CELEX: 62010CJ0551
Αίτηση αναιρέσεως
Πράξεις συγκεντρώσεως επιχειρήσεων στην αγορά της εκδόσεως βιβλίων
Κανονισμός (EOK) 4064/89
Σύμβαση διακρατήσεως
Αλυσιτελείς λόγοι αναιρέσεως

Με την αίτηση αναιρέσεως, η Éditions Odile Jacob SAS (στο εξής: Odile Jacob) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης Σεπτεμβρίου 2010, T-279/04, Éditions Jacob κατά Επιτροπής (στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως 2004/422/ΕΚ της Επιτροπής, της 7ης Ιανουαρίου 2004, με την οποία πράξη συγκέντρωσης κηρύσσεται συμβιβάσιμη με την κοινή αγορά και τη λειτουργία της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (Υπόθεση COMP/M.2978 – Lagardère/Natexis/VUP), δημοσιευθείσας περιληπτικά στην
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
της 28ης Απριλίου 2004 (
ΕΕ L 125, σ. 54
, στο εξής: επίδικη απόφαση).
Με την επίδικη απόφαση, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ενέκρινε την αγορά από τη Lagardère SCA (στο εξής: Lagardère), μέσω της Natexis Banques Populaires SA (στο εξής: NBP) και των θυγατρικών της Segex SARL (στο εξής: Segex), Ecrinvest 4 SA (στο εξής: Ecrinvest 4) και Investima 10 SAS (στο εξής: Investima 10), των στοιχείων του ενεργητικού της Vivendi Universal Publishing SA (στο εξής: VUP) στον τομέα των εκδόσεων, υπό την επιφύλαξη της πλήρους τηρήσεως από τη Lagardère των δεσμεύσεών της, όπως παρατίθενται στο παράρτημα II της ως άνω αποφάσεως.
Η υπόθεση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο μιας σειράς προσφυγών που ασκήθηκαν από τους διάφορους εμπλεκόμενους στην πώληση των στοιχείων του ενεργητικού στον τομέα των εκδόσεων τα οποία κατείχε στην Ευρώπη η VUP και τα οποία μεταβιβάσθηκαν στη Lagardère και στη Wendel Investissement SA (στο εξής: Wendel Investissement), στις οποίες συγκαταλέγονται η υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 28ης Ιουνίου 2012, C-404/10 P, Επιτροπή κατά Éditions Odile Jacob, σχετικά με την πρόσβαση στα έγγραφα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ελέγχου των επίμαχων πράξεων συγκεντρώσεως, καθώς και οι υποθέσεις σχετικά με την έγκριση της Wendel Investissement ως αγοράστριας ενός μέρους των μεταβιβαζόμενων στοιχείων του ενεργητικού, επί των οποίων εκδόθηκε η απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2012, C-553/10 P και C-554/10 P, Επιτροπή και Lagardère κατά Éditions Odile Jacob.
Το νομικό πλαίσιο
Το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων μεταξύ επιχειρήσεων (
ΕΕ L 395, σ. 1
, και διορθωτικό σε
ΕΕ 1990, L 257, σ. 13
), όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό (ΕΚ) 1310/97 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1997 (
ΕΕ L 180, σ. 1
, και διορθωτικό σε
ΕΕ 1998, L 40, σ. 17
, στο εξής: κανονισμός 4064/89), που φέρει τον τίτλο «Εκτίμηση των συγκεντρώσεων», προβλέπει τα εξής:
«1.   Προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι συγκεντρώσεις επιχειρήσεων οι εμπίπτουσες στον παρόντα κανονισμό συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, γίνεται σχετική εκτίμηση σε συνάρτηση με τις διατάξεις που ακολουθούν.
Κατά την εκτίμηση αυτή, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη:
α)
την ανάγκη διατήρησης και ανάπτυξης αποτελεσματικού ανταγωνισμού μέσα στην κοινή αγορά με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τη διάρθρωση όλων των σχετικών αγορών και τον πραγματικό ή δυνητικό ανταγωνισμό εκ μέρους κοινοτικών και μη επιχειρήσεων·
β)
τη θέση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων στην αγορά και τη χρηματική και οικονομική δύναμή τους, τις δυνατότητες επιλογής των προμηθευτών και των χρηστών, την πρόσβασή τους στις πηγές εφοδιασμού ή στις αγορές διάθεσης των προϊόντων, την ύπαρξη νομικών ή πραγματικών εμποδίων κατά την είσοδο στην αγορά, την εξέλιξη της προσφοράς και της ζήτησης των οικείων αγαθών και υπηρεσιών, τα συμφέροντα των ενδιάμεσων και τελικών καταναλωτών καθώς και την εξέλιξη της τεχνικής και οικονομικής προόδου, εφόσον η εξέλιξη αυτή είναι προς το συμφέρον των καταναλωτών και δεν αποτελεί εμπόδιο για τον ανταγωνισμό.
2.   Οι συγκεντρώσεις που δεν δημιουργούν ούτε ενισχύουν δεσπόζουσα θέση, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε μεγάλο βαθμό ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της, πρέπει να κηρύσσονται συμβατές με την κοινή αγορά.
3.   Οι συγκεντρώσεις που δημιουργούν ή ενισχύουν δεσπόζουσα θέση, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε σημαντικό βαθμό ο ουσιαστικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της, πρέπει να κηρύσσονται ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά.
[...]»
Το άρθρο 3 του κανονισμού 4064/89, που φέρει τον τίτλο «Ορισμός της συγκέντρωσης», ορίζει τα εξής:
«1.   Συγκέντρωση πραγματοποιείται:
α)
εφόσον συγχωνεύονται δύο ή περισσότερες προηγουμένως ανεξάρτητες επιχειρήσεις ή
β)
εφόσον:
—
ένα ή περισσότερα πρόσωπα που ελέγχουν ήδη μία τουλάχιστον επιχείρηση, ή
—
μία ή περισσότερες επιχειρήσεις
αποκτούν, άμεσα ή έμμεσα, με αγορά συμμετοχών στο κεφάλαιο ή στοιχείων του ενεργητικού, με σύμβαση ή με άλλο τρόπο, τον έλεγχο του συνόλου ή τμημάτων μιας ή περισσοτέρων άλλων επιχειρήσεων.
[...].
3.   Για την εφαρμογή του παρόντος κανονισμού, ο έλεγχος απορρέει από δικαιώματα, συμβάσεις ή άλλα μέσα, τα οποία, είτε μεμονωμένα είτε από κοινού με άλλα, και λαμβανομένων υπόψη των σχετικών πραγματικών ή νομικών συνθηκών, παρέχουν τη δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της δραστηριότητας μιας επιχείρησης, και ιδίως από:
α)
δικαιώματα κυριότητας ή επικαρπίας επί του συνόλου ή μέρους των περιουσιακών στοιχείων της επιχείρησης·
β)
δικαιώματα ή συμβάσεις που παρέχουν δυνατότητα καθοριστικού επηρεασμού της σύνθεσης, των συσκέψεων ή των αποφάσεων των οργάνων μιας επιχείρησης.
4.   Ο έλεγχος αποκτάται από το ή τα πρόσωπα ή επιχειρήσεις που:
α)
είναι υποκείμενα αυτών των δικαιωμάτων ή δικαιούχοι εκ των συμβάσεων αυτών ή
β)
χωρίς να είναι υποκείμενα των δικαιωμάτων αυτών ή δικαιούχοι εκ των συμβάσεων αυτών, δικαιούνται να ασκούν τα εξ αυτών απορρέοντα δικαιώματα.
5.   Δεν πραγματοποιείται συγκέντρωση:
α)
στις περιπτώσεις που πιστωτικοί οργανισμοί ή άλλοι χρηματοοικονομικοί οργανισμοί ή ασφαλιστικές εταιρείες, των οποίων οι συνήθεις δραστηριότητες περιλαμβάνουν την εμπορία και τη διαπραγμάτευση τίτλων για ίδιο λογαριασμό ή για λογαριασμό τρίτων, κατέχουν προσωρινά συμμετοχές, τις οποίες απέκτησαν σε μια επιχείρηση με σκοπό την περαιτέρω διάθεσή τους, εφόσον δεν ασκούν τα δικαιώματα ψήφου που παρέχουν αυτές οι συμμετοχές με σκοπό να καθορίσουν την ανταγωνιστική συμπεριφορά της επιχείρησης αυτής, ή εφόσον ασκούν τα εν λόγω δικαιώματα ψήφου με μοναδικό σκοπό την προετοιμασία της διάθεσης του συνόλου ή μέρους της επιχείρησης αυτής ή των περιουσιακών στοιχείων της, ή τη διάθεση των συμμετοχών αυτών, η δε διάθεση αυτή πραγματοποιείται εντός έτους από την ημερομηνία απόκτησης· η προθεσμία αυτή μπορεί, κατόπιν αιτήσεως, να παραταθεί από την Επιτροπή, όταν οι εν λόγω οργανισμοί ή εταιρείες δικαιολογούν ότι δεν ήταν εύλογα δυνατή η εμπρόθεσμη διάθεση·
[...]».
Το άρθρο 4 του ως άνω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Προηγούμενη κοινοποίηση των πράξεων συγκέντρωσης», ορίζει τα εξής:
«1.   Οι κατά τον παρόντα κανονισμό πράξεις συγκέντρωσης κοινοτικών διαστάσεων πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή το αργότερο μέσα σε μια εβδομάδα από τη σύναψη της συμφωνίας, ή τη δημοσίευση της προσφοράς αγοράς ή ανταλλαγής, ή την απόκτηση συμμετοχής που εξασφαλίζει τον έλεγχο της επιχείρησης. Η προθεσμία αρχίζει να τρέχει από την επέλευση του πρώτου εκ των συμβάντων αυτών.
2.   Οι πράξεις συγκέντρωσης που συνίστανται σε συγχώνευση κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, ή σε απόκτηση από κοινού του ελέγχου κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, πρέπει να κοινοποιούνται από κοινού από τους συμμετέχοντες στις πράξεις αυτές. Στις λοιπές περιπτώσεις, η κοινοποίηση πρέπει να γίνεται από το πρόσωπο ή την επιχείρηση που αποκτά τον έλεγχο του συνόλου ή μέρους μιας ή περισσοτέρων επιχειρήσεων.
[...]»
Το άρθρο 6 του εν λόγω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Εξέταση της κοινοποίησης και έναρξη της διαδικασίας», έχει ως εξής:
«1.   Η Επιτροπή εξετάζει την κοινοποίηση μόλις την λάβει.
α)
εάν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού, εκδίδει σχετική απόφαση·
β)
εάν διαπιστώσει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση, αν και εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, δεν προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό της με την κοινή αγορά, αποφασίζει να μην αντιταχθεί και την κηρύσσει συμβατή προς την κοινή αγορά.
Η απόφαση με την οποία η συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή με την κοινή αγορά καλύπτει και τους περιορισμούς που είναι αναγκαίοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης και συνδέονται άμεσα με αυτήν·
γ)
με την επιφύλαξη της παραγράφου 2, αν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος κανονισμού και προκαλεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς το συμβατό της με την κοινή αγορά, αποφασίζει να κινήσει τη διαδικασία.
2.   Αν η Επιτροπή διαπιστώσει ότι, κατόπιν των τροποποιήσεων στις οποίες προέβησαν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, η κοινοποιηθείσα συγκέντρωση δεν προκαλεί πλέον σοβαρές αμφιβολίες κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο γʹ, μπορεί να την κηρύξει συμβατή με την κοινή αγορά, σύμφωνα με την παράγραφο 1, στοιχείο βʹ.
Η Επιτροπή μπορεί να συνοδεύσει την απόφαση που λαμβάνει βάσει της παραγράφου 1, στοιχείο βʹ, με όρους και υποχρεώσεις προκειμένου να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση των συμμετεχουσών επιχειρήσεων προς τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει έναντι της Επιτροπής προκειμένου να καταστήσουν τη συγκέντρωση συμβατή προς την κοινή αγορά.
[...]»
Το άρθρο 7 του ως άνω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Αναστολή της συγκέντρωσης», ορίζει τα εξής:
«1.   Μια συγκέντρωση, όπως ορίζεται από το άρθρο 1, δεν πραγματοποιείται ούτε πριν από την κοινοποίησή της, ούτε πριν κηρυχθεί συμβατή με την κοινή αγορά κατόπιν απόφασης βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, ή του άρθρου 8, παράγραφος 2, ή σύμφωνα με το τεκμήριο του άρθρου 10, παράγραφος 6.
[...]
5.   Το κύρος κάθε συναλλαγής που πραγματοποιείται χωρίς να τηρείται η παράγραφος 1 εξαρτάται από την απόφαση που λαμβάνεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, ή του άρθρου 8, παράγραφοι 2 ή 3, ή από την εφαρμογή του τεκμηρίου του άρθρου 10, παράγραφος 6.
[...]»
Το άρθρο 8 του κανονισμού 4064/89, που φέρει τον τίτλο «Εξουσίες της Επιτροπής να λαμβάνει αποφάσεις», ορίζει τα εξής:
«[...]
2.   Όταν η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια κοινοποιηθείσα πράξη συγκέντρωσης, ενδεχομένως μετά από τροποποιήσεις που επέφεραν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, πληροί το κριτήριο του άρθρου 2, παράγραφος 2 και, στις περιπτώσεις του άρθρου 2, παράγραφος 4, τα κριτήρια του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης [ΕΟΚ], λαμβάνει απόφαση με την οποία κηρύσσει την πράξη συγκέντρωσης συμβατή με την κοινή αγορά.
Η Επιτροπή μπορεί να συνοδεύσει την απόφασή της από όρους και υποχρεώσεις για να εξασφαλιστεί ότι οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει έναντί της, προκειμένου να καταστήσουν τη συγκέντρωση συμβατή προς την κοινή αγορά. Η απόφαση που κηρύσσει τη συγκέντρωση συμβατή καλύπτει επίσης τους περιορισμούς που συνδέονται άμεσα και είναι απαραίτητοι για την πραγματοποίηση της συγκέντρωσης.
3.   Όταν η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μια πράξη συγκέντρωσης πληροί το κριτήριο που ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 3, ή, στις περιπτώσεις του άρθρου 2, παράγραφος 4, ότι δεν πληροί τα κριτήρια του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης, λαμβάνει απόφαση με την οποία κηρύσσει την πράξη συγκέντρωσης ασυμβίβαστη προς την κοινή αγορά.
4.   Σε περίπτωση που έχει ήδη πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση, η Επιτροπή μπορεί να ζητήσει, με απόφαση που λαμβάνεται βάσει της παραγράφου 3 ή με χωριστή απόφαση, είτε το διαχωρισμό των επιχειρήσεων ή των στοιχείων του ενεργητικού που συγκεντρώθηκαν είτε την παύση του κοινού ελέγχου ή κάθε άλλη κατάλληλη ενέργεια, προκειμένου να αποκατασταθεί ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός.
5.   Η Επιτροπή μπορεί να ανακαλέσει την απόφαση που εξέδωσε βάσει της παραγράφου 2:
α)
αν η κήρυξη του συμβατού βασίστηκε σε ανακριβή στοιχεία για τα οποία είναι υπεύθυνη μια από τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις ή αν η έκδοση της απόφασης προκλήθηκε δολίως, ή
β)
αν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις παραβούν κάποιον από τους όρους που συνοδεύουν την απόφαση.
6.   Στις περιπτώσεις της παραγράφου 5, η Επιτροπή μπορεί να λάβει απόφαση δυνάμει της παραγράφου 3, χωρίς να δεσμεύεται από την προθεσμία που προβλέπεται στην παράγραφο 3 του άρθρου 10.»
Το άρθρο 10 του ως άνω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Προθεσμίες για την κίνηση της διαδικασίας και τη λήψη των αποφάσεων», προβλέπει τα εξής:
«[...]
2.   Οι κατ’ εφαρμογή του άρθρου 8, παράγραφος 2, αποφάσεις σχετικά με τις κοινοποιούμενες συγκεντρώσεις, πρέπει να λαμβάνονται μόλις διαπιστωθεί ότι έχουν αρθεί οι σοβαρές αμφιβολίες που προβλέπονται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, ιδίως λόγω των τροποποιήσεων που επέφεραν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, και το αργότερο εντός της προθεσμίας της παραγράφου 3.
3.   Με επιφύλαξη του άρθρου 8, παράγραφος 6, οι κατ’ εφαρμογή του άρθρου 8, παράγραφος 3, αποφάσεις σχετικά με τις κοινοποιούμενες συγκεντρώσεις πρέπει να λαμβάνονται το αργότερο εντός τεσσάρων μηνών από την ημερομηνία της κίνησης της διαδικασίας.
4.   Oι προθεσμίες των παραγράφων 1 και 3 αναστέλλονται κατ’ εξαίρεση στις περιπτώσεις που η Επιτροπή, λόγω περιστάσεων για τις οποίες ευθύνεται μια από τις συμμετέχουσες στη συγκέντρωση επιχειρήσεις, υποχρεώθηκε να συγκεντρώσει πληροφορίες με απόφαση κατ’ εφαρμογή του άρθρου 11 ή να διατάξει τη διενέργεια ελέγχου με απόφαση κατ’ εφαρμογή του άρθρου 13.
[...]
6.   Εάν η Επιτροπή δεν έχει λάβει απόφαση δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ ή γʹ, ή δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2 ή 3, εντός των προθεσμιών που ορίζουν οι παράγραφοι 1 και 3 του παρόντος άρθρου, αντίστοιχα, θεωρείται ότι η συγκέντρωση έχει κηρυχθεί συμβατή με τη κοινή αγορά, με την επιφύλαξη του άρθρου 9.»
Το άρθρο 14 του εν λόγω κανονισμού, που φέρει τον τίτλο «Πρόστιμα», ορίζει τα εξής:
«1.   Η Επιτροπή μπορεί, με απόφαση, να επιβάλει στα πρόσωπα που αναφέρονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, στις επιχειρήσεις ή στις ενώσεις επιχειρήσεων πρόστιμα ύψους 1000 μέχρι 50000 [ευρώ] όταν, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας:
α)
παραλείπουν να κοινοποιήσουν μια πράξη συγκέντρωσης σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4·
β)
παρέχουν ανακριβή ή πλαστά στοιχεία κατά την κοινοποίηση που γίνεται κατ’ εφαρμογή του άρθρου 4·
[...]
2.   Η Επιτροπή μπορεί με απόφαση να επιβάλει σε πρόσωπα ή σε επιχειρήσεις πρόστιμα ύψους μέχρι 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών των συμμετεχουσών επιχειρήσεων, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 5, αν εκ προθέσεως ή εξ αμελείας:
α)
παραβούν μία από τις υποχρεώσεις που επιβάλλονται με απόφαση λαμβανόμενη δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 4, ή δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο·
β)
πραγματοποιούν συγκέντρωση κατά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, ή κατά παράβαση απόφασης η οποία λαμβάνεται δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 2·
γ)
πραγματοποιούν συγκέντρωση που έχει κηρυχθεί ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά με απόφαση ληφθείσα κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 8, παράγραφος 3, ή δεν λαμβάνουν τα μέτρα που διατάσσονται με απόφαση ληφθείσα κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 8, παράγραφος 4.
[...]»
Ιστορικό της διαφοράς
Το ιστορικό της διαφοράς, όπως εκτίθεται στις σκέψεις 10 έως 59 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, είναι το εξής:
«10
Στις 25 Σεπτεμβρίου 2002, η [Vivendi Universal SA (στο εξής: Vivendi Universal)] αποφάσισε να μεταβιβάσει τα στοιχεία του ενεργητικού στον τομέα των εκδόσεων που κατείχε στην Ευρώπη η θυγατρική της εταιρία VUP.
Η Lagardère εξεδήλωσε ενδιαφέρον να αποκτήσει τα στοιχεία αυτά του ενεργητικού, τα οποία αποτελούνταν από συμμετοχές και διευθυντικής φύσεως δικαιώματα της VUP (στο εξής: στοιχεία του ενεργητικού-στόχοι).
Κατέστη ωστόσο προφανές ότι το χρονοδιάγραμμα μεταβιβάσεως που κατήρτισε η [Vivendi Universal], η οποία επιθυμούσε να πραγματοποιήσει την πώληση και να λάβει το σχετικό αντίτιμο το συντομότερο δυνατόν, δεν συμβιβαζόταν προς το χρονοδιάγραμμα των απαιτούμενων διατυπώσεων για την προηγούμενη έγκριση από τις αρμόδιες αρχές ανταγωνισμού του εν λόγω σχεδίου αγοράς.
Η Lagardère ζήτησε έτσι από την [NBP] να την υποκαταστήσει, μέσω μιας εκ των θυγατρικών της που θα συστηνόταν με σκοπό την αγορά των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων της VUP, την προσωρινή τους κατοχή και, ακολούθως, μετά την έγκριση του σχεδίου για την εκ μέρους της Lagardère αγορά των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, τη μεταπώλησή τους στην ίδια.
Κατόπιν της δεσμεύσεως την οποία ανέλαβε η Lagardère έναντι της NBP να φέρει το σύνολο των κινδύνων που συνδέονταν με τις πράξεις οι οποίες είχαν σκοπό να επιτρέψουν την πραγματοποίηση της σχεδιαζόμενης πράξεως συγκεντρώσεως και να αποκαταστήσει οποιαδήποτε ζημία της NBP, η τελευταία δέχθηκε το αίτημα της Lagardère, με έγγραφο της 8ης Οκτωβρίου 2002.
Η Lagardère και η NBP υπέβαλαν τις κύριες προϋποθέσεις για την αγορά των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων από την NBP στην Επιτροπή [...], η οποία και τις ενέκρινε.
Στις 14 Οκτωβρίου 2002, η NBP και η Lagardère υπέγραψαν σύμβαση με τον τίτλο “Συμφωνίες μεταξύ NBP και ομίλου Lagardère όσον αφορά τη VUP”, της οποίας ο τίτλος I, “Οι διαρθρώσεις της αποκτήσεως” (“HOLDCO”), περιελάμβανε τις ακόλουθες ρήτρες:
Αποκλειστικό αντικείμενο
Η αγορά, με πωλητή τη [Vivendi Universal], η κατοχή και η μεταβίβαση των δραστηριοτήτων της VUP [...]
Χρηματοδότηση του HOLDCO από την NBP
100 % της τιμής αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού[-στόχων], περιλαμβανομένης της οποιασδήποτε ενδεχόμενης αναπροσαρμογής κατ’ εφαρμογήν της συμβάσεως αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού[-στόχων] τα οποία πωλεί η [Vivendi Universal]
Ίδια κεφάλαια 38 500 ευρώ
Προκαταβολή μετόχων της NBP για το υπόλοιπο
Νομικό πλαίσιο της πράξεως
Άρθρο 3, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού [...] 4064/89 [...]· σκοπός μεταπώλησης του συνόλου των τίτλων του HOLDCO στη Lagardère
Η Lagardère εν συνεχεία υπέβαλε στη [Vivendi Universal] την προσφορά της για την αγορά των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, η οποία προέβλεπε την υποκατάσταση της Lagardère από την NBP ή οποιαδήποτε φορέα του ομίλου αυτού.
Η [Vivendi Universal] αποφάσισε να κινήσει τις διαπραγματεύσεις με τη Lagardère για τη μεταβίβαση των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων.
Σε κοινό ανακοινωθέν της 23ης Οκτωβρίου 2002, η Lagardère και η NBP δήλωσαν:
“Η NBP μεσολάβησε κατ’ αίτηση [της Lagardère] στη διαδικασία αγοράς της VUP [...] με πλήρη συμφωνία της [Vivendi Universal]
Η μεσολάβηση της NBP καλύπτεται από το άρθρο 3, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 4064/89 [...], το οποίο επιτρέπει σε χρηματοπιστωτικό ίδρυμα την απόκτηση μιας επιχειρήσεως με σκοπό τη μεταπώληση χωρίς να χρειάζεται να λάβει άδεια από την Επιτροπή [...] (εφόσον μια τέτοια πράξη δεν θεωρείται ως συγκέντρωση).”
Στις 29 Οκτωβρίου 2002, η [Vivendi Universal] ενέκρινε τη μεταβίβαση στη Lagardère των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, που συνίσταντο στις σχετικές με την έκδοση βιβλίων δραστηριότητες της VUP στην Ευρώπη και στη Λατινική Αμερική, με την εξαίρεση της Βραζιλίας.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2002, η Investima 10 […], θυγατρική εταιρία ανήκουσα εξ ολοκλήρου στην Ecrinvest 4 […], η οποία με τη σειρά της ήταν θυγατρική εταιρία ανήκουσα εξ ολοκλήρου στη Segex Sarl […], την οποία πάλι ήλεγχε πλήρως η NBP, υπέγραψε υπέρ της VUP υπόσχεση αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων. Σύμφωνα με την υπόσχεση αυτή, η Investima 10 δεσμευόταν να συνάψει με τη VUP τη σύμβαση αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων (στο εξής: σύμβαση αγοράς), υπό την επιφύλαξη ότι η VUP θα ασκούσε τα δικαιώματά της από την ως άνω υπόσχεση.
Την ίδια ημέρα, η Segex και η Ecrinvest 4 συνήψαν με τη Lagardère σύμβαση μεταβιβάσεως η οποία θα παρείχε στη Lagardère τη δυνατότητα να αποκτήσει, μέσω της Ecrinvest 4, ολόκληρο το εταιρικό κεφάλαιο της Investima 10 (στο εξής: σύμβαση μεταβιβάσεως).
Κατά τη σύμβαση μεταβιβάσεως, η Segex έπρεπε αφενός να μεταβιβάσει στη Lagardère όλες τις μετοχές της Ecrinvest 4 τις οποίες κατείχε η Segex και αφετέρου να εκχωρήσει δύο απαιτήσεις σε αλληλόχρεο λογαριασμό της Segex έναντι της Ecrinvest 4, όπως θα είχαν κατά την ημερομηνία εκχωρήσεώς τους από τη Segex στη Lagardère.
Το άρθρο 3, παράγραφος 2, περίπτωση i, της συμβάσεως μεταβιβάσεως διευκρίνιζε ότι η μεταβίβαση στη Lagardère της κυριότητας επί των μετοχών της Ecrinvest 4 και η εκχώρηση των δύο απαιτήσεων της Segex έναντι της Ecrinvest 4 θα πραγματοποιούνταν σε ημερομηνία μετά την παροχή, από τις αρμόδιες αρχές ανταγωνισμού, προς τη Lagardère της άδειας να αγοράσει την Ecrinvest 4.
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, της συμβάσεως μεταβιβάσεως, η μεταβίβαση προς τη Lagardère της κυριότητας επί των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, υπό τη μορφή του κεφαλαίου της Investima 10 που ήταν κάτοχος των ως άνω στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, επρόκειτο να πραγματοποιηθεί, το αργότερο, την τριακοστή ημέρα μετά την ημερομηνία της αποφάσεως που θα επέτρεπε τη σχεδιαζόμενη πράξη συγκεντρώσεως ή την πρώτη εργάσιμη ημέρα μετά την ως άνω τριακοστή ημέρα, αν αυτή δεν ήταν εργάσιμη.
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της συμβάσεως μεταβιβάσεως διευκρίνιζε ότι η κυριότητα επί των μετοχών της Ecrinvest 4 θα περιερχόταν στη Lagardère κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως, διά της διεκπεραιώσεως από τη Segex των αναγκαίων για την ως άνω μεταβίβαση διατυπώσεων.
Το άρθρο 1 της συμβάσεως μεταβιβάσεως διευκρίνιζε, στο δεύτερο και στο τέταρτο εδάφιο των παραγράφων του 2 και 3, ότι η εκχώρηση των δύο απαιτήσεων της Segex έναντι της Ecrinvest 4 θα συντελούνταν κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως και ότι, από την ημερομηνία αυτή, η Lagardère θα ήταν ο δανειστής της Ecrinvest 4 αντί της Segex.
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, της συμβάσεως μεταβιβάσεως έχει ως εξής:
“[...] η μεταβίβαση των μετοχών [και η εκχώρηση των απαιτήσεων] είναι δεσμευτική, οριστική και αμετάκλητη, η δε ημερομηνία μεταβιβάσεως της κυριότητας επί των εν λόγω μετοχών και εκχωρήσεως των εν λόγω απαιτήσεων [προς τη Lagardère] καθορίζεται από τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών ανταγωνισμού.
Τα μέρη αναγνωρίζουν ότι ουδεμία μεταβίβαση της κυριότητας επί των μετοχών [ή εκχώρηση των απαιτήσεων] δεν μπορεί να συντελεσθεί πριν την ημερομηνία μεταβιβάσεως και ότι, κατά συνέπεια, η [Segex] δεν μπορεί να μεταβιβάσει το σύνολο ή μέρος των μετοχών [ή να εκχωρήσει το σύνολο ή μέρος των απαιτήσεων] ή να παραχωρήσει ασφάλειες επ’ αυτών ή να εκδώσει οποιαδήποτε κινητή αξία η οποία παρέχει ή μπορεί να παράσχει πρόσβαση, αμέσως ή κατόπιν προθεσμίας, σε μέρος του κεφαλαίου ή των δικαιωμάτων ψήφου της Ecrinvest 4, ούτε να υποσχεθεί, με προθεσμία ή υπό προϋποθέσεις, ότι θα προβεί σε οποιαδήποτε από τις προαναφερθείσες πράξεις.”
Το παράρτημα 7 της συμβάσεως μεταβιβάσεως απαριθμεί ως εξής τις αποφάσεις της εκτελεστικής επιτροπής της Investima 10 οι οποίες πρέπει να υποβάλλονται στο εποπτικό της συμβούλιο προκειμένου αυτό να ασκήσει ενδεχομένως το δικαίωμά του βέτο:
“1.
Μεταβίβαση με οποιοδήποτε μέσο σε τρίτους μη ελεγχόμενους από την [Investima 10] ή κατάτμηση υπέρ των εν λόγω τρίτων του συνόλου ή μέρους των στοιχείων του ενεργητικού, ή παραχώρηση ασφαλειών επί του συνόλου ή μέρους των στοιχείων του ενεργητικού ή απόκτηση συμμετοχής στο κεφάλαιο των στοιχείων του ενεργητικού από τέτοιους τρίτους ή υπόσχεση, με προθεσμία ή υπό προϋποθέσεις, για την τέλεση οποιασδήποτε από τις ως άνω πράξεις, εκτός αν πρόκειται για εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας από την [Investima 10] κατά την ημερομηνία υπογραφής της παρούσας συμβάσεως·
Διορισμός των εταιρικών οργάνων των στοιχείων του ενεργητικού·
Εκτέλεση των ρητρών αναπροσαρμογής τιμών και εγγυήσεων για περιουσιακά στοιχεία και υποχρεώσεις της [συμβάσεως για την απόκτηση]·
Εκτέλεση όλων των δικαιωμάτων προτιμήσεως, υποσχέσεως πωλήσεως ή αγοράς, ταυτόχρονης εξόδου ή παρόμοιων σχετικών με τις συμμετοχές, τα οποία καθορίζονται στη [σύμβαση για την απόκτηση].
Διανομή προκαταβολών επί των μερισμάτων.”
Τα μέρη συνομολόγησαν στο άρθρο 2, παράγραφοι 1 και 2, της συμβάσεως μεταβιβάσεως το τίμημα της συνολικής μεταβιβάσεως των μετοχών και το τίμημα της εκχωρήσεως των δύο απαιτήσεων. Σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, η Lagardère κατέβαλε στη Segex, από τις 3 Δεκεμβρίου 2002, το τίμημα για τις μετοχές και για τις δύο απαιτήσεις.
Η Segex παραχώρησε στην Ecrinvest 4 προκαταβολές σε αλληλόχρεο λογαριασμό, η δε Ecrinvest 4 ανέλαβε την υποχρέωση να παραχωρήσει ίσης αξίας προκαταβολές σε αλληλόχρεο λογαριασμό στην Investima 10, ώστε να παράσχει στην Investima 10 τη δυνατότητα να αποκτήσει τα στοιχεία του ενεργητικού-στόχους, σε περίπτωση που η VUP ζητούσε να εκπληρωθεί η υπόσχεση αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων.
Η Lagardère υποσχέθηκε να αποζημιώσει τη Segex, την Ecrinvest 4 και την Investima 10 για οποιαδήποτε ζημία που ενδέχετο να προκύψει από την εκτέλεση της συμβάσεως μεταβιβάσεως, πλην των περιπτώσεων απάτης ή βαρέος πταίσματος.
Η Lagardère έδωσε εντολή στην Crédit agricole Indosuez SA να συστήσει υπέρ της Segex εγγύηση σε πρώτη ζήτηση για τις δεσμεύσεις της έναντι της Segex. Προς τούτο, η Lagardère υποσχέθηκε να εξοφλήσει στην Crédit agricole Indosuez οποιοδήποτε ποσό το οποίο το ως άνω χρηματοπιστωτικό ίδρυμα θα καλούνταν να καταβάλει σε εκτέλεση της εγγυήσεως.
Τέλος, η Lagardère παρέσχε εγγύηση ως αυτοφειλέτης ευθυνόμενος από κοινού με την Investima 10 υπέρ του εκμισθωτή της VUP όσον αφορά την καταβολή από την Investima 10 των μισθωμάτων ενός ακινήτου που προοριζόταν να στεγάσει το μεγαλύτερο μέρος των εκδοτικών δραστηριοτήτων του συμπλέγματος της VUP.
Στις 10 Δεκεμβρίου 2002, υποβλήθηκε ενώπιον της Επιτροπής ένα σχέδιο κοινοποιήσεως της σχεδιαζόμενης από τη Lagardère αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων.
Στις 20 Δεκεμβρίου 2002, η VUP ζήτησε την εκπλήρωση της υποσχέσεως αγοράς την οποία της είχε παράσχει η Investima 10 και η τελευταία συνήψε αυθημερόν με τη VUP τη σύμβαση αγοράς των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων.
Στις 14 Απριλίου 2003, η Lagardère κοινοποίησε στην Επιτροπή το σχέδιό της για την αγορά των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 4064/89.
Σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3, του ως άνω κανονισμού, συνεπεία της κοινοποιήσεως αυτής δημοσιεύθηκε η ακόλουθη ανακοίνωση στην
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
της 17ης Απριλίου 2003 (
ΕΕ C 92, σ. 9
):
“1
Στις 14 Απριλίου 2003, η Επιτροπή έλαβε κοινοποίηση μιας προτεινόμενης συγκέντρωσης σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού [4064/89], με την οποία η [Lagardère] αποκτά, με την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του εν λόγω κανονισμού, έλεγχο του συνόλου της επιχείρησης [VUP France] που ελέγχεται από την επιχείρηση Investima 10, που με τη σειρά της ελέγχεται τελικά από την [NBP], με αγορά μετοχών.
[...]”
Με απόφαση της 5ης Ιουνίου 2003, για την οποία δημοσιεύθηκε ανακοίνωση στην Επίσημη Εφημερίδα της 12ης Ιουνίου 2003 (
ΕΕ C 137, σ. 14
[...]), η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι το κοινοποιηθέν σχέδιο συγκεντρώσεως δημιουργούσε σοβαρές αμφιβολίες ως προς τη συμβατότητά του με την κοινή αγορά, κίνησε εμπεριστατωμένο έλεγχο της πράξεως συγκεντρώσεως, επί τη βάσει του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 4064/89.
Στις αιτιολογικές σκέψεις 6 έως 8 της [εν λόγω] αποφάσεως [...], η Επιτροπή επισήμανε τα εξής:
“6.
Το σχήμα που επέλεξε η Lagardère για την αγορά [των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων] έπρεπε να ανταποκρίνεται σε μια από τις επιθυμίες του πωλητή που ήταν να είναι σε θέση, το συντομότερο δυνατό, να πραγματοποιηθεί η συγκέντρωση και να του καταβληθεί το αντίτιμο. Για να ανταποκριθεί σε αυτό το αίτημα ταχείας διεκπεραίωσης, παρενέβη στη διαδικασία αγοράς των [στοιχείων του ενεργητικού-στόχων] η [NBP], κατόπιν αίτησης της Lagardère.
7.
Στις 3 Δεκεμβρίου 2002, [η NBP] συνήψε με τη Lagardère συμφωνία οριστικής πώλησης, που επιτρέπει στη Lagardère (μέσω της Ecrinvest 4), αφού λάβει την άδεια συγκέντρωσης από την Επιτροπή, να αποκτήσει το σύνολο του κεφαλαίου της Investima 10, εταιρίας που κατέχει τα [στοιχεία του ενεργητικού-στόχους]. Η τιμή αγοράς των τίτλων αυτών καταβλήθηκε αμέσως προκαταβολικά από τη Lagardère στη Segex, εταιρία που κατείχε το σύνολο των μετοχών που συνιστούσαν το κεφάλαιο της Ecrinvest 4, κατά την ίδια ημερομηνία.
8.
Ως εκ τούτου, η συγκέντρωση αποτελεί απόκτηση αποκλειστικού ελέγχου, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 4064/89 [...]”
Δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 4064/89, η Επιτροπή απέστειλε στη Lagardère αιτήσεις παροχής πληροφοριών. Επειδή η Lagardère δεν παρέσχε, εντός των ταχθεισών προθεσμιών, όλες τις πληροφορίες που της είχαν ζητηθεί, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 16 Ιουνίου και στις 8 Αυγούστου 2003 αντιστοίχως, δύο αποφάσεις περί αιτήσεως παροχής πληροφοριών επί τη βάσει του άρθρου 11, παράγραφος 5, του κανονισμού 4064/89.
Κατά συνέπεια, η τετράμηνη προθεσμία από την ημερομηνία κινήσεως του εμπεριστατωμένου ελέγχου την οποία τάσσει στην Επιτροπή το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 4064/89 για να διαπιστώσει το τυχόν ασυμβίβαστο μιας πράξεως συγκεντρώσεως με την κοινή αγορά, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 8, παράγραφος 3, του ως άνω κανονισμού, ανεστάλη δύο φορές, δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 4, του ως άνω κανονισμού.
Από τα υπομνήματα των διαδίκων προκύπτει ότι η Investima 10 μετετράπη σε Éditis SA [στο εξής: Éditis] στις 14 Οκτωβρίου 2003.
Στις 27 Οκτωβρίου 2003, η Επιτροπή απηύθυνε στη Lagardère ανακοίνωση των αιτιάσεων, στην οποία της εξέθετε τα προβλήματα ανταγωνισμού που δημιουργούσε η κοινοποιηθείσα πράξη συγκεντρώσεως, η δε Lagardère απάντησε στην ανακοίνωση αυτή στις 17 Νοεμβρίου 2003.
Ως εκ τούτου, η Lagardère παρουσίασε στην Επιτροπή, στις 2 Δεκεμβρίου 2003, πρόταση που περιελάμβανε δέσμη διορθωτικών μέτρων υπό την μορφή δεσμεύσεων για τη μεταπώληση στοιχείων του ενεργητικού-στόχων.
Στις 22 Δεκεμβρίου 2003, η συμβουλευτική επιτροπή για τον έλεγχο των συγκεντρώσεων επιχειρήσεων διατύπωσε ομόφωνα θετική γνώμη ως προς το σχέδιο αποφάσεως για την υπό όρους έγκριση της κοινοποιηθείσας πράξεως συγκεντρώσεως το οποίο της υποβλήθηκε από την Επιτροπή κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 19, παράγραφος 3, του κανονισμού 4064/89.
Με την [επίδικη] απόφαση, την οποία εξέδωσε δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 4064/89, η Επιτροπή ενέκρινε την κοινοποιηθείσα πράξη συγκεντρώσεως [...], υπό την επιφύλαξη της πλήρους τηρήσεως από τη Lagardère των δεσμεύσεών της, όπως παρατίθενται στο παράρτημα II της ως άνω αποφάσεως.
Στην [επίδικη] απόφαση, η Επιτροπή επισήμανε ότι η VUP και η [Hachette Livre SA (στο εξής: Hachette), ελεγχόμενη από τη Lagardère,] ήταν οι δύο μοναδικοί μεγάλοι όμιλοι γαλλόφωνων εκδόσεων που μπορούν να εξασφαλίσουν την ανάπτυξή τους κατά τρόπο εντελώς αυτόνομο, στο μέτρο που ασκούν, εκτός από την έκδοση, και πλήρη δραστηριότητα εμπορικής διαθέσεως (κυκλοφορία και διανομή) και επιπλέον διαθέτουν δημοφιλείς συλλογές σε σχήμα τσέπης. Όλοι οι υπόλοιποι όμιλοι εξαρτώνται λίγο ή πολύ από τη VUP και/ή την Hachette για ορισμένες δραστηριότητες και, ιδίως, για την εμπορική διάθεση. Συνδυάζοντας τις επιχειρηματικές δραστηριότητες των δύο μεγαλύτερων επιχειρήσεων της αγοράς των γαλλόφωνων εκδόσεων, η κοινοποιηθείσα πράξη παράγει έτσι αντιβαίνοντα στον ανταγωνισμό αποτελέσματα, τόσο οριζόντια και κάθετα, όσο και αποτελέσματα έχοντα χαρακτήρα δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων.
Εξ αυτού η Επιτροπή συμπέρανε ότι, αν δεν λαμβάνονταν διορθωτικά μέτρα, η [επίμαχη] πράξη συγκεντρώσεως θα οδηγούσε, σε διάφορες επιμέρους αγορές, στη δημιουργία ή στην ενίσχυση δεσποζουσών θέσεων με συνέπεια να παρακωλύεται σε σημαντικό βαθμό ο ουσιαστικός ανταγωνισμός.
Σύμφωνα με το γράμμα των δεσμεύσεών της, η Lagardère υπεχρεούτο να μεταπωλήσει το σύνολο των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων (στο εξής: μεταπωλούμενα στοιχεία του ενεργητικού), πλην των ακόλουθων στοιχείων του ενεργητικού-στόχων [...]:
[...]
Τα μεταπωλούμενα στοιχεία του ενεργητικού αντιπροσώπευαν το 60 έως 70 % περίπου του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της VUP και το 70 έως 80 % του κύκλου εργασιών που πραγματοποιεί η VUP στις γαλλόφωνες αγορές τις οποίες αφορά η [επίμαχη] πράξη συγκεντρώσεως.
Στην [επίδικη] απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι οι δεσμεύσεις της Lagardère θα οδηγούσαν στην εξάλειψη όλων σχεδόν των οριζόντιων επικαλύψεων μεταξύ των δραστηριοτήτων των μερών της [επίμαχης] πράξεως συγκεντρώσεως σε όλες τις γαλλόφωνες αγορές στις οποίες η ως άνω πράξη δημιουργούσε ή ενίσχυε δεσπόζουσα θέση, πλην της αγοράς των βιβλίων αναφοράς για την οποία όμως η αποεπένδυση στην οποία είχε συναινέσει η Lagardère ήταν μεγαλύτερη από το αρχικό μερίδιο αγοράς της Hachette [...]
Η Επιτροπή εκτίμησε επίσης ότι οι δεσμεύσεις της Lagardère θα είχαν ως συνέπεια, σε περίπτωση που η μεταβίβαση πραγματοποιούνταν προς έναν μοναδικό αγοραστή, να εξαλειφθεί η μεγάλη πλειοψηφία των κάθετων αποτελεσμάτων και των αποτελεσμάτων δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων της πράξεως που εξεταζόταν στην [επίδικη] απόφαση, τα οποία απέρρεαν, ιδίως, από το συνολικό βάρος που θα είχε η προκύπτουσα από την πράξη συγκεντρώσεως οντότητα στον τομέα των γαλλόφωνων εκδόσεων και, ειδικότερα, στην κυκλοφορία και στη διανομή βιβλίων και συντελούσαν στη δημιουργία ή στην ενίσχυση δεσποζουσών θέσεων στις επίμαχες αγορές.
Εξ αυτού η Επιτροπή συμπέρανε ότι, δεδομένων των δεσμεύσεων της Lagardère, η [επίμαχη] πράξη συγκεντρώσεως δεν θα οδηγούσε σε δημιουργία ή ενίσχυση δεσπόζουσας θέσεως της προκύπτουσας από τη συγχώνευση οντότητας στην κοινή αγορά.
Η Επιτροπή αποφάσισε συνεπώς ότι, υπό την προϋπόθεση της πλήρους τηρήσεως, από τη Lagardère, των δεσμεύσεών της, σε συμφωνία με το άρθρο 2, παράγραφος 2, και το άρθρο 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 4064/89, η εκ μέρους της απόκτηση του αποκλειστικού ελέγχου, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του ως άνω κανονισμού, των στοιχείων του ενεργητικού[-στόχων], ήταν συμβατή προς την κοινή αγορά και τη λειτουργία της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο [της 2ας Μαΐου 1992 (
ΕΕ 1994, L 1, σ. 3
)].
Η [επίδικη] απόφαση δημοσιεύθηκε περιληπτικά στην Επίσημη Εφημερίδα της 28ης Απριλίου 2004 [...], κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 20, παράγραφος 1, του κανονισμού 4064/89.
Η Lagardère προσέγγισε διάφορες επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων και την προσφεύγουσα, οι οποίες θα μπορούσαν ενδεχομένως να αγοράσουν τα μεταπωλούμενα στοιχεία του ενεργητικού. Η προσφεύγουσα εξεδήλωσε ενδιαφέρον για την ως άνω συναλλαγή.
Στις 28 Μαΐου 2004, η Lagardère και η Wendel Investissement [...] κατέληξαν σε συμφωνία για ένα σχέδιο εξαγοράς των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού.
Με έγγραφο της 4ης Ιουνίου 2004, η Lagardère ζήτησε από την Επιτροπή να εγκρίνει τη Wendel [Investissement] ως αγοράστρια των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού.»
Με απόφαση της 30ής Ιουλίου 2004, την οποία κοινοποίησε στην Odile Jacob, κατ’ αίτησή της, με τηλεομοιοτυπία της 27ης Αυγούστου 2004, η Επιτροπή ενέκρινε τη Wendel Investissement ως αγοράστρια των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού.
Η μεταβίβαση στη Wendel Investissement της κυριότητας των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού, αποκαλούμενων «Nouvel Éditis», πραγματοποιήθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2004.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 8 Νοεμβρίου 2004, η αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής της 30ής Ιουλίου 2004.
Με την απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2010,
T-452/04, Éditions Jacob κατά Επιτροπής (Συλλογή 2010, σ. II-4713)
, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την ως άνω απόφαση.
Με την απόφαση της 9ης Ιουνίου 2010,
T-237/05, Éditions Jacob κατά Επιτροπής (Συλλογή 2010, σ. II-2245)
, το Γενικό Δικαστήριο ακύρωσε την απόφαση D(2005) 3286 της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 2005, με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση της αναιρεσείουσας να της παρασχεθεί, κατ’ εφαρμογήν του κανονισμού (ΕΚ) 1049/2001 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2001, για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής (
ΕΕ L 145, σ. 43
), πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα σχετικά με τη διαδικασία ελέγχου της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως.
Με την απόφαση της 28ης Ιουνίου 2012, C-404/10 P, Επιτροπή κατά Éditions Odile Jacob, το Δικαστήριο αναίρεσε την προπαρατεθείσα απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 9ης Ιουνίου 2010, Éditions Jacob κατά Επιτροπής, και απέρριψε την προσφυγή που είχε ασκηθεί ενώπιον του τότε Πρωτοδικείου με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής της 7ης Απριλίου 2005.
Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του τότε Πρωτοδικείου στις 8 Ιουλίου 2004, η νυν αναιρεσείουσα άσκησε προσφυγή με αίτημα την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως.
Η αναιρεσείουσα επικαλέσθηκε εννέα λόγους ακυρώσεως, οι οποίοι απορρίφθηκαν όλοι από το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
Αιτήματα των διαδίκων
Με την αίτηση αναιρέσεως, η Odile Jacob ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, και
—
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων στα οποία καταδικάστηκε η Odile Jacob πρωτοδίκως, καθώς και των εξόδων της στο πλαίσιο της παρούσας αιτήσεως αναιρέσεως.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως, και
—
να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.
Η Lagardère ζητεί από το Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως, και
—
να καταδικάσει την αναιρεσείουσα στα δικαστικά έξοδα.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Με την αίτηση αναιρέσεως, η Odile Jacob προβάλλει τέσσερις λόγους. Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο κατά την εκτίμηση της έννοιας του όρου συγκέντρωση και κατά τον χαρακτηρισμό της πράξεως διακρατήσεως, ήτοι της πράξεως με την οποία τα στοιχεία του ενεργητικού-στόχοι μεταβιβάσθηκαν στην NBP. Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως αφορά πλάνη περί το δίκαιο καθόσον το Γενικό Δικαστήριο δεν άντλησε τις έννομες συνέπειες των διαδικαστικών παραβάσεων της Επιτροπής. Ο τρίτος λόγος αναιρέσεως αφορά πλάνη περί το δίκαιο καθόσον το Γενικό Δικαστήριο δεν άντλησε τις έννομες συνέπειες της ελλείψεως αιτιολογίας. Ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως αφορά το ότι δεν ελήφθησαν υπόψη τα κατάλληλα κριτήρια για την εκτίμηση της ενισχύσεως της δεσπόζουσας θέσεως και της προσφορότητας των δεσμεύσεων.
Στο μέτρο που οι δύο πρώτοι λόγοι αναιρέσεως αλληλεπικαλύπτονται, η εξέτασή τους πρέπει να γίνει από κοινού.
Επί του πρώτου και του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, που αφορούν πλάνες περί το δίκαιο στις οποίες υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο, αφενός, κατά την εκτίμηση της έννοιας του όρου συγκέντρωση και κατά τον χαρακτηρισμό της πράξεως διακρατήσεως, και, αφετέρου, διότι δεν άντλησε τις έννομες συνέπειες των διαδικαστικών παραβάσεων της Επιτροπής
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Odile Jacob υποστηρίζει, με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, ότι το Γενικό Δικαστήριο, προβαίνοντας σε μεμονωμένη εξέταση της υπό κρίση πράξεως διακρατήσεως, χωρίς να λάβει υπόψη ολόκληρη τη νομική διευθέτηση που οδήγησε στην απόκτηση από τη Lagardère του ελέγχου επί των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, παρέβλεψε τον γενικό σκοπό του ελέγχου των πράξεων συγκεντρώσεως που συνίσταται στη διαπίστωση της οικονομικής πραγματικότητας που υποκρύπτεται πίσω από τις δικαιοπραξίες. Κατά την Odile Jacob, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέτασε όλες τις πράξεις, μεταξύ των οποίων και την πράξη που συνίσταται στο να αναλαμβάνεται μια επιχείρηση από προσωρινό αγοραστή βάσει συμφωνίας που προβλέπει τη μελλοντική μεταπώληση της δραστηριότητας σε τελικό αγοραστή, με αποτέλεσμα ο αποκλειστικός ή από κοινού έλεγχος των μεταβιβαζόμενων στοιχείων του ενεργητικού να περιέρχεται εν τέλει σε αυτόν τον τελικό αγοραστή, εν προκειμένω στη Lagardère. Η κατά το άρθρο 3, παράγραφος 5, του κανονισμού 4064/89 εξαίρεση πρέπει να ερμηνεύεται στενά.
Η Odile Jacob επικρίνει το Γενικό Δικαστήριο για το ότι ενέκρινε τη σύναψη μιας «συμβάσεως φυλάξεως» επιχειρήσεως η οποία εκφεύγει του ελέγχου των πράξεων συγκεντρώσεως. Η οντότητα αυτή δεν είναι ανεξάρτητη, διότι τελεί υπό την αποφασιστική επιρροή της Lagardère και η διεύθυνσή της διαθέτει ορισμένο συμβατικό περιθώριο χειρισμών. Η σύμβαση μεταβιβάσεως, η οποία δημιουργεί καθήκοντα και υποχρεώσεις εις βάρος των μετόχων και της διευθύνσεως της νέας οντότητας έναντι της Lagardère, στερεί εκείνους που έχουν αναλάβει δεσμεύσεις από την ανεξαρτησία τους.
Η Επιτροπή και η Lagardère υποστηρίζουν ότι αυτός ο λόγος αναιρέσεως είναι αλυσιτελής καθόσον αντικείμενο της επίδικης αποφάσεως δεν ήταν η εξέταση των πραγματικών περιστατικών από τον Δεκέμβριο του 2002, αλλά το να ελεγχθεί η συμβατότητα με την κοινή αγορά της πράξεως η οποία κοινοποιήθηκε στις 14 Απριλίου 2003 και αφορούσε την απόκτηση του ελέγχου επί των στοιχείων του ενεργητικού της VUP. Ως εκ τούτου, ο χαρακτηρισμός της πράξεως διακρατήσεως και οι συνέπειες αυτού του χαρακτηρισμού είναι ανεξάρτητες και δεν επηρεάζουν τη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως με την οποία η εν λόγω πράξη εγκρίνεται υπό προϋποθέσεις.
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Odile Jacob υποστηρίζει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, καθόσον έκρινε ότι η μη κοινοποίηση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, εντός των προθεσμιών του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 4064/89, επέσυρε ως μόνη κύρωση την επιβολή προστίμου και όχι την ανάκληση της επίδικης αποφάσεως, πάσχει πλάνη περί το δίκαιο. Ειδικότερα, μια τέτοια χρηματική κύρωση έχει εφαρμογή μόνο για τις επιχειρήσεις, σε καμία περίπτωση όμως δεν εφαρμόζεται για τις διαδικαστικές παραβάσεις της Επιτροπής. Η κοινοποίηση αυτή, που έλαβε χώρα στις 14 Απριλίου 2003, ήτοι τέσσερις και πλέον μήνες μετά την υπογραφή της συμβάσεως μεταβιβάσεως, είχε έτσι ως συνέπεια την πρόωρη εφαρμογή της εν λόγω πράξεως κατά παράβαση των διατάξεων του κανονισμού 4064/89.
Το Γενικό Δικαστήριο δεν άντλησε τις έννομες συνέπειες των ως άνω διαδικαστικών παραβάσεων και, συνεπώς, επικύρωσε κατ’ αυτόν τον τρόπο μια καταστρατήγηση νόμου, η οποία μπορεί να εξομοιωθεί προς κατάχρηση εξουσίας εκ μέρους της Επιτροπής, αντιβαίνουσα τόσο προς το περιεχόμενο όσο και τον σκοπό του κανονισμού 4064/89. Η μη τήρηση των εν λόγω προθεσμιών παρέσχε τη δυνατότητα να μην πραγματοποιηθεί εγκαίρως η εξέταση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, να ανασταλεί τεχνητά η προθεσμία εξετάσεως της εν λόγω πράξεως και να καταβληθεί αμέσως το τίμημα στον πωλητή, προσδίδοντας έτσι στη Lagardère ανταγωνιστικό πλεονέκτημα έναντι των ανταγωνιστών της.
Κατά την Επιτροπή, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι αλυσιτελής και ταυτοχρόνως αβάσιμος.
Σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής, η αναιρεσείουσα δεν κατέδειξε τον τρόπο με τον οποίο οι υποτιθέμενες αυτές διαδικαστικές παραβάσεις μπορούσαν να έχουν επιπτώσεις επί του κύρους της επίδικης αποφάσεως. Καμία διάταξη του κανονισμού 4064/89 δεν επιτρέπει στην Επιτροπή να κηρύξει την πράξη ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά εν είδει κυρώσεως για διαδικαστική παράβαση, ανεξαρτήτως του αν διαπράττεται από την Επιτροπή ή από τον κοινοποιούντα.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, στη σκέψη 162 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, εν πάση περιπτώσει, ο χαρακτηρισμός της πράξεως διακρατήσεως των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως.
Το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη 164 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, οπωσδήποτε, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η επίμαχη πράξη διακρατήσεως παρέσχε τη δυνατότητα στη Lagardère να αποκτήσει, από τον Δεκέμβριο του 2002, τον αποκλειστικό ή από κοινού με την NBP έλεγχο των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, το γεγονός αυτό δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως, απέρριψε δε τον λόγο αυτό ακυρώσεως ως αλυσιτελή.
Το συμπέρασμα αυτό του Γενικού Δικαστηρίου δεν πάσχει πλάνη περί το δίκαιο.
Ειδικότερα, η προσφυγή της Odile Jacob αποσκοπούσε μόνο στην ακύρωση της επίδικης αποφάσεως με την οποία η Επιτροπή κήρυξε την επίμαχη πράξη συγκεντρώσεως συμβατή με την κοινή αγορά.
Ακόμη και αν υποτεθεί ότι οι πραγματοποιηθείσες τον Δεκέμβριο του 2002 συναλλαγές επέτρεψαν στη Lagardère να αποκτήσει, ήδη κατά την περίοδο εκείνη, τον αποκλειστικό ή από κοινού με την NBP έλεγχο των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, το γεγονός αυτό δεν είχε άλλη συνέπεια πλην της διαπιστώσεως ότι η κοινοποίηση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως έγινε με καθυστέρηση ή, ενδεχομένως, όπως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 154 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, της διαπιστώσεως περί μη επιτρεπόμενης από τον κανονισμό 4064/89 πρόωρης υλοποιήσεως της πράξεως αυτής.
Έστω όμως και αν οι διαπιστώσεις αυτές μπορούν να επισύρουν τις προβλεπόμενες από τον εν λόγω κανονισμό κυρώσεις, και ιδίως την επιβολή προστίμου, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφοι 1, στοιχείο αʹ, ή 2, του κανονισμού 4064/89, δεν μπορούν να οδηγήσουν σε ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, από τη στιγμή που δεν επηρεάζουν το συμβατό της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως με την κοινή αγορά.
Ειδικότερα, υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 7, παράγραφος 5, του κανονισμού 4064/89 προβλέπει ότι το κύρος κάθε συναλλαγής που πραγματοποιείται πριν την κοινοποίησή της και πριν την κήρυξη της συμβατότητάς της με την κοινή αγορά εξαρτάται από την απόφαση την οποία λαμβάνει η Επιτροπή μετά την ολοκλήρωση της εξετάσεως της κοινοποιήσεως ή μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας εμπεριστατωμένης εξετάσεως. Από τη σκέψη 47 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει όμως ότι η Επιτροπή, με την επίδικη απόφαση, ενέκρινε την επίμαχη πράξη συγκεντρώσεως υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ως εκ τούτου, η εξέταση του ζητήματος αν η Lagardère απέκτησε, με την επίμαχη πράξη διακρατήσεως, αποκλειστικό ή από κοινού με την NBP έλεγχο των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων δεν ήταν απαραίτητη προκειμένου να μπορέσει το Γενικό Δικαστήριο να αποφανθεί ως προς τη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως. Οι διαπιστώσεις στις οποίες προέβη το Γενικό Δικαστήριο σχετικά με το ζήτημα αυτό πρέπει έτσι να θεωρηθεί ότι είχαν επάλληλο χαρακτήρα.
Επισημαίνεται ακόμη ότι, κατά συνέπεια, όλοι οι λόγοι αναιρέσεως και όλα τα επιχειρήματα της αναιρεσείουσας όσον αφορά τα ενδεχόμενα αποτελέσματα της πράξεως διακρατήσεως είναι επίσης αλυσιτελείς.
Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελής και ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως ως αβάσιμος.
Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, που αφορά πλάνη περί το δίκαιο στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο καθόσον δεν άντλησε τις έννομες συνέπειες της ελλείψεως αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Odile Jacob φρονεί ότι το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να επιβάλει κυρώσεις για έλλειψη αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως σε ό,τι αφορά τον χαρακτηρισμό της πράξεως διακρατήσεως.
Το Γενικό Δικαστήριο, επιβεβαιώνοντας την έλλειψη οποιασδήποτε υποχρεώσεως αιτιολογήσεως σε ό,τι αφορά την εφαρμογή από την Επιτροπή εξαιρέσεως από τις αναγκαστικού δικαίου διατάξεις του κανονισμού 4064/89, επέτρεψε την παραβίαση των αρχών της ισότητας και της ασφάλειας δικαίου. Η Lagardère επωφελήθηκε έτσι από μια θέση ευνοϊκότερη σε σχέση με εκείνη των ανταγωνιστών της που μετείχαν στην πώληση των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, παραβιάζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αρχή της ισότητας των μετεχόντων σε μια διαδικασία προσκλήσεως υποβολής προσφορών για την πώληση των ως άνω στοιχείων του ενεργητικού. Η Επιτροπή δεν μπορούσε να εγκαταλείψει αναιτιολόγητα τη συνήθη πρακτική των αποφάσεών της στον τομέα του ελέγχου των πράξεων συγκεντρώσεως, χωρίς να παραβιάσει την αρχή της ασφάλειας δικαίου και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αναιρεσείουσα ουδόλως κατέδειξε το πώς η επίδικη απόφαση, καθώς και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, ήταν ανεπαρκώς αιτιολογημένες σε ό,τι αφορά την πράξη διακρατήσεως. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή επισημαίνει ότι τα ζητήματα σε σχέση με τον χαρακτηρισμό της διακρατήσεως δεν ασκούν επιρροή στα όσα διατάσσονται με την επίδικη απόφαση. Ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού της πράξεως διακρατήσεως, είναι αναμφισβήτητο ότι η επίμαχη πράξη συγκεντρώσεως, όπως κοινοποιήθηκε στις 14 Απριλίου 2003, αποτελούσε πράγματι πράξη συγκεντρώσεως και ότι κατά συνέπεια η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να αποφανθεί ως προς την πράξη διακρατήσεως και να δώσει εξηγήσεις σχετικά με την πράξη αυτή. Όλες οι άλλες αιτιολογίες τις οποίες ανέπτυξε το Γενικό Δικαστήριο εκτέθηκαν επαλλήλως και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη προς επίκριση της αιτιολογίας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Καθόσον υποστηρίζεται ότι το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να επιβάλει κυρώσεις για έλλειψη αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως σε ό,τι αφορά τον χαρακτηρισμό της πράξεως διακρατήσεως, το σκεπτικό της Odile Jacob βασίζεται στην προκείμενη ότι ο χαρακτηρισμός της ως άνω πράξεως ασκούσε επιρροή στη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως.
Από τις σκέψεις 37 έως 40 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει όμως ότι ο χαρακτηρισμός της πράξεως διακρατήσεως δεν επηρεάζει τη νομιμότητα της επίδικης αποφάσεως.
Εν πάση περιπτώσει, σύμφωνα με πάγια νομολογία, κατά την κατάρτιση μιας πράξεως, τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υποχρεούνται να λαμβάνουν θέση επί σαφώς δευτερευόντων στοιχείων ή να απαντούν εκ των προτέρων σε δυνητικές αντιρρήσεις. Ο βαθμός ακρίβειας της αιτιολογίας της αποφάσεως πρέπει να είναι ανάλογος των υλικών δυνατοτήτων και των τεχνικών συνθηκών ή της προθεσμίας εντός της οποίας πρέπει να εκδοθεί. Έτσι, η Επιτροπή δεν παραβαίνει την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει αν, κατά την άσκηση της εξουσίας της να ελέγχει τις πράξεις συγκεντρώσεως, δεν συμπεριλάβει στην απόφασή της την εκτίμηση ορισμένου αριθμού πτυχών της συγκεντρώσεως που της δίδουν την εντύπωση ότι είναι προδήλως άσχετες, στερούμενες σημασίας ή σαφώς δευτερεύουσες για την εκτίμηση της συγκεντρώσεως (βλ. απόφαση της 10ης Ιουλίου 2008,
C-413/06 P, Bertelsmann και Sony Corporation of America κατά Impala, Συλλογή 2008, σ. I-4951
, σκέψη 167 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Η απαίτηση περί αιτιολογήσεως μιας αποφάσεως της Επιτροπής που κηρύσσει πράξη συγκεντρώσεως συμβατή με την κοινή αγορά δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 4064/89 τηρείται εφόσον η απόφαση αυτή εκθέτει σαφώς τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή θεωρεί ότι η εν λόγω συγκέντρωση, ενδεχομένως κατόπιν τροποποιήσεων που επιφέρουν οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις, δεν δημιουργεί ούτε ενισχύει δεσπόζουσα θέση, έχουσα ως αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε σημαντικό βαθμό ο ουσιαστικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά ή σε μεγάλο τμήμα της (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Bertelsmann και Sony Corporation of America κατά Impala, σκέψη 168).
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, από τις σκέψεις 234 έως 240 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο, βασιζόμενο στις αιτιολογικές σκέψεις 6, 7 και 989 έως 1003 της επίδικης αποφάσεως, εξέτασε την αιτιολογία της ως άνω αποφάσεως και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αιτιολογία αυτή ήταν επαρκής.
Εξ αυτού συνάγεται ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, που αφορά το ότι δεν ελήφθησαν υπόψη τα κατάλληλα κριτήρια για την εκτίμηση της ενισχύσεως της δεσπόζουσας θέσεως και της προσφορότητας των δεσμεύσεων
Επιχειρήματα των διαδίκων
Ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως, αναγόμενος σε πλάνες περί το δίκαιο ως προς την ανάλυση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, περιλαμβάνει δύο σκέλη.
– Επί του πρώτου σκέλους του τέταρτου λόγου αναιρέσεως
Κατά την Odile Jacob, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι ο κατακερματισμός της Éditis δεν επηρεάζει την εκτίμηση της συμβατότητας της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως με την κοινή αγορά, δεν εκτίμησε κατά τρόπο εύστοχο τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσεως στην οικεία αγορά. Σε περίπτωση κατακερματισμού μιας από τις δύο επιχειρήσεις που σχηματίζουν στην αγορά ένα δυοπώλιο χωρίς δεσπόζοντα ανταγωνιστή, το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε καταρχήν να αποκλείσει το ενδεχόμενο ότι η εξασθένηση ενός εκ των δύο ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στην ως άνω αγορά μπορεί να έχει ως συνέπεια τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσεως του έτερου ανταγωνιστή. Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο έπρεπε να λάβει υπόψη το αποτέλεσμα του κατακερματισμού της Éditis στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσεως.
Κατά την Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως προέβη στη διατύπωση κανόνα δικαίου κατά τον οποίο καταρχήν αποκλείεται το ενδεχόμενο η εξασθένηση ενός εκ των δύο ανταγωνιστών να έχει ως συνέπεια τη δημιουργία δεσπόζουσας θέσεως. Το Γενικό Δικαστήριο απλώς υπενθύμισε ότι το κρίσιμο κριτήριο ήταν η δημιουργία ή η ενίσχυση δεσπόζουσας θέσεως και ότι η έννοια κατακερματισμός, που ήταν καταχρηστικός όρος, δεν συνιστούσε αφεαυτής επαρκές κριτήριο για την εξακρίβωση της δημιουργίας ή της ενισχύσεως δεσπόζουσας θέσεως, που είναι απόρροια ενός συνόλου στοιχείων. Το Γενικό Δικαστήριο ορθώς προέβη έτσι σε εξέταση της ικανότητας της Éditis να ασκήσει ανταγωνιστική πίεση κατόπιν της μεταβιβάσεως των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού.
Η Lagardère φρονεί ότι είναι αδύνατον να ληφθεί υπόψη ο κατακερματισμός του στόχου στο πλαίσιο των δεσμεύσεων για τους σκοπούς της εκτιμήσεως μιας δεσπόζουσας θέσεως. Ειδικότερα, σε πρώτο στάδιο, η Επιτροπή οφείλει να εκτιμήσει αν η κοινοποιηθείσα πράξη δημιουργεί ή ενισχύει δεσπόζουσα θέση ικανή να παρεμποδίσει τον ανταγωνισμό. Κατά το στάδιο αυτό, οι δεσμεύσεις τις οποίες προτείνουν τα μέρη δεν λαμβάνονται υπόψη και η κοινοποιηθείσα πράξη εξετάζεται συνολικά. Μόνο σε ένα δεύτερο και τρίτο στάδιο, ήτοι σε μεταγενέστερο χρόνο, εξετάζει η Επιτροπή αν οι δεσμεύσεις παρέχουν δυνατότητα επιλύσεως των προβλημάτων που εντοπίζονται σε ό,τι αφορά τον ανταγωνισμό και αν οι δεσμεύσεις αυτές εφαρμόζονται πράγματι. Επομένως, ο προβαλλόμενος κατακερματισμός του στόχου προκύπτει από την εξέταση των δεσμεύσεων και κατά συνέπεια δεν ασκεί επιρροή κατά το στάδιο της εκτιμήσεως μιας δυνητικής δεσπόζουσας θέσεως.
– Επί του δευτέρου σκέλους του τέταρτου λόγου αναιρέσεως
Όσον αφορά την προσφορότητα των δεσμεύσεων οι οποίες κατέστησαν δυνατή την υπό όρους έγκριση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, η Odile Jacob φρονεί ότι, πρώτον, το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη την ανάγκη να αποκατασταθεί και να αναπτυχθεί ο ουσιαστικός ανταγωνισμός. Το Γενικό Δικαστήριο, μη επισημαίνοντας ότι το κείμενο των δεσμεύσεων επέτρεπε την εναλλακτική δυνατότητα διατηρήσεως «ή» αναπτύξεως του ανταγωνισμού, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο. Ειδικότερα, για την αναιρεσείουσα, οι δύο αυτοί όροι είναι σωρευτικοί, όπως ορίζει η αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού 4064/89. Το επίπεδο ουσιαστικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά όχι μόνο δεν επιτρέπεται να είναι υποδεέστερο εκείνου που προϋπήρχε της πράξεως, αλλά επίσης και η δομή της αγοράς πρέπει να καθιστά δυνατή βραχυπρόθεσμα την πραγματική άνοδο αυτού του επιπέδου ανταγωνισμού.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη σε ορθή εκτίμηση της ικανότητας του αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού για τη διατήρηση ουσιαστικού ανταγωνισμού. Κατά την Odile Jacob, ένας αγοραστής του χρηματοπιστωτικού κλάδου, ο οποίος δεν διαθέτει εμπειρία στην οικεία αγορά και του οποίου οι ομάδες ενδέχεται να μεταβληθούν, δεν έχει την ικανότητα να διατηρήσει και να αναπτύξει τον ανταγωνισμό όσον αφορά την οικεία εκδοτική δραστηριότητα. Κατά συνέπεια, η Éditis είναι δομικώς εξασθενημένη και το Γενικό Δικαστήριο, μη επιβάλλοντας κύρωση στην Επιτροπή για το ότι δεν προέβαλε απαίτηση περί ενός αρχικού αγοραστή, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο που μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την επίμαχη πράξη συγκεντρώσεως.
Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα των δεσμεύσεων, η αναιρεσείουσα υπογραμμίζει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση προέβη σε ορθή ανάλυση των αποτελεσμάτων που αφορούσαν το χαρτοφυλάκιο σημάτων και των αποτελεσμάτων δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, αλλά παρέλειψε να ελέγξει αν οι δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Lagardère ήταν νομικώς ενδεδειγμένες. Το Γενικό Δικαστήριο επικύρωσε κατ’ αυτόν τον τρόπο μια αποσπασματική προσέγγιση με την οποία ελέγχονταν μόνον οι επικαλύψεις ανά αγορά χωρίς να λαμβάνονται υπόψη συνολικότερα τα αποτελέσματα της ως άνω πράξεως σε όλες τις οικείες αγορές, όπως είχε πράξει το Δικαστήριο στην προπαρατεθείσα απόφαση Bertelsmann και Sony Corporation of America κατά Impala.
Κατά την Επιτροπή, η αναιρεσείουσα βασίζεται σε εσφαλμένη προκείμενη για να στηρίξει τον τέταρτο λόγο αναιρέσεως. Η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με διορθωτικά μέτρα που γίνονται αποδεκτά στο πλαίσιο του κανονισμού 4064/89 και του κανονισμού (ΕΚ) 447/98 της Επιτροπής (
ΕΕ 2001, C 68, σ. 3
, στο εξής: ανακοίνωση για τα διορθωτικά μέτρα) κάνει λόγο απλώς για την «αποκατάσταση» και τη «διατήρηση» του ανταγωνισμού, έτσι ώστε με τα μέτρα αυτά να μπορεί να εξασφαλισθεί η διατήρηση ή η αποκατάσταση ενός επιπέδου ανταγωνισμού το οποίο υφίστατο πριν την εν λόγω πράξη συγκεντρώσεως. Εντούτοις, σε καμία περίπτωση δεν σκοπείται βελτίωση, υπό την έννοια του τεχνικού σχεδιασμού των αγορών ή του οικονομικού προγραμματισμού, του ως άνω επιπέδου ανταγωνισμού.
Όσον αφορά την ικανότητα του αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού, η Επιτροπή επισημαίνει ότι το επιχείρημα αυτό ισοδυναμεί στην πραγματικότητα με αμφισβήτηση της αναλύσεως των πραγματικών περιστατικών την οποία πραγματοποίησε το Γενικό Δικαστήριο. Εν πάση περιπτώσει, ένας δυνητικός ανταγωνιστής δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα φορέα ο οποίος δεν είναι ακόμη παρών ως ανταγωνιστής σε μια δεδομένη αγορά, πλην όμως διαθέτει τα μέσα και τα κίνητρα εισόδου σε αυτήν. Εν προκειμένω όμως, η Éditis είναι αυτόνομη επιχείρηση η οποία διαθέτει όλα τα αναγκαία στοιχεία του ενεργητικού για να αποτελέσει ανταγωνιστή στην οικεία αγορά, δηλαδή περίπου το 80 % των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, και επίσης διαθέτει δικές της δομές διαχειρίσεως, διοικήσεως και εφοδιασμού. Ορθώς έκρινε το Γενικό Δικαστήριο ότι ο αγοραστής του χρηματοπιστωτικού κλάδου δεν στερούνταν υποχρεωτικά την απαιτούμενη εμπειρία, διότι μπορούσε να στηριχθεί στα ήδη υπάρχοντα διευθυντικά στελέχη της Éditis.
Επικουρικώς, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η παρούσα περίπτωση είναι σαφώς διαφορετική από εκείνες στις οποίες η επιλογή του αρχικού αγοραστή γίνεται από την Επιτροπή. Η τελευταία αυτή περίπτωση αφορά καταστάσεις στις οποίες τα μεταβιβαζόμενα στοιχεία του ενεργητικού αυτά καθεαυτά δεν αποτελούν βιώσιμη επιχείρηση, αλλά μπορούν παρ’ όλ’ αυτά να αποτελέσουν τέτοια επιχείρηση σε συνάρτηση με τον αγοραστή. Αυτό όμως δεν ισχύει στην περίπτωση της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, στην οποία η Éditis αποτελεί βιώσιμη επιχείρηση, δραστηριοποιούμενη στις οικείες αγορές και διαθέτουσα όλους τους αναγκαίους πόρους για να ανταγωνισθεί τη Lagardère. Το επιχείρημα της Odile Jacob σχετικά με την ιδιομορφία του δυοπωλίου χωρίς δεσπόζοντα ανταγωνιστή δεν είναι εύστοχο, διότι το στοιχείο αυτό δεν συγκαταλέγεται στα κριτήρια τα οποία προβλέπει η ανακοίνωση για τα διορθωτικά μέτρα όσον αφορά την επιλογή του τελικού αγοραστή.
Όσον αφορά το κατά πόσον είναι νομικά ενδεδειγμένες οι δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Lagardère, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η πολύ μικρή έκταση των στοιχείων του ενεργητικού, υπό τη μορφή σημάτων και μεριδίων αγοράς, τα οποία προηγουμένως κατείχε η VUP και τα οποία διατήρησε η Lagardère συνεπεία των δεσμεύσεων, αποκλείει το ενδεχόμενο η προσθήκη των μεριδίων αυτών σε εκείνα που κατείχε ήδη η Lagardère, πριν την επίμαχη πράξη συγκεντρώσεως, να παραγάγει αποτελέσματα χαρτοφυλακίου ή δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων. Η έκταση όμως των σημάτων, καθώς και των μεριδίων στις διάφορες αγορές εκδόσεων, που κατείχε η Lagardère πριν την πράξη συγκεντρώσεως, δεν διευρύνθηκε σημαντικά λόγω της προσθήκης των διατηρούμενων στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, ενώ η έκταση των σημάτων και των μεριδίων αγοράς που κατείχε η Éditis συνεπεία των δεσμεύσεων στις γαλλόφωνες αγορές ήταν κατ’ ουσίαν συγκρίσιμη προς εκείνη την οποία κατείχε η VUP πριν την πράξη συγκεντρώσεως.
Η Lagardère υπογραμμίζει ότι ο κανονισμός 4064/89 δεν περιέχει διατάξεις από τις οποίες να προκύπτει ότι η πράξη συγκεντρώσεως ή οι απορρέουσες εξ αυτής δεσμεύσεις πρέπει υποχρεωτικά να συνεπάγονται την άνοδο του υφιστάμενου επιπέδου του ανταγωνισμού. Δεν μπορεί να απαιτείται να παρέχουν οι δεσμεύσεις αυτές τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ο ανταγωνισμός πέρα από τα όσα ίσχυαν αρχικώς από πλευράς ανταγωνισμού.
Σε ό,τι αφορά τα επιχειρήματα σε σχέση με την επικύρωση των προϋποθέσεων επιλογής του αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού, η Lagardère θεωρεί τα επιχειρήματα αυτά ως απαράδεκτα.
Όσον αφορά τις δεσμεύσεις τις οποίες ανέλαβε η Lagardère και το ζήτημα της εξουδετερώσεως της οποιασδήποτε σωρεύσεως μεριδίων αγοράς σε όλες τις επίμαχες αγορές, η Lagardère επισημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς έκρινε, βάσει της εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών την οποία πραγματοποίησε, ότι οι δεσμεύσεις αυτές πράγματι συνεπάγονταν τη μείωση σε επαρκή βαθμό της σπουδαιότητας της νέας οντότητας και τη δραστικότατη μείωση οποιουδήποτε δυνητικού «αποτελέσματος φάσματος». Οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν κατ’ αυτόν τον τρόπο ήταν έτσι ενδεδειγμένες.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, το άρθρο 2, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 4064/89 αναθέτει στην Επιτροπή την αποστολή να διασφαλίζει ότι οι πράξεις συγκεντρώσεως που υπόκεινται στον έλεγχό της δεν δημιουργούν ούτε ενισχύουν δεσπόζουσα θέση, με αποτέλεσμα να παρακωλύεται σε μεγάλο βαθμό ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της.
Δεν αποτελεί έτσι έργο της Επιτροπής, όπως θέλει να εκλαμβάνεται η αναιρεσείουσα, να εγκαθιδρύσει ένα τέλειο σύστημα ανταγωνισμού και να αποφασίσει, στη θέση των οικονομικών φορέων, ποιος θα πρέπει να ασκεί δραστηριότητα στην αγορά.
Η Επιτροπή, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού, οφείλει να λάβει υπόψη την ανάγκη διατηρήσεως και αναπτύξεως αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά. Πρόκειται για απαίτηση η οποία αποτελεί σημαντικό στοιχείο της εκτιμήσεως την οποία πρέπει να διενεργήσει η Επιτροπή, αλλά δεν μπορεί να μεταβάλει τον κανόνα της παραγράφου 2 του ως άνω άρθρου.
Όσον αφορά τον προβαλλόμενο κατακερματισμό της Éditis, σε αντίθεση με τη θέση της αναιρεσείουσας, το Γενικό Δικαστήριο δεν απέκλεισε καταρχήν το ενδεχόμενο ότι η εξασθένηση λόγω κατακερματισμού της μίας από τις δύο επιχειρήσεις που σχηματίζουν δυοπώλιο χωρίς δεσπόζοντα ανταγωνιστή στην αγορά μπορεί να έχει ως συνέπεια τη δημιουργία ή την ενίσχυση δεσπόζουσας θέσεως της άλλης επιχειρήσεως.
Ειδικότερα, από τις σκέψεις 285 έως 287 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο περιορίστηκε στο να διαπιστώσει ότι η μεταπώληση των στοιχείων του ενεργητικού-στόχων από τα οποία πήγαζε το 60 % του συνολικού κύκλου εργασιών της VUP και η διατήρηση από τη Lagardère των υπόλοιπων στοιχείων του ενεργητικού-στόχων, δηλαδή η μεταβολή της αρχικής θέσεως των εν λόγω μερών στις διάφορες ενεχόμενες επιμέρους αγορές, δεν αποτελούσαν, αυτές καθεαυτές, επαρκή λόγο για να κριθεί αν η πράξη συγκεντρώσεως δημιουργούσε ή ενίσχυε δεσπόζουσα θέση με αποτέλεσμα την παρακώλυση σε μεγάλο βαθμό του αποτελεσματικού ανταγωνισμού στην κοινή αγορά ή σε σημαντικό τμήμα της.
Τέλος, επισημαίνεται ότι, στη σκέψη 290 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε ότι ο κατακερματισμός της Éditis δεν αποδεικνύεται και επίσης πρόσθεσε, στη σκέψη 293 της ως άνω αποφάσεως, ότι, εν πάση περιπτώσει, η ανταγωνιστικότητα της Nouvel Éditis εξαρτάται από την ικανότητα του αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού να διατηρήσει ή να αναπτύξει ουσιαστικό ανταγωνισμό. Το γεγονός και μόνον ότι η Éditis υπέστη κατακερματισμό δεν αποτελεί αφεαυτού κριτήριο βάσει του οποίου μπορεί να διαπιστωθεί η ενδεχόμενη εξασθένησή της στην αγορά.
Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του τέταρτου λόγου αναιρέσεως, η Odile Jacob δεν μπορεί να υποστηρίξει ούτε ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πταίσμα κατά την εκτίμηση των δεσμεύσεων σχετικά με την ικανότητα ενός αγοραστή του χρηματοπιστωτικού κλάδου.
Όσον αφορά την επιλογή του αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού, δεν απόκειται στην Επιτροπή να επιλέξει η ίδια έναν αγοραστή ο οποίος θεωρητικά θα μπορούσε να πληροί τις βέλτιστες προϋποθέσεις για έναν άριστο ανταγωνισμό σε μια συγκεκριμένη αγορά.
Από το σημείο 49 της ανακοινώσεως για τα διορθωτικά μέτρα προκύπτει ότι, για να διασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα των αναλαμβανόμενων δεσμεύσεων, η πώληση σε αγοραστή υπόκειται σε προηγούμενη έγκριση της Επιτροπής.
Ως εκ τούτου, η Επιτροπή διαθέτει μόνο τη δυνατότητα να εγκρίνει ή όχι τον αγοραστή που της παρουσιάζεται και να επαληθεύσει, σύμφωνα με το σημείο 49 της εν λόγω ανακοινώσεως, ότι ο αγοραστής είναι βιώσιμος, υπαρκτός ή δυνητικός, ανταγωνιστής, ανεξάρτητος και μη συνδεόμενος με τα μέρη, ο οποίος διαθέτει τους οικονομικούς πόρους και αποδεδειγμένη εμπειρία και έχει τα κίνητρα να διατηρήσει και να αναπτύξει την εκποιηθείσα δραστηριότητα ως ενεργή ανταγωνιστική δύναμη που θα ανταγωνίζεται τα μέρη.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο εκτίμησε, στις σκέψεις 341 έως 343 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο αγοραστής των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού ανταποκρινόταν στα κριτήρια που καθορίζονταν στο σημείο 10 των δεσμεύσεων της Lagardère.
Εξάλλου, έστω και αν ο αγοραστής του χρηματοπιστωτικού κλάδου δεν διαθέτει προηγούμενη εμπειρία στην οικεία αγορά, μπορεί να διατηρήσει τα ήδη υπάρχοντα διευθυντικά στελέχη της μεταβιβαζόμενης οντότητας ή ακόμη και να προσλάβει και άλλους διαθέσιμους ειδικούς του εν λόγω τομέα.
Όσον αφορά το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν προέβη σε εξέταση των προϋποθέσεων για τον καθορισμό του αρχικού αγοραστή των μεταπωλούμενων στοιχείων του ενεργητικού, η Odile Jacob υποστηρίζει ότι η βιωσιμότητα των ως άνω στοιχείων του ενεργητικού εξηρτάτο από την ταυτότητα του αγοραστή, στο μέτρο που έπρεπε να αποτελεί ανταγωνιστή τουλάχιστον εξίσου αποτελεσματικό με τη Lagardère, ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο η αναπόδραστη διασάλευση της ισορροπίας που απέρρεε από το δυοπώλιο να καταλήξει στη δημιουργία δεσπόζουσας θέσεως της νέας οντότητας.
Επιβάλλεται η επισήμανση, στην οποία προέβη και το Γενικό Δικαστήριο, ότι η αναιρεσείουσα δεν καταδεικνύει το πώς ήταν επιβεβλημένος εν προκειμένω ο καθορισμός ενός αρχικού αγοραστή.
Ειδικότερα, το σημείο 20 της ανακοινώσεως για τα διορθωτικά μέτρα ορίζει ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η βιωσιμότητα της μεταβιβάσεως των στοιχείων του ενεργητικού εξαρτάται από την ταυτότητα του αγοραστή. Στην περίπτωση αυτή, η συγκέντρωση κηρύσσεται συμβατή μόνον εφόσον τα μέρη αναλάβουν τη δέσμευση να μην ολοκληρώσουν την κοινοποιηθείσα πράξη προτού συνάψουν δεσμευτική συμφωνία με αρχικό αγοραστή, τον οποίο εγκρίνει η Επιτροπή, για την εκποιούμενη δραστηριότητα.
Όπως όμως επισήμανε το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 290 και 291 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η Éditis αποτελούσε βιώσιμη επιχείρηση, η οποία δραστηριοποιούνταν στις επίμαχες αγορές και διέθετε όλους τους αναγκαίους πόρους για να ανταγωνισθεί ενεργά τη Lagardère. Ο καθορισμός αρχικού αγοραστή δεν ήταν συνεπώς αναγκαίος για τη διαφύλαξη της βιωσιμότητας των στοιχείων του ενεργητικού.
Τέλος, όσον αφορά το τελευταίο επιχείρημα σχετικά με τον ενδεδειγμένο χαρακτήρα των δεσμεύσεων της Lagardère υπό το φως των διαπιστώσεων που πραγματοποίησε η Επιτροπή όσον αφορά την ύπαρξη των αποτελεσμάτων χαρτοφυλακίου και δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων, αρκεί να επισημανθεί ότι το επιχείρημα αυτό προβλήθηκε και στον πρώτο βαθμό, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 296 έως 300 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, και εξετάσθηκε από το Γενικό Δικαστήριο στις σκέψεις 302 έως 321 της ως άνω αποφάσεως.
Η Odile Jacob, υπό το προκάλυμμα της πλάνης περί το δίκαιο, επιδιώκει στην πραγματικότητα να αμφισβητήσει την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών.
Από πάγια νομολογία όμως προκύπτει ότι το Γενικό Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο, αφενός, για τη διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών, εκτός αν η ανακρίβεια του περιεχομένου των διαπιστώσεών του προκύπτει από τα υποβληθέντα σ’ αυτό στοιχεία της δικογραφίας, και, αφετέρου, για την εκτίμηση αυτών των πραγματικών περιστατικών. Η εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών δεν αποτελεί συνεπώς, με την επιφύλαξη της περιπτώσεως παραμορφώσεως του περιεχομένου των προσκομισθέντων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου αποδεικτικών στοιχείων, νομικό ζήτημα που υπόκειται, ως εκ της φύσεώς του, στον αναιρετικό έλεγχο του Δικαστηρίου (βλ., ιδίως, απόφαση της 3ης Μαΐου 2012, C-289/11 P, Legris Industries κατά Επιτροπής, σκέψη 51 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, η Odile Jacob δεν βασίζει τα όσα υποστηρίζει σε ανακρίβεια του περιεχομένου των διαπιστώσεων του Γενικού Δικαστηρίου προκύπτουσα από τα στοιχεία της δικογραφίας ούτε σε παραμόρφωση του περιεχομένου των προσκομισθέντων ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου αποδεικτικών στοιχείων. Η αναιρεσείουσα επικρίνει αυτή καθεαυτή την εκτίμηση από το Γενικό Δικαστήριο των πραγματικών περιστατικών, των αποδεικτικών στοιχείων και των σχετικών προς αυτά επιχειρημάτων, και μέμφεται στην πραγματικότητα το Γενικό Δικαστήριο για την κρίση του επί της προσφορότητας των μέτρων που έγιναν δεκτά από την Επιτροπή όσον αφορά τα αποτελέσματα χαρτοφυλακίου και δημιουργίας ομίλου ετερογενών δραστηριοτήτων της επίμαχης πράξεως συγκεντρώσεως, κατόπιν των μεταβιβάσεων στις οποίες συνήνεσε η Lagardère.
Κατά συνέπεια, πρέπει να κριθεί ότι το επιχείρημα αυτό είναι απορριπτέο ως απαράδεκτο κατά το στάδιο της αναιρέσεως.
Επομένως, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμος και εν μέρει απαράδεκτος.
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους αναιρέσεως που προέβαλε η αναιρεσείουσα δεν έγινε δεκτός, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 184, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο αποφαίνεται και επί των εξόδων. Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει των άρθρων 184, παράγραφος 1, και 190, παράγραφος 1, του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Odile Jacob ηττήθηκε και η Επιτροπή καθώς και η Lagardère υπέβαλαν σχετικό αίτημα, η Odile Jacob πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)
Καταδικάζει την Éditions Odile Jacob SAS στα δικαστικά έξοδα.

(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.