CELEX: 62014CJ0535
Odwołanie
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
Środki ograniczające wobec Republiki Białorusi
Dopuszczalność
Termin do wniesienia skargi
Pomoc w zakresie kosztów postępowania
Skutek zawieszający
Skuteczna ochrona sądowa
Prawo do obrony
Zasada proporcjonalności

Wadzim Ipatau żąda w odwołaniu uchylenia wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 23 września 2014 r., Ipatau/Rada (T‑646/11,
EU:T:2014:800
, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), którym Sąd oddalił jego skargę o stwierdzenie nieważności:
—
decyzji Rady 2011/666/WPZiB z dnia 10 października 2011 r. zmieniającej decyzję 2010/639/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Białorusi (
Dz.U. L 265, s. 17
);
—
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 1000/2011 z dnia 10 października 2011 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 w sprawie środków ograniczających wobec Białorusi (
Dz.U. L 265, s. 8
);
—
pisma Rady z dnia 14 listopada 2011 r., którym Rada oddaliła wniosek wnoszącego odwołanie o usunięcie jego nazwiska z decyzji Rady 2011/69/WPZiB z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie zmiany decyzji Rady 2010/639/WPZiB dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym urzędnikom z Białorusi (
Dz.U. L 28, s. 40
, zwanego dalej „pismem z dnia 14 listopada 2011 r.”);
—
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 84/2011 z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Rady (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (
Dz.U. L 28, s. 17
);
—
decyzji Rady 2012/642/WPZiB z dnia 15 października 2012 r. dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko Białorusi (
Dz.U. L 285, s. 1
); oraz
—
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 1017/2012 z dnia 6 listopada 2012 r. w sprawie wykonania art. 8a ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 765/2006 dotyczącego środków ograniczających wobec Białorusi (
Dz.U. L 307, s. 7
),
w zakresie, w jakim akty te dotyczą wnoszącego odwołanie.
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione przez Sąd w następujący sposób:
„1
Skarżący, W. Ipatau, jest obywatelem białoruskim, zajmującym stanowisko wiceprzewodniczącego centralnej komisji wyborczej (zwanej dalej »CKW«).
Ze wspólnego stanowiska Rady 2006/276/WPZiB z dnia 10 kwietnia 2006 r. dotyczącego środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym urzędnikom z Białorusi i uchylającego wspólne stanowisko 2004/661/WPZiB (
Dz.U. L 101, s. 5
) wynika, że w związku z zaginięciem na Białorusi kilku znanych osób, ze sfałszowaniem wyborów i referendum oraz z poważnym naruszaniem praw człowieka poprzez prześladowanie uczestników pokojowych demonstracji, które odbyły się po owych wyborach i referendum, podjęto decyzję o zastosowaniu wobec różnych osób na Białorusi środków ograniczających polegających między innymi na zakazie wjazdu na terytorium Unii Europejskiej lub przejazdu przez nie oraz na zamrożeniu funduszy i zasobów gospodarczych.
Stosowne środki wykonawcze na szczeblu Unii zostały przyjęte rozporządzeniem Rady (WE) nr 765/2006 z dnia 18 maja 2006 r. dotyczącym środków ograniczających skierowanych przeciwko prezydentowi Aleksandrowi Łukaszence i niektórym urzędnikom z Białorusi (
Dz.U. L 134, s. 1
). Przepisy tego rozporządzenia były kilkakrotnie zmieniane, skutkiem czego obecny jego art. 8a ust. 1 przewiduje, że w przypadku podjęcia przez Radę decyzji o objęciu osoby fizycznej lub prawnej, podmiotu lub organu środkami, o których mowa w art. 2 ust. 1, wprowadzane są stosowne zmiany w wykazie osób objętych tymi środkami ujętym w załączniku do tego aktu.
Na mocy wspólnego stanowiska Rady 2009/314/WPZiB z dnia 6 kwietnia 2009 r. zmieniającego wspólne stanowisko 2006/276 i uchylającego wspólne stanowisko 2008/844/WPZiB (
Dz.U. L 93, s. 21
) obowiązywanie środków ograniczających przewidzianych we wspólnym stanowisku 2006/276 zostało przedłużone do dnia 15 marca 2010 r. Jednakże obowiązywanie zakazów pobytu nałożonych na niektórych przywódców z Białorusi, z wyjątkiem zakazów dotyczących osób zamieszanych w przypadki zaginięcia, które miały miejsce w latach 1999 i 2000, oraz przewodniczącej CKW, zostało zawieszone do dnia 15 grudnia 2009 r.
W dniu 15 grudnia 2009 r. Rada przyjęła decyzję 2009/969/WPZiB przedłużającą obowiązywanie środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym urzędnikom z Białorusi określonych we wspólnym stanowisku 2006/276 i uchylającą wspólne stanowisko 2009/314 (
Dz.U. L 332, s. 76
). Na mocy tej decyzji obowiązywanie środków ograniczających przewidzianych we wspólnym stanowisku 2006/276, jak też zawieszenie obowiązywania zakazów pobytu nałożonych na niektórych przywódców z Białorusi przedłużono do dnia 31 października 2010 r.
W następstwie przeglądu wspólnego stanowiska 2006/276 Rada, na mocy decyzji 2010/639/WPZiB z dnia 25 października 2010 r. dotyczącej środków ograniczających skierowanych przeciwko niektórym urzędnikom z Białorusi (
Dz.U. L 280, s. 18
), postanowiła przedłużyć obowiązywanie środków ograniczających przewidzianych we wspólnym stanowisku 2006/276, jak też zawieszenie obowiązywania zakazów pobytu nałożonych na niektórych przywódców z Białorusi do dnia 31 października 2011 r.
Decyzją 2011/69/WPZiB […] postanowiono, że w związku ze sfałszowaniem wyborów prezydenckich przeprowadzonych w dniu 19 grudnia 2010 r. oraz z brutalnym prześladowaniem opozycji, społeczeństwa obywatelskiego i przedstawicieli niezależnych środków masowego przekazu na Białorusi należy przywrócić zakazy pobytu, których obowiązywanie zawieszono, jak też zastosować nowe środki ograniczające. Do art. 1 ust. 1 decyzji 2010/639 dodano następujący przepis:
»d)
[za] naruszenie międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich na Białorusi dnia 19 grudnia 2010 r. oraz za prześladowanie społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, a także osób z nimi powiązanych, według wykazu z załącznika IIIA«.
Na mocy decyzji 2011/69 art. 2 decyzji 2010/639 nadano następujące brzmienie:
»Artykuł 2
1.   Zamraża się wszelkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób odpowiedzialnych:
[…]
b)
za łamanie międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich na Białorusi dnia 19 grudnia 2010 r. i za prześladowanie społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, oraz związanych z nimi osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, według wykazu z załącznika IIIA.
[…]«.
Nazwisko skarżącego zostało umieszczone w załączniku V do decyzji 2011/69, na mocy której do decyzji 2010/639 dodano załącznik IIIA [załącznik IIIA, wykaz osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 lit. d) i art. 2 ust. 1 lit. b)]. Nazwisko skarżącego widnieje pod numerem 10 i towarzyszy mu następujący opis: »wiceprzewodniczący [CKW]«.
Na mocy rozporządzenia wykonawczego [nr 84/2011] między innymi art. 2 rozporządzenia nr 765/2006 nadano następujące brzmienie:
»Artykuł 2:
1.   Zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, w faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów wymienionych w załączniku I lub w załączniku IA.
2.   Nie udostępnia się bezpośrednio lub pośrednio żadnych funduszy ani zasobów gospodarczych osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom lub organom wymienionym w załączniku I lub w załączniku IA ani na rzecz tych osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów.
[…]
5.   Załącznik IA obejmuje osoby fizyczne lub prawne, podmioty i organy, o których mowa w art. 2 ust. 1 lit. b) zmienionej decyzji Rady 2010/639 […]«.
Na mocy rozporządzenia wykonawczego nr 84/2011 w załączniku II do niego (załącznik IA do rozporządzenia nr 765/2006, zawierający wykaz osób fizycznych i prawnych, podmiotów i organów, o których mowa w art. 2 ust. 1, 2 i 5) umieszczono nazwisko skarżącego, któremu towarzyszył taki sam opis jak ten, który został wskazany w pkt 9 powyżej.
W dniu 2 lutego 2011 r. w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
opublikowano ogłoszenie skierowane do osób, do których zastosowanie mają środki przewidziane w decyzji 2011/69 i w rozporządzeniu nr 84/2011 (
Dz.U. C 33, s. 17
).
Pismem z dnia 2 września 2011 r. skarżący zwrócił się do Rady o ponowne rozpatrzenie decyzji o umieszczeniu jego nazwiska w wyżej wymienionych wykazach.
Pismem z dnia 14 listopada 2011 r. Rada oddaliła ten wniosek, uznawszy, że decyzja o objęciu go środkami ograniczającymi była zasadna. Do pisma Rada dołączyła teksty nowej decyzji i nowego rozporządzenia wykonawczego.
Decyzją, o której mowa w poprzednim punkcie, była decyzja [2011/666], na mocy której widniejący obok jego nazwiska opis, który został wskazany w pkt 9 powyżej, został zastąpiony opisem następującym:
»Wiceprzewodniczący [CKW]. Jako członek [CKW] ponosi współodpowiedzialność za naruszenia międzynarodowych norm [standardów] wyborczych w czasie [podczas] wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r.«.
Do wyżej wymienionego pisma Rada dołączyła też tekst rozporządzenia wykonawczego [nr 1000/2011], na mocy którego opis wskazany w pkt 9 powyżej został zastąpiony opisem, który widnieje w decyzji 2011/666 i który został przytoczony w pkt 15 powyżej.
W dniu 11 października 2011 r. w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
opublikowano ogłoszenie skierowane do osób, do których mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji 2010/639, zmienionej decyzją 2011/666, i w rozporządzeniu nr 765/2006, wprowadzanym w życie rozporządzeniem wykonawczym Rady (UE) nr 999/2011 w sprawie środków ograniczających wobec Białorusi (
Dz.U. C 299, s. 4
).
Na mocy decyzji [2012/642] Rada przedłużyła, do dnia 31 października 2013 r., obowiązywanie powyższych środków ograniczających i połączyła środki nałożone decyzją 2010/639 w jednym akcie prawnym. Artykuł 3 ust. 1 tej decyzji stanowi:
»Państwa członkowskie przyjmują niezbędne środki, by zapobiec wjazdowi na ich terytorium lub przejazdowi przez nie osób wymienionych w załączniku:
a)
odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, lub których działania w inny sposób poważnie naruszyły demokrację lub praworządność na Białorusi, lub jakichkolwiek osób z nimi związanych;
b)
którym reżim prezydenta Łukaszenki przynosi korzyści lub które go wspierają«.
Artykuł 4 ust. 1 decyzji 2012/642 stanowi:
»Zamrożone zostają wszelkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób i podmiotów lub przez nie posiadane, przechowywane lub kontrolowane:
a)
osób, podmiotów lub organów odpowiedzialnych za poważne naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, lub których działania w inny sposób poważnie naruszyły demokrację lub praworządność na Białorusi, lub jakichkolwiek osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów z nimi związanych, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych;
b)
osób fizycznych lub prawnych, podmiotów lub organów, którym reżim prezydenta Łukaszenki przynosi korzyści lub które go wspierają, a także osób prawnych, podmiotów lub organów należących do nich lub przez nie kontrolowanych,
wymienionych w załączniku«.
Nazwisko skarżącego widnieje w załączniku do decyzji 2012/642 (»Osoby i podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1«) pod numerem 66 wraz z następującym opisem:
»Wiceprzewodniczący [CKW]. Jako członek [CKW] ponosi odpowiedzialność za naruszenia międzynarodowych norm [standardów] wyborczych w czasie [podczas] wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r.«.
Rozporządzeniem Rady (UE) nr 1014/2012 (
Dz.U. L 307, s. 1
) Rada zmieniła rozporządzenie nr 765/2006. Artykułowi 2 tego rozporządzenia nadano następujące brzmienie:
»1.   Zamraża się wszystkie fundusze i zasoby gospodarcze będące własnością, pozostające w posiadaniu, we faktycznym władaniu lub pod kontrolą osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów określonych w załączniku I.
2.   Nie udostępnia się, bezpośrednio ani pośrednio, żadnych funduszy ani zasobów gospodarczych wymienionym w załączniku I osobom fizycznym lub prawnym, podmiotom i organom ani na ich rzecz.
3.   Zakazuje się świadomego i umyślnego udziału w działaniach, których celem lub skutkiem jest bezpośrednie lub pośrednie obejście środków, o których mowa w ust. 1 i 2.
4.   Załącznik I zawiera wykaz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów oraz organów, które zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. a) decyzji [2012/645] zostały uznane przez Radę za odpowiedzialne za przypadki poważnego naruszenia praw człowieka lub represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej lub których działalność stanowi inne poważne zagrożenie dla demokracji lub praworządności na Białorusi, lub też innych osób fizycznych lub prawnych, podmiotów i organów stowarzyszonych z nimi, jak również osób prawnych, podmiotów lub organów pozostających w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą.
5.   Załącznik I zawiera również wykaz osób fizycznych lub prawnych, podmiotów oraz organów, które zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) decyzji [2012/642] zostały uznane przez Radę za czerpiące korzyści z reżimu Aleksandra Łukaszenki lub wspierające ten reżim, a także osób prawnych, podmiotów i organów pozostających w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą«.
Dodatkowo na mocy rozporządzenia nr 1014/2012 wszelkie odesłania do »załączników I, IA i IB« lub do »załączników I lub IA« ujętych w rozporządzeniu nr 765/2006, ze zmianami, zastąpiono odesłaniem do »załącznika I«.
Na mocy rozporządzenia wykonawczego [nr 1017/2012] Rada zastąpiła załączniki I, IA i IB do rozporządzenia nr 765/2006 jednym załącznikiem. W załączniku tym nazwisko skarżącego widnieje pod numerem 66 wraz z tym samym opisem, który wskazano w pkt 20 powyżej.
W dniu 7 listopada 2012 r. w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
opublikowano ogłoszenie skierowane do osób i podmiotów, do których mają zastosowanie środki ograniczające przewidziane w decyzji 2012/642, rozporządzeniu nr 1014/2012 oraz rozporządzeniu wykonawczym nr 1017/2012 (
Dz.U. C 339, s. 9
)”.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 11 grudnia 2011 r., wnoszący odwołanie złożył wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania na podstawie art. 94 i 95 regulaminu postępowania przed Sądem w celu wniesienia przeciwko Radzie skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2011/69, decyzji 2011/666, rozporządzenia wykonawczego nr 84/2011 oraz rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011 w zakresie, w jakim te akty go dotyczą.
Postanowieniem prezesa szóstej izby Sądu CD/Rada (T‑646/11 AJ,
EU:T:2012:279
) wnoszącemu odwołanie została przyznana pomoc w zakresie kosztów postępowania.
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 27 czerwca 2012 r., wnoszący odwołanie wniósł skargę o stwierdzenie nieważności decyzji 2011/666, rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011 oraz pisma z dnia 14 listopada 2011 r. Następnie wnoszący odwołanie rozszerzył żądania skargi, wnosząc także o stwierdzenie nieważności decyzji 2012/642 i rozporządzenia wykonawczego nr 1017/2012.
Sąd w pierwszej kolejności zbadał, czy w przypadku wszystkich aktów, o których stwierdzenie nieważności wniesiono, zostały zachowane terminy do wniesienia skarg. Ustaliwszy, że wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji 2011/666 i rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011 zostały złożone w przepisanym terminie, Sąd uznał dopuszczalność skargi w zakresie, w jakim została ona wniesiona wobec pisma z dnia 14 listopada 2011 r. Po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów sądowych w pkt 58 zaskarżonego wyroku orzekł on, że nie można uznać, iż w wyżej wymienionym wniosku wnoszący odwołanie wyraźnie wskazał, że aktem, który zamierza zaskarżyć, jest pismo z dnia 14 listopada 2011 r.
Z tego powodu bieg terminu do wniesienia skargi na pismo z dnia 14 listopada 2011 r. nie uległ zawieszeniu na podstawie art. 96 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem wskutek złożenia wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania. Ponieważ skarga została wniesiona w dniu 27 czerwca 2012 r., czyli ponad siedem miesięcy po dniu doręczenia wnoszącemu odwołanie pisma z dnia 14 listopada 2011 r., Sąd orzekł w rezultacie, że skarga została wniesiona po terminie określonym w art. 263 TFUE oraz w art. 102 §§ 1 i 2 regulaminu postępowania.
Na poparcie skargi W. Ipatau podniósł pięć zarzutów, dotyczących, po pierwsze, niewystarczającego uzasadnienia oraz naruszenia prawa do obrony; po drugie, zastosowania w zaskarżonych aktach zasady odpowiedzialności zbiorowej; po trzecie, „braku podstawy prawnej”; po czwarte, błędu w ocenie; oraz po piąte, naruszenia zasady proporcjonalności. W ocenie Sądu każdy z tych zarzutów był bezzasadny, w związku z czym Sąd oddalił skargę.
Żądania stron
W odwołaniu W. Ipatau wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku;
—
ostateczne rozstrzygnięcie sporu albo przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd; oraz
—
obciążenie Rady kosztami postępowania, w tym kosztami postępowania przed Sądem.
Rada wnosi do Trybunału o:
—
oddalenie odwołania; oraz
—
obciążenie wnoszącego odwołanie kosztami poniesionymi przez Radę.
W przedmiocie odwołania
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia prawa do skutecznej ochrony sądowej
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym W. Ipatau podnosi, że Sąd, stwierdzając niedopuszczalność skargi wniesionej wobec pisma z dnia 14 listopada 2011 r., naruszył prawo do skutecznej ochrony sądowej.
Wadzim Ipatau nie zgadza się z pkt 58–60 zaskarżonego wyroku. W pierwszej kolejności podnosi, że wszelkie czynności należy interpretować w taki sposób, aby zachować ich skuteczność, w związku z czym wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania z dnia 11 grudnia 2011 r. należy oczywiście rozumieć w ten sposób, że dotyczył on też stwierdzenia nieważności pisma z dnia 14 listopada 2011 r. W drugiej kolejności W. Ipatau podnosi, że wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania sporządził on sam, bez udziału doradcy.
W ocenie Rady Sąd nie popełnił błędu, uznając, że wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania nie obejmuje tego pisma. Jej zdaniem fakt, że W. Ipatau samodzielnie sporządził ów wniosek, nie ma wpływu na warunki dopuszczalności skargi. Rada powołuje się na treść wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania i zwraca uwagę, że wnoszący odwołanie, jako kierownik krajowego centrum legislacji, studiów i analiz prawnych Republiki Białorusi, zna się na obowiązujących przepisach, o czym świadczy rozległa argumentacja prawna zawarta w złożonym przez niego wniosku.
Ocena Trybunału
Na wstępie warto przypomnieć, że ani prawo do skutecznej ochrony sądowej, ani prawo do przedstawienia stanowiska nie doznają uszczerbku przez rygorystyczne stosowanie przepisów prawa Unii określających terminy procesowe, które zgodnie z utrwalonym orzecznictwem czynią zadość wymogowi pewności prawa i konieczności unikania wszelkiego rodzaju dyskryminacji lub arbitralnego traktowania w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie Page Protective Services/ESDZ, C‑501/13 P,
EU:C:2014:2259
, pkt 39 i przytoczone tam orzecznictwo).
W myśl art. 96 § 4 regulaminu postępowania przed Sądem na zasadzie odstępstwa od przepisów określających terminy procesowe złożenie wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania zawiesza bieg terminu do wniesienia skargi do chwili doręczenia postanowienia w przedmiocie tego wniosku lub, jeżeli zainteresowany nie dokonał wyboru adwokata lub radcy prawnego albo jego wybór jest nie do przyjęcia, postanowienia wyznaczającego adwokata lub radcę prawnego, który będzie reprezentował wnioskodawcę.
Podczas badania dopuszczalność skargi o stwierdzenie nieważności w zakresie, w jakim została ona wniesiona wobec pisma z dnia 14 listopada 2011 r., Sąd musiał dokonać interpretacji wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania złożonego przez W. Ipatau w dniu 11 grudnia 2011 r., aby ustalić, czy pismo miało być przedmiotem skargi, którą W. Ipatau zamierzał wnieść.
W pkt 55 zaskarżonego wyroku Sąd zacytował fragment wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania, w którym była mowa o piśmie z dnia 14 listopada 2011 r. W pkt 56 tego wyroku odwołał się on też do przedmiotu wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania, uznając, że wniosek ów dotyczył zamiaru wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2011/69, rozporządzenia wykonawczego nr 84/2011, decyzji 2011/666 oraz rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011. W pkt 57 tego wyroku Sąd dokonał oceny kontekstu, w jakim we wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania wymieniono pismo z dnia 14 listopada 2011 r., jak też oceny samego wniosku. Stwierdził w tym względzie, że wnoszący odwołanie wymienił to pismo tylko we fragmentach wniosku dotyczących zarzutów i głównych argumentów, które zostały przedstawione w części „przedmiot skargi”, i to w środkowej części uzasadnienia zarzutu pierwszego, przy czym w ramach dwóch pozostałych zarzutów w ogóle o nim nie wspomniano. Sąd podkreślił też, że o ile wszystkie trzy zarzuty jednoznacznie odnosiły się do tych decyzji i rozporządzeń wykonawczych, o tyle nie można tego powiedzieć na temat pisma z dnia 14 listopada 2011 r.
Opierając się na tych ustaleniach, Sąd w pkt 58 zaskarżonego wyroku stwierdził – prawidłowo – że nie ma podstaw, aby uznać, iż we wniosku o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania wnoszący odwołanie wymienił pismo z dnia 14 listopada 2011 r. w charakterze aktu, który zamierzał zaskarżyć.
Odnosząc się do argumentu, zgodnie z którym wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania z dnia 11 grudnia 2011 r. należy interpretować w ten sposób, że oczywiste jest, iż dotyczył on też stwierdzenia nieważności pisma z dnia 14 listopada 2011 r., należy przypomnieć, że pismem tym Rada oddaliła wniosek W. Ipatau o ponowne rozpatrzenie decyzji o umieszczeniu jego nazwiska w wykazie osób i podmiotów objętych środkami ograniczającymi na mocy decyzji 2011/69 i rozporządzenia wykonawczego nr 84/2011. Do pisma tego dołączono też teksty decyzji 2011/666 i rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011.
Tymczasem wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania wnoszący odwołanie złożył w celu wniesienia skargi o stwierdzenie nieważności decyzji 2011/69, rozporządzenia wykonawczego nr 84/2011, decyzji 2011/666 i rozporządzenia wykonawczego nr 1000/2011. Zważywszy na jednoznaczne i precyzyjne sformułowanie tego wniosku oraz argumentację prawną przedstawioną na jego poparcie, Sąd nie miał żadnych podstaw, aby uznać, że jest oczywiste, iż wniosek ten dotyczył też stwierdzenia nieważności pisma z dnia 14 listopada 2011 r.
Odnosząc się do argumentu, zgodnie z którym W. Ipatau sformułował wniosek o przyznanie pomocy w zakresie kosztów postępowania bez pomocy doradcy, należy stwierdzić, że wniosek W. Ipatau jest jednoznaczny, precyzyjny i poparty argumentacją prawną, co świadczy o posiadanych przez niego kompetencjach prawniczych.
W świetle powyższych rozważań zarzut pierwszy jest bezzasadny, w związku z czym należy go oddalić.
W przedmiocie zarzutu drugiego, dotyczącego naruszenia prawa do obrony w kontekście decyzji 2012/642 i rozporządzenia wykonawczego nr 1017/2012
Argumentacja stron
W zarzucie drugim W. Ipatau podnosi, że Sąd, stwierdziwszy, iż Rada miała prawo przyjąć decyzję 2012/642 i rozporządzenie wykonawcze nr 1017/2012 bez uprzedniego wysłuchania jego stanowiska, naruszył jego prawo do obrony. Z tego względu nie zgadza się on z pkt 80 i 81 zaskarżonego wyroku, które brzmią następująco:
„80
Należy zauważyć, że uzasadnienie odnoszące się do skarżącego nie uległo w 2012 r. zasadniczej zmianie, jako że nadal przypisywano mu w nim – jako wiceprzewodniczącemu i członkowi CKW – odpowiedzialność za naruszenie standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r.
Należy w związku z tym stwierdzić, że w każdym razie sformułowane przez skarżącego w tym względzie zarzuty są – bez potrzeby badania kwestii ich dopuszczalności – bezpodstawne, gdyż Rada nie miała obowiązku ujawnienia skarżącemu okoliczności, jakie uwzględniła na jego niekorzyść, ani umożliwienia mu wypowiedzenia się przed przyjęciem decyzji 2012/642 i rozporządzenia wykonawczego nr 1017/2012”.
Wadzim Ipatau podnosi, że fakt, iż Rada nie zmieniła uzasadnienia omawianych aktów, nie zwalnia jej z obowiązku wysłuchania zainteresowanego, dzięki czemu miałby on możliwość przedstawienia informacji na temat swojej aktualnej sytuacji. Wadzim Ipatau twierdzi, że decyzja 2012/642 odnosi się w swoim motywie 8 do wyborów parlamentarnych z dnia 23 września 2012 r., które „również zostały uznane za niespełniające standardów międzynarodowych”, podczas gdy umieszczenie jego nazwiska w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi motywowane jest „naruszeniami międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r.”.
Zdaniem Rady zarzut wnoszącego odwołanie jest bezzasadny.
Ocena Trybunału
W pkt 75 i 76 zaskarżonego wyroku Sąd trafnie przypomniał orzecznictwo, zgodnie z którym, przyjmując decyzję, na mocy której nazwisko osoby lub nazwa podmiotu pozostawia się w wykazie osób lub podmiotów objętych środkami ograniczającymi, Rada powinna zapewnić tej osobie lub temu podmiotowi możliwość wypowiedzenia się przed jej przyjęciem, jeżeli w decyzji, na mocy której nazwisko tej osoby lub nazwa tego podmiotu są pozostawiane w tym wykazie, powołano się na nowe okoliczności, to jest okoliczności, które nie widniały w pierwotnej decyzji, na mocy której nazwisko tej osoby lub nazwa tego podomiotu zostały umieszczone w tym wykazie (zob. podobnie w szczególności wyrok Francja/People’s Mojahedin Organization of Iran, C‑27/09 P,
EU:C:2011:853
, pkt 62, 63).
Jak słusznie zauważył Sąd w pkt 80 zaskarżonego wyroku, powody pozostawienia nazwiska wnoszącego odwołanie w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi pozostały zasadniczo niezmienione w 2012 r. Z wszystkich aktów, których stwierdzenia nieważności domagał się przed Sądem wnoszący odwołanie, wynika, że W. Ipatau cały czas przypisuje się odpowiedzialność – jako wiceprzewodniczącemu i członkowi CKW – za naruszenia standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r.
W każdym razie, jak trafnie argumentuje Rada, wnoszący odwołanie przedstawił już swoje uwagi Radzie, w związku z czym był świadomy, że a fortiori prawo takie przysługuje mu także przy okazji okresowych przeglądów środków ograniczających wobec Republiki Białorusi w celu ewentualnego utrzymania tych środków w mocy.
W świetle powyższych rozważań zarzut drugi jest bezzasadny, w związku z czym należy go oddalić.
W przedmiocie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia prawa poprzez przyjęcie, że uzasadnienie aktów, których dotyczy żądanie stwierdzenia nieważności, jest wystarczające
Argumentacja stron
W zarzucie trzecim W. Ipatau podnosi, że Sąd naruszył prawo, orzekając, iż Rada nie dokonała błędnej oceny, uznawszy, że powody, jakie wskazała w celu uzasadnienia decyzji o umieszczeniu jego nazwiska w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi, były zasadne. Z tego względu nie zgadza się on z pkt 143 i 144 zaskarżonego wyroku. Punkty 138–140 oraz 142–144 zaskarżonego wyroku brzmią następująco:
„138
Skarżący nie zaprzecza, iż zajmuje stanowisko wiceprzewodniczącego CKW, a jedynie kwestionuje w istocie rolę, jaką miał odgrywać w trakcie wyborów prezydenckich, oraz wpływ, jaki miał mieć na ich przebieg, a tym samym, bardziej ogólnie, rolę i wpływ, jaki miała w tym zakresie CKW.
Skarżący nie zgadza się natomiast z decyzją o umieszczeniu jego nazwiska w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi, twierdząc, że Rada wyciągnęła błędne wnioski z omawianego raportu [Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (OBWE)].
Tymczasem należy przede wszystkim stwierdzić, że o ile wydaje się, iż Rada oparła swoje decyzje na omawianym raporcie OBWE, o tyle, jak podkreśla Rada, wnioski płynące z tego raportu nie zostały zakwestionowane przez instytucje takie jak Rada Europy. Z rezolucji Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy nr 1790(2011) z dnia 27 stycznia 2011 r., jak też z rezolucji Rady Praw Człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 17/24 z dnia 15 czerwca 2011 r. wynika w tym względzie, że wybory prezydenckie na Białorusi w 2010 r. nie odbyły się prawidłowo, gdyż w ich trakcie doszło do przypadków zatrzymywania osób kandydujących w tych wyborach, zaś w kolejnych miesiącach po ich przeprowadzeniu miały miejsce represje. Okoliczność, że Wspólnota Niepodległych Państw (WNP) zatwierdziła wynik tych wyborów, nie wystarczy, aby zaprzeczyć informacjom podanym w tym raporcie.
[…]
Następnie, chociaż CKW nie jest jedynym podmiotem odpowiedzialnym za stosowanie przepisów prawa wyborczego, nie oznacza to, że nie ponosi żadnej odpowiedzialności za przebieg wyborów prezydenckich z grudnia 2010 r. Z omawianego raportu OBWE wynika bowiem, że CKW jest najwyższym organem administracji wyborczej. Odgrywa między innymi istotną rolę w sporządzaniu list kandydatów w wyborach prezydenckich, sprawuje nadzór nad działalnością organów administracji wyborczej niższego rzędu, sprawuje kontrolę nad przebiegiem kampanii wyborczej, rozpatruje skargi na decyzje poszczególnych komisji wyborczych niższego rzędu oraz administracji lokalnej i odwołania od nich oraz skargi wnoszone przez kandydatów w wyborach.
Tymczasem w raporcie OBWE wskazano na »brak niezależności i bezstronności podczas przeprowadzania wyborów, nierówne warunki i ograniczanie wolnego dostępu do mediów, a także brak transparentności na kolejnych kluczowych etapach wyborów«. Raport ten obnaża też rażące uchybienia w zakresie nadzoru i kontroli nad przebiegiem wyborów. Według raportu CKW naruszyła zasady niezależności, bezstronności i kolegialności oraz ogłosiła oficjalne wyniki wyborów i wybór prezydenta Łukaszenki bez opublikowania w jakiejkolwiek formie szczegółowych ich wyników.
Wreszcie skarżący nie kwestionuje faktu, że jako wiceprzewodniczący CKW osobiście brał udział w jej pracach. Nie ma dowodów na to, aby kiedykolwiek odciął się od prac CKW, czy też zaprotestował bądź zgłosił zastrzeżenia lub wątpliwości co do pracy, jaką wykonała [ona] w trakcie wyborów prezydenckich w grudniu 2010 r., mimo że w ocenie CKW przebieg wyborów był całkowicie prawidłowy”.
Wnoszący odwołanie powołuje się na wyrok Komisja i in./Kadi (C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P,
EU:C:2013:518
, pkt 119, 121), zgodnie z którym Rada musi udowodnić, że powody, dla których postanowiła umieścić bądź pozostawić nazwisko danej osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi, są zasadne, oraz na wyrok Tay Za/Rada (C‑376/10 P,
EU:C:2012:138
, pkt 71), w którym Trybunał sprzeciwił się możliwości przyjmowania domniemań lub umieszczania nazwiska danej osoby w tym wykazie tylko na podstawie związków tej osoby z innymi osobami. Podkreśla on, że Sąd naruszył prawo, uznawszy, że uzasadnienie zaskarżonych aktów wystarczająco świadczy o odpowiedzialności wnoszącego odwołanie za naruszanie międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r. Wadzim Ipatau podnosi w tym względzie, po pierwsze, że nie ma powodów, aby musiał odcinać się od prac CKW.
Po drugie, jego zdaniem nie ma podstaw, aby twierdzić, że CKW brała udział w fałszowaniu wyników wyborów z dnia 19 grudnia 2010 r., skoro wpłynęła do niej tylko jedna skarga przeciwko ważności wyborów, a ostateczne rozstrzygnięcie tej skargi nie należy ponadto do CKW, lecz do sądu najwyższego. Nie ma też podstaw, aby zarzucać CKW, że zatwierdziła wyniki wyborów, skoro zostały one zaakceptowane przez 90% kandydatów.
Po trzecie, wnoszący odwołanie nie zgadza się z krytyką OBWE wyrażoną w jej raporcie i przedstawioną w pkt 143 zaskarżonego wyroku, i podnosi, że Sąd nie miał możliwości zbadania decyzji CKW.
Rada przypomina orzecznictwo dotyczące uzasadnienia aktów wydawanych przez instytucje i podnosi, że Sąd nie naruszył prawa w pkt 97–103 zaskarżonego wyroku, w których rozpatrzył zarzut dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia.
Rada odnosi się również do kwestii zasadności środków zastosowanych wobec W. Ipatau oraz dowodów na zaistnienie zdarzeń, które doprowadziły do zastosowania tych środków. Przypomina ona, że w pismach, jakie wniosła w postępowaniu w pierwszej instancji, wskazała na przykłady działań CKW, które naruszały międzynarodowe standardy wyborcze, oraz na rolę, jaką odgrywał w tym względzie wnoszący odwołanie. Zwraca też uwagę, że fakt, iż wynik wyborów został oprotestowany tylko przez jednego kandydata, wynika z tego, że zaraz po wyborach siedmiu pozostałych kandydatów zostało zatrzymanych przez białoruskie służby bezpieczeństwa, w związku z czym nie mieli oni możliwości zakwestionowania ich wyników.
Rada zaznacza, że białoruski system wyborczy może funkcjonować tylko dzięki lojalnej współpracy wysokich urzędników państwowych takich jak wnoszący odwołanie. Jej zdaniem jako wysoki urzędnik państwowy wnoszący odwołanie był on osobą związaną, w rozumieniu wyroku Tay Za/Rada (C‑376/10 P,
EU:C:2012:138
), z białoruskim rządem. Wynika stąd, że w uzasadnieniu przyjętych decyzji Rada mogła ograniczyć się do wskazania owego związku między wnoszącym odwołanie a rządem.
Ocena Trybunału
Należy przypomnieć, że przewidziany w art. 296 akapit drugi TFUE obowiązek uzasadnienia stanowi istotny wymóg formalny, który należy odróżnić od kwestii prawidłowości uzasadnienia wiążącej się z legalnością materialną spornego aktu (zob. podobnie wyrok Komisja/Sytraval i Brink’s France, C‑367/95 P,
EU:C:1998:154
, pkt 67). Uzasadnienie decyzji polega bowiem na formalnym wskazaniu podstaw, na jakich opiera się ta decyzja. Jeżeli owe podstawy są dotknięte błędami, przekłada się to na legalność materialną decyzji, ale już nie na legalność jej uzasadnienia, które może być wystarczające, mimo że wskazane w nim podstawy są błędne (zob. wyrok Bertelsmann i Sony Corporation of America/Impala, C‑413/06 P,
EU:C:2008:392
, pkt 181). Wynika stąd, że zarzuty i argumenty zmierzające do podważenia zasadności aktu są nieistotne, jeżeli są one podnoszone w ramach zarzutu opartego na braku uzasadnienia lub niewystarczającym uzasadnieniu.
Mimo że wnoszący odwołanie oznaczył swój zarzut jako dotyczący „naruszenia prawa poprzez przyjęcie, że uzasadnienie aktów, których dotyczy żądanie stwierdzenia nieważności, jest wystarczające”, należy stwierdzić, że kwestionuje on w nim zasadność pkt 143 i 144 zaskarżonego wyroku, w których Sąd odniósł się do zarzutu dotyczącego błędnej oceny. Niemniej jednak, z uwagi na precyzyjne wskazanie motywów wyroku Sądu, zgodnie z art. 178 § 3 regulaminu postępowania przed Trybunałem zarzut ten należy rozpatrzyć.
W ramach kontroli zasadności decyzji o umieszczeniu nazwiska W. Ipatau w wykazach osób objętych środkami ograniczającymi w pierwszej kolejności należy przeanalizować ogólne kryteria umieszczania nazwisk osób i nazw podmiotów w wykazach, następnie uzasadnienie decyzji o umieszczeniu nazwiska W. Ipatau w takim wykazie, i wreszcie dowody przemawiające za tym, że umieszczenie go w nim było zasadne (wyroki: Anbouba/Rada, C‑605/13 P,
EU:C:2015:247
, pkt 40; a także Anbouba/Rada, C‑630/13 P,
EU:C:2015:248
, pkt 41).
Należy przypomnieć, że przy określaniu ogólnych kryteriów stosowania środków ograniczających Rada dysponuje szerokim zakresem uznania (zob. podobnie wyroki: Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P,
EU:C:2013:776
, pkt 120 i przytoczone tam orzecznictwo; Anbouba/Rada, C‑605/13 P,
EU:C:2015:247
, pkt 41; a także Anbouba/Rada, C‑630/13 P,
EU:C:2015:248
, pkt 42).
Wadzim Ipatau nie zarzuca Radzie, że ta popełniła w tym względzie błąd w ocenie.
Co się tyczy dowodów przemawiających za tym, że decyzja o umieszczeniu nazwiska W. Ipatau w wykazach jest zasadna, należy przypomnieć, iż skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej przez art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga, by w ramach kontroli zgodności z prawem powodów uzasadniających decyzję o umieszczeniu nazwiska osoby w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi sąd Unii upewnił się, że decyzja ta, która ma dla tej osoby skutek indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to w rozpatrywanym przypadku sprawdzenie okoliczności faktycznych wskazanych w uzasadnieniu, na którym opiera się ta decyzja, tak aby kontrola sądowa nie ograniczała się do abstrakcyjnej oceny prawdopodobieństwa powodów, jakie w nim wskazano, lecz do ustalenia, czy powody te – lub przynajmniej jeden z nich, który mógłby samoistnie uzasadniać konieczność wydania tej decyzji – są poparte dowodami (zob. podobnie wyroki: Komisja i in./Kadi, C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P,
EU:C:2013:518
, pkt 119; Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft, C‑348/12 P,
EU:C:2013:776
, pkt 73; Anbouba/Rada, C‑605/13 P, ECLI:EU:C:2015:247, pkt 45; a także Anbouba/Rada, C‑630/13 P, ECLI:EU:C:2015:248, pkt 46).
W pierwszej kolejności W. Ipatau nie zgadza się z zarzutem, że CKW miała przyczynić się do sfałszowania wyników wyborów z dnia 19 grudnia 2010 r., skoro wpłynęła do niej tylko jedna skarga wyborcza. Argument ten nie podważa jednakże ustaleń, jakich Sąd dokonał w pkt 142 i 143 zaskarżonego wyroku.
Otóż w punktach tych Sąd stwierdził z jednej strony, że jako organ stojący na czele administracji wyborczej CKW została wyposażona w kompetencje wykraczające poza rozpoznawanie skarg, takie jak „odgrywanie istotnej roli w sporządzaniu list kandydatów w wyborach prezydenckich, sprawowanie nadzoru nad działalnością organów administracji wyborczej niższego rzędu, sprawowanie kontroli nad przebiegiem kampanii wyborczej, rozpatrywanie skarg na decyzje poszczególnych komisji wyborczych niższego rzędu oraz administracji lokalnej i odwołań od nich”. Z drugiej strony wskazał on na „rażące uchybienia w zakresie nadzoru i kontroli nad przebiegiem wyborów” oraz na okoliczność, że „CKW naruszyła zasady niezależności, bezstronności i kolegialności oraz ogłosiła oficjalne wyniki wyborów i wybór prezydenta Łukaszenki bez opublikowania w jakiejkolwiek formie szczegółowych ich wyników”.
W drugiej kolejności W. Ipatau twierdzi, że nie miał powodów, aby odcinać się od prac CKW. Tymczasem skoro W. Ipatau nie zarzucił Sądowi naruszenia prawa wskutek przypisania CKW odpowiedzialności za naruszenia międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r., nie może on zarzucać Sądowi, że z faktu, iż W. Ipatau sprawuje funkcję wiceprzewodniczącego CKW i że nie odciął się od jej prac, wywiódł on, iż wnoszący odwołanie ponosi osobistą odpowiedzialność za te naruszenia.
To właśnie w oparciu o powyższe ustalenia faktyczne, których kontrola nie leży w kompetencjach Trybunału jako sądu odwoławczego, Sąd uznał w istocie, że CKW ponosi odpowiedzialność za naruszenia międzynarodowych standardów wyborczych podczas wyborów prezydenckich w dniu 19 grudnia 2010 r., które to naruszenia w związku z tym można przypisać też osobiście W. Ipatau jako wiceprzewodniczącemu tego organu. A więc wbrew twierdzeniom W. Ipatau Sąd nie oparł się w jego przypadku na domniemaniu, w związku z czym nie naruszył wymogów określonych w wyroku Tay Za/Rada (C‑376/10 P,
EU:C:2012:138
), dopuszczając możliwość umieszczenia jego nazwiska w wykazie osób objętych środkami ograniczającymi poprzez odwołanie się do jego związków z innymi osobami.
W trzeciej kolejności W. Ipatau zarzuca Sądowi powielenie krytyki, jakiej w raporcie OBWE poddano jakość decyzji CKW, bez zbadania samych tych decyzji. Tymczasem argumentacja W. Ipatau w rzeczywistości sprowadza się do zakwestionowania sposobu, w jaki Sąd dokonał oceny dowodów, oraz wagi, jaką im przypisał.
W tym względzie należy przypomnieć, że w niektórych sytuacjach sąd Unii może oprzeć się na raportach międzynarodowych organizacji pozarządowych (zob. podobnie wyrok N.S. i in., C‑411/10 i C‑493/10,
EU:C:2011:865
, pkt 90, 91). Tym bardziej zatem może on opierać się na raportach organizacji międzynarodowych takich jak OBWE.
W pkt 140 zaskarżonego wyroku Sąd ocenił wiarygodność raportu OBWE, poprzez zestawienie jego wniosków z wnioskami innych instytucji, takich jak Rada Europy.
Mając na uwadze całokształt ustaleń faktycznych Sądu, których kontrola nie leży w kompetencjach Trybunału jako sądu odwoławczego, należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył prawa poprzez oddalenie jako bezzasadnego – w pkt 145 zaskarżonego wyroku – zarzutu dotyczącego popełnienia przez Radę błędu w ocenie.
Orzekłszy w ten sposób, Sąd postąpił w zgodzie z zasadami, które zostały określone w orzecznictwie przytoczonym w pkt 42 niniejszego wyroku i które dotyczą standardów kontroli legalności uzasadnienia, na jakim opierają się akty takie jak te, które zostały zaskarżone.
Zarzut trzeci należy zatem oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu czwartego, dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności
Argumentacja stron
W zarzucie czwartym W. Ipatau twierdzi, że poprzez zatwierdzenie środków, jakie zostały przeciwko niemu zastosowanie w latach 2011 i 2012, mimo że w raporcie OBWE nie zasugerowano, aby członkowie CKW zostali objęci środkami ograniczającymi, Sąd naruszył zasadę proporcjonalności. Wadzim Ipatau podkreśla, że zalecenia ogólne, jakie OBWE sformułowała w odniesieniu do CKW, dotyczą jedynie składu tego organu oraz jakości instrukcji wydawanych lokalnym komisjom wyborczym. Tymczasem zastosowanie wobec członków CKW zasady odpowiedzialności zbiorowej wydaje się nieproporcjonalne i nieskuteczne, gdyż przekreśla możliwość zapoznania się przez jej członków z doświadczeniami i dobrymi praktykami europejskimi.
Podnosi on też, że poprawa białoruskiego systemu wyborczego, który nie ma długich tradycji, wymaga, aby uczestnicy systemu wyborczego, w szczególności członkowie CKW, zostali uwrażliwieni na międzynarodowe standardy wyborcze. Stąd państwa członkowskie Unii mogłyby zaproponować im udział w szkoleniach oraz organizację wizyt w charakterze obserwatorów wyborów przeprowadzanych w tych państwach. Tymczasem zakaz wjazdu na terytorium Unii w oczywisty sposób kłóci się z celami wskazanymi w raporcie OBWE.
Rada podnosi przede wszystkim, że raport OBWE nie jest jedyną podstawą, na jakiej oparła się ona, podejmując decyzję o nałożeniu środków ograniczających na wnoszącego odwołanie. Jej zdaniem nie ma żadnych sprzeczności między raportem OBWE a polityką prowadzoną przez Radę i Unię. Wprost przeciwnie, polityka ta, w tym stosowanie środków ograniczających, służy wywarciu nacisku na białoruski reżim oraz na związane z nim osoby i podmioty, aby doprowadzić do zaprzestania poważnego naruszania praw człowieka i stosowania represji wobec społeczeństwa obywatelskiego i opozycji demokratycznej, a także przestrzegania na Białorusi zasad demokracji i państwa prawnego, w tym międzynarodowych standardów wyborczych. Ponadto zastosowane przez Radę środki ograniczające nie stoją na przeszkodzie temu, aby osoby stojące na czele administracji wyborczej zostały przeszkolone w zakresie międzynarodowych standardów wyborczych na Białorusi. W art. 3 ust. 6 decyzji 2012/642 przewidziano poza tym możliwość stosowania odstępstw od zakazu wjazdu na terytorium Unii.
Ocena Trybunału
Zgodnie z art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem podnoszone w odwołaniu zarzuty i argumenty prawne powinny precyzyjnie wskazywać motywy orzeczenia Sądu, które wnoszący odwołanie kwestionuje (zob. postanowienie Thesing i Bloomberg Finance/EBC, C‑28/13 P,
EU:C:2014:230
, pkt 25; a także wyrok Klein/Komisja, C‑120/14 P,
EU:C:2015:252
, pkt 85).
Wymogowi temu nie odpowiada zatem odwołanie, które, bez wskazania konkretnych naruszeń prawa, jakich dopuszczono się w zaskarżonym wyroku, ogranicza się do ponownego przytoczenia zarzutów i argumentów powołanych uprzednio przed Sądem. Odwołanie takie w rzeczywistości jest zatem niczym innym, jak tylko żądaniem ponownego rozpatrzenia skargi wniesionej do Sądu, które nie leży w kompetencjach Trybunału (zob. wyrok Klein/Komisja, C‑120/14 P,
EU:C:2015:252
, pkt 86).
Tymczasem ograniczając się do stwierdzenia, że Sąd błędnie orzekł, iż zastosowane przez Radę środki nie były nieproporcjonalne, bez precyzyjnego wskazania, które motywy zaskarżonego wyroku dotyczące zarzutu piątego kwestionuje, W. Ipatau uchybił wymogom określonym w art. 169 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem. Dodatkowo argumenty, jakie wysunął na poparcie czwartego zarzutu odwoławczego, zostały skierowane nie przeciwko zaskarżonemu wyrokowi, ale przeciwko owym środkom Rady i w istocie powtarzają argumenty, jakie W. Ipatau podniósł przed Sądem.
Ponieważ zarzut czwarty stanowi w rzeczywistości żądanie ponownego rozpatrzenia skargi wniesionej przez W. Ipatau w pierwszej instancji, należy go odrzucić jako niedopuszczalny.
Ponieważ wszystkie cztery zarzuty W. Ipatau zostały odrzucone lub oddalone, odwołanie należy oddalić.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie W. Ipatau kosztami postępowania, a W. Ipatau przegrał sprawę, należy obciążyć go własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Radę.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
Wadzim Ipatau pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: francuski.