CELEX: 62013CJ0388
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 2005/29/KE
Prattiċi kummerċjali żleali
Informazzjoni żbaljata li tingħata minn impriża tat-telekomunikazzjonijiet lil abbonat li tikkawżalu spejjeż addizzjonali
Klassifikazzjoni ta’ ‘prattika kummerċjali qarrieqa’

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”) (
ĠU L 149, p. 22
).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn in-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság (Awtorità Ungeriża għall-protezzjoni tal-konsumaturi) u UPC Magyarország Kft (iktar ’il quddiem “UPC”) dwar informazzjoni żbaljata li UPC ipprovdiet lil wieħed mill-abbonati tagħha u li wasslet sabiex dan tal-aħħar ibati spejjeż addizzjonali.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 5 sa 9, 11 sa 14, 18 u 22 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali jipprovdu:
“(5)
[...] l-ostakli għall-moviment liberu transkonfinali tas-servizzi u tal-merkanzija jew għal-libertà ta’ stabbiliment [...] għandhom jiġu eliminati. Dawn jistgħu jiġu eliminati biss bl-istabbiliment ta’ regoli uniformi fil-livell Komunitarju li jistabbilixxu livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumatur u billi jiġu ċċarati ċerti kunċetti legali fil-livell Komunitarju safejn ikun meħtieġ għat-tħaddim tajjeb tas-suq intern u sabiex jiġi sodisfatt ir-rekwiżit taċ-ċertezza legali.
(6)
Din id-Direttiva għalhekk tapprossima l-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar prattiċi kummerċjali żleali, inkluż ir-reklamar żleali, li jagħmel ħsara b’mod dirett lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi u b’hekk jagħmel ħsara b’mod indirett lill-interessi ekonomiċi tal-kompetituri leġittimi. [...]
(7)
Din id-Direttiva tindirizza prattiċi kummerċjali konnessi direttament ma’ l-influwenza fuq id-deċiżjonijiet transazzjonali tal-konsumaturi fir-rigward ta’ prodotti. [...]
(8)
Din id-Direttiva tipproteġi direttament l-interessi leġittimi tal-konsumatur minn prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur. B’hekk tħares ukoll b’mod indirett negozji leġittimi mill-kompetituri tagħhom li ma jimxux mar-regoli ta’ din id-Direttiva u tiggarantixxi kompetizzjoni ġusta fl-oqsma kordinati minnha. [...]
(9)
Din id-Direttiva hi mingħajr preġudizzju għal azzjonijiet individwali miġjuba minn dawk li sofrew ħsara minn prattika kummerċjali żleali. Hija wkoll mingħajr preġudizzju għal regoli Komunitarji u nazzjonali dwar il-liġi kontrattwali [...]
[...]
(11)
Il-livell għoli ta’ konverġenza milħuq mill-approssimazzjoni tad-dispożizzjonijiet nazzjonali permezz ta’ din id-Direttiva joħloq livell komuni għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur. Din id-Direttiva tistabbilixxi projbizzjoni ġenerali waħda għal dawk il-prattiċi kummerċjali żleali li joħolqu distorsjoni fl-imġieba ekonomika tal-konsumaturi. [...]
(12)
L-armonizzazzjoni għandha żżid konsiderevolment iċ-ċertezza legali kemm għall-konsumaturi kif ukoll għall-kummerċ. Kemm il-konsumaturi kif ukoll il-kummerċ ser ikunu jistgħu jserrħu fuq qafas regolatorju wieħed ibbażat fuq kunċetti legali definiti b’mod ċar li jirregolaw l-aspetti kollha ta’ prattiċi kummerċjali żleali fl-UE. [...]
(13)
[...] Il-projbizzjoni [ġenerali komuni u] ewlenija, stabbilita b’din id-Direttiva [...] għandha tapplika ugwalment għal prattiċi kummerċjali żleali li jirriżultaw [...] wara l-konklużjoni ta’ kuntratt u waqt l-eżekuzzjoni tiegħu. Il-projbizzjoni ġenerali hija elaborata b’regoli dwar żewġ tipi ta’ prattiċi kummerċjali li b’marġni kbira huma l-iżjed komuni, jiġifieri l-prattiċi kummerċjali qarrieqa u l-prattiċi kummerċjali aggressivi.
(14)
Il-prattiċi kummerċjali li jqarrqu għandhom ikopru dawk il-prattiċi, inkluż ir-reklamar qarrieqi, iżommu l-konsumatur milli jagħmel għażla għaqlija u effiċjenti. [...]
[...]
(18)
[…] Konformement mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, u sabiex tiġi permessa l-applikazzjoni effettiva tal-protezzjonijiet kontenuti fiha, din id-Direttiva tieħu bħala punt ta’ riferiment il-konsumatur medju, li huwa infurmat raġonevolment tajjeb u raġonevolment attent u kawt, billi tieħu kont ta’ fatturi soċjali, kulturali u lingwistiċi, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja […]
[...]
(22)
Huwa meħtieġ li l-Istati Membri jistabbilixxu penali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva u għandhom jiżguraw li dawn jiġu infurzati. Il-penali previsti jrid ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi.”
Fi kliem l-Artikolu 1 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali:
“L-għan ta’ din id-Direttiva huwa li tikkontribwixxi għall-funzjonament tajjeb tas-suq intern u li tikseb livell għoli ta’ ħarsien tal-konsumatur billi tapprossima l-liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi ta’ l-Istati Membri dwar prattiċi kummerċjali żleali li jagħmlu ħsara lill-interessi ekonomiċi tal-konsumaturi.”
L-Artikolu 2 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva:
a)
‘konsumatur’ tfisser kwalunkwe persuna fiżika li, f’kuntratti koperti minn din id-Direttiva, tkun qiegħda taġixxi għal skopijiet li jkunu lil hinn mis-sengħa, in-negozju jew il-professjoni tagħha;
b)
‘kummerċjant’ tfisser kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li, fi prattiċi kummerċjali koperti minn din id-Direttiva, taġixxi għal skopijiet marbuta mal-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni tagħha u kull min jaġixxi f’isem jew fl-interessi ta’ kummerċjant;
ċ)
‘prodott’ tfisser kwalunkwe merkanzija jew servizz [...];
d)
‘prattiċi kummerċjali fin-negozju mal-konsumatur’ (minn hawn ’il quddiem imsejħa ‘prattiċi kummerċjali’) tfisser kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inlużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant, konnessi direttament mal-promozzjoni jew bejgħ jew fornitura ta’ xi prodott lil konsumaturi;
[...]
h)
‘diliġenza professjonali’ tfisser l-istandard ta’ sengħa u kura speċjali li kummerċjant huwa raġonevolment mistenni li jeżerċita fir-rigward ta’ konsumaturi, proporzjonat ma’ prattika onesta fis-suq u/jew mal-prinċipju ġenerali tal-bona fidi fil-qasam ta’ attività tal-kummerċjant;
[...]”
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“1.   Din id-Direttiva għandha tapplika għal prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur, kif stabbilit fl-Artikolu 5, qabel, matul jew wara tranżazzjoni kummerċjali fir-rigward ta’ xi prodott.
2.   Din id-Direttiva hija mingħajr preġudizzju għal-liġi kontrattwali u, b’mod partikolari, għar-regoli dwar [...] l-effetti ta’ kuntratt.
[...]”
L-Artikolu 5 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali, intitolat “Il-Projbizzjoni ta’ Prattiċi Kummerċjali Żleali”, huwa fformulat kif ġej:
“1.   Il-prattiċi kummerċjali żleali għandhom ikunu projbiti.
2.   Prattika kummerċjali tkun żleali jekk:
a)
hija kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali,
u
b)
toħloq distorsjoni sostanzjali jew tista’ toħloq distorsjoni sostanzjali fl-imġieba ekonomika, fir-rigward tal-prodott, tal-konsumatur medju li tilħaq jew li lilu tkun indirizzata, jew tal-membru medju tal-grupp meta xi prattika kummerċjali tkun diretta lejn grupp partikolari ta’ konsumaturi.
[...]
4.   B’mod partikolari, ikunu żleali dawk il-prattiċi kummerċjali li:
a)
jqarrqu kif stabbilit fl-Artikoli 6 u 7,
[...]
5.   Fl-Anness I hemm lista ta’ dawk il-prattiċi kummerċjali li għandhom f’kull ċirkostanza jitqiesu bħala żleali. L-istess lista waħdanija għandha tapplika fl-Istati Membri kollha u tista tiġi modifikata biss permezz ta’ revizjoni tad-Direttiva.”
Kif jirriżulta mit-titolu tagħhom, l-Artikoli 6 u 7 ta’ din id-direttiva jiddefinixxu l-“Azzjonijiet Qarrieqa” u l-“Ommissjonijiet Qarrieqa”, rispettivament.
L-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Prattika kummerċjali għandha titqies bħala qarrieqa jekk ikun fiha tagħrif falz u għalhekk ma tkunx tikkorrispondi għall-verità, jew li b’xi mod, anki bil-preżentazzjoni totali tagħha, tqarraq bil-konsumatur medju, anke jekk it-tagħrif ikun korrett fattwalment, fir-rigward ta’ wieħed jew iktar mill-elementi li ġejjin, u li f’kull każ iġġiegħlu jew x’aktarx iġġiegħlu jieħu deċiżjoni transazzjonali li ma kienx jieħu f’ċirkostanzi oħra:
a)
l-eżistenza jew in-natura tal-prodott;
b)
il-karatteristiċi ewlenin tal-prodott, bħad-disponibbiltà, il-benefiċċji, ir-riskji, l-eżekuzzjoni, il-kompożizzjoni, l-aċċessorji, l-assistenza ta’ wara l-bejgħ għall-konsumatur u t-trattament ta’ ilmenti, il-metodi u d-data ta’ manifattura jew tal-provvista, il-kunsinna, l-idoneità għall-għan, l-użu, il-kwantità, l-ispeċifikazzjoni, l-oriġini ġeografika jew kummerċjali jew ir-riżultati li wieħed jistenna mill-użu tiegħu, jew ir-riżultati u l-karatteristiċi importanti ta’ eżamijiet jew kontrolli magħmula tal-prodott;
ċ)
il-firxa ta’ l-impenji min-naħa tal-kummerċjant [...]
d)
il-prezz jew il-mod kif il-prezz huwa kalkolat, jew l-eżistenza ta’ vantaġġ speċifiku fil-prezz;
[...]
g)
id-drittijiet tal-konsumatur [...]”
Fi kliem l-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jeżistu mezzi adegwati u effettivi li jikkumbattu l-prattiċi kummerċjali żleali sabiex tiġi nfurzata l-osservanza tad-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva fl-interess tal-konsumaturi.
Dawn il-mezzi għandhom jinkludu dispożizzjonijiet legali li jipprovdu li l-persuni jew organizzazzjonijiet li jkollhom, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, interess leġittimu sabiex jikkombattu l-prattiċi kummerċjali żleali, inklużi l-kompetituri, ikunu jistgħu:
(a)
iressqu azzjoni legali kontra dawn il-prattiċi kummerċjali żleali,
u/jew
(b)
iressqu dawn il-prattiċi kummerċjali żleali quddiem awtorità amministrattiva kompetenti sabiex tagħti deċiżjoni fuq dawn l-ilmenti jew tagħti bidu għal proceduri legali xierqa.
[...]
2.   Taħt id-dispożizzjonijiet legali msemmija fil-paragrafu 1, l-Istati Membri għandhom jagħtu lill-qrati jew lill-awtoritajiet amministrattivi s-setgħat li, fil-każijiet fejn jikkunsidraw li tali miżuri huma meħtieġa wara li jittieħed kont ta’ l-interessi kollha involuti u b’mod partikolari ta’ l-interess pubbliku:
(a)
jordnaw il-waqfien, jew jistitwixxu proċedimenti legali adegwati għall-għoti ta’ ordni ta’ waqfien, ta’ prattiċi kummerċjali żleali,
jew
(b)
jekk il-prattika kummerċjali żleali għadha ma seħħetx iżda hija imminenti, jordnaw il-projbizzjoni tal-prattika, jew jistitwixxu proċedimenti legali adegwati għall-għoti ta’ ordni ta’ projbizzjoni tal-prattika,
anki mingħajr prova ta’ telf jew ħsara attwali jew ta’ intenzjoni jew negligenza min-naħa tal-kummerċjant.
[...]”
L-Artikolu 13 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu l-penali għall-ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali adottati fl-applikazzjoni ta’ din id-Direttiva u għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jiżguraw li dawn jiġu nfurzati. Il-penali previsti jrid ikunu effikaċi, proporzjonati u dissważivi.”
Id-dritt Ungeriż
Id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali ġiet trasposta fid-dritt Ungeriż bil-Liġi Nru XLVII tal-2008, dwar il-projbizzjoni ta’ prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, matul ix-xahar ta’ April 2010, individwu, L. I. Szabó, li kien abbonat għal żmien twil ta’ UPC, kumpannija li tipprovdi servizzi tat-televiżjoni bil-kejbil, u li xtaq li jtemm il-kuntratt li kien jorbtu ma’ din il-kumpannija, talab lil din tal-aħħar tindikalu l-perijodu eżatt li għalih il-fattura maħruġa matul is-sena 2010 kienet tirreferi, peress li din il-fattura ma kinitx tindika dan il-perijodu.
UPC weġbitu li l-aħħar fattura annwali kienet tirreferi għall-“perijodu mill-11.01.2010 sal-10.02.2011 inklużivament”.
L. I. Szabó, li ried li jikkoinċidi t-tmiem tal-abbonament li huwa kellu ma’ UPC mal-aħħar jum tal-provvista ta’ servizzi diġà mħallsa, talab ir-rexissjoni tal-kuntratt relattiv b’effett mill-10 ta’ Frar 2011.
L-għoti tas-servizzi twaqqaf biss fl-14 ta’ Frar 2011 u, fit-12 ta’ Marzu 2011, il-parti kkonċernata rċeviet mingħand UPC dokument għall-ħlas tas-somma ta’ HUF 5243 bħala arretrati ta’ ħlas sal-14 ta’ Frar 2011.
L. I. Szabó ressaq ilment quddiem il-Budapest Főváros Kormányhivatala Fogyasztóvédelmi Felügyelősége (Spezzjoni tal-protezzjoni tal-konsumaturi fi ħdan is-servizzi governattivi dikonċentrati ta’ Budapest) fejn sostna li huwa kien irċieva informazzjoni żbaljata, li minħabba fiha huwa kellu jħallas somma addizzjonali ta’ HUF 5243, peress li huwa kien marbut iħallas spejjeż ta’ abbonament ma’ żewġ fornituri differenti għall-istess perijodu, meta l-provvista ta’ servizzi kkonċernata kienet ta’ natura li ma setgħetx tinkiseb mingħand żewġ fornituri fl-istess ħin.
B’deċiżjoni tal-11 ta’ Lulju 2011, din l-istanza kkundannat lill-UPC għall-ħlas ta’ multa ta’ HUF 25000 għal prattika kummerċjali żleali, skont il-Liġi Nru XLVII tal-2008 dwar il-projbizzjoni ta’ prattiki kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur. Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata, fl-10 ta’ Ottubru 2011, min-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság, bħala istanza tat-tieni grad, li qieset li l-komunikazzjoni ta’ informazzjoni żbaljata tikkostitwixxi fiha nfisha ksur tar-rekwiżit tad-diliġenza professjonali, mingħajr ma huwa neċessarju, f’dan il-każ, li jsir eżami distint tal-kwistjoni tal-ksur ta’ dan ir-rekwiżit.
Adita minn UPC, il-Fővárosi Törvényszék (Qorti ta’ Budapest) irriformat id-deċiżjoni tal-imsemmija awtorità nazzjonali tal-10 ta’ Ottubru 2011 u annullat il-multa imposta fuq din il-kumpannija. Din il-qorti qieset li l-kwistjoni tal-ksur tar-rekwiżit ta’ diliġenza professjonali kellha tiġi eżaminata wkoll fil-każ ta’ komunikazzjoni ta’ informazzjoni żbaljata u li tali ksur ma setax jiġi kkonstatat meta minn tali eżami jirriżulta li l-kummerċjant inkwistjoni ma kellux intenzjoni li jqarraq bil-konsumatur.
Issa, fil-każ ineżami, l-aġir ikkritikat ta’ UPC ma jikkostitwixxix aġir kontinwu u żball amministrattiv iżolat, li jikkonċerna klijent wieħed, ma jistax jiġi kklassifikat bħala “prattika”. Il-każ ineżami jirrigwarda sempliċi żball ta’ redazzjoni li sar fil-kitba tan-numru (“2” sabiex jindika x-xahar ta’ Frar minflok “1” sabiex jindika dak ta’ Jannar) u, barra minn hekk, il-konsumatur ikkonċernat seta’ jikseb l-informazzjoni eżatta minn diversi sorsi oħra.
Din il-qorti żiedet li t-tilwima li biha hija ġiet adita ma kellhiex rabta la mal-prezz, la mal-metodu ta’ kalkolu tal-prezz, u lanqas mal-eżistenza ta’ xi vantaġġ speċifiku fir-rigward tal-prezz, fis-sens tal-Artikolu 6(1)(d) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, b’mod li l-informazzjoni pprovduta minn UPC ma hijiex qarrieqa, iżda biss żbaljata. Din l-evalwazzjoni hija kkonfermata mill-fatt li n-Nemzeti Média- és Hírközlési Hatóság (Awtorità nazzjonali tal-midja u tat-telekomunikazzjonijiet) ċaħdet l-ilment adita bih fl-istess każ.
Insostenn tal-appell ta’ kassazzjoni li n-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság ippreżentat quddiem il-Kúria (Qorti suprema), din l-awtorità nazzjonali tirrileva, qabelxejn, li UPC ma tikkontestax li kkomunikat informazzjoni żbaljata, li fuq il-bażi tagħha l-konsumatur iddetermina d-data li fiha huwa waqqaf l-abbonament tiegħu.
Hija ssostni, imbagħad, li, fil-każ ta’ komunikazzjoni ta’ tali informazzjoni, ma huwiex neċessarju li l-kwistjoni tal-ksur tar-rekwiżit ta’ diliġenza professjonali tiġi eżaminata separatament.
Barra minn hekk, in-Nemzeti Fogyasztóvédelmi Hatóság tikkontesta l-prinċipju li jipprovdi li ma hemmx lok li tiġi kkonstatata “prattika kummerċjali” jekk l-aġir ikkritikat jikkonċerna biss konsumatur wieħed. Fil-fatt, l-Artikoli 6 sa 9 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali jużaw it-terminu “konsumatur” dejjem fis-singular u din id-direttiva għandha tiġi interpretata konformement mal-għan li hija tfittex.
Finalment, l-informazzjoni żbaljata hija marbuta mal-metodu ta’ kalkolu tal-prezz, fis-sens tal-Artikolu 6(1)(d) tal-imsemmija direttiva, jew, tal-inqas, mad-determinazzjoni tal-perijodu kopert mill-provvista ta’ servizz u taqa’ taħt l-Artikolu 6(1)(b) tal-istess direttiva, bħala karatteristika prinċipali tas-servizz ipprovdut.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kúria ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 5 tad-[Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali] għandu jiġi interpretat fis-sens li, fil-każ ta’ prattiki qarrieqa fis-sens tal-Artikolu 5(4) ta’ din id-direttiva, ma għandux ikun hemm eżami distint tal-kriterji tal-Artikolu 5(2)(a)?
2)
Komunikazzjoni ta’ informazzjoni li ma tkunx tikkorrispondi għall-verità lil konsumatur wieħed biss għandha tiġi kkunsidrata bħala prattika kummerċjali fis-sens tad-direttiva ċċitata iktar ’il fuq?”
Fuq id-domandi preliminari
B’mod preliminari, għandu jiġi kkonstatat li l-ewwel domanda preliminari mressqa tippreżupponi li sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali.
Issa, minn naħa, huwa biss jekk komunikazzjoni ta’ informazzjoni, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tista’ tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali”, fis-sens tal-Artikolu 2(d) ta’ din id-direttiva, li jkun hemm lok li jiġi eżaminat liema kundizzjonijiet din il-prattika għandha tissodisfa sabiex titqies li hija “qarrieqa”, fis-sens tal-Artikoli 6 u 7 tal-imsemmija direttiva.
Min-naħa l-oħra, huwa fil-kuntest tal-eżami tat-tieni domanda li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tippronunzja ruħha dwar id-determinazzjoni tas-sens u tal-portata tal-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” għall-ħtiġiet tal-applikazzjoni tal-istess direttiva.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandha l-ewwel tingħata risposta għat-tieni domanda.
Fuq it-tieni domanda
It-tieni domanda tirrigwarda, essenzjalment, id-determinazzjoni ta’ jekk id-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandhiex tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant li konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tistax tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens tal-imsemmija direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, minn naħa, id-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali hija intiża sabiex tiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi billi twettaq armonizzazzjoni kompleta tar-regoli marbuta mal-prattiki kummerċjali żleali (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C‑540/08,
EU:C:2010:660
, punt 27; Citroën Belux, C‑265/12,
EU:C:2013:498
, punt 20; CHS Tour Services, C‑435/11,
EU:C:2013:574
, punt 47, u Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C‑59/12,
EU:C:2013:634
, punt 34).
Min-naħa l-oħra, jirriżulta mir-rekwiżiti kemm tal-applikazzjoni uniformi tad-dritt tal-Unjoni kif ukoll mill-prinċipju ta’ ugwaljanza li t-termini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li ma tagħmel ebda riferiment espress għad-dritt tal-Istati Membri sabiex jiġi ddeterminat is-sens u l-portata tagħha, għandhom normalment jingħataw, fl-Unjoni kollha, interpretazzjoni awtonoma u uniformi (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12,
EU:C:2013:634
, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fl-ewwel lok, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali tiddistingwi ruħha b’kamp ta’ applikazzjoni materjali partikolarment estiż (sentenzi Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag, C‑540/08,
EU:C:2010:660
, punt 21, u Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12,
EU:C:2013:634
, punt 40), peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni stabbilixxa tifsira wiesgħa ħafna tal-kunċett ta’ “prattika kummerċjali”, fis-sens tal-istess direttiva, peress li l-Artikolu 2(d) ta’ din id-direttiva jiddefinixxih bħala “kwalunkwe att, ommissjoni, imġieba jew rappreżentazzjoni, komunikazzjoni kummerċjali inlużi reklamar u kummerċjalizzazzjoni, minn kummerċjant”.
Għalhekk, l-uniku kriterju previst fl-imsemmija dispożizzjoni huwa bbażat fuq il-fatt li l-prattika tal-kummerċjant għandha tkun direttament marbuta mal-promozzjoni, mal-bejgħ jew mal-provvista ta’ oġġett jew ta’ servizz lill-konsumatur (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi Plus Warenhandelsgesellschaft, C‑304/08,
EU:C:2010:12
, punt 39, u CHS Tour Services, C-435/11,
EU:C:2013:574
, punt 27).
Fit-tieni lok, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, moqri flimkien mal-Artikolu 2(ċ) tagħha, il-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” previst minn din id-direttiva jinkludi l-attivitajiet tal-kummerċjant sussegwenti għal tranżazzjoni kummerċjali li tikkonċerna kwalunkwe prodott jew servizz. Bl-istess mod, mill-premessa 13 tal-imsemmija direttiva jirriżulta li din tapplika għall-prattiki kummerċjali fir-relazzjonijiet bejn kummerċjant u konsumatur u sussegwenti għall-konklużjoni ta’ kuntratt jew matul l-eżekuzzjoni tiegħu.
Fid-dawl tal-premess, il-komunikazzjoni ta’ informazzjoni mogħtija, bħal fil-każ tal-kawża prinċipali, minn kumpannija fl-ambitu tas-servizz ta’ wara l-bejgħ ta’ abbonament ta’ individwu għal servizz ta’ xandir tat-televiżjoni bil-kejbil għandha titqies li taqa’ taħt il-kunċett ta’ “prattika kummerċjali” fis-sens tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali.
Barra minn hekk, konformement mal-Artikolu 5(1) sa (4) ta’ din id-direttiva, huma żleali u pprojbiti, b’mod partikolari, il-prattiki kummerċjali qarrieqa.
Kif jirriżulta mill-kliem stess tal-Artikolu 6(1) tal-imsemmija direttiva, prattika kummerċjali hija meqjusa qarrieqa jekk ikun fiha informazzjoni falza u li għalhekk ma tkunx tgħid il-verità jew, b’xi mod li jkun, tqarraq jew tista’ tqarraq bil-konsumatur medju, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-karatteristiċi prinċipali tal-oġġett jew tas-servizz, inkluż is-servizz ta’ wara l-bejgħ, il-prezz jew il-metodu ta’ kalkolu tal-prezz kif ukoll id-drittijiet tal-konsumatur, u li twassal lill-konsumatur jew tista’ twasslu sabiex jieħu deċiżjoni kummerċjali li f’ċirkustanzi oħra ma kienx jieħu.
Issa, għandu jiġi kkunsidrat li, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi kollha stipulati f’din id-dispożizzjoni huma ssodisfatti f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Din hija kkaratterizzata, fil-fatt, mill-fatt li konsumatur irċieva, mingħand kummerċjant u wara t-talba tiegħu sabiex juża d-dritt tiegħu li jirrexindi kuntratt ta’ servizzi li huwa kkonkluda miegħu, informazzjoni żbaljata dwar it-tul tar-relazzjoni li torbot liż-żewġ partijiet u mill-fatt li l-iżball imwettaq mill-impriża impedixxa lill-individwu milli jagħmel għażla b’għarfien sħiħ tal-fatti u kkawżalu, barra minn hekk, spejjeż addizzjonali.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li l-fatt li l-aġir tal-kummerċjant ikkonċernat seħħ biss darba u effettwa biss konsumatur wieħed huwa nieqes minn kull rilevanza f’dan il-kuntest.
Fil-fatt, la d-definizzjonijiet ipprovduti fl-Artikoli 2(ċ) u (d), 3(1) kif ukoll 6(1) tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali lanqas din tal-aħħar, ikkunsidrata fit-totalità tagħha, ma jinkludu xi indizju fis-sens li l-azzjoni jew l-ommissjoni tal-kummerċjant għandha tkun ta’ natura ripetittiva jew tikkonċerna iktar minn konsumatur wieħed.
Issa, fid-dawl tal-għan ta’ protezzjoni tal-konsumatur bħala l-bażi ta’ din id-direttiva, dawn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jiġu interpretati bħala li jimponu kundizzjonijiet ta’ dan it-tip, anki jekk dawn ma jipprovduhomx b’mod espliċitu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza CHS Tour Services, C-435/11,
EU:C:2013:574
, punt 41).
Barra minn hekk, it-teżi sostnuta minn UPC, li aġir iżolat min-naħa ta’ kummerċjant, li affettwa biss konsumatur wieħed, ma jistax jitqies li jikkostitwixxi “prattika”, fis-sens tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, hija ta’ natura li toħloq żvantaġġi serji.
Fl-ewwel lok, din id-direttiva ma tiddetermina ebda limitu, kemm f’termini ta’ frekwenza kif ukoll ta’ numru ta’ konsumaturi kkonċernati, li lil hinn minnu att jew ommissjoni tkun taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, b’tali mod li t-teżi difiża minn UPC ma hijiex kompatibbli mal-prinċipju ta’ ċertezza legali.
Fit-tieni lok, din it-teżi timplika li huwa l-konsumatur li għandu jistabbilixxi li individwi oħra ġew ippreġudikati mill-istess operatur, meta, fil-fatt, il-produzzjoni ta’ din il-prova hija estremament diffiċli.
Barra minn hekk, hija wkoll nieqsa minn kull rilevanza n-natura allegatament mhux intenzjonata ta’ aġir bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fil-fatt, l-Artikolu 11 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali jipprevedi espressament li l-applikazzjoni ta’ miżuri meħuda mill-Istati Membri għall-finijiet tal-ġlieda kontra tali prattiki hija indipendenti mill-prova ta’ intenzjoni, jew ta’ negliġenza min-naħa tal-kummerċjant, bħal dik ta’ preġudizzju reali sostnut mill-konsumatur.
Fi kwalunkwe każ, kif jirriżulta mill-użu tat-terminu “x’aktarx”, l-Artikolu 6 tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali huwa ta’ natura essenzjalment preventiva, b’tali mod li, għall-ħtiġiet tal-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, huwa suffiċjenti li l-kummerċjant ikun ikkomunika informazzjoni oġġettivament żbaljata, ta’ natura li tinfluwenza b’mod sfavorevoli d-deċiżjoni kummerċjali tal-konsumatur.
Issa, f’dan il-każ, jidher ċar li, fl-assenza tal-iżball dwar id-data li sar minn UPC, il-kontraent ta’ din tal-aħħar ma kienx jirrexindi l-kuntratt tiegħu b’effett mill-10 ta’ Frar 2011, meta d-data rilevanti kienet l-10 ta’ Jannar 2011 u li, għaż-żmien li għadda bejn dawn iż-żewġ dati, ġiet imposta fuqu spiża addizzjonali. Barra minn hekk, kif diġà ġie rrilevat fil-punt 48 ta’ din is-sentenza u b’analoġija ma’ dak li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet fis-sentenza Purely Creative
et
(C‑428/11,
EU:C:2012:651
, punt 57), huwa irrilevanti f’dan ir-rigward il-fatt li l-ispiża addizzjonali imposta fuq il-konsumatur hija insinjifikattiva.
L-interpretazzjoni preċedenti hija kkorroborata mill-fatt li hija tippermetti li jiġi żgurat l-effett sħiħ tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, billi jiġi ggarantit li, konformement mar-rekwiżit li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-konsumaturi, stipulat partikolarment fl-Artikolu 1 tal-imsemmija direttiva, il-prattiċi kummerċjali żleali jkunu, fi kliem l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) ta’ din id-direttiva, miġġielda b’mod effikaċi “fl-interess tal-konsumaturi”. Kif jirriżulta partikolarment mill-premessi 7, 8, 11, 13 u 14 tagħha, l-istess direttiva tistabbilixxi għal dan l-għan projbizzjoni ġenerali tal-prattiki kummerċjali żleali li jibdlu l-imġiba ekonomika tal-konsumaturi (ara s-sentenza Trento Sviluppo u Centrale Adriatica, C‑281/12,
EU:C:2013:859
, punt 32).
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali huma essenzjalment imfassla mill-perspettiva tal-konsumatur bħala destinatarju u vittma ta’ prattiċi kummerċjali żleali (ara s-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12,
EU:C:2013:634
, punt 36 u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-għan tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, li l-konsumaturi jiġu protetti b’mod sħiħ mill-prattiki ta’ din in-natura, huwa bbażat fuq il-fatt li, meta mqabbel ma’ kummerċjant, il-konsumatur jinsab f’pożizzjoni inferjuri, partikolarment fir-rigward tal-livell ta’ informazzjoni, b’mod li għandu jitqies li huwa ekonomikament iktar dgħajjef u legalment b’inqas esperjenza mill-kontraent tiegħu (ara s-sentenza Zentrale zur Bekämpfung unlauteren Wettbewerbs, C-59/12,
EU:C:2013:634
, punt 35).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandha għalhekk titqies nieqsa minn kull rilevanza l-allegazzjoni ta’ UPC li l-konsumatur, f’dan il-każ, seta’ jikseb huwa stess l-informazzjoni korretta.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi konkluż li aġir bħal dak, fil-kawża prinċipali, li bih hija kkritikata UPC jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali u, konsegwentement, huwa suġġett għar-rekwiżiti stabbiliti minn din tal-aħħar.
B’dan ippreċiżat, għad hemm lok li jiġi rrilevat li din id-direttiva sempliċement tipprovdi, fl-Artikolu 5(1) tagħha li l-prattiki kummerċjali żleali “għandhom ikunu projbiti”.
Kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, l-imsemmija direttiva għalhekk tħalli lill-Istati Membri marġni ta’ diskrezzjoni dwar l-għażla tal-miżuri nazzjonali intiżi sabiex jiġġieldu, konformement mal-Artikoli 11 u 13 tal-istess direttiva, il-prattiki kummerċjali żleali, sakemm dawn ikunu adegwati u effikaċi u s-sanzjonijiet hekk previsti jkunu effettivi, proporzjonati u dissważivi (sentenza Köck, C‑206/11,
EU:C:2013:14
, punt 44).
Minn dan isegwi li huwa l-kompitu tal-Istati Membri li jipprovdu sistema ta’ sanzjonijiet xierqa fir-rigward tal-kummerċjanti li jirrikorru għal prattiki kummerċjali żleali, filwaqt li jiżguraw li dawn is-sanzjonijiet jirrispondu, b’mod partikolari, għall-prinċipju ta’ proporzjonalità. Huwa f’dan il-kuntest li fatturi bħall-frekwenza tal-prattika kkritikata, in-natura intenzjonali tagħha jew in-nuqqas ta’ tali natura u l-estent tal-ħsara kkawżata lill-konsumatur jistgħu debitament jitqiesu.
F’dan il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina, filwaqt li tqis ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża adita biha, jekk il-konsegwenzi li jirriżultaw, skont id-dritt nazzjonali li jittrasponi d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali, mill-projbizzjoni tal-prattika kummerċjali qarrieqa użata f’dan il-każ mill-kummerċjant humiex konformi mar-rekwiżiti ta’ din id-direttiva u, senjatament, mal-prinċipju ta’ proporzjonalità.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, għat-tieni domanda għandha tingħata r-risposta li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandha tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant lil konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens ta’ din id-direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.
Fuq l-ewwel domanda
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stabbiliti fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fil-konfront tal-konsumatur, ikun għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.
Issa, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ntalbet tiddeċiedi dwar din il-kwistjoni fis-sentenza CHS Tour Services (C-435/11,
EU:C:2013:574
) u r-risposta li hija tat hemmhekk hija kompletament applikabbli għal din il-kawża.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għal raġunijiet identiċi għal dawk stipulati fil-punti 31 sa 47 tas-sentenza CHS Tour Services (C-435/11,
EU:C:2013:574
), għall-ewwel domanda għandha tingħata r-risposta li d-Direttiva dwar Prattiki Kummerċjali Żleali għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stipulati fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fir-rigward tal-konsumatur, ma jkunx għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex din tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Id-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”), għandha tiġi interpretata fis-sens li l-komunikazzjoni, minn kummerċjant lil konsumatur, ta’ informazzjoni żbaljata, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandha tiġi kklassifikata bħala “prattika kummerċjali qarrieqa”, fis-sens ta’ din id-direttiva, anki jekk din il-komunikazzjoni kkonċernat biss konsumatur wieħed.

2)
Id-Direttiva 2005/29 għandha tiġi interpretata fis-sens li, fil-każ fejn prattika kummerċjali tissodisfa l-kriterji kollha stipulati fl-Artikolu 6(1) ta’ din id-direttiva sabiex tiġi kklassifikata bħala prattika qarrieqa fir-rigward tal-konsumatur, ma jkunx għad hemm lok li jiġi vverifikat jekk tali prattika hijiex ukoll kuntrarja għar-rekwiżiti tad-diliġenza professjonali, fis-sens tal-Artikolu 5(2)(a) tal-imsemmija direttiva, sabiex din tkun tista’ validament titqies li hija żleali u, għaldaqstant, ipprojbita skont l-Artikolu 5(1) tal-istess direttiva.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.