CELEX: 62011CJ0137
Sigurtà soċjali għall-ħaddiema migranti
Regolament (KEE) Nru 1408/71
Artikoli 13 u 14c
Leġiżlazzjoni applikabbli
Persuna li taħdem għal rasha
Skema ta’ sigurtà soċjali
Reġistrazzjoni
Persuna li hija impjegata jew li ma teżerċita ebda attività fi Stat Membru
Impjieg ta’ persuna li taħdem għal rasha fi Stat Membru ieħor
Mandatarju tal-kumpannija
Residenza fi Stat Membru li ma huwiex is-sede tal-kumpannija
Ġestjoni tal-kumpannija mill-Istat ta’ residenza
Regola nazzjonali li tistabbilixxi preżunzjoni inkonfutabbli tal-eżerċizzju ta’ attività professjonali bħala persuna li taħdem għal rasha fl-Istat Membru tas-sede tal-kumpannija
Reġistrazzjoni obbligatorja għall-iskema tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom ta’ dan l-Istat

It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tal-Artikoli 13 u 14c tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati [, għall-persuni li jaħdmu għal rashom] u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 35), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1606/98, tad-29 ta’ Ġunju 1998 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 308, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1408/71”), kif ukoll l-Artikolu 21 TFUE.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Partena ASBL (iktar ’il quddiem “Partena”), l-uffiċċju tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom u Les Tartes de Chaumont-Gistoux SA, (iktar ’il quddiem il-“kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux SA”) dwar somom mitluba lilha minn Partena għall-irkupru rappreżentanti kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali u ta’ soprataxxi għall-perijodu mill-ewwel kwart tal-1999 sar-raba’ kwart tal-2007.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
It-tmien sal-ħdax-il premessi tar-Regolament Nru 1408/71 jipprovdu:
“Billi l-persuni impjegati u dawk impjegati għal rashom li qegħdin jiċċaqilqu fil-Komunità għandhom ikunu suġġetti għall-iskema tas-sigurtà soċjali ta’ Stat Membru wieħed biss biex ikun evitat t-taħwid fil-leġislazzjonijiet nazzjonali applikabbli u l-kumplikazzjonijiet li jirriżultaw minħabba f’hekk;
Billi l-okkażjonijiet li fihom persuna tkun suġġetta simultanjament għal-leġislazzjonijiet ta’ żewġ Stati Membri bħala eċċezzjoni għar-regola ġenerali għandhom ikunu limitati kemm jista’ jkun fin-numru u fl-iskop;
Billi minħabba l-garanzija ta’ l-ugwaljanza fit-trattament tal-ħaddiema kollha okkupati fit-territorju ta’ l-Istat Membru jkun effettiv kemm jista’ jkun, huwa sewwa li tkun determinata bħala l-leġislazzjoni applikabbli, bħala regola ġenerali, dik ta’ l-Istat Membru li fih il-persuna kkonċernata tfittex impjieg jew impjieg għal rasha;
Billi f’ċerti sitwazzjonijiet li jiġġustifikaw kriterja [kriterji] oħra ta’ applikabbiltà, huwa possibbli li tidderoga mir-regola ġenerali;”
L-Artikolu 13 tar-Regolament Nru 1408/71, intitolat “Regoli ġenerali”, jipprovdi:
1.   “Bla ħsara għall-Artikolu 14ċ u 14f, persuni li għalihom japplika dan ir-Regolament għanhom ikunu soġġetti għall-liġijiet ta’ Stat Membru wieħed biss. Dawk il-liġijiet għandhom jiġu stabbiliti skond id-dispożizzjonijiet ta’ dan it-Titolu.
2.   Suġġetti għall-Artikoli 14 sa 17:
a)
persuna impjegata fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat anke jekk ikun jabita [tkun tabita] fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor jew jekk l-uffiċċju reġistrat inkella post tan-negozju ta’ l-impriża jew ta’ l-individwu li jimpjegah huwa stabbilit fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor;
b)
persuna li taħdem għal rasha fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ dak l-Istat anke jekk tabita fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor;
[...]”
Il-punt 2 tal-Artikolu 14a tal-istess regolament, intitolat “Regoli speċjali applikabbli għall-persuni, barra dawk li jaħdmu fuq il-baħar, li jaħdmu għal rashom” huwa fformulat kif ġej:
“L-Artikolu 13(2)(b) jkun japplika suġġett għall-eċċezzjonijiet u ċirkustanzi segwenti:
[...]
2)   Persuna normalment impjegata għal rasha fit-territorju ta’ tnejn jew iktar Stati Membri tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu tabita kemm-il darba hija twettaq xi parti mill-attività tagħha fit-territorju ta’ dak l-Istat Membru.
Jekk ma twettaqx xi attività fit-territorju ta’ l-Istat Membru li fih tabita, hija tkun suġġetta għal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu twettaq l-attività tagħha prinċipali [...]”
L-Artikolu 14c tal-imsemmi regolament, intitolat “Regoli speċjali applikabbli għall-persuni li huma simultanjament impjegati fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed u jaħdmu għal rashom fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor” jipprovdi:
“Persuna li hija simultanjament impjegata fit-territorju ta’ Stat Membru wieħed u taħdem għal rasha fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor tkun suġġetta:
a)
barra milli kif inhu pprovdut fis-sottoparagrafu (b) tal-leġislazzjoni ta’ l-Istat Membru fit-territorju ta’ liema huwa impenjat f’impjieg imħallas jew, fejn huwa jwettaq tali attività fit-territorju ta’ tnejn jew iktar Stati Membri, għal-leġislazzjoni [skont il-każ, tal-Istat Membru tas-sede jew tad-domiċilju tal-impriża jew ta’ min iħaddem, tal-post ta’ fergħa jew ta’ rappreżentanza permanenti tal-impriża jew residenza tal-ħaddiem];
b)
fil-każijiet imsemmija fl-Anness VII:
—
leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu hija impjegata [...]
u
—
leġiżlazzjoni tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu hija taħdem għal rasha [...]”
L-Anness VII tar-Regolament Nru 1408/71 jelenka 18-il ipoteżi ta’ applikazzjoni kumulattiva tal-leġiżlazzjonijiet ta’ żewġ Stati Membri, jiġifieri sitwazzjonijiet li fihom persuna, minn naħa, taħdem għal rasha fit-territorju ta’ wieħed mis-17-il Stat Membru msemmija fl-Anness u, min-naħa l-oħra, persuna impjegata fi Stat Membru ieħor.
Huwa jipprovdi f’punt 1:
“Fejn din tkun taħdem għal rasha fil-Belġju u mpjegata bi qliegħ fi kwalunkwe Stat Membru ieħor.”
Id-dritt Belġjan
Skont id-dritt Belġjan, il-kopertura mill-iskema tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom hija regolata bid-Digriet Irjali Nru 38, tas-27 ta’ Lulju 1967, dwar l-applikazzjoni tal-iskema tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom (
Moniteur belge
tad-29 ta’ Lulju 1967), li kien emendat, b’mod partikolari, bid-Digriet Irjali tat-18 ta’ Novembru 1996 dwar dispożizzjonijiet finanzjarji u oħrajn dwar l-iskema tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom, skont it-Titolu VI tal-Liġi tas-26 ta’ Lulju 1996 dwar il-modernizzazzjoni tas-sistema tas-sigurtà soċjali u li tiżgura l-vijabbiltà tal-iskemi legali tal-pensjoni u l-Artikolu 3 tal-Liġi tas-26 ta’ Lulju 1996 li tiżgura l-kundizzjonijiet baġitarji għall-parteċipazzjoni Belġjana fl-Unjoni Ekonomika u Monetarja (
Monitor belge
, 12 ta’ Diċembru 1996, iktar ’il quddiem id-“Digriet Irjali Nru 38”).
L-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38, inkluż fil-Kapitolu 1 intitolat “Il-kamp ta’ applikazzjoni” jipprovdi li:
“Skont dan id-digriet persuna li taħdem għal rasha hija kull persuna fiżika li terżerċita fil-Belġju attività professjonali li għaliha ma hijiex marbuta b’kuntratt ta’ xogħol jew b’numru ta’ termini jew kundizzjonijiet standard..
Huwa preżunt, sakemm ma tinġiebx prova kuntrarja, li tkun suġġetta għall-kundizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu preċedenti, kull persuna li twettaq attività professjonali fil-Belġju li tista’ tipproduċi income imsemmi f’[ċerti dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tat-Taxxa fuq id-Dħul 1992].
Għall-finijiet ta’ dan il-paragrafu, attività professjonali hija kkunsidrata li saret permezz ta’ kuntratt ta’ xogħol meta b’applikazzjoni ta’ waħda mill-iskemi ta’ sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, il-persuna kkonċernata tkun preżunta li tkunu impenjat, taħt dan il-kap, f’rabtiet ta’ kuntratt ta’ xogħol.
[...] il-persuni maħtura bħala mandatarji ta’ kumpannija jew ta’ assoċjazzjoni li huma suġġetta għat-taxxa Belġjana tal-kumpanniji jew it-taxxa Belġjana għal dawk mhux residenti għandhom ikunu preżunti, b’mod inkonfutabbli, li jerżerċitaw fil-Belġju attività professjonali bħala persuni li jaħdmu għal rashom.”
Skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 15(1) tal-imsemmi Digriet Irjali, kumpannija hija responsabbli,
in solidum
mal-mandatarji tagħha, għall-ħlas tal-kontribuzzjonijiet meta dawn tal-aħħar huma taxxabbli.
Permezz tas-sentenza 176/2004, tat-3 ta’ Novembru 2004, il-Qorti tal-Arbitraġġ, li saret sussegwentement il-Qorti Kostituzzjonali, iddikjarat li r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38 huwa antikostituzzjonali fir-rigward b’mod partikolari tal-mandatarji ta’ kumpanniji suġġetti għat-taxxa Belġjana tal-kumpanniji jew it-taxxa Belġjana għal dawk li ma humiex residenti u li ma jiġġestixxux il-kumpannija intiża mid-dispożizzjoni inkwistjoni minn pajjiż barrani. Hija ddeċidiet li, fir-rigward ta’ dawn il-mandatarji, il-preżunzjoni kienet, sa fejn kienet inkonfutabbli, ġenerali u assoluta b’hekk sproporzjonata fir-rigward ta’ dawn il-persuni, peress li dan jipprekludi mandatarju li jkun ittermina l-attività tiegħu, li jistabbilixxi tali terminazzjoni għajr b’riżenja u jtemm l-obbligi tiegħu li jirriżultaw mill-issuġġettar tiegħu għall-iskema tas-sigurtà soċjali ta’ persuna li taħdem għal rasu.
Madankollu, hija ma kkunsidratx ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38 bħala antikostituzzjonali sa fejn jinvolvu l-mandatarji li jiġġestixxu kumpanniji barra mill-pajjiż li jkollhom is-sede tagħhom fil-Belġju. Hija kkunsidrat li n-natura inkonfutabbli tal-preżunzjoni istitwita setgħet titqies neċessarja sabiex tiżgura li dawn il-mandatarji jkunu suġġetti għall-iskema ta’ sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom, peress li l-awtorità nazzjonali ma kellhiex, fir-rigward ta’ dawn il-persuni, l-informazzjoni u s-setgħat li kellha fir-rigward tal-mandatarji li jiġġestixxu tali kumpanniji fil-Belġju.
Mis-sentenza tal-Qorti tal-Arbitraġġ jirriżulta li, attwalment, taħt id-dritt Belġjan, il-preżunzjoni tibqa’ inkonfutabbli għall-persuni li jiġġestixxu minn barra l-pajjiż, kumpannija li għandha s-sede tagħha fil-Belġju, b’tali mod li, irrispettivament mill-eżerċizzju effettiv ta’ tali attività, huma suġġetti fil-Belġju għall-iskema ta’ sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Il-kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux ġiet stabbilita fis-17 ta’ April 1993.
Peress li għandha s-sede fil-Belġju, din il-kumpannija hija suġġetta għat-taxxa Belġjana fuq il-kumpanniji.
Fid-data tal-laqgħa ġenerali tat-12 ta’ Ottubru 1995, O. Rombouts u M. Van Acker kellhom nofs il-kapital tal-kumpannija kull wieħed. Fil-laqgħat ġenerali tas-7 ta’ Ġunju 2000 u tas-7 ta’ Ġunju 2006 ġeddew it-termini tal-mandat tagħhom bħala diretturi.
O. Rombouts ilu residenti fil-Portugall sa mill-aħħar tal-1999.
Huwa kien impjegat hemmhekk jew kien jirċievi l-benefiċċju tal-qgħad hemmhekk, minn Jannar 2001 sa Lulju 2005.
Il-qorti tar-rinviju indikat li O. Rombouts kien jaħdem għal rasu minn Novembru 2007, iżda żżid li l-kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux ssostni li din l-attività kienet bdiet f’Novembru 2005.
Fit-28 ta’ Mejju 2008, Partena nnotifika lil O. Rombouts u lill-kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux b’ordni għall-ħlas ta’ EUR 125 696.50 bħala kontribuzzjonijiet, żidiet trimestrali u annwali dovuti minn O. Rombouts għall-perijodu mill-ewwel kwart tal-1999 sar-raba’ kwart tal-2007.
Permezz ta’ ċitazzjoni tal-5 ta’ Awwissu 2008, il-kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux oġġezzjonat għal din l-ordni quddiem it-Tribunal du travail de Nivelles.
Filwaqt li ddeċieda dwar din l-oppożizzjoni, it-tribunal du travail de Nivelles iddikjara l-oppożizzjoni ammissibbli b’sentenza tal-14 ta’ Settembru 2009 u ddikjaraha fondata bis-sentenza tiegħu tal-14 ta’ Diċembru 2009.
Fid-29 ta’ Jannar 2010, Partena ppreżenta appell minn dawn is-sentenzi.
Matul il-proċedura, huwa ppreċiża li, minħabba l-istatus ta’ impjegat ta’ O. Rombouts fil-Portugall mill-1 ta’ Jannar 2001, dan tal-aħħar ma jkunx jista’ jibqa’ suġġett għall-iskema Belġjana tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom, għajr b’mod kumplimentari. Għalhekk naqqset l-ammont mitlub għas-somma ta’ EUR 68 137.61 prinċipalment, bl-interessi miżjuda, minflok is-somma ta’ EUR 125 696.50.
Il-kumpannija Les Tartes de Chaumont-Gistoux ikkontestat, f’dak li jirrigwardaha, kwalunkwe ssuġġettar ta’ O. Rombouts għall-iskema tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati fil-Belġju. Hija sostniet li r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38, fis-sens li għandha l-effett tal-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Belġjana, imur kontra d-dritt tal-Unjoni u, b’mod partikolari, kontra l-Artikolu 18 KE.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour du travail de Bruxelles iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Għall-applikazzjoni tal-Artikoli 13
et seq
tar-Regolament 1408/71 u, b’mod iktar partikolari, għall-applikazzjoni tal-Artikolu 14c, Stat Membru jista’, fil-kuntest tal-kompetenza tiegħu li jiddefinixxi l-kundizzjonijiet għall-issuġġettar għas-sistema ta’ sigurtà soċjali li huwa jimplementa għal ħaddiema li jaħdmu għal rashom, jitratta il-“ġestjoni minn pajjiż barrani ta’ kumpannija soġġetta għat-taxxa ta’ dan l-Istat” bl-istess mod bħal eżerċizzju ta’ attività fit-territorju tiegħu?
2)
Is-subparagrafu 4 tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Nru 38 [....] huwa kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni [...] u, b’mod partikolari, mal-libertà ta’ moviment u ta’ residenza iggarantit mill-Artikolu 21 tat-[TFUE], sa fejn ma jħallix lill-persuna li tirrisjedi fi Stat Membru ieħor u li tmexxi minn pajjiż barrani kumpannija suġġetta għat-taxxa Belġjana sabiex jikkonfuta l-preżunzjoni tal-persuna taxxabbli li hija koperta mis-sigurtà soċjali għall-ħaddiema li jaħdmu għal rashom, filwaqt li aġent [mandatarju] li jirrisjedi fil-Belġju u li ma jmexxix kumpannija bħal din minn pajjiż barrani għandu l-għażla li jikkonfuta l-preżunzjoni u li jressaq il-provi li ma jwettaqx attività indipendenti fis-sens tas-subparagrafu 1 tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
Fuq il-ġurisdizzjoni
Il-Gvern Belġjan jikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex twieġeb l-ewwel domanda sa fejn din timplika li l-Qorti tal-Ġustizzja jkollha tinterpreta r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1), tad-Digriet Irjali 38 jew teżamina l-kompatibbiltà tagħha mal-Artikolu 14c tar-Regolament Nru 1408/7.
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li minn kif inhi fformulata l-ewwel domanda, din tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, f’din il-kawża l-Artikoli 13
et seq.
tar-Regolament Nru 1408/71, u mhux l-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni ta’ dritt nazzjonali jew ta’ evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tagħha mad-dritt tal-Unjoni.
Skont ġurisprudenza stabbilita (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-27 ta’ Jannar 2011, Vandoorne,
C-489/09, Ġabra p. I-225
, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata), il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni li tipprovdi lill-qorti nazzjonali bl-elementi kollha ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jistgħu jippermettulha li hija stess tevalwa l-kompatibbiltà ta’ dispożizzjoni ta’ dritt nazzjonali għad-deċiżjoni tal-kawża li għandha quddiemha.
Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha għaldaqstant ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-ewwel domanda.
Fuq l-ammissibbiltà
Il-Gvern Belġjan isostni li l-ewwel domanda hija inammissibbli peress li hija irrilevanti għas-soluzzjoni tal-kawża prinċipali li tingħata interpretazzjoni tal-Artikolu 14c(b) tar-Regolament Nru 1408/71.
Fil-fatt, ma hemmx lok li tiġi applikata l-preżunzjoni inkonfutabbli skont ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38 għall-issuġġettar ta’ O. Rombouts għall-iskema Belġjana tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom.
Din il-preżunzjoni hija intiża li tissuġġetta lill-mandatarji li jiġġestixxu kumpanniji minn barra l-pajjiż li għandhom is-sede tagħhom fil-Belġju, li ma jiddikjaraw ebda dħul bħala diretturi tal-impriża f’dan l-Istat Membru u li jinvokaw l-eżerċizzju mingħajr ħlas tal-mandat tagħhom bl-għan li jeskludu l-eżistenza tal-kundizzjoni għall-eżerċizzju ta’ attività professjonali, li għaliha huwa sottomess l-issuġġettar.
Issa, skont il-Gvern Belġjan matul il-perijodu inkwistjoni fil-kawża prinċipali, O. Rombouts kien suġġett għat-taxxa Belġjana bħala persuna mhux residenti minħabba l-attività tiegħu bħala mandatarju tal-kumpannija skont bħala direttur tagħha, bl applikazzjoni magħquda ta’ Artikoli 2(1)(a), 227(1) u 228(1) tal-Kodiċi tat-Taxxa fuq id-Dħul tal-1992 kif ukoll tal-Artikolu 16 tat-Trattat bejn il-Belġju u l-Portugall, sabiex tiġi evitata tassazzjoni doppja, iffirmat fi Brussell fis-16 ta’ Lulju 1969 (
Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti
, Vol. 787, p. 4), kif emendata permezz ta’ ftehim supplimentari ffirmat fi Brussell fis-6 ta’ Marzu 1995 (
Ġabra tat-Trattati tan-Nazzjonijiet Uniti
, Vol. 2155, p. 76), daħal fis-seħħ fil-5 ta’ April 2001.
Il-Gvern Belġjan iżid li O. Rombouts qatt ma kkontesta dan l-issuġġettar u li l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali li jagħmlu s-suġġett tal-kawża prinċipali ġew ikkalkolati fuq il-bażi tad-dħul ta’ direttur ta’ impriża kkunsidrat mill-awtoritajiet tat-taxxa.
Konsegwentement, la O. Rombouts u lanqas il-kumpannija Les Tartes de Chaumont Gistoux ma setgħu jinvokaw l-eżerċizzju mingħajr ħlas tal-mandat sabiex tiġi kkontestata l-eżistenza tal-kundizzjoni għall-eżerċizzju ta’ attività professjonali.
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Belġjan spjega li l-preżunzjoni stabbilita fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38 jipprevedi b’mod inkonfutabbli l-issuġġettar tal-mandatarji tal-kumpanniji għall-iskema Belġjana ta’ sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal-rashom, “ukoll” meta ma jkunux iddikjaraw l-ebda dħul minn dan il-mandat.
Dan jimplika li, skont il-Gvern Belġjan stess, din il-preżunzjoni tapplika wkoll għall-mandatarji ta’ kumpanniji bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li huma suġġetti għat-taxxa fil-Belġju ta’ persuni mhux residenti minħabba l-attività tagħhom ta’ mandatarju tal-kumpannija.
L-ewwel domanda ma hijiex għaldaqstant nieqsa mir-relevanza sa fejn tirrigwarda l-Artikolu 14c(b) tar-Regolament Nru 1408/71.
Hija, konsegwentement, ammissibbli.
Fuq il-mertu
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-qorti tar-rinviju llimitat il-kawża, li tibqa’ tieħu konjizzjoni tagħha, għall-perijodi li matulhom il-mandatarju tal-kumpannija inkwistjoni kien residenti fil-Portugall u fejn hemmhekk kien impjegat jew inkella ma jeżerċitax ebda attività oħra. Hija tqis li, għal tali perijodi, ir-Regolament Nru 1408/71 u l-Anness VII tiegħu ma jidhirx li jeskludi ssuġġettar għall-iskema Belġjana tas-sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom. Il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tillimita l-kunsiderazzjoni tagħha unikament għal din is-sitwazzjoni.
F’dan il-kuntest, għandu jiġi kkunsidrat li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi, jekk id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikoli 13(2)(b) u 14c(b) tar-Regolament Nru 1408/71, kif ukoll l-Anness VII tiegħu, jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li, bħar-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tad-Digriet Irjali Nru 38, tippermetti lil Stat Membru li jikkunsidra, b’mod inkonfutabbli, bħala eżerċitata fit-territorju tiegħu attività ta’ ġestjoni, minn Stat Membru ieħor, ta’ kumpannija suġġetta għat-taxxa f’dan l-ewwel Stat.
Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti tar-rinviju b’hekk tistaqsi, sa fejn Stat Membru jista’, għall-finijiet ta’ ssuġġettar għall-iskema tiegħu tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, jiddefinixxi l-post tat-twettiq tal-attività tal-ħaddiema kkonċernati.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet tat-Titolu II tar-Regolament Nru 1408/71, li jiddeterminaw il-leġiżlazzjoni applikabbli għall-ħaddiema li jiċċaqilqu ġewwa l-Unjoni Ewropea huma intiżi b’mod partikolari sabiex il-persuni kkonċernati jkunu, bħala prinċipju, suġġetti għall-iskema ta’ sigurtà soċjali ta’ Stat Membru wieħed biss, b’mod li jiġu evitati l-akkumulazzjoni ta’ leġiżlazzjonijiet nazzjonali applikabbli u l-kumplikazzjonijiet li jistgħu jirriżultaw minħabba f’hekk. Dan il-prinċipju jinsab stabbilit b’mod partikolari fl-Artikolu 13(1) ta’ dan ir-regolament (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-12 ta’ Ġunju 2012, Hudzinski u Wawrzyniak, C-611/10 u C-612/10, punt 41).
Għandu jitfakkar ukoll li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1408/71 għandhom jiġu interpretati fid-dawl tal-għan tal-Artikolu 48 TFUE, li huwa li jikkontribwixxi għall-istabbiliment tal-libertà tal-moviment għall-ħaddiema migranti b’mod l-iktar sħiħ possibbli (ara s-sentenza Hudzinski u Wawrzyniak, iċċitata iktar ’il fuq, punt 53).
It-tmien premessa tar-Regolament Nru 1408/71 tenfasizza li l-persuni impjegati u dawk li jaħdmu għal rashom ikkonċernati għandhom jiġu ssuġġettati għall-iskema tas-sigurtà soċjali ta’ Stat Membru wieħed. Id-disa’ premessa tal-istess regolament iżżid li l-okkażjonijiet li fihom persuna tkun suġġetta simultanjament għal-leġiżlazzjoni ta’ żewġ Stati Membri, bħala deroga għar-regola ġenerali, għandhom ikunu limitati kemm jista’ jkun fin-numru u fil-portata.
Skont l-għaxar premessa tal-imsemmi regolament, il-kriterju adegwat sabiex tiġi ddeterminata l-leġiżlazzjoni applikabbli hija, bħala regola ġenerali, il-post fejn tiġi eżerċitata l-attività bħala ħaddiem impjegat jew li jaħdem għal rasu. Il-ħdax-il premessa tar-Regolament Nru 1408/71 tipprovdi li, derogi għal din ir-regola huma ġġustifikati biss f’ċerti sitwazzjonijiet speċifiċi li jiġġustifikaw kriterju ieħor ta’ rabta.
Għalhekk jirriżulta mill-istruttura u mis-sistema tar-Regolament Nru 1408/71 li l-kriterju tal-“post tal-eżerċizzju” tal-attività bħala persuna impjegata jew li taħdem għal rasha kkonċernata huwa l-kriterju prinċipali għall-finijiet tal-għażla tal-leġiżlazzjoni waħdanija applikabbli u dan il-kriterju ma għandux jiġi dderogat ħlief f’sitwazzjonijiet speċifiċi, permezz ta’ kriterji ta’ rabta sussidjarji bħalma huma dawk tal-Istat ta’ residenza tal-ħaddiem, tal-Istat tas-sede tal-kumpannija li timpjegah jew ukoll tal-post ta’ fergħa jew rappreżentanza permanenti tagħha, jew tal-post tal-attività prinċipali tal-ħaddiem prevista fl-Artikoli 14(2) u (3), kif ukoll tal-punti 2 u 3 tal-Artikolu 14, tal-punti 2 u 3 tal-Artikolu 14a, kif ukoll l-Artikolu 14c(a) fl-aħħar tar-Regolament Nru 1408/71.
Fir-rigward tal-kunċetti ta’ “persuna impjegata” u “persuna li taħdem għal rasha” fis-sens tal-Artikolu 13
et seq.
tar-Regolament Nru 1408/71, dawn ikunu attivitajiet li huma kkunsidrati bħala tali għall-finijiet ta’ leġiżlazzjoni soċjali tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu dawn l-attivitajiet jiġu eżerċitati (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Jannar 1997, de Jaeck,
C-340/94, Ġabra p. I-461
, punt 34, kif ukoll Hervein u Hervillier,
C-221/95, Ġabra p. I-609
, punt 22).
Dawn il-kunċetti jaqgħu għalhekk, fir-rigward tal-kontenut tagħhom, taħt il-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri li fit-territorju tagħhom l-attivitajiet tal-persuni impjegati jew tal-persuni li jaħdmu għal rashom jiġu eżerċitati.
Għalhekk, għall-finijiet tal-Artikoli 13
et seq.
tar-Regolament Nru 1408/71, id-determinazzjoni tal-post tal-eżerċizzju tal-attività professjoni tal-ħaddiem, kif jirriżulta mill-għaxar premessa ta’ dan ir-regolament, jikkundizzjona bħala mod ġenerali l-leġiżlazzjoni applikabbli li tippreċedi l-kategorizzazzjoni tal-attività bħala attività ta’ ħaddiem impjegat jew li jaħdem għal rasu.
Madankollu, kuntrarjament għall-kunċetti ta’ “ħaddiem impjegat” u “ħaddiem li jaħdem għal rasu”, il-kunċett ta’ “post tal-eżerċizzju” tal-attività għandu jiġi kkunsidrat li jaqa’ mhux taħt il-liġijiet tal-Istati Membri, iżda taħt id-dritt tal-Unjoni u, konsegwentement, taħt l-interpretazzjoni mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja.
Fil-fatt, jekk dan il-kunċett jirrigwarda wkoll il-leġiżlazzjonijiet tal-Istati Membri, huwa l-kriterju li jikkostitwixxi jkun jista’ jkun is-suġġett ta’ definizzjonijiet jew ta’ interpretazzjonijiet kontradittorji mill-Istati Membri inkwistjoni u jwassal, għal persuna speċifika, għall-applikazzjoni kumulattiva ta’ diversi leġiżlazzjonijiet għall-istess attività. Issa, tali pluralità tista’ ġġiegħel lill-persuna kkonċernata tħallas kontribuzzjoni doppja tas-sigurtà soċjali għall-istess dħul u għaldaqstant tippenalizza lill-ħaddiem li jkun eżerċita d-dritt tiegħu għall-moviment liberu kif stabbilit bid-dritt tal-Unjoni, u dan b’hekk ikun, manifestament kuntrarju għall-għanijiet tar-Regolament Nru 1408/71.
Hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet rigward l-Artikolu 14d(2) tal-imsemmi regolament, dan jobbliga lill-Istati Membri li jittrattaw b’mod mhux diskriminatorju lill-ħaddiema suġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 14c(b) ta’ dan l-istess regolament meta mqabbla ma’ ħaddiema li jeżerċitaw l-attivitajiet kollha tagħhom fi Stat Membru wieħed (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-9 ta’ Marzu 2006, Piatkowski,
C-493/04, Ġabra p. I-2369
, punt 27).
Għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “post tal-eżerċizzju” bħala kunċett tad-dritt tal-Unjoni, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, id-determinazzjoni tat-tifsira u tal-portata ta’ termini li għalihom id-dritt tal-Unjoni ma jipprovdi l-ebda definizzjoni għandhom jiġu ddeterminati skont it-tifsira tagħhom abitwali fil-lingwa ta’ kuljum, filwaqt li għandu jiġi kkunsidrat il-kuntest li fih huma użati u l-għanijiet mixtieqa mil-leġiżlazzjoni li jiffurmaw parti minnha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-10 ta’ Marzu 2005, easyCar,
C-336/03, Ġabra p. I-1947
, punt 21 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, il-kunċett ta’ “post tal-eżerċizzju” ta’ attività għandu jinftiehem, skont it-tifsira oriġinali tat-termini użati, bħala li jirreferu għall-post fejn, konkretament, il-persuna kkonċernata twettaq l-atti marbuta ma’ din l-attività.
Issa, meta jiġi jippreżumu li l-persuni maħtura bħala mandatarji ta’ kumpannija jew assoċjazzjoni suġġetti għat-taxxa Belġjana tal-kumpannija jew għat-taxxa Belġjana għall-persuni mhux residenti huma kkunsidrati b’mod inkonfutabbli, bħala li jeżerċitaw, fil-Belġju, l-attività professjonali bħala persuni li jaħdmu għal rashom, id-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni jistgħu jwasslu għal definizzjoni tal-post tal-eżerċizzju tal-attività li ma tikkorrispondix għal dik li tirriżulta mill-punt preċedenti ta’ din is-sentenza u b’hekk tmur kontra d-dritt tal-Unjoni.
Filwaqt li huwa minnu li d-dritt tal-Unjoni ma jippreġudikax il-kompetenza tal-Istati Membri li jorganizzaw l-iskemi tagħhom ta’ sigurtà soċjali u li hija, fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni fuq livell Komunitarju, il-leġiżlazzjoni ta’ kull Stat Membru li għandha tiddetermina l-kundizzjonijiet tad-dritt jew l-obbligu ta’ reġistrazzjoni ma’ skema ta’ sigurtà soċjali, huwa importanti, madankollu, li fl-eżerċizzju tal-kompetenza tiegħu, l-Istat Membru għandu josserva d-dritt tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Piatkowski, iċċitata iktar ’il fuq, punti 32 u 33).
Ċertament, kif isostni l-Gvern Belġjan, il-preżunzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tipprevjeni l-frodi fil-qasam tas-sigurtà soċjali li tikkonsisti fl-evażjoni tan-natura obbligatorja tal-iskema ta’ sigurtà soċjali għall-persuni li jaħdmu għal rashom permezz ta’ rilokazzjoni artifiċjali tal-attività tal-mandatarji ta’ kumpanniji stabbiliti fil-Belġju. Madankollu, billi tikkonferixxi natura inkonfutabbli lil din il-preżunzjoni, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tmur lil hinn minn dak li huwa strettament neċessarju sabiex jinkiseb l-għan leġittimu tal-ġlieda kontra l-frodi peress li toħloq ostakolu b’mod ġenerali għall-possibbiltà li ħaddiema kkonċernati jiġġustifikaw, quddiem il-qorti nazzjonali, li l-post tal-eżerċizzju tal-attività tagħhom jinsab realment fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor fejn huma jwettqu, b’mod konkret, l-atti relatati ma’ din l-attività.
Għaldaqstant, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda hi li d-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikoli 13(2)(b) u 14c(b) tar-Regolament Nru 1408/71 kif ukoll l-Anness VII tiegħu, jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħal ma hi dik fil-kawża prinċipali sa fejn din tippermetti lil Stat Membru li jikkunsidra, b’mod inkonfutabbli, bħala li tiġi eżerċitata fit-territorju tiegħu attività ta’ ġestjoni, minn Stat Membru ieħor, ta’ kumpannija suġġetta għat-taxxa f’dan l-ewwel Stat.
Fuq it-tieni domanda
Fid-dawl tar-risposta li ngħatat għall-ewwel domanda, ma hemmx lok li tiġi eżaminata t-tieni domanda.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Artikolu 13(2)(b) u l-Artikolu 14c(b) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1408/71, tal-14 ta’ Ġunju 1971, dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-sigurtà soċjali għall-persuni impjegati, [għall-persuni li jaħdmu għal rashom] u l-familja tagħhom li jiċċaqilqu ġewwa l-Komunità, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1606/98, tad-29 ta’ Ġunju 1998, kif ukoll l-Anness VII tal-imsemmi regolament, jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħalma hi dik fil-kawża prinċipali sa fejn hi tippermetti lil Stat Membru li jikkunsidra, b’mod inkonfutabbli, bħala li tiġi eżerċitata fit-territorju tiegħu attività ta’ ġestjoni, li titwettaq minn Stat Membru ieħor, ta’ kumpannija suġġetta għat-taxxa f’dan l-ewwel Stat.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.