CELEX: 62008CJ0053
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Artikolu 43 KE
Libertà ta’ stabbiliment
Nutara
Kundizzjoni ta’ ċittadinanza
Artikolu 45 KE
Parteċipazzjoni fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika
Direttivi 89/48/KEE u 2005/36/KE

Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, meta imponiet
kundizzjoni ta’ ċittadinanza għall-aċċess għall-professjoni ta’ nutar u billi ma ttrasponietx, għal din il-professjoni, id-Direttiva
tal-Kunsill 89/48/KEE, tal-21 ta’ Diċembru 1988, dwar sistema ġenerali għar-rikonoxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla
mogħtija mal-kompletar tal-edukazzjoni u t-taħriġ professjonali ta’ mill-inqas tliet snin (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti,
Kapitolu 5, Vol. 1, p. 337), kif emendata bid-Direttiva 2001/19/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-14 ta’ Mejju 2001
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 138), iktar ’il quddiem id-“Direttiva 89/48”), u/jew id-Direttiva 2005/36/KE
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki Professjonali (JO L 255,
p. 22), ir-Repubblika tal-Awstrija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 43 KE u 45 KE.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
It-tnax-il premessa tad-Direttiva 89/48 tistabbilixxi li “s-sistema ġenerali għar-rikonxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni
ogħla hija kompletament mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu [45 KE]”.
L-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/48 kien għalhekk miktub kif ġej:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għal kull ċittadin ta’ Stat Membru li jixtieq iwettaq professjoni regolata fi Stat Membru
ospitanti bħala persuna li taħdem għal rasha jew bħala persuna impjegata.
Din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal professjonijiet li huma s-suġġett ta’ Direttiva separata li tistabbilixxi arranġamenti
għar-rikonoxximent reċiproku ta’ diplomi mill-Istati Membri.”
Il-professjoni ta’ nutar ma kienet suġġetta għal ebda leġiżlazzjoni ta’ tip bħal dik imsemmija fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 2.
Id-Direttiva 89/48 kienet tipprovdi terminu ta’ traspożizzjoni li kien jiskadi, skont l-Artikolu 12 tagħha, fl-4 ta’ Jannar 1991.
Id-Direttiva 2005/36/KE ħassret, skont l-Artikolu 62 tagħha, id-Direttiva 89/48 b’effett mill-20 ta’ Ottubru 2007.
Id-disa’ premessa tad-Direttiva 2005/36 taqra’ kif ġej:
“Filwaqt li, għal-libertà ta’ stabbiliment, jinżammu l-prinċipji u s-salvagwardji li jifformaw il-bażi tas-sistemi differenti
għar-rikonoxximent li huma fis-seħħ, ir-regoli ta’ dawn is-sistemi għandhom jiġu mtejba fid-dawl ta’ l-esperjenza miksuba.
Barra minn hekk, id-direttivi in kwistjoni ġew emendati f’diversi okkażjonijiet, u d-dispożizzjonijiet tagħhom għandhom jerġgħu
jiġu organizzati u razzjonalizzati permezz ta’ l-istandardizzazzjoni tal-prinċipji applikabbli. Huwa għalhekk meħtieġ li jiġu
sostitwiti d-[Direttivi 89/48]”.
L-erbatax-il premessa ta’ din id-direttiva tipprovdi:
“Il-mekkaniżmu għar-rikonoxximent stabbilit mid-[Direttivi 89/48/KEE] ma jinbidilx. […]”
Skont il-premessa 41 tad-Direttiva 2005/36, din “hija bla ħsara għall-applikazzjoni ta’ l-Artikoli 39(4) [KE] u 45 [KE] li
jikkonċernaw b’mod partikolari in-nutara”.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-organizzazzjoni ġenerali tal-professjoni ta’ nutar
In-nutara jeżerċitaw l-attivitajiet tagħhom, fl-ordinament ġuridiku Awstrijak, fil-kuntest ta’ professjoni libera. L-organizzazzjoni
tal-professjoni nutarili hija rregolata bil-Kodiċi dwar in-Notarjat (Notariatsordnung), tal-25 ta’ Lulju 1871 (RGBl. 75/1871),
fil-verżjoni tiegħu li tirriżulta mill-BGBl. I, 164/2005 (iktar ’il quddiem in-“NO”).
B’mod konformi mal-Artikolu 1(1) tan-NO, in-nutara huma “maħtura mill-Istat u huma mogħtija l-fidi pubblika sabiex jirrediġu
u jippublikaw […] atti awtentiċi li jirrigwardaw dikjarazzjonijiet, atti ġuridiċi u fatti li jistgħu jikkostitwixxu drittijiet
[u] sabiex iżommu fil-kustodja tagħhom atti mogħtija lilhom mill-partijiet”.
Skont l-Artikolu 8 tan-NO, in-nutara jeżerċitaw il-professjoni tagħhom fit-territorju kollu tar-Repubblika tal-Awstrija.
In-numru tan-nutara, il-post fejn ikun jinsab l-uffuċċju tagħhom, u r-residenza ta’ dawn huma stabbiliti permezz ta’ digriet
tal-Ministru tal-Ġustizzja, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 9 tan-NO.
Id-drittijiet tan-nutara huma stabbiliti b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Liġi Federali dwar it-Tariffi tan-Nutara
[Bundesgesetz über den Notariatstarif (Notariatstarifgesetz)], tat-8 ta’ Novembru 1973 (BGBl. 576/1973), kif emendata, u tal-Liġi
Federali dwar it-Tariffi tan-Nutara bħala aġenti tal-qorti [Bundesgesetz über die Gebühren der Notare als Beauftragte des
Gerichtes (Gerichtskommissionstarifgesetz)], tat-3 ta’ Marzu 1971 (BGBl. 108/1971), kif emendata.
Skont l-Artikolu 6(1)(a) tan-NO, il-ħatra ta’ nutar tista’ ssir biss lil ċittadini Awstrijaċi.
L-attivitajiet nutarili
L-attivitajiet fdati fin-nutara taħt l-ordinament ġuridiku Awstrijak jistgħu jiġu miġbura fi tlett kategoriji.
Fl-ewwel lok, in-nutar huwa awtorizzat, b’mod konformi mal-Artikolu 1(1) tan-NO, sabiex jawtentika l-atti jew il-kuntratti.
L-intervent tan-nutar jista’ jkun obbligatorju jew fakoltattiv, skont it-tip ta’ att li huwa jiġi msejjaħ jawtentika. Permezz
ta’ dan l-intervent, in-nutar jikkonstata li jkunu sodisfatti l-kundizzjonijiet kollha legalment meħtieġa sabiex jiġi konkluż
l-att kif ukoll il-kapaċità leġali u l-kapaċità tal-partijiet ikkonċernati li jaġixxu.
L-att nutarili jgawdi minn saħħa probatorja b’mod konformi mal-Artikolu 292(1) tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili [Gesetz über
das gerichtliche Verfahren in bürgerlichen Rechtsstreitigkeiten (Zivilprozessordnung)], tal-1 ta’ Awwissu 1895 (RGBl. 113/1895),
kif emendat (iktar ’il quddiem “ZPO”), li jidher fil-Kapitolu III, intitolat “Provi Dokumentarji”, tal-ewwel taqsima tat-tieni
parti ta’ dan il-kodiċi. Din id-dispożizzjoni tipprovdi li l-atti awtentiċi, jiġifieri, b’mod partikolari, dawk redatti minn
persuna li ġiet attribwita l-fidi pubblika fil-qasam tal-kompetenza tagħha u fil-forma preskritta, jattribwixxu fidi pubblika
f’dak attestat minn din il-persuna. Il-prova tal-ineżatezza kemm tal-avvenimenti kif ukoll tal-fatti attestati kif ukoll tal-awtentikazzjoni
hija ammissibbli skont il-paragrafu 2 tal-imsemmija dispożizzjoni.
L-Artikolu 272 taż-ZPO jipprovdi għall-prinċipju tal-libertà tal-qorti fl-evalwazzjoni tal-provi mill-qorti.
Skont l-Artikolu 3 tan-NO, att nutarili għandu forza eżekuttiva jekk ikun hemm numru ta’ kundizzjonijiet, bħal, b’mod partikolari,
is-sottomissjoni tad-debitur għall-eżekuzzjoni sforzata mingħajr ma jkunu meħtieġa proċeduri li jseħħu qabel.
Skont l-Artikolu 1 tal-Kodiċi li jirrigwarda l-Eżekuzzjonijiet [Gesetz über das Exekutions- und Sicherungsverfahren (Exekutionsordnung)],
tas-27 ta’ Mejju 1896 (RGBl. 79/1896), kif emendat (iktar ’il quddiem l-“EO”), l-atti nutarili msemmija fl-Artikolu 3 tan-NO
huma, għal kull fini ta’ dan il-kodiċi, titoli eżekuttivi.
Mid-dispożizzjonijiet tal-kodiċi jirriżulta li n-nutar ma jeżerċitax funzjonijiet fil-kuntest tal-eżekuzzjoni sforzata.
Fit-tieni lok, in-nutar huwa kompetenti, b’mod konformi mal-Artikolu 5 tan-NO, li jirrediġi skritturi privati kif ukoll li
jippreżenta lill-partijiet fil-kuntest ta’ ċerti proċeduri elenkati b’mod eżawrjenti f’din id-dispożizzjoni.
Fit-tielet lok, in-nutar, bħala “Gerichtskommissär”, jeżerċità, fil-kuntest ta’ ċerti proċeduri mhux kontenzjużi, l-attivitajiet
elenkati fl-Artikolu 1(1) tal-Liġi Federali li tirrigwarda Kummissarji Ġudizzjarji [Bundesgesetz über die Tätigkeit der Notare
als Beauftragte des Gerichtes im Verfahren außer Streitsachen (Gerichtskommissärsgesetz), tal-11 ta’ Novembru 1970 (BGBl.
343/1970), fil-verżjoni tagħha li tirriżulta mill-BGBl. I, 112/2003 (iktar ’il quddiem il-“GKG”)].
Dawn l-attivitajiet jinkludu ċerti kompiti fil-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni, għall-finijiet li jiġu rregolati s-suċċessjonijiet,
bħal, b’mod partikolari, il-konstatazzjoni tal-mewt, l-istabbiliment tal-inventarju tas-suċċessjoni, l-identifikazzjoni tal-werrieta
u l-aċċettazzjoni tad-dikjarazzjonijiet tagħhom li permezz tagħhom jaċċettaw il-wirt, il-preservazzjoni ta’ din tal-aħħar,
kif ukoll l-adozzjoni ta’ miżuri konservatorji neċessarji għal dan il-għan.
Il-Liġi Federali dwar il-Proċeduri Ġudizzjarji mhux Kontenzjużi [Bundesgesetz über das gerichtliche Verfahren in Rechtsangelegenheiten
außer Streitsachen (Außerstreitgesetz) (BGBl. I, 111/2003)], kif emendata (iktar ’il quddiem l-“AußStrG”), tipprovdi regoli
ddettaljati f’dan ir-rigward. B’hekk, mill-Artikolu 144(3) ta’ din il-liġi jirriżulta li n-nutar għandu jippreżenta immedjatament
il-fajl lill-qorti jekk din titolbu dan jew jekk tkun meħtieġa deċiżjoni ġudizzjarja.
Barra minn hekk, mill-Artikoli 160 u 161 tal-AußStrG jirriżulta li, f’każ ta’ dikjarazzjonijiet kontradittorji ta’ aċċettazzjoni
ta’ wirt u meta l-ebda ftehim ma ntlaħaq dwar dan is-suġġett, in-nutar għandu jirreferi l-kwistjoni lill-qorti li, wara l-eżami
tat-talbiet tal-partijiet u tal-provi li jressqu, tistabbilixxi d-drittijiet tal-werrieta.
Skont l-Artikolu 166(2) tal-AußStrG, il-kontestazzjonijiet dwar l-appartenenza ta’ beni għall-assi ereditarji huma deċiżi
mill-qorti.
B’mod konformi mal-Artikoli 177 u 178 tal-AußStrG, il-qorti tassenja, permezz ta’ digriet, il-wirt lill-werrieta.
Kompiti oħra fdati lin-nutar skont l-GKG, barra mill-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni, tinkludi, b’mod partikolari, il-valutazzjoni
u tpoġġija għall-bejgħ ta’ beni mobbli u immobbli, l-istabbiliment ta’ inventarji, kif ukoll il-konklużjoni ta’ diviżjoni
bi ftehim tal-wirt.
Skont l-Artikolu 1(2) tal-GKG, l-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet ġudizzjarji, it-tfassil ta’ dikjarazzjonijiet ta’ transazzjoni
ġudizzjarju kif ukoll il-fakultà li jiġu imposti miżuri fis-sens tal-Artikolu 79 tal-AußStrG, b’mod partikolari, jibqgħu esklużi
mill-kompetenza tan-nutar.
B’mod konformi mal-Artikolu 7 tal-GKG, in-nutar għandu jwettaq il-kompiti deskritti fil-punti 24 sa 30 tas-sentenza preżenti
fit-termini stabbiliti mill-qorti. F’każ li dawn it-termini ma jiġux osservati, nutar ieħor jinħatar minfloku bħala kummissarju.
Hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 7a tal-GKG, in-nutar jeżerċità l-imsemmija kompiti taħt is-sorveljanza tal-qorti. F’dan
ir-rigward, il-qorti tista’, b’mod partikolari, twettaq l-investigazzjonijiet neċessarji, titlob lin-nutar rapporti dwar l-attività
tiegħu u tinkarigah b’ċerti kompiti. Barra, minn hekk, skont it-tieni paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni, il-kontestazzjonijiet
li jirrigwardaw il-miżuri meħuda minn nutar jew l-aġir tiegħu għandhom jitressqu quddiem il-qorti.

Il-proċedura prekontenzjuża
Tressaq ilment quddiem il-Kummissjoni rigward il-kundizzjoni ta’ ċittadinanza meħtieġa għall-aċċess għall-professjoni ta’
nutar fl-Awstrija. Wara li eżaminat dan l-ilment, il-Kummissjoni, permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Novembru 2000, intimat lir-Repubblika
tal-Awstrija sabiex tippreżentalha, f’terminu ta’ xahrejn, l-osservazzjonijiet tagħha rigward, b’mod partikolari, minn naħa,
il-konformità ta’ din il-kundizzjoni ta’ ċittadinanza mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE kif ukoll, min-naħa l-oħra, l-assenza
ta’ traspożizzoni tad-Direttiva 89/48 f’dak li jikkonċerna l-professjoni ta’ nutar.
Permezz ta’ ittra tat-23 ta’ Jannnar 2001, ir-Repubblika tal-Awstrija rrispondiet għal din l-ittra ta’ intimazzjoni.
Fis-16 ta’ Lulju 2002, il-Kummissjoni indirizzat ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali lil dan l-Istat Membru, fejn akkużatu
li naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 43 KE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 kif ukoll tad-Direttiva 89/48.
Dan l-Istat Membru rrisponda għal din l-ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali b’ittra tat-12 ta’ Settembru 2002.
Peress li ma kinitx konvinta mill-argumenti invokati mir-Repubblika tal-Awstrija, fit-18 ta’ Ottubru 2006, il-Kummissjoni
indirizzat lil dan l-Istat Membru opinjoni motivata li fiha kkonkludiet li dan kien naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt
l-Artikoli 43 KE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE kif ukoll tad-Direttiva 89/48. Din l-istituzzjoni stiednet lil dan
l-Istat Membru sabiex jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex jikkonforma ruħu ma’ din l-opinjoni motivata f’terminu ta’ xahrejn min-notifika
tagħha.
B’ittra tad-19 ta’ Diċembru 2006, ir-Repubblika tal-Awstrija esponiet ir-raġunijiet li għalihom hija qieset li l-pożizzjoni
sostnuta mill-Kummissjoni kienet infondata.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors.

Fuq ir-rikors

Fuq l-ewwel ilment
L-argumenti tal-partijiet
Permezz tal-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi rriżervat l-aċċess għall-professjoni
ta’ nutar unikament għaċ-ċittadini proprji tagħha, ir-Repubblika tal-Awstrija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 KE
u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Din l-istituzzjoni ssostni, b’mod preliminari, li l-aċċess għall-professjoni ta’ nutar ma huwa suġġett għal ebda kundizzjoni
ta’ ċittadinanza f’ċerti Stati Membri u li din il-kundizzjoni kienet tneħħiet minn Stati Membri oħra, bħar-Renju ta’ Spanja,
ir-Repubblika Taljana u r-Repubblika Portugiża.
Il-Kummissjoni tfakkar, fl-ewwel lok, li l-Artikolu 43 KE jikkostitwixxi waħda mid-dispożizzjonijiet fundamentali tad-dritt
tal-Unjoni li hija intiża sabiex tiżgura l-benefiċċju tat-trattament nazzjonali lil kull ċittadin ta’ Stat Membru li jistabbilixxi
ruħu, anki bħala post sekondarju, fi Stat Mebru ieħor sabiex hemmhekk jeżerċita attività bħala persuna li taħdem għal rasha,
u jipprojbixxi kull diskriminazzjoni bbażata fuq iċ-ċittadinanza.
Din l-istituzzjoni kif ukoll ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq isostnu li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE
għandu jiġi interpretat b’mod awtonomu u uniformi (sentenza tal-15 ta’ Marzu 1988, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, 147/86, Ġabra
p. 1637, punt 8). Fir-rigward tal-eċċezzjoni għal libertà ta’ stabbiliment għall-attivitajiet li jaqgħu fl-ambitu tal-eżerċizzju
tal-awtorità pubblika, dan l-artikolu għandu barra minn hekk jiġi interpretat b’mod restrittiv (sentenza tal-21 ta’ Ġunju 1974,
Reyners, 2/74, Ġabra p. 631, punt 43).
L-eċċezzjoni prevista fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE għalhekk għandha tiġi ristretta għall-attivitajiet li, fihom infushom,
jinkludu parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (sentenza Reyners, iċċitata iktar ’il fuq,
punti 44 u 45). Skont il-Kummissjoni, il-kunċett ta’ awtorità pubblika jimplika l-eżerċizzju ta’ setgħa deċiżjonali li teċċedi
d-dritt komuni li tissarraf fil-kapaċità li tittieħed azzjoni indipendentement mir-rieda ta’ suġġetti oħra jew anki tmur kontra
din l-istess rieda. B’mod partikolari, l-awtorità pubblika timmanifesta ruħha, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja,
bl-eżerċizzju tas-setgħat vinkolanti (sentenza tad-29 ta’ Ottubru 1998, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑114/97, Ġabra p. I‑6717,
punt 37).
Fil-fehma tal-Kummissjoni u tar-Renju Unit, għandha ssir distinzjoni bejn l-attivitajiet li huma parti mill-eżerċizzju tal-awtorità
pubblika u dawk eżerċitati fl-interess ġenerali. Fil-fatt, diversi professjonijiet jiġu attribwiti kompetenzi partikolari
fl-interess ġenerali, mingħajr madankollu ma jkunu parti mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Minbarra dan, il-Kummissjoni u r-Renju Unit ifakkru li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE huwa intiż prinċipalment għal
attivitajiet partikolari u mhux għal professjoni sħiħa, sakemm l-attivitajiet ikkonċernati ma jiġux isseparati minn dawk kollha
eżerċitati minn din il-professjoni.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tagħmel eżami tad-diversi attivitajiet eżerċitati min-nutar fl-ordinament ġuridiku Awstrijak.
Fir-rigward, l-ewwel nett, tal-awtentikazzjoni tal-atti u tal-ftehim, il-Kummissjoni ssostni li n-nutar jillimita ruħu sabiex
ikun xhud tal-volontà tal-partijiet, wara li jkun tahom parir, u sabiex jagħti effetti legali lil din il-volontà. Fl-eżerċizzju
ta’ din l-attività, in-nutar ma għandu ebda setgħa deċiżjonali fir-rigward tal-partijiet.
Din is-setgħa ta’ awtentikazzjoni mogħtija lin-nutara ċertament timponi li jkun meħtieġ minnhom livell għoli ta’ kompetenza
u ta’ integrità professjonali iżda madankollu ma tinkludix parteċipazzjoni diretta u speċifika tal-eżerċizzju tal-awtorità
pubblika. Il-fatt li din l-attività tkun ikkunsidrata fl-ordinament ġuridiku Awstrijak bħala li taqa’ fil-qasam tal-amministrazzjoni
tal-ġustizzja u li din tingħata lin-nutara mill-Istat sabiex tnaqqas l-ammont ta’ xogħol tal-qrati ma tfissirx li l-imsemmija
attività hija komparabbli mal-eżerċizzju tal-awtorità uffiċjali.
Barra minn hekk, numru ta’ kompiti oħra, kkunsidrati qabel bħala funzjonijiet ta’ awtorità uffiċjali, issa saru s-suġġett
ta’ privatizzazzjoni u jsiru esternament.
Għal dak li jirrigwarda d-dettalji tas-sistema tal-provi relatata mal-atti nutarili, saħħa probatorja komparabbli għal dik
ta’ dawn tal-aħħar tkun mogħtija wkoll lil atti oħra li ma jaqgħux fl-awtorità pubblika, bħal pereżempju, id-dikjarazzjonijiet
magħmula mill-għassiesa tal-għelieqi, l-aġenti forestali, l-għassiesa kontra l-kaċċa u l-għassiesa kontra s-sajd.
Fir-rigward tas-saħħa eżekuttiva tal-atti awtentiċi, il-Kummissjoni tikkunsidra li ż-żieda tal-formula tal-eżekuzzjoni tippreċedi
l-eżekuzzjoni hekk imsejħa mingħajr ma tagħmel parti minnha. Għalhekk, din is-saħħa eżekuttiva ma tagħti ebda setgħa vinkolanti
lin-nutara, peress li dawn ma humiex organi tal-eżekuzzjoni sforzata. Barra minn hekk, kull kontestazzjoni eventwali hija
deċiża mhux min-nutar iżda mill-qorti.
Fir-rigward, fit-tieni nett, tal-attivitajiet tan-nutar fir-rigward tal-“Gerichtskommissär”, il-Kummissjoni tikkunsidra li
dawn ma jistgħux jiġu kkunsidrati li huma konnessi mal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika peress li n-nutar huwa nieqes, fil-kuntest
ta’ dawn l-attivitajiet, minn kull setgħa deċiżjonali jew li ġġiegħel, jiġifieri tas-setgħa li jimponi deċiżjoni fuq parti
kontra l-volontà tiegħu. Fi kwalunkwe każ, l-imsemmija attivitajiet ikunu preparatorji u awżiljarji għal dawk tal-qrati. Barra
minn hekk, billi tadotta miżuri konservatorji sabiex tiżgura s-suċċessjoni, il-“Gerichtskommissär” ma tiddisponi minn ebda
marġni ta’ diskrezzjoni reali.
Il-Kummissjoni tikkunsidra, fit-tielet lok, bħal fil-każ tar-Renju Unit, li r-regoli tad-dritt tal-Unjoni li fihom riferimenti
għall-attività nutarili ma jippreġudikawx l-applikazzjoni tal-Artikolu 43 KE u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE għal din
l-attività.
Fil-fatt, kemm l-Artikolu 1(5)(d) tad-Direttiva 2000/31 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-8 ta’ Ġunju 2000, dwar ċerti
aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà tal-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (Direttiva
dwar il-kummerċ elettroniku) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 25, p. 399) kif ukoll il-premessa 41 tad-Direttiva 2005/36
ma jeskludux mill-kamp ta’ applikazzjoni tagħhom l-attivitajiet nutarili ħlief sa fejn dawn jinkludu parteċipazzjoni diretta
u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika. Għalhekk din hija sempliċi riżerva li ma għandha ebda effett fuq l-interpretazzjoni
tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Fir-rigward tal-Artikolu 2(2)(l) tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u
tal-Kunsill, tat-12 ta’ Diċembru 2006, dwar is-servizzi fis-suq intern (ĠU L 376, p. 36), li jeskludi l-attivitajiet nutarili
mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva, il-Kummissjoni ssostni li l-fatt li l-leġiżlatur kien għażel li jeskludi
attività partikolari mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva ma jfissirx li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE
huwa applikabbli għal din l-attività.
Fir-rigward tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001, tat-22 ta’ Diċembru 2000, dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni
ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 42), kif ukoll tar-Regolament
(KE) Nru 805/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-21 ta’ April 2004, li joħloq Ordni Ewropew ta’ Infurzar għal talbiet
mhux kontestati (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 7, p. 38), il-Kummissjoni tqis li dawn ir-regolamenti
jistgħu biss jipprovdu l-obbligu tal-Istati Membri li jirrikonoxxu u li jeżegwixxu atti li ġew formalment imħejjija u rreġistrati
fi Stat Membru ieħor.
Barra minn hekk, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2157/2001, tat-8 ta’ Ottubru 2001, dwar l-Istatut ta’ Kumpannija Ewropea
(SE) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 4, p. 251), ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1435/2003, tat-22 ta’
Lulju 2003, dwar l-Istatut għal Soċjetà Kooperattiva Ewropea (SCE) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 17, Vol. 1,
p. 280), kif ukoll id-Direttiva 2005/56/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Ottubru 2005, dwar mergers transkonfinali
ta’ kumpanniji ta’ responsabbiltà limitata (ĠU L 310, p. 1), ma humiex rilevanti għall-finijiet tar-riżoluzzjoni tal-kawża
preżenti, peress li dawn jillimitaw ruħhom li jikkonferixxu lin-nutara, kif ukoll lil awtoritajiet kompetenti oħra maħtura
mill-Istat, il-kompitu li jiċċertifikaw it-twettiq ta’ ċerti atti u formalitajiet qabel it-trasferiment tas-sede, għall-iffurmar
u l-fużjoni tal-kumpanniji.
Fir-rigward tar-riżoluzzjoni tal-Parlament Ewropew tat-23 ta’ Marzu 2006 dwar il-professjonijiet legali u l-interess ġenerali
dwar il-funzjonament tas-sistemi legali (ĠU C 292E, p. 105, iktar ’il quddiem ir-“Riżoluzzjoni tal-2006”), din hija att purament
politiku, fejn il-kontenut tiegħu huwa ambigwu, peress li, minn naħa, fil-punt 17 ta’ din ir-riżoluzzjoni, il-Parlament Ewropew
kien sostna li l-Artikolu 45 KE għandu japplika għall-professjoni ta’ nutar, filwaqt li, min-naħa l-oħra, fil-punt 2 tagħha,
huwa kkonferma l-pożizzjoni fformulata fir-riżoluzzjoni tiegħu tat-18 ta’ Janna  1994 dwar is-sitwazzjoni u l-organizzazzjoni
tan-notarjat fit-tnax-il membru tal-Komunità (ĠU C 44, p. 36, iktar ’il quddiem ir-“riżoluzzjoni tal-1994”), li fiha huwa
esprima x-xewqa tiegħu li titneħħa l-kundizzjoni ta’ ċittadinanza għall-aċċess għall-professjoni ta’ nutar prevista fil-leġiżlazzjoni
ta’ diversi Stati Membri.
Il-Kummissjoni u r-Renju Unit iżidu li l-kawża li tat lok għas-sentenza tat-30 ta’ Settembru 2003, Colegio de Oficiales de
la Marina Mercante Española (C‑405/01, Ġabra p. I‑10391), li għaliha jagħmlu riferiment diversi Stati Membri fl-osservazzjonijiet
bil-miktub tagħhom, kienet tikkonċerna l-eżerċizzju mill-kapitani u l-uffiċjali sekondi tiegħu ta’ bastimenti tal-merkanzija
ta’ sensiela wiesgħa ta’ funzjonijiet ta’ żamma tas-sigurtà, ta’ dmirijiet marbuta mal-ordni pubbliku kif ukoll kompetenzi
fil-qasam nutarili u ta’ status ċivili. Għalhekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kellhiex l-okkażjoni li teżamina fid-dettall id-diversi
attivitajiet eżerċitati min-nutara, fid-dawl tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Konsegwentement, din is-sentenza ma hijiex
biżżejjed sabiex jiġi konkluż li din id-dispożizzjoni tapplika għan-nutara.
Min-naħa l-oħra, kuntrarjament għal dak li ssostni r-Repubblika tal-Awstrija, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tiddistingwi
n-nutara mill-awtoritajiet pubbliċi billi tirrikonoxxi li att awtentiku jista’ jiġi redatt minn awtorità pubblika jew kwalunkwe
awtorità oħra awtorizzata mill-Istat (sentenza tas-17 ta’ Ġunju 1999, Unibank, C‑260/97, Ġabra p. I-3715, punti 15 u 21).
Ir-Repubblika tal-Awstrija, sostnuta mir-Repubblika Ċeka, mir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, mir-Repubblika Franċiża, mir-Repubblika
Latvjana, mir-Repubblika tal-Litwanja, mir-Repubblika tal-Ungerija, mir-Repubblika tal-Polonja, mir-Repubblika tas-Slovenja,
u mir-Repubblika Slovakka, tikkunsidra li l-attivitajiet tan-nutara jipparteċipaw fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika u konsegwentement
taqa’ fl-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 45(1) KE.
Ir-Repubblika tal-Awstrija ssostni, l-ewwel nett, li l-Artikolu 45 KE jiggarantixxi d-dritt tal-Istati Membri li jiddefinixxu
b’mod sovran ir-regoli li għalihom huma jridu jisottomettu l-aċċess għall-professjonijiet konnessi b’mod permanenti jew okkażjonali
fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika. Skont dan l-Istat Membru, il-Kummissjoni tibbaża l-interpretazzjoni tagħha tal-Artikolu 45 KE
fuq ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li ma tkunx rilevanti għall-każ preżenti. Min-naħa l-oħra, fis-sentenza tagħha Colegio
de Oficiales de la Marina Mercante Española, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kompiti fdati f’idejn
il-kapitani ta’ bastimenti Spanjoli fil-qasam nutarili kienu konnessi mal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Ir-Repubblika tal-Awstrija, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja kif
ukoll ir-Repubblika Slovakka jikkunsidraw, barra minn hekk, li l-eżerċizzju tal-awtorità pubblika ma tistax tkun limitata
biss għall-attivitajiet li jinkludu l-eżerċizzju tas-setgħat ta’ impożizzjoni mhux iktar minn dawk li huma eżerċitati mill-qrati.
Attivitajiet oħra jistgħu jaqgħu ukoll taħt il-kunċett tal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika, meta huma kkaratterizzati, b’mod
partikolari, mill-eżerċizzju tas-setgħet speċjali.
Fit-tieni lok, l-istatus partikolari tan-nutara fl-ordinament ġuridiku Awstrijak juri, skont ir-Repubblika tal-Awstrija, permezz,
b’mod partikolari, tal-proċedura tal-ħatra ta’ dawn kif ukoll tas-sistema ta’ sigurtà ta’ pożizzjoni, ta’ inkompatibbiltà
u ta’ indipendenza li hija applikata lilhom, l-appartenenza tan-nutara għall-awtorità pubblika. Dan l-Istat Membru jsostni
wkoll li l-professjoni ta’ nutar għandha karattru unitarju u li l-attivitajiet differenti eżerċitati minn din il-professjoni
ma jistgħux jiġu sseparati minnu.
Fit-tielet lok, l-attivitajiet ta’ awtentikazzjoni eżerċitati minn nutar ikollhom bħala għan, skont ir-Repubblika tal-Awstrija,
li jsolvu jew jeskludu definittivament li jkun hemm kwistjonijiet ta’ karattru ċivili u li jipprovdu titlu eżekutorju. L-atti
nutarili jistgħu jiġu kkontestati biss permezz tal-qrati u għal raġunijiet strettament limitati.
L-imsemmija atti nutarili jkollhom, barra minn hekk, saħħa probatorja msaħħa li torbot lill-qrati fir-rigward tas-setgħa tagħhom
ta’ evalwazzjoni. Huma jkollhom wkoll saħħa eżekuttiva. Kemm il-proċedura ta’ eżekuzzjoni kif ukoll il-proċedura li twassal
għall-istabbiliment ta’ titolu eżekuttiv jinsabu fil-qalba tal-eżerċizzju statali tal-awtorità pubblika. B’hekk isegwi li
l-attività tan-nutara li tikkonsisti fl-istabbiliment ta’ atti awtentiċi tkun direttament u speċifikament marbuta mal-eżerċizzju
tal-awtorità pubblika.
Għal dak li jirrigwarda, fir-raba’ lok, l-attivitajiet li n-nutar jeżerċita bħala “Gerichtskommissär”, ir-Repubblika tal-Awstrija
ssostni li dan iwassal għal proċeduri kważi-ġudizzjarji fil-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni, li fil-kuntest tiegħu jista’ jwassal,
indipendentement mill-volontà tal-partijiet, anki kontra din il-volontà, li jiġu adottati ċerti miżuri konservatorji għall-finijiet
li jiġi mħares il-wirt, bħal, b’mod partikolari, il-projbizzjoni ta’ aċċess għal postijiet ta’ residenza jew kummerċjali,
it-tpoġġija ta’ siġilli fuq dawn, l-iffriżar jew it-tneħħija ta’ iffriżar ta’ kontijiet bankarji, id-depożitu u r-restituzzjoni
ta’ assi, kif ukoll ċerti miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura.
Dan l-Istat Membru jsostni wkoll li n-nutar, meta jaġixxi bħala “Gerichtskommissär”, jinvolvi r-responsabbiltà tal-Istat.
Barra minn hekk, ikun ikkunsidrat bħala uffiċjal għall-fini tal-applikazzjoni tal-kodiċi kriminali.
Fil-ħames lok, l-atti tad-dritt tal-Unjoni msemmija fil-punti 56 sa 58 tas-sentenza preżenti, tpoġġi l-atti nutarili fl-istess
livell tad-deċiżjonijiet tal-qrati. Barra minn hekk, il-Parlament ikkonfermat, fir-reżoluzzjonijiet tagħha tal-1994 u tal-2006
imsemmija fil-punt 59 tas-sentenza preżenti, li l-professjoni ta’ nutar hija konnessa mal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Bl-istess mod, mis-sentenza Unibank, iċċitata iktar ’il fuq, jirriżulta li r-redazzjoni ta’ atti pubbliċi minn uffiċjal pubbliku,
bħan-nutar, jinkludi parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
–       Il-kunsiderazzjonijiet preliminari
Permezz tal-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni takkuża lir-Repubblika tal-Awstrija li tostakola l-istabbiliment, fid-dawl
tal-eżerċizzju tal-professjoni ta’ nutar, taċ-ċittadini ta’ Stati Membri oħra fit-territorju tagħha, billi tirriżerva l-aċċess
għal din il-professjoni, bi ksur tal-Artikolu 45 KE, għaċ-ċittadini tagħha stess.
Għalhekk, dan l-ilment jikkonċerna biss il-kundizzjoni ta’ ċittadinanza meħtieġa mil-leġiżlazzjoni Awstrijaka inkwistjoni
għall-aċċess għal din il-professjoni fid-dawl tal-Artikolu 43 KE.
Konsegwentement, għandu jiġi ppreċiżat li dan l-ilment ma jirrigwardax la l-istatus u l-organizzazzjoni tan-notarjat fl-ordinament
ġuridiku Awstrijak u lanqas il-kundizzjonijiet ta’ aċċess, barra dik relatata maċ-ċittadinanza għall-professjoni ta’ nutar
f’dan l-Istat Membru.
Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat, hekk kif indikat il-Kummissjoni waqt is-seduta, li l-ewwel ilment lanqas ma jikkonċerna
l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE dwar il-libertà li jiġu pprovduti servizzi. Bl-istess mod, dan l-ilment
ma jikkonċernax l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat li jikkonċernaw il-moviment liberu tal-ħaddiema.
–       Fuq il-mertu
Għandu jitfakkar l-ewwel nett li l-Artikolu 43 KE jikkostitwixxi waħda mid-dispożizzjonijiet fundamentali tad-dritt tal-Unjoni
(ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza Reyners, iċċitata iktar ’il fuq, punt 43).
Il-kunċett ta’ stabbiliment fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni huwa kunċett wiesa’ ħafna, li jimplika l-possibbiltà għal ċittadin
tal-Unjoni li jipparteċipa, b’mod stabbli u kontinwu, fil-ħajja ekonomika ta’ Stat Membru li mhux l-Istat Membru ta’ oriġini
tiegħu, u li jikseb profitt minn dan, u jiffavorixxi għaldaqstant l-interpenetrazzjoni ekonomika u soċjali fi ħdan l-Unjoni
Ewropea fil-qasam tal-attivitajiet imwettqa minn persuna li taħdem għal rasha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-22
ta’ Diċembru 2008, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija, C‑161/07, Ġabra p. I‑10671, punt 24).
Il-libertà ta’ stabbiliment rikonoxxuta liċ-ċittadini ta’ Stat Membru fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor tinkludi b’mod
partikolari l-aċċess għall-attivitajiet ta’ persuni li jaħdmu għal rashom u l-eżerċizzju tagħhom taħt il-kundizzjonijiet iddefiniti
mil-leġiżlazzjoni tal-Istat Membru ta’ stabbiliment għaċ-ċittadini tiegħu stess (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-28
ta’ Jannar 1986, Il‑Kummissjoni vs Franza, 270/836, Ġabra p. 273, punt 13, u, f’dan is-sens, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs
L‑Awstrija, iċċitata iktar ’il fuq, punt 27). Fi kliem ieħor, l-Artikolu 43 KE jipprojbixxi lil kull Stat Membru milli jipprovdi,
fil-leġiżlazzjoni tiegħu, għall-persuni kollha li jagħmlu użu mil-libertà tagħha li jistabbilixxu ruħhom hemm, kundizzjonijiet
fl-eżerċizzju tal-attivitajiet tagħhom li huma differenti minn dawk iddefiniti għaċ-ċittadini tiegħu stess (sentenza Il‑Kummissjoni
vs L‑Awstrija, iċċitata iktar ’il fuq, punt 28).
L-Artikolu 43 KE huwa intiż għalhekk sabiex jiżgura l-benefiċċju tat-trattament nazzjonali lil kull ċittadin ta’ Stat Membru
li jistabbilixxi ruħu fi Stat Membru ieħor sabiex jeżerċita hemmhekk attività bħala persuna li taħdem għal rasha u jipprojbixxi
kull diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza li tirriżulta mil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali inkwantu restrizzjoni għal-libertà
ta’ stabbiliment (sentenza Il‑Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar ’il fuq, punt 14).
Issa, f’dan il-każ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tirriżerva l-aċċess għall-professjoni ta’ nutar liċ-ċittadini
Awstrijaċi, u għalhekk toħloq differenza fit-trattament minħabba ċittadinanza li hija pprojbita, bħala prinċipju, mill-Artikolu 43 KE.
Ir-Repubblika tal-Awstrija madankollu ssostni li l-attivitajiet nutarili ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 43 KE
peress li huma jaqgħu fl-ambitu tal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Għalhekk,
fl-ewwel lok, għandha tiġi eżaminata l-portata tal-kunċett ta’ eżerċizzju tal-awtorità pubblika fis-sens ta’ din l-aħħar dispożizzjoni
u, fit-tieni lok, li jiġi vverifikat jekk l-attivitajiet fdati lin-nutara fl-ordinament ġuridiku Awstrijak jaqgħux taħt dan
il-kunċett.
Fir-rigward tal-kunċett ta’ “eżerċizzju ta’ l-awtorità pubblika” fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE, għandu jiġi
enfasizzat li l-evalwazzjoni tiegħu għandha tieħu inkunsiderazzjoni, skont ġurisprudenza stabbilita, in-natura stess fid-dritt
tal-Unjoni tal-limiti magħmula minn din id-dispożizzjoni għall-eċċezzjonijiet permessi għall-prinċipju tal-libertà ta’ stabbiliment,
sabiex jiġi evitat li l-effettività tat-Trattat fil-qasam ta’ libertà ta’ stabbiliment ma tkunx invalidata minn dispożizzjonijiet
unilaterali meħuda mill-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Reyners, iċċitata iktar ’il fuq, punt 50; Il‑Kummissjoni
vs Il‑Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 8, u tat-22 ta’ Ottubru 2009, Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, Ġabra p. I‑10219,
punt 35).
Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE jikkostitwixxi deroga mir-regola fundamentali
tal‑libertà ta’ stabbiliment. Bħala tali, din id-deroga għandha tingħata interpretazzjoni li tillimita l-portata tagħha għal
dak li huwa strettament neċessarju sabiex jitħarsu l-interessi li l-Istati Membri jistgħu jipproteġu abbażi ta’ din id‑dispożizzjoni
(sentenzi Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 7, Il‑Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34,
tat-30 ta’ Marzu 2006, Servizi Ausiliari Dottori Commercialisti, C‑451/03, Ġabra p. I‑2941, punt 45, tad-29 ta’ Novembru 2007,
Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija, C‑393/05, Ġabra p. I‑10195, punt 35 u Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja, C‑404/05, Ġabra p. I‑10239,
punti 37 u 46, kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34).
Minbarra dan, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet ripetutament li d-deroga prevista fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE għandha
tkun ristretta biss għall-attivitajiet li, fihom infushom, jikkostitwixxu parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju
tal‑awtorità pubblika (sentenzi Reyners, iċċitata iktar ’il fuq punt 45; tat-13 ta’ Lulju 1993, Thijssen, C‑42/92, Ġabra p. I‑4047,
punt 8; Il‑Kummissjoni vs Spanja, punt 35, Servizi Ausiliari Dottori Commercialisti, iċċitata iktar ’il fuq punt 46, Il‑Kummissjoni
vs Il‑Ġermanja, punt 38, u Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, iċċitata iktar ’il fuq punt 36).
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kellha l-okkażjoni tikkunsidra li huma esklużi mid-deroga prevista fl-ewwel paragrafu
tal-Artikolu 45 KE ċerti attivitajiet anċillari jew preparatorji meta pparagunati mal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (ara,
f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Thijssen, punt 22; Il‑Kummissjoni vs Spanja, punt 38, Servizi Ausiliari Dottori
Commercialisti, punt 47; Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja, punt 38, u Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, punt 36), jew ċerti attivitajiet
li l-eżerċizzju tagħhom, minkejja li jinkludi kuntatti, anki regolari u organiċi, ma’ awtoritajiet amministrattivi jew ġudizzjarji,
jew għajnuna, anki obbligatorja, għall-funzjonament tagħhom, iħalli intatti s-setgħat diskrezzjonali u deċiżjonali tal-imsemmija
awtoritajiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Reyners, iċċitata iktar ’il fuq, punti 51 u 53), jew ukoll ċerti attivitajiet
li ma jinkludux l-eżerċizzju ta’ setgħat deċiżjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Thijssen, punti 21
u 22; tad-29 ta’ Novembru 2007, Il‑Kummissjoni vs L‑Awstrija, punti 36 u 42, Il‑Kummissjoni vs Il‑Ġermanja, punti 38 u 44,
kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, punti 36 u 41), ta’ setgħat vinkolanti (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza
Il‑Kummissjoni vs Spanja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 37), jew setgħat ta’ impożizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi
tat-30 ta’ Settembru 2003, Anker
et
, C‑47/02, Ġabra p. I‑10447, punt 61, kif ukoll Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, iċċitata iktar ’il fuq, punt 44).
Għandu jiġi vverifikat, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, jekk l-attivitajiet fdati lin-nutara fl-ordinament ġuridiku
Awstrijak jinkludux parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Għal dan il-għan, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni n-natura tal-attivitajiet eżerċitati mill-membri tal-professjoni inkwistjoni
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza Thijssen, iċċitata iktar ’il fuq, punt 9).
L-ewwel nett, għall-finijiet tar-redazzjoni, bil-formalitajiet meħtieġa, ta’ atti awtentiċi, in-nutar għandu jivverifika,
b’mod partikolari, li l-kundizzjonijiet kollha legalment meħtieġa għat-twettiq tal-att ikunu sodisfatti. L-att awtentiku jgawdi,
minbarra dan, minn saħħa probatorja u minn saħħa eżekuttiva.
Għandu jiġi enfasizzat, f’dan ir-rigward, li huma suġġetti għal awtentikazzjoni, skont il-leġiżlazzjoni Awstrijaka, l-atti
jew il-ftehim li l-partijiet kienu liberament ikkonkludew. Fil-fatt, dawn jiddeċiedu huma stess, fil-limiti mogħtija mil-liġi,
dwar il-portata tad-drittijiet u l-obbligi tagħhom u jagħżlu liberament l-istipulazzjonijiet li huma jridu jdaħħlu fid-dokument
meta huma jippreżentaw att jew ftehim għal awtentikazzjoni lin-nutar. L-intervent ta’ dan tal-aħħar jippresupponi, għalhekk,
l-eżistenza minn qabel ta’ kunsens jew ta’ qbil tal-volontà tal-partijiet.
Minbarra dan, in-nutar ma jistax jemenda unilateralment l-ftehim li huwa mitlub jawtentika mingħajr ma jikseb minn qabel il-kunsens
tal-partijiet.
L-att ta’ awtentikazzjoni fdat lin-nutara għalhekk ma jinkludix, bħala tali, parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju
tal-awtorità pubblika fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Il-fatt li ċerti atti jew ċerti ftehim għandhom bilfors jiġu suġġetti għal awtentikazzjoni taħt piena ta’ nullità ma jistax
ipoġġi f’dubju din il-konklużjoni. Fil-fatt, hija prassi li l-validità ta’ atti diversi tkun suġġetta, fl-ordinamenti ġuridiċi
nazzjonali u skont ir-regoli previsti, għal rekwiżiti ta’ forma jew ukoll għal proċeduri obbligatorji ta’ validazzjoni.
Lanqas l-obbligu tan-nutara li jivverifikaw, qabel ma jipproċedu bl-awtentikazzjoni ta’ att jew ta’ ftehim, li l-kundizzjonijiet
kollha legalment meħtieġa għat-twettiq ta’ dan l-att jew ta’ dan il-ftehim ikunu sodisfatti u, jekk dan ma jkunx il-każ, li
jirrifjutaw li jwettqu din l-awtentikazzjoni, ma jista’ jikkontesta l-konklużjoni preċedenti.
Għalhekk, hekk kif issostni r-Repubblika tal-Awstrija, in-nutar jeżerċita din il-verifika b’għan ta’ interess ġenerali, jiġifieri
jiggarantixxi l-legalità u ċ-ċertezza legali tal-atti konklużi bejn individwi. Madankollu, is-sempliċi tfittxija ta’ dan l-għan
ma jistax jiġġustifika li l-prerogattivi neċessarji għal dan l-għan ikunu rriżervati biss għan-nutara ċittadini tal-Istat
Membru kkonċernat.
Il-fatt li jaġixxi billi jsegwi għan ta’ interess ġenerali ma huwiex biżżejjed, minnu nnifsu, sabiex attività partikolari
tiġi kkunsidrata bħala li tagħmel parti direttament u speċifikament mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika. Fil-fatt, huwa
paċifiku li l-attivitajiet eżerċitati fil-kuntest ta’ diversi professjonijiet regolamentati jimplika ta’ spiss, fl-ordinamenti
ġuridiċi nazzjonali, l-obbligu għall-persuni li jeżerċitawhom li jsegwu tali għan, mingħajr ma dawn l-attivitajiet jaqgħu
għaldaqstant taħt l-eżerċizzju ta’ din l-awtorità.
Madankollu, il-fatt li l-attivitajiet nutarili jsegwu għanijiet ta’ interess ġenerali, li huma intiżi b’mod partikolari sabiex
jiggarantixxu l-legalità u ċ-ċertezza legali tal-atti konklużi bejn individwi, jikkostitwixxi raġuni imperattiva ta’ interess
ġenerali li tippermetti li jiġu ġġustifikati eventwali restrizzjonijiet għall-Artikolu 43 KE li jirriżultaw mill-aspetti speċifiċi
tal-attività nutarili, bħall-kontroll li huma suġġetti għalih in-nutara permezz tal-proċeduri ta’ reklutaġġ applikati għalihom,
il-limitazzjoni tan-numru tagħhom u l-kompetenzi territorjali tagħhom jew ukoll is-sistema ta’ remunerazzjoni tagħhom, ta’
indipendenza, ta’ inkompatibbiltà u ta’ sigurtà ta’ pożizzjoni, dejjem jekk dawn ir-restrizzjonijiet jippermettu li jintlaħqu
dawn l-għanijiet u huma neċessarji għal dan il-għan.
Huwa wkoll veru li n-nutar għandu jirrifjuta li jawtentika att jew ftehim li ma jissodisfax il-kundizzjonijiet legalment meħtieġa,
u dan indipendentement mill-volontà tal-partijiet. Madankollu, sussegwentement għal tali rifjut, dawn tal-aħħar jibqgħu liberi
kemm li jirrimedjaw l-illegalità kkonstatata, kemm li jemendaw l-istipulazzjonijiet tal-att jew tal-ftehim inkwistjoni, kif
ukoll li jirrinunzjaw għal dan l-att jew għal dan il-ftehim.
Fir-rigward tas-saħħa probatorja u tas-saħħa eżekutorja li minnhom jibbenefika l-att nutarili, ma jistax jiġi kkonstatat li
dawn jagħtu lil dawn l-atti effetti legali sinjifikattivi. Madankollu, il-fatt li attività partikolari tinkludi r-redazzjoni
ta’ atti li għandhom tali effetti ma jistax ikun biżżejjed sabiex din l-attività tiġi kkunsidrata bħala parteċipanti direttament
u speċifikament fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Fil-fatt, f’dak li jikkonċerna, b’mod partikolari, is-saħħa probatorja li jgawdi minnha att nutarili, għandu jiġi ppreċiżat
li din taqa’ taħt ir-regoli tal-provi stabbiliti mil-liġi fl-ordinament ġuridiku inkwistjoni. Għalhekk, l-Artikolu 292 taż-ZPO,
li jiddetermina s-saħħa probatorja tal-att awtentiku, jagħmel parti mill-Kapitolu III, intitolat “Provi Dokumentarji”, tal-ewwel
taqsima tat-tieni parti ta’ dan il-kodiċi. Is-saħħa probatorja mogħtija mil-liġi għal att partikolari għalhekk ma għandhiex
effett dirett fuq il-kwistjoni jekk l-attività li tinkludi r-redazzjoni ta’ dan l-att, fiha nnifisha, tikkostitwixxix parteċipazzjoni
diretta u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika, hekk kif teħtieġ il-ġurisprudenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi
ċċitati iktar ’il fuq Thijssen, punt 8, u Il‑Kummissjoni vs Spanja, punt 35).
Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 292(2) taż-ZPO, il-prova tal-ineżatezza kemm tal-avvenimenti
jew tal-fatti attestati kif ukoll tal-awtentikazzjoni hija ammissibbli.
B’hekk ma jkunx sostnut li l-att nutarili, minħabba r-raġuni tas-saħħa probatorja tiegħu, jorbot b’mod inkondizzjonat lill-qorti
fl-eżerċizzju tas-setgħa tagħha ta’ evalwazzjoni peress li huwa kostanti li din tieħu d-deċiżjoni tagħha fuq il-konvinzjoni
intima tagħha b’kunsiderazzjoni tal-fatti kollha u tal-provi miġbura fil-proċedura ġudizzjarja. Il-prinċipju tal-evalwazzjoni
ħielsa tal-provi mill-qorti huwa, barra minn hekk, speċifikament ipprovdut fl-Artikolu 272 taż-ZPO.
Fir-rigward tas-saħħa eżekuttiva tal-att awtentiku, għandu jiġi indikat, hekk kif issostni r-Repubblika tal-Awstrija, li din
tippermetti l-eżekuzzjoni tal-obbligu li jirriżulta minn dan l-att jinkludi, mingħajr l-intervent minn qabel tal-qorti.
L-imsemmija saħħa eżekuttiva madankollu ma tagħtix lin-nutar setgħat li jinkludu parteċipazzjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju
tal-awtorità pubblika. Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 3 tan-NO, is-saħħa eżekuttiva tal-att nutarili huwa kkundizzjonat,
b’mod partikolari, mill-kunsens tad-debitur li jissottometti ruħu għal eżekuzzjoni sforzata eventwali ta’ dan l-att mingħajr
ma jkun intlaħaq ftehim minn qabel. Fil-fatt, għalkemm iż-żieda min-nutar tal-formula tal-eżekuzzjoni għal eżekuzzjoni fuq
l-att awtentiku tagħtih is-saħħa eżekuttiva, din hija bbażata fuq il-volontà tal-partijiet li jagħmlu att jew ftehim, wara
verifika tal-konformità tagħhom mal-liġi min-nutar, u li jagħtuhom din is-saħħa eżekuttiva.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-kompetenza tan-nutar sabiex jirrediġi skrittura privata kif ukoll sabiex jirrapreżenta partijiet
f’każijiet definiti sew, għandu jiġi mfakkar li l-konsultazzjoni u l-assistenza ġuridika mogħtija minn nutar, anki jekk huma
għandhom karattru obbligatorju jew huma s-suġġett ta’ esklussività stabbilita mil-liġi, ma tkunx ikkunsidrata bħala parteċipazzjoni
fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Reyners, iċċitata iktar ’il fuq, punt 52).
Fir-rigward, fit-tielet lok, tal-attivitajiet fdati lin-nutar skont il-GKG, għandu jiġi rrilevat li n-nutar huwa responsabbli
prinċipalment għal ċerti kompiti fil-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni, bħal, b’mod partikolari, il-konstatazzjoni tal-mewt,
l-istabbiliment tal-inventarju tas-suċċessjoni, l-identifikazzjoni tal-werrieta, il-preservazzjoni tal-wirt, u l-adozzjoni
ta’ miżuri konservatorji neċessarji għal dan il-għan.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, minn naħa, li n-nutar iwettaq dawn il-kompiti taħt is-sorvelljanza tal-qorti, fejn
din tal-aħħar tista’ fi kwalunkwe mument tistaqsih jagħmel rapport fuq l-istat tat-twettiq tal-imsemmija kompiti, anki tagħmel
investigazzjoni f’dan ir-rigward, hekk kif jirriżulta mill-ewwel paragrafu tal-Artikolu 7a tal-GKG. Skont l-Artikolu 7 ta’
din il-liġi, il-qorti tista’ ukoll tirtira il-kummissjoni li tkun ingħatat lin-nutar jekk dan ma jkunx wettaq il-kompiti fit-terminu
imposti fuqu. Barra minn hekk, jekk il-qorti titolbu, in-nutar għandu jgħaddilha immedjatament il-fajl, b’mod konformi mal-Artikolu 144(3)
tal-AußStrG.
Min-naħa l-oħra, in-nutar huwa obbligat jirreferi lill-qorti, għad-deċiżjoni tagħha, kull kontestazzjoni li tirrigwarda l-aspetti
differenti tar-regolar tas-suċċessjoni, hekk kif jirriżulta, b’mod partikolari, mill-Artikoli 7a(2) tal-GKG kif ukoll 160,
161 u 166(2) tal-AußStrG. Hija wkoll il-qorti li għandha tassenja l-eredità lill-eredi, b’mod konformi mal-Artikoli 177 u
178 tal-AußStrG, u b’hekk tikkonkludi l-proċedura.
Il-kompiti fdati lin-nutar fil-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni b’hekk tidher li hija eżerċitata taħt is-sorveljanza tal-qorti,
li għaliha n-nutar għandu jirreferi l-kontestazzjonijiet eventwali u li, min-naħa l-oħra, tiddeċiedi ultimament. Dawn il-kompiti
ma jkunux, konsegwentement ikkunsidrati bħala li jipparteċipaw, fihom infushom, direttament u speċifikament fl-eżerċizzju
tal-awtorità pubblika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitati Thijssen, punt 21; tad-29 ta’ Novembru 2007, Il-Kummissjoni
vs L-Awstrija, punti 41 u 42; Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, punti 43 u 44, kif ukoll Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, punti 37
u 41).
Din il-konklużjoni ma hijiex affettwata mill-fatt li n-nutar jista’ jieħu ċerti miżuri konservatorji jew ta’ organizzazzjoni
fil-kuntest tat-twettiq tal-kompiti mogħtija lilu fil-qasam tal-liġi tas-suċċessjoni. Fil-fatt, din il-kompetenza għandha
karattru aċċessorju għall-kompitu prinċipali tan-nutar, jiġifieri li tiġi rregolata s-suċċessjoni inkwistjoni, li għaliha
dawk il-miżuri għandhom jikkontribwixxu. Issa, hekk kif jirriżulta mill-punt preċedenti tas-sentenza preżenti, dan il-kompitu
ma jkunx ikkunsidrat bħala parteċipazjoni diretta u speċifika fl-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Bl-istess mod, għal dak li jirrigwarda l-kompiti oħra fdati lin-nutar skont l-GKG, bħal, b’mod partikolari, il-valutazzjoni
u tpoġġija għall-bejgħ ta’ beni mobbli u immobbli, l-istabbiliment ta’ inventarji, kif ukoll il-konklużjoni ta’ diviżjoni
bi ftehim tal-wirt, dawn il-kompiti jkunu eżerċitati taħt is-sorveljanza tal-qorti, hekk kif jirriżulta mill-Artikoli 7 u
7a tal-GKG.
F’dak li jikkonċerna, fir-raba’ lok, l-istatus speċifiku tan-nutara fl-ordinament ġuridiku Awstrijak, huwa biżżejjed li jitfakkar,
hekk kif jirriżulta mill-punti 84 u 87 ta’ din is-sentenza, li huwa fid-dawl tan-natura tal-attivitajiet inkwistjoni, meħuda
waħedhom, u mhux fid-dawl ta’ dan l-istatus bħala tali, li għandu jiġi vverifikat jekk dawn l-attivitajiet jaqgħux taħt id-deroga
prevista fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Madankollu, f’dan ir-rigward, huma meħtieġa żewġ preċiżazzjonijiet. L-ewwel nett, huwa paċifiku li, barra mill-każijiet fejn
il-ħatra ta’ nutar hija prevista mil-liġi, kull parti għandha l-għażla libera ta’ nutar. Minkejja li huwa veru li d-drittijiet
tan-nutara huma ffissati mil-liġi, xorta jibqa’ l-fatt li l-kwalità tas-servizzi pprovduti tista’ tvarja minn nutar għal ieħor
skont, b’mod partikolari, il-kapaċitajiet professjonali tal-persuni kkonċernati. Isegwi li, fil-limiti tal-kompetenzi territorjali
rispettivi tagħhom, in-nutara jeżerċitaw il-professjoni tagħhom, hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 18 tal-konklużjonijiet
tiegħu, taħt kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni, ħaġa li ma hijiex karatteristika tal-eżerċizzju tal-awtorità pubblika.
Fit-tieni lok, ir-Repubblika tal-Awstrija ma topponix il-kunsiderazzjonijiet li jippreċedu l-fatt li n-nutar, meta huwa jaġixxi
bħala “Gerichtskommissär”, jinvolvi r-responsabbiltà tal-Istat. Fil-fatt, minbarra din l-ipoteżi partikolari, in-nutar huwa
l-uniku responsabbli mill-atti kompluti fil-kuntest tal-attività professjonali tiegħu.
Fil-ħames lok, l-argument li fuqu tibbaża r-Repubblika tal-Awstrija dwar ċerti atti tal-Unjoni lanqas ma huwa konvinċenti.
Fir-rigward tal-atti msemmija fil-punt 56 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi ppreċiżat li l-att li l-leġiżlatur kien għażel
li jeskludi l-attivitajiet nutarili mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ att partikolari ma jfissirx li dawn tal-aħħar neċessarjament
jaqgħu taħt id-deroga prevista fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Fir-rigward, b’mod partikolari, tad-Direttiva 2005/36,
jirriżulta mill-kliem stess tal-premessa 41 ta’ din id-direttiva, skont liema din “hija bla ħsara għall-applikazzjoni ta’
l-Artikol[u] [...] 45 tat-Trattat li jikkonċernaw b’mod partikolari in-nutara”, li l-leġiżlatur tal-Unjoni mhux eżattament
ħa pożizzjoni fuq l-applikabbiltà tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE għall-professjoni ta’ nutar.
Għal dak li jirrigwarda r-regolamenti msemmija fil-punt 57 ta’ din is-sentenza, għandu jingħad li dawn jirrigwardaw ir-rikonoxximent
u l-eżekuzzjoni ta’ atti awtentiċi formalment imħejjija u rreġistrati fi Stat Membru u konsegwentement ma jaffettwawx l-interpretazzjoni
tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Din l-interpretazzjoni mhix ikkontestata mill-atti tal-Unjoni msemmija fil-punt 58
tal-imsemmija sentenza sa fejn huma jillimitaw ruħhom, hekk kif issostni ġustament il-Kummissjoni, li jikkonferixxu lin-nutara,
kif ukoll lill-awtoritajiet kompetenti oħra maħtura mill-Istat, il-kompitu li jiċċertifika t-twettiq ta’ ċerti atti u formalitajiet
qabel it-trasferiment tas-sede, għat-twaqqif u l-fużjoni ta’ kumpanniji.
Fir-rigward tar-riżoluzzjonijiet tal-1994 u tal-2006, imsemmija fil-punt 59 ta’ din is-sentenza, għandu jiġi enfasizzat li
dawn huma mingħajr effetti legali, peress li tali riżoluzzjonijiet ma jikkostitwixxux, min-natura tagħhom, atti vinkolanti.
Min-naħa l-oħra, minkejja li huma jindikaw li l-professjoni ta’ nutar taqa’ taħt l-Artikolu 45 KE, il-Parlament espliċitament
esprima x-xewqa tiegħu, fl-ewwel minn dawn ir-riżoluzzjonijiet, li miżuri jittieħdu sabiex il-kundizzjoni ta’ ċittadinanza
għall-aċċess għall-professjoni ta’ nutar titneħħa, u din il-pożizzjoni kienet mill-ġdid impliċitament ikkonfermata fir-riżoluzzjoni
tal-2006.
Għal dak li jirrigwarda, fis-sitt lok, l-argument li tibbaża fuqu r-Repubblika tal-Awstrija tas-sentenza Oficiales de la Marina
Mercante Española, iċċitata iktar ’il fuq, għandu jiġi ppreċiżat li l-kawża li wasslet għal din is-sentenza kienet tirrigwarda
l-interpretazzjoni tal-Artikolu 39(4) KE, u mhux dik tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE. Minbarra dan, mill-punt 42 ta’
din is-sentenza jirriżulta li, meta hija ddeċidiet li l-funzjonijiet fdati lill-kaptani u lill-uffiċjali sekondi jikkostitwixxu
parteċipazzjoni fl-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ setgħa pubblika, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet tirreferi għall-funzjonijiet
kollha eżerċitati minnhom. Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja ma eżaminatx biss l-attribuzzjoni fil-qasam nutarili fdata lill-kaptani
u lill-uffiċjali sekondi, jiġifieri li jirċievu, iħarsu u jgħaddu testamenti, separatament mill-kompetenzi l-oħra tagħhom,
bħal, b’mod partikolari, is-setgħat ta’ impożizzjoni jew ta’ sanzjoni li huma għandhom.
Fir-rigward tas-sentenza Unibank, iċċitata iktar ’il fuq, li għaliha tirreferi wkoll ir-Repubblika tal-Awstrija, għandu jingħad
li l-kawża li wasslet għal din is-sentenza bl-ebda mod ma trattat l-interpretazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 45 KE.
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 15 ta’ din is-sentenza, li, sabiex att jiġi kklassifikat bħala
att awtentiku fis-sens tal-Artikolu 50 tal-Konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968 dwar il-kompetenza u l-eżekuzzjoni tad-deċiżjonijiet
fil-qasam ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32), huwa neċessarju l-intervent kemm tal-awtorità pubblika, kif ukoll
ta’ kull awtorità oħra awtorizzata mill-Istat tal-oriġini.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi konkluż li l-attivitajiet nutarili, hekk kif huma ddefiniti fl-istat attwali tal-ordinament
ġuridiku Awstrijak, ma humiex parti mill-eżerċizzju tal-awtorità pubblika fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Konsegwentement għandu jiġi kkonstatat li l-kundizzjoni ta’ ċittadinanza meħtieġa mil-leġiżlazzjoni Awstrijaka għall-aċċess
għall-professjoni ta’ nutar tikkostitwixxi diskriminazzjoni minħabba ċittadinanza pprojbita mill-Artikolu 43 KE.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal qabel, hemm lok li jiġi kkonstatat li l-ewwel ilment huwa fondat.

Fuq it-tieni lment
L-argumenti tal-partijiet
Il-Kummissjoni takkuża lir-Repubblika tal-Awstrija li ma ttrasponietx, f’dak li jikkonċerna l-professjoni ta’ nutar, id-Direttiva 89/48
għall-perijodu kurrenti sal-20 ta’ Ottubru 2007 u d-Direttiva 2005/36 għall-perijodu kurrenti wara din id-data.
Il-Kummissjoni tikkunsidra, bħal fil-każ tar-Renju Unit, li l-professjoni ta’ nutar hija professjoni rregolata fis-sens tal-Artikolu 1(ċ)
tad-Direttiva 89/48 u li hija konsegwentement taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din tal-aħħar. Il-wieħed u erbgħin premessa
tad-Direttiva 2005/36 ma jkollhiex l-effett li teskludi din il-professjoni mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva
sakemm l-imsemmija professjoni ma tkunx taqa’ taħt l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 45 KE, ħaġa li l-Kummissjoni tikkontesta
fil-każ preżenti. Barra minn hekk, jekk il-leġiżlatur ried jeskludi l-professjoni ta’ nutar mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija
direttiva, kien jagħmel dan speċifikament.
Il-Kummissjoni tfakkar li d-Direttivi 89/48 u 2005/36 jippermettu lill-Istati Membri li jipprovdu kemm test ta’ kapaċità,
kemm perijodu ta’ adattament, li huma ta’ natura li jiżguraw il-livell għoli ta’ kwalifikazzjoni meħtieġ min-nutara. Minbarra
dan, l-applikazzjoni ta’ dawn id-direttivi għandha bħala effett mhux li tipprekludi r-reklutaġġ ta’ nutara permezz ta’ kompetizzjoni,
iżda unikament li tagħti aċċess għal din il-kompetizzjoni liċ-ċittadini tal-Istati Membri oħra. Tali applikazzjoni tapplika
wkoll mingħajr effett fuq il-proċedura ta’ ħatra tan-nutara.
Ir-Repubblika tal-Awstrija, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja u r-Repubblika
Slovakka jsostnu li n-nutara huma esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttivi minħabba l-fatt li l-attività
tagħhom taqa’ taħt l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 45 KE.
Ir-Repubblika tas-Slovenja tikkunsidra li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiċħad
ex officio
t-tieni lment tal-Kummissjoni bħala inammissibbli sa fejn, minn naħa, dan l-ilment ikun sar mingħajr skop wara l-abrogazzjoni
tad-Direttiva 89/48, u fejn min-naħa l-oħra, is-suġġett tal-kawża jkun ġie estiż minn dak li kien ġie stabbilit fil-proċedura
prekontenzjuża.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
–       Fuq l-ammissibbiltà
Mill-argumentazzjoni ġuridika invokata mill-Kummissjoni jirriżulta li l-ilment preżenti jipprevedi allegat nuqqas ta’ traspożizzjoni
tad-Direttiva 89/48 u/jew id-Direttiva 2005/36 għall-dak li jirrigwarda l-professjoni ta’ nutar. Madankollu, għandu jiġi nnotat
li kemm l-ittri ta’ intimazzjoni kif ukoll l-opinjoni motivata tal-Kummissjoni jirrigwardaw l-ewwel waħda minn dawn id-direttivi.
Konsegwentement, il-kwistjoni tal-ammissibbiltà tat-tieni lment għandha tiġi eżaminata
ex officio.
Fil-fatt, skont il-ġurisprudenza tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ teżamina
ex officio
jekk il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 226 KE għall-preżentata ta’ rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu humiex
sodisfatti (sentenzi tal-31 ta’ Marzu 1992, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-362/90, Ġabra p. I-2353, punt 8, u tad-9 ta’ Settembru 2004,
Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-417/02, Ġabra p. I-7973, punt 16).
Hija ġurisprudenza stabbilita li l-eżistenza ta’ nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu fil-kuntest ta’ rikors ibbażat fuq l-Artikolu 226 KE
għandha tiġi evalwata fid-dawl tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fis-seħħ fi tmiem it-terminu li l-Kummissjoni tkun tat lill-Istat
Membru kkonċernat sabiex dan jikkonforma ruħu mal-opinjoni motivata tagħha (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tad-9 ta’
Novembru 1999, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-365/97, Ġabra p. I-7773, punt 32; tal-5 ta’ Ottubru 2006, Il-Kummissjoni vs Il-Belġju,
C-275/04, Ġabra p. I-9883, punt 34, u tad-19 ta’ Marzu 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑270/07, Ġabra p. I-1983, punt 49).
F’dan il-każ, dan it-terminu skada fit-18 ta’ Diċembru 2006. Issa, f’din id-data, id-Direttiva 89/48 kienet għadha fis-seħħ,
peress li d-Direttiva 2005/36 ma kinitx ħassret lil din tal-aħħar ħlief mill-20 ta’ Diċembru 2007. Għaldaqstant, sa fejn l-ilment
preżenti huwa bbażat fuq allegat nuqqas ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 89/48 ma huwiex mingħajr suġġett (ara, b’analoġija,
is-sentenza tal-11 ta’ Ġunju 2009, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑327/08, punt 23).
Fir-rigward tal-ammissibiltà tal-imsemmi lment għal dak li jirrigwarda allegat nuqqas ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2005/36,
għandu jitfakkar li, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà stabbilixxiet, minkejja li t-talbiet li jinsabu fir-rikors ma jistgħux,
bħala regola ġenerali, jiġu estiżi lil hinn min-nuqqasijiet allegati fid-dispożittiv tal-opinjoni motivata u fl-ittra ta’
intimazzjoni, xorta waħda jibqa’ l-fatt li l-Kummissjoni tista’ tikkonstata nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligi li jsibu l-oriġini
tagħhom fil-verżjoni inizjali ta’ att tal-Unjoni, sussegwentement emendat jew imħassar, u li jkunu nżammu permezz ta’ dispożizzjonijiet
ta’ att ġdid tal-Unjoni. Min-naħa l-oħra, is-suġġett tal-kawża ma jistax jiġi estiż għal obbligi li joħorġu minn dispożizzjonijiet
ġodda li ma għandhomx dispożizzjonijiet ekwivalenti fil-verżjoni inizjali tal-att inkwistjoni, bil-konsegwenza li jkunu jikkostitwixxu
ksur tal-forom proċedurali sostanzjali tal-proċedura li tikkonstata n-nuqqas (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenzi tad-9 ta’
Novembru 1999, Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 36; tat-12 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C‑363/00, Ġabra p. I-5767, punt 22, u tal-10 ta’ Settembru 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C-416/07, Ġabra p. I-7883, punt 28).
Konsegwentement, it-talbiet li jinsabu fir-rikors tal-Kummissjoni intiżi sabiex jiġi kkonstatat li r-Repubblika tal-Awstrija
naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt id-Direttiva 2005/36 huma, bħala regola ġenerali, ammissibbli kemm-il darba dawn
l-obbligi huma simili għal dawk li joħorġu mid-Direttiva 89/48 (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Il-Kummissjoni
vs Il-Greċja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 29).
Issa, kif jirriżulta mill-premessa 9 tad-Direttiva 2005/36, filwaqt li tfittex li ttejjeb, torganizza mill-ġdid u tirrazzjonalizza
d-dispożizzjonijiet eżistenti bi standardizzazzjoni tal-prinċipji applikabbli, din id-direttiva żżomm, għal-libertà tal-istabbiliment,
il-prinċipji u l-garanziji li fuqhom huma bbażati s-sistemi differenti ta’ rikonoxximent fis-seħħ, bħal dik stabbilita permezz
tad-Direttiva 89/48.
Bl-istess mod, il-premessa 14 tad-Direttiva 2005/36 tipprovdi li l-mekkaniżmu ta’ rikonoxximent stabbilit, b’mod partikolari,
permezz tad-Direttiva 89/48 jibqa’ ma jinbidilx.
Fil-każ ineżami, l-akkuża li l-Kummissjoni tagħmel lir-Repubblika tal-Awstrija tipprevedi, f’dak li jikkonċerna l-professjoni
ta’ nutar, in-nuqqas ta’ traspożizzjoni, mhux ta’ dispożizzjoni partikolari tad-Direttiva 2005/36, iżda ta’ din id-direttiva
fl-intier tagħha.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-allegat obbligu ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2005/36 għall-dak li jirrigwarda
l-professjoni ta’ nutar huwa simili għal dak li joħroġ mid-Direttiva 89/48 inkwantu, minn naħa, il-prinċipji u l-garanziji
li fuqhom huwa bbażat l-mekkaniżmu ta’ rikonoxximent stabbilit minn din id-direttiva tal-aħħar inżammu fid-Direttiva 2005/36
u fejn, min-naħa l-oħra, il-mekkaniżmu ta’ rikonoxximent stabbilit mid-Direttiva 89/48 baqa’ ma nbidilx wara l-adozzjoni tad-Direttiva 2005/36.
Konsegwentement, ir-rikors għandu jiġi kkunsidrat ammissibbli.
–       Fuq il-mertu
Il-Kummissjoni takkuża lir-Repubblika tal-Awstrija li ma ttrasponietx id-Direttivi 89/48 u 2005/36 f’dak li jikkonċerna l-professjoni
ta’ nutar. Konsegwentement, għandu jiġi eżaminat jekk dawn id-direttivi għandhomx jiġu applikati għal din il-professjoni.
F’dan ir-rigward, hemm lok li jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest leġiżlattiv li jagħmlu parti minnu.
Għandu għalhekk jġi rrilevat li l-leġiżlatur espressament ippreveda, fit-tnax-il premessa tad-Direttiva 89/48, li s-sistema
ġenerali għar-rikonxximent ta’ diplomi ta’ edukazzjoni ogħla, stabbilita minnha “hija kompletament mingħajr preġudizzju għall-applikazzjoni
ta’ l-Artikolu [45 KE]”. Ir-riżerva hekk mogħtija tbiddel il-volontà tal-leġiżlatur li jħalli l-attivitajiet li jaqgħu taħt
l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 barra mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
Issa, fil-mument tal-adozzjoni tad-Direttiva 89/48, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kienx għad kellha l-okkażjoni li tagħti deċiżjoni
dwar il-kwistjoni jekk l-attivitajiet nutarili jaqgħux jew le taħt l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE.
Matul is-snin li kienu segwew l-adozzjoni ta’ din id-direttiva, il-Parlament, fir-riżoluzzjonijiet tiegħu tal-1994 u tal-2006,
imsemmija fil-punti 59 u 116 ta’ din is-sentenza, afferma, minn naħa, li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE għandu jiġi
applikat kollu kemm hu għall-professjoni ta’ nutar bħala tali, filwaqt li, min-naħa l-oħra, huwa rrefera għax-xewqa tiegħu
li titneħħa l-kundizzjoni ta’ ċittadinanza għall-aċċess għal din il-professjoni.
Minbarra dan, waqt l-adozzjoni tad-Direttiva 2005/36, li ssostitwixxiet id-Direttiva 89/48, il-leġiżlatur tal-Unjoni ħa l-impenn
li jippreċiża, fil-premessa 41 tal-ewwel waħda minn dawn id-direttivi, li din hija bla ħsara għall-applikazzjoni tal-Artikolu 45 KE
“li jikkonċerna[...] b’mod partikolari in-nutara”. Għalhekk, hekk kif intqal fil-punt 114 ta’ din is-sentenza, meta għamel
din ir-riżerva, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma ħax pożizzjoni dwar l-applikabbiltà tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 45 KE u,
għaldaqstant, tad-Direttiva 2005/36 għall-attivitajiet nutarili.
Dan huwa kkonfermat, b’mod partikolari, mix-xogħlijiet preparatorji ta’ din l-aħħar direttiva. Fil-fatt, il-Parlament kien
ippropona, fir-riżoluzzjoni leġiżlattiva tiegħu dwar il-proposta ta’ direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent
tal-kwalifiki professjonali (ĠU 2004, C 97 E, p. 230), stabbilita fl-ewwel lettura fil-11 ta’ Frar 2004, li jkun espliċitament
indikat fit-test tad-Direttiva 2005/36 li din ma tapplikax għan-nutara. Minkejja li din il-proposta ma nżammitx fil-proposta
emendata tad-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali [COM(2004) 317
finali], u lanqas fil-Pożizzjoni Komuni (KE) Nru 10/2005, tal-21 ta’ Diċembru 2004, stabbilita mill-Kunsill, li tiddeċiedi
skont il-proċedura msemmija fl-Artikolu 251 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea, fid-dawl tal-adozzjoni ta’ direttiva
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-rikonoxximent tal-kwalifiki professjonali (ĠU 2005, C 58E, p. 1), dan ma huwiex
għar-raġuni li d-direttiva msemmija kellha tapplika għall-professjoni ta’ nutar, iżda għar-raġuni b’mod partikolari li “deroga
għall-prinċipji tal-libertà ta’ stabbiliment u ta’ libertà li jiġu pprovduti servizzi għall-attivitajiet li jimplikaw parteċipazzjoni
diretta u speċifika għall-awtorità pubblika [kienet] prevista mill-[ewwel paragrafu] tal-Artikolu 45 KE.” [traduzzjoni mhux
uffiċjali].
F’dan ir-rigward, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari li akkumpanjaw il-proċess leġiżlattiv kif ukoll tas-sitwazzjoni ta’
inċertezza li rriżultat minn dan, kif jirriżulta mill-kuntest leġiżlattiv imfakkar iktar ’il fuq, ma jidhirx possibbli li
jiġi kkonstatat li kien hemm, fit-tmiem tat-terminu mogħti fl-opinjoni motivata, obbligu suffiċjentement ċar għall-Istati
Membri li jittrasponu d-Direttivi 89/48 u 2005/36 f’dak li jikkonċerna l-professjoni ta’ nutar.
Konsegwentement, hemm lok li t-tieni lment jiġi miċħud.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal qabel, għandu jiġi kkonstatat li, meta impona kundizzjoni ta’ ċittadinanza għall-aċċess għall-professjoni
ta’ nutar, ir-Repubblika tal-Awstrija naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 KE , u li jiġi miċħud il-kumplament
tar-rikors.

Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 69(3) tar-Regoli tal-Proċedura, jekk il-partijiet ikunu telliefa rispettivament fuq kap jew aktar tat-talbiet
tagħhom, il-Qorti tista’ tiddeċiedi li taqsam l-ispejjeż jew tiddeċiedi li kull parti tbati l-ispejjeż tagħha. Peress li r-rikors
tal-Kummissjoni ntlaqa’ biss parzjalment, hemm lok li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 69(4) ta’ dawn l-istess regoli, l-Istati Membri intervenjenti fil-kawża, għandhom
ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom. Ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika Franċiża, ir-Repubblika
tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika tas-Slovenja,
ir-Repubblika Slovakka u r-Renju Unit għandhom ibatu l-ispejjeż tagħhom.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi imponiet kundizzjoni ta’ ċittadinanza għall-aċċess għall-professjoni ta’ nutar, ir-Repubblika tal-Awstrija naqset milli
twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikolu 43 KE.
2)
Il-kumplament tar-rikors huwa miċħud.
3)
Il-Kummissjoni Ewropea, ir-Repubblika tal-Awstrija, ir-Repubblika Ċeka, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, ir-Repubblika
Franċiża, ir-Repubblika tal-Latvja, ir-Repubblika tal-Litwanja, ir-Repubblika tal-Ungerija, ir-Repubblika tal-Polonja, ir-Repubblika
tas-Slovenja, ir-Repubblika Slovakka u r-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq għandhom ibatu l-ispejjeż tagħhom.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.