (18 476 EUR w odniesieniu do skarżącej
w stosunku do około 7 000 EUR dla Allied Arthur Pierre, Interdean i Ziegler). Co więcej, kwota ta, w wysokości 18 476 EUR,
byłaby nieproporcjonalna do wartości usługi przeprowadzki międzynarodowej świadczonej przez skarżącą (4650 EUR).
Komisja jest zdania, że argumenty skarżącej są bezzasadne lub bezskuteczne. W momencie gdy Komisja ustali, jakie towary lub
usługi pozostają w bezpośrednim lub pośrednim związku z naruszeniem, wartość sprzedaży tych towarów lub usług może być uwzględniana
przy ustalaniu podstawowej kwoty grzywny.

Ocena Sądu
Skarżąca kwestionuje ustaloną przez Komisję wartość obrotu pozostającą w bezpośrednim lub pośrednim związku z naruszeniem.
Wbrew twierdzeniom Komisji niniejszy zarzut nie jest bezskuteczny. Jeżeli bowiem zamiast kwoty 1 441 149 EUR Komisja przyjęłaby
w celu obliczenia podstawowej kwoty grzywny wyłącznie wartość sprzedaży, na którą jakoby wpływ miało naruszenie, mianowicie
1% tej kwoty, tj. 14 411,49 EUR, podstawowa kwota grzywny wynosiłaby 18 374,65 EUR i pozostawałby znacznie poniżej pułapu
10% zastosowanego wobec skarżącej w niniejszej sprawie.
Natomiast argument, że pod uwagę winna być brana tylko wartość sprzedaży, na którą faktycznie oddziaływało naruszenie, bazuje
na błędnej wykładni pkt 13 wytycznych z 2006 r. Niniejszy punkt stanowi, że:
„W celu ustalenia kwoty podstawowej grzywny Komisja uwzględni wartość sprzedaży dóbr lub usług zrealizowanych przez przedsiębiorstwo,
mających bezpośredni lub pośredni związek z naruszeniem […]”.
Przeciwnie do twierdzeń skarżącej, z przepisu tego nie wynika, że w celu obliczenia wartości sprzedaży mającej znaczenie dla
sprawy może być uwzględniona wyłącznie wartość sprzedaży wynikająca z przeprowadzek, na które praktyki noszące znamiona naruszenia
wywarły faktyczny wpływ.
W ten sposób treść pkt 13 wytycznych z 2006 r. odnosi się do „sprzedaży […] mających bezpośredni lub pośredni związek z naruszeniem”,
a nie „sprzedaży, na które naruszenie wywierało wpływ”. Sformułowanie pkt 13 dotyczy zatem sprzedaży zrealizowanych na rynku
właściwym. Wynika to ponadto w jasny sposób z niemieckiej wersji pkt 6 wytycznych z 2006 r., w którym mowa jest o „Umsatz
auf den vom Verstoß betroffenen Märkten” (sprzedażach zrealizowanych na rynkach, których dotyczy naruszenie). A fortiori,
pkt 13 wytycznych z 2006 r. nie dotyczy wyłącznie przypadków, w których Komisja dysponuje dowodami z dokumentu na popełnienie
naruszenia.
Taka wykładnia jest poparta celem wspólnotowych reguł konkurencji. Wykładnia proponowana przez skarżącą oznaczałaby, że w celu
ustalenia podstawowej kwoty grzywien wymierzanych w sprawach dotyczących karteli Komisja byłaby zobowiązana w każdym przypadku
zidentyfikować indywidualne sprzedaże, na które kartel ten miał wpływ. Tego rodzaju obowiązek nie został nigdy sformułowany
przez sądy Unii i nic nie wskazuje na to, by Komisja miała zamiar przyjąć na siebie takie obowiązek w wytycznych z 2006 r.
Poza tym z utrwalonego orzecznictwa wynika, że część obrotu pochodząca ze sprzedaży towarów, których dotyczy naruszenie, może
być właściwą wskazówką co do rozmiaru naruszenia na danym rynku (wyrok Trybunału z dnia 7 czerwca 1983 r. w sprawach połączonych
od 100/80 do 103/80 Musique Diffusion française i in. przeciwko Komisji, Rec. s. 1825, pkt 121). W szczególności, obrót osiągany
ze sprzedaży towarów będących przedmiotem ograniczającej praktyki stanowi okoliczność obiektywną, która pozwala na właściwe
określenie szkodliwości tej praktyki dla normalnej konkurencji (wyroki Sądu: z dnia 11 marca 1999 r. w sprawie T‑151/94 British
Steel przeciwko Komisji, Rec. s. II‑629, pkt 643; z dnia 8 lipca 2008 r. w sprawie T‑50/03, Saint‑Gobain Gyproc Belgium przeciwko
Komisji, niepublikowany w Zbiorze, pkt 84). Zasada ta została powtórzona w wytycznych z 2006 r.
Wynika stąd, że dane liczbowe przedstawione przez skarżącą, mianowicie proporcje pomiędzy uwzględnioną wartością obrotu a liczbą
stwierdzonych naruszeń, są pozbawione znaczenia. Ponadto w sprawach dotyczących karteli, które ze swej natury są poufne, jest
nieuniknione, że niektóre dowody na okoliczność każdego z przejawów praktyk antykonkurencyjnych nie zostaną ujawnione. W niniejszym
przypadku jest rzeczywiście niemożliwe znalezienie dowodów dotyczących każdej z przeprowadzek, na którą wpływ miał kartel.
W rezultacie należy oddalić zarzut drugi.
3.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego braku zróżnicowania

Argumenty stron
W ramach zarzutu trzeciego skarżąca powołuje się na naruszenie zasad proporcjonalności i równego traktowania w wyniku zastosowania
jednolitej 17‑procentowej stawki, odzwierciedlającej ciężar naruszenia, zgodnie z pkt 19 wytycznych z 2006 r.
Skarżąca zarzuca Komisji, iż ta obliczyła grzywnę, stosując wobec wszystkich przedsiębiorstw tę samą 17‑procentową stawkę
za ciężar naruszenia oraz kwotę dodatkową w celu odstraszenia, nie uwzględniając roli, jaką przedsiębiorstwa te odgrywały
w kartelu, oraz charakteru praktyk, w których uczestniczyły. Fakt, iż wszystkie przedsiębiorstwa zostały potraktowane w sposób
identyczny, podczas gdy znajdowały się w sytuacjach w oczywisty sposób różnych, skutkował tym, że skarżąca została ukarana
w sposób stosunkowo bardziej surowy niż przedsiębiorstwo, które, jak ustalono, odgrywało istotną rolę w kartelu. W ten sposób
stosunek pomiędzy podstawową kwotą grzywny a liczbą stwierdzonych naruszeń wynosił 23 462 EUR w odniesieniu do skarżącej i wyłącznie
6736 EUR w stosunku do Allied Arthur Pierre. W sytuacji gdy naruszenia dopuściło się wiele stron, Komisja ma obowiązek uwzględnić
względny ciężar naruszenia każdego z uczestników kartelu. Zdaniem skarżącej różne role, jakie odgrywają strony uczestniczące
w kartelu, wymagają, by Komisja traktowała te strony w sposób zróżnicowany.
Komisja twierdzi, że ostatecznie nałożona na skarżącą grzywna jest już „wyjątkowo niska” ze względu na pułap grzywny. Tak
więc nawet jeśli wysokość grzywny została skorygowana z powodów przywołanych przez skarżącą, grzywna nie może podlegać znacznemu
obniżeniu. Ponadto Komisja kwestionuje twierdzenia skarżącej.

Ocena Sądu
Na wstępie należy wskazać, że koncepcja, iż pomiędzy liczbą dowodów z dokumentu potwierdzających popełnienie naruszenia przez
skarżącą a odsetkiem, który odzwierciedla ciężar jej naruszenia, powinna istnieć liniowa zależność, jest błędna. W sprawach
dotyczących karteli, poufnych ze swej natury, jest nieuniknione, że niektóre dowody na okoliczność każdego z przejawów praktyk
antykonkurencyjnych nie zostaną ujawnione, zwłaszcza w sytuacji, gdy Komisja nie przeprowadziła kontroli w lokalach skarżącej.
Jeśli chodzi natomiast o brak zróżnicowanego traktowania, pozostaje odesłać do uwag Sądu przedstawionych przy okazji rozpatrywania
trzeciego zarzutu podniesionego w sprawie T‑204/08 Team Relocations przeciwko Komisji, pkt 80 i następne tego wyroku, oraz
do drugiego zarzutu Gosselin w sprawie T‑208/08 Gosselin przeciwko Komisji, pkt 124 i następne tego wyroku. Niemniej jednak
należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie zastosowanie pułapu 10% spowodowało już bardzo istotne obniżenie grzywny. Bowiem
podczas gdy podstawowa kwota grzywny została ustalona na 1,83 mln EUR, nałożona na skarżącą kwota grzywny wyniosła 395 000 EUR.
W tych okolicznościach nie sposób przyjąć, by inna ocena wagi naruszenia, która winna być dokonana przed zastosowaniem pułapu,
mogła powodować obniżenie ostatecznej kwoty grzywny. Ze względu na charakter popełnionego przez skarżącą naruszenia część
wartości sprzedaży określona w zależności od stopnia wagi naruszenia powinna bowiem, na podstawie pkt 23 wytycznych z 2006 r.
znajdować się w „górnym przedziale skali”. W konsekwencji nawet przy założeniu, że Sąd, wykonując swe nieograniczone prawo
do orzekania uzna, iż ustalając wagę naruszenia oraz kwotę dodatkową należy zastosować stawkę 15,1% − podstawowa kwota grzywny
będzie wynosić 1,63 mln EUR, a zatem wciąż będzie znajdować się zdecydowanie poniżej pułapu.
W zakresie, w jakim skarżąca twierdzi, że względny ciężar jej udziału w kartelu jest mniejszy niż innych zaangażowanych przedsiębiorstw,
argument przedstawiony na poparcie tego twierdzenia nie może w tych okolicznościach wpływać na wysokość ostatecznej kwoty
nałożonej grzywny.
Dlatego też należy oddalić zarzut trzeci.
4.
W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego nałożenia grzywny maksymalnej wysokości

Argumenty stron
W ramach tego zarzutu skarżąca powołuje się na naruszenie zasad proporcjonalności i równego traktowania, ponieważ Komisja
nałożyła na nią grzywnę w maksymalnej wysokości przewidzianej rozporządzeniem nr 1/2003, mianowicie 10% obrotu zrealizowanego
w poprzednim roku gospodarczym.
Zdaniem skarżącej fakt, że zastosowanie pułapu spowodowało tak znaczne obniżenie grzywny, mianowicie z 1,83 mln EUR do 395 000 EUR,
już samo w sobie wskazuje na nierozsądny i nieproporcjonalnych charakter sposobu ustalania grzywny przez Komisję. Ponadto
Komisja naruszyła zasady proporcjonalności i równego traktowania, nakładając na skarżącą grzywnę maksymalnej wysokości przewidzianej
w stosunku do podmiotu odgrywającego ograniczoną rolę w ramach kartelu i o niewielkim wpływie na rynek.
Komisja jest zdania, że zarzut ten jest pozbawiony niezależnego zakresu przedmiotowego.

Ocena Sądu
Należy stwierdzić, że niniejszy zarzut, dotyczący nałożenia grzywny w maksymalnej wysokości, jest pozbawiony niezależnego
zakresu przedmiotowego w stosunku do innych zarzutów dotyczących kwoty grzywny. Sam fakt, że grzywna ostatecznie wymierzona
skarżącej wynosi 10% jej obrotu, podczas gdy odsetek ten jest niższy w przypadku innych uczestników kartelu, nie może stanowić
naruszenia zasady równego traktowania i zasady proporcjonalności. Skutek ten jest bowiem nierozerwalnie związany z wykładnią
pułapu 10% wyłącznie jako progu ograniczającego, który jest stosowany po ewentualnym obniżeniu grzywny z powodu okoliczności
łagodzących lub zasady proporcjonalności.
Jednak pomnożenie kwoty ustalonej na podstawie wartości sprzedaży przez liczbę lat udziału w naruszeniu może oznaczać, że
w ramach wytycznych z 2006 r. zastosowanie pułapu 10% przewidzianego w art. 23 ust. 3 rozporządzenia nr 1/2003 jest obecnie
raczej regułą niż wyjątkiem dla każdego przedsiębiorstwa, które prowadzi swą działalność głównie na jednym rynku i które uczestniczyło
w kartelu dłużej niż rok. W takim przypadku każde zróżnicowanie na podstawie wagi naruszenia lub okoliczności łagodzących
nie będzie już mogło wpływać na wysokość grzywny, która została ograniczona w celu utrzymania na poziomie 10%. Brak zróżnicowania
w odniesieniu do końcowej kwoty grzywny, która z niego wynika, stanowi trudność w świetle zasady indywidualizacji kar i sankcji,
która jest nierozerwalnie związana z nową metodologią. Brak ten może wymagać od Sądu, by wykonywał on w pełni przysługujące
mu nieograniczone prawo orzekania w konkretnych przypadkach, w których zastosowanie wyłącznie wytycznych z 2006 r. nie pozwala
na stosowne zróżnicowanie. W niniejszej sprawie Sąd uznał jednak, że okoliczność taka nie zachodzi w niniejszym przypadku
(w tym względzie zobacz również pkt 81 i następne).
Należy zatem oddalić zarzut czwarty.
5.
W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego okoliczności łagodzących

Argumenty stron
W ramach ostatniego zarzutu skarżąca powołuje się na naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, równego traktowania
oraz na błąd w ocenie, jaki Komisja popełniła, nie uwzględniając żadnej okoliczności łagodzącej.
Skarżąca jest zdania, że spełnia ona wszelkie wymogi, aby zostały uznane niektóre dotyczące jej okoliczności łagodzące, określone
w pkt 29 wytycznych z 2006 r. W szczególności zaprzestała ona wszelkiego udziału w naruszeniu od momentu pierwszej interwencji
Komisji; jej udział w naruszeniu był bardzo ograniczony; podjęła ona rzeczywistą współpracę z Komisją, dostarczając jej każdorazowo
wszelkich koniecznych i użytecznych danych. Poza tym nie kwestionowała ona okoliczności faktycznych oraz wykazała ogromną
dyskrecję w trakcie postępowania, reagując w ograniczony sposób na pismo w sprawie przedstawienia zarzutów oraz nie uczestnicząc
w rozprawie. Jej postawa była zatem zgodna z oczekiwaniami wobec przedsiębiorstw, które zamierzają skorzystać z ugody na podstawie
obwieszczenia Komisji w sprawie prowadzenia postępowań ugodowych w związku z przyjęciem decyzji na mocy art. 7 i 23 rozporządzenia
Rady (WE) nr 1/2003 w sprawach kartelowych (Dz.U. 2008, C 167, s. 1) i rozporządzenia Komisji (WE) nr 622/2008 z dnia 30 czerwca
2008 r. zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 773/2004 w odniesieniu do prowadzenia postępowań ugodowych w sprawach kartelowych
(Dz.U. L 171, s. 3).
Komisja podaje w wątpliwość argumenty skarżącej. Poza tym ocenia ona, że zarzut ten nie może być w żaden sposób użyteczny
dla skarżącej, ponieważ z powodu zastosowania w stosunku do niej pułapu grzywna nałożona na Putters była już „niezwykle niska”.

Ocena Sądu
Podobnie jak w ramach trzeciego zarzutu, Komisja podważa użyteczność zarzutu podniesionego przez skarżącą. W tym względzie
należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie obniżenie kwoty grzywny z powodu uwzględnienia okoliczności łagodzących nie może
de facto spowodować obniżenia końcowej kwoty grzywny. Zważywszy bowiem na fakt, iż zastosowanie pułapu 10% spowodowało już
bardzo istotne obniżenie grzywny, a także zważywszy na charakter okoliczności łagodzących, na które powołuje się skarżąca,
Sąd, wykonując swe uprawnienie do nieograniczonego orzekania, jest zdania, że uwzględnienie tych okoliczności, które winno
było mieć miejsce przed zastosowaniem pułapu, nie może prowadzić do obniżenia końcowej kwoty grzywny. Tym samym, jak słusznie
wskazała Komisja, nawet jeśli obliczenie grzywny zostało z powodów przytoczonych przez skarżącą dostosowane, grzywna nie może
zostać obniżona jeszcze bardziej. Raz jeszcze: skutek ten jest nierozerwalnie związany z interpretacją pułapu 10% wyłącznie
jako progu ograniczającego, stosowanego po ewentualnym obniżeniu grzywny ze względu na okoliczności łagodzące.
Tytułem uzupełnienia Sąd zbada jednak argumenty podniesione przez skarżącą.
Po pierwsze, skarżąca wskazuje, że zaprzestała ona wszelkiego udziału w naruszeniach od momentu pierwszej interwencji Komisji.
Prawdą jest, że pkt 29 tiret pierwsze wytycznych z 2006 r. przewiduje, iż podstawowa kwota grzywny może zostać obniżona, jeżeli
dane przedsiębiorstwo przedstawi dowód na okoliczność, że położyło kres naruszeniu od momentu pierwszej interwencji Komisji.
Niemniej jednak kolejne zdanie precyzuje, że „[n]ie odnosi się to jednak do tajnych porozumień lub praktyk (w szczególności
karteli)”. Komisja zatem słusznie uznała, iż nie chodzi w tym przypadku o okoliczność uzasadniającą obniżenie grzywny.
Jeśli chodzi, po drugie, o twierdzenie skarżącej, że jej udział w naruszeniu był bardzo ograniczony, należy wskazać, że Komisja
dysponuje w odniesieniu do tego przedsiębiorstwa dowodami na piśmie dotyczącymi 78 konkretnych przypadków prowizji i pozornych
kosztorysów. Prawdą jest, że omawiane naruszenie ewoluowało w czasie oraz że porozumienia na piśmie, które stosowano podczas
pierwszego etapu naruszenia, zostały następnie zaniechane. W konsekwencji proporcja wartości sprzedaży, którą należy uwzględnić
na podstawie pkt 19 wytycznych z 2006 r., mogła ulegać zmianom w czasie. Okoliczność ta może również uzasadniać obniżenie
kwoty grzywny z powodu okoliczności łagodzących.
W konsekwencji należy uznać, że zachowania, w których uczestniczyła skarżąca, nie stanowiły naruszeń o mniejszej wadze niż
porozumienia na piśmie w sprawie ustalania cen lub ustalania cen ad hoc w odniesieniu do konkretnych przeprowadzek. Wbrew
twierdzeniom skarżącej pozorne kosztorysy i prowizje miały bowiem również wpływ na ceny (zob. pkt 28 powyżej). Tym samym w okolicznościach
tej sprawy fakt, iż skarżąca nie uczestniczyła w spotkaniach o anytkonkurencyjnym celu, nie ma znaczenia dla oceny wagi naruszenia,
skoro kartel funkcjonował za pomocą mechanizmów, które sprawiały, że nie było potrzeby odbywania takich spotkań.
Odnosząc się, po trzecie, do współpracy z Komisją, na którą to współpracę powołuje się skarżąca, oraz do faktu, iż nie kwestionowała
ona okoliczności faktycznych, należy wskazać, że zgodnie z ustaleniami wynikającymi z motywów 592 i 594 zaskarżonej decyzji
współpraca ze strony skarżącej ograniczyła się do udzielenia odpowiedzi na pytania dotyczące struktury przedsiębiorstwa oraz
informacji gospodarczych. Skarżąca nie dostarczyła z własnej inicjatywy żadnych dowodów dotyczących naruszenia. Poza tym −
inaczej niż w komunikacie Komisji z dnia 18 lipca 1996 r. dotyczącym nienakładania grzywien lub obniżenia ich kwoty w sprawach
dotyczących karteli (Dz.U. C 207, s. 4) − komunikat w sprawie współpracy z 2002 r. nie przewidywał obniżenia wysokości grzywny
ze względu na samo niekwestionowanie prawdziwości okoliczności faktycznych. W konsekwencji Komisja miała podstawy, by uznać,
że żadna z tych okoliczności nie uzasadniała obniżenia kwoty grzywny.
Wreszcie skarżąca twierdzi, po czwarte, że jej postawa była zgodna z oczekiwaniami wobec przedsiębiorstw, które zamierzają
skorzystać z ugody. W tym miejscu należy jednak stwierdzić, że rozporządzenie nr 622/2008 dotyczące postępowań ugodowych w sprawach
kartelowych weszło w życie dopiero w lipcu 2008 r., podczas gdy zaskarżona decyzja pochodzi z marca 2008 r., a pismo w sprawie
przedstawienia zarzutów zostało przedstawione skarżącej w październiku 2006 r. W związku z tym rozporządzenie to nie znajduje
zastosowania w niniejszej sprawie. W każdym razie w niniejszej sprawie nie stosowano postępowania przewidzianego w tym rozporządzeniu.
Wynika stąd, że ostatni zarzut skarżącej należy oddalić.
Wobec tego, że wszystkie zarzuty skarżącej zostały oddalone, skarga powinna zostać oddalona w całości.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu postępowania przed Sądem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona
przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami, zgodnie z żądaniem Komisji.
Z powyższych względów
SĄD (ósma izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Putters International NV zostaje obciążona kosztami postępowania.
Papasavvas
Wahl
Dittrich
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 16 czerwca 2011 r.
Podpisy
Spis treści
Okoliczności faktyczne
1.  Przedmiot sporu
2.  Skarżąca
3.  Postępowanie administracyjne
4.  Zaskarżona decyzja
Przebieg postępowania i żądania stron
Co do prawa
1.  W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego udziału skarżącej w złożonym i trwałym kartelu
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie anytkonkurencyjnego charakteru prowizji i pozornych kosztorysów
W przedmiocie pojęcia jednolitego i ciągłego naruszenia
W przedmiocie kwalifikacji omawianego zachowania noszącego znamiona naruszenia
–  W przedmiocie istnienia ogólnego planu realizującego wspólny cel
–  W przedmiocie zamierzonego przyczyniania się przez skarżącą do realizacji ogólnego planu
–  W przedmiocie wiedzy skarżącej na temat zachowań noszących znamiona naruszenia
2.  W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego obliczenia kwoty podstawowej grzywny
Argumenty stron
Ocena Sądu
3.  W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego braku zróżnicowania
Argumenty stron
Ocena Sądu
4.  W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego nałożenia grzywny maksymalnej wysokości
Argumenty stron
Ocena Sądu
5.  W przedmiocie zarzutu piątego, dotyczącego okoliczności łagodzących
Argumenty stron
Ocena Sądu
W przedmiocie kosztów
*
Język postępowania: niderlandzki.