CELEX: 62007CJ0484
Συμφωνία Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας
Οικογενειακή επανένωση
Άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της αποφάσεως 1/80 του Συμβουλίου Συνδέσεως
Τέκνο Τούρκου εργαζομένου που συγκατοίκησε μαζί του για περισσότερα από τρία έτη, αλλά σύναψε γάμο πριν την παρέλευση της τριετίας που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη
Εθνικό δίκαιο που προβλέπει ότι για τον λόγο αυτό παύει να ισχύει η άδεια διαμονής του ενδιαφερομένου

1/80 ή την επιβολή άλλων όρων εκτός από αυτούς που προβλέπει η εν λόγω απόφαση. Συγκεκριμένα, κατά πάγια νομολογία
του Δικαστηρίου, τόσον από την υπεροχή του δικαίου της Ενώσεως έναντι του εσωτερικού δικαίου των κρατών μελών όσο και από
το άμεσο αποτέλεσμα μιας διατάξεως, όπως το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως 1/80, προκύπτει ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν
να τροποποιούν μονομερώς το περιεχόμενο του συστήματος βαθμιαίας εντάξεως των Τούρκων υπηκόων στην αγορά εργασίας του κράτους
μέλους υποδοχής και δεν έχουν πλέον τη δυνατότητα να θεσπίζουν μέτρα που μπορούν να δυσχεράνουν το νομικό καθεστώς που αναγνωρίζεται
ρητώς από το δίκαιο που διέπει τη σύνδεση ΕΟΚ-Τουρκίας υπέρ των υπηκόων αυτών (βλ., συναφώς, αποφάσεις της 22ας Ιουνίου 2000,
C‑65/98, Eyüp, Συλλογή 2000, σ. I‑4747, σκέψεις 40 και 41· της 19ης Νοεμβρίου 2002, C‑188/00, Kurz, Συλλογή 2002, σ. I‑10691,
σκέψεις 66 έως 68, καθώς και της 4ης Φεβρουαρίου 2010, C‑14/09, Genc, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψεις
36 έως 38).
Πάντως, τούτο ακριβώς συμβαίνει όσον αφορά ρύθμιση τέτοιου είδους όπως αυτή περί της οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη. Έτσι,
ρύθμιση όπως αυτή που περιλαμβάνεται στο τμήμα B2/8.3 της Vc 2000, όχι μόνο δεν περιορίζεται στο να προβλέπει ότι το μέλος
της οικογένειας Τούρκου διακινούμενου εργαζομένου πρέπει να ζει πράγματι υπό την ίδια στέγη με αυτόν κατά τα πρώτα τρία έτη
της διαμονής του στο κράτος μέλος υποδοχής, αλλά θεσπίζει κανόνα κατά τον οποίο, ιδίως, το γεγονός ότι το ενήλικο τέκνο συνάπτει
γάμο ή σχέση θεωρείται, από μόνο του, ότι λύει τον πραγματικό οικογενειακό δεσμό. Η ρύθμιση αυτή παρέχει, επομένως, στις εθνικές
αρχές το δικαίωμα να ανακαλούν αυτομάτως την άδεια διαμονής μέλους της οικογένειας που βρίσκεται σε μια τέτοια κατάσταση,
ακόμη και αν ο ενδιαφερόμενος εξακολουθεί να ζει μαζί με τον εργαζόμενο.
Επιβάλλεται, επομένως, η διαπίστωση ότι ρύθμιση τέτοιας φύσεως υπερβαίνει προδήλως τα όρια των μέτρων που μπορεί να λαμβάνει
το κράτος μέλος υποδοχής βάσει της αποφάσεως 1/80. Όροι όπως αυτός που αναφέρεται στην προηγούμενη σκέψη ουδόλως περιλαμβάνονται
στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως 1/80, η σύνταξη του οποίου είναι, αντιθέτως, γενική και άνευ αιρέσεων, ούτε μπορούν
να στηριχθούν στο πνεύμα βάσει του οποίου θεσπίσθηκε η εν λόγω διάταξη.
Όσον αφορά ειδικότερα την κατάσταση μέλους της οικογένειας όπως η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, από τις διαπιστώσεις του
αιτούντος δικαστηρίου προκύπτει ότι, από την είσοδό της στο έδαφος των Κάτω Χωρών το 1999 και μέχρι την 1η Απριλίου 2005,
ημερομηνία κατά την οποία εγκατέλειψε την οικογενειακή στέγη για να εγκατασταθεί σε άλλη διεύθυνση, η F. Pehlivan ουδέποτε
διέμεινε χωριστά διακόπτοντας τη συγκατοίκηση με τους γονείς της, οι οποίοι διέμεναν νομίμως στο κράτος μέλος υποδοχής και
από τους οποίους ο ένας τουλάχιστον ήταν ενταγμένος στη νόμιμη αγορά εργασίας του κράτους αυτού.
Επομένως, από τα στοιχεία που έχει στη διάθεσή του το Δικαστήριο προκύπτει ότι, εν προκειμένω, η F. Pehlivan διέμεινε στο
κράτος μέλος υποδοχής, ανελλιπώς για διάστημα μεγαλύτερο των τριών ετών, συμμορφούμενη πλήρως με τις απαιτήσεις του άρθρου
7, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως 1/80 και με τον σκοπό που αποτελεί τη βάση αυτής της διατάξεως, δηλαδή την οικογενειακή επανένωση.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να θεωρηθεί ότι η ενδιαφερόμενη διέμεινε νομίμως καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής της στο
έδαφος των Κάτω Χωρών, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως. Επομένως, υπό περιστάσεις όπως αυτές της κύριας δίκης, το δικαίωμα
διαμονής της F. Pehlivan στο κράτος μέλος υποδοχής ουδόλως επηρεάσθηκε, εν πάση περιπτώσει, από τον γάμο που σύναψε πριν από
τη λήξη της τριετούς περιόδου που προβλέπεται στην πρώτη περίπτωση της ίδιας διατάξεως, εφόσον ο γάμος δεν είχε, εν προκειμένω,
ως αποτέλεσμα τη διακοπή της πραγματικής συγκατοίκησης της ενδιαφερομένης με τον εν λόγω Τούρκο εργαζόμενο για τον οποίο της
δόθηκε άδεια εισόδου στο κράτος μέλος αυτό με σκοπό την οικογενειακή επανένωση.
Η ερμηνεία αυτή είναι εξάλλου συνεπής με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία μέλος της οικογένειας Τούρκου
εργαζομένου που πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως 1/80 μπορεί να απολέσει τα δικαιώματα που
του παρέχονται βάσει της διατάξεως αυτής σε δύο μόνο περιπτώσεις, δηλαδή είτε όταν η παρουσία του Τούρκου μετανάστη στο έδαφος
του κράτους μέλους υποδοχής συνιστά, λόγω της ατομικής συμπεριφοράς του, πραγματικό και σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια τάξη,
τη δημόσια ασφάλεια ή τη δημόσια υγεία, κατά την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 1, της αποφάσεως αυτής, είτε όταν ο ενδιαφερόμενος
έχει εγκαταλείψει το έδαφος του κράτους αυτού για σημαντικό χρονικό διάστημα χωρίς να συντρέχουν θεμιτοί λόγοι (βλ., μεταξύ
άλλων, προπαρατεθείσα απόφαση Bozkurt, σκέψη 42 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Από τα ανωτέρω προκύπτει ειδικότερα ότι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο και αντιθέτως προς τα προβλεπόμενα από τη ρύθμιση
περί της οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη, το γεγονός ότι, την κρίσιμη χρονική στιγμή, η ενδιαφερόμενη είναι ενήλικη ουδεμία
επιρροή ασκεί στα δικαιώματα που απέκτησε βάσει του άρθρου 7, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως 1/80 (βλ. συναφώς, μεταξύ άλλων,
αποφάσεις Ergat, προπαρατεθείσα, σκέψεις 26 και 27, καθώς και της 16ης Φεβρουαρίου 2006, C‑502/04, Torun, Συλλογή 2006, σ.
I‑1563, σκέψη 28 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Από το σύνολο των σκέψεων αυτών, συνάγεται ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, ο γάμος που συνάπτει
μέλος της οικογένειας Τούρκου εργαζομένου πριν από την παρέλευση της τριετίας που προβλέπεται στο άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, πρώτη
περίπτωση, της αποφάσεως 1/80 δεν ασκεί καμία επιρροή στη διατήρηση του δικαιώματός του διαμονής, καθόσον, καθ’ όλη την εν
λόγω περίοδο, το μέλος αυτό συγκατοικεί πράγματι με τον εργαζόμενο. Το οικείο κράτος μέλος δεν μπορεί, επομένως, να αμφισβητήσει
εν προκειμένω βασίμως το δικαίωμα διαμονής το οποίο αντλεί η προσφεύγουσα της κύριας δίκης από το δίκαιο της Ένωσης και εναπόκειται
στα εθνικά δικαστήρια να το εφαρμόζουν στο ακέραιο και να προστατεύουν τα δικαιώματα που το δίκαιο αυτό απονέμει στους ιδιώτες,
αφήνοντας ανεφάρμοστη κάθε ενδεχομένως αντίθετη διάταξη της νομοθεσίας του εν λόγω κράτους (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις
Eyüp, σκέψη 42, και Kurz, σκέψη 69).
Τέλος, διευκρινίζεται ότι η ερμηνεία που δόθηκε με την αμέσως προηγούμενη σκέψη δεν είναι ασυμβίβαστη με τις απαιτήσεις του
άρθρου 59 του πρόσθετου πρωτοκόλλου, που υπογράφηκε στις 23 Νοεμβρίου 1970. Συγκεκριμένα, για λόγους παρεμφερείς προς αυτούς
που παρέθεσε το Δικαστήριο στις σκέψεις 62 έως 67 της προπαρατεθείσας απόφασης Derin και στη σκέψη 21 της απόφασης της 4ης
Οκτωβρίου 2007, C‑349/06, Polat (Συλλογή 2007, σ. I‑8167), καθώς και στη σκέψη 45 της προπαρατεθείσας αποφάσεως Bozkurt, η
κατάσταση του μέλους της οικογένειας του Τούρκου μετανάστη δεν μπορεί να συγκριθεί λυσιτελώς με την κατάσταση του μέλους της
οικογένειας ενός υπηκόου κράτους μέλους, με δεδομένες τις σημαντικές διαφορές που υπάρχουν μεταξύ του νομικού καθεστώτος στο
οποίο υπάγεται καθένας τους (βλ., συναφώς, απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2010, C‑462/08, Bekleyen, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί
στη Συλλογή, σκέψεις 37, 38 και 43).
Επομένως, κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση,
της αποφάσεως 1/80 έχει την έννοια ότι:
–        η διάταξη αυτή αποκλείει ρύθμιση κράτους μέλους κατά την οποία το μέλος οικογένειας Τούρκου εργαζομένου, ενταγμένου στη νόμιμη
αγορά εργασίας του κράτους αυτού, το οποίο έχει λάβει νομίμως άδεια προς επανένωση με αυτόν, χάνει τα δικαιώματα που βασίζονται
στην οικογενειακή επανένωση βάσει της διατάξεως αυτής απλώς και μόνο επειδή, έχοντας ενηλικιωθεί, συνάπτει γάμο, ενώ εξακολουθεί
να συγκατοικεί με τον εργαζόμενο κατά τα τρία πρώτα έτη της διαμονής του στο κράτος μέλος υποδοχής·
–        πρόσωπο τουρκικής υπηκοότητας, όπως η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εμπίπτει στην εν λόγω διάταξη και μπορεί βασίμως να επικαλεσθεί
δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής βάσει της διατάξεως αυτής, παρά το γεγονός ότι σύναψε γάμο πριν από την παρέλευση
της τριετίας που προβλέπεται στο εν λόγω πρώτο εδάφιο της πρώτης περιπτώσεως, καθόσον, καθ’ όλη την περίοδο αυτή, έζησε πράγματι
υπό την ίδια στέγη με τον Τούρκο διακινούμενο εργαζόμενο για τον οποίο του δόθηκε άδεια εισόδου στο κράτος μέλος αυτό με σκοπό
την οικογενειακή επανένωση.
Λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στα λοιπά ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 7, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της αποφάσεως 1/80, της 19ης Σεπτεμβρίου 1980, για την προώθηση της συνδέσεως,
την οποία εξέδωσε το Συμβούλιο Σύνδεσης που συστάθηκε με τη Συμφωνία Συνδέσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας
και της Τουρκίας, έχει την έννοια ότι:
–
η διάταξη αυτή αποκλείει ρύθμιση κράτους μέλους κατά την οποία το μέλος οικογένειας Τούρκου εργαζομένου, ενταγμένου στη νόμιμη
αγορά εργασίας του κράτους αυτού, το οποίο έχει λάβει νομίμως άδεια προς επανένωση με αυτόν χάνει τα δικαιώματα που βασίζονται
στην οικογενειακή επανένωση βάσει της διατάξεως αυτής απλώς και μόνο επειδή, έχοντας ενηλικιωθεί, συνάπτει γάμο, ενώ εξακολουθεί
να συγκατοικεί με τον εργαζόμενο κατά τα τρία πρώτα έτη της διαμονής του στο κράτος μέλος υποδοχής·
–
πρόσωπο τουρκικής υπηκοότητας, όπως η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εμπίπτει στην εν λόγω διάταξη και μπορεί βασίμως να επικαλεσθεί
δικαίωμα διαμονής στο κράτος μέλος υποδοχής βάσει της διατάξεως αυτής, παρά το γεγονός ότι σύναψε γάμο πριν από την παρέλευση
της τριετίας που προβλέπεται στο εν λόγω πρώτο εδάφιο της πρώτης περιπτώσεως, εφόσον, καθ’ όλη την περίοδο αυτή, έζησε πράγματι
υπό την ίδια στέγη με τον Τούρκο διακινούμενο εργαζόμενο χάριν του οποίου του δόθηκε άδεια εισόδου στο κράτος μέλος αυτό με
σκοπό την οικογενειακή επανένωση.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.