CELEX: 62008TJ0551
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Αγορά των κηρών παραφίνης
Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Καθορισμός των τιμών
Απόδειξη της παραβάσεως
Κατευθυντήριες γραμμές του 2006 για τον υπολογισμό των προστίμων
Περίοδος αναφοράς
Υπολογισμός της αξίας των πωλήσεων
Σοβαρότητα της παραβάσεως
Συγκέντρωση κατά τη διάρκεια της περιόδου διαπράξεως της παραβάσεως
Ίση μεταχείριση
Αναλογικότητα

Ιστορικό της διαφοράς
1.
Διοικητική διαδικασία και έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως
Με την απόφαση C(2008) 5476 τελικό, της 1ης Οκτωβρίου 2008, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση COMP/39.181 — Κηροί κηροποιίας) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαπίστωσε ότι οι προσφεύγουσα, δηλαδή η H&R ChemPharm GmbH, είχε παραβεί, από κοινού με άλλες επιχειρήσεις, το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ και το άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), μετέχοντας σε σύμπραξη στην αγορά των κηρών παραφίνης του ΕΟΧ και στη γερμανική αγορά του κηρού ακατέργαστης παραφίνης (gatsch).
Οι αποδέκτες της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι οι ακόλουθες επιχειρήσεις: η ENI SpA, η Esso Deutschland GmbH, η Esso Société anonyme française, η ExxonMobil Petroleum and Chemical BVBA και η Exxon Mobil Corp. (στο εξής, από κοινού: ExxonMobil), η H&R ChemPharm, η H&R Wax Company Vertrieb GmbH και η Hansen & Rosenthal KG (στο εξής, από κοινού: H&R), η Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen KG (στο εξής: Tudapetrol), η MOL Nyrt., η Repsol YPF Lubricantes y Especialidades SA, η Repsol Petróleo SA και η Repsol YPF SA (στο εξής, από κοινού: Repsol), η Sasol Wax GmbH, η Sasol Wax International AG, η Sasol Holding in Germany GmbH και η Sasol Ltd (στο εξής, από κοινού: Sasol), η Shell Deutschland Oil GmbH, η Shell Deutschland Schmierstoff GmbH, η Deutsche Shell GmbH, η Shell International Petroleum Company Ltd, η The Shell Petroleum Company Ltd, η Shell Petroleum NV και η The Shell Transport and Trading Company Ltd (στο εξής, από κοινού: Shell), η RWE Dea AG και η RWE AG (στο εξής, από κοινού: RWE) καθώς και η Total SA και η Total France SA (στο εξής, από κοινού: Total) (αιτιολογική σκέψη 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Οι κηροί παραφίνης παρασκευάζονται σε διυλιστήριο από αργό πετρέλαιο. Οι εν λόγω κηροί χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ποικίλων προϊόντων όπως κεριά, χημικά, επίσωτρα, προϊόντα αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς και στις βιομηχανίες καουτσούκ, συσκευασίας, συγκολλητικών και τσίχλας (αιτιολογική σκέψη 4 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Ο κηρός ακατέργαστης παραφίνης είναι η πρώτη ύλη που απαιτείται για την παρασκευή κηρών παραφίνης. Παράγεται σε διυλιστήρια ως υποπροϊόν κατά την παρασκευή ελαίων βάσεως από αργό πετρέλαιο. Πωλείται επίσης σε τελικούς πελάτες, όπως για παράδειγμα σε παραγωγούς μοριοσανίδων (αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Έναυσμα για την έναρξη της έρευνας της Επιτροπής αποτέλεσαν οι πληροφορίες περί υπάρξεως συμπράξεως που γνωστοποίησε στο θεσμικό αυτό όργανο η Shell Deutschland Schmierstoff με την από 17 Μαρτίου 2005 αίτησή της περί απαλλαγής βάσει της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (
ΕΕ 2002, C 45, σ. 3
, στο εξής: ανακοίνωση του 2002 για τη συνεργασία) (αιτιολογική σκέψη 72 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Στις 28 και 29 Απριλίου 2005 η Επιτροπή διενήργησε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 20, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [EΚ] (
ΕΕ L 1, σ. 1
), επιτόπιους ελέγχους στις εγκαταστάσεις της H&R/Tudapetrol, της Eni, της MOL, καθώς και στις εγκαταστάσεις των εταιριών των ομίλων Sasol, ExxonMobil, Repsol και Total (αιτιολογική σκέψη 75 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Μεταξύ 25 και 29 Μαΐου 2007 η Επιτροπή απηύθυνε ανακοίνωση των αιτιάσεων στις εταιρίες που παρατίθενται στη σκέψη 2 ανωτέρω, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η προσφεύγουσα (αιτιολογική σκέψη 85 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Με έγγραφο της 14ης Αυγούστου 2007, οι εταιρίες του ομίλου H&R, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η προσφεύγουσα, και η Tudapetrol απέστειλαν κοινή απάντηση στην ανακοίνωση των αιτιάσεων.
Στις 10 και 11 Δεκεμβρίου 2007 η Επιτροπή διοργάνωσε ακρόαση, κατά τη διάρκεια της οποίας οι εταιρίες του ομίλου H&R, μεταξύ των οποίων και η προσφεύγουσα, και η Tudapetrol εκπροσωπήθηκαν από κοινού (αιτιολογική σκέψη 91 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή εκτίμησε, βάσει των στοιχείων που είχε στη διάθεσή της, ότι οι αποδέκτες, που αποτελούσαν την πλειονότητα των παραγωγών κηρών παραφίνης και κηρού ακατέργαστης παραφίνης εντός του ΕΟΧ, συμμετείχαν σε ενιαία, σύνθετη και διαρκή παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον EΟΧ η οποία κάλυπτε το έδαφος του ΕΟΧ. Η παράβαση αυτή συνίστατο σε συμφωνίες ή σε εναρμονισμένες πρακτικές με αντικείμενο τον καθορισμό των τιμών και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών σε σχέση προς τους κηρούς παραφίνης (στο εξής: κύρια πτυχή της παραβάσεως). Όσον αφορά την RWE (εν συνεχεία Shell), την ExxonMobil, τη MOL, τη Repsol, τη Sasol και την Total, η παράβαση που αφορούσε τους κηρούς παραφίνης είχε ως αντικείμενο και την κατανομή πελατών ή αγορών (στο εξής: δεύτερη πτυχή της παραβάσεως). Επιπλέον, η παράβαση που διέπραξαν οι RWE, ExxonMobil, Sasol και Total αφορούσε επίσης τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης που πωλείτο σε τελικούς πελάτες στη γερμανική αγορά (στο εξής: πτυχή της παραβάσεως που αφορά τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης) (αιτιολογικές σκέψεις 2, 95, 328 και άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Οι παραβατικές πρακτικές συμφωνούνταν στο πλαίσιο συναντήσεων αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού οι οποίες αποκαλούνταν «τεχνικές συναντήσεις» ή ενίοτε συναντήσεις «Blauer Salon» από τους συμμετέχοντες σε αυτές, καθώς και στο πλαίσιο «συναντήσεων για τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης» οι οποίες ήταν ειδικά αφιερωμένες σε ζητήματα που άπτονταν του κηρού ακατέργαστης παραφίνης.
Τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν εν προκειμένω υπολογίστηκαν βάσει των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό τω προστίμων που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 23, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1/2003 (
ΕΕ 2006, C 210, σ. 2
) (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές του 2006), που ίσχυαν κατά τον χρόνο κοινοποιήσεως της ανακοινώσεως των αιτιάσεων στις εταιρίες που παρατίθενται στη σκέψη 2 ανωτέρω.
Η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει, μεταξύ άλλων, τις ακόλουθες διατάξεις:
«Άρθρο 1
Οι ακόλουθες επιχειρήσεις παραβίασαν το άρθρο 81, παράγραφος 1, [EΚ] και, από 1ης Ιανουαρίου 1994, το άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ μετέχοντας, κατά τις αναφερόμενες περιόδους, σε διαρκή συμφωνία και/ή εναρμονισμένη πρακτική στον τομέα κηρών παραφίνης της κοινής αγοράς και, από 1ης Ιανουαρίου 1994, του EΟΧ:
[…]
Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen KG: από τις 24 Μαρτίου 1994 έως τις 30 Ιουνίου 2002·
H&R Wax Company Vertrieb GmbH: από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005·
Hansen & Rosenthal KG: από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005·
H&R ChemPharm GmbH: από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005·
[…]
Άρθρο 2
Για την παράβαση που αναφέρεται στο άρθρο 1, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:
ENI SpA: 29120000 EUR·
Esso Société anonyme française: 83588400 EUR·
εκ των οποίων από κοινού και εις ολόκληρον με τις
ExxonMobil Petroleum and Chemical BVBA και ExxonMobil Corporation για 34670400 ευρώ, εκ των οποίων από κοινού και εις ολόκληρον με την Esso Deutschland GmbH για 27081600 EUR·
Tudapetrol Mineralölerzeugnisse Nils Hansen KG: 12000000 EUR·
Hansen & Rosenthal KG από κοινού και εις ολόκληρον με την H&R Wax Company Vertrieb GmbH: 24000000 EUR ·
εκ των οποίων από κοινού και εις ολόκληρον με την
H&R ChemPharm GmbH για 22000000 EUR·
MOL Nyrt.: 23700000 EUR·
Repsol YPF Lubricantes y Especialidades SA από κοινού και εις ολόκληρον με τις Repsol Petróleo SA και Repsol YPF SA: 19800000 EUR·
Sasol Wax GmbH: 318200000 EUR,
εκ των οποίων από κοινού και εις ολόκληρον με τις
Sasol Wax International AG, Sasol Holding in Germany GmbH και Sasol [Ltd] για 250700000 EUR·
Shell Deutschland Oil GmbH, Shell Deutschland Schmierstoff GmbH, Deutsche Shell GmbH, Shell International Petroleum Company Limited, The Shell Petroleum Company Limited, Shell Petroleum NV και The Shell Transport and Trading Company Limited: 0 EUR ·
RWE-Dea AG από κοινού και εις ολόκληρον με την RWE AG: 37440000 EUR·
Total France SA από κοινού και εις ολόκληρον με την Total SA: 128163000 EUR.»
2.
Δεσμοί μεταξύ του ομίλου H&R και της Tudapetrol
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή εκθέτει τα εξής:
«(22)
Ο όμιλος [H&R] δραστηριοποιείται σε παγκόσμια κλίμακα στον τομέα των πετρελαιοειδών. Η Tudapetrol […] αποτελούσε επιχείρηση εμπορίας και διανομής κηρών παραφίνης και κηρού ακατέργαστης παραφίνης για την H&R. Η έρευνα αποκάλυψε ότι η H&R και η Tudapetrol είναι δύο διακριτές και ανεξάρτητες επιχειρήσεις. Ωστόσο, λόγω των υφιστάμενων στενών προσωπικών δεσμών (όπως εξηγείται λεπτομερέστερα κατωτέρω, ένας από τους εταίρους της Tudapetrol, [ο H.], απασχολούνταν επίσης στην H&R), καθώς και των σχέσεων που διατηρούσαν οι H&R και Tudapetrol στον τομέα της διανομής, οι δύο επιχειρήσεις θα αναφέρονται στο εξής ως “H&R/Tudapetrol”. Ο όμιλος H&R/Tudapetrol έχει την κύρια εγκατάστασή του σε δύο τοποθεσίες στη Γερμανία, στο Αμβούργο και στο Salzbergen.
(23)
Η είσοδος της H&R/Tudapetrol στην αγορά της παραφίνης ανατρέχει στις 24 Μαρτίου 1994, όταν η Hansen & Rosenthal KG απέκτησε, στο πλαίσιο από κοινού εξαγοράς, ένα διυλιστήριο (SRS GmbH) λιπαντικών στο Salzbergen (Γερμανία) το οποίο ανήκε στη Wintershall AG, θυγατρική της BASF, μετατρέποντάς το σε επιχείρηση παραγωγής.
(24)
Το διυλιστήριο του Salzbergen (SRS GmbH) διευθύνεται από την H&R Chemisch-Pharmazeutische Spezialitäten GmbH, θυγατρική κατά 100 % της H&R ChemPharm GmbH. Η H&R ChemPharm GmbH είναι με τη σειρά της θυγατρική κατά 100 % της H&R Wasag AG. Ο κύριος μέτοχος της H&R Wasag AG είναι η H&R Beteiligung GmbH (οι λοιπές μετοχές είναι κατανεμημένες σε μεγάλο αριθμό μετόχων). Η H&R Beteiligung GmbH ανήκει με τη σειρά της στην H&R Wax Company Vertrieb GmbH, η οποία είναι θυγατρική κατά 100 % της Hansen & Rosenthal KG (ηγετική εταιρία του ομίλου H&R).
(25)
Αρχικώς, οι κηροί παραφίνης και ο κηρός ακατέργαστης παραφίνης διανέμονταν από την Tudapetrol, μια ανεξάρτητη επιχείρηση (οι “Komplementäre” [ομόρρυθμοι εταίροι ετερόρρυθμης εταιρίας] είναι [οι HA., HAN. και H.], και ο “Kommanditist” [ετερόρρυθμος εταίρος] είναι [ο HANS.]). Την 1η Μαΐου 2000, η δραστηριότητα της διανομής μεταβιβάστηκε στην H&R Wax Company Vertrieb Komplementär GmbH & Co. KG και από την 1η Ιανουαρίου 2001, τη διανομή διαχειρίζεται η H&R Wax Company Vertrieb […]. Εντούτοις, από την έρευνα προκύπτει ότι μολονότι η Tudapetrol αποχώρησε σε μεγάλο βαθμό από τον τομέα της παραφίνης την 1η Μαΐου 2000, διατήρησε παρά ταύτα ορισμένους πελάτες [αγοραστές προϊόντων παραφίνης].
[…]
(28)
Τα πρόσωπα που ήταν επιφορτισμένα με τη διαχείριση των δραστηριοτήτων του ομίλου H&R/Tudapetrol στον τομέα των κηρών παραφίνης και του κηρού ακατέργαστης παραφίνης, τα οποία εκπροσωπούσαν την H&R/Tudapetrol ή ήταν ενήμερα για τις συμφωνίες που περιγράφονται στην παρούσα απόφαση είναι τα εξής […]:
[ο H.]: ασκούμενος στην SRS GmbH, 1994-1997· τμήμα πωλήσεων και μάρκετινγκ της Tudapetrol […], 1997-2002· υπεύθυνος πωλήσεων της H&R Wax Company Vertrieb GmbH από το 2001 έως σήμερα· [Geschäftsführer (διαχειριστής)] από το 2002 της H&R Wax Company Vertrieb GmbH·
[ο G.]: διαχειριστής προϊόντων στην SRS GmbH, 1994-2001· διαχειριστής προϊόντων στην H&R Management & Service GmbH/H&R ChemPharm GmbH από το 2001 έως σήμερα (το 2002, η H&R Management & Service GmbH μετονομάστηκε σε H&R ChemPharm GmbH)· υπεύθυνος πωλήσεων της Tudapetrol […], 1999-2000· υπεύθυνος πωλήσεων της H&R Wax Company Vertrieb GmbH από το 2001 έως σήμερα·
[ο W.]: υπεύθυνος πωλήσεων της Tudapetrol […], 1994-1998· σύμβουλος της Tudapetrol […], 1999· υπεύθυνος πωλήσεων της SRS GmbH (από τον Ιούλιο 2001, υπάλληλος της H&R Management & Service GmbH, η οποία μετονομάστηκε σε H&R Chem-Pharm GmbH το 2002), 2000-2001· πριν το 1994, υπεύθυνος πωλήσεων της Wintershall AG.
(29)
Με την [προσβαλλόμενη απόφαση], και πλην ενδείξεως περί του αντιθέτου, οι επιχειρήσεις του ομίλου Hansen & Rosenthal/Tudapetrol που έχουν μετάσχει στη σύμπραξη θα αποκαλούνται «H&R/Tudapetrol».
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 15 Δεκεμβρίου 2008, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 12 Αυγούστου 2009, η προσφεύγουσα υπέβαλε παρεμπίπτουσα αίτηση κατά την έννοια του άρθρου 114, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, με την οποία ζήτησε να αφαιρεθεί από τη δικογραφία το διορθωτικό του υπομνήματος αντικρούσεως το οποίο κατέθεσε η Επιτροπή στις 28 Ιουλίου 2009.
Με διάταξη της 28ης Οκτωβρίου 2009, το Γενικό Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφάσισε να συνεκδικάσει την παρεμπίπτουσα αίτηση με την ουσία της υποθέσεως.
Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία. Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας του, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε τους διαδίκους να απαντήσουν γραπτώς σε ορισμένες ερωτήσεις και να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι ανταποκρίθηκαν στο αίτημα αυτό εντός της ταχθείσας προθεσμίας και προσκόμισαν ορισμένα έγγραφα. Εντούτοις, η Επιτροπή επισήμανε ότι δεν μπορεί να προσκομίσει αντίγραφα ορισμένων εμπιστευτικών δηλώσεων που κατατέθηκαν ενώπιόν της στο πλαίσιο του προγράμματος επιείκειας αλλ’ ούτε και άλλα έγγραφα τα οποία να αναπαράγουν το περιεχόμενο των δηλώσεων αυτών.
Με διάταξη της 12ης Ιουνίου 2012, εκδοθείσα δυνάμει, αφενός, του άρθρου 24, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, αφετέρου, του άρθρου 65, στοιχείο βʹ, και του άρθρου 66, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) υποχρέωσε την Επιτροπή να προσκομίσει τα αντίγραφα των εμπιστευτικών δηλώσεων που αναφέρονται στη σκέψη 17 ανωτέρω ή άλλα έγγραφα τα οποία να αναπαράγουν το περιεχόμενο των δηλώσεων αυτών. Οι δικηγόροι της προσφεύγουσας είχαν την ευκαιρία να συμβουλευτούν τα έγγραφα αυτά πριν τη διεξαγωγή της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.
Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις που τους έθεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 10ης Ιουλίου 2012.
Λαμβανομένων υπόψη των κοινών πραγματικών περιστατικών μεταξύ των υποθέσεων T‑540/08, Esso κ.λπ. κατά Επιτροπής, T‑541/08, Sasol κ.λπ. κατά Επιτροπής, T‑543/08, RWE και RWE Dea κατά Επιτροπής, T‑544/08, Hansen & Rosenthal και H&R Wax Company Vertrieb κατά Επιτροπής, T‑548/08, Total κατά Επιτροπής, T‑550/08, Tudapetrol κατά Επιτροπής, T‑558/08, Eni κατά Επιτροπής, T‑562/08, Repsol YPF Lubricantes y especialidades κ.λπ. κατά Επιτροπής, και T‑566/08, Total Raffinage et Marketing κατά Επιτροπής, καθώς και της συνάφειας των εγειρόμενων νομικών ζητημάτων, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να εκδώσει απόφαση επί της παρούσας υποθέσεως μόνο μετά την ολοκλήρωση των επ’ ακροατηρίου συζητήσεων στις εν λόγω συναφείς υποθέσεις, η τελευταία εκ των οποίων διεξήχθη στις 3 Ιουλίου 2013.
Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
—
να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση στο μέτρο που την αφορά,
—
επικουρικώς, να μειώσει προσηκόντως το πρόστιμο που της επιβλήθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση,
—
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
—
να απορρίψει την προσφυγή στο σύνολό της, περιλαμβανομένης και της παρεμπίπτουσας αιτήσεως,
—
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
1.
Επί της αιτήσεως περί αφαιρέσεως εγγράφου από τη δικογραφία
Όσον αφορά την αίτηση με την οποία η προσφεύγουσα ζήτησε να αφαιρεθεί από τη δικογραφία το διορθωτικό του υπομνήματος αντικρούσεως το οποίο κατέθεσε η Επιτροπή στις 28 Ιουλίου 2009, επισημαίνεται ότι το εν λόγω διορθωτικό διορθώνει ορισμένα τυπογραφικά λάθη που παρεισέφρησαν στο υπόμνημα αντικρούσεως, κυρίως στις υποσημειώσεις, λάθη τα οποία μπορούσαν εύκολα να εντοπιστούν τόσο από την προσφεύγουσα όσο και από το Γενικό Δικαστήριο βάσει της προσβαλλομένης αποφάσεως και των λοιπών στοιχείων και εγγράφων που προσκόμισαν οι διάδικοι στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου.
Κατά τα λοιπά, με το σημείο 93 του αρχικού κειμένου του υπομνήματος αντικρούσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να «απορρίψει ως αβάσιμους τους τρεις λόγους που προβάλλει η προσφεύγουσα», ενώ, σύμφωνα με το διορθωτικό, ζητεί την απόρριψη τεσσάρων λόγων. Εντούτοις, τα σφάλματα που περιείχε το αρχικό κείμενο μπορούσαν να εντοπιστούν εύκολα τόσο από την προσφεύγουσα όσο και από το Γενικό Δικαστήριο, δεδομένου ότι, με το σημείο 94 του αρχικού κειμένου του υπομνήματος αντικρούσεως, η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή στο σύνολό της.
Επομένως, συνάγεται ότι μοναδικός σκοπός του διορθωτικού ήταν να διευκολύνει το έργο του Γενικού Δικαστηρίου και ότι τα τυπογραφικά λάθη στη διόρθωση των οποίων απέβλεπε μπορούσαν να εντοπιστούν εύκολα τόσο από την προσφεύγουσα όσο και από το Γενικό Δικαστήριο. Εκτός αυτού, καμία από τις διορθώσεις που επέφερε η Επιτροπή δεν αλλοίωσε την ουσία της επιχειρηματολογίας της, οπότε η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι η συμπερίληψη του διορθωτικού στη δικογραφία είχε ως αποτέλεσμα τον περιορισμό των δικαιωμάτων της άμυνας.
Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο απηύθυνε γραπτή ερώτηση στην προσφεύγουσα προκειμένου να παράσχει στην τελευταία τη δυνατότητα να διευκρινίσει τις φερόμενες ως δυσμενείς συνέπειες του εν λόγω διορθωτικού στα δικαιώματά της άμυνας. Με την απάντησή της, η προσφεύγουσα δεν προσδιόρισε τέτοιες συνέπειες.
Ως εκ τούτου, η αίτηση με την οποία ζητήθηκε να αφαιρεθεί από τη δικογραφία το διορθωτικό του υπομνήματος αντικρούσεως απορρίπτεται.
2.
Επί της ουσίας
Προς στήριξη της προσφυγής της, η προσφεύγουσα προβάλλει τέσσερις λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος λόγος αντλείται από παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 253 ΕΚ, καθώς και από προσβολή των δικαιωμάτων της άμυνας, λόγω της φερόμενης ως μη διαφοροποιημένης αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά τον όμιλο H&R και την Tudapetrol. Ο δεύτερος λόγος, ο οποίος προβάλλεται επικουρικώς, αντλείται από παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ λόγω του ότι δεν αποδείχθηκε η εκ μέρους της προσφεύγουσας διάπραξη παραβάσεως. Ο τρίτος λόγος, επίσης προβαλλόμενος επικουρικώς, αντλείται από παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 λόγω φερόμενου ως εσφαλμένου καθορισμού του κύκλου εργασιών που ελήφθη υπόψη κατά τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου. Ο τέταρτος λόγος, επίσης προβαλλόμενος επικουρικώς, αντλείται από παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 λόγω πολλαπλής πλάνης εκτιμήσεως την οποία φέρεται ότι ενέχει ο υπολογισμός του ύψους του προστίμου.
Επί του πρώτου λόγου, ο οποίος αντλείται από παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 253 ΕΚ, καθώς και από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, λόγω της φερόμενης ως μη διαφοροποιημένης αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως
Ο πρώτος λόγος υποδιαιρείται σε δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 253 ΕΚ. Το δεύτερο σκέλος αφορά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της προσφεύγουσας.
Επί του πρώτου σκέλους που αφορά παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 253 ΕΚ
Η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι, κατά την Επιτροπή, ο όμιλος H&R και η Tudapetrol αποτελούν δύο διακριτές και ανεξάρτητες επιχειρήσεις (αιτιολογική σκέψη 22 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Εντούτοις, με την προσβαλλόμενη απόφαση, στο πλαίσιο της εξετάσεως των αποδεικτικών στοιχείων σχετικά με την παράβαση, η Επιτροπή αντιμετώπισε τις δύο αυτές επιχειρήσεις κατά μη διαφοροποιημένο τρόπο, αποκαλώντας τες ως «H&R/Tudapetrol».
Πρώτον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει καθώς και το άρθρο 81 ΕΚ στο μέτρο που με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν παρέθεσε χωριστή αιτιολογία όσον αφορά τη φερόμενη ως παραβατική συμπεριφορά της Tudapetrol και τη συμπεριφορά των ανηκουσών στον όμιλο H&R εταιριών.
Ειδικότερα, η προσφεύγουσα θεωρεί ότι αν η H&R και η Tudapetrol είναι δύο διακριτές επιχειρήσεις, η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει ότι καθεμία από αυτές μετέσχε, ατομικώς και αυτοτελώς, στο σύνολο των επίμαχων εν προκειμένω παραβάσεων του άρθρου 81 ΕΚ. Με την προσβαλλόμενη απόφαση όμως, η Επιτροπή δεν τήρησε την κατά τα ανωτέρω υποχρέωση αιτιολογήσεως.
Επίσης, όσον αφορά την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 2001 έως 30 Ιουνίου 2002, η προσφεύγουσα επικρίνει το γεγονός ότι η Επιτροπή καταλόγισε παράλληλη ευθύνη στην Tudapetrol, αφενός, και στη Hansen & Rosenthal, ή στη θυγατρική της τελευταίας, H&R Wax Company Vertrieb, αφετέρου, καθώς και στη H&R ChemPharm από 1ης Ιουλίου 2001.
Το ζήτημα αν και σε ποια έκταση μπορεί η προσφεύγουσα να κριθεί υπεύθυνη για παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ από κοινού με την Tudapetrol δεν θίγεται με την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως λόγω της «ενιαίας προσεγγίσεως» που ακολούθησε η Επιτροπή.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα φρονεί ότι δεν απόκειται σε αυτήν να αναζητήσει την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως στα πληροφοριακά στοιχεία που περιλαμβάνονται στην απόφαση αυτή και να ανασυστήσει τη λογική που οδήγησε την Επιτροπή να της καταλογίσει την ευθύνη για ορισμένες τεχνικές συναντήσεις και ορισμένες περιόδους. Η προσβαλλόμενη απόφαση έπρεπε να περιέχει σαφή αιτιολογία ως προς το σημείο αυτό.
Τρίτον, το γεγονός και μόνον της παρουσίας του G. σε ορισμένες τεχνικές συναντήσεις δεν μπορεί να θεωρηθεί αρκετό ώστε να αποδειχθεί η συμμετοχή της H&R ChemPharm στη σύμπραξη, με αποτέλεσμα η απλή παραπομπή στην περίσταση αυτή να μη συνιστά επαρκή αιτιολογία κατά την έννοια του άρθρου 253 ΕΚ. Ο G. δεν ήταν υπάλληλος του εμπορικού τμήματος της προσφεύγουσας και εργαζόταν σε αυτήν μόνον κατά το 30 % του χρόνου του. Τα καθήκοντά του, ως ενός εκ των τριών διαχειριστών προϊόντων της προσφεύγουσας, συνίσταντο στην ανάπτυξη προϊόντων παραφίνης και γαλακτωμάτων κηρού με νέες χημικές συνθέσεις, και επομένως δεν συνεπάγονταν οποιαδήποτε υποχρέωση ή ευθύνη συνδεόμενη με την εμπορική δραστηριότητα της προσφεύγουσας. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της επίμαχης περιόδου, η H&R ChemPharm αποτελούσε εταιρία χαρτοφυλακίου, οπότε δεν ασκούσε η ίδια καμία δραστηριότητα παραγωγής.
Επομένως, κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή όφειλε να έχει εξηγήσει με την προσβαλλόμενη απόφαση τους λόγους για τους οποίους η παρουσία του G. συνεπαγόταν συμμετοχή της H&M ChemPharm στη σύμπραξη για τις τιμές των κηρών παραφίνης, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο G., υπό την ιδιότητά του ως διαχειριστή προϊόντων, δεν μπορούσε να λάβει αποφάσεις επί του ζητήματος αυτού όσον αφορούσε την H&M ChemPharm και ότι η τελευταία ούτε παρήγε ούτε πωλούσε κάποιο προϊόν.
Πρώτον, πρέπει να εξεταστεί η αιτίαση της προσφεύγουσας που αφορά ανεπαρκή αιτιολογία.
Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι η επιβαλλομένη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως και πρέπει να διαφαίνεται από αυτήν κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου το οποίο εξέδωσε την πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και στον αρμόδιο δικαστή να ασκεί τον έλεγχό του (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 22ας Μαρτίου 2001,
C-17/99, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. I-2481
, σκέψη 35, και της 29ης Σεπτεμβρίου 2011,
C-521/09 P, Elf Aquitaine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. I-8947
, σκέψη 145).
Ως εκ τούτου, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η υποχρέωση αιτιολογήσεως των ατομικών αποφάσεων έχει ως σκοπό να επιτρέπει στο Δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχο νομιμότητας των αποφάσεων και να παρέχει στον ενδιαφερόμενο ικανές ενδείξεις ως προς το αν η απόφαση έχει επαρκές έρεισμα ή αν ενδεχομένως πάσχει ελάττωμα λόγω του οποίου θα μπορούσε να αμφισβητηθεί το κύρος της (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 2ας Οκτωβρίου 2003,
C-199/99 P, Corus UK κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. I-11177
, σκέψη 145, καθώς και της 28ης Ιουνίου 2005,
C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P έως C-208/02 P και C-213/02 P, Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I-5425
, σκέψη 462).
Η αιτιολογία πρέπει, κατ’ αρχήν, να ανακοινώνεται στον ενδιαφερόμενο ταυτοχρόνως με την απόφαση που τον βλάπτει. Η έλλειψη αιτιολογίας δεν δύναται να καλυφθεί επειδή ο ενδιαφερόμενος πληροφορείται την αιτιολογία της αποφάσεως κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον των αρχών της Ένωσης (αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 1981,
195/80, Michel κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 1981, σ. 2861
, σκέψη 22, Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 463, και της 29ης Σεπτεμβρίου 2011, Elf Aquitaine κατά Επιτροπής, σκέψη 39 ανωτέρω, σκέψη 149).
Κατά πάγια νομολογία η απαίτηση περί αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται αναλόγως των περιστάσεων της συγκεκριμένης περιπτώσεως, ιδίως του περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως των προβαλλομένων λόγων και του συμφέροντος που έχουν ενδεχομένως στην παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως ικανοποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο βάσει του περιεχομένου της, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό θέμα (αποφάσεις της 2ας Απριλίου 1998,
C-367/95 P, Επιτροπή κατά Sytraval και Brink’s France, Συλλογή 1998, σ. I-1719
, σκέψη 63, και της 10ης Ιουλίου 2008,
C-413/06 P, Bertelsmann και Sony Corporation of America κατά Impala, Συλλογή 2008, σ. I-4951
, σκέψεις 166 και 178).
Όταν, όπως εν προκειμένω, μια απόφαση εφαρμογής των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης αφορά πολλούς αποδέκτες και τίθεται το ζήτημα του καταλογισμού της παραβάσεως, πρέπει να περιέχει επαρκή αιτιολογία ως προς καθένα των αποδεκτών της, ειδικότερα ως προς εκείνους οι οποίοι, κατά το γράμμα της ως άνω αποφάσεως, πρέπει να υποστούν τις συνέπειες της παραβάσεως αυτής (βλ., συναφώς, απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου 2011 Elf Aquitaine κατά Επιτροπής, σκέψη 39 ανωτέρω, σκέψη 152 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Πρώτον, εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι, με την αιτιολογική σκέψη 22 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η χρήση της κοινής ονομασίας «H&R/Tudapetrol» ήταν δικαιολογημένη λαμβανομένων υπόψη των στενών προσωπικών δεσμών μεταξύ της Tudapetrol και του ομίλου H&R καθώς και των σχέσεων που διατηρούσαν οι τελευταίες στον τομέα της διανομής.
Όσον αφορά τους προσωπικούς δεσμούς, από την αιτιολογική σκέψη 28 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι και τα τρία πρόσωπα που είχαν μετάσχει στις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συναντήσεις, δηλαδή οι H., G. και W., είχαν υπάρξει υπάλληλοι, κατά τη διάρκεια των διαφόρων επίμαχων περιόδων, της Tudapetrol και του ομίλου H&R. Επιπλέον, ο H. ήταν ταυτοχρόνως ομόρρυθμος εταίρος της Tudapetrol και, από το 2001 μέχρι και τον χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, υπεύθυνος πωλήσεων της H&R Wax Company Vertrieb. Εκτός αυτού, μεταξύ των ετών 1999 και 2000, ο G. ήταν ταυτοχρόνως διαχειριστής προϊόντων στην SRS GmbH (εταιρία του ομίλου H&R, ανήκουσα εμμέσως στην H&R ChemPharm) και υπεύθυνος πωλήσεων της Tudapetrol.
Όσον αφορά τους εμπορικούς δεσμούς μεταξύ της H&R και της Tudapetrol, η Επιτροπή διευκρίνισε, με την αιτιολογική σκέψη 22 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εταιρία αυτή αποτελούσε επιχείρηση εμπορίας και διανομής κηρών παραφίνης και κηρού ακατέργαστης παραφίνης για την H&R.
Επομένως, διαπιστώνεται ότι οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή αναφερόταν συχνά στην Tudapetrol και στον όμιλο H&R υπό την κοινή ονομασία «H&R/Tudapetrol» προκύπτουν σαφώς από την προσβαλλόμενη απόφαση.
Δεύτερον, πρέπει να εξεταστεί κατά πόσον η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει επαρκή αιτιολογία όσον αφορά τη συμπεριφορά που προσάπτεται αντιστοίχως στις εταιρίες του ομίλου H&R και στην Tudapetrol.
Με την αιτιολογική σκέψη 106 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή περιέγραψε τη λειτουργία των πτυχών της παραβάσεως σχετικά με τους κηρούς παραφίνης (την κύρια και τη δεύτερη πτυχή της παραβάσεως). Κατά την περιγραφή αυτή, οι εκπρόσωποι των μετεχουσών επιχειρήσεων συσκέπτονταν συχνά στο πλαίσιο «τεχνικών συναντήσεων». Οι συναντήσεις αυτές «περιελάμβαναν πάντοτε δύο μέρη: μια αρχική συζήτηση σχετικά με τεχνικά ζητήματα ακολουθούμενη από συζητήσεις των οποίων η φύση ήταν αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού και οι οποίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τον καθορισμό τιμών, την κατανομή των αγορών και της πελατείας (σε ορισμένες περιπτώσεις), και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών όπως οι τρέχουσες και μελλοντικές τιμολογιακές πολιτικές, οι πελάτες, η παραγωγική ικανότητα και ο όγκος των πωλήσεων».
Με τις αιτιολογικές σκέψεις 381 και 610 και με την υποσημείωση 625 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή καθόρισε χωριστά, αφενός ως προς την Tudapetrol και αφετέρου ως προς τις ανήκουσες στον όμιλο H&R εταιρίες, την έναρξη, τη λήξη και τη διάρκεια συμμετοχής στην παράβαση. Έτσι, κατά το γράμμα της προσβαλλομένης αποφάσεως, η H&R ChemPharm μετέσχε στην παράβαση από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005, δηλαδή για διάρκεια τριών ετών και εννέα μηνών, και η SRS από τις 22 Φεβρουαρίου 2001 έως την 1η Ιουλίου 2001, δηλαδή για διάρκεια τριών μηνών. Η συμμετοχή της Hansen & Rosenthal και της H&R Wax Company Vertrieb διήρκεσε από την 1η Ιανουαρίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005, δηλαδή για τέσσερα έτη και τρεις μήνες. Η Tudapetrol μετέσχε στην παράβαση από τις 24 Μαρτίου 1994 έως τις 30 Ιουνίου 2002, δηλαδή για διάρκεια οκτώ ετών και τριών μηνών. Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης ότι, κατά την εξέταση της διάρκειας συμμετοχής στην παράβαση, το καθοριστικό στοιχείο ήταν οι περίοδοι κατά τη διάρκεια των οποίων οι W., H. και G. κατείχαν θέσεις στις εταιρίες στις οποίες καταλόγισε ευθύνη το εν λόγω θεσμικό όργανο, καθώς και η βεβαιωμένη των προσώπων αυτών στις τεχνικές συναντήσεις. Η Επιτροπή παρέπεμψε συναφώς στο παράρτημα της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Με το παράρτημα της προσβαλλομένης αποφάσεως η Επιτροπή προσδιόρισε τις δεκατέσσερις τεχνικές συναντήσεις στις οποίες, σύμφωνα τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία, είχε μετάσχει η «H&R/Tudapetrol» κατά τη διάρκεια της περιόδου ως προς την οποία διαπιστώθηκε συμμετοχή της H&R ChemPharm στην παράβαση (από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005). Με τις υποσημειώσεις που παραπέμπουν στις οικείες συναντήσεις, η Επιτροπή προσδιόρισε τον υπάλληλο της H&R ChemPharm ο οποίος είχε παρευρεθεί στη συνάντηση, εν προκειμένω τον G., και αποσαφήνισε το στοιχείο που αποδείκνυε την παρουσία του.
Επομένως, από την προσβαλλόμενη απόφαση, ερμηνευόμενη υπό το πρίσμα του πλαισίου εκδόσεώς της, προκύπτει σαφώς ότι στην προσφεύγουσα καταλογίστηκε ευθύνη μόνο για τις τεχνικές συναντήσεις ως προς οποίες αποδείχθηκε η παρουσία της «H&R/Tudapetrol» με έγγραφα στοιχεία ευρισκόμενα στην κατοχή της Επιτροπής και στις οποίες μετείχε ο G., υπάλληλος της προσφεύγουσας.
Τρίτον, πρέπει παρά ταύτα να εξεταστεί η περίοδος από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 30 Ιουνίου 2002, για την οποία η Επιτροπή καταλόγισε ευθύνη τόσο στην H&R ChemPharm όσο και στην Tudapetrol.
Συναφώς, υπενθυμίζεται (βλ. σκέψη 50 ανωτέρω) ότι, κατά την εξέταση της διάρκειας συμμετοχής στην παράβαση, το καθοριστικό στοιχείο που έλαβε υπόψη η Επιτροπή ήταν οι περίοδοι κατά τη διάρκεια των οποίων οι W., H. και G. κατείχαν θέσεις στις εταιρίες στις οποίες καταλογίστηκε ευθύνη για την παράβαση. Με το παράρτημα όμως της προσβαλλομένης αποφάσεως η Επιτροπή επισήμανε ότι, κατά τις τεχνικές συναντήσεις που έλαβαν χώρα μεταξύ της 1ης Ιουλίου 2001 και της 30ής Ιουνίου 2002, την οντότητα «H&R/Tudapetrol» εκπροσώπησαν οι G. και H. Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης, με την αιτιολογική σκέψη 28 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι κατά την περίοδο εκείνη ο G. ήταν υπεύθυνος πωλήσεων της H&R Wax Company Vertrieb και διαχειριστής προϊόντων στην H&R ChemPharm, ενώ ο H. ήταν ταυτοχρόνως υπάλληλος στο τμήμα πωλήσεων και μάρκετινγκ της Tudapetrol (1997-2002) και υπεύθυνος πωλήσεων στην H&R Wax Company Vertrieb (από το 2001 και ακόμα κατά τον χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Επομένως, από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή καταλόγισε ευθύνη στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις μόνο για τις περιόδους διαπράξεως της παραβάσεως κατά τη διάρκεια των οποίων οι αντίστοιχοι υπάλληλοί τους μετείχαν στις τεχνικές συναντήσεις και ότι ο λόγος για τον οποίο το θεσμικό αυτό όργανο διαπίστωσε παράλληλη ευθύνη κατά τη διάρκεια της περιόδου από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 30 Ιουνίου 2002 ήταν ότι τα πρόσωπα που μετείχαν στις εν λόγω συναντήσεις κατείχαν θέσεις τόσο στην Tudapetrol όσο και σε εταιρίες ανήκουσες στον όμιλο H&R, ιδιαιτέρως δε στην προσφεύγουσα.
Τέταρτον, πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα που προβάλλει η προσφεύγουσα με το υπόμνημα απαντήσεως, με τα οποία διευκρινίζεται ότι η απλή παραπομπή στη σχέση εργασίας μεταξύ του G. και της ίδιας δεν μπορεί να συνιστά επαρκή απόδειξη, δεδομένου ότι η εταιρία αυτή «ούτε παράγει ούτε πωλεί κάποιο προϊόν», ότι ο G. ήταν διαχειριστής προϊόντων και όχι εμπορικός διευθυντής καθώς και ότι εργαζόταν στην προσφεύγουσα μόνον κατά το 30 % του χρόνου του.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι «ούτε παράγει ούτε πωλεί κάποιο προϊόν» αντιφάσκει προς τις δηλώσεις στις οποίες η ίδια προέβη κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας. Το έγγραφο της 8ης Δεκεμβρίου 2005 που απέστειλε η προσφεύγουσα συνοδεύεται από κατάλογο των «Ευρωπαίων παραγωγών παραφίνης/μικρών κηρών» στον οποίο περιλαμβάνεται μεταξύ άλλων επιχειρήσεων και η ίδια. Με το από 15 Δεκεμβρίου 2006 έγγραφό της, η προσφεύγουσα δηλώνει ότι «η H&R ChemPharm είναι αποκλειστικά και μόνον επιχείρηση παραγωγής η οποία, ως εκ τούτου, δεν πωλεί παραφίνες προς τρίτους». Εκτός αυτού, με το από31 Ιανουαρίου 2008 έγγραφό της, η προσφεύγουσα αναφέρει ότι οι κύκλοι εργασιών της Hansen & Rosenthal και της H&R Wax Company Vertrieb GmbH «πραγματοποιούνται ως επί το πλείστον χάρη στη διανομή των προϊόντων της H&R ChemPharm».
Όσον αφορά τα καθήκοντα του G., η προσφεύγουσα διευκρίνισε με το από 19 Ιανουαρίου 2007 έγγραφό της ότι το πρόσωπο αυτό εξασφάλιζε «τη διασύνδεση παραγωγής και διανομής», δεδομένου ότι είχε διπλό ρόλο, δηλαδή αυτόν του διαχειριστή προϊόντων και αυτόν του διευθυντή πωλήσεων. Σύμφωνα με το ίδιο έγγραφο, ο διπλός αυτός ρόλος προβλεπόταν στη σύμβαση εργασίας που είχε συνάψει το εν λόγω πρόσωπο με την προσφεύγουσα.
Επομένως, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας ότι η H&R ChemPharm δεν ήταν εταιρία παραγωγής και ότι ο G. δεν εμπλεκόταν στη διανομή των κηρών παραφίνης είναι ανακριβή. Εκτός αυτού, το γεγονός ότι το πρόσωπο αυτό αφιέρωνε μόλις το 30 % του χρόνου εργασίας του στην προσφεύγουσα δεν τον εμπόδιζε δυνητικά να επηρεάζει την εμπορική συμπεριφορά της υπό το πρίσμα των πληροφοριών που περιέρχονταν σε γνώση του στο πλαίσιο των τεχνικών συναντήσεων. Επομένως, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως συνάδει με τις διευκρινίσεις που παρέσχε η προσφεύγουσα κατά τη διοικητική διαδικασία και καθιστά εφικτή την κατανόηση των λόγων για τους οποίους η Επιτροπή συνάρτησε την ευθύνη της προσφεύγουσας για την παράβαση με τη σχέση εργασίας που είχε συναφθεί μεταξύ της εταιρίας αυτής και του G.
Κατόπιν των ανωτέρω, συνάγεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, ερμηνευόμενη συνολικώς και υπό το πρίσμα του πλαισίου εκδόσεώς της, περιέχει επαρκή αιτιολογία όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά στα οποία συνίσταται η παράβαση και τα οποία προσάφθηκαν στην προσφεύγουσα καθώς και ότι καθιστά δυνατή τη διάκριση των εν λόγω πραγματικών περιστατικών από εκείνα για τα οποία καταλογίσθηκε ευθύνη στην Tudapetrol.
Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί να αναιρεθεί από το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι δεν είναι δυνατόν να της επιβληθεί η υποχρέωση να αναζητήσει η ίδια την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως στις υποσημειώσεις και στα παραρτήματα της αποφάσεως αυτής και να ανασυστήσει με τον τρόπο αυτό τη λογική που οδήγησε την Επιτροπή να της καταλογίσει την ευθύνη για ορισμένες περιόδους.
Συγκεκριμένα, λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου όγκου πληροφοριών και εκτιμήσεων στις οποίες στηρίζεται η απόφαση περί επιβολής προστίμων σε πληθώρα επιχειρήσεων εκ των οποίων καθεμία δικαιούται να της ανακοινωθεί επαρκής αιτιολογία ως προς τα στοιχεία που την αφορούν, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι διαρθρώνει την αιτιολογία σε πολλά επίπεδα. Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν παραβαίνει κανέναν κανόνα δικαίου όταν επιλέγει να περιλάβει στο σώμα του κειμένου εκείνες μόνον τις βασικές εκτιμήσεις στις οποίες στηρίζεται η απόφασή της καθώς και τις εκτιμήσεις στις οποίες προβαίνει σε σχέση με τα συγκεκριμένα επιχειρήματα που προβάλλουν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις με τις απαντήσεις τους στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, και όταν χρησιμοποιεί τις υποσημειώσεις ή τα παραρτήματα της αποφάσεως προκειμένου να παραθέσει τις επεξηγηματικές πληροφορίες ή εκτιμήσεις και τις παραπομπές στα αποδεικτικά στοιχεία.
Προστίθεται ότι η Επιτροπή έχει ήδη χρησιμοποιήσει την κοινή ονομασία «H&R/Tudapetrol» με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ειδικότερα δε στο πλαίσιο εξετάσεως των αποδεικτικών στοιχείων και στον ανακεφαλαιωτικό πίνακα όπου σημειώνεται η παρουσία των μετεχουσών επιχειρήσεων στις ειδικές τεχνικές συναντήσεις, μολονότι η διάρκεια συμμετοχής στην παράβαση καθορίστηκε χωριστά για την H&R και την Tudapetrol. Εντούτοις, η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε την προσέγγιση αυτή με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων την οποία κατέθεσε από κοινού με την Tudapetrol και τις λοιπές εταιρίες του ομίλου H&R, τούτο δε παρά το γεγονός ότι η ανακοίνωση των αιτιάσεων απευθύνθηκε σε κάθε εταιρία χωριστά. Επιπλέον, στο έγγραφο της απαντήσεως αυτής, η H&R και η Tudapetrol χρησιμοποίησαν επίσης συστηματικά την ονομασία «H&R/Tudapetrol» με την επιχειρηματολογία τους, με τη μοναδική εξαίρεση του σημείου 2.7.2 το οποίο περιλαμβάνει συγκεκριμένο χωρίο όπου υποστηρίζεται ότι η παράβαση την οποία διέπραξε η Tudapetrol έχει παραγραφεί καθόσον η εταιρία αυτή φέρεται ότι έπαυσε τις δραστηριότητές της σχετικά με τους κηρούς παραφίνης την 1η Μαΐου 2000. Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν παρέθεσε σαφέστερη αιτιολογία ως προς τα σχετικά σημεία της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Δεύτερον, πρέπει να εξεταστεί η αιτίαση που αφορά παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ.
Πρώτον, πρέπει να εξεταστεί η εκ μέρους της Επιτροπής χρήση της κοινής ονομασίας «H&R/Tudapetrol» στην προσβαλλόμενη απόφαση.
Συναφώς, καταρχάς, επισημαίνεται ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή παρέπεμψε στους προσωπικούς δεσμούς μεταξύ της Tudapetrol και της H&R, δεσμούς τους οποίους η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί.
Επιπλέον, από τα αποσπάσματα των σημειωμάτων και των πρακτικών που είχε στη διάθεσή της η Επιτροπή καθώς και από τις δηλώσεις των μετεχόντων στη σύμπραξη οι οποίες περιέχονται στην προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά και από τη δικογραφία που περιλαμβάνει το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων στα οποία είχε πρόσβαση η προσφεύγουσα πριν την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει ότι οι λοιποί μετέχοντες στη σύμπραξη παρέπεμπαν συχνά σε μια κοινή οντότητα «SRS/Tudapetrol» ή «H&R/Tudapetrol», ή συσχέτιζαν καθ’ οιονδήποτε άλλο τρόπο την Tudapetrol και τις εταιρίες που ανήκαν στον όμιλο H&R στο πλαίσιο της παραβατικής συμπεριφοράς. Ως εκ τούτου, επισημαίνεται ότι η εκ μέρους της Επιτροπής συχνή χρήση της κοινής ονομασίας «H&R/Tudapetrol» αντανακλά επίσης της αντίληψη που είχαν για το ζήτημα αυτό οι λοιποί μετέχοντες στη σύμπραξη.
Εν συνεχεία, η Επιτροπή παρέπεμψε επίσης στην κάθετη σχέση μεταξύ του ομίλου H&R και της Tudapetrol.
Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η Tudapetrol «αποτελούσε επιχείρηση εμπορίας και διανομής κηρών παραφίνης και κηρού ακατέργαστης παραφίνης για την H&R», με αποτέλεσμα να υφίσταται κάθετη σχέση μεταξύ των δύο επιχειρήσεων. Από την κάθετη αυτή σχέση προκύπτει ότι οι δύο οικείες επιχειρήσεις είχαν κοινό εμπορικό συμφέρον συνιστάμενο στη μεγιστοποίηση των αποκομιζόμενων κερδών από τα προϊόντα κηρών παραφίνης που οι ίδιες παρήγαν ή διέθεταν στο εμπόριο. Το συμφέρον αυτό εξυπηρετούσε η συμμετοχή στην επίμαχη παράβαση, η οποία απέβλεπε, μεταξύ άλλων, στον καθορισμό των τιμών, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό δυνατή την επίτευξη περιθωρίων κέρδους τα οποία υπερέβαιναν τα δυνάμενα να επιτευχθούν υπό συνθήκες ελεύθερου ανταγωνισμού. Εκτός αυτού, δεδομένου ότι οι κηροί παραφίνης που πωλούσε η Tudapetrol παράγονταν από τον όμιλο H&R, η εν λόγω κάθετη σχέση μπορούσε να ενισχύσει την εντύπωση των λοιπών μετεχόντων στη σύμπραξη ότι οι εν λόγω δύο επιχειρήσεις ήταν στενά συνδεδεμένες, κατά τρόπο ώστε να τις εκλαμβάνουν ως μία και μόνη οντότητα, πράγμα που άλλωστε προκύπτει από τα έγγραφα τα ευρισκόμενα στην κατοχή της Επιτροπής.
Επομένως, ορθώς συγκαταλέγει η Επιτροπή την κάθετη σχέση μεταξύ της Tudapetrol και του ομίλου H&R στα στοιχεία που δικαιολογούν τη χρήση της κοινής ονομασίας «H&R/Tudapetrol» σε ορισμένα χωρία της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Τέλος, υπενθυμίζεται ότι οι εταιρίες του ομίλου H&R και η Tudapetrol κατέθεσαν κοινή απάντηση στην ανακοίνωση των αιτιάσεων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υιοθέτησε λογική προσέγγιση στο μέτρο κατά το οποίο χαρακτήρισε τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι τελευταίες ως επιχειρήματα της «H&R/Tudapetrol».
Συνεπώς, λαμβανομένων υπόψη των προσωπικών δεσμών μεταξύ των δύο επιχειρήσεων, της αντιλήψεως των λοιπών μετεχόντων στη σύμπραξη, καθώς και της κάθετης σχέσεως μεταξύ της Tudapetrol και της H&R αλλά και της κοινής απαντήσεως στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, συνάγεται κατ’ ανάγκη το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή δεν παρέβη το άρθρο 81 ΕΚ όταν χρησιμοποίησε την κοινή ονομασία «H&R/Tudapetrol» στο πλαίσιο εξετάσεως ορισμένων πτυχών της παραβάσεως.
Δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή καταλόγισε στην προσφεύγουσα ευθύνη μόνο για τις τεχνικές συναντήσεις στις οποίες αποδείχθηκε συμμετοχή προσώπου κατέχοντος θέση στην H&R ChemPharm, βάσει της εκτιμήσεως των εγγράφων που διέθετε το θεσμικό αυτό όργανο (βλ. σκέψεις 45 έως 52 ανωτέρω). Πάντως, η παρουσία υπαλλήλου ή άλλων εκπροσώπων στις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συναντήσεις συνιστά πραγματικό στοιχείο βάσει του οποίου η Επιτροπή μπορεί να αποδείξει την ευθύνη επιχειρήσεως για παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ. Συγκεκριμένα, κατά τη νομολογία, η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει κυρώσεις στις επιχειρήσεις οι οποίες διαπράττουν παραβάσεις προϋποθέτει απλώς η παραβατική δράση να προέρχεται από πρόσωπο κατά κανόνα εξουσιοδοτημένο να ενεργεί για λογαριασμό της επιχειρήσεως (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 29ης Απριλίου 2004,
T-236/01, T-239/01, T-244/01 έως T-246/01, T-251/01 και T-252/01, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II-1181
, σκέψη 277, της 15ης Δεκεμβρίου 2010,
T-141/08, E.ON Energie κατά Επιτροπής, Συλλογή 2010, σ. II-5761
, σκέψη 258· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 1983,
100/80 έως 103/80, Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 1825
, σκέψη 97).
Επομένως, στο μέτρο που χρησιμοποίησε την κοινή ονομασία «H&R/Tudapetrol» σε ορισμένα σημεία τις αναλύσεως που περιλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, έχοντας ωστόσο επισημάνει ότι η ευθύνη για τη συμμετοχή στις τεχνικές συναντήσεις καταλογίζεται στην προσφεύγουσα λόγω της παρουσίας ενός εκ των υπάλληλων της στις οικείες συναντήσεις, η Επιτροπή δεν παρέβη το άρθρο 81 ΕΚ.
Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ούτε αθέτηση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως ούτε παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δεύτερου σκέλους, που αφορά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, λαμβανομένου υπόψη ότι στην αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν γίνεται διάκριση μεταξύ των πράξεων που καταλογίζονται στην ίδια και των καταλογιζόμενων στην Tudapetrol, η απόφαση αυτή δεν παρέχει τη δυνατότητα προσδιορισμού των συγκεκριμένων πράξεων που της προσάπτονται. Επομένως, περιορίζεται η δυνατότητά της να προσκομίσει απαλλακτικά αποδεικτικά στοιχεία. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα κρίθηκε συνυπεύθυνη για όλες τις ενέργειες της Tudapetrol, έπεται ότι, προκειμένου να αποδείξει την αθωότητά της, πρέπει να αντικρούσει όλες τις ουσιαστικές αιτιάσεις που διατυπώθηκαν κατά της Tudapetrol όσον αφορά την περίοδο της συμμετοχής της στη σύμπραξη.
Κατά πάγια νομολογία, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας επιτάσσει επίσης να παρέχεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση, κατά τη διοικητική διαδικασία, η δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της επί του υποστατού και του κρίσιμου χαρακτήρα των προβαλλόμενων πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων, καθώς και επί των εγγράφων που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή για να στηρίξει τον ισχυρισμό της περί υπάρξεως παραβάσεως (αποφάσεις του Δικαστηρίου Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 73 ανωτέρω, σκέψη 10· της 7ης Ιανουαρίου 2004,
C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P και C-219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I-123
, σκέψη 66, και της 25ης Ιανουαρίου 2007,
C-407/04 P, Dalmine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I-829
, σκέψη 44).
Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2003 προβλέπει ότι στους εμπλεκομένους αποστέλλεται ανακοίνωση των αιτιάσεων η οποία πρέπει να αναφέρει σαφώς όλα τα ουσιώδη στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή σ’ αυτό το στάδιο της διαδικασίας, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να αντιληφθούν ποιες ενέργειες τους προσάπτει η Επιτροπή και να αμυνθούν λυσιτελώς προτού αυτή εκδώσει οριστική απόφαση. Η ανακοίνωση των αιτιάσεων αποτελεί τη δικονομική εγγύηση για την εφαρμογή της θεμελιώδους αρχής του δικαίου της Ένωσης που απαιτεί τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας σε κάθε διαδικασία (απόφαση του Δικαστηρίου της 3ης Σεπτεμβρίου 2009,
C-322/07 P, C-327/07 P και C-338/07 P, Papierfabrik August Koehler κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I-7191
, σκέψη 35, και απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2011,
T-299/08, Elf Aquitaine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. II-2149
, σκέψη 135).
Η αρχή αυτή επιβάλλει ιδίως την απαίτηση η ανακοίνωση των αιτιάσεων που απευθύνει η Επιτροπή σε επιχείρηση στην οποία προτίθεται να επιβάλει κύρωση λόγω παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού να περιλαμβάνει τα ουσιώδη στοιχεία σε βάρος της εν λόγω επιχειρήσεως, όπως τα προσαπτόμενα πραγματικά περιστατικά, τον χαρακτηρισμό που τους αποδίδεται και τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή, ώστε η επιχείρηση αυτή να είναι σε θέση να προβάλει λυσιτελώς τα επιχειρήματά της στο πλαίσιο της κινηθείσας κατ’ αυτής διοικητικής διαδικασίας (βλ. απόφαση Papierfabrik August Koehler κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 78 ανωτέρω, σκέψη 36 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Ειδικότερα, η ανακοίνωση των αιτιάσεων πρέπει να προσδιορίζει κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτηση το νομικό πρόσωπο στο οποίο ενδέχεται να επιβληθούν πρόστιμα, να απευθύνεται σε αυτό και να αναφέρει υπό ποια ιδιότητα του προσάπτονται τα προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά (απόφαση της 17ης Μαΐου 2011, Elf Aquitaine κατά Επιτροπής, σκέψη 78 ανωτέρω, σκέψη 137· βλ., επίσης, συναφώς, απόφαση Papierfabrik August Koehler κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 78 ανωτέρω, σκέψεις 37 και 38).
Πρώτον, συναφώς, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή απηύθυνε ανακοίνωση των αιτιάσεων στην προσφεύγουσα με έγγραφο της 29ης Μαΐου 2007.
Ήδη με το σημείο 104 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, η Επιτροπή παρέθεσε τον πίνακα, ο οποίος περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 124 καθώς και στο παράρτημα της προσβαλλομένης αποφάσεως και στον οποίο απαριθμούνται, σύμφωνα με τις πληροφορίες του θεσμικού αυτού οργάνου, οι τεχνικές συναντήσεις στις οποίες είχε μετάσχει η οντότητα «H&R/Tudapetrol».
Η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης, με τα σημεία 2 και 257 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, καθώς και με την υποσημείωση 493 υπό το εν λόγω σημείο 257, ότι σκόπευε να καταλογίσει ευθύνη στην H&R ChemPharm για την περίοδο από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005 λόγω παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ συνιστάμενης σε συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές σχετικά με τον καθορισμό των τιμών και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών σε σχέση προς τους κηρούς παραφίνης. Η Επιτροπή επισήμανε επίσης ότι, κατά τον καθορισμό της διάρκειας συμμετοχής στην παράβαση, το καθοριστικό στοιχείο ήταν οι περίοδοι κατά τη διάρκεια των οποίων οι W., H. και G. κατείχαν θέσεις στις εταιρίες στις οποίες καταλόγισε ευθύνη το εν λόγω θεσμικό όργανο. Ήδη με το σημείο 31 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, η Επιτροπή προσδιόρισε επακριβώς τις περιόδους διάρκειας της απασχολήσεως των τριών αυτών προσώπων καθώς και τις θέσεις που κατείχαν, κατά τον ίδιο τρόπο που το έπραξε και με την αιτιολογική σκέψη 28 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επιπλέον, με τα εκτιθέμενα υπό τον τίτλο «4.2. Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις τεχνικές συναντήσεις», προσδιορίζονται τα αποδεικτικά στοιχεία που συνεκτίμησε η Επιτροπή ως προς εκάστη των τεχνικών συναντήσεων.
Επομένως, από την ανακοίνωση των αιτιάσεων προκύπτει σαφώς ότι οι μόνες τεχνικές συναντήσεις που ελήφθησαν υπόψη εις βάρος της H&R ChemPharm ήταν εκείνες στις οποίες είχε μετάσχει υπάλληλος της τελευταίας. Επομένως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι η ανακοίνωση των αιτιάσεων δεν της παρέσχε τη δυνατότητα να προσδιορίσει τη συμπεριφορά που της προσάφθηκε και ότι ήταν ως εκ τούτου υποχρεωμένη να αντικρούσει όλες τις ουσιαστικές αιτιάσεις που διατυπώθηκαν κατά της Tudapetrol προκειμένου να αποδείξει την αθωότητά της.
Ως εκ περισσού, υπενθυμίζεται ότι η Tudapetrol και οι εταιρίες του ομίλου H&R απέστειλαν κοινή απάντηση στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, παρά το γεγονός ότι σε καθεμία από τις εταιρίες αυτές απευθύνθηκε χωριστή ανακοίνωση των αιτιάσεων. Εκτός αυτού, η Tudapetrol και οι εταιρίες του ομίλου H&R χρησιμοποίησαν στο έγγραφο απαντήσεώς τους την κοινή ονομασία «H&R/Tudapetrol». Η προσφεύγουσα ουδόλως επικαλέστηκε ότι η εν λόγω ονομασία την περιήγαγε σε αδυναμία να αμυνθεί κατά των αιτιάσεων που προβλήθηκαν κατ’ αυτής και μόνον.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου και, κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος στο σύνολό του.
Επί του δεύτερου λόγου, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ λόγω του ότι δεν αποδείχθηκε η εκ μέρους της προσφεύγουσας διάπραξη παραβάσεως
Ο δεύτερος λόγος, ο οποίος προβάλλεται επικουρικώς, υποδιαιρείται σε δύο σκέλη. Με το πρώτο σκέλος, η προσφεύγουσα προβάλλει ότι τα στοιχεία που συνέλεξε η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει την ατομική ευθύνη της είναι ανεπαρκή. Με το δεύτερο σκέλος, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ούτε βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που συνελέγησαν εις βάρος των λοιπών εταιριών του ομίλου H&R μπορεί να της αποδοθεί ευθύνη.
Επί του πρώτου σκέλους που αφορά τη μη προσκόμιση στοιχείων τα οποία να αποδεικνύουν την άμεση ευθύνη της προσφεύγουσας
Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι αυτή διέπραξε προσωπικώς ορισμένη παράβαση.
Πρώτον, η Επιτροπή, στο πλαίσιο εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων, δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η ευθύνη που καταλογίστηκε στην προσφεύγουσα δεν αφορούσε δύο από τις τρεις πτυχές της ενιαίας παραβάσεως, δηλαδή την κατανομή των πελατών και των αγορών (δεύτερη πτυχή της παραβάσεως) και την πτυχή σχετικά με τη γερμανική αγορά του κηρού ακατέργαστης παραφίνης (πτυχή της παραβάσεως που αφορά τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης). Κατά την αιτιολογική σκέψη 328 της προσβαλλομένης αποφάσεως, στην προσφεύγουσα προσάπτεται μόνον η κύρια πτυχή της παραβάσεως, δηλαδή ο καθορισμός των τιμών και η ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών στην αγορά των κηρών παραφίνης. Επομένως, η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή όφειλε να έχει διεξαγάγει την αποδεικτική διαδικασία με μεγαλύτερη ακρίβεια προκειμένου να προσδιοριστούν τα αποδεικτικά στοιχεία που την αφορούσαν και να αποφευχθεί η εις βάρος της χρήση στοιχείων ικανών να αποδείξουν μόνον τη διάπραξη παραβάσεων εκ μέρους τρίτων.
Δεύτερον, όσον αφορά τη διαπιστωθείσα περίοδο της παραβάσεως, δηλαδή το χρονικό διάστημα από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005, κανένας υπάλληλος της προσφεύγουσας ο οποίος αποτελούσε ενεργό μέλος του προσωπικού της δεν μετέσχε στις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συναντήσεις. Ο G., «διαχειριστής προϊόντων» της προσφεύγουσας από το 2001, δεν ασκούσε καθήκοντα εντός του εμπορικού τμήματος της εργοδότριάς του. Εργαζόταν για την προσφεύγουσα έως και κατά το 30 % του χρόνου του. Ως ένας εκ των τριών διαχειριστών προϊόντων, είχε αναλάβει την υποχρέωση έναντι της προσφεύγουσας να αναπτύσσει προϊόντα παραφίνης και γαλακτώματα κηρού με νέες χημικές συνθέσεις. Τούτο δεν συνεπαγόταν οποιαδήποτε υποχρέωση ή ευθύνη συνδεόμενη με την εμπορική δραστηριότητα της προσφεύγουσας ούτε, κατά μείζονα λόγο, με την εκπροσώπησή της. Συναφώς, η προσφεύγουσα προσκομίζει ως αποδεικτικό στοιχείο τη μαρτυρία του διαχειριστή της S.
Κατά την προσφεύγουσα, στην επιστολή της 19ης Ιανουαρίου 2007 επισημαίνεται ότι ο G. ήταν «sales manager» (διευθυντής πωλήσεων) της H&R Wax Company Vertrieb, μιας εταιρίας διακριτής από την προσφεύγουσα. Η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η H&R Wax Company Vertrieb αποτελούσε την εταιρία διανομής της. Η τελευταία εταιρία είχε νομική αυτοτέλεια, ενώ η προσφεύγουσα δεν κατείχε εταιρικά μερίδια αυτής ούτε διέθετε οποιαδήποτε εξουσία διευθύνσεώς της. Η προσφεύγουσα αμφισβητεί επίσης ότι η H&R Wax Company Vertrieb είχε την ιδιότητα του εταίρου ή ότι διέθετε έναντί της «ειδικά δικαιώματα ελέγχου». Κατά συνέπεια, η ευθύνη της H&R Wax Company Vertrieb δεν μπορεί να καταλογιστεί στην προσφεύγουσα.
Επιπλέον, κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι ο G. ενεργούσε για λογαριασμό της όταν μετείχε στις τεχνικές συναντήσεις. Επομένως, σε γενικές γραμμές, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο το οποίο να αποδεικνύει την προσωπική συμμετοχή της προσφεύγουσας στην παράβαση.
Τρίτον, η προσφεύγουσα προβάλλει ότι, ακόμα και αν το Γενικό Δικαστήριο δεχθεί ότι ο G. ενεργούσε ως εκπρόσωπός της στις τεχνικές συναντήσεις, η Επιτροπή σε καμία περίπτωση δεν προσκόμισε στοιχεία τα οποία να αποδεικνύουν την εκ μέρους της προσφεύγουσας διάπραξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ. Συναφώς, η προσφεύγουσα προσκομίζει λεπτομερή ανάλυση σχετικά με κάθε τεχνική συνάντηση στην οποία παρευρισκόταν η H&R, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση.
– Επί των εννοιών της συμφωνίας και της εναρμονισμένης πρακτικής
Κατά το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά και απαγορεύονται όλες οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, όλες οι αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και κάθε εναρμονισμένη πρακτική, που δύνανται να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.
Για να υφίσταται συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, αρκεί οι οικείες επιχειρήσεις να εξέφρασαν την κοινή βούλησή τους να συμπεριφερθούν με συγκεκριμένο τρόπο στην αγορά (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 1991,
T-7/89, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1711
, σκέψη 256, και της 20ής Μαρτίου 2002,
T-9/99, HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II-1487
, σκέψη 199).
Μπορεί να θεωρηθεί ότι μια συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ έχει συναφθεί, εφόσον υπάρχει σύμπτωση των βουλήσεων επί της αρχής του περιορισμού του ανταγωνισμού, έστω και αν τα ειδικά στοιχεία του σχεδιαζόμενου περιορισμού αποτελούν ακόμη αντικείμενο διαπραγματεύσεων (απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 16ης Ιουνίου 2011,
T-240/07, Heineken Nederland και Heineken κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. II-3355
, σκέψη 45· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 95 ανωτέρω, σκέψεις 151 έως 157 και 206).
Η έννοια της εναρμονισμένης πρακτικής συνίσταται σε μια μορφή συντονισμού μεταξύ επιχειρήσεων η οποία, χωρίς να έχει φτάσει μέχρι του σημείου τυπικής συμφωνίας, αντικαθιστά συνειδητά τους κινδύνους του ανταγωνισμού με πρακτική συνεργασία μεταξύ τους (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 1999,
C-49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. I-4125
, σκέψη 115, και
C-199/92 P, Hüls κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I-4287
, σκέψη 158).
Συναφώς, το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ αντιτίθεται αυστηρώς σε κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των επιχειρηματιών που μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά εντός της αγοράς υφιστάμενου ή εν δυνάμει ανταγωνιστή είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή τη συμπεριφορά που ο επιχειρηματίας έχει αποφασίσει ή σκέπτεται να ακολουθήσει στην αγορά, όταν οι επαφές αυτές έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού (απόφαση Heineken Nederland και Heineken κατά Επιτροπής, σκέψη 96 ανωτέρω, σκέψη 47· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, σκέψη 97 ανωτέρω, σκέψεις 116 και 117).
– Επί των αρχών που διέπουν την εκτίμηση των αποδείξεων
Κατά τη νομολογία, η Επιτροπή πρέπει να προσκομίζει τις αποδείξεις των παραβάσεων τις οποίες διαπιστώνει και να εξασφαλίζει στοιχεία ικανά να αποδείξουν επαρκώς κατά νόμο την ύπαρξη των περιστατικών που στοιχειοθετούν παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ (απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 1998,
C-185/95 P, Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I-8417
, σκέψη 58· βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T‑44/02 OP, T‑54/02 OP, T‑56/02 OP, T- 60/02 OP και
T-61/02 OP, Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3567
, σκέψη 59 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όσον αφορά την έκταση του δικαστικού ελέγχου, κατά πάγια νομολογία, οσάκις επιλαμβάνεται προσφυγής ακυρώσεως μιας αποφάσεως κατ’ εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, το Γενικό Δικαστήριο οφείλει, κατά κανόνα, να ασκεί πλήρη έλεγχο ως προς το αν συντρέχουν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ (βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 26ης Οκτωβρίου 2000,
T-41/96, Bayer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-3383
, σκέψη 62 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Στο πλαίσιο αυτό, ενδεχόμενη αμφιβολία του δικαστή πρέπει να αποβαίνει υπέρ της επιχειρήσεως στην οποία απευθύνεται η απόφαση που διαπιστώνει παράβαση. Συνεπώς, ο δικαστής δεν μπορεί να συμπεράνει ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, εφόσον διατηρεί ακόμη αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό, ιδίως στο πλαίσιο προσφυγής με την οποία επιδιώκεται η ακύρωση αποφάσεως περί επιβολής προστίμου (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 99 ανωτέρω, σκέψη 60, και της 12ης Ιουλίου 2011, Τ-112//07, Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. ΙΙ-3871, σκέψη 58).
Πράγματι, στην τελευταία αυτή περίπτωση, είναι απαραίτητο να λαμβάνεται υπόψη η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται, μεταξύ άλλων, με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, τεκμηρίου που αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία συνιστούν γενικές αρχές του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαμβανομένης υπόψη της φύσεως των επιδίκων παραβάσεων, καθώς και της φύσεως και του βαθμού αυστηρότητας των κυρώσεων τις οποίες επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών των σχετικών με παραβάσεις των ισχυόντων για τις επιχειρήσεις κανόνων ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών (απόφαση Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 59· βλ., επίσης, συναφώς, απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 99 ανωτέρω, σκέψη 61 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Είναι συνεπώς αναγκαίο να προβάλει η Επιτροπή συγκεκριμένα και συγκλίνοντα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη της παραβάσεως. Υπογραμμίζεται πάντως ότι δεν χρειάζεται οπωσδήποτε κάθε αποδεικτικό στοιχείο το οποίο προσκομίζει η Επιτροπή να ανταποκρίνεται στα κριτήρια αυτά σε σχέση με κάθε χωριστό στοιχείο της παραβάσεως. Αρκεί η δέσμη των ενδείξεων που επικαλείται το εν λόγω όργανο, συνολικώς εκτιμώμενη, να ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή (βλ. απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 99 ανωτέρω, σκέψεις 62 και 63 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Οι ενδείξεις τις οποίες επικαλείται με την προσβαλλόμενη απόφαση η Επιτροπή για να αποδείξει ότι μια επιχείρηση παρέβη το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ πρέπει να εκτιμώνται όχι μεμονωμένα, αλλά στο σύνολό τους (βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 2008,
T-53/03, BPB κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II-1333
, σκέψη 185 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι, στην πράξη, η Επιτροπή είναι συχνά υποχρεωμένη να αποδεικνύει την ύπαρξη παραβάσεως υπό αντίξοες προς τούτο συνθήκες, στο μέτρο που μπορεί να έχουν παρέλθει πολλά έτη από τον χρόνο των περιστατικών τα οποία συνιστούν την παράβαση, πολλές δε από τις επιχειρήσεις κατά των οποίων στρέφεται η έρευνα δεν έχουν συνεργαστεί ενεργά μαζί της. Καίτοι η Επιτροπή φέρει, κατ’ ανάγκην, το βάρος να αποδείξει ότι συνήφθη μια παράνομη συμφωνία περί καθορισμού των τιμών, εντούτοις, θα ήταν υπερβολικό να απαιτείται, επιπλέον, να αποδείξει τον ειδικό μηχανισμό μέσω του οποίου θα επιτυγχανόταν ο σκοπός αυτός. Πράγματι, θα ήταν ιδιαίτερα εύκολο για μια επιχείρηση ευθυνόμενη για παράβαση να αποφύγει κάθε κύρωση σε περίπτωση που μπορούσε να αντλήσει επιχείρημα από το ότι οι πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία μιας παράνομης συμφωνίας είναι ασαφείς, έστω και αν η ύπαρξη της συμφωνίας και ο αντίθετος προς τον ανταγωνισμό σκοπός της έχουν επαρκώς αποδειχθεί. Οι επιχειρήσεις μπορούν να αμυνθούν λυσιτελώς σε μια τέτοια περίπτωση εφόσον έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν παρατηρήσεις για όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλείται εναντίον τους η Επιτροπή (απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 2004, Τ‑67/00, Τ‑68/00, Τ‑71/00 και Τ‑
78/00, JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. ΙΙ-2501
, σκέψη 203).
Όσον αφορά τα αποδεικτικά μέσα των οποίων μπορεί να γίνει επίκληση προς στοιχειοθέτηση της παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ, η αρχή που ισχύει στο δίκαιο της Ένωσης είναι η αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 2004,
T-50/00, Dalmine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II-2395
, σκέψη 72, και Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 64).
Όσον αφορά την αποδεικτική αξία των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων, το μόνο εφαρμοστέο κριτήριο προς εκτίμησή τους είναι η αξιοπιστία τους (απόφαση Dalmine κατά Επιτροπής, σκέψη 106 ανωτέρω, σκέψη 72).
Κατά τους γενικούς κανόνες στον τομέα της αποδείξεως, η αξιοπιστία και, επομένως, η αποδεικτική αξία εγγράφου εξαρτάται από την προέλευσή του, τις περιστάσεις υπό τις οποίες συντάχθηκε, τον αποδέκτη του και το περιεχόμενό του (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Μαρτίου 2000,
T-25/95, T-26/95, T-30/95 έως T-32/95, T-34/95 έως T-39/95, T-42/95 έως T-46/95, T-48/95, T-50/95 έως T-65/95, T-68/95 έως T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 και T-104/95, Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-491
, σκέψεις 1053 και 1838, και Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 70).
Όταν η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη παραβάσεως στηριζόμενη αποκλειστικά στη συμπεριφορά των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στην αγορά, αρκεί οι επιχειρήσεις αυτές να αποδείξουν τη συνδρομή περιστάσεων που φωτίζουν διαφορετικά τα αποδειχθέντα από την Επιτροπή γεγονότα, καθιστώντας δυνατή άλλη εύλογη εξήγηση αντί της εξηγήσεως βάσει της οποίας η Επιτροπή διαπίστωσε την παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης (βλ., συναφώς, απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψη 186).
Αντιθέτως, στην περίπτωση που η Επιτροπή στηρίζεται σε έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία, στις οικείες επιχειρήσεις απόκειται όχι απλώς να εκθέσουν μία εύλογη εξήγηση εναλλακτική της θέσεως της Επιτροπής, αλλά να υποστηρίξουν ότι οι αποδείξεις που δέχεται η προσβαλλόμενη απόφαση προς απόδειξη της υπάρξεως της παραβάσεως είναι ανεπαρκείς (απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψη 187). Η κατά τα ανωτέρω διεξαγωγή των αποδείξεων δεν αντιβαίνει στην αρχή του τεκμηρίου αθωότητας (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 1999,
C-235/92 P, Montecatini κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I-4539
, σκέψη 181).
Δεδομένου ότι είναι γνωστή η απαγόρευση των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συμφωνιών, δεν μπορεί να απαιτηθεί από την Επιτροπή να προσκομίσει στοιχεία που να πιστοποιούν ρητά τις συνεννοήσεις μεταξύ των συγκεκριμένων επιχειρηματιών. Τα αποσπασματικά και διάσπαρτα στοιχεία τα οποία ενδεχομένως διαθέτει η Επιτροπή μπορούν, εν πάση περιπτώσει, να συμπληρωθούν από εύλογα συμπεράσματα που καθιστούν δυνατή τη διαπίστωση των κρίσιμων περιστατικών. Επομένως, η ύπαρξη αντίθετης προς τον ανταγωνισμό πρακτικής ή συμφωνίας μπορεί να συνάγεται από ορισμένο αριθμό συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, συνολικά θεωρούμενες, δύνανται να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, απόδειξη περί παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού (απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 77 ανωτέρω, σκέψεις 55 έως 57· βλ., επίσης, απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 99 ανωτέρω, σκέψεις 64 και 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Στο πλαίσιο εκτιμήσεως της αποδεικτικής αξίας των έγγραφων αποδεικτικών στοιχείων, πρέπει να αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι το οικείο έγγραφο συντάχθηκε σε άμεση συνάφεια με τα πραγματικά περιστατικά (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 11ης Μαρτίου 1999,
T-157/94, Ensidesa κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II-707
, σκέψη 312, και της 16ης Δεκεμβρίου 2003,
T-5/00 και T-6/00, Nederlandse Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II-5761
, σκέψη 181) ή από μάρτυρα με άμεση γνώση των εν λόγω περιστατικών (απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψη 207).
Η απουσία ημερομηνίας ή υπογραφής από ένα έγγραφο ή το γεγονός ότι είναι κακογραμμένο δεν αφαιρεί από το έγγραφο αυτό κάθε αποδεικτική ισχύ, εφόσον η προέλευσή του, η πιθανή χρονολογία του και το περιεχόμενό του μπορούν να καθοριστούν με αρκετή βεβαιότητα (απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 2006,
T-217/03 και T-245/03, FNCBV κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-4987
, σκέψη 124· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 10ης Μαρτίου 1992,
T-11/89, Shell κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-757
, σκέψη 86).
Από την αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων συνάγεται ότι, ακόμη και αν η έλλειψη αποδεικτικών εγγράφων ενδέχεται να είναι κρίσιμη στο πλαίσιο της συνολικής εκτιμήσεως της δέσμης των ενδείξεων τις οποίες επικαλείται η Επιτροπή, τούτο και μόνον δεν έχει ως συνέπεια να παρέχεται στην εμπλεκόμενη επιχείρηση η δυνατότητα να θέτει εν αμφιβόλω τα επιχειρήματα της Επιτροπής προτείνοντας διαφορετική ερμηνεία των πραγματικών περιστατικών. Τούτο συμβαίνει μόνο σε περίπτωση που οι αποδείξεις της Επιτροπής δεν παρέχουν τη δυνατότητα να διαπιστωθεί η ύπαρξη της παραβάσεως ανεπιφύλακτα και χωρίς να απαιτείται σχετική ερμηνεία (απόφαση Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 65· βλ., επίσης, συναφώς, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, T‑36/05, Coats Holdings και Coats κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 74).
Εξάλλου, καμία διάταξη ή γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης δεν απαγορεύει στην Επιτροπή να επικαλείται, έναντι επιχειρήσεως, δηλώσεις άλλων επιχειρήσεων στις οποίες προσάπτεται συμμετοχή στη σύμπραξη. Άλλως, το βάρος της αποδείξεως των συμπεριφορών που αντιβαίνουν στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, το οποίο βαρύνει την Επιτροπή, θα ήταν δυσβάστακτο και ασυμβίβαστο προς την αποστολή της επιβλέψεως της ορθής εφαρμογής των διατάξεων αυτών (αποφάσεις JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψη 192, και Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 67).
Όσον αφορά τις δηλώσεις, ιδιαίτερα μεγάλη αποδεικτική αξία μπορεί να αναγνωριστεί σε εκείνες οι οποίες, πρώτον, είναι αξιόπιστες, δεύτερον, έγιναν επ’ ονόματι επιχειρήσεως, τρίτον, προέρχονται από πρόσωπο το οποίο έχει επαγγελματική υποχρέωση να δρα προς το συμφέρον της επιχειρήσεως αυτής, τέταρτον, στρέφονται κατά των συμφερόντων του δηλούντος, πέμπτον, προέρχονται από άμεσο μάρτυρα των περιστατικών τα οποία αναφέρουν και, έκτον, προσκομίζονται εγγράφως, εκουσίως και κατόπιν ωρίμου σκέψεως (απόφαση Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 71· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψεις 205 έως 210).
Ωστόσο, η δήλωση στην οποία προβαίνει επιχείρηση εμπλεκόμενη σε σύμπραξη, και η ακρίβεια της οποίας αμφισβητείται από διάφορες άλλες ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά επαρκή απόδειξη της διαπράξεως παραβάσεως από τις επιχειρήσεις αυτές αν δεν τεκμηριώνεται από άλλα αποδεικτικά στοιχεία, εξυπακουομένου ότι ο απαιτούμενος βαθμός τεκμηριώσεως ενδέχεται να είναι μικρότερος, λόγω της αξιοπιστίας των επίδικων δηλώσεων (αποφάσεις JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψεις 219 και 220, και Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 68).
Επιπλέον, μολονότι επιβάλλεται γενικά κάποια δυσπιστία έναντι εκουσίων δηλώσεων των σημαντικότερων μετεχόντων σε αθέμιτη σύμπραξη, δεδομένου ότι ενδέχεται αυτοί να έχουν την τάση να υποτιμήσουν τη σημασία της δικής τους συμμετοχής στην παράβαση και να διογκώσουν εκείνη των άλλων, παρά ταύτα, το γεγονός ότι ζητείται η εφαρμογή της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία με σκοπό τη χορήγηση απαλλαγής από το πρόστιμο ή μειώσεως του ποσού του δεν παρακινεί οπωσδήποτε τον ενδιαφερόμενο να καταθέσει αλλοιωμένα αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τη συμμετοχή των λοιπών μελών της οικείας συμπράξεως. Συγκεκριμένα, κάθε προσπάθεια να παραπλανηθεί η Επιτροπή μπορεί να θέσει εν αμφιβόλω την ειλικρίνεια καθώς και την πληρότητα της συνεργασίας του αιτούντος και, κατά συνέπεια, να θέσει σε κίνδυνο τη δυνατότητά του να επωφεληθεί πλήρως από την ανακοίνωση του 2002 για τη συνεργασία (απόφαση Hitachi κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 101 ανωτέρω, σκέψη 72· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2006,
T-120/04, Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-4441
, σκέψη 70).
Ειδικότερα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το γεγονός ότι ένα πρόσωπο ομολογεί ότι έχει διαπράξει παράβαση και αναγνωρίζει έτσι πραγματικά περιστατικά που βαίνουν πέραν εκείνων των οποίων η ύπαρξη θα μπορούσε να συναχθεί άμεσα από τα επίμαχα έγγραφα συνεπάγεται a priori, ελλείψει ιδιαιτέρων περιστάσεων που να παρέχουν ενδείξεις περί του αντιθέτου, ότι το πρόσωπο αυτό αποφάσισε να πει την αλήθεια. Εξάλλου, οι δηλώσεις που αντίκεινται στα συμφέροντα του δηλούντος πρέπει, καταρχήν, να θεωρούνται ως ιδιαιτέρως αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία (αποφάσεις JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 104 ανωτέρω, σκέψεις 211 και 212· της 26ης Απριλίου 2007,
T-109/02, T-118/02, T-122/02, T-125/02, T-126/02, T-128/02, T-129/02, T-132/02 και T-136/02, Bolloré κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II-947
, σκέψη 166, και της 8ης Ιουλίου 2008, T‑54/03, Lafarge κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 59).
Η προπαρατεθείσα νομολογία εφαρμόζεται, κατ’ αναλογία, στο άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ.
– Επί της προσβαλλομένης αποφάσεως
Καταρχάς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η Επιτροπή εκτίμησε, με την αιτιολογική σκέψη 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, υπό τον τίτλο «Συνοπτική παρουσίαση της παραβάσεως», ότι οι αποδέκτες της εν λόγω αποφάσεως είχαν μετάσχει σε ενιαία, σύνθετη και διαρκή παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας EΟΧ. Η κύρια πτυχή της παραβάσεως αυτής συνίστατο σε «συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές με αντικείμενο τον καθορισμό των τιμών και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών» σε σχέση προς τους κηρούς παραφίνης. Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, αυτή η κύρια πτυχή αποτελούσε τη μόνη συνιστώσα της παραβάσεως στην οποία είχε μετάσχει η προσφεύγουσα. Ορισμένες άλλες επιχειρήσεις τις οποίες αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση μετείχαν και στις λοιπές πτυχές της παραβάσεως, δηλαδή την «κατανομή πελατών και/ή αγορών (δεύτερη πτυχή της παραβάσεως), καθώς και τον «κηρό ακατέργαστης παραφίνης που πωλείτο σε τελικούς πελάτες στη γερμανική αγορά» (πτυχή της παραβάσεως σχετικά με τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης).
Με τις αιτιολογικές σκέψεις 106 επ. της προσβαλλομένης αποφάσεως, και υπό τους τίτλους «4. Περιγραφή των γεγονότων» και «4.1. Βασικές αρχές και λειτουργία της συμπράξεως», η Επιτροπή περιέγραψε το περιεχόμενο των πρακτικών καθορισμού των τιμών ως εξής:
«[…]
(106)
Οι τεχνικές συναντήσεις περιελάμβαναν πάντοτε δύο μέρη: μια αρχική συζήτηση που αφορούσε τεχνικά ζητήματα και, εν συνεχεία, συζητήσεις των οποίων η φύση ήταν αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού και οι οποίες αφορούσαν, μεταξύ άλλων, τον καθορισμό τιμών, την κατανομή των αγορών και της πελατείας (σε ορισμένες περιπτώσεις), και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών όπως οι τρέχουσες και μελλοντικές τιμολογιακές πολιτικές, οι πελάτες, η παραγωγική ικανότητα και ο όγκος των πωλήσεων.
(107)
Οι συζητήσεις που αφορούσαν τις τιμές και τις πιθανές αυξήσεις των τιμών ελάμβαναν συνήθως χώρα κατά το πέρας των τεχνικών συναντήσεων. Εν γένει, η Sasol εξέταζε τις συζητήσεις που αφορούσαν τις τιμές, αλλά ακολούθως οι τιμές και οι στρατηγικές της τιμολογιακής πολιτικής συζητούνταν από όλους τους συμμετέχοντες υπό τη μορφή συζητήσεως στρογγυλής τραπέζης. […] Οι συζητήσεις αφορούσαν τόσο τις αυξήσεις των τιμών και τις ενδεικτικές τιμές για συγκεκριμένους πελάτες και τις αυξήσεις των γενικών τιμών όσο και τις ελάχιστες τιμές και τις ενδεικτικές τιμές για το σύνολο της αγοράς. […] Οι αυξήσεις των τιμών συμφωνούνταν κατά κανόνα σε απόλυτους αριθμούς και όχι σε ποσοστά (π.χ. 60 [ευρώ] ανά τόνο για τους πλήρως εξευγενισμένους κηρούς παραφίνης). […] Οι ελάχιστες τιμές δεν συμφωνούνταν μόνον όταν υπήρχε συμφωνία περί αυξήσεως των τιμών, αλλά και όταν δεν ήταν εφικτή η αύξηση των τιμών (π.χ. σε περίοδο πτώσεως των τιμών) […]
[…]
(109)
Οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων αντήλλασσαν, εξάλλου, εμπορικά ευαίσθητες πληροφορίες και αποκάλυπταν τη γενική στρατηγική τους [...]
(110)
Οι επιχειρήσεις, πλην της MOL, εκπροσωπούνταν από υπευθύνους που είχαν την εξουσία να καθορίζουν την τιμολογιακή στρατηγική της αντίστοιχης επιχειρήσεώς τους και να καθορίζουν τις τιμές για συγκεκριμένους πελάτες […]
(111)
Κατά την πλειονότητα των τεχνικών συναντήσεων, οι συζητήσεις επί των τιμών αφορούσαν εν γένει τους κηρούς παραφίνης […] και σπανίως μόνον τα διάφορα είδη κηρών παραφίνης (όπως είναι οι πλήρως εξευγενισμένοι κηροί παραφίνης, οι ημιεξευγενισμένοι κηροί παραφίνης, τα μίγματα κηρών/οι ειδικοί τύποι κηρών, οι κηροί σκληρής παραφίνης ή οι υδρογονωμένοι κηροί). Ήταν απολύτως σαφές σε όλες τις επιχειρήσεις ότι οι τιμές για όλα τα είδη κηρών παραφίνης θα αυξάνονταν κατά το ίδιο ποσό ή κατά το ίδιο ποσοστό [...]
[…]
(113)
Το αποτέλεσμα των τεχνικών συναντήσεων υλοποιείτο κατά κανόνα διά της ανακοινώσεως των αυξήσεων των τιμών στους πελάτες ή διά της ακυρώσεως των υφιστάμενων τύπων τιμολογήσεως. […] Οι σποραδικές περιπτώσεις αθετήσεως των συμπεφωνημένων ή μη εφαρμογής τους συζητούνταν στις επόμενες συναντήσεις (βλ., π.χ., τις αιτιολογικές σκέψεις 149 και 157). Κατά κανόνα, μία από τις εκπροσωπούμενες επιχειρήσεις ελάμβανε την πρωτοβουλία και άρχιζε να αυξάνει τις τιμές της. Κατά κανόνα, επρόκειτο για τη Sasol, ωστόσο ενίοτε αυτή ζητούσε από κάποιον άλλον συμμετέχοντα να αρχίσει. Λίγο μετά από την ανακοίνωση στην πελατεία, από μια επιχείρηση, της προθέσεώς της να αυξήσει τις τιμές, οι λοιποί προμηθευτές ακολουθούσαν και ανακοίνωναν επίσης αυξήσεις των τιμών. […] Τα πρόσωπα που εκπροσωπούσαν τις επιχειρήσεις στο πλαίσιο των τεχνικών συναντήσεων ενημέρωναν τους λοιπούς για τις ενέργειες που έπρεπε να αναληφθούν προκειμένου να εφαρμοστούν τα αποτελέσματα των τεχνικών συναντήσεων. Οι πληροφορίες αυτές διαβιβάζονταν προφορικώς […] ή διά της αποστολής αντιγράφου των ανακοινώσεων περί αυξήσεως των τιμών ή της ακυρώσεως των οικείων τιμών σε μία ή στο σύνολο των λοιπών [μετεχουσών] επιχειρήσεων. Πράγματι, η Επιτροπή ανακάλυψε ότι υπήρχε ανταλλαγή τέτοιων ανακοινώσεων μεταξύ των μερών. Εντοπίσθηκε δείγμα περίπου 150 εγγράφων αυτού του τύπου που είχαν ανταλλαγεί κατά τις έξι εβδομάδες μετά από τις τεχνικές συναντήσεις. […] Επίσης, υπήρξε δήλωση ότι, βάσει συμφωνίας, οι εκπροσωπούμενες επιχειρήσεις δεν έπρεπε να επωφεληθούν από την εφαρμογή της συμφωνηθείσας αυξήσεως των τιμών προκειμένου να αυξήσουν το δικό τους μερίδιο στην αγορά. […] Η δήλωση αυτή δεν αμφισβητήθηκε από τις απαντήσεις που δόθηκαν στην ανακοίνωση των αιτιάσεων.»
Υπό τον τίτλο «4.2. Αναλυτικές πληροφορίες σχετικά με τις τεχνικές συναντήσεις» της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή παρουσίασε καταρχάς έναν ανακεφαλαιωτικό πίνακα όπου αναγράφονται ο τόπος και η ημερομηνία των τεχνικών συναντήσεων καθώς και οι παρευρισκόμενες επιχειρήσεις (αιτιολογική σκέψη 124 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Ακολούθως, εξέτασε τα διαθέσιμα αποδεικτικά στοιχεία που αφορούσαν εκάστη των τεχνικών συναντήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 126 έως 177 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Υπό τους τίτλους «5. Εφαρμογή του άρθρου 81 [ΕΚ] εν προκειμένω» και «5.3. Φύση της παρούσας παραβάσεως» της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή αποσαφήνισε τις αρχές που διέπουν τον νομικό χαρακτηρισμό των αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορών και οι οποίες έχουν εφαρμογή εν προκειμένω:
«5.3.1. Αρχές
[…]
(205)
[Σ]την περίπτωση σύνθετης παραβάσεως μεγάλης διάρκειας, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να προβαίνει σε νομικό χαρακτηρισμό [της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής]. Οι έννοιες [της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής] είναι αόριστες και ενδέχεται να αλληλεπικαλύπτονται. Η αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορά είναι πολύ πιθανό να μεταβάλλεται ανά πάσα στιγμή ή οι μηχανισμοί της να προσαρμόζονται ή να ενισχύονται προκειμένου να συνεκτιμάται η εξέλιξη της καταστάσεως. Συγκεκριμένα, μια τέτοια διάκριση μπορεί να είναι ανέφικτη, στον βαθμό που μια παράβαση ενδέχεται να παρουσιάζει ταυτοχρόνως τα χαρακτηριστικά αμφοτέρων των μορφών απαγορευμένης συμπεριφοράς, ενώ, εξεταζόμενες χωριστά, ορισμένες από τις εκφάνσεις τους θα μπορούσαν να οριστούν ως εμπίπτουσες μάλλον στη μία παρά στην άλλη μορφή. Εντούτοις, θα ήταν αφύσικο να υποδιαιρεθεί, στο πλαίσιο της αναλύσεως, σε περισσότερες διαφορετικές μορφές παραβάσεων αυτό που συνιστά σαφώς εφαρμογή συμπεριφορών με έναν μόνον και ενιαίο συνολικό σκοπό. Έτσι, σύμπραξη μπορεί να συνιστά τόσο μια συμφωνία όσο και μια εναρμονισμένη πρακτική. Το άρθρο 81 [EΚ] δεν προβλέπει κάποιον ειδικό νομικό χαρακτηρισμό για μια σύνθετη παράβαση του είδους που περιγράφεται στην παρούσα απόφαση [...]
(206)
Στην περίπτωση συμπράξεως με περισσότερα μέλη των οποίων η αντίθετη προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφορά ενδέχεται να χαρακτηριστεί, επί τη βάσει της διάρκειάς της, ως συμφωνία ή ως εναρμονισμένη πρακτική (σύνθετες παραβάσεις), η Επιτροπή δεν υποχρεούται να εκτιμά σε ποια ακριβώς κατηγορία εμπίπτει έκαστο είδος συμπεριφοράς [...]»
Τέλος, πάντοτε υπό τον τίτλο «5.3. Φύση της παρούσας παραβάσεως» της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή περιέγραψε το περιεχόμενο της παραβάσεως ως εξής:
«5.3.2.
Εφαρμογή
(210)
Αποδείχθηκε από τα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται στο κεφάλαιο 4 της παρούσας αποφάσεως ότι το σύνολο των επιχειρήσεων που αποτελούν το αντικείμενο της παρούσας διαδικασίας συμμετείχαν σε συμπαιγνίες ως προς τους κηρούς παραφίνης, οι δε εταιρίες που μνημονεύονται στην αιτιολογική σκέψη 2 συμμετείχαν σε συμπαιγνίες ως προς τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης, […] και ότι συμμετείχαν επί τακτικής βάσεως σε συναντήσεις στο πλαίσιο των οποίων συζητούνταν τα εξής ζητήματα:
1)
ο καθορισμός των τιμών[·]
2)
[…] η κατανομή των πελατών και/ή η κατανομή των αγορών[·]
3)
η αποκάλυψη και η ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών, ιδίως σε σχέση προς τους πελάτες, την τιμολόγηση, την ικανότητα παραγωγής και τους όγκους πωλήσεων […]
5.3.2.2.
Ο καθορισμός των τιμών
(240)
Οι αιτιολογικές σκέψεις 98, 107, 126, 128, 131, 133, 135, 137, 139, 140, 142, 145, 147, 149, 152, 153, 156, 157, 163, 168, 174, 176 και 177 καταδεικνύουν ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις καθόριζαν ελάχιστες τιμές και συμφωνούσαν τιμολογιακές αυξήσεις (“καθορισμός τιμών”).
(241)
Οι ExxonMobil, Repsol, Sasol και Shell επιβεβαίωσαν την ύπαρξη πρακτικών καθορισμού των τιμών (βλ. αιτιολογική σκέψη 107) και επιβεβαίωσαν εκ νέου την πληροφορία αυτή στο πλαίσιο της ακροάσεώς τους, καθώς και με τη γραπτή απάντησή τους στην ανακοίνωση των αιτιάσεων».
– Επί της δυνατότητας καταλογισμού ευθύνης στην H&R ChemPharm για την παρουσία του G. στις τεχνικές συναντήσεις
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να της καταλογιστεί ευθύνη για την παρουσία του G. στις τεχνικές συναντήσεις. Τα καθήκοντα του τελευταίου ως διαχειριστή προϊόντων περιορίζονταν στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, και δεν άπτονταν της εμπορικής δραστηριότητας ή της ευθύνης εκπροσωπήσεως της προσφεύγουσας. Εν πάση περιπτώσει, ο G. αφιέρωνε μόλις το 30 % του χρόνου εργασίας του στις εγκαταστάσεις της προσφεύγουσας.
Κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 73 ανωτέρω, η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει κυρώσεις στις επιχειρήσεις οι οποίες διαπράττουν παραβάσεις προϋποθέτει απλώς η παραβατική δράση να προέρχεται από πρόσωπο κατά κανόνα εξουσιοδοτημένο να ενεργεί για λογαριασμό της επιχειρήσεως.
Όσον αφορά τα καθήκοντα του G., η προσφεύγουσα δήλωσε, με το από 19 Ιανουαρίου 2007 έγγραφό της, τα ακόλουθα:
«[Ο G.] άσκησε καθήκοντα διαχειριστή προϊόντων στη SRS από το 1994 έως την 1η Ιουλίου 2001 και ήταν, υπό την ιδιότητά του αυτή, μισθωτός υπάλληλος της εν λόγω επιχειρήσεως. Την 1η Ιουλίου 2001 υπεισήλθε στη σύμβαση εργασίας ως νέος εργοδότης η H&R Management & Service [νυν H&R ChemPharm]. Κατά συνέπεια, από το 2001 και μέχρι σήμερα, [ο G.] είναι μισθωτός υπάλληλος της H&R ChemPharm […] με την ιδιότητα του διαχειριστή προϊόντων. […] Από την 1η Ιανουαρίου 2001 ασκεί καθήκοντα Sales Manager της H&R Wax Company Vertrieb χωρίς να αποτελεί επισήμως μισθωτό της εταιρίας αυτής […]. Από το 1999 ο G. έχει τον διπλό ρόλο του διαχειριστή προϊόντων και του Sales Manager. Ως διαχειριστής προϊόντων συνιστά τον συνδετικό κρίκο μεταξύ παραγωγής και διανομής. Εκτός της διαρκούς προσαρμογής των δυνατοτήτων παραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς, τα καθήκοντα του διαχειριστή προϊόντων συνίστανται μεταξύ άλλων στην παροχή τεχνικής υποστήριξης στους πελάτες για τη θέση των προϊόντων σε εφαρμογή. Κατά την εκπλήρωση της διπλής αυτής αποστολής, ο [G.] αναλαμβάνει τον χειρισμό των τεχνικών ζητημάτων των πελατών ενώ, σε συνεργασία με τον [H.], επιλαμβάνεται και των εμπορικών ζητημάτων. Ο διπλός αυτός ρόλος προβλέπεται στη σύμβαση εργασίας που έχει συνάψει με την H&R ChemPharm».
Εκτός αυτού, με το από 8 Δεκεμβρίου 2005 έγγραφό της, η προσφεύγουσα δήλωσε τα ακόλουθα:
«Από το 1994, έτος κατά το οποίο η [H&R ChemPharm] εισήλθε στον τομέα των παραφινών, και μέχρι το 2001, ο [W.] είναι υπεύθυνος διανομής. Ο [W.] συνταξιοδοτήθηκε στο τέλος του 2001. Ενόψει της προγραμματισμένης αποχωρήσεως του [W.], η υπηρεσία αυτή ενισχύθηκε με την άφιξη αρχικώς του [H.] (το 1997) και εν συνεχεία του [G.], το 1999. Οι δύο ανωτέρω παραμένουν μέχρι και σήμερα υπεύθυνοι διανομής των παραφινών.»
Πρώτον, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, υπό την ιδιότητά του ως διαχειριστή προϊόντων της H&R ChemPharm, ο G. ήταν εξουσιοδοτημένος να ενεργεί για λογαριασμό της τελευταίας. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται από τη δήλωση της προσφεύγουσας ότι ένα από τα καθήκοντα του G. ήταν «να παρέχει τεχνική υποστήριξη στους πελάτες για τη θέση των προϊόντων σε εφαρμογή», πράγμα το οποίο συνεπάγεται ότι ο τελευταίος ήταν εξουσιοδοτημένος να δεσμεύει την προσφεύγουσα έναντι των πελατών, στο πλαίσιο ασκήσεως των καθηκόντων του που συνδέονταν αποκλειστικά και μόνον με την παραγωγή.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι κρίσιμα ήταν επίσης τα καθήκοντα του G. που συνδέονταν με τη διανομή. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή απέδειξε εν προκειμένω ότι ο υπάλληλος της προσφεύγουσας, του οποίου η σύμβαση εργασίας με την εταιρία αυτή προέβλεπε την άσκηση καθηκόντων σχετικών τόσο με την παραγωγή όσο και με τη διανομή, παρευρισκόταν στις τεχνικές συναντήσεις. Θα ήταν εξαιρετικά εύκολο για μια επιχείρηση ευθυνόμενη για παράβαση να αποφύγει κάθε κύρωση, αν μπορούσε βασίμως να αντικρούσει μια τέτοια διαπίστωση με το επιχείρημα ότι, στο πλαίσιο των εν λόγω συναντήσεων, ο υπάλληλός της ενεργούσε στην πραγματικότητα για λογαριασμό άλλης εταιρίας. Η λύση αυτή θα μπορούσε επίσης να παράσχει τη δυνατότητα στις εταιρίες που μετέχουν σε συγκεκριμένη σύμπραξη να απαλλαγούν από κάθε ευθύνη δημιουργώντας καταστάσεις διπλοθεσίας σε συνεννόηση με εταιρία μη εμπλεκόμενη στη σύμπραξη, προβάλλοντας τον ισχυρισμό ότι ο κοινός εργαζόμενος ενεργούσε αποκλειστικά για λογαριασμό της τελευταίας αυτής εταιρίας.
Τρίτον, υπενθυμίζεται ότι η ίδια η προσφεύγουσα δήλωσε ότι ο G. αποτελούσε τον «συνδετικό κρίκο μεταξύ παραγωγής και διανομής» και ότι είχε ως καθήκον «τη διαρκή προσαρμογή των δυνατοτήτων παραγωγής στις απαιτήσεις της αγοράς», χειριζόμενος κατά συνέπεια και τα «εμπορικά ζητήματα». Η θέση όμως αυτή παρείχε στον G. τη δυνατότητα να επηρεάζει την εμπορική συμπεριφορά της προσφεύγουσας υπό το πρίσμα των πληροφοριών που περιέρχονταν στην κατοχή του κατά τις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό τεχνικές συναντήσεις, ιδιαίτερα όσον αφορά τις «απαιτήσεις της αγοράς», η χειραγώγηση της οποίας άλλωστε συχνά αποτελεί αντικείμενο των συμπαιγνιών μεταξύ ανταγωνιστών, με αποτέλεσμα η προσφεύγουσα να αποκομίζει όφελος από τις δραστηριότητες αυτές.
Τέταρτον, όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 58 ανωτέρω, το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι ο G. αφιέρωνε στις εγκαταστάσεις της μόλις το 30 % του χρόνου του στερείται λυσιτέλειας. Συγκεκριμένα, ακόμα και πολύ βραχείες περίοδοι επαφών με την εταιρία παραγωγής μπορούν να καταστήσουν δυνατή τη διαβίβαση πληροφοριών ανταλλαγεισών κατά τις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συναντήσεις ή την παροχή συγκεκριμένων οδηγιών υπό το πρίσμα των εν λόγω πληροφοριών, λαμβανομένων υπόψη των διακανονισμών που αποφασίστηκαν στο πλαίσιο των συναντήσεων αυτών.
Πέμπτον, η θέση της προσφεύγουσας ότι δεν εμπλεκόταν στη διανομή κηρών παραφίνης αντιφάσκει όχι μόνον προς το γεγονός ότι τα καθήκοντα του διευθυντή πωλήσεων που είχε ο G. προβλέπονταν στη σύμβαση εργασίας που συνέδεαν τον τελευταίο με την προσφεύγουσα, αλλά και προς το γεγονός ότι, από τις 28 Φεβρουαρίου 2001, η εταιρία αυτή προσέλαβε και τον W. στη θέση του διευθυντή πωλήσεων.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, συνάγεται ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον εκτίμησε ότι η σχέση εργασίας μεταξύ του G. και της προσφεύγουσας δικαιολογούσε τον καταλογισμό στην τελευταία της ευθύνης για τις πράξεις του πρώτου.
– Επί των αποδεικτικών στοιχείων που προτείνει η προσφεύγουσα
Η προσφεύγουσα προτείνει ως αποδεικτικό στοιχείο τη μαρτυρία του διαχειριστή της S., προκειμένου να αποδείξει ότι οι υποχρεώσεις του G. έναντί της περιορίζονταν στην ανάπτυξη νέων προϊόντων.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι η ίδια η προσφεύγουσα δήλωσε, σε ανύποπτο χρόνο, ότι ο G. ασκούσε καθήκοντα συνδεόμενα με τη διανομή και ότι συνιστούσε τον συνδετικό κρίκο μεταξύ παραγωγής και διανομής. Η αποδεικτική αξία των δηλώσεων αυτών είναι ανώτερη από εκείνη μιας μαρτυρίας ληφθείσας σε ύποπτο χρόνο, με αποτέλεσμα να καθίσταται δυνατό στο Γενικό Δικαστήριο να στηρίξει το συμπέρασμα της σκέψης 135 ανωτέρω και να απορρίψει την υπό εξέταση αιτίαση της προσφεύγουσας. Ως εκ τούτου, τα αποδεικτικά στοιχεία που προτείνει η προσφεύγουσα δεν γίνονται δεκτά.
– Συνολική εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων που τεκμηριώνουν την εκ μέρους της προσφεύγουσας διάπραξη παραβάσεως
Πρώτον, επισημαίνεται ότι, όπως παραδέχτηκαν διάφορες επιχειρήσεις, κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν συζήτηση επί των τιμών των κηρών παραφίνης με γενικό σκοπό την επίτευξη συνεννοήσεως σχετικά με το ύψος τους.
Ειδικότερα, κατά τη δήλωση της Sasol της 12ης Μαΐου 2005, οι τεχνικές συναντήσεις κατέληγαν κατά γενικό κανόνα σε συμπαιγνίες, στο μέτρο που κατά τις εν λόγω συναντήσεις συζητούνταν οι προοπτικές αυξήσεων και μειώσεων των τιμών των κηρών παραφίνης και ανταλλάσσονταν πληροφορίες σχετικά με τις μεικτές τιμές και τον σχεδιασμό στον τομέα της παραγωγικής ικανότητας.
Κατά την από 19 Μαΐου 2005 δήλωση της Repsol, η συζήτηση για το ύψος των τιμών των κηρών παραφίνης που εφάρμοζαν οι μετέχοντες αποτελούσε θέμα της ημερήσιας διάταξης των τεχνικών συναντήσεων.
Η Shell δήλωσε ότι όλες οι τεχνικές συναντήσεις αφορούσαν τον καθορισμό των τιμών. Κατά την από 14 Ιουνίου 2006 δήλωσή της, οι τιμές των κηρών παραφίνης είχαν παύσει να καθορίζονται μονομερώς ήδη από το 1999, όταν δηλαδή ο εκπρόσωπός της άρχισε, σύμφωνα με μαρτυρία του ιδίου, να μετέχει στις τεχνικές συναντήσεις, αποτελούσαν δε πάντοτε αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ των ανταγωνιστών κατά τις τεχνικές συναντήσεις.
Εκτός αυτού, με τις ίδιες δηλώσεις οι ίδιες επιχειρήσεις υποστήριξαν επίσης ότι, κατά τη διάρκεια διαφόρων τεχνικών συναντήσεων, οι μετέχοντες είχαν στην πράξη καταλήξει σε συμφωνία όσον αφορά τις ελάχιστες τιμές ή τις αυξήσεις τιμών, ορισμένες φορές μάλιστα και όσον αφορά τα ίδια τα μέτρα της εν λόγω αυξήσεως.
Υπογραμμίζεται ότι, ιδιαιτέρως με τις δηλώσεις που μνημονεύονται στις σκέψεις 139 έως 141 ανωτέρω, καθώς και με την από 18 Δεκεμβρίου 2006 απάντηση της Sasol σε αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής, έγινε αναφορά τόσο στη συμμετοχή των οντοτήτων SRS, SRS/Tudapetrol, H&R/Tudapetrol ή Hansen & Rosenthal στις τεχνικές συναντήσεις όσο και στο γεγονός της παρουσίας του G., υπαλλήλου της προσφεύγουσας, στις εν λόγω συναντήσεις.
Εξάλλου, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή παρέπεμψε στις εν λόγω δηλώσεις με τις αιτιολογικές σκέψεις 107 έως 113 της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Οι επίμαχες δηλώσεις πραγματοποιήθηκαν κατόπιν ώριμης σκέψεως βάσει μαρτυριών των προσώπων τα οποία είχαν μετάσχει στις τεχνικές συναντήσεις, ενοχοποιούν δε και τις επιχειρήσεις στο όνομα των οποίων έγιναν. Επιπλέον, οι δηλώσεις αυτές συγκλίνουν όσον αφορά τις γενικές γραμμές της περιγραφής της παραβάσεως, πράγμα που συμβάλλει στην περαιτέρω αύξηση της αξιοπιστίας τους. Επομένως, οι δηλώσεις αυτές είναι ιδιαιτέρως αξιόπιστες, κατά την έννοια της νομολογίας που παρατίθεται με τη σκέψη 116 ανωτέρω.
Δεύτερον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι δηλώσεις που μνημονεύονται στις σκέψεις 139 έως 141 ανωτέρω επιβεβαιώνονται από έγγραφα σημειώματα αναγόμενα στον χρόνο διεξαγωγής των τεχνικών συναντήσεων τα οποία ανευρέθησαν από την Επιτροπή κατά τους επιτόπιους ελέγχους, στα οποία η προσφεύγουσα είχε πρόσβαση κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας και των οποίων τμήμα παρατίθεται μεταξύ άλλων με τις αιτιολογικές σκέψεις 165, 173, 174 και 177 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Τα σημειώματα του SC. τα οποία μνημονεύονται με την αιτιολογική σκέψη 173 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το σημείωμα της Total περί του οποίου γίνεται λόγος στην αιτιολογική σκέψη 174 και το σημείωμα της MOL που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 177 της ίδιας αποφάσεως αποτελούν ιδιόγραφα σημειώματα καταρτισθέντα κατά τη διάρκεια των συναντήσεων από το παρευρισκόμενο πρόσωπο, το δε περιεχόμενό τους έχει συγκεκριμένη δομή και είναι σχετικά λεπτομερές. Επομένως, η αποδεικτική αξία τους είναι πολύ υψηλή. Όσον αφορά τα πρακτικά «Blauer Salon» της Sasol (αιτιολογική σκέψη 163 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και το σημείωμα της Eni (αιτιολογική σκέψη 165 της προσβαλλομένης αποφάσεως), πρόκειται για έγγραφα που ανατρέχουν στον χρόνο της παραβάσεως και τα οποία συντάχθηκαν σε ανύποπτο χρόνο, δηλαδή λίγο μετά την τεχνική συνάντηση στην οποία παραπέμπουν. Ως εκ τούτου, η αποδεικτική αξία τους είναι πολύ υψηλή.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με την προσβαλλόμενη απόφαση, κατά τη διάρκεια της περιόδου συμμετοχής στην παράβαση (από την 1η Ιουλίου 2001 έως τις 28 Απριλίου 2005), η προσφεύγουσα εκπροσωπήθηκε από τον G. σε καθεμία από τις δεκατέσσερις διεξαχθείσες τεχνικές συναντήσεις. Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι ο G. μετέσχε σε καθεμία από αυτές τις τεχνικές συναντήσεις.
Πάντως, όσον αφορά συμφωνίες αντίθετες προς τον ανταγωνισμό οι οποίες προκύπτουν, όπως εν προκειμένω, από συναντήσεις εκπροσώπων των ανταγωνιστικών επιχειρήσεων, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι στοιχειοθετείται παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ όταν οι συναντήσεις αυτές έχουν ως αντικείμενο τον περιορισμό, την παρεμπόδιση ή τη νόθευση του ανταγωνισμού και αποβλέπουν, ως εκ τούτου, στην τεχνητή οργάνωση της λειτουργίας της αγοράς. Σε μια τέτοια περίπτωση, για να στοιχειοθετηθεί η συμμετοχή της οικείας επιχειρήσεως στη σύμπραξη αρκεί να αποδείξει η Επιτροπή ότι η εν λόγω επιχείρηση μετέσχε σε συναντήσεις κατά τις οποίες συνάφθηκαν συμφωνίες με αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Εφόσον αποδειχθεί η συμμετοχή σε τέτοιες συναντήσεις, εναπόκειται στην ως άνω επιχείρηση να προβάλει στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι η συμμετοχή της στις εν λόγω συναντήσεις δεν είχε πνεύμα αντίθετο στον ανταγωνισμό, αποδεικνύοντας ότι είχε δηλώσει στους ανταγωνιστές της ότι μετέχει στις συναντήσεις αυτές με διαφορετική πρόθεση από τη δική τους (αποφάσεις του Δικαστηρίου Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 77 ανωτέρω, σκέψη 81, και της 25ης Ιανουαρίου 2007,
C-403/04 P και C-405/04 P, Sumitomo Metal Industries και Nippon Steel κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I-729
, σκέψη 47).
Η συλλογιστική επί της οποίας στηρίζεται ο κανόνας αυτός είναι ότι η επιχείρηση, έχοντας συμμετάσχει στην εν λόγω συνάντηση χωρίς να αποστασιοποιηθεί δημοσίως από τα συζητηθέντα, άφησε τους λοιπούς μετέχοντες να εννοήσουν ότι επιδοκίμαζε το αποτέλεσμά της και ότι θα συμμορφωνόταν προς αυτό (αποφάσεις Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 77 ανωτέρω, σκέψη 82, και Sumitomo Metal Industries και Nippon Steel κατά Επιτροπής, σκέψη 148 ανωτέρω, σκέψη 48). Οι αρχές οι οποίες απορρέουν από τη νομολογία αυτή εφαρμόζονται επίσης στην περίπτωση συναντήσεων που οδηγούν στις εναρμονισμένες πρακτικές, όπως αυτές ορίζονται με την παρατιθέμενη στη σκέψη 97 ανωτέρω νομολογία.
Εν προκειμένω όμως η προσφεύγουσα δεν υποστηρίζει ότι αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από τα συζητηθέντα κατά τη διάρκεια των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συναντήσεων.
Τέταρτον, υπενθυμίζεται ότι μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί υπαίτια συνολικής συμπράξεως, έστω και αν αποδεδειγμένα δεν μετέσχε ευθέως παρά σε ένα μόνον ή σε πλείονα συστατικά στοιχεία αυτής της συμπράξεως, εφόσον, αφενός, γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι η συμπαιγνία στην οποία μετείχε, ειδικότερα μέσω τακτικών συναντήσεων διεξαγόμενων επί σειρά ετών, αποτελούσε μέρος συνολικού σχεδίου με στόχο τη νόθευση της κανονικής λειτουργίας του ανταγωνισμού και, αφετέρου, ότι το συνολικό αυτό σχέδιο κάλυπτε όλα τα συστατικά στοιχεία της συμπράξεως. Ομοίως, το γεγονός ότι διάφορες επιχειρήσεις διαδραμάτισαν διαφόρους ρόλους κατά την επιδίωξη ενός κοινού σκοπού δεν αίρει τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα της συμπράξεως, και ως εκ τούτου τον χαρακτηρισμό της ως παραβάσεως, εφόσον κάθε επιχείρηση συνέβαλε, εντός της δικής της σφαίρας επιρροής, στην επιδίωξη του κοινού σκοπού (βλ. απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 105 ανωτέρω, σκέψη 370 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Πρώτον, πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας ότι, στην περίπτωση ορισμένων τεχνικών συναντήσεων, η Επιτροπή δεν κατόρθωσε να ανασυστήσει το περιεχόμενο των συζητήσεων, οπότε ενδέχεται οι συναντήσεις αυτές να αφορούσαν αποκλειστικά τις πτυχές της παραβάσεως για τις οποίες δεν καταλογίστηκε ευθύνη στην προσφεύγουσα —δηλαδή την κατανομή πελατών και τις συνεννοήσεις ως προς τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης.
Καταρχάς, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι, κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν, τουλάχιστον κατά τρόπο γενικό, συζήτηση σχετικά με τις τιμές. Ειδικότερα, με την από 12 Μαΐου 2005 δήλωσή της, η Sasol υποστήριξε ότι οι τεχνικές συναντήσεις κατέληγαν κατά γενικό κανόνα σε συμπαιγνίες, στο μέτρο που κατά τις εν λόγω συναντήσεις συζητούνταν «οι προοπτικές αυξήσεων και μειώσεων των τιμών» και ανταλλάσσονταν πληροφορίες σχετικά με τις μεικτές τιμές και τον σχεδιασμό στον τομέα της παραγωγικής ικανότητας. Κατά την από 19 Μαΐου 2005 δήλωση της Repsol, η συζήτηση για το ύψος των τιμών των κηρών παραφίνης που εφάρμοζαν οι μετέχοντες αποτελούσε θέμα της ημερήσιας διάταξης των τεχνικών συναντήσεων. Η Shell δήλωσε ότι όλες οι τεχνικές συναντήσεις αφορούσαν τον καθορισμό των τιμών (βλ., επίσης, αιτιολογικές σκέψεις 139 έως 141 ανωτέρω). Η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να αντιτάσσει ότι πρόκειται για στοιχεία προβαλλόμενα για πρώτη φορά με το υπόμνημα αντικρούσεως, δεδομένου ότι η Επιτροπή παρέπεμψε στις εν λόγω δηλώσεις των Sasol, Repsol και Shell με την αιτιολογική σκέψη 107 της προσβαλλομένης αποφάσεως και ότι, κατά τη διοικητική διαδικασία, οι δηλώσεις αυτές τέθηκαν στη διάθεση της προσφεύγουσας.
Εν συνεχεία, προστίθεται ότι, με την αιτιολογική σκέψη 240 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι τα στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι οι οικείες επιχειρήσεις καθόριζαν ελάχιστα τιμολόγια και συμφωνούσαν τιμολογιακές αυξήσεις περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων στις αιτιολογικές σκέψεις 163, 168, 174, 176 και 177 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επιπλέον, με τις αιτιολογικές σκέψεις 165 και 175 της προσβαλλομένης αποφάσεως η Επιτροπή επισήμανε ότι οι μετέχοντες στις εν λόγω τεχνικές συναντήσεις είχαν ανταλλάξει ευαίσθητες εμπορικές πληροφορίες όσον αφορά τους κηρούς παραφίνης σχετικές, μεταξύ άλλων, με το ύψος των τιμών. Οι ανωτέρω αιτιολογικές σκέψεις περιέχουν αποσπάσματα από ορισμένα έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία αναγόμενα στον χρόνο των τεχνικών συναντήσεων τα οποία συνιστούν μαρτυρίες της ανταλλαγής πληροφοριών για τις τιμές, της προθέσεως να αυξηθούν ή να σταθεροποιηθούν οι τιμές, ακόμα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμφωνιών περί αυξήσεως των τιμών, συμπληρώνονται δε από τις παραπομπές στις δηλώσεις διαφόρων επιχειρήσεων.
Ως εκ τούτου, συνάγεται ότι, κατά γενικό κανόνα, τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχει η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ικανά να στοιχειοθετήσουν ευθύνη της προσφεύγουσας για την παράβαση.
Τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας δεν μπορούν να αναιρέσουν το συμπέρασμα αυτό.
Πρώτον, επισημαίνεται ότι καθεμία από τις εναλλακτικές ερμηνείες τις οποίες πρότεινε η προσφεύγουσα αφορά συγκεκριμένη τεχνική συνάντηση. Επομένως, οι ερμηνείες αυτές δεν είναι σε θέση να αποτελέσουν πειστική εναλλακτική εξήγηση όσον αφορά το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία συνέλεξε η Επιτροπή και τα οποία κατέστησαν δυνατόν στην τελευταία να αποδείξει τη διάπραξη ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως.
Δεύτερον, μεγάλο τμήμα της επιχειρηματολογίας της προσφεύγουσας αφορά τη φερόμενη μη σύναψη συμφωνίας για τον καθορισμό των τιμών των κηρών παραφίνης. Η επιχειρηματολογία όμως αυτή στερείται λυσιτέλειας.
Όπως προκύπτει από τη νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 96 ανωτέρω, μπορεί να θεωρηθεί ότι μια συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ έχει συναφθεί εφόσον υπάρχει σύμπτωση των βουλήσεων επί της αρχής του περιορισμού του ανταγωνισμού, έστω και αν τα ειδικά στοιχεία του σχεδιαζόμενου περιορισμού αποτελούν ακόμη αντικείμενο διαπραγματεύσεων. Επομένως, για την εφαρμογή του άρθρου 81 ΕΚ εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν χρειαζόταν να αποδείξει ότι οι μετέχοντες όντως συμφώνησαν επί συγκεκριμένων επιπέδων των τιμών ή επί ειδικών μέτρων και αριθμητικών συντελεστών αυξήσεως. Αρκούσε να αποδειχθεί σύμπτωση των βουλήσεων των μετεχόντων με σκοπό τον καθορισμό ή την ευθυγράμμιση των τιμών. Η προσφεύγουσα όμως δεν προβάλλει κανένα συγκεκριμένο επιχείρημα προκειμένου να αντικρούσει τους ισχυρισμούς που περιέχονται στις δηλώσεις των Sasol, Repsol και Shell και σύμφωνα με τους οποίους σκοπός των τεχνικών συναντήσεων ήταν ο καθορισμός των τιμών.
Εν συνεχεία, η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία προκύπτει ότι, κατά τις τεχνικές συναντήσεις, οι μετέχοντες αντάλλασσαν τακτικά πληροφορίες για τις τιμές τους και για τις σχεδιαζόμενες αυξήσεις, τούτο δε για περίοδο δώδεκα ετών και πλέον, συμπεριλαμβανομένης και της περιόδου συμμετοχής της H&R ChemPharm. Εντούτοις, η προσφεύγουσα δεν παρέσχε εύλογες εξηγήσεις για τις δραστηριότητες αυτές, ικανές να αναιρέσουν το βάσιμο του επιχειρήματος της Επιτροπής ότι ο λόγος υπάρξεως των πρακτικών αυτών ήταν, μεταξύ άλλων, ο καθορισμός των τιμών. Αντιθέτως, η μακρά περίοδος κατά την οποία διεξάγονταν συστηματικά αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συναντήσεις σχετικά με τις τιμές συνιστά αφ’ εαυτής ένδειξη ότι οι μετέχοντες απέβλεπαν στην εναρμόνιση των τιμολογιακών πολιτικών τους, αντικαθιστώντας συνειδητά τους κινδύνους του ανταγωνισμού με ορισμένη μεταξύ τους συνεργασία.
Επιπλέον, κατά την παρατιθέμενη με τη σκέψη 98 ανωτέρω νομολογία, το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ αντιτίθεται σε κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των επιχειρηματιών που μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά εντός της αγοράς υφιστάμενου ή εν δυνάμει ανταγωνιστή είτε να αποκαλύψει σε έναν ανταγωνιστή τη συμπεριφορά που ο επιχειρηματίας έχει αποφασίσει ή σκέπτεται ν’ ακολουθήσει στην αγορά, όταν οι επαφές αυτές έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Η προσφεύγουσα όμως δεν αμφισβητεί ούτε τις επαφές αλλ’ ούτε την ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών κατά τις τεχνικές συναντήσεις.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, πρέπει να γίνει δεκτό ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας δεν είναι εν γένει ικανά να επηρεάσουν την εγκυρότητα της εκτιμήσεως στην οποία προέβη η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση. Με την ανάλυση που ακολουθεί, το γενικό Δικαστήριο θα εξετάσει, αφενός, την επικρατούσα κατάσταση κατά τον χρόνο ενάρξεως της συμμετοχής της προσφεύγουσας στη σύμπραξη, καθώς και, αφετέρου, ορισμένες ειδικές τεχνικές συναντήσεις που έλαβε υπόψη η Επιτροπή προκειμένου να εξακριβώσει αν το θεσμικό αυτό όργανο ορθώς προσδιόρισε τα χρονικά σημεία κατά τα οποία η προσφεύγουσα άρχισε και έπαυσε να μετέχει στην παράβαση, αλλά και αν ορθώς διαπίστωσε ότι οι επίμαχες τεχνικές συναντήσεις αφορούσαν στην πράξη την κύρια πτυχή της παραβάσεως η οποία προσάπτεται στην προσφεύγουσα.
– Επί της ημερομηνίας ενάρξεως της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην παράβαση
Προκαταρκτικώς, πρέπει να εκτεθούν τα κρίσιμα περιστατικά που συνέβησαν πριν την 1η Ιουλίου 2001, όταν ο G. ανέλαβε τα καθήκοντά του στην προσφεύγουσα. Η εξέταση αυτή παρέχει τη δυνατότητα να εξακριβωθεί αν ο G. είχε επίγνωση της κύριας πτυχής της παραβάσεως (καθορισμός των τιμών και ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις τιμές των κηρών παραφίνης) και αν οι αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συνεννοήσεις ως προς τις τιμές ήταν σε θέση να επηρεάσουν ήδη από την ημερομηνία αυτή την ανταγωνιστική συμπεριφορά της H&R ChemPharm.
Πρώτον, συναφώς, επισημαίνεται ότι η Tudapetrol, η εταιρία εμπορίας των κηρών παραφίνης της προσφεύγουσας μέχρι την 1η Μαΐου 2000, είχε μετάσχει στη σύμπραξη από τις 24 Μαρτίου 1994, εκπροσωπούμενη στις τεχνικές συναντήσεις από τον υπάλληλό της W. Η συμμετοχή της Tudapetrol στην κύρια πτυχή της παραβάσεως είναι δεόντως τεκμηριωμένη και εξετάζεται λεπτομερώς στην απόφαση που εκδόθηκε επί της συναφούς υποθέσεως Tudapetrol κατά Επιτροπής, T‑550/08.
Εν συνεχεία, η H&R Wax Company Vertrieb, η οποία ανέλαβε τον ρόλο του διανομέα των κηρών παραφίνης της προσφεύγουσας από την 1η Μαΐου 2000, επίσης μετέσχε στη σύμπραξη από την 1η Ιανουαρίου 2001, εκπροσωπούμενη στις τεχνικές συναντήσεις από τον υπάλληλό της H. Με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και με τα έγγραφά της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η H&R Wax Company Vertrieb και η ίδια συναπαρτίζουν μία και την αυτή επιχείρηση (αιτιολογικές σκέψεις 381 επ. της προσβαλλομένης αποφάσεως). Επιπλέον, από τη δικογραφία προκύπτει επίσης ότι οι H. και G. συνεργάστηκαν στενά, και εκπροσώπησαν από κοινού τον όμιλο H&R τουλάχιστον σε δεκατρείς τεχνικές συναντήσεις, περιλαμβανομένων αυτών της 25ης και 26ης Μαΐου 2000, της 22ας και 23ης Φεβρουαρίου 2001 και της 26ης και 27ης Απριλίου 2001 (κατά τον χρόνο διεξαγωγής των ανωτέρω τεχνικών συναντήσεων, ο G. ήταν διαχειριστής προϊόντων στην SRS, έμμεση θυγατρική της προσφεύγουσας).
Δεύτερον, συναφώς, υπενθυμίζεται η απάντηση που απέστειλε η Sasol στις 18 Δεκεμβρίου 2006 σε αίτηση παροχής πληροφοριών, με την οποία η εταιρία αυτή δήλωσε τα ακόλουθα:
«Όσον αφορά την έναρξη των συναντήσεων Salon bleu [όρος που χρησιμοποιούσε η Sasol για να προσδιορίσει τις τεχνικές συναντήσεις, οι οποίες αποκαλούνταν επίσης συναντήσεις “Blauer Salon”], οι εν λόγω συναντήσεις άρχισαν να διεξάγονται στο πλαίσιο του “γερμανικού κύκλου” με τους ακόλουθους μετέχοντες: Deutsche Texaco AG (νυν Shell/DEA), HOS (νυν Sasol), Wintershall (της οποίας η δραστηριότητα των κηρών παραφίνης ασκείται πλέον από τη Hansen & Rosenthal) και Arco (της οποίας η δραστηριότητα των κηρών παραφίνης μεταβιβάστηκε μεταγενέστερα στη HOS). Κατά την περίοδο εκείνη, η Wintershall αποτελούσε θυγατρική της BASF. Τη Wintershall εκπροσωπούσε ο [W.], ο οποίος ήταν ένας από τους “ιδρυτές” του Salon bleu. Η Wintershall/BASF μετείχε τακτικά στις συναντήσεις Salon bleu (εκπροσωπούμενη από τον [W.]). […] Η (έμμεση) εμπλοκή της BASF έπαυσε το 1994, όταν η δραστηριότητα των κηρών της Wintershall μεταβιβάστηκε στη Hansen & Rosenthal (τότε SRS). Από το χρονικό αυτό σημείο, [ο W. και ο H.], ο υιός του [HA.] (κύριου μετόχου της Hansen & Rosenthal), άρχισαν να μετέχουν στις συναντήσεις Salon bleu για λογαριασμό της Hansen & Rosenthal. Μετά τη συνταξιοδότηση του [W., ο H.] ανέλαβε τον ρόλο του [W.], από κοινού με τον [G].»
Η συμμετοχή του G., ο ρόλος που είχε ως εκπρόσωπος της οντότητας «H&R/Tudapetrol» κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων, καθώς και το γεγονός ότι ο ίδιος και ο H. ανέλαβαν τον ρόλο του W. μετά τη συνταξιοδότηση του τελευταίου επιβεβαιώθηκαν επίσης από τη Repsol, τη Shell και την Exxon Μobil.
Επιπλέον, ο W., ο οποίος είχε παρευρεθεί σε πλήθος τεχνικών συναντήσεων από το 1994 και εντεύθεν και καταλεγόταν, κατά τη Sasol, μεταξύ των «ιδρυτών» των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συναντήσεων, ήταν επίσης υπάλληλος της προσφεύγουσας από τις 28 Φεβρουαρίου 2002.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι, πριν την έναρξη της επαγγελματικής σχέσεως μεταξύ της H&R ChemPharm και του G., ο τελευταίος είχε ήδη μετάσχει στις τεχνικές συναντήσεις της 25ης και 26ης Μαΐου 2000 (αιτιολογική σκέψη 159 της προσβαλλομένης αποφάσεως), της 22ας και 23ης Φεβρουαρίου 2001 (αιτιολογική σκέψη 161 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και της 26ης και 27ης Απριλίου 2001 (αιτιολογική σκέψη 162 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Όσον αφορά όμως αυτές τις τεχνικές συναντήσεις, η Shell, η Sasol και η Repsol δήλωσαν, ανεξαρτήτως η μία από την άλλη, ότι οι επίμαχες συναντήσεις είχαν αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν, τουλάχιστον κατά τρόπο γενικό, συζήτηση σχετικά με τις τιμές (βλ. σκέψη 153 ανωτέρω).
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή και τα οποία παρατίθενται με την αιτιολογική σκέψη 159, κατά την τεχνική συνάντηση της 25ης και της 26ης Μαΐου 2000, συζητήθηκαν οι τιμές ως προς συγκεκριμένο πελάτη και ότι, κατά τη διάρκεια της εν λόγω συζητήσεως, η Total κατηγορήθηκε ότι πωλούσε σε πολύ χαμηλές τιμές. Επομένως, η τεχνική αυτή συνάντηση είχε απόλυτη σχέση με την κύρια πτυχή της παραβάσεως για την οποία καταλογίστηκε ευθύνη στην προσφεύγουσα σε σχέση με μεταγενέστερη περίοδο.
Επιπλέον, μολονότι αληθεύει ότι η Επιτροπή δεν ανηύρε έγγραφα τα οποία να πιστοποιούν τα έξοδα ταξιδίου του G. ως προς την τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 26 και 27 Ιουνίου 2001 στο Παρίσι (Γαλλία) (αιτιολογική σκέψη 163 της προσβαλλομένης αποφάσεως), εντούτοις γεγονός παραμένει ότι από τα πρακτικά «Blauer Salon» της Sasol όσον αφορά την εν λόγω συνάντηση προκύπτει ότι η «SRS-Tuda» παρευρέθη σε αυτήν. Όμως ο G., τότε υπάλληλος της SRS, ήταν παρών τόσο στις δύο τεχνικές συναντήσεις που προηγήθηκαν της κρίσιμης συναντήσεως όσο και των δεκατεσσάρων που επακολούθησαν. Εν πάση περιπτώσει, ο G. εκπροσωπούσε τον όμιλο H&R στις τεχνικές συναντήσεις σε στενή συνεργασία με τον H., πράγμα που διευκόλυνε την ανταλλαγή πληροφοριών. Δεδομένου ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούσε να έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή ήταν αποσπασματικά και διάσπαρτα (βλ. νομολογία παρατιθέμενη στη σκέψη 111 ανωτέρω) όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά των μυστικών συμπράξεων, με αποτέλεσμα να καθίσταται αναγκαία η ανασύσταση των πραγματικών περιστατικών, πρέπει να γίνει δεκτό, βάσει των προμνησθέντων στοιχείων, ότι η προσφεύγουσα είχε γνώση του περιεχομένου της συναντήσεως αυτής.
Με την αιτιολογική σκέψη 163 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή παρέθεσε τα πρακτικά «Blauer Salon» που συνέταξε η Sasol σχετικά με τη συνάντηση η οποία διεξήχθη στις 26 και 27 Ιουνίου 2001 στο Παρίσι και τα οποία περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων τις εξής παρατηρήσεις:
«Τον Ιούλιο: να ακυρωθούν οι τιμές των ειδικών πελατών το ταχύτερο δυνατόν […]
Τέλος Αυγούστου να ακυρωθούν όλες οι τιμές στις 30/9.01.
Την 1/10.01 + 7 €,-»
Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, «τούτο αποτελεί ένδειξη ότι οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων […] συμφώνησαν […] να αυξήσουν τις τιμές της παραφίνης […] κατά 7 ευρώ από 1ης Οκτωβρίου 2001, αφού πρώτα ακυρωθούν, κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους και μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου, όλοι οι υφιστάμενοι διακανονισμοί στον τομέα των τιμών».
Επομένως, διαπιστώνεται ότι κατά την τεχνική συνάντηση της 26ης και 27ης Ιουνίου 2001 συνάφθηκε συμφωνία καθορισμού των τιμών.
Επομένως, συνοψίζοντας τα προεκτεθέντα, υπενθυμίζεται ότι, πρώτον, ο G., σε συνεργασία με τον H., ανέλαβε τον ρόλο του W. κατά τις τεχνικές συναντήσεις. Κατά τη διάρκεια συμμετοχής του W., η Tudapetrol, εταιρία διανομής των προϊόντων της προσφεύγουσας, μετέσχε σε πρακτικές με σκοπό τον καθορισμό των τιμών των κηρών παραφίνης. Ο W. ήταν υπάλληλος της προσφεύγουσας από την 1η Ιουλίου 2001. Δεύτερον, η H&R Wax Vertrieb, εταιρία κατέχουσα εμμέσως μερίδια του κεφαλαίου της προσφεύγουσας και διανομέας της τελευταίας, μετείχε ήδη στην παράβαση από την 1η Ιανουαρίου 2001, εκπροσωπούμενη από τον H., με τον οποίο ο G. συνεργαζόταν στενά. Τρίτον, ο G. ήταν παρών στην τεχνική συνάντηση της 25ης και 26ης Μαΐου 2000, κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν οι τιμές των κηρών παραφίνης. Τέταρτον, η Επιτροπή απέδειξε ότι η οντότητα «H&R/Tudapetrol» ήταν παρούσα στην τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 26 και 27 Ιουνίου 2001 στο Παρίσι, ότι η H&R εκπροσωπούνταν την περίοδο εκείνη από τους H. και G., και ότι κατά τη διάρκεια της εν λόγω συναντήσεως επιτεύχθηκε συμφωνία καθορισμού των τιμών. Πέμπτον, υπενθυμίζεται (βλ. σκέψεις 139 έως 141 και 153 ανωτέρω) ότι η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν, τουλάχιστον κατά τρόπο γενικό, συζήτηση σχετικά με τις τιμές. Ο G. παρευρέθη σε τρεις τουλάχιστον συναντήσεις διεξαχθείσες πριν την έναρξη της περιόδου συμμετοχής στην παράβαση για την οποία καταλογίστηκε ευθύνη στην προσφεύγουσα.
Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, διαπιστώνεται ότι ο G., ήδη από τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων του στην προσφεύγουσα, έπρεπε να είχε επίγνωση της κύριας πτυχής της παραβάσεως, δηλαδή της πτυχής που αφορούσε «συμφωνίες ή εναρμονισμένες πρακτικές με αντικείμενο τον καθορισμό των τιμών και την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών» σε σχέση προς τους κηρούς παραφίνης. Συγκεκριμένα, είχε στη διάθεσή του πληροφορίες για τη λειτουργία της συμπράξεως, δηλαδή για τις συνεννοήσεις περί του καθορισμού των τιμών των κηρών παραφίνης, ή για τους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι μετέχοντες αντικατέστησαν συνειδητά τους κινδύνους του ανταγωνισμού με πρακτική συνεργασία μεταξύ τους στον οικείο τομέα. Επομένως, τα καθήκοντα που ασκούσε ο G. δυνάμει της συμβάσεως εργασίας που τον συνέδεε με την H&R ChemPharm του κατέστησαν δυνατό να επηρεάζει την εμπορική συμπεριφορά της τελευταίας κατά τρόπο ώστε η εταιρία αυτή να επωφελείται από τη γνώση πληροφοριών σχετικών με τη σύμπραξη.
Επομένως, η προσφεύγουσα είχε στη διάθεσή της πληροφορίες σχετικά με τη λειτουργία της παραβάσεως, ειδικότερα όσον αφορά την κύρια πτυχή της, τούτο δε από την 1η Ιουλίου 2001, με αποτέλεσμα να είναι σε θέση να προσαρμόσει ήδη από την ημερομηνία αυτή την εμπορική της συμπεριφορά στις εν λόγω συμπαιγνίες.
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον επέλεξε την 1η Ιουλίου 2001 ως ημερομηνία ενάρξεως της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην παράβαση.
– Επί της επιχειρηματολογίας της προσφεύγουσας όσον αφορά ορισμένες ειδικές τεχνικές συναντήσεις
Με την ανάλυση που ακολουθεί, το Γενικό Δικαστήριο εξετάζει το περιεχόμενο ορισμένων τεχνικών συναντήσεων οι οποίες διεξήχθησαν κατά τη διάρκεια της περιόδου συμμετοχής της προσφεύγουσας στη σύμπραξη.
Πρώτον, όσον αφορά την τεχνική συνάντηση της 4ης και 5ης Σεπτεμβρίου 2001 (αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως), η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι δεν μπορεί να της καταλογιστεί ευθύνη για τη συνάντηση αυτή, δεδομένου ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή απέδειξε το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο μόνον κατά τρόπο γενικό, χωρίς παραπομπή σε συμμετοχή της προσφεύγουσας σε οποιαδήποτε παραβατική δραστηριότητα.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η εν λόγω τεχνική συνάντηση εντάσσεται σε μια μακρά σειρά αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συναντήσεων οι οποίες συνιστούσαν ενιαία και διαρκή παράβαση και ότι η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν, τουλάχιστον κατά τρόπο γενικό, συζήτηση σχετικά με τις τιμές (βλ. σκέψη 153 ανωτέρω).
Εκτός αυτού, όπως διαπίστωσε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 176 ανωτέρω, ο G., κατά τον χρόνο αναλήψεως των καθηκόντων του στην προσφεύγουσα, την 1η Ιουλίου 2001, και επομένως κατά τη συνάντηση της 4ης και 5ης Σεπτεμβρίου 2001, είχε επίγνωση του γεγονότος ότι οι τεχνικές συναντήσεις κατέληγαν σε αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συζητήσεις σχετικές με τις τιμές των κηρών παραφίνης.
Εν συνεχεία, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τις σκέψεις 148 και 149 ανωτέρω, όταν αποδεικνύεται η συμμετοχή επιχειρήσεως σε αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συνάντηση, απόκειται στην εμπλεκόμενη επιχείρηση να αποδείξει ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο της συναντήσεως αυτής, πράγμα το οποίο η προσφεύγουσα δεν έπραξε εν προκειμένω.
Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον καταλόγισε ευθύνη στην προσφεύγουσα για την τεχνική συνάντηση της 4ης και 5ης Σεπτεμβρίου 2001.
Δεύτερον, πρέπει να εξεταστεί η τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 21 και 22 Φεβρουαρίου 2002 στη Βουδαπέστη (Ουγγαρία) (αιτιολογική σκέψη 165 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το σημείωμα της Eni το οποίο παραθέτει η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση δεν συνιστά ένδειξη ότι κατά τη συνάντηση αυτή υπήρξε συνεννόηση για τις τιμές.
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή παρέθεσε το ακόλουθο χωρίο του σημειώματος της Eni:
«Η συνάντηση, η οποία διεξήχθη σε κλίμα απόλυτης διαφάνειας, επιβεβαίωσε —λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις διαφορές των επιμέρους αγορών και τις διαφορετικές στρατηγικές όσον αφορά τα προϊόντα και την αγορά— τη δυνατότητα αυξήσεως των εσόδων σε συμφωνία με τις ενέργειες που έχουμε ήδη υιοθετήσει. Κατά συνέπεια, μπορούμε να συνεχίσουμε τις τρέχουσες ενέργειες όσον αφορά την αναθεώρηση των συμβατικών πλαισίων και των σχετικών τιμών που αφορούν φυσικά τους κύριους πελάτες και διανομείς μας παραφίνης.»
Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, το περιεχόμενο του σημειώματος αυτού συνιστά ένδειξη ότι διεξήχθησαν συζητήσεις όσον αφορά τα επίπεδα των τιμών. Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται. Συγκεκριμένα, το γεγονός ότι το σημείωμα της Eni επισημαίνει ότι η αναθεώρηση των τιμών πρέπει να αποτελέσει το επόμενο βήμα υπό το πρίσμα των συζητήσεων που διεξήχθησαν κατά τη συνάντηση αυτή συνιστά ένδειξη ότι οι μετέχοντες αντάλλαξαν πληροφορίες όσον αφορά τις τιμές. Τούτο επιβεβαιώνεται άλλωστε και από την αίτηση επιείκειας που υπέβαλε η Shell στις 30 Μαρτίου 2005, στην οποία περιλαμβάνεται η επίμαχη συνάντηση στον κατάλογο που τιτλοφορείται «Συνοπτική παρουσίαση των συναντήσεων και των επικοινωνιών σχετικά με τις τιμές».
Κατόπιν αυτών των εκτιμήσεων, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να αμφισβητεί σοβαρά ότι η συνάντηση αυτή ενέπιπτε στην κύρια πτυχή της παραβάσεως. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ήταν παρούσα στην κρίσιμη συνάντηση καθώς και ότι δεν απέδειξε ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενό της, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον της καταλόγισε ευθύνη για την τεχνική αυτή συνάντηση.
Τρίτον, πρέπει να εξεταστεί η τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 27 και 28 Φεβρουαρίου 2003 στο Μόναχο (Γερμανία) (αιτιολογική σκέψη 169 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Με την προσβαλλόμενη απόφαση η Επιτροπή επικαλείται δήλωση της Sasol σύμφωνα με την οποία «κατά τη διάρκεια της συναντήσεως συζητήθηκε η ανάγκη αυξήσεως των τιμών».
Η προσφεύγουσα επικαλείται τη νομολογία κατά την οποία η δήλωση στην οποία προβαίνει μία και μόνη επιχείρηση, και η ακρίβεια της οποίας αμφισβητείται από διάφορες άλλες ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστά επαρκή απόδειξη της διαπράξεως παραβάσεως (βλ. σκέψη 117 ανωτέρω).
Εν προκειμένω όμως δεν συντρέχει τέτοια περίπτωση. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 169 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Shell και η Repsol επιβεβαίωσαν, ανεξαρτήτως η μία από την άλλη, ότι οι επίμαχη συνάντηση είχε αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο. Μολονότι αληθεύει ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν διευκρίνισαν το εν λόγω περιεχόμενο, εντούτοις υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή έχει στη διάθεσή της στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι κατά τη διάρκεια των τεχνικών συναντήσεων διεξαγόταν, τουλάχιστον κατά τρόπο γενικό, συζήτηση σχετικά με τις τιμές (βλ. σκέψη 153 ανωτέρω).
Εν συνεχεία, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τις σκέψεις 148 και 149 ανωτέρω, όταν αποδεικνύεται η συμμετοχή επιχειρήσεως σε αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συνάντηση, απόκειται στην εμπλεκόμενη επιχείρηση να αποδείξει ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο της συναντήσεως αυτής, πράγμα το οποίο η προσφεύγουσα δεν έπραξε εν προκειμένω.
Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, αποδεικνύεται, αντιθέτως προς τα όσα υποστηρίζει με την επιχειρηματολογία της η προσφεύγουσα, ότι η επίμαχη συνάντηση εμπίπτει στην κύρια πτυχή της παραβάσεως. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ήταν παρούσα στην κρίσιμη συνάντηση καθώς και ότι δεν απέδειξε ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντιτίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενό της, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον της καταλόγισε ευθύνη για την τεχνική αυτή συνάντηση.
Τέταρτον, πρέπει να εξεταστεί η τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 11 και 12 Μαΐου 2004 στο Αμβούργο (Γερμανία) (αιτιολογική σκέψη 174 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Συναφώς, το χειρόγραφο σημείωμα που ανευρέθη στις εγκαταστάσεις της Total France περιέχει τα ακόλουθα στοιχεία:
«-> Sasol 40 €/50 $– τέλος Ιουλίου.
-> Mer: 38 - 28.
-> 1η Ιουλίου -
+ FRP: 70 -> 6000 €/t
+ Κεριά ρεσώ: 50 -> 500 €/t
+Μικροί κηροί: 25 -> 50 €/t
[...]
-> 40 €/t κηρού ακατέργαστης παραφίνης».
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το ανωτέρω σημείωμα συνιστά απλώς υπόμνημα καταρτισθέν από την Total σχετικά με μονομερή συμπεριφορά της Sasol, και ότι δεν αποδεικνύει την ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ Sasol και Total, πολλώ δε μάλλον μεταξύ των δύο αυτών επιχειρήσεων και της ίδιας.
Επισημαίνεται ότι η εναλλακτική αυτή ερμηνεία την οποία δίνει η προσφεύγουσα αντιφάσκει προς τις δηλώσεις των λοιπών επιχειρήσεων οι οποίες μετείχαν στην εν λόγω τεχνική συνάντηση. Η Sasol δήλωσε ότι οι μετέχοντες συζήτησαν για ενδεχόμενη αύξηση των τιμών και η Shell επισήμανε ότι κατά τη συνάντηση αυτή συμφωνήθηκε να αυξηθούν οι τιμές. Με την αιτιολογική σκέψη 174 της προσβαλλομένης αποφάσεως η Επιτροπή παραθέτει τη δήλωση της Shell με το ακόλουθο περιεχόμενο:
«Η Sasol ήταν υπέρ της αυξήσεως των τιμών των κηρών παραφίνης. Συμφωνήθηκε επίσης ότι η Sasol θα συντόνιζε τη θέση σε εφαρμογή της αυξήσεως αυτής. Η αύξηση των τιμών υλοποιήθηκε μεταξύ 1ης Ιουλίου […] και 1ης Αυγούστου 2004.»
Επιπλέον, με την από 12 Αυγούστου 2005 δήλωσή της, η Sasol υποστηρίζει επίσης ότι, «λόγω δραστικής αυξήσεως των τιμών των πρώτων υλών, η HOS [νυν Sasol] απέστειλε αλυσιδωτή επιστολή (chain letter) ανακοινώνοντας αύξηση των τιμών 5-7 ευρώ ανά 100 kg στις 14 Ιουνίου 2004 […]» και ότι «στις 29 Ιουνίου 2004 η HOS έλαβε επιστολή αυξήσεως των τιμών από τη Hansen & Rosenthal με την οποία ανακοινωνόταν αύξηση κατά 5,20-6,80 ευρώ ανά 100 kg».
Επομένως, από την ανωτέρω δήλωση προκύπτει ότι η Sasol είχε πρόθεση να αυξήσει τις τιμές της κατά το ίδιο ακριβώς ποσό με το αναγραφόμενο στο σημείωμα της Total και ότι, εν συνεχεία, η H&R επίσης απέστειλε επιστολή περί αυξήσεως των τιμών, με την οποία ανακοίνωνε μέτρο αυξήσεως σχεδόν αντίστοιχου μεγέθους με αυτό της Sasol.
Εν πάση περιπτώσει, υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τις σκέψεις 148 και 149 ανωτέρω, όταν αποδεικνύεται η συμμετοχή επιχειρήσεως σε αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συνάντηση, απόκειται στην εμπλεκόμενη επιχείρηση να αποδείξει ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο της συναντήσεως αυτής, πράγμα το οποίο η προσφεύγουσα δεν έπραξε εν προκειμένω.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω στοιχείων, συνάγεται ότι η Επιτροπή διέθετε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ώστε να διαπιστώσει ότι κατά την κρίσιμη συνάντηση συνάφθηκε συμφωνία καθορισμού των τιμών και να απορρίψει τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας. Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον καταλόγισε ευθύνη στην προσφεύγουσα για την τεχνική αυτή συνάντηση.
Πέμπτον, πρέπει να εξεταστεί η τεχνική συνάντηση που διεξήχθη στις 23 και 24 Φεβρουαρίου 2005 στο Αμβούργο (Γερμανία) (αιτιολογική σκέψη 177 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή παραθέτει σημείωμα της MOL το οποίο περιέχει τις εξής πληροφορίες:
«ExxonMobil IV.1 [= 1η Απριλίου] €15/t»
«Shell Αυξημένη τιμή»
«Sasol IV.12 [= 12 Απριλίου] Αύξηση των τιμών»
Η Sasol παραδέχτηκε ότι διεξήχθη συζήτηση για την αύξηση των τιμών καθώς και ότι επικοινώνησε με τους λοιπούς μετέχοντες όσον αφορά τη δική της αύξηση τιμών. Η προσφεύγουσα αναγνώρισε επίσης, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, τη διεξαγωγή «συζητήσεως για τη γενική εξέλιξη των τιμών, κατά τη διάρκεια της οποίας η Exxon και η Sasol αποκάλυψαν τις αυξήσεις των τιμών που είχαν αποφασίσει σε εσωτερικό επίπεδο». Με δηλώσεις στις οποίες παραπέμπει η προσβαλλόμενη απόφαση, τόσο η Shell όσο και η Sasol χαρακτήρισαν την εν λόγω συνάντηση ως συμπαιγνία.
Κατά τη διάρκεια της ένδικης διαδικασίας, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι δεν μπορούσε να της καταλογιστεί ευθύνη για την εν λόγω συνάντηση, δεδομένου ότι δεν είχε συναφθεί καμία συμφωνία σχετική με τις τιμές και ότι τα στοιχεία που είχε στη διάθεσή της η Επιτροπή αποδείκνυαν το πολύ την ύπαρξη διμερούς συνεννοήσεως μεταξύ των επιχειρήσεων Repsol και Total. Εν πάση περιπτώσει, το σημείωμα της MOL αποδεικνύει ότι η προσφεύγουσα δεν μετέσχε σε παράβαση, καθόσον στο εν λόγω σημείωμα προσδιορίζονται ως μετέχουσες μόνον η ExxonMobil, η Shell και η Sasol.
Το επιχείρημα αυτό δεν ευσταθεί. Υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, για να αποδειχθεί η σύναψη συμφωνίας, αρκεί να αποδειχθεί η σύμπτωση των βουλήσεων των μετεχόντων να καθορίσουν ή να ευθυγραμμίσουν τις τιμές (βλ. σκέψη 96 ανωτέρω). Εν πάση περιπτώσει, το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ αντιτίθεται αυστηρώς σε κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ των επιχειρηματιών που μπορεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά εντός της αγοράς υφιστάμενου ή εν δυνάμει ανταγωνιστή (βλ. σκέψη 98 ανωτέρω). Η μεταξύ των μετεχόντων ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις τιμές προκύπτει όμως αναντίρρητα από το σημείωμα της MOL ενώ οι δηλώσεις των επιχειρήσεων αίρουν οποιαδήποτε εύλογη αμφιβολία όσον αφορά το γεγονός ότι η κρίσιμη τεχνική συνάντηση αποτελούσε συμπαιγνία. Επιπλέον, από τα αποδεικτικά στοιχεία που συνέλεξε η Επιτροπή προκύπτει επίσης ότι το περιεχόμενο της συναντήσεως αφορούσε την κύρια πτυχή της παραβάσεως.
Κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τις σκέψεις 148 και 149 ανωτέρω, όταν αποδεικνύεται η συμμετοχή επιχειρήσεως σε αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συνάντηση, απόκειται στην εμπλεκόμενη επιχείρηση να αποδείξει ότι αποστασιοποιήθηκε από το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο της συναντήσεως αυτής, πράγμα το οποίο η προσφεύγουσα δεν έπραξε εν προκειμένω.
Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη καθόσον καταλόγισε ευθύνη στην προσφεύγουσα για την τεχνική αυτή συνάντηση.
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, συνάγεται ότι η Επιτροπή ορθώς έκρινε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, ότι η παράβαση εν προκειμένω αφορά δραστηριότητες που συνιστούν συμπαιγνία και στο πλαίσιο των οποίων συζητήθηκε ο καθορισμός των τιμών των κηρών παραφίνης. Ομοίως, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι, κατά τη διάρκεια ορισμένων συναντήσεων, είχαν επιτευχθεί συμφωνίες καθορισμού τιμών μεταξύ των μετεχόντων.
Κατόπιν των ανωτέρω, επικυρώνεται η διαπίστωση της Επιτροπής ότι η προσφεύγουσα μετείχε στην κύρια πτυχή της παραβάσεως μεταξύ 1ης Ιουλίου 2001 και 28ης Απριλίου 2005 και, ως εκ τούτου, απορρίπτεται το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου.
Επί του δεύτερου σκέλους του δεύτερου λόγου
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ούτε εμμέσως δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί ευθύνη της για την παράβαση. Η Επιτροπή δεν απέδειξε, και μάλιστα ούτε καν επικαλέστηκε διάπραξη συγκεκριμένης παραβάσεως εκ μέρους των θυγατρικών της προσφεύγουσας. Επιπλέον, η μητρική εταιρία της προσφεύγουσας, εν προκειμένω η H&R WASAG, δεν ενεπλάκη προσωπικώς στην παράβαση.
Συναφώς, αρκεί η υπόμνηση ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην κύρια πτυχή της παραβάσεως μεταξύ 1ης Ιουλίου 2001 και 28 Απριλίου 2005, λόγω της παρουσίας του G., υπαλλήλου της προσφεύγουσας, στις τεχνικές συναντήσεις το περιεχόμενο των οποίων αποδείχθηκε αντίθετο προς τον ανταγωνισμό (βλ. σκέψη 212 ανωτέρω).
Επομένως, τα επιχειρήματα που προβάλλει η προσφεύγουσα προκειμένου να αποδείξει την έλλειψη έμμεσης ευθύνης για τις πράξεις των θυγατρικών της ή της μητρικής της εταιρίας στερούνται λυσιτέλειας. Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελές.
Επί του τρίτου λόγου, που αντλείται από εσφαλμένο υπολογισμό όσον αφορά τον καθορισμό της αξίας των πωλήσεων
Με τον τρίτο λόγο, ο οποίος προβάλλεται επικουρικώς, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή προέβη σε εσφαλμένο καθορισμό του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε η εταιρία αυτή στις αγορές της συμπράξεως (αξία των πωλήσεων κατά τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006) και ο οποίος ελήφθη υπόψη για τον υπολογισμό του βασικού ποσού του προστίμου, και ότι παρέβη επομένως το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003. Το σφάλμα αυτό είχε ως αποτέλεσμα η Επιτροπή να καθορίσει σε υπερβολικό ύψος το βασικό ποσό που χρησιμοποίησε στο πλαίσιο υπολογισμού του προστίμου το οποίο επέβαλε στην προσφεύγουσα.
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Κατά την παράγραφο 6 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, ο συνδυασμός της αξίας των πωλήσεων με τις οποίες σχετίζεται η παράβαση και της διάρκειας της παραβάσεως αυτής θεωρείται ως κατάλληλη βάση υπολογισμού για να προσδιοριστεί η οικονομική σημασία της παραβάσεως καθώς και το σχετικό βάρος της συμμετοχής κάθε επιχειρήσεως σε αυτήν.
Κατά τις παραγράφους 15 και 16 των ίδιων κατευθυντηρίων γραμμών, για τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων μιας επιχειρήσεως, η Επιτροπή χρησιμοποιεί τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία της εν λόγω επιχειρήσεως. Όταν τα στοιχεία που διατέθηκαν από μια επιχείρηση είναι ελλιπή ή αναξιόπιστα, η Επιτροπή μπορεί να υπολογίσει την αξία των πωλήσεων της εν λόγω επιχειρήσεως βάσει των επιμέρους στοιχείων τα οποία θα έχει αποκτήσει ή οποιασδήποτε άλλης πληροφορίας θεωρεί σχετική και κατάλληλη.
Υπενθυμίζεται ότι, κατά τη νομολογία, ο αυτοπεριορισμός της εξουσίας εκτιμήσεως της Επιτροπής που προκύπτει από την έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών δεν είναι στην πραγματικότητα ασυμβίβαστος με τη διατήρηση σημαντικού περιθωρίου εκτιμήσεως για το θεσμικό αυτό όργανο. Οι κατευθυντήριες γραμμές περιέχουν διάφορα στοιχεία που παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα ελιγμών κατά την άσκηση της διακριτικής εξουσίας της σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 1/2003, όπως έχει ερμηνευθεί από το Δικαστήριο (απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 267, και απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 19ης Μαΐου 2010,
T-21/05, Χαλκόρ κατά Επιτροπής, Συλλογή 2010, σ. II-1895
, σκέψη 62).
Εντούτοις, στο πλαίσιο υπολογισμού του ποσού προστίμων όπως το επίμαχο εν προκειμένω, η Επιτροπή υποχρεούται να τηρεί τις γενικές αρχές του δικαίου, ειδικότερα δε τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 5ης Απριλίου 2006,
T-279/02, Degussa κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-897
, σκέψεις 77 και 79, και της 8ης Οκτωβρίου 2008,
T-69/04, Schunk και Schunk Kohlenstoff-Technik κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II-2567
, σκέψη 41).
Εκτός αυτού, το περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής και τα όρια τα οποία η ίδια έχει θέσει με τις κατευθυντήριες γραμμές δεν προδικάζουν, καταρχήν, τον τρόπο που ο δικαστής της Ένωσης θα ασκήσει την πλήρη δικαιοδοσία του, καθόσον έχει την εξουσία να εξαλείφει, να μειώνει ή να αυξάνει το ποσό του επιβληθέντος από την Επιτροπή προστίμου (βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Μαΐου 2009,
T-127/04, KME Germany κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. II-1167
, σκέψη 37 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, η Επιτροπή υπολόγισε την αξία των πωλήσεων όλων των επιχειρήσεων που μετείχαν στη σύμπραξη μέχρι τη λήξη της συνεκτιμώντας τον μέσο κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε στις αγορές της συμπράξεως κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων πλήρων ετών της παραβάσεως, δηλαδή των ετών 2002, 2003 και 2004. Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί την προσέγγιση αυτή, η οποία άλλωστε αιτιολογείται δεόντως, στη σκέψη 634 της προσβαλλομένης αποφάσεως, από τον αντίκτυπο της διευρύνσεως της Ένωσης το 2004.
Με την αιτιολογική σκέψη 640 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή καθόρισε την αξία των πωλήσεων των προϊόντων που πραγματοποίησε ο όμιλος H&R «σε σχέση με την παράβαση» κατά την περίοδο από το 2002 έως το 2004 στο ετήσιο ποσό των 26012309 ευρώ. Με το σημείο 79 του υπομνήματος αντικρούσεως, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι κατέληξε στο αποτέλεσμα αυτό στηριζόμενη σε κύκλο εργασιών ανερχόμενο σε 20594125 ευρώ για το 2002, 18042804 ευρώ για το 2003 και 39 400 000 ευρώ για το 2004.
Επί του κύκλου εργασιών που χρησιμοποιήθηκε για τα έτη 2002 και 2003
Προκαταρκτικώς, διευκρινίζεται ότι το σύνολο του κεφαλαίου των εταιριών Klaus Dahleke, Tudapetrol και Hansen & Rosenthal ανήκει στα ίδια τέσσερα φυσικά πρόσωπα, δηλαδή την οικογένεια H. Καμία από τις τρεις αυτές εταιρίες δεν μετέχει στο εταιρικό κεφάλαιο των υπόλοιπων δύο. Η Klaus Dahleke, η Tudapetrol, η Hansen & Rosenthal, η θυγατρική αυτής H&R Wax Company Vetrieb, καθώς και η εταιρία H&R Sales (έμμεση θυγατρική της H&R ChemPharm) χαρακτηρίζονταν συχνά από την προσφεύγουσα στην αλληλογραφία της με την Επιτροπή ως «εταιρίες διανομής». Οι εν λόγω «εταιρίες διανομής» ήταν υπεύθυνες για τη διάθεση στο εμπόριο των κηρών παραφίνης των παραγόμενων από τις «εταιρίες παραγωγής», δηλαδή από την H&R ChemPharm και τις θυγατρικές της. Για τον υπολογισμό του ποσού του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη την αξία των πωλήσεων των «εταιριών διανομής». Το θεσμικό αυτό όργανο επέβαλε χωριστό πρόστιμο στην Tudapetrol, υπολογισθέν επί της βάσεως του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε η εταιρία αυτή. Εντούτοις, δεδομένου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν επέβαλε κύρωση στην Klaus Dahleke, ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε η τελευταία αυτή εταιρία στις αγορές της συμπράξεως προστέθηκε στον κύκλο εργασιών της Hansen & Rosenthal και της H&R Wax Company Vertrieb. Για το έτος 2004, προστέθηκε επίσης η αξία των πωλήσεων της H&R Sales. Η κατά τον τρόπο αυτόν συνδυασμένη αξία των πωλήσεων χρησίμευσε ως βάση υπολογισμού για το ποσό του προστίμου το οποίο επιβλήθηκε στη Hansen & Rosenthal και στη θυγατρική της H&R Wax Company Vertrieb, καθώς και στην H&R ChemPharm.
Όσον αφορά τα έτη 2002 και 2003, η προσφεύγουσα υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι η Επιτροπή όφειλε να έχει λάβει υπόψη τον κύκλο εργασιών της Hansen & Rosenthal και της θυγατρικής της H&R Wax Company Vertrieb, χωρίς να συνυπολογίσει εκείνον της Klaus Dahleke, η οποία δεν αποτελούσε τμήμα της ίδιας επιχειρήσεως.
Πρώτον, πρέπει να εξεταστούν τα έγγραφα που απέστειλε η προσφεύγουσα στην Επιτροπή ως προς το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας.
Με έγγραφο της 8ης Δεκεμβρίου 2005 η προσφεύγουσα διευκρίνισε ότι οι κηροί παραφίνης που παρήγε η ίδια διετίθεντο στο εμπόριο, από την 1η Ιανουαρίου 2001, κυρίως από την H&R Wax Company Vertrieb. Η προσφεύγουσα προσέθεσε ότι ορισμένες μειωμένες ποσότητες διετίθεντο επίσης στο εμπόριο από τις Tudapetrol, Klaus Dahleke και Hansen & Rosenthal προς άλλους πελάτες.
Με το από 23 Απριλίου 2008 έγγραφό της, η προσφεύγουσα ανακοίνωσε τον κύκλο εργασιών που είχαν πραγματοποιήσει οι εταιρίες παραγωγής H&R Chemisch-Pharmazeutische Spezialitäten GmbH και H&R Ölwerke Schindler GmbH στο έδαφος της Ένωσης. Μολονότι η προσφεύγουσα αρνήθηκε να αποσαφηνίσει, απαντώντας στη γραπτή ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου, τους κεφαλαιακούς δεσμούς μεταξύ της ίδιας και των εταιριών αυτών, από τη δικογραφία προκύπτει ότι αμφότερες οι εταιρίες ήταν άμεσες ή έμμεσες θυγατρικές της κατά την περίοδο διαπράξεως της παραβάσεως.
Με το ίδιο έγγραφο, η προσφεύγουσα γνωστοποίησε επίσης τους κύκλους εργασιών της H&R Wax Company Vertrieb, της Hansen & Rosenthal, καθώς και εκείνους της Klaus Dahleke. Επισήμανε δε ότι το σημαντικότερο τμήμα του κύκλου εργασιών της Klaus Dahleke προερχόταν από τη διανομή των προϊόντων των «εταιριών παραγωγής», δηλαδή των H&R Chemisch-Pharmazeutische Spezialitäten και H&R Ölwerke Schindler, θυγατρικών της προσφεύγουσας.
Ήδη με το έγγραφο αυτό η προσφεύγουσα επισήμανε ότι τα ακριβέστερα στοιχεία ήταν ο εξωτερικός κύκλος εργασιών των εταιριών διανομής, δηλαδή, σύμφωνα με τη διατύπωση του εγγράφου αυτού, ο κύκλος εργασιών των H&R Wax Company Vertrieb, Klaus Dahleke και Tudapetrol. Η προσφεύγουσα εξήγησε επίσης ότι ο εξωτερικός κύκλος εργασιών, δηλαδή η αξία των πωλήσεων των εταιριών διανομής, δεν υπερέβαινε κατ’ ανάγκη τον εσωτερικό κύκλο εργασιών, δηλαδή εκείνον των εταιριών παραγωγής. Συγκεκριμένα, τμήμα των προϊόντων των εταιριών παραγωγής πωλούνταν στα λοιπά διυλιστήρια του ομίλου ως πρώτη ύλη, ενώ το εναπομένον πωλούνταν στις εταιρίες διανομής. Εντούτοις, ακόμα και αν μέρος των πωλήσεων των εταιριών διανομής διοχετευόταν εκ νέου προς τον όμιλο προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες σε κατανάλωση πρώτων υλών, ο κύκλος εργασιών των εν λόγω εταιριών ήταν αυξημένος λόγω της αξίας των πωλήσεων των προϊόντων που αφορούσαν τη σύμπραξη και τα οποία οι εταιρίες αυτές είχαν αγοράσει από τρίτους και μεταπωλήσει σε τρίτους.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή ζήτησε πρόσθετες διευκρινίσεις από την προσφεύγουσα.
Κατόπιν τούτου, με έγγραφο της 3ης Ιουλίου 2008 η προσφεύγουσα ανακοίνωσε στην Επιτροπή τους ακόλουθους κύκλους εργασιών όσον αφορά τις εταιρίες που ανήκαν στον όμιλο H&R, «εξαιρουμένης» όμως «της Tudapetrol»:
H&R Wax Company Vertrieb:
—
2002: 19,78 εκατομμύρια ευρώ·
—
2003: 17,32 εκατομμύρια ευρώ·
—
2004: 17,88 εκατομμύρια ευρώ,
Klaus Dahleke:
—
2002: 0,29 εκατομμύρια ευρώ·
—
2003: 0,2 εκατομμύρια ευρώ·
—
2004: 0,16 εκατομμύρια ευρώ,
Hansen & Rosenthal:
—
2002: 0,52 εκατομμύρια ευρώ·
—
2003: 0,52 εκατομμύρια ευρώ·
—
2004: 0,86 εκατομμύρια ευρώ.
Με το ίδιο έγγραφο, η προσφεύγουσα ανακοίνωσε επίσης το ποσό του συνολικού κύκλου εργασιών των «εταιριών διανομής», δηλαδή το άθροισμα των κύκλων εργασιών που πραγματοποίησαν οι H&R Wax Company Vertrieb, Klaus Dahleke και Hansen & Rosenthal στις αγορές της συμπράξεως:
—
2002: 20,59 εκατομμύρια ευρώ·
—
2003: 18,04 εκατομμύρια ευρώ·
—
2004: 19 εκατομμύρια ευρώ.
Η προσφεύγουσα διευκρίνισε επίσης με το ίδιο έγγραφο ότι επρόκειτο για τον εξωτερικό κύκλο εργασιών του ομίλου, εξαιρουμένων των πωλήσεων στο εσωτερικό του ομίλου.
Με το έγγραφο της 7ης Ιουλίου 2008, η προσφεύγουσα επιβεβαίωσε τα ποσά των συνολικών κύκλων εργασιών της H&R Wax Company Vertrieb, της Hansen & Rosenthal και της Klaus Dahleke, τα οποία είχε ήδη ανακοινώσει με το έγγραφο της 3ης Ιουλίου 2008 (βλ. σκέψη 233 ανωτέρω).
Πρώτον, παρατηρείται ότι οι κύκλοι εργασιών τους οποίους συνεκτίμησε η Επιτροπή για τα έτη 2002 και 2003 αντιστοιχούν με απόλυτη ακρίβεια στα στοιχεία που ανακοίνωσε η προσφεύγουσα με τα έγγραφα της 3ης και της 7ης Ιουλίου 2008.
Επομένως, η Επιτροπή στηρίχθηκε σε στοιχεία τα οποία περιήλθαν στην κατοχή της κατόπιν αλληλογραφίας και τηλεφωνικής επικοινωνίας με την προσφεύγουσα, λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις της εταιρίας αυτής όσον αφορά την ύπαρξη αποκλίσεων μεταξύ του κύκλου εργασιών του προκύπτοντος από τις πωλήσεις στο εσωτερικό του ομίλου και του προερχόμενου από τις μεταπωλήσεις των κηρών παραφίνης που είχαν αγοράσει οι εταιρίες διανομής από τρίτους.
Δεύτερον, υπογραμμίζεται ότι η προσφεύγουσα συμπεριέλαβε στον κύκλο εργασιών του ομίλου H&R τον κύκλο εργασιών της Klaus Dahleke, τούτο δε προκύπτει από όλα τα έγγραφα που αφορούσαν το ζήτημα αυτό, δηλαδή τα έγγραφα της 23ης Απριλίου, της 3ης Ιουλίου και της 7ης Ιουλίου 2008. Επιπλέον, στο έγγραφο της προσφεύγουσας της 3ης Ιουλίου 2008, η Klaus Dahleke χαρακτηρίζεται (από κοινού με την H&R Wax Company Vertrieb και την Tudapetrol) ως μία εκ των τριών εταιριών διανομής των επηρεαζόμενων από τη σύμπραξη προϊόντων. Ουδέποτε υποστήριξε η προσφεύγουσα με τα έγγραφά της ότι, κατά τη γνώμη της, δεν πρέπει να συνεκτιμηθεί ο κύκλος εργασιών της Klaus Dahleke για τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων του ομίλου H&R. Αντιθέτως, ακόμα και με το τελευταίο έγγραφό της, δηλαδή αυτό της 7ης Ιουλίου 2008, η προσφεύγουσα προσκόμισε έναν και μοναδικό συνολικό κύκλο εργασιών, για καθένα από τα κρίσιμα έτη, ως προς τις «εταιρίες διανομής» H&R Wax Company Vertrieb, Hansen & Rosenthal και Klaus Dahleke, χωρίς να επισημάνει ότι ο κύκλος εργασιών της τελευταίας αυτής εταιρίας έπρεπε να αφαιρεθεί από τα γνωστοποιούμενα ποσά.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι η προσέγγιση που επέλεξε η προσφεύγουσα κατά τη διοικητική διαδικασία να συμπεριλάβει στα γνωστοποιούμενα στοιχεία και τις πωλήσεις της Klaus Dahleke, προσέγγιση την οποία ακολούθησε και η Επιτροπή, δικαιολογείται, κατά την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, από τη μέριμνα να μην επηρεασθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως που διέπραξε η H&R. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα επισημαίνει με το έγγραφο της 23ης Απριλίου 2008 ότι ο κύκλος εργασιών της Klaus Dahleke προέκυπτε «στην πράξη αποκλειστικά» από τη διανομή των προϊόντων των «εταιριών παραγωγής» του ομίλου H&R. Επομένως, αν ο κύκλος εργασιών της Klaus Dahleke αφαιρούνταν από τα ποσά τα οποία ανακοίνωσε η προσφεύγουσα με τα έγγραφα της 3ης και της 7ης Ιουλίου 2008, θα αποκρυπτόταν ένα τμήμα της σχετικής με τη σύμπραξη παραγωγής, δηλαδή οι κηροί παραφίνης οι παραγόμενοι από τον όμιλο H&R και διατιθέμενοι στην αγορά όχι από τη Hansen & Rosenthal ή από την H&R Wax Company Vertrieb, αλλά από την Klaus Dahleke.
Επομένως, η Επιτροπή ενήργησε σύμφωνα με την παράγραφο 15 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, κατά την οποία «για τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων μιας επιχείρησης, η Επιτροπή θα χρησιμοποιεί τα καλύτερα διαθέσιμα στοιχεία της εν λόγω επιχείρησης», στο μέτρο που συνυπολόγισε τον κύκλο εργασιών της Klaus Dahleke κατόπιν της προτιμήσεως που εξέφρασε η προσφεύγουσα, κατά την οποία ο υπολογισμός έπρεπε να στηριχθεί στον εξωτερικό κύκλο εργασιών του ομίλου. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή καθόρισε την αξία των πωλήσεων του ομίλου H&R κατά τρόπο που αντανακλά τη σοβαρότητα της διαπραχθείσας από τον όμιλο αυτό παραβάσεως, σύμφωνα με τις επιταγές του άρθρου 23 του κανονισμού 1/2003.
Πρέπει να προστεθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο ασκήσεως της πλήρους δικαιοδοσίας του, εξέτασε λεπτομερώς την αλληλογραφία που αντάλλαξαν κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας η Επιτροπή και η προσφεύγουσα σχετικά με το ζήτημα αυτό, θέτοντας πολλές γραπτές ερωτήσεις στην προσφεύγουσα με σκοπό την περαιτέρω αποσαφήνιση των σχέσεων προμήθειας που είχε η Klaus Dahleke με τις «εταιρίες παραγωγής» οι οποίες ανήκαν άμεσα ή έμμεσα στην προσφεύγουσα. Οι απαντήσεις στις ερωτήσεις αυτές δεν ήταν σε θέση να αποδείξουν ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη κατά τον υπολογισμό στον οποίο προέβη. Προστίθεται δε ότι ορισμένες από τις απαντήσεις αυτές είναι ανακριβείς υπό το πρίσμα της δικογραφίας και των επιχειρημάτων τα οποία επικαλέστηκε η προσφεύγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.
Εντούτοις, δεύτερον, πρέπει να εξεταστεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας σύμφωνα με το οποίο το γεγονός ότι η Klaus Dahleke συμπεριελήφθη στην επιχείρηση H&R αντίκειται προς τη νομολογία που προκύπτει από την απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Οκτωβρίου 2003,
C-196/99 P, Aristrain κατά Επιτροπής (Συλλογή 2003, σ. I-11005)
, στο μέτρο που η H&R και η Klaus Dahleke δεν ανήκουν στην ίδια επιχείρηση. Κατά τις σκέψεις 98 και 99 της εν λόγω αποφάσεως, το γεγονός και μόνον ότι το εταιρικό κεφάλαιο δύο διακριτών εμπορικών εταιριών ανήκει στο ίδιο πρόσωπο ή στην ίδια οικογένεια δεν αρκεί αφ’ εαυτού για να αποδειχθεί ότι οι δύο αυτές εταιρίες συνιστούν οικονομική ενότητα συνεπαγόμενη ότι οι ενέργειες της μιας μπορούν να καταλογίζονται στην άλλη και ότι η μία να μπορεί να υποχρεούται να καταβάλει πρόστιμο για λογαριασμό της άλλης.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, αντιθέτως προς την κατάσταση που εξέτασε το Δικαστήριο στην υπόθεση επί της οποίας εξέδωσε την απόφαση Aristrain κατά Επιτροπής, σκέψη 242 ανωτέρω (σκέψεις 98 και 99), το κρίσιμο εν προκειμένω ζήτημα δεν έγκειται στη δυνατότητα καταλογισμού της ευθύνης για τις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό ενέργειες της Klaus Dahleke στον όμιλο H&R ή στην προσφεύγουσα ειδικότερα, αλλά στον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων του ομίλου H&R. Δεν αμφισβητείται ότι ο κύκλος εργασιών της Klaus Dahleke, όσον αφορά τα επηρεαζόμενα από τη σύμπραξη προϊόντα, προερχόταν «στην πράξη αποκλειστικά» από τη μεταπώληση των κηρών παραφίνης που παρήγαγαν το 2002 και το 2003 οι εταιρίες παραγωγής του ομίλου H&R, οι οποίες εμπλέκονταν οι ίδιες στη σύμπραξη. Υπενθυμίζεται ότι, κατά τις πληροφορίες που έχει στη διάθεσή του το Γενικό Δικαστήριο, ο όρος «εταιρίες παραγωγής» αντιστοιχεί στην προσφεύγουσα και στις άμεσες και έμμεσες θυγατρικές της.
Αντί του εξωτερικού κύκλου εργασιών θα μπορούσε εναλλακτικά να έχει συνεκτιμηθεί ο «εσωτερικός κύκλος εργασιών» και, επομένως, ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησαν οι εταιρίες του ομίλου H&R από την πώληση των σχετικών με τη σύμπραξη προϊόντων στην Klaus Dahleke. Η ίδια η προσφεύγουσα όμως εξέφρασε την επιθυμία να ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή ο εξωτερικός κύκλος εργασιών του ομίλου H&R, στον οποίο ανήκε, κατ’ αυτήν, το τμήμα του κύκλου εργασιών της Klaus Dahleke περί του οποίου γίνεται λόγος στα έγγραφα της 3ης και της 7ης Ιουλίου 2008. Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο έθεσε γραπτή ερώτηση όσον αφορά τις σχέσεις προμήθειας που είχαν οι «εταιρίες παραγωγής» με την Klaus Dahleke. Εντούτοις, η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε καμία πληροφορία η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει το Γενικό Δικαστήριο σε διαφορετική αξιολόγηση της υπό την κρίση του υποβληθείσας καταστάσεως.
Επομένως, στο μέτρο που η απόφαση Aristrain κατά Επιτροπής, σκέψη 242 ανωτέρω, αφορά πραγματική κατάσταση αισθητά διαφορετική από αυτήν της υπό κρίση υποθέσεως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να επικαλείται την απόφαση αυτή.
Βάσει του συνόλου των προεκτεθέντων, το Γενικό Δικαστήριο συνάγει ότι η Επιτροπή δεν παρέβη το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 στο μέτρο που καθόρισε την αξία των πωλήσεων του ομίλου H&R στηριζόμενη στα στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα με τα από 3 και 7 Ιουλίου 2008 έγγραφά της, δηλαδή χωρίς αφαίρεση του κύκλου εργασιών της Klaus Dahleke.
Ομοίως, βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που έθεσαν στη διάθεσή του οι διάδικοι, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι η αξία των πωλήσεων όπως έχει υπολογιστεί για τα έτη 2002 και 2003 αντανακλά ορθώς τη σοβαρότητα της παραβάσεως την οποία διέπραξε η προσφεύγουσα.
Συνεπώς, η παρούσα αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
Επί του υπολογισμού του κύκλου εργασιών για το 2004 και της συνεκτιμήσεως των «εταιριών της αλλοδαπής» και της H&R ESP International
Με την προσβαλλόμενη απόφαση η Επιτροπή εκθέτει τα εξής:
«[…]
(636)
Η H&R/Tudapetrol προβάλλει ότι, στην περίπτωσή της, δεν πρέπει να χρησιμοποιηθεί το 2004 ως έτος αναφοράς λόγω του ότι τα αριθμητικά στοιχεία για το 2004 περιλαμβάνουν τον κύκλο εργασιών της εταιρίας H&R ESP International, η οποία εξαγοράστηκε μόλις την 1η Ιανουαρίου 2004. Η εξαγορά κατέστησε δυνατό τον υπερδιπλασιασμό του συνολικού κύκλου εργασιών με αποτέλεσμα, κατά την Η&R/Tudapetrol, ο εν λόγω κύκλος εργασιών να μην είναι αντιπροσωπευτικός της διάρκειας της παραβάσεως. Εκτός αυτού, η H&R/Tudapetrol υποστηρίζει ότι οι υποδομές παραγωγής της H&R ESP International παραμένουν εν μέρει αναξιοποίητες στον τομέα παραγωγής των προϊόντων που σχετίζονται με την παράβαση.
(637)
Τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορούν να γίνουν δεκτά. Κάθε αύξηση του κύκλου εργασιών κατά τη διάρκεια ενός δεδομένου έτους δεν αποκλείει αφ’ εαυτής τη δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί το έτος αυτό ως βάση υπολογισμού [του ποσού] του προστίμου. Το γεγονός ότι διάφορα τμήματα της H&R/Tudapetrol δεν δραστηριοποιούνται στον τομέα των προϊόντων που σχετίζονται με την παράβαση αντανακλάται ακριβώς στο βασικό ποσό των προστίμων, το οποίο δεν λαμβάνει υπόψη την αξία των πωλήσεων των προϊόντων αυτών. Όπως επισημάνθηκε με την αιτιολογική σκέψη 634, στην περίπτωση της H&R, ως βάση υπολογισμού [του ποσού] του προστίμου η Επιτροπή θα χρησιμοποιήσει, για άλλους λόγους, τη μέση αξία των πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα έτη 2002, 2003 και 2004.»
Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε, μεταξύ άλλων, πώς κατέληξε στο ποσό των 39,4 εκατομμυρίων ευρώ το οποίο επέλεξε ως αξία των πωλήσεων της επιχειρήσεως H&R για το έτος 2004, λαμβάνοντας υπόψη τα στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα με τις σελίδες 2 και 12 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου της.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που περιλαμβάνονται στην πρώτη στήλη της σελίδας 2 του εν λόγω εγγράφου, ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε ο όμιλος το 2004 από τις πωλήσεις των τεσσάρων οικείων κατηγοριών κηρών παραφίνης ανήλθε στα 27,5 εκατομμύρια ευρώ, ποσό από το οποίο η Επιτροπή αφαίρεσε το ποσό του κύκλου εργασιών της Tudapetrol (1,2 εκατομμύρια ευρώ). Επομένως, σε ένα πρώτο στάδιο, η Επιτροπή κατέληξε σε κύκλο εργασιών 26,3 εκατομμυρίων ευρώ.
Εν συνεχεία, η Επιτροπή προσέθεσε τον κύκλο εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής», ανερχόμενο σε 9,2 εκατομμύρια ευρώ (πρώτη στήλη δεδομένων στη σελίδα 12 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου), και τον κύκλο εργασιών της H&R Ölwerke Schindler, ανερχόμενο σε 3,9 εκατομμύρια ευρώ (δέυτερη στήλη δεδομένων στη σελίδα 12 του ίδιου εγγράφου). Η πρόσθεση των ποσών αυτών στο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ που επελέγη για τον όμιλο H&R δικαιολογούνταν, κατά την Επιτροπή, από το γεγονός ότι η προσφεύγουσα επισήμανε επανειλημμένως, ειδικότερα δε με τις σελίδες 1 και 12 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου της, ότι, κατά τη γνώμη της, η αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής δεν αφορούσε ούτε τον κύκλο εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής» αλλ’ ούτε και αυτόν που πραγματοποίησε η H&R Ölwerke Schindler μέσω των πωλήσεων της H&R Sales, καθόσον οι ανωτέρω εταιρίες δεν μετείχαν στην παράβαση.
Επομένως, στο μέτρο που η Επιτροπή προσέθεσε τον κύκλο εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής» (9,2 εκατομμύρια ευρώ) και τον κύκλο εργασιών της H&R Ölwerke Schindler (3,9 εκατομμύρια ευρώ) στο αρχικό ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε το 2004 ο όμιλος H&R όσον αφορά τα σχετικά με τη σύμπραξη προϊόντα ανερχόταν σε 39,4 εκατομμύρια ευρώ.
Η προσφεύγουσα προβάλλει τρεις αιτιάσεις προς αμφισβήτηση του υπολογισμού αυτού. Πρώτον, υποστηρίζει ότι δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη ούτε η αξία των πωλήσεων των «εταιριών της αλλοδαπής» ούτε η αντίστοιχη της H&R Sales, διότι οι εταιρίες αυτές δεν μετείχαν στη σύμπραξη. Δεύτερον, κατά την προσφεύγουσα, η κατά τον τρόπο αυτό υπολογισθείσα αξία των πωλήσεων δεν αντανακλά την οικονομική σημασία της διαπραχθείσας από αυτήν παραβάσεως. Τρίτον, η Επιτροπή προσέθεσε δύο φορές στην αξία των πωλήσεων του ομίλου H&R τον σχετικό κύκλο εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής».
– Επί της συνεκτιμήσεως, κατά τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων, των πωλήσεων των «εταιριών της αλλοδαπής» και της H&R Sales, που εξαγοράστηκαν το 2004
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ο σχετικός κύκλος εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής» και της H&R Sales δεν πρέπει να συμπεριληφθεί στην αξία των πωλήσεων της H&R, δεδομένου ότι οι εταιρίες αυτές εξαγοράστηκαν μόλις το 2004 και ότι κατ’ αυτών δεν προβλήθηκε καμία αιτίαση στηριζόμενη σε συμμετοχή στη σύμπραξη. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή όφειλε να μην έχει λάβει υπόψη τον κύκλο εργασιών των εγκαταστάσεων μετατροπής, οι οποίες δεν παράγουν κηρούς παραφίνης.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά την παράγραφο 13 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, για τον καθορισμό του βασικού ποσού του προστίμου, η Επιτροπή χρησιμοποιεί την αξία των πωλήσεων των προϊόντων ή υπηρεσιών που πραγματοποιήθηκαν από την επιχείρηση στον σχετικό γεωγραφικό χώρο εντός του ΕΟΧ, και με τις οποίες η παράβαση σχετίζεται άμεσα ή έμμεσα.
Επιπλέον, κατά τη νομολογία, η αξία των πωλήσεων που πρέπει να ληφθεί υπόψη δεν υπολογίζεται βάσει του κύκλου εργασιών που προκύπτει από την πώληση των προϊόντων τα οποία όντως επηρεάζονται από την παράβαση, αλλά βάσει του κύκλου εργασιών που πραγματοποιεί εν γένει στην επηρεαζόμενη από την παράβαση αγορά η κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ επιχείρηση η οποία μετέχει στην παράβαση (βλ. απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 16ης Ιουνίου 2011,
T-211/08, Putters International κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. II-3729
, σκέψεις 59 και 61 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Επομένως, το γεγονός και μόνον ότι οι «εταιρίες της αλλοδαπής» και η H&R Sales δεν είχαν μετάσχει στην παράβαση πριν το 2004 δεν ασκεί επιρροή στο γεγονός ότι οι εταιρίες αυτές αποτέλεσαν το 2004 τμήμα της εμπλεκόμενης στη σύμπραξη επιχειρήσεως, καθόσον εξαγοράστηκαν από τον όμιλο H&R. Υπογραμμίζεται συναφώς ότι, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ειδικότερα δε με τα σημεία 261 έως 264 αυτής, η Επιτροπή είχε ήδη περιγράψει τον όμιλο H&R ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ και ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε τον χαρακτηρισμό αυτό με την απάντησή της στην εν λόγω ανακοίνωση των αιτιάσεων.
Επιπλέον, εν προκειμένω, δύο εταιρίες του ομίλου H&R εμπλέκονταν άμεσα στη σύμπραξη το 2004, δηλαδή η H&R Wax Company Vertrieb και η H&R ChemPharm, λόγω του ότι στις τεχνικές συναντήσεις μετείχαν οι G. και H., οι οποίοι ασκούσαν καθήκοντα στις εταιρίες αυτές το 2004.
Το Γενικό Δικαστήριο έθεσε γραπτές ερωτήσεις στην προσφεύγουσα με σκοπό να προσδιοριστούν σαφέστερα οι «εταιρίες της αλλοδαπής» καθώς και οι «κεφαλαιακοί δεσμοί μεταξύ των εν λόγω εταιριών, της H&R Ölwerke Schindler, της ESP International, της H&R Sales και του ομίλου H&R», ώστε να καταστεί δυνατή η τοποθέτηση των εταιριών αυτών εντός της διαρθρώσεως του ομίλου H&R.
Με την απάντησή της, η προσφεύγουσα αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι κατείχε τμήμα του κεφαλαίου των «εταιριών της αλλοδαπής» και απέφυγε να τις κατονομάσει.
Η προσφεύγουσα αρνήθηκε επίσης ότι κατείχε τμήμα του κεφαλαίου της H&R Ölwerke Schindler, της ESP International και της H&R Sales. Η απάντηση αυτή ήταν προδήλως ψευδής, όπως παραδέχτηκε η προσφεύγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όταν έλαβε γνώση των αποδεικτικών στοιχείων που είχε στη διάθεσή του το Γενικό Δικαστήριο. Συγκεκριμένα, η ESP International είναι κατά 100 % θυγατρική της προσφεύγουσας, ενώ η H&R Ölwerke Schindler είναι κατά 100 % θυγατρική της πρώτης. Τέλος, το 2004, η H&R Sales αποτελούσε κατά 100 % θυγατρική της H&R Ölwerke Schindler. Επομένως, πρόκειται για εταιρίες των οποίων το κεφάλαιο ανήκε κατά τον κρίσιμο χρόνο εξ ολοκλήρου στην προσφεύγουσα.
Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε οποιαδήποτε πλάνη καθόσον συμπεριέλαβε την αξία των πωλήσεων των «εταιριών της αλλοδαπής» και της H&R Sales στην αντίστοιχη του ομίλου H&R, προκειμένου να υπολογίσει την αξία των πωλήσεων για το έτος 2004.
Κατά τα λοιπά, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να υποστηρίζει βασίμως ότι η Επιτροπή προσέθεσε τον κύκλο εργασιών των εγκαταστάσεων μετατροπής, οι οποίες δεν παράγουν κηρούς παραφίνης. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει σαφώς από τις διευκρινίσεις που παρέσχε η Επιτροπή με το υπόμνημα αντικρούσεως, το θεσμικό αυτό όργανο κατέληξε στο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ προσθέτοντας μόνον τις τέσσερις κατηγορίες κηρών παραφίνης (υδρογονωμένη στερεά παραφίνη, μη υδρογονωμένη στερεά παραφίνη, κηρούς παραφίνης και ειδικούς τύπους υδρογονωμένων κηρών) που αναγράφονται στην πρώτη στήλη της σελίδας 2 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου της προσφεύγουσας και μη συμπεριλαμβάνοντας ούτε τον κηρό ακατέργαστης παραφίνης ούτε τον κύκλο εργασιών των εγκαταστάσεων μετατροπής. Η Επιτροπή ακολούθησε την ίδια μέθοδο και όσον αφορά την πρώτη και τη δεύτερη στήλη δεδομένων της σελίδας 12 του ίδιου αυτού εγγράφου (αξία των πωλήσεων των «εταιριών της αλλοδαπής» και της H&R Sales).
Η Επιτροπή, η οποία, όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, υπολόγισε την αξία των πωλήσεων της H&R για το 2004 λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό κύκλο εργασιών που πραγματοποίησαν στην επηρεαζόμενη από τη σύμπραξη αγορά οι εταιρίες οι οποίες ανήκαν στην επιχείρηση αυτή, ενήργησε σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 και την εφαρμοστέα νομολογία και δεν παρέβη το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003. Επομένως, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
– Επί της αυξήσεως της μέσης αξίας των πωλήσεων κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς μέσω της συνεκτιμήσεως του κύκλου εργασιών των εταιριών που εξαγοράστηκαν το 2004
Κατά την προσφεύγουσα, η συνεκτίμηση του κύκλου εργασιών των εταιριών που εξαγοράστηκαν το 2004 έχει ως αποτέλεσμα η χρησιμοποιούμενη αξία των πωλήσεων, υπολογιζόμενη ως η μέση αξία των πωλήσεων για τα έτη 2002 έως 2004, να μην αντανακλά πλέον τη σημασία της παραβάσεως.
Επισημαίνεται ότι η συγχώνευση με μία οντότητα ή η εξαγορά μίας οντότητας που δεν μετέσχε στην παράβαση πριν τη συγκέντρωση μπορεί να έχει αντίκτυπο στον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων όταν η αξία των πωλήσεων που έπεται της συγκεντρώσεως δεν συνιστά, ως προς το σύνολο της διάρκειας της συμμετοχής στην παράβαση, «κατάλληλη βάση υπολογισμού για να προσδιοριστεί η οικονομική σημασία της παράβασης καθώς και το σχετικό βάρος της συμμετοχής [της] επιχείρησης σε αυτήν», κατά την έννοια της παραγράφου 6 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006 (βλ. σκέψη 217 ανωτέρω).
Εν προκειμένω, η Επιτροπή συνυπολόγισε στην περίοδο αναφοράς που χρησιμοποίησε για τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων τα τρία πλήρη έτη συμμετοχής της H&R ChemPharm στην παράβαση (τα έτη 2002 έως 2004). Η πρώτη περίοδος ως προς την οποία η αξία των πωλήσεων της περιόδου αναφοράς υπολογίστηκε με τη μέθοδο της προβολής (δηλαδή η περίοδος από 1η Ιουλίου 2001 έως 31 Δεκεμβρίου 2001) προηγήθηκε της εξαγοράς, με αποτέλεσμα η αξία των πωλήσεων για τα έτη 2002 και 2003 να είναι αντιπροσωπευτική ως προς αυτήν. Η δεύτερη περίοδος ως προς την οποία η αξία των πωλήσεων της περιόδου αναφοράς υπολογίστηκε με τη μέθοδο της προβολής (δηλαδή η περίοδος από 1η Ιανουαρίου 2005 έως 28 Απριλίου 2005) ήταν μεταγενέστερη της αγοράς, με αποτέλεσμα η αξία των πωλήσεων για το έτος 2004 να είναι αντιπροσωπευτική ως προς αυτήν.
Επομένως, υπό τις ειδικές περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι η μέση αξία των πωλήσεων του ομίλου H&R για τα έτη 2002 έως 2004 συνιστά «κατάλληλη βάση υπολογισμού για να προσδιοριστεί η οικονομική σημασία της παράβασης καθώς και το σχετικό βάρος της συμμετοχής [της] επιχείρησης σε αυτήν» ως προς τη συνολική διάρκεια συμμετοχής της H&R ChemPharm.
Συνεπώς, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
Προστίθεται ότι, με την απόφαση που εξέδωσε στις 11 Ιουλίου 2014 στη συναφή υπόθεση T‑540/08, Esso κ.λπ. κατά Επιτροπής, το Γενικό Δικαστήριο μείωσε το ποσό του επιβληθέντος στην Esso Société anonyme française προστίμου προκειμένου να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι η αξία των πωλήσεων που πραγματοποίησε η επιχείρηση ExxonMobil στην οποία ανήκε η εν λόγω εταιρία διπλασιάστηκε σχεδόν κατόπιν της επελθούσας το 1999 συγχωνεύσεως μεταξύ Exxon και Mobil, και ότι η αξία των πωλήσεων, καθορισθείσα αποκλειστικά και μόνον βάσει των μεταγενέστερων της συγχωνεύσεως πωλήσεων κατά τη διάρκεια των ετών 2000 έως 2002, εφαρμόστηκε επίσης με τη μέθοδο της προβολής και ως προς την περίοδο από το 1992 έως το 1999, κατά τη διάρκεια της οποίας μετείχε στη σύμπραξη μόνον η Mobil France.
Επομένως, το πραγματικό πλαίσιο της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Esso κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψη 271 ανωτέρω) διαφέρει ως προς ένα καίριο σημείο από το αντίστοιχο εν προκειμένω, δεδομένου ότι, στην υπόθεση εκείνη, η αξία των πωλήσεων της ExxonMobil μετά τη συγχώνευση δεν συνιστούσε «κατάλληλη βάση υπολογισμού για να προσδιοριστεί η οικονομική σημασία της παράβασης καθώς και το σχετικό βάρος της συμμετοχής [της] επιχείρησης σε αυτήν» ως προς τη συνολική διάρκεια της παραβάσεως που διέπραξε η Esso Société anonyme française.
– Επί της φερόμενης διπλής συνεκτιμήσεως του κύκλου εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής»
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή έλαβε δύο φορές υπόψη τον κύκλο εργασιών των 9,2 εκατομμυρίων ευρώ των «εταιριών της αλλοδαπής». Προβάλλει συναφώς ότι η διαφορά μεταξύ της πρώτης στήλης δεδομένων στη σελίδα 2 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου της (27,5 εκατομμύρια ευρώ), η οποία περιλαμβάνει την ESP International, και της δεύτερης στήλης (18,3 εκατομμύρια ευρώ), χωρίς την ESP International, είναι ακριβώς 9,2 εκατομμύρια ευρώ. Επομένως, η Επιτροπή έλαβε υπόψη δύο φορές τον κύκλο εργασιών της ESP International.
Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει τα εξής:
«51
Εντούτοις, ακόμα και αν καταλογιστεί ευθύνη στις εταιρίες [της αλλοδαπής] (δηλαδή στην ESP International) και στην H&R Sales GmbH για το έτος 2004 […], οι κύκλοι εργασιών στους οποίους στηρίχθηκε η Επιτροπή είναι εσφαλμένοι και υπερβολικά υψηλοί. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή πρόσθεσε εκ παραδρομής δύο φορές τον κύκλο εργασιών των εταιριών [της αλλοδαπής]. Ο ακριβής κύκλος εργασιών για το 2004 ανέρχεται σε 26,3 εκατομμύρια ευρώ μαζί με τις εταιρίες [της αλλοδαπής] και σε 30,2 εκατομμύρια ευρώ αν προστεθεί επιπλέον και η H&R Sales. Σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να ανέρχεται ο συνολικός κύκλος εργασιών για το 2004 σε 39,4 εκατομμύρια ευρώ, δηλαδή στο ποσό στο οποίο κατέληξε η [Επιτροπή]. Το ανωτέρω συμπέρασμα συνάγεται από τα ακόλουθα:
[Το] ενδιάμεσο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ [το οποίο προκύπτει από την πρώτη στήλη δεδομένων στη σελίδα 2 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου] περιλαμβάνει ήδη τον κύκλο εργασιών των εταιριών [της αλλοδαπής], ανερχόμενο σε 9,2 εκατομμύρια ευρώ, όπως συνάγεται σαφώς και κατηγορηματικώς από το [εν λόγω έγγραφο]. Η [Επιτροπή] διαπράττει τότε το σφάλμα […] να προσθέσει εκ νέου το ποσό των 9,2 εκατομμυρίων ευρώ προς συνεκτίμηση των εταιριών [της αλλοδαπής], διπλασιάζοντας έτσι αυτό το τμήμα του κύκλου εργασιών. Επομένως, ακόμα και συνεκτιμώντας τις εταιρίες [της αλλοδαπής], η [Επιτροπή] μπορούσε εγκύρως να καταλήξει μόνο στο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ. Αν συνυπολογιστεί επιπλέον ο κύκλος εργασιών της H&R Sales GmbH, το ποσό αυτό ανέρχεται στα 30,2 εκατομμύρια ευρώ —σε καμία όμως περίπτωση στα 39,4 εκατομμύρια ευρώ.»
Κατά κύριο λόγο, επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα που προβάλλει η προσφεύγουσα κατά τη διάρκεια της δίκης είναι ασυμβίβαστα με τις πληροφορίες τις οποίες ανακοίνωσε η ίδια στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας και οι οποίες έχουν περιληφθεί στην υποβληθείσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δικογραφία.
Πρώτον, παρατηρείται ότι, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η προσφεύγουσα επισήμανε ότι η αξία των πωλήσεων της H&R στην αγορά των κηρών παραφίνης (χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι πωλήσεις της Tudapetrol και οι πωλήσεις γαλακτωμάτων κηρού και κηρού ακατέργαστης παραφίνης) ισοδυναμούσε με 38,99 εκατομμύρια ευρώ το 2004, ποσό σε μεγάλο βαθμό αντίστοιχο προς το υπολογισθέν από την Επιτροπή (39,4 εκατομμύρια ευρώ).
Δεύτερον, η προσφεύγουσα επισήμανε επίσης, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του συμβούλου ακροάσεων, ότι μέσω της αποκτήσεως του εγκατεστημένου στο Hamburg-Neuhof (Γερμανία) νέου διυλιστηρίου, το οποίο ανήκε στην H&R Ölwerke Schindler, ο κύκλος εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε στις αγορές των «προϊόντων παραφίνης» είχε αυξηθεί σχεδόν κατά 2,5 φορές. Επί του ζητήματος αυτού, η προσφεύγουσα προσκόμισε διάφορα στοιχεία με το από 8 Δεκεμβρίου 2005 έγγραφό της. Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, λόγω της αποκτήσεως νέου παραγωγικού δυναμικού το 2004, ο όγκος των πωλήσεων κηρών παραφίνης που πραγματοποίησε η εταιρία αυτή αυξήθηκε από 43000 τόνους το 2003 σε 84400 τόνους το 2004. Η προσφεύγουσα διευκρίνισε επίσης ότι η τιμή των εν λόγω προϊόντων αυξήθηκε το 2004.
Σύμφωνα όμως με την άποψη που υποστήριξε η προσφεύγουσα κατά τη διάρκεια της δίκης, η αξία των πωλήσεων του ομίλου H&R ανήλθε από τα 24107000 ευρώ το 2003 μόλις στα 26300000 ευρώ το 2004. Η προβαλλόμενη αυτή άνοδος δεν αντιστοιχεί στην αύξηση της παραγωγής και των πωλήσεων την οποία είχε ως συνέπεια η απόκτηση του διυλιστηρίου του Hamburg-Neuhof και αντιφάσκει προδήλως προς τις πληροφορίες τις οποίες παρέσχε η προσφεύγουσα με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι υπάρχουν σοβαρές αμφιβολίες ως προς τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι οι «εταιρίες της αλλοδαπής» ταυτίζονταν με την εταιρία H&R ESP International.
Με το από 8 Δεκεμβρίου 2005 έγγραφό της, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι η ESP International είναι η κατά 100 % μητρική εταιρία της H&R Ölwerke Schindler. Εκτός αυτού, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η H&R Ölwerke Schindler και η ESP International είναι εταιρίες γερμανικού δικαίου και ότι το εργοστάσιο παραγωγής των εταιριών αυτών είναι εγκατεστημένο στο Hamburg-Neuhof.
Το Γενικό Δικαστήριο αδυνατεί να κατανοήσει τους λόγους για τους οποίους η προσφεύγουσα επέλεξε να επινοήσει τον όρο «εταιρίες της αλλοδαπής» προκειμένου να ανακοινώσει την αξία των πωλήσεων που πραγματοποίησε αποκλειστικά και μόνον η H&R ESP International, η οποία αποτελεί εταιρία γερμανικού δικαίου, και της οποίας το εργοστάσιο παραγωγής είναι εγκατεστημένο στη Γερμανία.
Επιπλέον, όπως ορθώς παρατηρεί η Επιτροπή, η προσφεύγουσα, με τα πολυάριθμα έγγραφα που απέστειλε στο θεσμικό αυτό όργανο κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, ουδέποτε ανέφερε ότι η H&R ESP International αντιστοιχούσε ή περιλαμβανόταν στην έννοια «εταιρίες της αλλοδαπής». Αντιθέτως, στην πρώτη σελίδα του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου, οι «εταιρίες της αλλοδαπής» και η H&R ESP International παρουσιάζονται παραπλεύρως, με αποτέλεσμα να δίνεται στην πράξη η εντύπωση ότι πρόκειται για δύο χωριστά αντιμετωπιζόμενες οντότητες. Επιπλέον, οι λόγοι που παραθέτει η προσφεύγουσα στο έγγραφο αυτό προκειμένου να δικαιολογήσει την ανάγκη να μη συνεκτιμηθεί από την Επιτροπή η αξία των πωλήσεων των εταιριών αυτών παρουσιάζονται επίσης χωριστά. Ως προς τις μεν «εταιρίες της αλλοδαπής» η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι αυτές «δεν καλύπτονται από την έρευνα», ως προς τη δε H&R ESP International, υπογραμμίζει ότι η εταιρία αυτή εξαγοράστηκε το 2004, πράγμα που είχε ως συνέπεια ένα «άλμα του κύκλου εργασιών».
Εν συνεχεία, με το από 8 Δεκεμβρίου έγγραφό της, η προσφεύγουσα μνημονεύει επίσης τις «αδελφές εταιρίες» της H&R Ölwerke Schindler οι οποίες διαχειρίζονται τις εγκαταστάσεις μετατροπής στην αλλοδαπή. Επιπλέον, κατά την έκθεση πεπραγμένων της H&R Wasag για το έτος 2004, η απόκτηση των δραστηριοτήτων της εταιρίας BP στον τομέα των διυλιστηρίων αφορούσε μόνον την H&R Ölwerke Schindler, στη Γερμανία, καθώς και την H&R ESP Nuth BV, στις Κάτω Χώρες. Άλλωστε, με το από 7 Ιουλίου 2008 έγγραφό της, η προσφεύγουσα διευκρινίζει ότι οι εταιρίες της αλλοδαπής, εγκατεστημένες στο Corryton και στο Chorley του Ηνωμένου Βασιλείου, πραγματοποίησαν, σύμφωνα με μια πρώτη εκτίμηση, κύκλο εργασιών ανερχόμενο σε 8,6 εκατομμύρια ευρώ από την πώληση κηρών παραφίνης το 2004. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν ένδειξη ότι ο όμιλος H&R περιελάμβανε εταιρίες εγκατεστημένες στην αλλοδαπή, αντιθέτως προς την H&R ESP International η οποία ήταν εγκατεστημένη στη Γερμανία.
Βάσει των προεκτεθέντων, συνάγεται ότι η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να προσάπτει στην Επιτροπή ότι προσέθεσε στο αρχικώς καθορισθέν ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ τόσο την αξία των πωλήσεων της H&R ESP International όσο και εκείνη των «εταιριών της αλλοδαπής». Αντιθέτως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, κατά τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων για το έτος 2004, η Επιτροπή ενήργησε τηρώντας πλήρως τις παραγράφους 15 και 16 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006 που μνημονεύονται στη σκέψη 218 ανωτέρω.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να επικαλείται το γεγονός ότι ο λεπτομερής υπολογισμός της αξίας των πωλήσεων δεν περιλαμβάνεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά παρουσιάστηκε από την Επιτροπή με το υπόμνημά της αντικρούσεως. Αφενός, η Επιτροπή στηρίχθηκε στα αριθμητικά στοιχεία που προσκόμισε η ίδια η προσφεύγουσα κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, καταλήγοντας σε ποσό ανταποκρινόμενο σε μεγάλο βαθμό στα στοιχεία τα οποία παρέσχε η προσφεύγουσα με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και ενώπιον του συμβούλου ακροάσεων. Αφετέρου, ακριβώς για να δοθούν δύο ευκαιρίες στην προσφεύγουσα να αντιδράσει εγγράφως στο περιεχόμενο του υπομνήματος αντικρούσεως, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε ρητώς την προσφεύγουσα να απαντήσει γραπτώς στο υπόμνημα ανταπαντήσεως της Επιτροπής όσον αφορά τον τρίτο λόγο.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι, κατά τη διάρκεια της δίκης, το Γενικό Δικαστήριο έθεσε πλήθος γραπτών ερωτήσεων στην προσφεύγουσα προκειμένου να αποσαφηνιστεί περισσότερο το κρίσιμο πραγματικό πλαίσιο.
Ειδικότερα, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε ρητώς την προσφεύγουσα να κατονομάσει τις «εταιρίες της αλλοδαπής». Παρά ταύτα, η προσφεύγουσα αρνήθηκε να αποκαλύψει τις ταυτότητες των οικείων εταιριών, μολονότι ζητεί την ακύρωση ή τη μεταρρύθμιση της προσβαλλομένης αποφάσεως βάσει επιχειρηματολογίας μη δυνάμενης να ερμηνευθεί χωρίς τον προσδιορισμό των εταιριών αυτών. Εκτός αυτού, η προσφεύγουσα δεν αποσαφήνισε ούτε και τη σχέση των «εταιριών της αλλοδαπής» με την ESP International, την H&R Ölwerke Schindler, την H&R Sales και την ίδια, ενώ αρνήθηκε ακόμα και ότι επρόκειτο για δικές της θυγατρικές.
Πρέπει δε να προστεθεί ότι ο λόγος για τον οποίο η προσφεύγουσα προτείνει επικουρικώς, με το σημείο 51 του υπομνήματός της απαντήσεως, να προστεθεί ο κύκλος εργασιών της H&R Sales στο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ που περιλαμβάνεται στην πρώτη στήλη της σελίδας 2 του από 23 Απριλίου 2008 εγγράφου της παραμένει αδιευκρίνιστος. Με το εν λόγω έγγραφο η προσφεύγουσα επισήμανε ότι ο κύκλος εργασιών της H&R Ölwerke Schindler ήταν αυτός της H&R Sales, αναφέροντας ότι «η αίτηση παροχής πληροφοριών δεν αφορούσε, εξ όσων αντιλαμβανόμαστε, τις πωλήσεις της OWS — H&R Sales GmbH». Εντούτοις, με το από 8 Δεκεμβρίου 2005 έγγραφό της, η προσφεύγουσα επισήμανε ότι η H&R Ölwerke Schindler ήταν θυγατρική της ESP International κατά ποσοστό 100 %. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει αντιληπτό γιατί η προσφεύγουσα προτείνει, επικουρικώς, να προστεθεί στο ποσό των 26,3 εκατομμυρίων ευρώ ο κύκλος εργασιών μιας θυγατρικής της ESP International, δεδομένου ότι αυτή αντιτίθεται καταρχήν στο να προστεθεί στο ανωτέρω ποσό ο κύκλος εργασιών των «εταιριών της αλλοδαπής» τις οποίες εξομοιώνει, με το υπόμνημα απαντήσεως, προς την ESP International.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω εκτιμήσεων, ιδιαιτέρως των περιλαμβανομένων στις σκέψεις 276 και 277 ανωτέρω, δεν μπορεί να προσάπτεται στην Επιτροπή ότι υπέπεσε σε πλάνη με την προσβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τον καθορισμό της αξίας των πωλήσεων για το έτος 2004. Επομένως, η υπό κρίση αιτίαση της προσφεύγουσας πρέπει να απορριφθεί καθόσον αποβλέπει στη μερική ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Εκτός αυτού, τα αιτήματα της προσφεύγουσας πρέπει επίσης να απορριφθούν στο μέτρο που αποβλέπουν στη μεταρρύθμιση του ποσού του προστίμου από το Γενικό Δικαστήριο στο πλαίσιο ασκήσεως της πλήρους δικαιοδοσίας του. Συγκεκριμένα, κατόπιν ενδελεχούς εξετάσεως της δικογραφίας που του υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά, αφενός, ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας και οι πληροφορίες τις οποίες αυτή ανακοίνωσε δεν δικαιολογούν τέτοια μεταρρύθμιση και, αφετέρου, ότι τα στοιχεία της δικογραφίας, ειδικότερα τα μνημονευόμενα με τις σκέψεις 276 και 277 ανωτέρω, παρέχουν τη δυνατότητα να διαπιστωθεί ότι η αξία των πωλήσεων την οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή για το 2004 αντανακλά δεόντως τη σοβαρότητα της παραβάσεως που διέπραξε η προσφεύγουσα.
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αιτίαση και, ως εκ τούτου, και ο τρίτος λόγος στο σύνολό του.
Επί του τέταρτου λόγου, που αντλείται από παραβάσεις του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 λόγω πολλαπλής πλάνης εκτιμήσεως που επηρεάζει τον υπολογισμό του ποσού του προστίμου
Ο τέταρτος λόγος, ο οποίος προβάλλεται επικουρικώς, αντλείται από παραβάσεις του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 λόγω πολλαπλής πλάνης εκτιμήσεως που επηρεάζει τον υπολογισμό του ποσού του προστίμου. Υποδιαιρείται σε τρία σκέλη. Πρώτον, η προσφεύγουσα αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006. Δεύτερον, θεωρεί ότι το ποσοστό του 17 % της αξίας των πωλήσεων, το οποίο καθορίστηκε επί της διπλής βάσεως των παραγράφων 21 και 25 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, ενέχει πλάνη εκτιμήσεως και συνιστά προσβολή της αρχής της αναλογικότητας. Τρίτον, η προσφεύγουσα φρονεί ότι, δεδομένου του μεγέθους της, το ποσό του προστίμου που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο και εισάγει δυσμενή εις βάρος της διάκριση. Ζητεί κατ’ ουσίαν από το Γενικό Δικαστήριο να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη απόφαση και να μειώσει το ποσό του προστίμου που της επιβλήθηκε.
Επί της εφαρμογής των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ο υπολογισμός του ποσού του προστίμου είναι παράνομος για τον λόγο ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε συναφώς στις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 και όχι στις κατευθυντήριες γραμμές όπως ίσχυαν το 1998 [κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού αριθ. 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ (
ΕΕ C 9, σ. 3
)], πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα να προκύψει ποσό προστίμου σημαντικά υψηλότερο, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ άλλων, της εισαγωγής πολλαπλασιαστικού συντελεστή αντιστοιχούντος στον αριθμό των ετών συμμετοχής στην παράβαση. Η προσφεύγουσα φρονεί ότι συντρέχει προσβολή της αρχής της απαγορεύσεως της αναδρομικότητας του ποινικού δικαίου, δεδομένου ότι, κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, οι κατευθυντήριες γραμμές του 2006 δεν είχαν ακόμη τεθεί σε ισχύ. Ομοίως, η Επιτροπή προσέβαλε την αρχή του αυτοπεριορισμού των εξουσιών της που συνεπάγεται η έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών καθώς και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που δημιουργούν οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές στους επιχειρηματίες.
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει επιβάλει στο παρελθόν πρόστιμα ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται από τον κανονισμό 1/2003, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της πολιτικής ανταγωνισμού της Ένωσης, αλλ’ ότι, αντιθέτως, η αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης απαιτεί η Επιτροπή να μπορεί οποτεδήποτε να προσαρμόζει το ύψος των προστίμων στις ανάγκες της πολιτικής αυτής (αποφάσεις Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 73 ανωτέρω, σκέψη 109, Aristrain κατά Επιτροπής, σκέψη 242 ανωτέρω, σκέψη 81, και Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 169).
Συγκεκριμένα, η αποστολή επιβλέψεως που αναθέτουν στην Επιτροπή τα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ δεν περιλαμβάνει μόνο το έργο της διώξεως και της καταστολής των μεμονωμένων παραβάσεων, αλλά περιλαμβάνει και το καθήκον ασκήσεως μιας γενικής πολιτικής με σκοπό την εφαρμογή στον τομέα του ανταγωνισμού των αρχών που καθορίζονται στη Συνθήκη και τον προσανατολισμό της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων προς την κατεύθυνση αυτή (αποφάσεις Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 73 ανωτέρω, σκέψη 105, και Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 170).
Οι επιχειρηματίες όμως δεν μπορούν να επικαλούνται δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στη διατήρηση μιας υφισταμένης καταστάσεως η οποία μπορεί να τροποποιηθεί με απόφαση της Επιτροπής στο πλαίσιο της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει κατά την εφαρμογή των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ και, εν γένει, κατά τη χάραξη της πολιτικής ανταγωνισμού (βλ. απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψεις 171 και 172 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Ειδικότερα, οι επιχειρήσεις που εμπλέκονται σε διοικητική διαδικασία δυνάμενη να καταλήξει στην επιβολή προστίμου δεν μπορούν να έχουν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στο γεγονός ότι η Επιτροπή δεν θα υπερβεί το ύψος των προστίμων το οποίο εφάρμοζε προηγουμένως ούτε σε μέθοδο υπολογισμού των προστίμων αυτών (απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 228).
Κατά συνέπεια, οι εν λόγω επιχειρήσεις πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το ενδεχόμενο η Επιτροπή ανά πάσα στιγμή να αποφασίσει να αυξήσει το επίπεδο του ύψους των προστίμων σε σχέση με εκείνο που εφάρμοζε κατά το παρελθόν. Τούτο ισχύει όχι μόνον όταν η Επιτροπή προβαίνει σε αύξηση του επιπέδου του ύψους των προστίμων επιβάλλοντας πρόστιμα με ατομικές αποφάσεις, αλλά και όταν η αύξηση αυτή πραγματοποιείται με την εφαρμογή, σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, κανόνων συμπεριφοράς που έχουν γενική ισχύ όπως είναι οι κατευθυντήριες γραμμές (απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψεις 229 και 230).
Επομένως, η αντικατάσταση των κατευθυντηρίων γραμμών του 1998 από μια νέα μέθοδο υπολογισμού του ποσού των προστίμων, περιλαμβανόμενη στις κατευθυντήριες γραμμές του 2006, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι οδήγησε σε αύξηση του ύψους του ποσού των επιβληθέντων προστίμων, εντούτοις μπορούσε ευλόγως να προβλεφθεί από τους μετέχοντες στη σύμπραξη κατά τον χρόνο θέσεως σε εφαρμογή της συμπράξεως αυτής. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή, εφαρμόζοντας με την προσβαλλόμενη απόφαση τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006 σε παράβαση που διαπράχθηκε πριν από την έκδοσή τους, δεν παραβίασε την αρχή της μη αναδρομικότητας ούτε την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης (βλ., συναφώς, απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψεις 231 και 232).
Τέλος, επισημαίνεται ότι η ερμηνεία την οποία δίδει η προσφεύγουσα στην αρχή του αυτοπεριορισμού των εξουσιών της Επιτροπής που συνεπάγεται η έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών προσκρούει προς τη νομολογία αυτή. Συγκεκριμένα, αν η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εφαρμόζει τις κατευθυντήριες γραμμές που ίσχυαν κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, ο οποίος στην υπό κρίση υπόθεση εκτείνεται σε δεκατρία έτη, ο περιορισμός αυτός θα καθιστούσε κενό περιεχομένου το δικαίωμα που αναγνωρίζει στο θεσμικό αυτό όργανο η παρατιθέμενη στη σκέψη 294 ανωτέρω νομολογία και το οποίο συνίσταται στη δυνατότητα της Επιτροπής να προσαρμόζει τις μεθόδους υπολογισμού του προστίμου υπό το πρίσμα της υποχρεώσεώς της να εφαρμόζει αποτελεσματικά τους κανόνες ανταγωνισμού της Ένωσης.
Η ορθότητα της αναλύσεως αυτής δεν μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω από τα επιχειρήματα τα οποία αντλεί η προσφεύγουσα από την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 3ης Απριλίου 2003,
T-119/02, Royal Philips Electronics κατά Επιτροπής (Συλλογή 2003, σ. ΙΙ-1433)
. Από τη σκέψη 242 της αποφάσεως εκείνης η προσφεύγουσα συνάγει ότι «δεδομένου ότι οι κατευθυντήριες γραμμές απευθύνονται σε υποκείμενα δικαίου και δημιουργούν, με πρωτοβουλία της Επιτροπής, μια κατάσταση εμπιστοσύνης, επιτελούν εγγυητική λειτουργία». Το χωρίο όμως της οικείας αποφάσεως στο οποίο παραπέμπει η προσφεύγουσα δεν αναφέρει ούτε τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ούτε την εγγυητική λειτουργία, αλλά περιορίζεται στην επισήμανση ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με διορθωτικά μέτρα που γίνονται αποδεκτά στο πλαίσιο του κανονισμού (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) 447/98 της Επιτροπής (
ΕΕ 2001, C 68, σ. 3
) «δεν στερείται εντελώς νομικής δεσμευτικής ισχύος» και ότι, «συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεσμεύεται από τις ανακοινώσεις που θεσπίζει σε θέματα ελέγχου των συγκεντρώσεων, στον βαθμό που δεν αποκλίνουν από τους κανόνες της Συνθήκης και του κανονισμού 4064/89».
Εν πάση περιπτώσει, υπογραμμίζεται ότι, στον τομέα των συγκεντρώσεων, τα μέρη δύνανται να αναλαμβάνουν δεσμεύσεις προκειμένου να καθιστούν τη συγκέντρωση συμβατή με την εσωτερική αγορά και, κατά συνέπεια, να παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να επιτρέπει τη συγκέντρωση. Επομένως, η ανακοίνωση που μνημονεύεται στη σκέψη 301 σκοπό έχει να δώσει κατευθύνσεις προς τις επιχειρήσεις οι οποίες ενεργούν καλόπιστα και δεν έχουν διαπράξει καμία παράβαση όσον αφορά τη φύση των δεσμεύσεων που οφείλουν να αναλάβουν προκειμένου η διεξαγόμενη από την Επιτροπή διοικητική διαδικασία να έχει θετική για αυτές έκβαση. Επομένως, η κατάσταση των επιχειρήσεων αυτών δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς αυτήν των επιχειρήσεων που έχουν μετάσχει σε σύμπραξη ρητώς απαγορευόμενη από το άρθρο 81 ΕΚ.
Ομοίως, τονίζεται ότι σκοπός των κατευθυντηρίων γραμμών στον τομέα του υπολογισμού του ύψους των προστίμων είναι να εξασφαλιστεί ότι οι χρηματικές κυρώσεις που επιβάλλονται με τις αποφάσεις της Επιτροπής χαρακτηρίζονται από διαφάνεια και αντικειμενικότητα και δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις, χωρίς ωστόσο να υπονομεύεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας της δράσεως του θεσμικού αυτού οργάνου.
Όμως, αντιθέτως προς το ποινικό δίκαιο, στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού τόσο τα οφέλη όσο και οι κυρώσεις των παράνομων δραστηριοτήτων είναι αμιγώς χρηματικής φύσεως, όπως ακριβώς και τα κίνητρα των παραβαινόντων, οι πράξεις των οποίων διαπνέονται άλλωστε από οικονομική λογική. Επομένως, η σχετικά ακριβής προβλεψιμότητα του ποσού του προς επιβολή προστίμου λόγω συμμετοχής σε παράνομη σύμπραξη έχει πολύ επιζήμιες συνέπειες στην αποτελεσματικότητα της πολιτικής ανταγωνισμού της Ένωσης, στο μέτρο που οι επιχειρήσεις οι οποίες διαπράττουν τις παραβάσεις μπορούν να συγκρίνουν απευθείας το κόστος και τα οφέλη των παράνομων δραστηριοτήτων τους, καθώς και να λαμβάνουν υπόψη τις πιθανότητες να ανακαλυφθούν, και επομένως να επιχειρούν να εξασφαλίσουν την κερδοφορία των εν λόγω δραστηριοτήτων (βλ., συναφώς, αποφάσεις Degussa κατά Επιτροπής, σκέψη 220 ανωτέρω, σκέψη 83, και Schunk και Schunk Kohlenstoff‑Technik κατά Επιτροπής, σκέψη 220 ανωτέρω, σκέψη 45).
Κατόπιν των ανωτέρω, η παρούσα αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
Επί της προσβολής της αρχής της αναλογικότητας και της πλάνης εκτιμήσεως, λόγω καθορισμού συντελεστή 17 % τόσο δυνάμει της σοβαρότητας της παραβάσεως όσο και προς εξασφάλιση του αποτρεπτικού αποτελέσματος
Η Επιτροπή, αφού προσδιόρισε με την αιτιολογική σκέψη 651 της προσβαλλομένης αποφάσεως τη γεωγραφική έκταση της παραβάσεως, έθιξε το ζήτημα της σοβαρότητας της παραβάσεως, εκθέτοντας με την αιτιολογική σκέψη 653, και υπό τον τίτλο «Συμπέρασμα ως προς τη σοβαρότητα», τα εξής:
«[…]
(651)
Όσον αφορά τη γεωγραφική έκταση, η παράβαση κάλυψε το σύνολο του ΕΟΧ, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πωλούσαν [κηρούς παραφίνης] στο σύνολο των χωρών του ΕΟΧ [...]
(653)
Λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, των κριτηρίων που εξετάστηκαν ανωτέρω σε σχέση με τη φύση της παραβάσεως και τη γεωγραφική έκταση, το ποσοστό επί της αξίας των πωλήσεων που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την Eni και για την H&R/Tudapetrol πρέπει να είναι 17 %. Αποδείχθηκε ότι, για την ExxonMobil, τη MOL, τη Repsol, την RWE, τη Sasol, τη Shell και την Total, η ενιαία και διαρκής παράβαση χαρακτηριζόταν επίσης από την κατανομή πελατών και/ή αγορών. Η κατανομή των αγορών και η κατανομή των πελατών περιλαμβάνονται, από την ίδια τη φύση τους, μεταξύ των σοβαρότερων περιορισμών του ανταγωνισμού, στον βαθμό που οι πρακτικές αυτές έχουν ως συνέπεια τη συρρίκνωση ή την εξάλειψη του ανταγωνισμού σε ορισμένες αγορές ή για ορισμένους πελάτες […]. Υπό το πρίσμα αυτής της αυξημένης σοβαρότητας, το ποσοστό επί της αξίας των πωλήσεων που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την ExxonMobil, τη MOL, τη Repsol, την RWE, τη Sasol, τη Shell και την Total πρέπει να ανέλθει στο 18 % […]»
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή προσέβαλε την αρχή της αναλογικότητας και ότι υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως καθόσον χρησιμοποίησε, όσον αφορά την κύρια πτυχή της παραβάσεως, συντελεστή 17 %, τόσο λόγω της σοβαρότητας της παραβάσεως, δυνάμει της παραγράφου 21 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, όσο και προς επίτευξη του αποτρεπτικού αποτελέσματος, δυνάμει της παραγράφου 25 των ίδιων κατευθυντηρίων γραμμών. Συγκεκριμένα, ο συντελεστής που επελέγη ως προς τις επιχειρήσεις οι οποίες είχαν μετάσχει επίσης στην πτυχή της παραβάσεως σχετικά με την κατανομή των αγορών και των πελατών ήταν απλώς 18 %. Η απόκλιση των εν λόγω συντελεστών, περιοριζόμενη στη μία ποσοστιαία μονάδα, δεν αντανακλά κατά ορθή αναλογία τον διαφορετικό βαθμό σοβαρότητας. Επομένως, η προσφεύγουσα ζητεί κατ’ ουσίαν από το Γενικό Δικαστήριο να αυξήσει τη διαφορά μεταξύ των συντελεστών 17 % και 18 % μειώνοντας τον πρώτο συντελεστή, δηλαδή τον εφαρμοζόμενο στην αξία των πωλήσεων των επιχειρήσεων οι οποίες, όπως η προσφεύγουσα, μετείχαν μόνο στην κύρια πτυχή της παραβάσεως.
Κατά τη νομολογία, από το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκύπτει ότι η αυστηρότητα της ποινής δεν πρέπει να είναι δυσανάλογη προς το διωκόμενο αδίκημα και ότι, δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, ο καθορισμός του ύψους του προστίμου γίνεται με βάση τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης. Οι αρχές της αναλογικότητας και της καταλληλότητας της ποινής προς την παράβαση προβλέπουν επίσης ότι το ποσό του επιβαλλόμενου προστίμου πρέπει να είναι ανάλογο προς τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 2001,
T-202/98, T-204/98 και T-207/98, Tate & Lyle κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. II-2035
, σκέψη 106, και της 27ης Σεπτεμβρίου 2006,
T-43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3435
, σκέψη 226).
Ειδικότερα, η αρχή της αναλογικότητας συνεπάγεται ότι η Επιτροπή οφείλει να καθορίζει το πρόστιμο κατ’ αναλογίαν προς τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως και ότι οφείλει να εφαρμόζει τα εν λόγω στοιχεία κατά τρόπο συνεπή και αντικειμενικώς δικαιολογημένο (αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, σκέψη 308 ανωτέρω, σκέψεις 226 έως 228, και της 28ης Απριλίου 2010,
T-446/05, Amann & Söhne και Cousin Filterie κατά Επιτροπής, Συλλογή 2010, σ. ΙΙ-1255
, σκέψη 171).
Επιπλέον, κατά τη νομολογία, στο πλαίσιο καθορισμού του ποσού του προστίμου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και αντικειμενικά στοιχεία όπως το περιεχόμενο και η διάρκεια των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορών, ο αριθμός και η έντασή τους, η έκταση της επηρεασθείσας αγοράς και η επιδείνωση που υπέστη η δημόσια οικονομική τάξη. Στην ανάλυση πρέπει επίσης να συνεκτιμώνται το σχετικό μέγεθος των ευθυνόμενων επιχειρήσεων και το μερίδιο της αγοράς που κατέχουν, καθώς και η τυχόν καθ’ υποτροπή υιοθέτηση τέτοιων συμπεριφορών. Για λόγους διαφάνειας, η Επιτροπή εξέδωσε τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006, με τις οποίες γνωστοποιεί υπό ποιες συνθήκες θα λαμβάνει υπόψη τις διάφορες περιστάσεις της παραβάσεως, καθώς και τις συνέπειες που τούτο μπορεί να έχει για τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 8ης Δεκεμβρίου 2011,
C-386/10 P, Χαλκόρ κατά Επιτροπής, Συλλογή 2011, σ. Ι-13090
, σκέψεις 57 έως 59).
Υπογραμμίζεται ότι, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτιάσεως, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη μέθοδο υπολογισμού του ποσού των προστίμων ούτε τη συμβολή των διαφόρων συνεκτιμώμενων στοιχείων που προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές του 2006.
Πρώτον, όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, επισημαίνεται ότι, όπως αναφέρει και η παράγραφος 23 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, οι συμφωνίες και οι εναρμονισμένες πρακτικές καθορισμού τιμών, οι οποίες εν προκειμένω αποτελούν τμήμα της πρώτης πτυχής της παραβάσεως, συγκαταλέγονται, από την ίδια τη φύση τους, μεταξύ των σοβαρότερων παραβάσεων των κανόνων του ανταγωνισμού. Επομένως, κατά τις παραγράφους 21 και 23 των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, ο συντελεστής που αντανακλά τη σοβαρότητα της παραβάσεως πρέπει να ορίζεται στα υψηλότερα όρια κλίμακας με διαβάθμιση από 0 έως 30 %. Επιπλέον, εν προκειμένω, οι συμφωνίες και οι εναρμονισμένες πρακτικές καθορισμού τιμών αφορούσαν το σύνολο των χωρών του ΕΟΧ, πράγμα που επίσης είναι κρίσιμο κατά την παράγραφο 22 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006 (αιτιολογικές σκέψεις 651 και 653 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως καθόσον χρησιμοποίησε συντελεστή 17 % λόγω της σοβαρότητας της παραβάσεως όσον αφορά την κύρια πτυχή της παραβάσεως αυτής, η οποία συνίστατο σε «συμφωνίες ή σε εναρμονισμένες πρακτικές με αντικείμενο τον καθορισμό των τιμών [και] την ανταλλαγή και αποκάλυψη εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών» σε σχέση προς τους κηρούς παραφίνης. Το ίδιο ισχύει και όσον αφορά τον καθορισμό του ποσού το οποίο πρέπει να προστεθεί για την εξασφάλιση του αποτρεπτικού αποτελέσματος κατά την παράγραφο 25 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, και το οποίο αποκαλείται «δικαίωμα εισόδου». Εκτός αυτού, η Επιτροπή προσδιόρισε τη σχέση που υπάρχει μεταξύ, αφενός, των κρίσιμων παραγόντων που ελήφθησαν υπόψη λόγω σοβαρότητας της παραβάσεως και, αφετέρου, του επιλεγέντος συντελεστή.
Πρέπει να προστεθεί ότι ο καθορισμός του επίμαχου συντελεστή στο 17 % δικαιολογείται επίσης με βάση τα κριτήρια εκτιμήσεως τα οποία έχει θέσει η νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 307 ανωτέρω.
Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως ούτε προσέβαλε την αρχή της αναλογικότητας καθόσον καθόρισε τον επίμαχο συντελεστή στο 17 %.
Δεύτερον, πρέπει να εξεταστούν τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας σύμφωνα με τα οποία η διαφορά μεταξύ του συντελεστή που επελέγη για την κύρια πτυχή της παραβάσεως και του χρησιμοποιηθέντος για την πρώτη και τη δεύτερη πτυχή από κοινού, ο οποίος ήταν υψηλότερος από τον πρώτο κατά μία μόλις ποσοστιαία μονάδα, δεν αντιστοιχεί με τη διαφορά βαθμού σοβαρότητας που διαπιστώθηκε λαμβανομένης υπόψη της συμμετοχής σε κατανομή πελατών και αγορών.
Συναφώς, τονίζεται ότι, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 240 και 248 της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι συμφωνίες που συνίσταντο στην κατανομή των αγορών ή της πελατείας ήταν σποραδικές κατά τις τεχνικές συναντήσεις σε σύγκριση με τις συμφωνίες ή τις εναρμονισμένες πρακτικές που είχαν σκοπό τον καθορισμό των τιμών των κηρών παραφίνης. Επιπλέον, κατά τις ανεξάρτητες δηλώσεις επιχειρήσεων που μετείχαν επίσης στη σύμπραξη (βλ. σκέψη 153 ανωτέρω), η συζήτηση για το ύψος των τιμών των κηρών παραφίνης που εφάρμοζαν οι μετέχοντες αποτελούσε πάντοτε θέμα της ημερήσιας διάταξης των τεχνικών συναντήσεων, δεδομένου ότι οι εν λόγω συναντήσεις αφορούσαν κατά γενικό κανόνα και τον καθορισμό των τιμών.
Εκτός αυτού, κατά την αιτιολογική σκέψη 267 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ο παράνομος σκοπός τον οποίον επιδίωκαν οι μετέχοντες στη διαρκή και ενιαία παράβαση και για τον οποίο τους επιβλήθηκαν κυρώσεις συνίστατο εν προκειμένω στη μείωση ή στην εξάλειψη της πιέσεως του ανταγωνισμού με απώτερο σκοπό την αποκόμιση μεγαλύτερων κερδών και, εν τέλει, τη σταθεροποίηση των κερδών αυτών ή ακόμα και την αύξησή τους. Είναι ασφαλώς αληθές ότι η δεύτερη πτυχή της παραβάσεως μπορούσε να επιδεινώσει τις δυσμενείς επιπτώσεις της παραβάσεως αυτής στους πελάτες και στις επηρεαζόμενες αγορές. Εντούτοις, η εν λόγω δεύτερη πτυχή δεν είχε αντίθετο προς τον ανταγωνισμό σκοπό δυνάμενο να διαχωριστεί σαφώς από τον επιδιωκόμενο με την πρώτη πτυχή της παραβάσεως, λαμβανομένου υπόψη ότι αμφότερες οι πτυχές αφορούσαν τα ίδια προϊόντα και την ίδια γεωγραφική αγορά και ότι, σε τελική ανάλυση, η κατανομή των αγορών και των πελατών εξυπηρετούσε επίσης τον σκοπό της επιτεύξεως υψηλότερων τιμών από το επίπεδο που αντιστοιχεί στις συνθήκες του ανταγωνισμού, ακριβώς δηλαδή όπως και οι πρακτικές καθορισμού των τιμών.
Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως ούτε προσέβαλε την αρχή της αναλογικότητας καθόσον χρησιμοποίησε, λόγω σοβαρότητας της παραβάσεως, αφενός, και προς εξασφάλιση του αποτρεπτικού αποτελέσματος δυνάμει της παραγράφου 25 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006, αφετέρου, ποσοστό 17 % επί της αξίας των πωλήσεων ως προς τις επιχειρήσεις που μετείχαν μόνο στην κύρια πτυχή της παραβάσεως και ποσοστό 18 % επί της αξίας των πωλήσεων ως προς τις επιχειρήσεις που μετείχαν και στη δεύτερη πτυχή της παραβάσεως.
Κατά τα λοιπά, στο μέτρο που καλείται να αποφανθεί και επί επικουρικού αιτήματος μειώσεως του ποσού του προστίμου, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά, στο πλαίσιο ασκήσεως της πλήρους δικαιοδοσίας του, ότι η συνεκτίμηση του 17 % της αξίας των πωλήσεων ως προς τις επιχειρήσεις που μετείχαν μόνο στην κύρια πτυχή της παραβάσεως αντανακλά δεόντως τη σοβαρότητα της παραβάσεως, όπως επιτάσσουν το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003 αλλά και η νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 308 ανωτέρω.
Επομένως, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
Επί του επιχειρήματος ότι το βασικό ποσό του προστίμου είναι αντίθετο προς την αρχή της αναλογικότητας και συνεπάγεται δυσμενείς διακρίσεις, λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους του ομίλου H&R
Η προσφεύγουσα θεωρεί ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι αντίθετο προς την αρχή της αναλογικότητας και συνεπάγεται δυσμενείς διακρίσεις λαμβανομένου υπόψη του μεγέθους της, σε σύγκριση με τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις λοιπές επιχειρήσεις οι οποίες μετείχαν στη σύμπραξη. Η προσφεύγουσα επικαλείται το γεγονός ότι το προσαρμοσθέν βασικό ποσό που χρησιμοποιήθηκε έναντι της ExxonMobil αντιπροσωπεύει μόνο το 0,04 % περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε ο εν λόγω όμιλος το 2007, ενώ, στην περίπτωση του ομίλου H&R, το ποσοστό αυτό ανέρχεται στο 2,5 %.
Κατά τη νομολογία, συντρέχει προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο, εκτός αν η μεταχείριση αυτή δικαιολογείται αντικειμενικώς (απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 1984,
106/83, Sermide, Συλλογή 1984, σ. 4209
, σκέψη 28, και απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της 4ης Ιουλίου 2006,
T-304/02, Hoek Loos κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-1887
, σκέψη 96).
Επιπλέον, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 308 ανωτέρω, από το άρθρο 49, παράγραφος 3, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων προκύπτει ότι η αυστηρότητα της ποινής δεν πρέπει να είναι δυσανάλογη προς το αδίκημα και ότι, δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, ο καθορισμός του ύψους του προστίμου γίνεται με βάση τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως. Οι αρχές της αναλογικότητας και της καταλληλότητας της ποινής προς την παράβαση προβλέπουν επίσης ότι το ποσό του επιβαλλόμενου προστίμου πρέπει να είναι ανάλογο προς τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως.
Ειδικότερα, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 309 ανωτέρω, η αρχή της αναλογικότητας συνεπάγεται ότι η Επιτροπή οφείλει να καθορίζει το πρόστιμο κατ’ αναλογίαν προς τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως και ότι οφείλει προς τούτο να εφαρμόζει τα εν λόγω στοιχεία κατά τρόπο συνεπή και αντικειμενικώς δικαιολογημένο.
Επιπλέον, κατά τη νομολογία, στο πλαίσιο καθορισμού του ύψους του προστίμου επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη τόσο ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως, που αποτελεί ένδειξη, έστω κατά προσέγγιση και ατελή, του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της, όσο και το ποσοστό του κύκλου εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που συνιστούν το αντικείμενο της παραβάσεως και που, συνεπώς, μπορούν να παράσχουν ένδειξη για την έκτασή της. Δεν πρέπει να προσδίδεται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο από τα ποσά αυτά δυσανάλογη σημασία σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως και, κατά συνέπεια, ο καθορισμός του καταλλήλου προστίμου δεν μπορεί να είναι το αποτέλεσμα ενός απλού υπολογισμού στηριζόμενου στον συνολικό κύκλο εργασιών. Τούτο ισχύει, ιδίως, όταν τα οικεία εμπορεύματα δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα μικρό μόνον ποσοστό αυτού του κύκλου εργασιών (αποφάσεις του Δικαστηρίου Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 40 ανωτέρω, σκέψη 243, και της 18ης Μαΐου 2006,
C-397/03 P, Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. I-4429
, σκέψη 100).
Αντιθέτως, το δίκαιο της Ένωσης δεν περιλαμβάνει αρχή γενικής ισχύος σύμφωνα με την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη με τον συνολικό κύκλο εργασιών τον οποίο πραγματοποιεί η επιχείρηση που μετέχει στην παράβαση (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, σκέψη 326 ανωτέρω, σκέψη 101).
Υπενθυμίζεται, επίσης, ότι, κατά τη νομολογία που παρατίθεται με τη σκέψη 310 ανωτέρω, η Επιτροπή εξέδωσε για λόγους διαφάνειας τις κατευθυντήριες γραμμές του 2006, με τις οποίες γνωστοποιεί υπό ποιες συνθήκες θα λαμβάνει υπόψη καθένα από τα κρίσιμα στοιχεία για τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου, περιλαμβανομένου του συνολικού κύκλου εργασιών της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως και της αξίας των πωλήσεων που πραγματοποιήθηκαν στην αγορά της συμπράξεως.
Επιπλέον, υπογραμμίζεται ότι στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτιάσεως, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη μέθοδο υπολογισμού την οποία προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές του 2006 ούτε τη συμβολή των διαφόρων συνεκτιμώμενων στοιχείων.
Εν προκειμένω, στο πλαίσιο υπολογισμού του βασικού ποσού του προστίμου ελήφθησαν υπόψη, αντιστοίχως, το 17 % της αξίας των πωλήσεων του ομίλου H&R και το 18 % της αξίας των πωλήσεων της ExxonMobil στις αγορές της συμπράξεως. Επιπλέον, η Επιτροπή καθόρισε πολλαπλασιαστικό συντελεστή 2 λόγω του υψηλού συνολικού κύκλου εργασιών της ExxonMobil και του χαμηλού ποσοστού της πραγματοποιηθείσας αξίας των πωλήσεων στις αγορές της συμπράξεως σε σχέση με τον εν λόγω κύκλο εργασιών, προκειμένου να εξασφαλιστεί το κατάλληλο αποτρεπτικό αποτέλεσμα, κατά την παράγραφο 30 των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006. Άλλωστε, για καθεμία από τις επιχειρήσεις που μετείχαν στη σύμπραξη η Επιτροπή εξακρίβωσε ότι το συνολικό ποσό του προστίμου δεν υπερέβαινε το 10 % του κύκλου εργασιών της, σύμφωνα με την επιταγή του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003.
Επομένως, σε διάφορα στάδια του υπολογισμού του ποσού του προστίμου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τις διαφορές μεταξύ των καταστάσεων της ExxonMobil και της προσφεύγουσας, επιφυλάσσοντας στις εν λόγω επιχειρήσεις διαφορετική μεταχείριση όσον αφορά τα κρίσιμα αυτά ζητήματα.
Ομοίως, η Επιτροπή τήρησε τις δικές της κατευθυντήριες γραμμές αλλά και την εφαρμοστέα νομολογία κατά την οποία επιτρέπεται να λαμβάνεται υπόψη τόσο ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως όσο και το ποσοστό του κύκλου εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που συνιστούν αντικείμενο της παραβάσεως. Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή εφάρμοσε τα κρίσιμα προς τούτο στοιχεία κατά τρόπο συνεπή και αντικειμενικώς δικαιολογημένο.
Τέλος, προστίθεται ότι η διαφορά συντελεστή μεταξύ του βασικού ποσού και του συνολικού κύκλου εργασιών του ομίλου, όσον αφορά την ExxonMobil και την H&R, αποτελεί συνέπεια του γεγονότος και μόνον ότι τα έσοδα από τα προϊόντα των αγορών της συμπράξεως αντιπροσωπεύουν στον κύκλο εργασιών της ExxonMobil ασύγκριτα χαμηλότερο ποσοστό σε σχέση με το αντίστοιχο της H&R. Η προσφεύγουσα όμως δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι το ποσό του προστίμου είναι αντίθετο προς την αρχή της αναλογικότητας ή ότι συνεπάγεται δυσμενείς διακρίσεις επιλέγοντας αυθαίρετα να αντιπαραβάλει ένα στοιχείο συνεκτιμώμενο στο πλαίσιο υπολογισμού του ποσού του προστίμου και μια ενδιάμεση αξία που δεν έχουν άμεση σχέση μεταξύ τους ούτε υπό το πρίσμα των κατευθυντηρίων γραμμών του 2006 αλλ’ ούτε υπό το πρίσμα της σχετικής νομολογίας.
Ως εκ τούτου, πρέπει να απορριφθεί η υπό κρίση αιτίαση, η οποία αντλείται από προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και από τον δυσανάλογο χαρακτήρα του ποσού του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου.
Κατά τα λοιπά, στο μέτρο που καλείται να αποφανθεί και επί επικουρικού αιτήματος μειώσεως του ποσού του προστίμου, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά, στο πλαίσιο ασκήσεως της πλήρους δικαιοδοσίας του, ότι το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στις προσφεύγουσες είναι ενδεδειγμένο, λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας και της διάρκειας της διαπραχθείσας παραβάσεως.
Επομένως, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.
Επί της αιτιάσεως που προέβαλε η προσφεύγουσα κατά την επ
’ ακροατηρίου συζήτηση σχετικά με την ύπαρξη οικονομικής ενότητας μεταξύ της ίδιας και των λοιπών εταιριών του ομίλου H&R
Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη οικονομικής ενότητας μεταξύ της ίδιας και της εταιρίας H&R Wax Company Vertrieb. Επιπροσθέτως, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ως προς το σημείο αυτό ανεπαρκώς αιτιολογημένη. Επιπλέον, η προσφεύγουσα υποστήριξε επίσης ότι το ίδιο το Γενικό Δικαστήριο δεν προσδιόρισε τον όμιλο H&R με τις γραπτές και τις προφορικές ερωτήσεις του.
Καταρχάς, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή περιέγραψε σαφώς, με τα σημεία 26 και 28 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, τα όρια του ομίλου H&R, ο οποίος αντιστοιχεί στην επιχείρηση H&R. Ελλείψει αμφισβητήσεως εκ μέρους της προσφεύγουσας, η παρουσίαση αυτή αναπαρήχθη στις αιτιολογικές σκέψεις 22 και 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως (βλ. σκέψη 13 ανωτέρω). Με το δικόγραφο της προσφυγής και το υπόμνημα απαντήσεως η προσφεύγουσα δεν έθεσε εν αμφιβόλω την εν λόγω περιγραφή του ομίλου H&R. Εκτός αυτού, με το σημείο 14 του δικογράφου της προσφυγής, η ίδια η προσφεύγουσα ανέφερε ότι αποτελούσε «τμήμα της οικονομικής οντότητας [Hansen & Rosenthal]» διαρθρώνοντας τη σχετική με τον πρώτο λόγο επιχειρηματολογία της στον άξονα αυτόν. Όμως, κατά το σημείο 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Hansen & Rosenthal αποτελεί την ηγετική εταιρία του ομίλου H&R.
Υπενθυμίζεται, καταρχάς, ότι από τον συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και του άρθρου 48, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας προκύπτει ότι το εισαγωγικό δικόγραφο πρέπει να περιέχει το αντικείμενο της διαφοράς και συνοπτική έκθεση των ισχυρισμών των οποίων γίνεται επίκληση και ότι απαγορεύεται η προβολή νέων ισχυρισμών κατά τη διάρκεια της δίκης, εκτός αν στηρίζονται σε νομικά και πραγματικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη διαδικασία.
Επομένως, η νέα αιτίαση της προσφεύγουσας που αντλείται από το βάσιμο της διαπιστώσεως ότι μεταξύ της ίδιας και της Hansen & Rosenthal υπάρχει οικονομική ενότητα, και η οποία προβλήθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, είναι απαράδεκτη.
Δεύτερον, υπενθυμίζεται ότι η υποχρέωση αιτιολογήσεως που προβλέπεται στο άρθρο 253 ΣΛΕΕ αποτελεί ουσιώδη τύπο που πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας, δεδομένου ότι αυτό αφορά την ουσιαστική νομιμότητα της επίδικης πράξεως. Η παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ, το οποίο αφορά ελλιπή ή ανεπαρκή αιτιολογία, συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου, κατά την έννοια του άρθρου 230 ΕΚ, και αποτελεί λόγο ακυρώσεως δημοσίας τάξεως τον οποίο ο δικαστής της Ένωσης οφείλει να εξετάζει αυτεπαγγέλτως (βλ. νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 42 ανωτέρω).
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, από την αιτιολογία μιας ατομικής αποφάσεως πρέπει να διαφαίνεται, κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο, η συλλογιστική του οργάνου που εκδίδει την προσβαλλόμενη πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και στο αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκεί τον έλεγχό του. H υποχρέωση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται αναλόγως των περιστάσεων της συγκεκριμένης περιπτώσεως. Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία ικανοποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο βάσει του γράμματος της εν λόγω πράξεως αλλά και του πλαισίου εντός του οποίου εκδόθηκε η πράξη αυτή (απόφαση Επιτροπή κατά Sytraval και Brink’s France, σκέψη 42 ανωτέρω, σκέψη 63).
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο εκτιμά ότι οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή περιέλαβε την προσφεύγουσα στον όμιλο H&R προκύπτουν σαφώς από τις αιτιολογικές σκέψεις 22 και 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επιπλέον, επισημαίνεται ότι, εν προκειμένω, δεν επρόκειτο για καταλογισμό στην προσφεύγουσα της ευθύνης για την παράβαση λόγω συμμετοχής άλλης εταιρίας του ομίλου H&R στην επίμαχη σύμπραξη, αλλά λόγω άμεσης συμμετοχής της προσφεύγουσας, μέσω της παρουσίας ενός εκ των υπαλλήλων της στις τεχνικές συναντήσεις.
Κατά τα λοιπά, όσον αφορά τον υπολογισμό της αξίας των πωλήσεων του ομίλου H&R, υπογραμμίζεται ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη τον εξωτερικό κύκλο εργασιών του ομίλου κατόπιν ρητού αιτήματος της προσφεύγουσας, όπως προκύπτει από την αλληλογραφία που αντάλλαξε η τελευταία με την Επιτροπή κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας. Σύμφωνα με τις πληροφορίες που παρέχει η προσφεύγουσα, ο εν λόγω εξωτερικός κύκλος εργασιών περιλάμβανε επίσης τον αντίστοιχο της Hansen & Rosenthal καθώς και αυτόν της θυγατρικής της H&R Wax Company Vertrieb, οι οποίες συμμετέχουν εμμέσως στο κεφάλαιο της προσφεύγουσας, και οι οποίες περιελήφθησαν στον όμιλο H&R χωρίς τούτο να τεθεί υπό αμφισβήτηση από την προσφεύγουσα με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και με τα έγγραφά της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.
Επομένως, από το γράμμα της προσβαλλομένης αποφάσεως και από το πλαίσιο εκδόσεώς της καθίστανται απολύτως κατανοητοί στο Γενικό Δικαστήριο οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή ακολούθησε την προσέγγιση αυτή, με αποτέλεσμα να μη συντρέχει λόγος να εξεταστεί αυτεπαγγέλτως ενδεχόμενη παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως.
Τρίτον, όσον αφορά τη φερόμενη παράλειψη προσδιορισμού του όρου «όμιλος H&R» στο πλαίσιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, υπενθυμίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εξειδικεύει τον όρο αυτό με τις αιτιολογικές σκέψεις 22 έως 24 και ότι η ίδια η προσφεύγουσα χρησιμοποιεί την έκφραση «όμιλος H&R» υπό την ίδια έννοια, μεταξύ άλλων στο σημείο 68 του δικογράφου της προσφυγής. Λαμβανομένου υπόψη ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τον εν λόγω προσδιορισμό του ομίλου καθόσον οι διάδικοι χρησιμοποίησαν ομοιόμορφα την έκφραση «όμιλος H&R» κατά την έγγραφη διαδικασία, το Γενικό Δικαστήριο περιέλαβε τον ίδιο ορισμό στην έκθεση ακροατηρίου του. Επιπλέον, μολονότι αληθεύει ότι η προσφεύγουσα χρησιμοποιεί συχνά τον όρο «H&R» υπό έννοια αντίστοιχη προς τη «Hansen & Rosenthal KG», εντούτοις γεγονός παραμένει ότι ο περιλαμβανόμενος στην έκθεση ακροατηρίου του Γενικού Δικαστηρίου ορισμός του ομίλου «H&R» ανταποκρίνεται απολύτως στον ορισμό που περιέχεται στη σκέψη 2 ανωτέρω.
Επομένως, η αιτίαση που προβλήθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Κατόπιν των ανωτέρω, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο μέτρο που με αυτήν ζητείται η ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Όσον αφορά την άσκηση της πλήρους δικαιοδοσίας του, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει σφάλμα ή παρατυπία δυνάμενη να δικαιολογήσει τη μείωση του ποσού του προστίμου. Εκτιμά επιπλέον ότι, υπό το πρίσμα όλων των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, ειδικότερα δε της σοβαρότητας και της διάρκειας της παραβάσεως που διέπραξε η προσφεύγουσα, το ποσό του προστίμου το οποίο επιβλήθηκε στην τελευταία είναι ενδεδειγμένο.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το αίτημα της Επιτροπής.
Επιπλέον, κατά το άρθρο 90, στοιχείο αʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας, αν το Γενικό Δικαστήριο υποβλήθηκε σε έξοδα που θα μπορούσαν να αποφευχθούν, μπορεί να καταδικάσει τον διάδικο που τα προκάλεσε στην πληρωμή τους. Εν προκειμένω, όπως επισημάνθηκε, ειδικότερα με τη σκέψη 262 ανωτέρω, οι απαντήσεις της προσφεύγουσας στις γραπτές ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου ήταν ανακριβείς και ασαφείς. Η συμπεριφορά της προσφεύγουσας παρεμπόδισε αισθητά την εξέταση της υπό κρίση υποθέσεως, πράγμα που δυσχέρανε αδικαιολόγητα την αποστολή του Γενικού Δικαστηρίου, εξαναγκάζοντας το τελευταίο να προβεί σε αναπόφευκτες ενέργειες. Επομένως, η προσφεύγουσα καταδικάζεται να αποδώσει τα σχετικά έξοδα στο Γενικό Δικαστήριο, καταβάλλοντας στο ταμείο του το ποσό των 10000 ευρώ.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Η H&R ChemPharm GmbH φέρει τα δικαστικά έξοδά της καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

3)
Η H&R ChemPharm υποχρεούται να αποδώσει στο Γενικό Δικαστήριο το ποσό των 10000 ευρώ δυνάμει του άρθρου 90, στοιχείο αʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας.

Czúcz
Labucka
Γρατσίας
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 12 Δεκεμβρίου 2014.
(υπογραφές)
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.