CELEX: 62010CJ0134
Παράβαση κράτους μέλους
Οδηγία 2002/22/ΕΚ
Άρθρο 31
Κριτήρια για την υπαγωγή στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος
Σκοποί γενικού συμφέροντος που επιτρέπουν την υπαγωγή στο καθεστώς αυτό
Επίδραση του αριθμού των τελικών χρηστών των δικτύων επικοινωνιών επί της υπαγωγής στο εν λόγω καθεστώς
Αρχή της αναλογικότητας

United Pan-Europe Communications Belgium κ.λπ., σκέψη 44). Έτσι, το καθεστώς σταθμού επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς
σήματος πρέπει να περιορίζεται αυστηρώς στους σταθμούς των οποίων το γενικό περιεχόμενο των προγραμμάτων είναι πρόσφορο για
την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού γενικού συμφέροντος (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, προπαρατεθείσα απόφαση United Pan-Europe
Communications Belgium κ.λπ., σκέψη 47, όπως και της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C‑336/07, Kabel Deutschland Vertrieb und Service,
Συλλογή 2008, σ. I‑10889, σκέψη 42).
Διαπιστώνεται ότι απλή διακήρυξη σκοπού γενικής πολιτικής, μη συνοδευόμενη από πρόσθετα στοιχεία ικανά ώστε οι φορείς εκμεταλλεύσεως
να γνωρίζουν εκ των προτέρων τη φύση και το περιεχόμενο των προϋποθέσεων και των συγκεκριμένων υποχρεώσεων που πρέπει να πληρούν
για να υπαχθούν στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος, δεν καθιστά δυνατή την τήρηση των απαιτήσεων
αυτών.
Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995
δεν ορίζει σαφώς τα συγκεκριμένα κριτήρια τα οποία χρησιμοποιούν οι εθνικές αρχές για την επιλογή των τηλεοπτικών σταθμών
των επωφελούμενων υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος και ότι η διάταξη αυτή δεν είναι, επομένως, αρκούντως ακριβής ώστε να διασφαλίσει
ότι οι επιλεγέντες κατά τον τρόπο αυτό σταθμοί έχουν γενικό περιεχόμενο προγραμμάτων το οποίο είναι πρόσφορο για την επίτευξη
του επιδιωκόμενου σκοπού γενικού συμφέροντος στον τομέα του πολιτισμού.
Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η πρώτη αιτίαση που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη της προσφυγής
της είναι βάσιμη.
Με τη δεύτερη αιτίαση, η Επιτροπή προσάπτει στο Βασίλειο του Βελγίου ότι η διαδικασία υπαγωγής στο καθεστώς του επωφελούμενου
υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος, κατά το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995, δεν τηρεί
την αρχή της διαφάνειας ως απορρέει από το άρθρο 31, παράγραφος 1, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία, λαμβανομένων υπόψη
της απουσίας κριτηρίων για την υπαγωγή στο καθεστώς αυτό, του μη καθορισμού των υπαγόμενων στο καθεστώς αυτό τηλεοπτικών σταθμών
και της αοριστίας ως προς την προϋπόθεση της εγκαταστάσεως εντός του βελγικού εδάφους.
Κατ’ αρχάς, επισημαίνεται ότι το άρθρο 13 του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 καθορίζει τους ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς τα
προγράμματα των οποίων δύνανται να επωφεληθούν της υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος. Το πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του
άρθρου αυτού αφορά κάθε μη κρατικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό υπαγόμενο στη Γαλλική και στη Φλαμανδική Κοινότητα και οριζόμενο
με βασιλικό διάταγμα κατόπιν προτάσεως του Υπουργικού Συμβουλίου.
Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η εν λόγω διάταξη δεν προβλέπει εκ των προτέρων γνωστά αντικειμενικά κριτήρια, χρησιμοποιούμενα
από τις βελγικές αρχές για τον ορισμό των προγραμμάτων των εν λόγω οργανισμών ως επωφελούμενων της υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος.
Συγκεκριμένα, η ίδια αυτή διάταξη προβλέπει αποκλειστικώς ότι με βασιλικό διάταγμα κατόπιν προτάσεως του Υπουργικού Συμβουλίου
ορίζονται τα προγράμματα τα οποία δύνανται να επωφεληθούν της υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος.
Υπό αυτές τις περιστάσεις, τα προς πλήρωση κριτήρια για την υπαγωγή στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος
δεν είναι γνωστά στους μη κρατικούς ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς οι οποίοι δύνανται να υπαχθούν στο εν λόγω καθεστώς. Κατά
συνέπεια, μία τέτοια διαδικασία δεν τηρεί την αρχή της διαφάνειας, κατά την έννοια του άρθρου 31, παράγραφος 1, της οδηγίας
για την καθολική υπηρεσία.
Περαιτέρω, από το άρθρο 31, παράγραφος 1, πρώτη φράση, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία προκύπτει ότι τα κράτη μέλη μπορούν
να επιβάλλουν υποχρεώσεις μεταδόσεως σε φορείς εκμεταλλεύσεως δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών για τη μετάδοση συγκεκριμένων
ραδιοτηλεοπτικών σταθμών και υπηρεσιών.
Όσον αφορά το αν είναι συγκεκριμένοι οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί οι οποίοι μπορούν να υπαχθούν στο καθεστώτος του επωφελούμενου
υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος, το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι από το γράμμα της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι τα κράτη
μέλη οφείλουν να αναφέρουν με συγκεκριμένο τρόπο τους σταθμούς που θα υπαχθούν στο καθεστώς της υποχρεώσεως αυτής (απόφαση
Kabel Deutschland Vertrieb und Service, προπαρατεθείσα, σκέψη 24).
Επιπλέον, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η υπαγωγή στο καθεστώς αυτό δεν μπορεί να γίνει αυτομάτως όσον αφορά όλους τους τηλεοπτικούς
σταθμούς που μεταδίδονται από τον ίδιο ιδιωτικό ραδιοτηλεοπτικό οργανισμό, αλλά ότι πρέπει να περιορίζεται αυστηρώς σε εκείνους
των οποίων το γενικό περιεχόμενο των προγραμμάτων είναι πρόσφορο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού γενικού συμφέροντος
(βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις United Pan-Europe Communications Belgium κ.λπ., σκέψη 47, καθώς και Kabel Deutschland Vertrieb
und Service, σκέψη 42).
Σύμφωνα, όμως, με το γράμμα του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995, δεν αποκλείεται
να υπαχθούν με βασιλικό διάταγμα στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος μη κρατικοί ραδιοτηλεοπτικοί
οργανισμοί υπαγόμενοι στη Γαλλική και στη Φλαμανδική Κοινότητα, με αποτέλεσμα όλα τα μεταδιδόμενα προγράμματα από αυτούς τους
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς να υπάγονται αυτομάτως στο καθεστώς της υποχρεώσεως αυτής ανεξαρτήτως του γενικού περιεχομένου
των προγραμμάτων αυτών και της ικανότητάς τους να επιτυγχάνουν τους επιδιωκόμενους από την επίμαχη εθνική ρύθμιση θεμιτούς
σκοπούς γενικού συμφέροντος.
Από το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 προκύπτει ότι δεν ορίζεται με επαρκή σαφήνεια
ότι η υπαγωγή στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος γίνεται μόνον όσον αφορά συγκεκριμένους τηλεοπτικούς
σταθμούς, όπως απαιτεί το άρθρο 31, παράγραφος 1, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία.
Τέλος, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι τα κριτήρια βάσει των οποίων γίνεται η υπαγωγή στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως
μεταφοράς σήματος δεν πρέπει να ενέχουν διακρίσεις. Ειδικότερα, η υπαγωγή στο καθεστώς αυτό δεν μπορεί να εξαρτάται, ούτε
από νομικής ούτε από πραγματικής απόψεως, από την εγκατάσταση στην ημεδαπή (απόφαση United Pan-Europe Communications Belgium
κ.λπ., προπαρατεθείσα, σκέψη 48).
Συναφώς, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, χωρίς να αντικρουσθεί επί του σημείου αυτού από το Βασίλειο του Βελγίου, η απορρέουσα
από το άρθρο 13, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 υποχρέωση υπαγωγής των μη κρατικών ραδιοτηλεοπτικών
οργανισμών σε βελγικές κοινότητες δεν αρκεί για να αποκλειστεί ότι η υπαγωγή στο καθεστώς του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς
σήματος απαιτεί, από νομικής και πραγματικής απόψεως, αυτοί οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί να είναι εγκατεστημένοι στο Βέλγιο.
Σε κάθε περίπτωση, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η εν λόγω απαίτηση δεν αρκεί για την πλήρωση της κατά το άρθρο 31, παράγραφος
1, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία προϋποθέσεως διαφάνειας. Συγκεκριμένα, δεν προκύπτει σαφώς από το άρθρο 13, πρώτο
εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 το περιεχόμενο της απαιτήσεως περί υπαγωγής των μη κρατικών ραδιοτηλεοπτικών
οργανισμών σε βελγικές κοινότητες ώστε να μπορούν να τύχουν του καθεστώτος του επωφελούμενου υποχρεώσεως μεταφοράς σήματος.
Συναφώς, το Βασίλειο του Βελγίου δεν παρέχει καμία διευκρίνιση ως προς την έννοια των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που υπάγονται
σε αυτές τις κοινότητες.
Κατά συνέπεια, και η δεύτερη αιτίαση που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη της προσφυγής της είναι βάσιμη.
Η τρίτη αιτίαση της Επιτροπής αφορά υπέρβαση των ορίων του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 31 της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία
διότι το άρθρο 13 του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 δεν περιορίζει την υποχρέωση μεταφοράς σήματος στους φορείς εκμεταλλεύσεως
των δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών στα οποία είναι συνδρομητής μεγάλος αριθμός τελικών χρηστών.
Το άρθρο 13, τέταρτο εδάφιο, στοιχείο β΄, του νόμου αυτού προβλέπει δυνατότητα του υπουργού, κατόπιν γνώμης του Ινστιτούτου,
να απαλλάξει φορέα εκμεταλλεύσεως από την υποχρέωση μεταφοράς σήματος εφόσον δεν υπάρχει επαρκής αριθμός τελικών χρηστών του
χρησιμοποιούμενου ως κύριου μέσου για τη λήψη τηλεοπτικών προγραμμάτων δικτύου, με αποτέλεσμα οι αναγκαίες επενδύσεις προκειμένου
να εξαλειφθεί η τεχνική αδυναμία να είναι δυσανάλογες.
Οι υποχρεώσεις όμως μεταφοράς σήματος, απορρέουσες από το άρθρο 31, παράγραφος 1, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία, μπορούν
να επιβληθούν σε φορείς εκμεταλλεύσεως δικτύων ηλεκτρονικών επικοινωνιών μόνον όταν σημαντικός αριθμός τελικών χρηστών των
δικτύων αυτών τα χρησιμοποιούν ως κύριο μέσο λήψεως ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 13, τέταρτο εδάφιο, στοιχείο β΄, του νόμου της 30ής Μαρτίου
1995 δεν μεταφέρει ορθώς στην εσωτερική έννομη τάξη την απαίτηση του άρθρου 31, παράγραφος 1, της οδηγίας για την καθολική
υπηρεσία. Συγκεκριμένα, η δυνατότητα των βελγικών αρχών να απαλλάσσουν από την υποχρέωση μεταφοράς σήματος φορείς εκμεταλλεύσεως
δικτύων με ανεπαρκή αριθμό τελικών χρηστών που τα χρησιμοποιεί ως κύριο μέσο λήψεως ραδιοφωνικών και τηλεοπτικών εκπομπών,
τους παρέχει τη δυνατότητα, σε περίπτωση αρνήσεως χορηγήσεως της απαλλαγής, να επιβάλλουν αυτές τις υποχρεώσεις στους εν λόγω
φορείς. Επιπλέον, ο οικείος φορέας εκμεταλλεύσεως οφείλει να αποδεικνύει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την απαλλαγή.
Επομένως, δεδομένου ότι οι υποχρεώσεις μεταφοράς σήματος κατά το άρθρο 31 της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία δύναται να
αφορούν μόνον τους φορείς εκμεταλλεύσεως δικτύων με σημαντικό αριθμό τελικών χρηστών που τα χρησιμοποιεί ως κύριο μέσο λήψεως,
συνεπάγεται ότι το άρθρο 13, τέταρτο εδάφιο, στοιχείο β΄, του νόμου της 30ής Μαρτίου 1995 δεν μεταφέρει ορθώς στην εσωτερική
έννομη τάξη το άρθρο 31, παράγραφος 1, της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία.
Επομένως, βάσει των ανωτέρω σκέψεων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η τρίτη αιτίαση που προβάλλει η Επιτροπή προς στήριξη της
προσφυγής της είναι βάσιμη.
Κατά συνέπεια, εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι, παραλείποντας να μεταφέρει ορθώς στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 31
της οδηγίας για την καθολική υπηρεσία, το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις διατάξεις της εν
λόγω οδηγίας και το άρθρο 56 ΣΛΕΕ.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Επειδή η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Βασιλείου του Βελγίου και αυτό ηττήθηκε,
πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Παραλείποντας να μεταφέρει ορθώς στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 31 της οδηγίας 2002/22/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, για την καθολική υπηρεσία και τα δικαιώματα των χρηστών όσον αφορά δίκτυα και υπηρεσίες
ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την καθολική υπηρεσία), το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από
τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας και το άρθρο 56 ΣΛΕΕ.
2)
Καταδικάζει το Βασίλειο του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.