CELEX: 62009CJ0161
Moviment liberu tal-merkanzija
Miżuri li għandhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi
Passolina ta’ Kórinthos
Leġiżlazzjoni nazzjonali intiża għall-protezzjoni tal-kwalità tal-prodott
Limiti imposti għall-kummerċjalizzazzjoni skont id-diversi reġjuni ta’ produzzjoni
Ġustifikazzjoni
Proporzjonalità

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal‑Artikolu 29 KE.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn K. Fragkopoulos kai SIA OE, impriża Griega, aventi kawża Kakavetsos-Fragkopoulos
AE Epexergasias kai Emporias Stafidas (iktar ’il quddiem “Fragkopoulos”) u Nomarchiaki Aftodioikisi Korinthias (amministrazzjoni
tal-isem ta’ Kórinthos), dwar ir-rifjut ta’ din tal‑aħħar li tawtorizza lil Fragkopoulos tittrasporta, taħżen, tipproċessa
u tippakkja – għall-finijiet tal-esportazzjoni ulterjuri tagħha – passolina (passolina ta’ Kórinthos) bl-użin li toriġina
minn żona ġeografika differenti minn dik fejn hija stabbilita din l-impriża.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/96, tat-28 ta’ Ottubru 1996, dwar l‑organizzazzjoni komuni tas-swieq tal-prodotti
tal-frott u l-ħxejjex ipproċessati (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 20, p. 83), jipprovdi, fl‑Artikolu 1
tiegħu, li l-organizzazzjoni komuni stabbilita minnu tkopri, fost l‑oħrajn, iż-żbib (għeneb imnixxef) (Kodiċi NM 0806 20).
Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1549/98, tas-17 ta’ Lulju 1998, li jissupplimenta l-Anness mar-Regolament (KE) Nru 1107/96
dwar ir-reġistrazzjoni tal-indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni tal-oriġini skont il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 17
tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2081/92 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 23, p. 235), jippermetti li
tiġi rreġistrata d-denominazzjoni ta’ oriġini protetta (iktar ’il quddiem id-“DOP”) Κορινθιακή σταφίδα Βοστίτσα (Korinthiaki
Stafida Vostitsa)” taħt it-titolu “Il‑prodotti maħsuba għall-konsum mill-bniedem elenkati fl-Anness II mat‑Trattat”.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Skont l-Artikolu 1 tal-Liġi 553/1977 dwar il-miżuri ta’ protezzjoni u ta’ sostenn għall-esportazzjoni tal-passolina u kwistjonijiet
relatati oħra (FEK A’ 73):
“1.      L-art li fuqha titkabbar il-passolina tinqasam kif ġej:
a)      iż-żona A, li tinkludi s-subprefettura (eparkija) ta’ Aigialeia u l-komuni antiki ta’ Erineo, Krathida u Felloï tal-provinċja
(isem) ta’ Achaïas kif ukoll il-provinċja ta’ Korinthos;
b)      iż-żona B, li tinkludi l-provinċji ta’ Zante u ċ-Cephallonia, il-gżira ta’ Lefkada, il-provinċja ta’ Ileia, il-provinċja ta’
(ħlief għas-subprefettura ta’ Aigialeia, il-komuni antiki ta’ Erineo, Krathida u Felloï) u l-provinċja ta’ Messenia.
2.      Huwa pprojbit li fiż-żona A tiġi importata, maħżuna u ppakkjata l-passolina li toriġina miż-żona B, kif ukoll li mbagħad tiġi
esportata barra mill-pajjiż.
3.      L-importazzjoni fiż-żona B tal-passolina li toriġina miż-żona A hija awtorizzata, l-istess bħall-esportazzjoni taż-żbib meta
dawn jitħalltu ma’ dawk ta’ din iż-żona, suġġett għall-kundizzjonijiet previsti fil-punti 3 u 4 tal-Artikolu 2 ta’ din il-liġi.
4.      Huwa pprojbit li l-passolina tas-subprefettura ta’ Aigialeia u tal-Komuni antiki ta’ Erineo, Krathida u Felloï tal-provinċja
ta’ Achaïas tiġi ttrasportata u ppakkjata fil-provinċja ta’ Korinthos u viċeversa.”
L-Artikolu 2 tal-imsemmija liġi jipprovdi:
“1.      L-imballaġġi kollha li jkun fihom passolina prodotta fiż-żona A, li tiġi ppakkjata f’din iż-żona u li hija destinata għall-esportazzjoni,
għandhom jiġu mmarkati b’mod obbligatorju bl-ittra ‘A’ u bil-kliem:
a)      ‘ΒΟΣΤΙΤΣΑ’[‘VOSTIZZA’] meta tkun passolina prodotta fis-subprefettura ta’ Aigialeia u tal-komuni antiki ta’ Erineo, Krathida
u Felloï tal-provinċja ta’ Achaïas, ippakkjata f’din iż-żona u mbagħad esportata mill-port ta’ Aigio;
b)      ‘KΟΡΦΟΣ’ [‘KORFOS’] (‘GULF’) meta tkun passolina prodotta fil‑provinċja ta’ Kórinthos, ippakkjata hemmhekk u esportata mill-portijiet
ta’ Kiato u ta’ Kórinthos.
2.      Fid-diversi imballaġġi tal-passolina ta’ Kórinthos taż-żoni msemmija, jista’ jitpoġġa fuljett jew riklami li jiddeskrivu l-kwalità
u b’mod iktar ġenerali t-tifsira tal-kliem ‘Vostizza’ jew ‘Gulf’.
3.      L-imballaġġi kollha li jkun fihom il-passolina li toriġina minn taħlita ta’ żbib taż-żoni A u B, ippakkjata fiż-żona B, għandhom
ikunu mmarkati b’mod obbligatorju bil-kelma ‘PROVINCIAL’ u, jista’ jkollhom l-isem tal-post fejn sar l-imballaġġ.
4.      L-imballaġġi kollha li jkun fihom passolina prodotta fiż-żona B, li tkun ġiet ppakkjata f’din iż-żona u destinata għall-esportazzjoni,
għandhom ikunu mmarkati, b’mod obbligatorju, bil-kelma ‘PROVINCIAL’ u bil-kliem li ġejjin, bl‑esklużjoni ta’ kliem ieħor:
a)      ‘ZANTE’ għall-passolina ta’ Kórinthos prodotta u ppakkjata f’Zante kif ukoll għall‑passolina ppakkjata fiż-żona B inġenerali,
li tkun provenjenti mill‑gżira ta’ Zante, kif jattestaw l-awtorizzazzjonijiet ta’ trasport maħruġa mill-ASO (Korp Awtonomu
taż-Żbib) u esportata barra mill-pajjiż minn port, ikun liema jkun, lejn iż-żona B;
b)      ‘CEPHALLONIA’ għall-passolina ta’ Kórinthos prodotta u ppakkjata f’Cephallonia jew f’Lefkada kif ukoll għall-passolina ppakkjata
fiż-żona B inġenerali, li tkun toriġina minn Cephallonia u mill-gżira ta’ Lefkada kif jattestaw l-awtorizzazzjonijiet ta’
trasport maħruġa mill-ASO u esportata barra mill-pajjiż minn port, ikun liema jkun, lejn iż-żona B;
c)      ‘AMALIAS’ għall-passolina ppakkjata fir-reġjun ta’ Amaliada kif ukoll għall-passolina ppakkjata fiż-żona B inġenerali, li
tkun toriġina mir-reġjun ta’ Amaliada, jiġifieri komuni antiki ta’ Elisi, Ilida, Pinion u Myrtoundion fil‑provinċja ta’ Ileia
kif jattestaw l-awtorizzazzjonijiet ta’ trasport maħruġa mill-ASO u esportata barra mill-pajjiż minn port, ikun liema jkun,
lejn iż‑żona B;
[…]”
L-Artikolu 3 ta’ l-istess liġi jipprovdi:
“1.      L-esportazzjoni tal-passolina għandha ssir bil-mod kif ġej:
a)      dik immarkata bil-kelma ‘Vostizza’, mill-port ta’ Aigio;
b)      dik immarkata bil-kelma ‘Gulf’, mill-portijiet ta’ Kórinthos u ta’ Kiato;
c)      dik immarkata bil-kliem ‘Zante’, ‘Cephallonia’ u ‘Amalias’, mill-portijiet kollha li jesportaw lejn iż-żona B;
[…]”
Skont il-qorti tar-rinviju, mill-espożizjoni tal-motivi tal-Liġi 553/1977 jirriżulta li r-raġuni tas-separazzjoni tar-reġjuni
ta’ produzzjoni taż-żbib f’żoni A u B tinsab fil-fatt li ż-żbib prodotti fiż-żona A huma kkunsidrati ta’ kwalità superjuri
għal dawk li joriġinaw miż-żona B. Iż-żona A stess hija maqsuma f’żewġ subżoni fejn l-ewwel waħda tipproduċi żbib ta’ kwalità
iktar għolja. F’dak li għandu x’jaqsam mal-kundizzjonijiet ta’ trasport taż-żbib bejn iż-żoni A u B, mill-espost tal-motivi
ta’ din il-liġi jirriżulta wkoll li, sabiex titjieb il-kwalità taż-żbib li joriġinaw miż‑żona B, huwa awtorizzat li jiżdiedu
magħha żbib taż-żona A u li dawn tal‑aħħar jitħalltu maż-żbib taż-żona B. Barra minn hekk, id-diversi marki msemmija fl-Artikolu 2
tal-imsemmija liġi ġew ikkunsidrati bħala indispensabbli sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni tal-kwalità superjuri taż-żbib
li joriġinaw miż‑żona A, jiġu informati l-konsumaturi bl-oriġini tal-prodotti, jiġu enfasizzati ż‑żoni ta’ produzzjoni jew
dawk fejn isir l-imballaġġ taż-żbib u, fl-aħħar nett, indirettament, jiġi vvalorizzat ix-xogħol tal-produtturi taż-żbib.
Permezz ta’ digriet tat-22 ta’ Novembru 1993, Ypourgos Georgias (Ministru tal‑Agrikoltura) rrikonoxxa d-denominazzjoni “Vostizza”
bħala DOP tal-passolina prodotta minn għeneb tal-varjetà “għeneb iswed ta’ Kórinthos” li joriġina mir‑reġjun tas-subprefettura
ta’ Aigialeia u tal-komuni antiki ta’ Erineo, ta’ Krathida u ta’ Felloi tal-provinċja ta’ Achaïas (l-ewwel subżona taż-żona A).
Barra minn hekk, sa mill-2008, iż-żbib li joriġinaw mill-gżira ta’ Zante, li hija waħda mir-reġjuni li jagħmlu parti miż-żona B,
jibbenefikaw mid-DOP Σταφίδα Ζακύνθου (Stafida Zakynthou).

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li Fragkopoulos, li l-attività tagħha tikkonsisti fl-ipproċessar u l-kummerċjalizzazzjoni
tal-passolina, għandha laboratorju għall‑ipproċessar u l-ippakkjar taż-żbib fir-reġjun ta’ Kiato (Kórinthos). Dan ir‑reġjun
jinsab fit-tieni subżona taż-żona A fejn huma prodotti ż-żbib tal-varjetà “Korfos”, mhux koperti mid-DOP kemm nazzjonali kif
ukoll dik Komunitarja li tibbenefika minnha biss, fil-mument tal-fatti fil-kawża prinċipali, il-varjetà “Vostizza”.
Sabiex tkun tista’ tittrasporta, taħżen, tipproċessa u tippakkja fil-provinċja ta’ Kórinthos, żbib li joriġinaw minn partijiet
oħra taż-żona A kif ukoll taż-żona B, sabiex tikkummerċjalizzaha – inkluż fi Stati Membri oħra –, Fragkopoulos talbet awtorizzazzjoni
f’dan is-sens mingħand in-Nomarchiaki Aftodioikisi Korinthias.
Fis-27 ta’ Ġunju 2001, din tal-aħħar ċaħdet l-imsemmija talba abbażi tad‑dispożizzjonijiet tal-Liġi 553/1977.
Peress li l-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli kienet kuntrarja għad-dritt tal‑Unjoni, Fragkopoulos ippreżentat, fis-17
ta’ Settembru 2001, rikors għall‑annullament ta’ din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju. Quddiem din il‑qorti, Ypourgos
Georgias u l-Enosis Agrotikon Synaiterismon Aigialeias tou Nomou Achaïas (Unjoni tal-Kooperativi Agrikoli tal-provinċja ta’
Achaïas) intervjenew favur il-kontinwazzjoni tal-validità tad-deċiżjoni kkontestata.
Insostenn tar-rikors tagħha, Fragkopoulos tallega li l-obbligu, stabbilit fl‑Artikolu 1 tal-Liġi 553/1977, għall-impriżi ta’
proċessar stabbiliti fiż-żona A ta’ produzzjoni tal-passolina li jużaw esklużivament bħala materja prima żbib li joriġinaw
mir-reġjuni taż-żona A fejn huma stabbiliti – u li l-għan tiegħu huwa l‑projbizzjoni tal-introduzzjoni minn dawn l-impriżi
ta’ żbib li joriġinaw kemm mir-reġjuni taż-żona A kif ukoll miż-żona B kollha – jaqbeż il-limiti ta’ dak li huwa neċessarju
sabiex jintlaħaq l-għan intiż għall-protezzjoni tal-kwalità kif ukoll tar-reputazzjoni taż-żbib tal-varjetà “Vostizza”. Għaldaqstant,
l-imsemmi obbligu huwa kuntrarju għar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni u, b’mod iktar partikolari, għall-moviment liberu tal-merkanzija
kif ukoll għall-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni.
F’dan ir-rigward, Fragkopoulos issostni, b’mod partikolari, li l-libertà ekonomika tagħha u ta’ kompetizzjoni hija affettwata
mil-leġiżlazzjoni Ellenika inkwistjoni, li l-effett tagħha huwa li l-impriżi ta’ pproċessar stabbiliti fiż-żona A, bħall-impriża
tagħha, ma għandhomx biżżejjed materja prima, u għaldaqstant ma humiex sfruttati biżżejjed, filwaqt li l-impriżi stabbiliti
fiż-żona B jistgħu jixtru żbib li joriġinaw miż-żewġ żoni A u B, u għalhekk għandom materja prima f’abbondanza u jinsabu f’pożizzjoni
li jipproduċu iżjed għal prezz aħjar.
Hija żżid li l-produzzjoni totali taż-żbib fir-reġjun tal-provinċja ta’ Kórinthos titla’ għal 9 000 tunnellata, kwantità li
hija pproċessata minn ħames impriżi li huma stabbiliti u jiffunzjonaw f’din il-provinċja, filwaqt li, fiż-żona B, li tipproduċi
kwantità ta’ 20 000 tunnellata ta’ żbib, l-unitajiet attivi huma erba’, għalkemm Fragkopoulos tinsab f’sitwazzjoni ekonomika
ħażina.
Fragkopoulos tippreċiża wkoll li, bit-talba tagħha, hija ma tfittix li tiġi awtorizzata tħallat fil-fabbrika tagħha varjetajiet
differenti ta’ żbib, u lanqas ma għandha l‑intenzjoni li tibdel il-kwalità tagħhom jew li tabbuża mid-DOP “Vostizza”, imma
tfittex biss li jkollha d-dritt li tintroduċi żbib li joriġinaw minn reġjuni differenti minn dak ta’ Kórinthos, li tipproċessahom
u sussegwentement li tesportahom, filwaqt li tinkludi fuq l-imballaġġ ikkonċernat l-indikazzjonijiet previsti fl-Artikolu 2
tal-Liġi 553/1977, skont kull varjetà konkretament inkwistjoni.
Il-qorti tar-rinviju tistaqsi, fl-ewwel lok, dwar il-possibbiltà għal Fragkopoulos li tinvoka, quddiem qorti nazzjonali, dispożizzjoni
bħall-Artikolu 29 KE f’każ fejn ir-restrizzjonijiet inkwistjoni jikkonċernaw it-territorju li jappartjeni għall-istess Stat
Membru u li huma formalment newtrali mill-perspettiva tal-iskambji intra‑Komunitarji. Hija tosserva għaldaqstant, f’dan ir-rigward,
li d‑dispożizzjonijiet tal-Liġi 553/1977 għandhom l-effett li Fragkopoulos ma tistax tintroduċi, fir-reġjun fejn hija stabbilita,
żbib li joriġinaw minn reġjuni oħra tar‑Repubblika Ellenika sabiex mhux biss tipproċessahom u tippakkjahom, imma wkoll tesportahom
lejn Stati Membri oħra.
Fit-tieni lok, u fl-ipoteżi fejn il-Qorti tal-Ġustizzja tagħti risposta fl-affermattiv għall-imsemmija domanda, il-qorti tar-rinviju
tesponi li, anki jekk, formalment, id-dispożizzjonijiet nazzjonali inkwistjoni ma jagħmlux distinzjoni bejn il‑kummerċ intern
u l-kummerċ ta’ esportazzjoni, madankollu għandhom l-effett li jillimitaw, anki jekk potenzjalment, il-fluss tal-esportazzjonijiet
lejn Stati Membri oħra. Għalhekk, hija tistaqsi dwar jekk id-dispożizzjonijiet tal-Liġi 553/1977 humiex bħala prinċipju kuntrarji
għall-Artikolu 29 KE u, skont il-każ, jekk jistgħux jiġu ġġustifikati skont l-Artikolu 30 KE kif ukoll jekk il-prinċipju ta’
proporzjonalità huwiex osservat.
F’dawn iċ-ċirkustanzi s-Symvoulio tis Epikrateias iddeċieda li jissospendi l‑proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Impriża, li tissodisfa r-rekwiżiti sodisfatti mir-rikorrenti, jiġifieri impriża li tipproċessa u timballa ż-żbib, stabbilita
f’reġjun partikolari tal-pajjiż, li fih il-liġi tipprojbixxi l-introduzzjoni, għall-finijiet tal-ipproċessar u tal‑imballaġġ,
ta’ diversi varjetà ta’ żbib li joriġinaw minn reġjuni oħra tal‑pajjiż, u li għaldaqstant ma tistax tesporta żbib li nkiseb
mill-ipproċessar ta’ żbib li joriġina mill-varjetà imsemmija iktar ’il fuq, tista’ tinvoka quddiem il-qorti n-nuqqas ta’ konformità
ta’ dawn il-miżuri leġiżlattivi mal-Artikolu 29 tat-Trattat KE?
2)      Fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, dispożizzjonijiet bħal dawk tad-dritt nazzjonali Elleniku, li jirregolaw
din il-kwistjoni u li għalkemm min-naħa, jipprojbixxu l-introduzzjoni, l-immagazzinaġġ u l‑ipproċessar ta’ żbib bil-għan li
dan jiġi suċċessivament esportat, minn xi reġjuni tal-pajjiż, f’reġjun speċifiku, li fih huwa permess l-ipproċessar biss ta’
żbib prodott lokalment, min-naħa l-oħra jirriżervaw il-possibbiltà tar‑rikonoxximent tad-[DOP] biss għaż-żbib li kien suġġett
għal ipproċessar u li ġie imballat fir-reġjun speċifiku li fih dan inkiseb, imorru kontra l‑Artikolu 29 tat-Trattat KE, li
jipprojbixxi l‑impożizzjoni ta’ restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjoni jew kull miżura li għandha effett ekwivalenti?
3)      Fil-każ ta’ risposta affermattiva għat-tieni domanda, il-protezzjoni tal‑kwalità ta’ prodott, li jiġi ddeterminat ġeografikament
mil-liġi nazzjonali tal-Istat Membru u li fir-rigward tiegħu ma ġietx rikonoxxuta l-possibbiltà li dan ikollu isem kummerċjali
li jindika l-kwalità għolja tiegħu u l-uniċità tiegħu ġeneralment irrikonoxxuta, minħabba l-oriġini tiegħu minn reġjun ġeografiku
speċifiku, skont l-Artikolu 30 KE tat-Trattat li jistabbilixxi l‑Komunità Ewropea, [tikkostitwixxi] għan leġittimu ta’ interess
ġenerali inderogabbli li jippermetti li ssir deroga mill-Artikolu 29 KE, li jipprojbixxi l-impożizzjoni ta’ restrizzjonijiet
kwantitattivi fuq l-esportazzjoni tal‑prodott ikkonċernat u kull miżura li għandha effett ekwivalenti?”

Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li jaqbel li jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar‑rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk u, skont
il-każ, sa fejn l-Artikolu 29 KE jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li, minn
naħa tipprojbixxi l-introduzzjoni, il-ħżin, l-ipproċessar u l-imballaġġ, għall‑finijiet ta’ l-esportazzjoni tagħhom, żbib
li joriġinaw mid-diversi reġjuni tal‑Istat Membru kkonċernat, f’reġjun preċiż tal-imsemmi Stat Membru fejn jistgħu jinħażnu,
jiġu pproċessati u ppakkjati biss żbib prodotti lokalment, u li, min-naħa l-oħra, tirriżerva d-DOP “Vostizza” biss għaż-żbib
li ġew ipproċessati u ppakkjati fir-reġjun stess fejn ġew prodotti.
Preliminarjament, hemm lok li jitfakkar li, skont l-Artikolu 29 KE, ir‑restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-esportazzjoni,
kif ukoll il-miżuri kollha li għandhom effett ekwivalenti, huma pprojbiti bejn l-Istati Membri. Skont ġurisprudenza stabbilita,
l-imsemmi artikolu huwa rrikonoxxut li għandu effett dirett u, għaldaqstant, li jagħti lill-individwi drittijiet li l-qrati
nazzjonali għandhom l-obbligu li jipproteġu (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-29 ta’ Novembru 1978, Redmond,
83/78, Ġabra p. 2347, punti 66 u 67, kif ukoll tad-9 ta’ Ġunju 1992, Delhaize u Le Lion, C-47/90, Ġabra p. I‑3669, punt 28).
Konsegwentement, impriża li tinsab fis-sitwazzjoni ta’ Fragkopoulos, li għandha l-għan li tipproċessa u li tippakkja żbib
sabiex jiġu esportati lejn Stati Membri oħra u li hija stabbilita f’reġjun partikolari ta’ Stat Membru fejn huwa pprojbit,
minn leġiżlazzjoni nazzjonali, li jiġu introdotti l-varjetajiet kollha ta’ żbib li joriġinaw minn reġjuni oħra ta’ dan l-Istat
sabiex jiġu pproċessati u ppakkjati, b’mod li tinsab fl-impossibbiltà li tesporta ż-żbib li joriġinaw mill-imsemmija reġjuni,
tista’ validament tinvoka, quddiem qorti nazzjonali, l-Artikolu 29 KE.
F’dak li jikkonċerna l-portata, tal-imsemmi artikolu, hemm lok li jiġi evalwat suċċessivament jekk leġiżlazzjoni nazzjonali
bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxix restrizzjoni għall-prinċipju fundamentali tal-moviment liberu tal-merkanzija
u, skont il-każ, jekk tistax tiġi oġġettivament iġġustifikata.

Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni fis-sens tal-Artikolu 29 KE
F’dan ir-rigward, jaqbel, fl-ewwel lok, li jiġi ddeterminat jekk leġiżlazzjoni nazzjonali tat-tip bħal dik inkwistjoni fil-kawża
prinċipali tikkostitwixxix restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni jew miżura li l-effett tagħha huwa ekwivalenti għal
tali restrizzjoni skont l-Artikolu 29 KE.
Sa fejn il-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma timplementax direttament restrizzjonijiet kwantitattivi għall-esportazzjoni,
ma tistax, bħala tali, tiġi kkunsidrata li tikkostitwixxi restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni fis‑sens tal-imsemmi
artikolu tat-Trattat KE.
Fir-rigward tal-punt dwar jekk l-imsemmija leġiżlazzjoni għandhiex il‑karatteristiċi ta’ miżura ta’ effett ekwivalenti għal
restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni fis-sens tal-istess artikolu, huwa importanti li jiġi ppreċiżat li, kif jirriżulta
mill-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 2201/96, iż-żbib huma s-suġġett ta’ organizzazzjoni komuni tas-swieq kif msemmi fl-Artikolu 34 KE.
Għandu jingħad ukoll li, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, f’tali każ bħal dan inkwistjoni, kull
miżura li tista’ xxekkel direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ intra-Komunitarju tikkostitwixxi
miżura ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-26
ta’ Frar 1980, Vriend, 94/79, Ġabra p. 327, punt 8, u tal-15 ta’ April 1997, Deutsches Milch-Kontor, C-272/95, Ġabra p. I‑1905,
punt 24).
Issa, għandu jiġi kkonstatat li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil‑kawża prinċipali, sa fejn tipprojbixxi lil
operatur ekonomiku bħal Fragkopoulos li jaħżen żbib li joriġinaw minn żoni ġeografiċi nazzjonali differenti minn dawk fejn
hu stabbilit dan l-operatur – f’dan il-każ l-ewwel subżona taż-żona A kif ukoll it-totalità taż-żona B –, bla dubju għandha
impatt fuq il-volum ta’ esportazzjoni ta’ dawn, peress li l-persuna kkonċernata tista’ tipproċessa u tippakkja biss iż-żbib
prodotti fir-reġjun stess fejn għandha s-sede tagħha – jiġifieri t-tieni subżona taż‑żona A (ara f’dan is-sens, ukoll is-sentenza
tat-8 ta’ Novembru 2005, Jersey Produce Marketing Organisation, C-293/02, Ġabra p. I‑9543, punt 80).
Minn dan isegwi li tali leġiżlazzjoni nazzjonali hija ta’ natura li xxekkel, tal-anqas potenzjalment, il-kummerċ intra-Komunitarju
u tikkostitwixxi, għaldaqstant, miżura ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni, bħala prinċipju
pprojbita mill-Artikolu 29 KE. Hekk hija s-sitwazzjoni f’dan il‑każ iktar u iktar peress li l-Artikolu 1 tal-Liġi 553/1977
jipprojbixxi espliċitament, fil-paragrafi 2 sa 4 tiegħu, l-esportazzjoni tal-passolina peress li ma tirrispondiex għall-kundizzjonijiet
imposti minn din il-liġi għall-ipproċessar, il‑ħżin u l-ippakkjar tagħha fl-istess post tal-produzzjoni tagħha.
Barra minn hekk, rigward il-fatt li d-DOP “Vostizza” hija rriżervata biss għaż‑żbib ipproċessati u ippakkjati fir-reġjun stess
fejn dawn iż-żbib ġew prodotti, huwa biżżejjed li jitfakkar li, skont ġurisprudenza kostanti, il-fatt li l-użu ta’ DOP rreġistrata
fil-livell tal-Unjoni Ewropea jiġi suġġett għal kundizzjonijiet marbuta mar-reġjun ta’ produzzjoni jikkostitwixxi wkoll miżura
ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva għall-esportazzjoni fis-sens tal-Artikolu 29 KE (ara f’dan is-sens,
b’mod partikolari, is-sentenzi tal-20 ta’ Mejju 2003, Ravil, C‑469/00, Ġabra p. I‑5053, punt 88 kif ukoll Consorzio del Prosciutto
di Parma u Salumificio S. Rita, C‑108/01, Ġabra p. I‑5121, punt 59).
F’dawn il-kundizzjonijiet, jaqbel, fit-tieni lok, li jiġi ddeterminat jekk tali restrizzjonijiet għall-moviment liberu tal-merkanzija
jistgħux jiġu oġġettivament iġġustifikati.

Fuq l-eventwali ġustifikazzjonijiet tar-restrizzjonijiet inkwistjoni
Peress li huma biss iż-żbib prodotti fl-ewwel subżona A, jiġifieri dik tal-varjetà “Vostizza”, li huma koperti minn DOP, huwa
importanti li ssir distinzjoni, għal eventwali ġustifikazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, bejn, minn naħa,
il-projbizzjoni ta’ ċirkulazzjoni ta’ żbib bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A u, min‑naħa l-oħra, il-projbizzjoni li jiġu introdotti
żbib li joriġinaw miż-żona B fit‑tieni subżona taż-żona A, subżona fejn tinsab is-sede ta’ Fragkopoulos u li ma għandhomx
DOP.
Fuq il-projbizzjoni ta’ ċirkulazzjoni bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A
Fir-rigward tal-ewwel aspett stabbilit fil-punt preċedenti, mill-atti tal-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta
li l-obbligu li jsir l-ipproċessar u l‑imballaġġ taż-żbib tal-varjetà “Vostizza” unikament fl-ewwel subżona taż‑żona A kif
ukoll, korrelattivament, il-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 1(4) tal-Liġi 553/1977 ta’ kwalunkwe ċirkulazzjoni ta’ żbib
bejn iż-żewġ subżoni taż‑żona A, bil-konsegwenza li produttur stabbilit fit-tieni subżona tal-imsemmija żona jinsab fl-impossibbiltà
assoluta li jipproċessa u li jippakkja żbib tal-varjetà “Vostizza”, huma intiżi sabiex jipproteġu d-DOP li tibbenefika minnha
din il-varjetà skont id-dritt tal-Unjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni timmanifesta tendenza ġenerali li tiżdied il-kwalità tal-prodotti
fil-kuntest tal-politika agrikola komuni, sabiex tiżdied ir-reputazzjoni tal-imsemmija prodotti, b’mod partikolari, permezz
tal-użu ta’ denominazzjonijiet tal-oriġini li jgawdu protezzjoni partikolari (sentenza tas-16 ta’ Mejju 2000, Il-Belġju vs
Spanja, C-388/95,Ġabra p. I‑3123, punt 53). Din it-tendenza mmanifestat ruħha bl-adozzjoni tar-Regolament tal‑Kunsill (KEE)
Nru 2081/92, tal-14 ta’ Lulju 1992, dwar il-protezzjoni tal‑indikazzjonijiet ġeografiċi u d-denominazzjoni tal-oriġini tal-prodotti
agrikoli u l-prodotti tal-ikel (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 13, p. 4), li fid-dawl tal-premessi tagħha,
tfittex b’mod partikolari li tissodisfa l-istennija tal‑konsumaturi fil-qasam ta’ prodotti ta’ kwalità u ta’ oriġini ġeografika
ċerta kif ukoll li tiffaċilita l-kisba mill-produtturi, f’kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni ugwali, ta’ dħul aħjar minħabba
sforz kwalitattiv reali (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ravil, punt 48 kif ukoll Consorzio del Prosciutto di Parma u
Salumificio S. Rita, punt 63).
Il-leġiżlazzjoni applikabbli tipproteġi lill-benefiċjarji tagħhom minn użu abbużiv tad-denominazzjonijiet minn terzi li jixtiequ
japprofittaw mir-reputazzjoni li dawn ikunu kisbu. Dawn id-denominazzjonijiet huma intiżi sabiex jiggarantixxu li l‑prodott
kopert bihom ikun ġej minn żona ġeografika speċifika u li għandu ċerti karatteristiċi partikolari. Huma jistgħu jgawdu reputazzjoni
kbira fost il‑konsumaturi u jikkostitwixxu għall-produtturi li jissodisfaw il-kundizzjonijiet sabiex jużawhom mezz essenzjali
sabiex jattiraw klijentela. Ir-reputazzjoni tad‑denominazzjonijiet ta’ oriġini tiddependi mill-impressjoni tagħhom li jkollhom
il-konsumaturi. Din l-impressjoni tiddependi, hi stess, essenzjalment, mill-karatteristiċi partikolari, u b’mod ġenerali tal-kwalità
tal-prodott (ara s‑sentenza Il-Belġju vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punti 54 sa 56). Fil‑perċezzjoni tal-konsumatur,
ir-rabta bejn ir-reputazzjoni tal-produtturi u l‑kwalità tal-prodotti tiddependi wkoll mill-konvinzjoni tiegħu li l-prodotti
mibjugħa bid-denominazzjoni tal-oriġini huma awtentiċi (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ravil, punt 49 kif ukoll Consorzio
del Prosciutto di Parma u Salumificio S. Rita, punt 64).
Skont l-Artikolu 30 KE, l‑Artikolu 29 KE ma jeskludix projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet fuq l‑esportazzjoni li huma ġġustifikati
għal raġunijiet, b’mod partikolari, ta’ protezzjoni ta’ proprjetà industrijali u kummerċjali.
Peress li ma hemmx dubju li d-denominazzjonijiet ta’ oriġini jaqgħu taħt id‑drittijiet ta’ proprjetà industrijali u kummerċjali
fis-sens tal-Artikolu 30 KE, kundizzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprojbixxi kwalunkwe trasport ta’
żbib bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A, għandha għalhekk tiġi kkunsidrata konformi mad-dritt tal-Unjoni, minkejja l-effetti
restrittivi tagħha fuq l-iskambji, sakemm tkun tikkostitwixxi mezz neċessarju u proporzjonat ta’ natura li jippreżerva r-reputazzjoni
tad-DOP “Κορινθιακή Σταφίδα Βοστίτσα (Korinthiaki Stafida Vostitsa)” (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitata iktar ’il fuq
Il-Belġju vs Spanja, punti 58 u 59, kif ukoll Consorzio del Prosciutto di Parma u Salumificio S. Rita, punt 66).
Issa, għalkemm miżura ta’ dan it-tip hija ċertament xierqa sabiex tipproteġi d‑DOP li minnha jibbenefikaw iż-żbib tal-varjetà
“Vostizza”, madankollu, kuntrarjament għal dak li ssostni l-qorti tar-rinviju, sabiex jiġi konkluż li din hija ġġustifikata
ma huwiex biżżejjed li jiġi kkonstatat li l-ebda miżura oħra ma hija ta’ natura li jkollha l-istess grad ta’ effettività ħlief
projbizzjoni assoluta taċ‑ċirkulazzjoni taż-żbib bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A.
Kuntrarjament għal dan, għall-finijiet tal-eżami tal-proporzjonalità tar-restrizzjoni inkwistjoni, huwa importanti li jiġi
vverifikat jekk il-mezzi implementati f’dan il‑kuntest imorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan
leġittimu intiż. Fi kliem ieħor, għandu jiġi evalwat jekk jeżistux miżuri alternattivi li jistgħu jilħqu wkoll dan il-għan,
imma li għandhom effett inqas restrittiv fuq il‑kummerċ intra-Komunitarju.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrelevat li, kif sostna l-Gvern Olandiż fl‑osservazzjonijiet tiegħu bil-miktub u kif fakkar
l-Avukat Ġenerali fil-punt 77 tal-konklużjonijiet tiegħu, soluzzjoni inqas minatorja għall-moviment liberu tal‑merkanzija,
bħal dik li tikkonsisti f’li jiġu previsti linji ta’ produzzjoni separati, jiġifieri mħażen separati fejn iż-żbib tal-istess
oriġini ġeografika biss jiġu maħżuna, ipproċessati u ppakkjati, tidher assolutament possibbli.
Barra minn hekk Fragkopoulos tenfasizza li t-talba tagħha, li tat lok għall-kawża prinċipali, ma hijiex intiża sempliċement
sabiex tinkiseb l-awtorizzazzjoni li jitħalltu d-diversi varjetajiet ta’ żbib. Barra minn hekk, Fragkopoulos ippreċiżat waqt
is-seduta li n-numru ta’ produtturi ta’ żbib stabbiliti fiż-żewġ subżoni taż-żona A huwa ta’ inqas minn għaxra, b’mod li,
kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 78 tal-konklużjonijiet tiegħu, jistgħu faċilment isiru kontrolli mhux imħabbra fuq
is-siti ta’ produzzjoni rispettivi. Fil-fatt, peress li t-taħlit tal-varjetajiet differenti taż-żbib huwa awtorizzat fiż-żona B,
tali kontrolli jkollhom isiru biss fiż-żona A.
Barra minn hekk, huwa importanti li jitfakkar f’dan il-kuntest li miżura restrittiva tista’ tiġi kkunsidrata bħala konformi
mal-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni biss jekk tirrispondi verament għall-ħsieb li tintlaħaq l-implementazzjoni tal-għan intiż
b’mod koerenti u sistematiku.
Issa, jidher li fil-Liġi 553/1977 ma ġewx previsti, f’dak li jikkonċerna ż-żbib tal‑varjetà “Vostizza” li jibbenefikaw minn
DOP, speċifikazzjonijiet tat-tip bħal dawk li kienu previsti mil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali inkwistjoni fil-kawżi li wasslu
għas-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ravil kif ukoll Consorzio del Prosciutto di Parma u Salumificio S. Rita. Fin-nuqqas tal-kriterji
oġġettivi stabbiliti minn qabel, bħad-deskrizzjoni dettaljata tal-prodott protett kif ukoll tal-karatteristiċi prinċipali
tiegħu, il-provi li jipprovaw li l-prodott ikkonċernat joriġina minn żona ġeografika determinata, id-deskrizzjoni tal-metodu,
skont il-każ lokali, ta’ ksib ta’ dan il-prodotti, l-istess bħar-rekwiżiti li għandhom jiġu osservati għall-finijiet tal‑użu
tad-DOP, jidher għaldaqstant diffiċli li tiġi ggarantita l-kwalità għolja tal‑prodott li d-DOP għandha tipproteġi.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil‑kawża prinċipali timplementa regoli differenti
għad-diversi żoni ta’ produzzjoni taż-żbib.
Għalhekk, huwa paċifiku li l-produtturi li jinsabu fiż-żona B huma awtorizzati jipproċessaw, jaħżnu, jippakkjaw u jesportaw
żbib li joriġinaw miż-żona A kollha, inkluż l-ewwel subżona tagħha, minn fejn toriġina l-varjetà “Vostizza”. F’dan ir‑rigward,
il-leġiżlazzjoni Ellenika tipprovdi biss obbligu ta’ indikazzjoni b’mod xieraq tat-taħlita taż-żbib ta’ dawn id-diversi provenjenzi,
f’dan il-każ permezz ta’ tikketta li turi tali taħlita ta’ żbib li joriġinaw miż-żoni A u B. Il-leġiżlatur Elleniku għalhekk
jidher li kkunsidra li l-opertaturi stabbiliti f’reġjun minn fejn joriġinaw iż-żbib ta’ kwalità notorjament inferjuri jistgħu
effettivment jipproċessaw żbib ta’ kwalità superjuri prodotti f’żona ġeografika oħra, inkluż dik li tibbenefika minn DOP,
sakemm jiġi osservat l-obbligu sempliċi ta’ tikketta, b’mod li jiġi evitat kwalunkwe qerq.
Issa, kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 75 tal-konklużjonijiet tiegħu, ma huwiex evidenti għal liema raġuni prattika
simili ma tistax tiġi implementata bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A. Fi kliem ieħor, ma huwiex ċar għalfejn miżura ħafna iktar
limitattiva hija imposta fuq il-produtturi tat-tieni subżona A, sa fejn għandom projbizzjoni pura u sempliċi milli jipproċessaw
żbib li joriġinaw mill-ewwel subżona A fejn tiġi prodotta l-varjetà “Vostizza”.
Barra minn hekk, Fragkopoulos enfasizzat, mingħajr ma ġiet ikkontestata fuq dan il-punt, li t-talba tagħha qatt ma kienet
intiża sabiex tapprofitta indebitament mid‑DOP riżervata għaż-żbib li joriġina mill-ewwel subżona taż-żona A u li kienet disposta
tuża tikketta għall-prodotti fejn turi b’mod ċar l-oriġini ġeografika rispettiva taż-żbib ikkonċernati.
Barra minn hekk, is-sistema bħal dik attwalment fis-seħħ fil-Greċja tidher iktar problematika f’dak li jikkoċerna l-koerenza
tagħha peress li, matul is-sena 2008, iż-żbib li joriġinaw mill-gżira ta’ Zante, jiġifieri reġjun li jagħmel parti miż-żona B
fejn iż‑żbib huma mingħajr dubju ta’ kwalità baxxa, ibbenefikaw minn DOP, meta ż‑żbib li joriġinaw mit-tieni subżona taż-żona A,
li huma komparattivament ta’ kwalità aħjar għadhom sal-lum mhux protetti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi għandu jiġi kkonstatat li projbizzjoni assoluta taċ‑ċirkulazzjoni taż-żbib bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A,
hekk kif previst mil‑leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tistax tiġi kkunsidrata bħala oġġettivament iġġustifikata
taħt il-protezzjoni tal-proprjetà industrijali u kummerċjali fis-sens tal-Artikolu 30 KE, sa fejn din ma ssegwix dan l-għan
b’mod koerenti u ma hijiex konformi mar-rekwiżiti tal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
Fuq il-projbizzjoni taċ-ċirkulazzjoni fit-tieni subżona taż-żona A ta’ prodotti li joriġinaw miż-żona B
F’dak li għandu x’jaqsam mat-tieni aspett imsemmi fil-punt 32 ta’ din is-sentenza, jiġifieri l-projbizzjoni li jiġu introdotti
żbib li joriġinaw miż-żona B fit-tieni subżona taż-żona A, bħall-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 1(2) tal-Liġi 553/1977,
għandu jitfakkar li ż-żbib tal-varjetà “Korfos”, prodotti fl-imsemmija tieni subżona fejn hija stabbilita Fragkopoulos, ma
humiex koperti mid-DOP li jibbenefikaw minnha ż-żbib tal-varjetà “Vostizza” li joriġinaw mill-ewwel subżona taż-żona A. Minn
dan isegwi li l-projbizzjoni li jiġu introdotti fit-tieni subżona taż-żona A żbib li joriġinaw miż-żona B ma tistax tiġi ġġustifikata
min‑neċessità li tiġi prodotta din id-DOP.
Madankollu, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li miżura nazzjonali ta’ effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva
ta’ esportazzjoni, bħala prinċipju kuntrarja għall-Artikolu 29 KE, tista’ tkun iġġustifikata mhux biss b’waħda mir‑raġunijiet
imsemmija fl-Artikolu 30 KE, imma wkoll b’rekwiżiti obbligatorji fl-interess ġenerali, sakemm l-imsemmija miżura tkun proporzjonata
għall-għan leġittimu intiż (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-16 ta’ Diċembru 2008, Gysbrechts u Santurel Inter, C-205/07,
Ġabra p. I‑9947, punt 45).
Għalhekk, għandu jiġi determinat f’dan il-każ jekk, f’sitwazzjoni fejn ma tkun ġiet reġistrata ebda DOP fuq il-livell tal-Unjoni
għaż-żbib prodotti fit-tieni subżona A, jiġifieri dawk tal-varjetà “Korfos”, huwiex possibbli li jiġi invokat b’mod effettiv
wieħed mill-motivi ta’ ġustifikazzjoni msemmija fl-Artikolu 30 KE jew xi raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali.
Fl-ewwel lok, il-Gvern Elleniku jsostni li l-għan intiż mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa
li jiġi evitat taħlit bejn id-diversi varjetajiet ta’ żbib sabiex tiġi ppreżervata l-kwalità taż-żbib prodotti fiż-żona A,
li għandhom ir-reputazzjoni li huma ta’ kwalità superjuri għal dawk prodotti fiż-żona B.
Għaldaqstant, huwa importanti li jitfakkar li miżura nazzjonali li xxekkel il‑moviment liberu tal-merkanzija ma tistax tiġi
ġġustifikata biss minħabba li hija intiża sabiex tippreżerva fi ħdan l-Istat Membru l-allegata kwalità ta’ prodott mingħajr
ma dan ikollu DOP (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2006, Alfa Vita Vassilopoulos u Carrefour-Marinopoulos,
C‑158/04 u C‑159/04, Ġabra p. I‑8135, punt 23).
Fil-fatt, kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 66 tal-konklużjonijiet tiegħu, l‑ispirtu tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat
fil-qasam tal-moviment liberu tal‑merkanzija jipprekludi l-Istati Membri milli jwaqqfu fruntieri interni li ma jistgħux jinqabżu
sabiex tiġi ggarantita l-allegata kwalità superjuri ta’ ċerti prodotti, iktar u iktar meta d-dritt tal-Unjoni joffri l-għodda
neċessarja għall‑preservazzjoni tal-kwalità tal-prodotti li jkollhom karatteristiċi li tixirqilhom protezzjoni partikolari
(ara, f’dan is-sens, ukoll il-punti 34
et seq
ta’ din is‑sentenza).
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tesponi fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari li ż-żbib li joriġinaw miż-żona A
igawdu minn reputazzjoni u minn stima partikolari fi ħdan il-konsumaturi fil-Greċja. Abbażi ta’ din l-evalwazzjoni, jidher
li tammetti li r-raġuni wara l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni hija l-protezzjoni tal-konsumaturi, billi tipprova tevita
kwalunkwe possibbiltà ta’ frodi li tirriżulta minn taħlita ta’ varjetajiet differenti ta’ żbib.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, kif jirriżulta diġà mill-punti 43
et seq
ta’ din is-sentenza, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx koerenti inkwantu tippermetti,
fiż-żona B, it-taħlit tal-varjetajiet differenti taż-żbib – inkluż dawk li joriġinaw miż-żona A fl-intier tagħha, li tinkludi
reġjun li jibbenefika minn DOP – , meta kull taħlit huwa pprojbit fiż-żona A kollha, inkluż fit-tieni subżona tagħha, li ma
hijiex protetta minn DOP.
Minn dan isegwi li l-imsemmija leġiżlazzjoni ma tipprojbixxix b’mod assolut kull taħlit ta’ varjetajiet differenti ta’ żbib
u li, barra minn hekk, il-livell ta’ kwalità tal‑prodott ma jidhirx li kien kriterju determinanti għal-leġiżlatur.
Fi kwalunkwe każ, anki fl-ipoteżi li l-għan leġittimu ta’ interess ġenerali għall‑protezzjoni tal-konsumaturi u għall-prevenzjoni
ta’ frodi jista’ jiġi utilment invokat fil-kawża prinċipali, xorta għandha tingħata attenzjoni sabiex ir‑restrizzjoni inkwistjoni
tkun konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
Issa, għall-istess motivi bħal dawk li jinsabu fil-punti 40 u 41 ta’ din is-sentenza, u li japplikaw
mutatis mutandis
ukoll għall-eżami ta’ proporzjonalità tal-miżuri li jipprojbixxu l-introduzzjoni ta’ żbib li joriġinaw miż-żona B fit-tieni
subżona taż‑żona A, għandu jiġi konkluż li jeżistu miżuri oħra inqas minatorji għall‑moviment liberu taż-żbib prodotti fuq
it-territorju Elleniku, bħall-possibbiltà li l-operaturi kkonċernati jkollhom linji ta’ produzzjoni u/jew positjiet ta’ ħżin
differenti kif ukoll li japplikaw tikketti xierqa skont l-oriġini ġeografika taż-żbib ipproċessati, kif ukoll il-possibbiltà
li tiġi ggarantita l-osservanza ta’ dawn l‑obbligi b’kontrolli mhux mistennija u sanzjonijiet adegwati.
F’dawn il-kundizzjonijiet, projbizzjoni assoluta ta’ ċirkulazzjoni ta’ żbib bejn it‑tieni subżona taż-żona A u ż-żona B, kif
previst mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma tistax tiġi kkunsidrata ġġustifikata skont il-protezzjoni tal‑konsumaturi
u l-prevenzjoni ta’ frodi, sa fejn ma ssegwix dan l-għan b’mod koerenti u ma hijiex konformi mar-rekwiżiti tal-prinċipju ta’
proporzjonalità.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 29 KE għandu
jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi
projbizzjoni assoluta ta’ introduzzjoni, ta’ ħżin, ta’ pproċessar u ta’ imballaġġ, għall-finijiet ta’ esportazzjoni, ta’ żbib
kemm bejn iż-żewġ subżoni taż-żona A kif ukoll bejn it-tieni subżona taż-żona A u ż-żona B, sa fejn ma tippermettix li jintlaħqu
b’mod koerenti l-għanijiet leġittimi intiżi u tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan l-għan.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 29 KE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża
prinċipali, li tipprovdi projbizzjoni assoluta ta’ introduzzjoni, ta’ ħżin, ta’ pproċessar u ta’ imballaġġ, għall‑finijiet
ta’ esportazzjoni, ta’ żbib kemm bejn iż-żewġ subżoni taż‑żona A kif ukoll bejn it-tieni subżona taż-żona A u ż-żona B, sa
fejn ma tippermettix li jintlaħqu b’mod koerenti l-għanijiet leġittimi intiżi u tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju
sabiex jintlaħaq dan l-għan.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Grieg.