CELEX: 62007TJ0044
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Αγορά του καουτσούκ από βουταδιένιο και του καουτσούκ από στυρόλιο και βουταδιένιο που παρασκευάζεται με πολυμερισμό γαλακτώματος
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Συμμετοχή σε σύμπραξη
Καταλογισμός της παραβάσεως
Πρόστιμα
Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως
Ελαφρυντικές περιστάσεις

, η Επιτροπή επέβαλε στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πρόστιμα τα οποία υπολογίστηκαν κατ’ εφαρμογήν της μεθόδου που
περιγράφεται στις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑX (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές),
καθώς και στην ανακοίνωση περί συνεργασίας του 1996.
Με το άρθρο 2 του διατακτικού της προσβαλλομένης αποφάσεως επιβάλλονται τα εξής πρόστιμα:
α)       Bayer: 0 ευρώ,
β)       Dow Chemical: 64,575 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων:
i)       60,27 εκατομμύρια ευρώ, για την καταβολή των οποίων ευθύνεται από κοινού με την Dow Deutschland,
ii)      47,355 εκατομμύρια ευρώ για την καταβολή των οποίων ευθύνεται από κοινού με τις Dow Deutschland Anlagengesellschaft και Dow
Europe,
γ)       Eni και Polimeri από κοινού: 272,25 εκατομμύρια ευρώ,
δ)       Shell Petroleum, Shell Nederland και Shell Nederland Chemie, από κοινού: 160,875 εκατομμύρια ευρώ,
ε)       Unipetrol και Kaučuk, από κοινού: 17,55 εκατομμύρια ευρώ,
στ)       Stomil: 3,8 εκατομμύρια ευρώ.
Με το άρθρο 3 του διατακτικού της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι εκεί απαριθμούμενες επιχειρήσεις διατάσσονται να παύσουν αμέσως,
εφόσον δεν το έχουν ήδη πράξει, τις παραβάσεις που απαριθμούνται στο ίδιο άρθρο και να απόσχουν από κάθε περιγραφόμενη στο
άρθρο 1 πράξη ή ενέργεια, καθώς και από κάθε ενέργεια με αντίστοιχο αντικείμενο ή αποτέλεσμα.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 16 Φεβρουαρίου 2007, η Kaučuk άσκησε
την υπό κρίση προσφυγή.
Με απόφαση του Προέδρου του Πρωτοδικείου της 2ας Απριλίου 2009, ο N. Wahl ορίστηκε μέλος του τμήματος, προς συμπλήρωση της
συνθέσεώς του, κατόπιν κωλύματος ενός εκ των μελών του.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Πρωτοδικείο (πρώτο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία.
Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, το Πρωτοδικείο
ζήτησε από την Επιτροπή να προσκομίσει ορισμένα έγγραφα. Η Επιτροπή συμμορφώθηκε εμπρόθεσμα προς το αίτημα αυτό.
Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους με τις αγορεύσεις τους και με τις απαντήσεις τους στα προφορικά ερωτήματα
του Πρωτοδικείου κατά τη συνεδρίαση της 14ης Οκτωβρίου 2009.
Η Kaučuk ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να ακυρώσει, ως προς αυτή, εν όλω ή εν μέρει, τα άρθρα 1 έως 3 της προσβαλλομένης αποφάσεως,
–        επικουρικώς, να ακυρώσει το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατά το μέρος που επιβάλλεται στην Kaučuk πρόστιμο 17,55
εκατομμυρίων ευρώ, και να της επιβάλει πολύ χαμηλότερο πρόστιμο,
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την προσφυγή·
–        να καταδικάσει την Kaučuk στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό
Η προσφυγή της Kaučuk στηρίζεται σε επτά λόγους. Με τον πρώτο, η Kaučuk υποστηρίζει ότι η Επιτροπή της καταλόγισε εσφαλμένως
ευθύνη για τις ενέργειες της Tavorex. Με τον δεύτερο, η Kaučuk προβάλλει ότι δεν αποδείχθηκε η συμμετοχή της Tavorex σε συμφωνίες
περί καθορισμού των τιμών και περί καταμερισμού των αγορών. Ο τρίτος λόγος ακυρώσεως αφορά πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως της Επιτροπής
όσον αφορά τη συμμετοχή της Tavorex σε σύγκριση με ό,τι έγινε δεκτό ως προς την Dwory. Ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως αφορά εσφαλμένη
εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού ως προς τις Tavorex και Kaučuk. Με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως, η Kaučuk υποστηρίζει
ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη νομική πλάνη και πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τη συμμετοχή της Kaučuk σε παράβαση σχετική
με το CB. Ο έκτος λόγος ακυρώσεως σχετίζεται με τη μη ύπαρξη παραβάσεως διαπραχθείσας εκ προθέσεως ή εξ αμελείας. Τέλος, με
τον έβδομο λόγο ακυρώσεως, η Kaučuk υποστηρίζει ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλη νομική πλάνη και πλάνη εκτιμήσεως κατά την
εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών.
Πρέπει, καταρχάς, να εξεταστεί ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως που προβάλλει η Kaučuk.

Επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, περί μη αποδείξεως της συμμετοχής της Tavorex σε συμφωνίες περί καθορισμού των τιμών και
περί καταμερισμού της αγοράς
Επιχειρήματα των διαδίκων
–       Επιχειρήματα της Kaučuk
Η Kaučuk επικαλείται, καταρχάς, τη νομολογία σχετικά με το βάρος αποδείξεως που φέρει η Επιτροπή. Ειδικότερα, υποστηρίζει
ότι πρέπει να εξετάζονται με σύνεση οι δηλώσεις στις οποίες προβαίνουν οι επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ανακοινώσεως περί συνεργασίας,
καθοδηγούμενες από εξωτερικούς συμβούλους.
Εν συνεχεία, πρώτον, η Kaučuk προβάλλει, κατ’ ουσίαν, ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει λίγα συγκεκριμένα στοιχεία σχετικά
με τη συμμετοχή της Tavorex στη σύμπραξη. Ειδικότερα, η Kaučuk αμφισβητεί τις αιτιολογικές σκέψεις 125, 141, 155 έως 159 της
προσβαλλομένης αποφάσεως και προβάλλει ότι οι εκεί παρατιθέμενες δηλώσεις είναι ασαφείς. Επίσης, οι δηλώσεις αυτές προσκρούουν
στα πραγματικά περιστατικά.
Δεύτερον, η Kaučuk αμφισβητεί την άμεση συμμετοχή του Τ. (Tavorex) σε σύμπραξη στις 15 και 16 Νοεμβρίου 1999. Ειδικότερα,
χαρακτηρίζει ανακριβή τα σχετικά με αυτήν αριθμητικά στοιχεία που περιλαμβάνονται στις χειρόγραφες σημειώσεις του Ν. (Dow),
καθώς και τα πραγματικά περιστατικά που παραθέτει η Dow με τις δηλώσεις της. Η Kaučuk παραθέτει, συναφώς, σχετικό πίνακα,
επισημαίνοντας τις ανακρίβειες όσον αφορά τις πωλήσεις προς τις εταιρίες Bridgestone και Michelin το 1999 και το 2000. Υπάρχουν,
επίσης, σημαντικές αποκλίσεις όσον αφορά και άλλους πελάτες. Η Kaučuk καταλήγει στο συμπέρασμα ότι στις σημειώσεις αυτές καταγράφονται
κατά πάσα πιθανότητα οι προσωπικές εκτιμήσεις του Ν. Εξάλλου, η Kaučuk επισημαίνει ότι, αντιθέτως προς ό,τι δήλωσε η Dow,
τα στοιχεία της δικογραφίας αποδεικνύουν ότι δεν πραγματοποιήθηκε ανεπίσημη συνάντηση στις 16 Νοεμβρίου 1999. Ειδικότερα,
η Kaučuk προβάλλει ότι ο P. (Bayer) έφυγε από τη Φρανκφούρτη (Γερμανία) στις 16 Νοεμβρίου 1999, ώρα 16:00. Η Kaučuk εκτιμά
ότι η ανεπίσημη συνάντηση, αν όντως πραγματοποιήθηκε, διεξήχθη το βράδυ της 15ης Νοεμβρίου 1999. Από κανένα έγγραφο δεν προκύπτει
η παρουσία του Τ. κατά το χρονικό αυτό σημείο. Ο Τ. δεν έλαβε μέρος στην επίσημη συνάντηση της 16ης Νοεμβρίου 1999. Τέλος,
η Kaučuk τονίζει ότι η επιβεβαίωση της δηλώσεως της Dow από την Bayer δεν έχει καμία αποδεικτική αξία ως προς την Tavorex,
ούτε, συνεπώς, ως προς αυτή.
Τρίτον, η Kaučuk υποστηρίζει ότι κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύει τη συμμετοχή της σε ενιαία και διαρκή παράβαση μετά τις 15
και 16 Νοεμβρίου 1999. Η Kaučuk υπενθυμίζει, συναφώς, ότι η Επιτροπή, ενώ θεωρούσε αποφασιστικής σημασίας τη συνάντηση του
Νοεμβρίου του 1999, εικάζοντας ότι με αυτήν άρχισε η σύμπραξη όσον αφορά το CB και το CSB, εν τέλει στηρίχθηκε κυρίως σε τρεις
συναντήσεις που εικάζεται ότι πραγματοποιήθηκαν το 2000, σε δύο συναντήσεις που εικάζεται ότι πραγματοποιήθηκαν το 2001 και
σε δύο συναντήσεις που εικάζεται ότι πραγματοποιήθηκαν το 2002. Ωστόσο, όσον αφορά τις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στις
31 Αυγούστου και την 1η Σεπτεμβρίου 2000 στην Πράγα, στις 30 Νοεμβρίου και την 1η Δεκεμβρίου 2000 στη Φρανκφούρτη, στις 30
και 31 Αυγούστου 2001 στη Φρανκφούρτη και στις 26 και 27 Νοεμβρίου 2001 στο Αμβούργο (Γερμανία), η Επιτροπή δεν διαπίστωσε
συμμετοχή της Kaučuk σε συζητήσεις κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε
στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 2002 στην Πράγα, η Kaučuk επισημαίνει ότι, παρά τη συμμετοχή της Dwory στη συνάντηση αυτή, η Επιτροπή
δεν διαπίστωσε συμμετοχή της Dwory σε ενιαία και διαρκή παράβαση (υποσημείωση 161 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Η Kaučuk
φρονεί ότι η Επιτροπή έπρεπε να καταλήξει στην ίδια διαπίστωση και ως προς αυτήν. Εξάλλου, οι απαντήσεις των στελεχών της
Dow είναι ασαφείς και διφορούμενες, ενίοτε δε και αντιφατικές προς τις πρώτες δηλώσεις που πραγματοποιήθηκαν αυθορμήτως. Τέλος,
κατά τη συνάντηση της 28ης και 29ης Νοεμβρίου 2002 στο Λονδίνο (Ηνωμένο Βασίλειο), δεν έγινε καμία συζήτηση κατά παράβαση
των κανόνων του ανταγωνισμού. Η Kaučuk καταλήγει ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε συμμετοχή της σε ενιαία και διαρκή παράβαση από
τον Νοέμβριο του 1999 έως τον Νοέμβριο του 2002. Τα αποδεικτικά στοιχεία έχουν ιδιαίτερα περιορισμένη αξία και, συνεπώς, δεν
στοιχειοθετείται ευθύνη της Tavorex, ούτε, ως εκ τούτου, της Kaučuk.
–       Επιχειρήματα της Επιτροπής
Καταρχάς, η Επιτροπή παραθέτει τη δική της ερμηνεία όσον αφορά το βάρος αποδείξεως που φέρει, βάσει της νομολογίας, και υποστηρίζει
ότι, εν προκειμένω, από το σύνολο των στοιχείων αυτών προκύπτει κατά τρόπο πειστικό η συμμετοχή της Tavorex/Kaučuk στη σύμπραξη
κατά το διάστημα που αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση. Ειδικότερα, η Επιτροπή τονίζει ότι οι δηλώσεις στις οποίες προέβησαν
ορισμένες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ανακοινώσεως περί συνεργασίας έχουν αποδεικτική αξία.
Εν συνεχεία, πρώτον, η Επιτροπή αναφέρεται στα στοιχεία της δικογραφίας που πιστοποιούν, κατ’ αυτήν, τη συμμετοχή της Tavorex/Kaučuk
στην επίμαχη παράβαση. Η Επιτροπή αναφέρεται, ειδικότερα, στις συναντήσεις της συμπράξεως με συμμετοχή της Kaučuk, καθώς και
στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 1999 στο Richmond-on-Thames (Ηνωμένο Βασίλειο). Η Kaučuk δεν προβάλλει,
πέραν των απλών διαψεύσεων, κανένα άλλο στοιχείο που να αποδεικνύει ότι δεν μετείχε στη σύμπραξη. Επίσης, δεν υπάρχουν αποδείξεις
ότι η Kaučuk αποχώρησε από τη σύμπραξη. Η Kaučuk δεν αρνείται ότι ο Τ. (Tavorex) ήταν παρών σε όλες τις συναντήσεις ανά κλάδο
μεταξύ 1999 και 2002. Οι συναντήσεις της συμπράξεως πραγματοποιούνταν στο περιθώριο των επίσημων συναντήσεων. Ειδικότερα,
η Επιτροπή αντικρούει τα επιχειρήματα της Kaučuk σχετικά με τις αιτιολογικές σκέψεις 125, 141, 155 έως 159 της προσβαλλομένης
αποφάσεως.
Δεύτερον, σχετικά με τη συμμετοχή του Τ. (Tavorex) στην ανεπίσημη συνάντηση της 15ης και 16ης Νοεμβρίου 1999, η Επιτροπή τονίζει
ότι η Kaučuk δεν αμφισβήτησε, με τις απαντήσεις της στην πρώτη και στη δεύτερη ανακοίνωση αιτιάσεων, την εκτίμηση σχετικά
με το πού βρισκόταν ο Τ. Η Επιτροπή ουδέποτε εξέφρασε την άποψη ότι ο Τ. δεν θα μπορούσε να είναι παρών στη συνάντηση, κατά
τα περιγραφόμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση. Τα σχετικά επιχειρήματα που προέβαλε η Kaučuk ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου
είναι αλυσιτελή (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Μαρτίου 2007, T‑339/04, France Télécom κατά Επιτροπής, Συλλογή
2007, σ. II‑521). Επί της ουσίας, η Επιτροπή παραδέχεται ότι η δήλωση της Dow περιέχει κάποιες επιμέρους ανακρίβειες, όσον
αφορά την ημερομηνία της ανεπίσημης συναντήσεως (η οποία πραγματοποιήθηκε, κατά την Dow, το βράδυ της 16ης Νοεμβρίου 1999).
Ωστόσο, από τα στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι η συνάντηση πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 15ης προς τη 16η Νοεμβρίου
1999. Εξάλλου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η παρουσία του Τ. στη συνάντηση επιβεβαιώνεται από πολλά αποδεικτικά στοιχεία, έστω
και αν, στο σημείωμα εξόδων του P. (Bayer), το όνομα του Τ. δεν αναφέρεται μεταξύ των συμμετεχόντων. Η Επιτροπή τονίζει, επίσης,
ότι, όπως αναφέρει η Kaučuk, είναι πολύ πιθανό ο Τ. να βρισκόταν στη Φρανκφούρτη την προηγουμένη της 16ης Νοεμβρίου 1999,
διότι αυτός ερχόταν πάντα στην Πράγα με το ιδιωτικό αυτοκίνητό του. Περαιτέρω, η Επιτροπή τόνισε ότι η Dow κατονομάζει τον
Τ. μεταξύ των μετεχόντων στη συνάντηση αυτή. Η Dow, της οποίας η δήλωση επιβεβαιώνεται από την Bayer, δήλωσε επίσης ότι όλοι
οι μετέχοντες, του Τ. περιλαμβανομένου, εξέφρασαν την άποψή τους σχετικά με τις τιμές και ανακοίνωσαν ορισμένα αριθμητικά
στοιχεία. Οι χειρόγραφες σημειώσεις του Ν. (Dow) περιλαμβάνουν τα εν λόγω αριθμητικά στοιχεία υπό τον τίτλο «KRA» («Kralupy»,
ο τόπος όπου βρίσκεται η παραγωγική μονάδα της Kaučuk). Η Επιτροπή εξέφρασε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, την άποψη ότι τα
σχετικά με τις πωλήσεις αριθμητικά στοιχεία είναι ακριβή, αλλ’ ότι, σε κάθε περίπτωση, οι μαρτυρίες της Dow και της Bayer,
καθώς και οι σημειώσεις του N. αποδεικνύουν ότι ο T. έλαβε μέρος στην συνάντηση που πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 15ης Νοεμβρίου
1999 κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού.
Τρίτον, σχετικά με την εκ μέρους της Kaučuk, αμφισβήτηση της υπάρξεως ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως, η Επιτροπή διευκρινίζει
ότι, όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 21 και 22 Φεβρουαρίου 2000, δεν εντόπισε αποδείξεις περί της συνάψεως
συμφωνιών κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 31 Αυγούστου και 1η
Σεπτεμβρίου 2000 στην Πράγα, η Επιτροπή δεν καταλογίζει στην Kaučuk, βάσει του γεγονότος αυτού, συμμετοχή σε συμφωνία στο
πλαίσιο συμπράξεως, αλλά διαπίστωσε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι η Dow αντάλλαξε πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με τις
τιμές, τα οποία αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την Kaučuk. Όσον αφορά τη συνάντηση της 30ής Νοεμβρίου και 1ης Δεκεμβρίου 2000 στη
Φρανκφούρτη, από τη δήλωση της Bayer δεν προκύπτει ευθέως συμμετοχή της Kaučuk. Η σύμπραξη, πάντως, συνεχίστηκε. Όσον αφορά
τη συνάντηση της 30ής και 31ης Αυγούστου 2001 στη Φρανκφούρτη, η Επιτροπή παραδέχεται ότι δεν διαπίστωσε απευθείας εμπλοκή
της Kaučuk, τονίζει, όμως, ότι η δήλωση της Dow ενισχύει την αιτίαση και ότι η Kaučuk μετείχε αναμφισβήτητα στην επίσημη συνάντηση.
Όσον αφορά τη συνάντηση της 26ης και 27ης Νοεμβρίου 2001 στο Αμβούργο, από τις ηλεκτρονικές επιστολές της I. (Dow) προκύπτει
ότι η σύμπραξη εν γένει συνεχίστηκε. Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 2002 στην Πράγα,
η Επιτροπή επισημαίνει ότι όλα ανεξαιρέτως τα αρμόδια για το CSB στελέχη της Bayer δηλώνουν ότι ο Τ. (Tavorex) μετείχε σε
συμφωνίες επί των τιμών. Ειδικότερα, η μαρτυρία της Bayer (του P.) στηρίζεται σε εσωτερική ηλεκτρονική επιστολή, η οποία παρατίθεται
ως αποδεικτικό στοιχείο στην προσβαλλόμενη απόφαση. Όσον αφορά τη συνάντηση της 28ης και 29ης Νοεμβρίου 2002 στο Λονδίνο,
η Επιτροπή ερμηνεύει τη δήλωση του P. υπό την έννοια ότι μετείχε και ο Τ. Τέλος, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Kaučuk (ή η
Tavorex) αποστασιοποιήθηκαν σαφώς από τη σύμπραξη.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Υπενθυμίζεται ότι, όσον αφορά την απόδειξη παραβάσεως του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, εναπόκειται στην Επιτροπή να αποδείξει
τις παραβάσεις που διαπιστώνει και να εξασφαλίσει τα αποδεικτικά στοιχεία που είναι ικανά να αποδείξουν, επαρκώς κατά νόμον,
την ύπαρξη περιστατικών που στοιχειοθετούν την παράβαση (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 1998, C‑185/95 P, Baustahlgewebe
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I‑8417, σκέψη 58, και της 8ης Ιουλίου 1999, C‑49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni,
Συλλογή 1999, σ. I‑4125, σκέψη 86). Συναφώς, είναι αναγκαίο να προσκομίσει η Επιτροπή ακριβή και συγκλίνοντα αποδεικτικά στοιχεία
προς στοιχειοθέτηση της υπάρξεως της παραβάσεως (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Ιουλίου 2000, T‑62/98, Volkswagen
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑2707, σκέψη 43 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι, για να υπάρχει
συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, αρκεί οι οικείες επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή βούλησή
τους να συμπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισμένο τρόπο (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1970, 41/69, ACF Chemiefarma
κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 397, σκέψη 112, και της 29ης Οκτωβρίου 1980, 209/78 έως 215/78 και 218/78, van
Landewyck κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1980/ΙΙΙ, σ. 207, σκέψη 86· απόφαση του Πρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1991,
T‑7/89, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II‑1711, σκέψη 256). Τυχόν αμφιβολία του δικαστή είναι υπέρ της
επιχειρήσεως στην οποία απευθύνεται η απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση. Συνεπώς, ο δικαστής δεν μπορεί να συμπεράνει
ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμο την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, εφόσον διατηρεί ακόμη αμφιβολίες ως προς το
ζήτημα αυτό, ιδίως στο πλαίσιο προσφυγής με αίτημα την ακύρωση αποφάσεως περί επιβολής προστίμου (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 25ης Οκτωβρίου 2005, T‑38/02, Groupe Danone κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑4407, σκέψη 215).
Εξάλλου, δεδομένου ότι η απαγόρευση συμμετοχής σε θίγουσες τον ανταγωνισμό πρακτικές και συμφωνίες, καθώς και οι κυρώσεις
που δύνανται να επιβληθούν στους παραβάτες είναι ευρέως γνωστές, είναι σύνηθες να αναπτύσσονται λαθραίως οι δραστηριότητες
τις οποίες συνεπάγονται οι συμφωνίες και οι πρακτικές αυτές, να πραγματοποιούνται μυστικές συσκέψεις, συχνότατα σε τρίτες
χώρες, και να περιορίζονται στο ελάχιστο τα συναφή έγγραφα. Επομένως, ακόμη και όταν η Επιτροπή ανακαλύπτει στοιχεία που πιστοποιούν
ρητώς επαφές μεταξύ των επιχειρηματιών κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, τα στοιχεία αυτά είναι συνήθως αποσπασματικά
και διασκορπισμένα, οπότε είναι συχνά απαραίτητη η ανασύσταση ορισμένων λεπτομερειών διά της επαγωγής. Για τον λόγο αυτό,
στις περισσότερες περιπτώσεις, η ύπαρξη θίγουσας τον ανταγωνισμό πρακτικής ή συμφωνίας πρέπει να συναχθεί από ορισμένο αριθμό
συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, συνολικά θεωρούμενες, μπορούν να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, απόδειξη
περί παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P,
C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψεις 55 έως 57, και
της 25ης Ιανουαρίου 2007, C‑403/04 P και C‑405/04 P, Sumitomo Metal Industries και Nippon Steel κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007,
σ. I‑729, σκέψη 51).
Εν προκειμένω, σχετικά με τις συναντήσεις της συμπράξεως (τμήμα 4.3 της προσβαλλομένης αποφάσεως), η Kaučuk αμφισβητεί, πρώτον,
τη συμμετοχή του Τ. (Tavorex) σε παράνομη συμφωνία στις 15 και 16 Νοεμβρίου 1999 στη Φρανκφούρτη. Η Kaučuk αμφισβητεί, δεύτερον,
τη διαπίστωση της Επιτροπής περί συμμετοχής της σε παράβαση από τις 16 Νοεμβρίου 1999 έως τις 28 Νοεμβρίου 2002.
Είναι, καταρχάς, απορριπτέα τα επιχειρήματα της Επιτροπής σχετικά με τη συνάντηση της 2ας και 3ης Σεπτεμβρίου 1999 στο Richmond-on-Thames
(αιτιολογικές σκέψεις 189 έως 193 της προσβαλλομένης αποφάσεως), δεδομένου ότι η συνάντηση αυτή δεν πραγματοποιήθηκε εντός
της διάρκειας της παραβάσεως που δέχθηκε η Επιτροπή ως προς την Kaučuk.
Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 15 και 16 Νοεμβρίου 1999 στη Φρανκφούρτη, η Επιτροπή δέχθηκε, ειδικότερα,
ότι το «βράδυ και τη νύχτα της 16ης Νοεμβρίου 1999» πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο πλαίσιο της συμπράξεως, στο περιθώριο της
επίσημης συναντήσεως της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Συνθετικού Καουτσούκ (αιτιολογική σκέψη 212 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Στη
συνάντηση αυτή παρέστησαν οι P. (Bayer), F., N., V. (Dow), L. (Stomil), L. (EniChem) και T. (Tavorex). Τα εν λόγω πρόσωπα
συναντήθηκαν αρχικώς σε μπαρ ξενοδοχείου και εν συνεχεία μίσθωσαν αίθουσα συνεδριάσεων (αιτιολογική σκέψη 202 της προσβαλλομένης
αποφάσεως).
Συναφώς, πρώτον, από τα στοιχεία της δικογραφίας, προκύπτει ότι, όπως υποστηρίζει η Kaučuk, ο P. (Bayer) δεν βρισκόταν το
βράδυ της 16ης Νοεμβρίου 1999 στη Φρανκφούρτη. Η Επιτροπή παραδέχεται το γεγονός αυτό.
Δεύτερον, τονίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εμπεριέχει πολλές αντιφάσεις όσον αφορά το πότε ακριβώς πραγματοποιήθηκε η
επίμαχη συνάντηση. Συγκεκριμένα, στην αιτιολογική σκέψη 212 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή αναφέρεται στο «βράδυ
και […] τη νύχτα της 16ης Νοεμβρίου 1999», βάσει της δηλώσεως της Dow. Η Επιτροπή δέχεται επίσης, με την αιτιολογική σκέψη
297 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επίμαχη κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού συνάντηση πραγματοποιήθηκε «τη
νύχτα μεταξύ 15ης και 16ης Νοεμβρίου 1999». Εξάλλου, στο τμήμα 4.3.8 της προσβαλλομένης αποφάσεως γίνεται λόγος για τη 15η
και 16η Νοεμβρίου 1999. Τέλος, στο διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως, ως ημερομηνία ενάρξεως της συμμετοχής της Kaučuk
στην παράβαση αναφέρεται η 16η Νοεμβρίου 1999.
Τρίτον, αντιφάσεις, όσον αφορά την εικαζόμενη ημερομηνία πραγματοποιήσεως της επίμαχης κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού
συναντήσεως και τις λοιπές πιθανές εξηγήσεις που διατυπώνει η Επιτροπή, προκύπτουν επίσης και από υλικά στοιχεία. Συγκεκριμένα,
στο σημείωμα εξόδων του P. (Bayer), το οποίο αφορά, μεταξύ άλλων, την πληρωμή ποσού 84,5 γερμανικών μάρκων (DEM) στο μπαρ
ξενοδοχείου, αναγράφεται η ημερομηνία 15 Νοεμβρίου 1999. Αντιθέτως, η πληρωμή ποσού 436 DEM για τη μίσθωση αίθουσας συνεδριάσεων
έχει καταχωριστεί στις 16 Νοεμβρίου 1999. Εξάλλου, στις χειρόγραφες σημειώσεις του N (Dow) καταγράφεται μόνον η 16η Νοεμβρίου
1999. Τέλος, με τη δήλωση της Dow που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 202 της προσβαλλομένης αποφάσεως διευκρινίζεται ότι
η κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού συνάντηση πραγματοποιήθηκε μετά την επίσημη συνάντηση στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής
Ενώσεως Συνθετικού Καουτσούκ, η οποία έλαβε χώρα στις 16 Νοεμβρίου το πρωί.
Τέταρτον, η Επιτροπή δεν αμφισβητεί τη θέση που διατυπώνει η Kaučuk με τα δικόγραφά της, ότι ο Τ. (Tavorex) μετέβαινε στις
συναντήσεις της Ευρωπαϊκής Ενώσεως Συνθετικού Καουτσούκ με αυτοκίνητο (εκτός των συναντήσεων που πραγματοποιούνταν στο Ηνωμένο
Βασίλειο) και ότι η μετάβαση από την Πράγα έως τη Φρανκφούρτη διαρκεί περίπου πέντε ώρες. Υπό τις συνθήκες αυτές, είναι πιθανό
ο Τ. να μετέβη απευθείας στη Φρανκφούρτη το πρωί της 16ης Νοεμβρίου 1999, έστω και αν τούτο θα απαιτούσε ιδιαίτερη προσπάθεια.
Εν πάση περιπτώσει, η εικασία αυτή δεν προσκρούει σε κανένα στοιχείο της δικογραφίας. Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής
ότι είναι απαράδεκτη η εκ μέρους της Kaučuk αμφισβήτηση της παρουσίας του Τ. στη Φρανκφούρτη το βράδυ της 15ης Νοεμβρίου,
αρκεί η επισήμανση ότι η Kaučuk απλώς αμφισβητεί τη –νέα βάσει της αιτιολογικής σκέψεως 212 της προσβαλλομένης αποφάσεως–
διαπίστωση ότι η κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού συνάντηση ενδεχομένως πραγματοποιήθηκε το βράδυ της 15ης Νοεμβρίου
1999. Συνεπώς, τα επιχειρήματα της Επιτροπής είναι απορριπτέα.
Πέμπτον, κατά τη δήλωση της Dow που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 202 της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι P. (Bayer), F.,
N., V. (Dow), L. (Stomil), L. (EniChem) και T. (Tavorex) συναντήθηκαν σε μπαρ ξενοδοχείου και, κατόπιν, σε αίθουσα συνεδριάσεων.
Πάντως, στο σημείωμα εξόδων του P., σχετικά με την πληρωμή του λογαριασμού στο εν λόγω μπαρ, δεν αναφέρεται η παρουσία του
Τ. κατά τη συνάντηση στο μπαρ του ξενοδοχείου.
Έκτον, όσον αφορά τις χειρόγραφες σημειώσεις του N. (Dow), δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή δεν καταλόγισε στην Kaučuk ευθύνη
για τη σύμπραξη με αντικείμενο το CB. Συνεπώς, το σχετικό με το CB τμήμα των χειρόγραφων σημειώσεων του N. δεν έχει αποδεικτική
ισχύ ως προς την Kaučuk. Όσον αφορά το σχετικό με το CSB τμήμα των χειρόγραφων σημειώσεων του N., τονίζεται ότι σε αυτό αναφέρονται,
πέραν των παραγωγών που μετείχαν στη σύμπραξη, και άλλοι, μη μετέχοντες στη σύμπραξη παραγωγοί λόγω της ιδιότητάς τους ως
προμηθευτών ορισμένων πελατών. Υπό τις ιδιαίτερες αυτές συνθήκες, λόγω ιδίως των αντιφάσεων όσον αφορά την εικαζόμενη ημερομηνία
πραγματοποιήσεως της επίμαχης συναντήσεως, δεν αποκλείεται οι εκτιμήσεις να αφορούσαν παραδόσεις εμπορευμάτων μεταξύ ορισμένων
μόνο παραγωγών, χωρίς να είναι δυνατόν να προσδιοριστεί με ακρίβεια αν η Kaučuk (διά της Tavorex) μετείχε σε αυτές.
Λαμβανομένων υπόψη όλων αυτών των στοιχείων συνολικά, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι υπάρχουν αμφιβολίες όσον αφορά
τη συμμετοχή του Τ. (Tavorex) σε συνάντηση κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού στις 15 και 16 Νοεμβρίου 1999 στη Φρανκφούρτη.
Οι αμφιβολίες αυτές είναι υπέρ της Kaučuk.
Όσον αφορά τις συναντήσεις μετά τον Νοέμβριο του 1999, δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθεί με ακρίβεια αν η Tavorex μετείχε ευθέως
σε συνάντηση των μετεχόντων στη σύμπραξη.
Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν συμπεριέλαβε την Tavorex στις επιχειρήσεις που σύναψαν συμφωνία κατά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε
στις 31 Αυγούστου και 1 Σεπτεμβρίου 2000 στην Πράγα (αιτιολογική σκέψη 221 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Όσον αφορά τη συνάντηση
που πραγματοποιήθηκε στις 30 Νοεμβρίου και 1 Δεκεμβρίου 2000 στη Φρανκφούρτη (αιτιολογικές σκέψεις 222 έως 225 της προσβαλλομένης
αποφάσεως), αμφισβητείται αν είναι δυνατόν η επίμαχη συμφωνία να συνάφθηκε με την Tavorex εντός του αυτοκινήτου του W. (Bayer),
δεδομένου, ιδίως, ότι ο Τ. (Tavorex) μετέβαινε στις συναντήσεις στη Φρανκφούρτη με το αυτοκίνητό του. πράγμα που η Επιτροπή
δεν αμφισβητεί. Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 30 και 31 Αυγούστου 2001 επίσης στη Φρανκφούρτη (αιτιολογικές
σκέψεις 226 έως 230 της προσβαλλομένης αποφάσεως), στις δηλώσεις των επιχειρήσεων που παρατίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση
δεν γίνεται ρητή αναφορά στην Tavorex ή στην Kaučuk. Όσον αφορά τη συνάντηση της 26ης και 27ης Νοεμβρίου 2001 (αιτιολογικές
σκέψεις 231 έως 237 της προσβαλλομένης αποφάσεως), η Επιτροπή δεν διαπίστωσε τη σύναψη συγκεκριμένης συμφωνίας, αλλά ότι οι
επίμαχες συμφωνίες εξακολουθούσαν να ισχύουν έως τότε.
Όσον αφορά τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 2002 στην Πράγα (αιτιολογικές σκέψεις 238 έως 245 της
προσβαλλομένης αποφάσεως), τα στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή εμφαίνουν, εκ πρώτης όψεως, ότι συνάφθηκαν παράνομες συμφωνίες.
Υπάρχουν, όμως, αμφιβολίες σχετικά με τη συμμετοχή του Τ. (Tavorex) στην εν λόγω συνάντηση κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού.
Συγκεκριμένα, η διαπίστωση της Επιτροπής στηρίζεται, ειδικότερα, σε δήλωση της Bayer, που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη
240 της προσβαλλομένης αποφάσεως και βασίζεται, μεταξύ άλλων, σε ενδείξεις προσκομισθείσες από τον P., δήλωση κατά την οποία
ο Τ. είχε άμεση συμμετοχή στην εν λόγω συνάντηση κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού. Πλην όμως, η Bayer ανέφερε επίσης,
με δήλωση που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 156 της προσβαλλομένης αποφάσεως και επίσης βασίζεται σε ενδείξεις προσκομισθείσες
από τον P., ότι ο Τ. μετείχε σε ανεπίσημες συναντήσεις στο περιθώριο των επίσημων συναντήσεων από τον Νοέμβριο του 1996 έως
«τα τέλη του 1999». Υπάρχει, επομένως, κάποια αντίφαση μεταξύ των δύο δηλώσεων της Bayer. Η αντίφαση αυτή προκαλεί αμφιβολίες
όσον αφορά το αν ο Τ. όντως έλαβε μέρος σε συνάντηση κατά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού στις 2 και 3 Σεπτεμβρίου 2002
στην Πράγα. Οι αμφιβολίες αυτές είναι υπέρ της Kaučuk.
Όσον αφορά, τέλος, τη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στις 28 και 29 Νοεμβρίου 2002 στο Λονδίνο, η Επιτροπή δεν διαπίστωσε
τη σύναψη παράνομης συμφωνίας μεταξύ των εμπλεκομένων επιχειρήσεων κατά τις ημερομηνίες αυτές.
Λαμβανομένων υπόψη όλων αυτών των στοιχείων συνολικά, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο
τμήμα της προσβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με τις συναντήσεις της συμπράξεως και αφορούν την Tavorex (συνεπώς και την Kaučuk),
δεν επαρκούν προς απόδειξη της συμμετοχής της εν λόγω επιχειρήσεως στις επίμαχες παράνομες συμφωνίες.
Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο τμήμα της προσβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με την περιγραφή της συμπράξεως (τμήμα 4.2
της προσβαλλομένης αποφάσεως) δεν αναιρούν το συμπέρασμα αυτό.
Συναφώς, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι, ακόμη και αν ορισμένα από τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο τμήμα 4.2 της προσβαλλομένης
αποφάσεως έχουν ενδεχομένως ορισμένη αποδεικτική αξία, ιδίως η γενική δήλωση της Bayer που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη
156 της προσβαλλομένης αποφάσεως, εντούτοις, λαμβανομένων υπόψη των ειδικότερων στοιχείων που προπαρατέθηκαν σχετικά με τις
συναντήσεις των μετεχόντων στη σύμπραξη και του ότι η αμφιβολία είναι υπέρ της προσφεύγουσας, τα στοιχεία αυτά δεν αρκούν
προς τεκμηρίωση της διαπιστώσεως ότι η Kaučuk έχει διαπράξει παράβαση.
Βάσει των στοιχείων αυτών και κατόπιν συνολικής εκτιμήσεώς τους, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι είναι εσφαλμένη η διαπίστωση
της Επιτροπής περί συμμετοχής της Tavorex (συνεπώς και της Kaučuk) στη σύμπραξη.
Συνεπώς, η προσβαλλόμενη απόφαση κρίνεται ακυρωτέα ως προς την Kaučuk, χωρίς να παρίσταται ανάγκη να εξεταστούν οι λοιποί
λόγοι ακυρώσεως που προβάλλονται προς στήριξη της προσφυγής, και ειδικότερα το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ αντιπροσώπων και
μεσολαβητών στο πλαίσιο παραβάσεων των κανόνων του ανταγωνισμού.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με το σχετικό αίτημα της Kaučuk.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει, ως προς την Kaučuk a.s., την απόφαση C(2006) 5700 τελικό της Επιτροπής, της 29ης Νοεμβρίου 2006, σχετικά με διαδικασία
εφαρμογής του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/F/38.638 – Καουτσούκ από βουταδιένιο
και καουτσούκ από στυρόλιο και βουταδιένιο που παράγεται με πολυμερισμό γαλακτώματος).
2)
Καταδικάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Dehousse
Wiszniewska-Białecka
Wahl
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Ιουλίου 2011.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.