CELEX: 62010CJ0107
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
VAT
Direttivi 77/388/KEE u 2006/112/KE
Rimbors
Terminu
Interessi
Tpaċija
Prinċipji ta’ newtralità fiskali u ta’ proporzjonalità
Protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 18(4) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE,
tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l‑armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni
ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23), kif emendata
bid-Direttiva tal-Kunsill 2006/98/KE, tal-20 ta’ Novembru 2006 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, L 352, p. 757, iktar ’il
quddiem is-“Sitt Direttiva”) u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE, tat-28 ta’ Novembru 2006,
dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (ĠU L 347, p. 1), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2006/138/KE,
tad-19 ta’ Diċembru 2006 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, L 200, p. 541, iktar ’il quddiem, id-“Direttiva VAT”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Enel Maritsa Iztok 3 AD (iktar ’il quddiem “Enel”) u d-Direktor “Obzhalvane
i upralvenie na izpalnenieto” NAP (Direttur tad-Direttorat “Rikors u ġestjoni tal-eżekuzzjoni” tal-amministrazzjoni ċentrali
tal-Aġenzija nazzjonali tad-dħul mit-taxxa, iktar ’il quddiem id-“direktor”) dwar id-data rilevanti li minnha jibdew jiddekorru
l-interessi moratorji li huma dovuti fuq ammont ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (iktar ’il quddiem il‑“VAT”) li għandu jiġi
rrimborsat.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 18(2) u (4) tas-Sitt Direttiva jipprovdi:
“2.      Il-persuna taxxabbli għandha teffetwa t-tnaqqis billi tnaqqas mill-ammont totali tat-taxxa fuq il-valur miżjud dovut għall-perjodu
partikolari ta’ taxxa l‑ammont totali fir-rigward ta’ li, matul l-istess perjodu, id-dritt li tnaqqas irriżulta u jista’ jkun
eserċitat taħt id-disposizzjonijiet ta’ paragrafu 1.
Madanakollu, Stati Membi jistgħu jitolbu li fir-rigward ta’ persuni taxxabbli li jwettqu transazzjonijiet okkażjonali kif
definiti fl-Artikolu 4(3), id-dritt li tnaqqas għandu jkun eżerċitat biss fil-ħin tal-provvista.
[...]
4.      Fejn għal perjodu partikolari ta’ taxxa l-ammont ta’ tnaqqis awtorizzati jeċċedu l-ammont tat-taxxa dovuta, l-Istati Membri
jistgħu jew jagħmlu ħlas lura jew imexxu l-eċċess ‘l quddiem għall-perjodu li jmiss skond il-kondizzjonijet li huma għandhom
jiddeterminaw.
Madankollu, Stati Membri jistgħu jirrifjutaw iħallsu lura jew imexxu ‘l quddiem jekk l-ammont ta’ l-eċċess hu insinifikanti”.
Skont l-Artikolu 183 tad-Direttiva VAT:
“Fejn, għal perijodu partikolari ta’ taxxa, l-ammont ta’ tnaqqis jeċċedi l-ammont tal-VAT dovuta, l-Istati Membri jistgħu,
skond il-kondizzjonijet li huma għandhom jiddeterminaw, jew jagħmlu rifużjoni jew imexxu l-eċċess ‘il quddiem għall-perijodu
li jmiss.
Madankollu, l-Istati Membri jistgħu jirrifjutaw li jagħmlu rifużjoni jew li jmexxu l quddiem jekk l-ammont ta’ l-eċċess hu
insinifikanti.”
L-Artikolu 252 tad-Direttiva tal-VAT jistabbilixxi:
“1.      Id-denunzja tal-VAT għandha tiġi ppreżentata sa terminu perentorju li jkun stabbilit mill-Istati Membri. Dak it-terminu perentorju
m’għandux ikun ta’ aktar minn xahrejn mill-aħħar ta’ kull perijodu fiskali.
2.      Il-perijodu fiskali għandu jkun stabbilit minn kull Stat Membru f’xahar, f’xahrejn jew f’tliet xhur.
L-Istati Membri jistgħu, madankollu, jistabbilixxu perijodi fiskali differenti sakemm dawn ma jaqbżux sena.”

Id-dritt nazzjonali
Skont l-Artikolu 87 tal-Liġi dwar it-taxxa fuq il-valur miżjud (Zakon za danak varhu dobavenata stoynost, iktar ’il quddiem
il-“liġi dwar il-VAT”), il-perijodu taxxabbli huwa, b’mod ġenerali, ta’ xahar.
L-Artikolu 92 tal-Liġi dwar il-VAT, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ sat-18 ta’ Diċembru 2007, kien jistabbilixxi:
“(1) Fir-rigward tat-taxxa li għandha tiġi rrimborsata skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 88, għandha ssir tpaċija, tnaqqis,
jew rimbors skont il-modalitajiet segwenti:
1.      Fil-każ li jkun hemm djun fiskali ieħor jew djun marbuta mal-kontribuzzjonijiet għall-assigurazzjoni soċjali li huma dovuti
u mhux imħallsa, li jaqgħu taħt l-Aġenzija nazzjonali tad-dħul mit-taxxa, u li huma stabbiliti qabel id‑data li fiha tiġi
ppreżentata d-dikjarazzjoni fiskali, l-amministrazzjoni tad-dħul mit-taxxa għandha tagħmel tpaċija ta’ dawn id-djun mat-taxxa
li għandha tiġi rrimborsata skont id-dikjarazzjoni fiskali; l-ammonti residwu, jekk ikun il-każ, huma suġġetti għall-proċedura
msemmija fil-punt 2,
2.      Fil-każ li ma jkunx hemm djun oħra dovuti u mhux imħallsa fis-sens tal-punt 1, jew fil-każ li l-ammont ta’ dawn id-djun huwa
inqas mill-ammont li għandu jiġi rrimborsat li jirriżulta mid-dikjarazzjoni fiskali, il-persuna rreġistrata għandha tnaqqas
it-taxxa li għandha tiġi rrimborsata jew l-ammont residwu fis-sens tal-punt 1 tat-taxxa dovuta li tirriżulta mid-dikjarazzjoni
fiskali abbażi tat-tliet perijodi taxxabbli segwenti.
[...]
4.      Fil-każ li wara li jkun skada t-terminu msemmi fil-punt 2, ikun għad baqa’ ammont residwu ta’ taxxa li għad irid jiġi rrimborsat,
l-amministrazzjoni tad-dħul mit-taxxa għandha tagħmel tpaċija ta’ dan l-ammont residwu ma’ djun fiskali oħra dovuti u li ma
humiex imħallsa jew ma’ djun oħra marbuta mal-kontribuzzjonijiet soċjali li jaqgħu taħt l-Aġenzija nazzjonali għad-dħul mit-taxxa,
jew għandha tirrimborsa l-imsemmija ammonti reżidwi fil-45 ġurnata wara li tiġi ppreżentata l‑aħħar dikjarazzjoni fiskali.
[...]
(8)      It-taxxi rimborsabbli li ma ġewx irrimborsati fit-termini stabbiliti minn din il-liġi, għal ebda motiv jew għal motivi li
skadew (inkluż il-każ ta’ annullament ta’ avviż), għandhom jiġu rrimborsati flimkien mal-interessi moratorji, ikkalkolati
mid-data li fiha dawn it-taxxi kellhom jiġu rrimborsati skont din il-liġi sa meta dawn jiġu rrimborsati definittivament, irrispettivament
mis-sospensjoni jew mill-bidu mill-ġdid tat-termini matul il-proċedura fiskali. Ikun hemm taxxa li ma ġietx irrimborsata għal
raġunijiet li ma jkunux baqgħu validi wkoll meta, wara l-verifika fiskali, it-taxxa kkonstatata li għandha tiġi rrimborsata
tikkorrispondi għall-ammont iddikjarat jew l-ammont tagħha huwa inqas, għall-parti li hija suġġetta għall-obbligu ta’ rimbors”.
L-Artikolu 92 tal-Liġi dwar il-VAT, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ mid-19 ta’ Diċembru 2007, jistabbilixxi:
“[...]
(8)      Irrispettivament mid-dispożizzjonijiet tal-punt 4 tal-ewwel paragrafu u tat-tielet u tas-sitt paragrafi, meta persuna hija
s-suġġett ta’ verifika fiskali, it-terminu ta’ rimbors tat-taxxi jikkorrispondi għat-terminu stabbilit għall-adozzjoni tal-avviż
ta’ rettifika, ħlief fil-każijiet fejn il-persuna inkwistjoni tkun ipprovdiet sigurtà permezz ta’ likwidità, ta’ bonds tal-gvern
jew garanzija bankarja li ma tistax tiġi rrevokata mal-ewwel talba [...]
[...]
(10) It-taxxi rimborsabbli li ma ġewx irrimborsati fit-termini stabbiliti minn din il‑liġi, għal ebda motiv jew għal motivi
li skadew (inkluż il-każ ta’ annullament ta’ avviż), għandhom jiġu rrimborsati flimkien mal-interessi moratorji, ikkalkolati
mid-data li fiha dawn it-taxxi kellhom jiġu rrimborsati skont din il-liġi sa meta dawn jiġu rrimborsati definittivament, irrispettivament
mis-sospensjoni jew mill-bidu mill-ġdid tat-termini matul il-proċedura fiskali”.
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 93 tal-Liġi dwar il-VAT, fil-verżjoni tagħha fis-seħħ sat-18 ta’ Diċembru 2007:
“It-termini ta’ rimbors fis-sens tal-punt 4 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 92 u tat-tielet u tar-raba’ paragrafi tal-Artikolu 92
huma sospiżi:
[...]
5.      meta proċedura ta’ verifika fiskali hija introdotta fil-konfront ta’ persuna, sal-konklużjoni ta’ din il-proċedura, fit-terminu
stabbilit fl-Artikolu 114 tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali.”
Il-punt 5 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 93 tal-Liġi dwar il-VAT tħassar mid-19 ta’ Diċembru 2007.
L-Artikolu 114 tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali jipprovdi:
“(1)      It-terminu għall-eżekuzzjoni ta’ verifika fiskali huwa ta’ tliet xhur li jibdew jiddekorru mid-data ta’ notifika tad-deċiżjoni
li tordna l-imsemmija verifika.
(2)      Jekk it-terminu fil-paragrafu (1) jirriżulta li ma huwiex biżżejjed, dan jista’ jiġi mtawwal sa massimu ta’ xahar, permezz
ta’ deċiżjoni ta’ proroga tat-terminu maħruġa mill-awtorità li tkun ordnat il-verifika.”
L-Artikolu 117 tal-Kodiċi tal-Proċedura Fiskali u tas-Sigurtà Soċjali jistabbilixxi:
“(1)      Ir-rapport ta’ verifika fiskali huwa redatt mill-amministrazzjoni tad-dħul mit-taxxa li għandu jwettaq il-verifika sa mhux
iktar tard minn 14-il jum wara li jkun skada t-terminu għall-eżekuzzjoni tal-verifika.
[...]
(5)      Il-persuna kkonċernata mill-verifika tista’ tippreżenta lment bil-miktub u tipproduċi provi quddiem l-awtoritajiet li wettqu
l-verifika fiskali f’terminu ta’ 14‑il jum li jibda’ jiddekorri min-notifika tar-rapport ta’ verifika. Jekk dan it‑terminu
jkun insuffiċjenti, dan jista’ jiġi mtawwal, fuq talba tal-persuna kkonċernata, iżda għal mhux iktar minn xahar”.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fil-11 ta’ Ottubru 2007, Enel bagħtet dikjarazzjoni tat-taxxa li kienet turi li l‑ammont ta’ BGN 2 273 514.85 kellu jiġi rrimborsat
mill-amministrazzjoni fiskali Bulgara. Dan l-ammont kien jirriżulta mill-fatt li l-ammont ta’ tnaqqis huwa ikbar mill-ammont
tal-VAT dovut għall-perijodu taxxabbli kkonċernat u li Enel ma kinitx f’pożizzjoni li tagħmel dan it-tnaqqis matul il-perijodi
taxxabbli sussegwenti. Skont il-punt 4 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 92 tal-Liġi dwar il‑VAT, fil-verżjoni fis-seħħ sat-18
ta’ Diċembru 2007, it-terminu sabiex isir dan ir-rimbors, jiġifieri 45 ġurnata, kellu jiskadi normalment fis-26 ta’ Novembru 2007
u kellu jagħti lok, skont it-tmien paragrafu tal-Artikolu 92 ta’ din il-liġi, minn dik id-data, għall-obbligu għall-imsemmija
amministrazzjoni fiskali li tħallas l-interessi moratorji.
Issa, fit-8 ta’ Novembru 2007, Enel irċeviet deċiżjoni li ordnat verifika fiskali, bil-għan li jiġu kkonstatati d-djun tal-VAT
għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2005 sat-30 ta’ Settembru 2007 u d-djun li jirrigwardaw taxxi oħra għas-snin 2005 u 2006.
Permezz ta’ avviż ta’ tnaqqis u ta’ rimbors tad-19 ta’ Diċembru 2007, l-ammont ta’ BGN 1 364 108.91 ġie rrimborsat skont il-VAT
fuq il-bażi tad-dikjarazzjoni fiskali tal-11 ta’ Ottubru 2007, fejn dan l-ammont ġie ttrasferit fil-kont tal-kumpannija fil-21
ta’ Diċembru 2007.
Il-verifika fiskali tat lok għal rapport tat-13 ta’ Marzu 2008, li kontrih Enel ippreżentat ilment li permezz tiegħu hija
sostniet id-dritt tagħha għal interessi moratorji fuq l-ammont ta’ BGN 1 364 108.91 diġà rrimborsati, għall-perijodu bejn
is-27 ta’ Novembru 2007 u l-21 ta’ Diċembru 2007, u fuq l-ammont residwu li għandu jiġi rrimborsat, għall-perijodu mis-27
ta’ Novembru 2007 sad-data tar-rimbors effettiv.
Fid-29 ta’ April 2008, ġie adottat avviż ta’ rettifika. Dan l-avviż ma jinkludi l‑ebda osservazzjoni dwar il-ħlas ta’ interessi
moratorji.
L-ammont tat-taxxi li għandu jiġi rrimborsat lil Enel fuq il-bażi ta’ dan l-avviż ta’ rettifika kien is-suġġett ta’ tpaċija
mad-djun fiskali miżjuda bl-interessi moratorji għas-snin 2005 u 2006 li jirriżultaw mill-istess avviż ta’ rettifika. Fit-13
ta’ Mejju 2008, l-ammont residwu ta’ BGN 179 092.25 ġie ttrasferit fil-kont ta’ Enel mingħajr ma ttieħdet deċiżjoni dwar l-interessi
moratorji li skadew.
Fl-20 ta’ Mejju 2008, Enel ippreżentat rikors amministrattiv kontra l-avviż ta’ rettifika tad-29 ta’ April 2008, li fih ikkontestat
id-djun fiskali miżjuda bl-interessi moratorji, it-tpaċija bejn dawn id-djun u l-ammonti li għandhom jiġu rrimborsati lilha
kif ukoll ir-rifjut impliċitu li jingħatawlha l-interessi moratorji mitluba fl-ilment tat-13 ta’ Marzu 2008.
Dan ir-rikors ta lok għad-deċiżjoni Nru 1518, tal-20 ta’ Ottubru 2008, tad-direktor. Abbażi ta’ din id-deċiżjoni, ingħataw
interessi moratorji fuq l-ammont ta’ BGN 179 092.25 għall-perijodu mid-data tal-adozzjoni tal-avviż ta’ rettifika, id-29 ta’
April 2008, sar-rimbors effettiv ta’ dan l-ammont, fit-13 ta’ Mejju 2008. Sussidjarjament, ir-rikors ġie meqjus bħala infondat.
Fil-31 ta’ Ottubru 2008, Enel dehret quddiem l-Administrativen sad Sofia-grad (Qorti amministrattiva ta’ Sofia) fejn talbitha,
b’mod partikolari, li l-interessi moratorji marbuta mal-ammont tal-VAT li għandu jiġi rrimborsat jitħallas mis-27 ta’ Novembru 2007
sad-data tar-rimbors effettiv tal-intier ta’ dan l-ammont.
Il-qorti tar-rinviju tqis li interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tas-Sitt Direttiva jew tad-Direttiva tal-VAT
hija meħtieġa sabiex tiddeċiedi din it-talba. Fil-fehma tagħha, is-Sitt Direttiva tapplika
ratione temporis
fid-dawl tal-Artikolu 2 tal-Att dwar il-kondizzjonijiet tal-adeżjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u tar-Rumanija u l-aġġustamenti
lit-Trattati li fuqhom hija stabbilita l-Unjoni Ewropea (ĠU 2005, L 157, p. 203), kif ukoll tal-punt 1 tal-Kapitolu 6 tal-Anness VI
ta’ dan l-att.
Għalhekk, l-Administrativen sa Sofia-grad iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domandi preliminari segwenti:
“L-Artikolu 18(4) tas-[Sitt Direttiva] u l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 183 tad-[Direttiva tal-VAT] għandhom jiġu interpretati
fis-sens li fiċ-ċirkustanzi inkwistjoni fil-kawża prinċipali jippermettu:
1)      li, minħabba emenda leġiżlattiva introdotta bħala parti mill-ġlieda kontra l‑frodi fiskali, it-terminu għar-rimbors tal-[VAT]
jiġi estiż sad-data tal-adozzjoni ta’ avviż rettifikattiv, peress li tkun ġiet introdotta proċedura ta’ kontroll fiskali fir-rigward
tal-persuna taxxabbli fi żmien 45 jum mid-data tal-preżentata tad-dikjarazzjoni fiskali, mingħajr ma jkunu dovuti interessi
matul dan il-perjodu fuq is-somma li għandha tiġi rimborsata, filwaqt li jkunu sodisfatti fl-istess waqt il-kundizzjonijiet
segwenti:
a)      qabel l-emenda inkwistjoni, it-terminu ta’ 45 jum previst mil-liġi għar-rimbors tat-taxxa jkun skada u l-interessi dovuti
fuq is-somma jkunu bdew jiddekorru, indipendentement mill-fatt li ġiet introdotta l‑proċedura għall-kontroll fiskali;
b)      il-kontroll fiskali jikkonferma l-eżattezza tat-taxxa li għandha tiġi rimborsata kif speċifikata fid-dikjarazzjoni;
ċ)      l-unika possibbiltà legali għall-persuna taxxabbli li tqassar it-terminu inkwistjoni hija billi tipprovdi sigurtà permezz
ta’ likwidità, ta’ bonds tal-gvern, jew ta’ garanzija bankarja irrevokabbli u pagabbli fuq l‑ewwel talba, għal perijodu determinat,
ta’ ammont ekwiparabbli għas-somma li għandha tiġi rimborsata.
2)      li l-liġi tipprovdi terminu għar-rimbors tal-[VAT] ta’ 45 jum mid-data tal-preżentata tad-dikjarazzjoni fiskali dwar l-imsemmija
taxxa, kif ukoll il‑possibbiltà li jiġi sospiż dan it-terminu, u sussegwentement li jiġi estiż billi tiġi introdotta proċedura
ta’ kontroll fiskali matul it-terminu inkwistjoni, meta l-perijodu ta’ kalkolu ta’ din it-taxxa huwa ta’ xahar?
3)      li r-rimbors tal-[VAT] isir permezz ta’ avviż rettifikattiv, billi ssir tpaċija tas-somma li għandha tiġi rimborsata mad-djun
relatati mal-imsemmija taxxa kif ukoll ma’ taxxi oħra kkonstatati fl-istess avviż rettifikattiv u ma’ kreditu tal-Istat relatat
ma’ perijodi ta’ impożizzjoni differenti, kif ukoll mal-interessi dovuti fuq dawn is-somom, ikkalkolati b’effett mid-data
tal-adozzjoni tal-avviż rettifikattiv, filwaqt li l-kontroll jikkonferma l-eżattezza tat-taxxa li għandha tiġi rimborsata
kif speċifikata fid-dikjarazzjoni u filwaqt li jkunu sodisfatti fl-istess waqt il-kundizzjonijiet segwenti:
a)      matul il-proċedura ta’ kontroll fiskali, ma ġietx aċċettata s-sigurtà provviżorja fir-rigward tal-kreditu futur tal-Istat
li jista’ jiġi stabbilit matul il-proċedura sal-preżentata tad-dikjarazzjoni tat-taxxa;
b)      it-tpaċija tal-kreditu tal-Istat mhijiex prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali bħala mezz ta’ eżekuzzjoni obbligatorja jew
bħala miżura kawtelatorja;
ċ)      il-perijodi ta’ rikors jew ta’ ħlas, fuq bażi volontarja, tas-somom prinċipali u tal-interessi paċuti ma skadewx, peress li
ġew evalwati permezz tal-istess avviż rettifikattiv, u li parti minnhom kienet diġà ġiet ikkontestata quddiem il-qorti.
4)      li, filwaqt li l-kontroll ikkonferma l-eżattezza tat-taxxa li għandha tiġi rimborsata kif speċifikata fid-dikjarazzjoni fiskali,
l-Istat iwettaq tpaċija mad-diversi djun fiskali kkonstatati fl-avviż rettifikattiv dwar il-perijodi preċedenti fid-data tal-preżentata
tad-dikjarazzjoni fiskali inkwistjoni, kif ukoll mal-interessi fuq dawn id-djun, fid-data tal-adozzjoni tal-imsemmi avviż
rettifikattiv milli fid-data tal-imsemmija dikjarazzjoni, filwaqt li l-Istat ma għandux iħallas interessi matul it-terminu
legali għar-rimbors tas-somom dovuti u japplika l-interessi fuq it-taxxi paċuti bejn id-data tal-preżentata tad-dikjarazzjoni
fiskali u d-data tal-adozzjoni tal-avviż rettifikattiv?”.

Fuq id-domandi preliminari

Osservazzjonijiet preliminari
Peress li d-domandi preliminari jirrigwardaw kemm id-dispożizzjonijiet tas-Sitt Direttiva kif ukoll id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva
tal-VAT, hemm lok li jiġi osservat li l-fatti rilevanti tal-kawża prinċipali seħħew wara l-1 ta’ Jannar 2007, data li fiha
d-Direttiva tal-VAT daħlet fis-seħħ u ssostitwiet lis-Sitt Direttiva, kif jirriżulta mill-Artikoli 411 u 413 tad-Direttiva
tal-VAT.
Issa, skont l-Artikolu 411(2) tad-Direttiva tal-VAT, ir-riferimenti għas-Sitt Direttiva għandhom jitqiesu li qed jirreferu
għad-Direttiva tal-VAT. Għalhekk, il‑fatt li l-punt 6 tal-lista msemmija fl-Artikolu 20 tal-Protokoll dwar il‑kondizzjonijiet
u l-arranġamenti għall-ammissjoni tar-Repubblika tal-Bulgarija u r-Rumanija fl-Unjoni Ewropea (ĠU 2005, l 157, p. 29) jirreferi
għas-Sitt Direttiva ma għandux ikollu bħala konsegwenza li d-Direttiva tal-VAT ma kinitx tapplika fil-Bulgarija mill-1 ta’
Jannar 2007.
Għalhekk, hija biss l-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva tal-VAT, f’dan il-każ l-Artikolu 183 tagħha, li
hija rilevanti għall-eżami tad-domandi preliminari li jirrigwardaw biss il-kalkolu tal-interessi moratorji fuq l-ammont ta’
VAT eċċessiva mħallsa li għandu jiġi rrimborsat.
Ċertament, kif jenfasizza l-Gvern Bulgaru, din id-dispożizzjoni ma tistabbilixxix, minn kliemha, la obbligu li jiġu ttrasferiti
interessi fuq il-VAT eċċessiva mħallsa li għandha tiġi rrimborsata u lanqas id-data li minnha dawn l-interessi huma dovuti.
Madankollu, għandu jitfakkar li, dan il-fatt waħdu ma jippermettix li jiġi konkluż li l-imsemmija dispożizzjoni għandha tiġi
interpretata fis-sens li l-modalitajiet stabbiliti mill-Istati Membri sabiex jirrimborsaw il-VAT eċċessiva mħallsa ma huma
suġġetti għal ebda stħarriġ mid-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is‑sentenza tal-21 ta’ Jannar 2010, Alstom Power Hydro,
C‑472/08, Ġabra p. I-00623, punt 15).
Fil-fatt, minn naħa, għalkemm l-implementazzjoni tad-dritt għar-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa stabbilit fl-Artikolu 183
tad-Direttiva tal-VAT taqa’, bħala regola, taħt l-awtonomija proċedurali tal-Istati Membri, xorta jibqa’ l-fatt li din l‑awtonomija
tidħol fil-kuntest tal-prinċipji ta’ ekwivalenza u ta’ effettività (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Alstom Power Hydro, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 17). Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi
għandu jiġi osservat mill-Istati Membri meta jimplementaw leġiżlazzjonijiet tal-Unjoni (ara s-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2002,
Marks & Spencer, C‑62/00, Ġabra p. I‑6325, punt 44 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi eżaminat sa fejn l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT, interpretat fid-dawl tal-kuntest u tal-prinċipji
ġenerali li jirregolaw il-qasam tal-VAT, jinkludi regoli speċifiċi li għandhom jiġu osservati mill-Istati Membri meta jimplementaw
id-dritt għar-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-30 ta’ Settembru 2010 Strabag
et,
C­314/09, Ġabra p. I-08769, punt 34).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li d-dritt tal-persuni taxxabbli li jnaqqsu
l-input fuq il-VAT li tkun diġà ġiet imposta fuq il-beni akkwistati jew is-servizzi rċevuti jikkostitwixxi prinċipju fundamentali
tas-sistema komuni tal-VAT implementata bil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-18 ta’ Diċembru 1997,
Molenheide
et
, C‑286/94, C‑340/95, C‑401/95 u C‑47/96, Ġabra p. I‑7281, punt 47; tal-25 ta’ Ottubru 2001, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑78/00,
Ġabra p. I‑8195, punt 28, kif ukoll tal-10 ta’ Lulju 2008, Sosnowska, C‑25/07, Ġabra p. I‑5129, punt 14).
Kif sostniet ripetutament il-Qorti tal-Ġustizzja, minn dan jirriżulta li d-dritt għal tnaqqis jifforma parti integrali mill-mekkaniżmu
tal-VAT u, bħala regola ġenerali, jista’ jiġi limitat. B’mod partikolari, dan id-dritt għandu jiġi eżerċitat immedjatament
fuq it-taxxi tal-input kollha mħallsa fuq it-tranżazzjonijiet (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-6 ta’ Lulju 1995, BP
Soupergaz, C‑62/93, Ġabra p. I‑1883, punt 18; tat-18 ta’ Diċembru 2007, Cedilac, C‑368/06, Ġabra p. I‑12327, punt 31, kif
ukoll Sosnowska, iċċitata iktar ’il fuq, punt 15).
Fir-rigward tal-possibbiltà, skont l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT, li jiġi pprovdut li l-VAT eċċessiva mħallsa tiġi
ddifferita għall-perijodu taxxabbli segwenti jew li tiġi rrimborsata, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li, għalkemm l‑Istati
Membri ċertament igawdu minn libertà fl-iffissar tal-modalitajiet ta’ rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa, dawn il-modalitajiet
ma jistgħux jippreġudikaw il-prinċipju tan-newtralità fiskali billi jqiegħdu fuq il-persuna taxxabbli, b’mod sħiħ jew parzjali,
il-piż ta’ din it-taxxa. B’mod partikolari, dawn il-modalitajiet għandhom jippermettu lill-persuna taxxabbli tirkupra, taħt
kundizzjonijiet xierqa, il-kreditu kollu li jirriżulta mill-VAT eċċessiva mħallsa, li jimplika li r-rimbors isir f’perijodu
raġjonevoli permezz ta’ ħlasijiet fi flus jew b’mezzi ekwivalenti u li, f’kull każ, il-metodu ta’ rimbors adottat ma għandu
jinvolvi l-ebda riskju finanzjarju għall-persuna taxxabbli (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Il-Kummissjoni vs L-Italja,
punti 32 sa 34, u Sosnowka, punt 17).
Għaldaqstant, huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet preliminari li għandhom jiġu eżaminati d-domandi preliminari.

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT,
moqri flimkien mal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi
leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi, b’effett retroattiv, l-estensjoni tat-terminu li fih għandu jsir ir-rimbors ta’ VAT
eċċessiva mħallsa.
Skont il-qorti tar-rinviju, it-terminu ta’ rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa skada, fil-kawża prinċipali, fis-26 ta’ Novembru 2007.
Skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali fis-seħħ sat-18 ta’ Diċembru 2007, l-interessi moratorji fuq l-ammont li kellu jiġi rrimborsat
kien dovut mis-26 ta’ Novembru 2007 u dan irrispettivament mill-fatt li proċedura ta’ verifika fiskali kienet ġiet introdotta
fit-8 ta’ Novembru 2007. Madankollu, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali li daħlet fis-seħħ fid-19 ta’ Diċembru 2007, il-konsegwenza
ta’ proċedura ta’ verifika fiskali hija li t-terminu ta’ rimbors ta’ VAT eċċessiva mħallsa, u għaldaqstant il-mument li minnu
l‑interessi moratorji huma dovuti, jiġi estiż sal-adozzjoni ta’ rapport ta’ verifika, li ġie adottat, fil-kawża preżenti,
biss fit-13 ta’ Marzu 2008.
Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik fis-seħħ sat-18 ta’ Diċembru 2007, magħmula mill-qorti
tar-rinviju, li tipprovdi li l-interessi moratorji kienu dovuti, fil-kawża prinċipali, mis-27 ta’ Novembru 2007 minħabba li
l-iskadenza tat-terminu ta’ rimbors ta’ VAT eċċessiva mħallsa ma kinitx affettwata minn verifika fiskali, id-direktor u l-Gvern
Bulgaru jsostnu li, anki qabel ma din il-leġiżlazzjoni ġiet emendata, l-interessi moratorji kienu dovuti biss minn meta l-proċedura
ta’ verifika fiskali tiskadi, billi d-dekorriment ta’ dan it‑terminu ta’ rimbors ġie sospiż matul din il-proċedura.
Fuq dan il-punt, għalkemm hija biss il-qorti tar-rinviju li għandha tiddetermina jekk, skont il-leġiżlazzjon nazzjonali fis-seħħ
sat-18 ta’ Diċembru 2007, interessi moratorji kienu dovuti, fil-kawża prinċipali, min-naħa l-oħra, mis-27 ta’ Novembru 2007,
hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tirrispondi għad-domanda preliminari, billi tibbaża ruħha fuq l-interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni
nazzjonali magħmula mill-qorti tar-rinviju, u sabiex tipprovdilha l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni li jaqgħu taħt id-dritt
tal-Unjoni li jistgħu jippermettulha tevalwa l-konformità ta’ din il-leġiżlazzjoni mal-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT
u mal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi (ara, f’dan is-sens, is‑sentenzi tat-28 ta’ Frar 2008, Deutsche
Shell, C‑293/06, Ġabra p. I‑1129, punti 25 u 26, kif ukoll tal-10 ta’ Settembru 2009, Plantanol, C‑201/08, Ġabra p. I‑8343,
punt 45).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, skont ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, huwa legalment possibbli u, bħala
regola, konformi mal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi li leġiżlazzjoni ġdida tapplika għall-effetti futuri
ta’ sitwazzjonijiet maħluqa taħt il-leġiżlazzjoni preċedenti (sentenza tad-29 ta’ Ġunju 1999, Butterfly Music, C‑60/98, Ġabra
p. I‑3939, punt 25 u l‑ġurisprudenza ċċitata). Madankollu, il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jipprekludi
li emenda fil-leġiżlazzjoni nazzjonali ċċaħħad lil persuna taxxabbli b’effett retroattiv mid-dritt li miksub minn din il-persuna
abbażi tal-leġiżlazzjoni preċedenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Marks & Spencer, iċċitata iktar ’il fuq, punt 45).
B’hekk, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jipprekludi li
emenda fil-leġiżlazzjoni nazzjonali ċċaħħad lil persuna taxxabbli b’effett retroattiv mid-dritt li kellha qabel l-imsemmija
emenda u li abbażi tagħha hija kellha tikseb interessi moratorji fuq l-ammont tal-VAT eċċessiva mħallsa li kellu jiġi rrimborsat
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza Marks & Spencer, iċċitata iktar ’il fuq, punt 46).
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT,
moqri flimkien mal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni
nazzjonali li tistabbilixxi, b’effett retroattiv, l-estensjoni tat-terminu li fih għandu jsir ir-rimbors tal-VAT eċċessiva
mħallsa, sa fejn din il-leġiżlazzjoni ċċaħħad lill-persuna taxxabbli mid-dritt, li hija kellha qabel id-dħul fis-seħħ tagħha,
li tikseb interessi moratorji fuq l-ammont li għandu jiġi rrimborsat lilha.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT,
moqri flimkien mal-prinċipju ta’ newtralità fiskali, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali,
bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi li t-terminu sabiex isir ir-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa huwa
normalment ta’ 45 ġurnata, li fi tmiemhom interessi moratorji huma dovuti fuq l-ammont li għandu jiġi rrimborsat, iżda li
tistabbilixxi li dan it-terminu jiġi estiż, fil-każ ta’ proċedura ta’ verifika fiskali, peress li l-konsegwenza ta’ din l-estensjoni
hija li dawn l-interessi huma dovuti biss mid-data li fiha din il-proċedura tiġi fi tmiemha.
Sabiex din id-domanda tingħata risposta, hemm lok li jitfakkru l-partikolaritajiet tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni
fil-kawża prinċipali.
Qabel kollox, din il-leġiżlazzjoni tistabbilixxi espressament il-ħlas ta’ interessi moratorji fuq il-VAT eċċessiva mħallsa
li għandha tiġi rrimborsata. Għalhekk, il‑Qorti tal-Ġustizzja hija msejħa tiddeċiedi biss fuq il-kwistjoni dwar minn liema
mument dawn l-interessi huma dovuti skont l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT, moqri flimkien mal-prinċipju ta’ newtralità
fiskali.
Sussegwentement, għandu jiġi kkonstatat ukoll li l-fakultà mogħtija mit-tieni paragrafu tal-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT,
li jiġi rrifjutat jew iddiferit ir‑rimbors meta l-VAT eċċessiva mħallsa tkun insinjifikattiva, li tapplika
a fortiori
għall-partijiet ikkonċernati, ma hijiex inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fl-aħħar nett, għandu jiġi enfasizzat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprovdi għar-rimbors
tal-VAT eċċessiva mħallsa biss sa fejn dan ma setax jiġi attribwit fuq l-ammont tat-taxxi dovut matul it-tliet perijodi taxxabbli
li jsegwu l-perijodu li abbażi tiegħu din il-VAT eċċessiva mħallsa tkun ġiet ikkonstatata, li jimplika għalhekk li din il-leġiżlazzjoni
tinkludi flimkien iż‑żewġ mezzi ta’ ħlas lura tal-VAT eċċessiva mħallsa, previsti fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu 183 tad-Direttiva
tal-VAT, jiġifieri r-rimbors u d‑differiment.
Fl-ewwel lok, fir-rigward ta’ din l-inklużjoni flimkien tad-differiment u tar-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa, għandu jiġi
osservat li la l-qorti tar-rinviju u lanqas il-partijiet li ssottomettew osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja ma ġustament
qiegħdu inkwistjoni l-fakultà ta’ Stat Membru li jistabbilixxi li dan l‑eċċess jitħallas lura permezz ta’ differiment u sussegwentement
permezz ta’ rimbors. Fil-fatt, l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT ma jistax jiġi interpretat fis-sens li r-rimbors jew id-differiment
jeskludu reċiprokament lil xulxin. Inkella, Stat Membru li jkun għażel id-differiment bħala mezz ta’ ħlas lura tal-VAT eċċessiva
mħallsa jiġi prekluż, bi kontradizzjoni mal-prinċipji mfakkra fil-punti 29 sa 33 ta’ din is-sentenza, milli jirrimborsa din
il-VAT eċċessiva mħallsa jekk fil-perijodu taxxabbli ta’ differiment l-ammont tat-taxxa dovuta jkun insuffiċjenti sabiex jippermetti
l-intaxxar tal-imsemmija VAT eċċessiva mħallsa.
Fit-tieni lok, fir-rigward tad-differiment tal-VAT eċċessiva mħallsa fuq it-tliet perijodi taxxabbli li jsegwu l-perijodu
li abbażi tiegħu din il-VAT eċċessiva mħallsa tkun irriżultat, għandu jiġi kkonstatat li, ċertament, skont l-ewwel paragrafu
tal-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT, l-Istati Membri jistgħu jiddifferixxu l-VAT eċċessiva għall-“perijodu li jmiss”.
Madankollu, minn din id-diċitura ma jistax jiġi dedott li d-differiment kif stabbilit bil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni
fil-kawża prinċipali huwa inkonċiljabbli ma’ din id-dispożizzjoni. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkunsidrat il-fatt, imfakkar
mill-Gvern Bulgaru, li din il-leġiżlazzjoni ffissat il-perijodu taxxabbli, li skont it‑tieni u t-tielet paragrafi tal-Artikolu 252
tad-Direttiva tal-VAT jista’ jvarja bejn xahar u sena, għal xahar. F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-differiment fuq it-tliet perijodi
taxxabbli li jsegwu l-perijodu li abbażi tiegħu l-VAT eċċessiva inkwistjoni tkun ġiet ikkonstatata ma jaffettwax waħdu l-prinċipji
mfakkra fil-punti 29 sa 33 ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, dan id-differiment jimplika li l-ħlas lura li jitwettaq f’perijodu
ta’ tliet xhur jidħol taħt il-libertajiet rikonoxxuti lill-Istati Membri sabiex jiffissaw il-modalitajiet ta’ ħlas lura tal-VAT
eċċessiva mħallsa.
Fit-tielet lok, għandu jiġi enfasizzat li r-rimbors tal-imsemmija VAT eċċessiva għandu jsir, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali
inkwistjoni fil-kawża prinċipali, bħala regola ġenerali, f’terminu ta’ 45 ġurnata, terminu li, minnu nnifsu huwa konformi
mal-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT, u li interessi moratorji fuq l‑ammont li għandu jiġi rrimborsat huma dovuti malli
dan it-terminu jiskadi. Madankollu, fil-każ li l-awtoritajiet fiskali jibdew proċedura ta’ verifika fiskali, dawn l-interessi
huma dovuti biss mid-data li fiha din il-proċedura tiġi fi tmiemha.
Fir-rigward ta’ tali leġiżlazzjoni li tistabbilixxi li l-obbligu tal-amministrazzjoni fiskali Bulgara li tħallas interessi
jiddependi fuq it-twettiq ta’ proċedura ta’ verifika fiskali, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja,
kalkolu tal-interessi dovuti magħmul mit-Teżor pubbliku u li ma jiħux bħala punt ta’ tluq il-ġurnata li fiha l-VAT eċċessiva
kellha normalment titħallas lura skont id-Direttiva tal-VAT imur kontra, bħala regola, ir-rekwiżiti tal-Artikolu 183 ta’ din
id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Molenheide
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punti 63 u 64).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-funzjonament normali tas-sistema komuni tal-VAT tippreżumi l-ġbir preċiż tat-taxxa.
Fil-fatt, kull Stat Membru għandu l-obbligu li jieħu l-miżuri leġiżlattivi u amministrattivi kollha li jiggarantixxu l-ġbir
tal-VAT kollha dovuta fuq it-territorju tiegħu u, f’dan ir‑rigward, l-Istati Membri għandhom jivverifikaw id-dikjarazzjonijiet
tal-persuni taxxabbli, il-kontijiet ta’ dawn tal-aħħar u d-dokumenti l-oħra rilevanti kif ukoll li jikkalkolaw u li jiġbru
t-taxxa dovuta (sentenza tad-29 ta’ Lulju 2010, Profaktor Kulesza, Frankowski, Jóźwiak, Orłowski, C‑188/09, li għadha ma ġietx
ippubblikata fil-Ġabra, punt 21).
Minn dan jirriżulta li t-terminu sabiex jitwettaq ir-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa jista’, bħala regola, jiġi estiż sabiex
issir verifika fiskali mingħajr ma dan it-terminu estiż ikollu jitqies li ma huwiex raġonevoli bil-kundizzjoni li l‑estensjoni
ma tmurx lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex issir din il‑proċedura ta’ verifika (ara, b’analoġija, is-sentenza Sosnowska,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 27). Madankollu, sa fejn il-persuna taxxabbli ma tistax temporanjament tuża l-fondi li jikkorrispondu
għall-VAT eċċessiva mħallsa, hija tbati ekonomikament minn żvantaġġ li jista’ jiġi kkumpensat bil-ħlas ta’ interessi, biex
b’hekk tiġi ggarantita l-osservanza tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali.
Issa, peress li l-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tiġbor flimkien id‑differiment u r-rimbors bħala mezz ta’
ħlas lura tal-VAT eċċessiva mħallsa, għandu jiġi eżaminat, fir-raba’ lok, jekk huwiex kompatibbli mal-prinċipji mfakkra fil-punti 29
sa 33 ta’ din is-sentenza l-fatt li d-data li fiha l-interessi moratorji huma dovuti titmexxa sad-data li fiha l-proċedura
ta’ verifika fiskali tiġi fi tmiemha, minkejja li l-VAT eċċessiva tkun diġà s-suġġett ta’ differiment matul it‑tliet perijodi
taxxabbli li jsegwu dik li fiha din il-VAT eċċessiva tkun ġiet ikkonstatata.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, minn naħa, l-effett tal-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni ma huwiex
biss li jċaħħad lill-persuna taxxabbli matul perijodu kunsiderevoli, jiġifieri matul madwar tmien xhur, mill-fondi li jikkorrispondu
għall-VAT eċċessiva mħallsa, iżda wkoll li jeskludi lill-persuna taxxabbli mid-dritt għall-interessi li normalment huma dovuti
b’applikazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni.
Min-naħa l-oħra, għandu jiġi osservat li l-imsemmija leġiżlazzjoni tagħti lill-awtoritajiet fiskali l-fakultà li jibdew verifika
fiskali fi kwalunkwe mument, saħansitra f’data viċin l-iskadenza tar-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa, u b’hekk tippermetti
li jittawwal b’mod kunsiderevoli t-terminu li fih isir ir-rimbors u ddewwem, fl-istess ħin, id-data li fiha l-interessi moratorji
jsiru dovuti fuq l‑ammont li għandu jiġi rrimborsat.
Għaldaqstant, il-persuna taxxabbli mhux biss hija esposta għal żvantaġġi pekunjarji, iżda tinsab ukoll fl-impossibbiltà li
tistabbilixxi d-data li fiha hija tista’ tuża fondi li jikkorrispondu għall-VAT eċċessiva mħallsa, u b’hekk dan jikkostitwixxi
piż addizzjonali għall-imsemmija persuna taxxabbli.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jirriżulta li l-modalitajiet iffissati bil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali
ma jippermettux, kuntrarjament għall-prinċipji mfakkra fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, li l-persuna taxxabbli tirkupra, f’kundizzjonijiet
xierqa, il-kreditu kollu li jirriżulta mill-VAT eċċessiva mħallsa mingħajr ma tgħaddi minn ebda riskju finanzjarju.
Madankollu, jeħtieġ ulterjorment li tiġi mwieġba d-domanda tal-qorti tar-rinviju dwar l-effett, għall-finijiet tal-evalwazzjoni
tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tal-possibbiltà mogħtija lill-persuna taxxabbli li tqassar
it-terminu ta’ rimbors billi tingħata siġurtà fi flus.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-possibbiltà li tiġi pprovduta din is-sigurtà ma jistax ikollha bħala konsegwenza li
d-data li fiha l-interessi moratorji huma dovuti fuq l-ammont tal-VAT eċċessiva li għandu jiġi rrimborsat tista’ validament
titmexxa sad-data li fiha l-proċedura ta’ verifika fiskali tkun tista’ ssir. Fil-fatt, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet
fil-punt 32 tas-sentenza Sosnowka, iċċitata iktar ’il fuq, l-obbligu li tingħata din is-sigurtà sabiex tibbenefika mit-terminu
normalment applikabbli għandu, fil-verità, bħala effett biss li jissostitwixxi l-ispiża finanzjarja marbuta mal-immobbilizzazzjoni
tal-fondi matul din il-proċedura ta’ verifika u li jikkorrispondu għall-VAT eċċessiva mħallsa ma’ dik marbuta mal-immobbilizzazzjoni
tal-ammont tas-sigurtà.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT,
moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali
li tipprovdi li t-terminu normali sabiex isir ir-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa, li fl-iskadenza tiegħu interessi moratorji
jkunu dovuti fuq l‑ammont li għandu jiġi rrimborsat, jiġi mtawwal fil-każ li tinbeda proċedura ta’ verifika fiskali, peress
li l-konsegwenza ta’ din il-proroga hija li dawn l-interessi jkunu dovuti biss mid-data li fiha din il-proċedura tiġi fi tmiemha,
minkejja l-fatt li din il-VAT eċċessiva mħallsa tkun diġà s-suġġett ta’ differiment matul it-tliet perijodi taxxabbli li jsewgu
dak il-perijodu li abbażi tiegħu din tkun ġiet ikkonstatata. Min-naħa l-oħra, il-fatt li dan it-terminu normali huwa ta’ 45
ġurnata ma jmurx kontra l-imsemmija dispożizzjoni.

Fuq it-tielet u r-raba’ domanda
Fid-dawl tar-risposta mogħtija għat-tieni domanda, it-tielet u r-raba’ domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, għandhom
jiġu mifhuma fis-sens li dawn essenzjalment isaqsu jekk l-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-VAT għandux jiġi interpretat fis-sens
li jipprekludi li r-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa għandu jsir permezz ta’ tpaċija.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li t-tpaċija twassal għal-likwidazzjoni totali jew parzjali taż-żewġ obbligi reċiproċi,
li b’hekk tippermetti lill-Istat Membru jevita l-obbligu tiegħu ta’ rimbors.
Skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, l-Istati Membri jgawdu minn libertà ċerta f’dak li jirrigwarda
l-modalitajiet ta’ rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa, sa fejn ir-rimbors isir f’terminu raġjonevoli permezz ta’ ħlasijiet
fi flus jew b’mod ekwivalenti u li l-persuna taxxabbli ma tgħaddi minn ebda riskju finanzjarju.
Fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji, ma hemmx raġunijiet li jipprekludu b’mod ġenerali li r-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa jsir
permezz ta’ tpaċija, peress li dan il‑metodu jwassal għal likwidazzjoni immedjata tal-kreditu tal-persuna taxxabbli mingħajr
ma din tal-aħħar tkun esposta għal riskju finanzjarju.
Din l-analiżi tapplika wkoll fil-każ fejn il-kreditu tal-Istat Membru kkonċernat jiġi kkontestat mill-persuna taxxabbli, sa
fejn, kif tenfasizza l-Kummissjoni Ewropea, il-persuna taxxabbli ma tiġix imċaħħda mir-rimedji ġudizzjarji effettivi sabiex
issostni l-perspettiva tagħha dwar il-kreditu tal-Istat użat għall-finijiet tat-tpaċija.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għat-tielet u għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 183 tad-Direttiva
tal-VAT għandu jiġi interpretat fis-sens li dan ma jipprekludix li r-rimbors tal-VAT eċċessiva mħallsa jsir permezz ta’ tpaċija.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikolu 183 tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE, tat-28 ta’ Novembru 2006, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur
miżjud, kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2006/138/KE, tad-19 ta’ Diċembru 2006, moqri flimkien mal-prinċipju ta’ protezzjoni
tal-aspettattivi leġittimi, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi, b’effett
retroattiv, l-estensjoni tat-terminu li fih għandu jsir ir-rimbors tat-taxxa fuq il-valur miżjud eċċessiva mħallsa, sa fejn
din il-leġiżlazzjoni ċċaħħad lill-persuna taxxabbli mid-dritt, li hija kellha qabel id-dħul fis-seħħ tagħha, li tikseb interessi
moratorji fuq l-ammont li għandu jiġi rrimborsat lilha.
2)
L-Artikolu 183 tad-Direttiva 2006/112, kif emendata bid-Direttiva 2006/138, moqri fid-dawl tal-prinċipju ta’ newtralità fiskali,
għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li t-terminu normali sabiex isir ir-rimbors
tat-taxxa fuq il‑valur miżjud eċċessiva mħallsa, li fl-iskadenza tiegħu interessi moratorji jkunu dovuti fuq l-ammont li għandu
jiġi rrimborsat, jiġi mtawwal fil-każ li tinbeda l-proċedura ta’ verifika fiskali, peress li l‑konsegwenza ta’ din il-proroga
hija li dawn l-interessi jkunu dovuti biss mid-data li fiha din il-proċedura tiġi fi tmiemha, minkejja l-fatt li din it-taxxa
fuq il-valur miżjud eċċessiva mħallsa tkun diġà s-suġġett ta’ differiment matul it-tliet perijodi taxxabbli li jsewgu dak
il-perijodu li abbażi tiegħu din tkun ġiet ikkonstatata. Min-naħa l-oħra, il-fatt li dan it-terminu normali huwa ta’ 45 ġurnata
ma jmurx kontra l-imsemmija dispożizzjoni.
3)
L-Artikolu 183 tad-Direttiva 2006/112, kif emendata bid-Direttiva 2006/138, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan ma jipprekludix
li r-rimbors tat-taxxa fuq il-valur miżjud eċċessiva mħallsa jsir permezz ta’ tpaċija.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.