CELEX: 62010CJ0442
Assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu tal-vetturi
Direttiva 84/5/KEE
Artikoli 1(4) u 2(1)
Terzi li huma vittmi
Awtorizzazzjoni espressa jew impliċita għas-sewqan
Direttiva 90/232/KEE
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1
Direttiva 2009/103/KE
Artikoli 10, 12(1) u (13)(1)
Vittma ta’ inċident tat-traffiku li kien passiġġier f’vettura li fir-rigward tagħha jkun assigurat bħala sewwieq
Vettura misjuqa minn persuna li ma hijiex assigurata skont il-polza ta’ assigurazzjoni
Vittma assigurata li ma hijiex eskluża mill-benefiċċju tal-assigurazzjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 12(1) u 13(1) tad-Direttiva 2009/103/KE tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Settembru 2009, dwar l-assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’
vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU L 263, p. 11).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawżi bejn, minn naħa, Churchill Insurance Company Limited (iktar ’il quddiem
“Churchill”) u B. Wilkinson, u, min-naħa l-oħra, T. Evans u Equity Claims Limited (iktar ’il quddiem “Equity”) dwar kumpens
għal dannu mġarrab minħabba inċidenti tat-traffiku.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 72/166/KEE, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom
x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur u l-infurzar tal-obbligu
ta’ assigurazzjoni kontra din ir-responsabbiltà (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 10, iktar ’il quddiem
l-“Ewwel Direttiva”):
“Kull Stat Membru għandu, soġġett għall-Artikolu 4, jieħu l-miżuri kollha approprjati biex jassigura li r-responsabbiltà ċivili
fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi normalment ibbażati fit-territorju tiegħu ikun kopert minn assigurazzjoni. Il-limiti koperti
tar-responsabbiltà u l-kondizzjonijiet tal-kopertura għandhom ikunu ddeterminati fuq il-bażi ta’ dawn il-miżuri.”
It-Tieni Direttiva tal-Kunsill 84/5/KEE, tat-30 ta’ Diċembru 1983, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri
li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu ta’ vetturi bil-mutur (ĠU Edizzjoni
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 7, p. 3, iktar ’il quddiem it-“Tieni Direttiva”), tipprovdi fil-premessa 6 sal-premessa 8:
“Billi huwa neċessarju li ssir dispożizzjoni għall-korp li jiggarantixxi li l-vittma ma tibqax mingħajr kumpens meta l-vettura
li kkaġunat l-inċident tkun mingħajr assigurazzjoni jew ma tkunx identifikata; billi huwa importanti, mingħajr ma jiġu emendati
d-dispożizzjonijiet applikati mill-Istati Membri fir-rigward tan-natura sussidjarja jew non-sussidjarja tal-kumpens imħallas
minn dak il-korp u tar-regoli applikabbli fir-rigward ta’ subrogazzjoni, li jiġi previst li l-vittma ta’ dan l-inċident għandha
tkun tista’ tapplika direttament lil dak il-korp bħala l-ewwel punt ta’ kuntatt; billi, madanakollu, Stati Membri għandhom
jingħataw il-possibiltà li japplikaw ċerti esklużjonijiet limitati fir-rigward ta’ ħlas ta’ kumpens minn dak il-korp u li
jipprovdu li kumpens għal ħsara lil propjetà kkaġunata minn vettura mhux identifikata jista’ jkun limitat jew eskluż bl-iskop
tal-perikolu ta’ frodi;
Billi huwa fl-interess ta’ vittmi li l-effetti ta’ ċerti klawsoli ta’ esklużjoni jkunu limitati għar-relazzjoni bejn l-assiguratur
u l-persuna reponsabbli għall-inċident; billi, madanakollu, fil-każ ta’ vetturi misruqa jew akkwistati b’vjolenza, Stati Membri
jistgħu jispeċifikaw li kumpens għandu jitħallas mill-korp imsemmi hawn fuq;
Billi sabiex jitnaqqas il-piż finanzjarju fuq dak il-korp, Stati Membri jistgħu jagħmlu dispożizzjoni għall-applikazzjoni
ta’ ċerti eċċessi meta l-korp jipprovdi kumpens għal ħsara lil proprjetà ikkaġunata minn vetturi mhux assigurati jew, meta
approprjat, vetturi misruqa jew akkwistati b’vjolenza”.
L-Artikolu 1(4) tat-Tieni Direttiva jipprovdi li kull Stat Membru għandu jistabbilixxi jew jawtorizza korp li jkollu bħala
għan li jikkumpensa, minn tal-inqas fil-limiti tal-obbligu tal-assigurazzjoni, id-danni materjali jew personali kkawżati minn
vettura mhux identifikata jew mhux assigurata (iktar ’il quddiem il-“korp nazzjonali”). Din id-dispożizzjoni tipprovdi fit-tielet
paragrafu tagħha:
“[...] [L-Is]tati Membri jistgħu jeskludu l-ħlas ta’ kumpens minn dak il-korp fir-rigward ta’ persuni li minn jeddhom daħlu
fil-vettura li kkaġunat il-ħsara jew il-korriment meta il-korp jista’ jipprova li kienu jafu li l-vettura ma kinitx assigurata.”
Bis-saħħa tar-raba’ paragrafu ta’ din id-dispożizzjoni, l-Istat Membri jistgħu wkoll jillimitaw jew jeskludu l-ħlas ta’ kumpens
minn dak il-korp fil-każ ta’ ħsara lill-proprjetà minn vettura mhux identifikata u skont il-ħames paragrafu tal-imsemmija
dispożizzjoni, jistgħu jawtorizzaw, għal dannu materjali kkawżat minn vettura mhux assigurata, eċċess ta’ mhux iktar EUR 500
li jista’ jkun responsabbli għalih il-vittma.
Ir-regoli applikabbli għal dawn il-korpi nazzjonali ġew sussegwentement ippreċiżati u kkompletati, b’mod partikolari bid-Direttiva 2005/14/KE
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-11 ta’ Mejju 2005, temenda d-Direttivi tal-Kunsill 72/166/KEE, 84/5/KEE, 88/357/KEE
u 90/232/KEE u d-Direttiva 2000/26/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar l-assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili
fir-rigward ta’ l-użu ta’ vetturi bil-mutur (ĠU L 149, p. 14). It-tielet subparagrafu tal-Artikolu 1(4) tat-Tieni Direttiva
għalhekk essenzjalment sar it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(5) tat-Tieni Direttiva, kif emendata bid-Direttiva 2005/14.
L-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva jipprovdi:
“Kull Stat Membru għandu jieħu l-miżuri neċessarji biex jassigura li kull dispożizzjoni statutorja jew kull klawsola kontrattwali
li tkun tinstab fil-polza ta’ l-assigurazzjoni maħruġa skond l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 72/166/KEE, li teskludi mill-assigurazzjoni
l-użu jew is-sewqan ta’ vetturi minn:
–        persuni li ma jkollhomx l-awtorizzazzjoni espressa jew implikata għal dan,
jew
–        persuni li ma jkollhomx liċenzja li tippermettilhom isuqu l-vettura kkonċernata,
jew
–        persuni li ma jissodisfawx il-ħtiġiet tekniċi statutorji li jikkonċernaw il-kondizzjoni u s-sigurtà tal-vettura kkonċernata,
għandha,
għall-iskopijiet ta’ l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 72/166/KEE, titqies nulla fir-rigward ta’ pretensjonijiet minn partijiet
terzi li kienu vittmi ta’ inċident.
Madanakollu d-dispożizzjoni jew il-klawsola msemmija fl-ewwel inċiż tista’ tiġi invokata kontra persuni li minn jeddhom daħlu
fil-vettura li kkaġunat il-ħsara jew il-korriment, meta l-assiguratur jista’ jipprova li dawn kienu jafu li l-vettura kienet
misruqa.
[...]”
Skont ir-raba’ u l-ħames premessa tat-Tielet Direttiva tal-Kunsill 90/232/KEE, tal-14 ta’ Mejju 1990, dwar l-approssimazzjoni
tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu
ta’ vetturi bil-mutur (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 249, iktar ’il quddiem it-“Tielet Direttiva”):
“Billi l-vittmi ta’ l-aċċidenti bil-vetturi tal-mutur għandhom ikunu ggarantiti trattament komparabbli irrispettivament ta’
fejn fil-Komunità jseħħu l-aċċidenti;
Billi hemm, partikolarment, ċerti lakuni fil-koperta obbligatorja ta’ l-assigurazzjoni tal-pasiġġieri fil-vetturi bil-mutur
f’ċerti Stati Membri; billi, bħala protezzjoni għal din il-kategorija partikolarment vulnerabbli tal-vittmi potenzjali, dawn
il-lakuni għandhom ikunu magħluqa”.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva jipprovdi:
“Mingħajr preġudizzju għat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 2(1) tat-[Tieni Direttiva], l-assigurazzjoni li hemm referenza
għaliha fl-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 72/166/KEE għandha tkopri r-responsabbiltà għal korrimenti fuq il-persuna tal-passiġġieri,
apparti minn għax-xufier, li joriġinaw mill-użu ta’ vettura.”
Id-Direttiva 2009/103 ikkodifikat id-direttivi li kienu jeżistu qabel fil-qasam tal-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà
ċivili li tirriżulta miċ-ċirkolazzjoni ta’ vetturi bil-mutur (iktar ’il quddiem ir-“responsabbiltà ċivili tal-vetturi”) u,
konsegwentement, abrogathom b’effett mis-27 ta’ Ottubru 2009. Skont it-tabella ta’ korrispondenza li tidher fl-Anness II ta’
din id-direttiva, l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva jikkorrispondi mal-ewwel u mat-tieni paragrafi tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2009/103,
it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 1(4) u l-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva jikkorrispondu mat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 10(2)
u mal-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2009/103 rispettivament, u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1 jikkorrispondi mal-Artikolu 12(1)
tad-Direttiva 2009/103.

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 151 tal-Liġi tal-1988 dwar it-Traffiku fit-Toroq (Road Traffic Act 1988, iktar ’il quddiem il-“Liġi tal-1988”),
li jikkonċerna l-obbligu tal-assiguraturi li jeżegwixxu sentenza li għandha responsabbiltà ċivili bħal dik koperta minn polza
ta’ assigurazzjoni obbligatorja, jipprovdi:
“1.      Dan l-artikolu japplika meta, wara li jkun ġie maħruġ ċertifikat ta’ assigurazzjoni [...] lill-persuna li jkollha polza ta’
assigurazzjoni, tinkiseb sentenza li hemm riferiment għaliha f’dan il-paragrafu.
[...]
5.      Minkejja l-fatt li l-assiguratur jista’ jkollu d-dritt li jevita jew li jikkanċella, jew seta’ evita jew kkanċella, il-polza
[...], huwa jkun marbut, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, iħallas lill-persuni li huma intitolati jinvokaw
is-sentenza:
a)      fir-rigward tar-responsabbiltà marbuta ma’ mewt jew ma’ dannu personali, kwalunkwe somma dovuta bis-saħħa tas-sentenza li
tikkonċerna [din] ir-responsabbiltà [...],
[...]
[...]
8.      Meta assiguratur ikun marbut, bis-saħħa ta’ dan l-artikolu, iħallas somma bħala responsabbiltà ta’ persuna li ma hijiex assigurata
b’polza ta’ assigurazzjoni [...], huwa jkollu d-dritt jirkupra tali somma mingħand din il-persuna jew mingħand kull persuna
li:
a)      hija assigurata bil-polza ta’ assigurazzjoni [...], li permezz tagħha r-responsabbiltà tkun koperta jekk il-polza assigurat
il-persuni kollha [...] u
b)      kkawżat jew ippermettiet l-użu ta’ vettura li tat lok għar-responsabbiltà.
[...]”

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
B. Wilkinson kien indikat bħala sewwieq f’polza ta’ assigurazzjoni ma’ Churchill li kienet tkopri l-użu ta’ vettura. Fit-23
ta’ Novembru 2005 huwa ħalla ħabib tiegħu isuq din il-vettura minfloku filwaqt li huwa kien il-passiġġier. Huwa paċifiku li
B. Wilkinson kien jaf li din il-persuna ma kinitx assigurata minn din il-polza ta’ assigurazzjoni. Is-sewwieq tilef il-kontroll
tal-imsemmija vettura, li ħabtet ma’ vettura li kienet ġejja fid-direzzjoni opposta. B. Wilkinson weġġa’ serjament. Churchill
aċċettat li tikkumpensa lil B. Wilkinson, iżda, skont l-Artikolu 151(8) tal-Liġi tal-1988, talbet kumpens mingħand B. Wilkinson,
bħala l-persuna assigurata, fl-istess ammont bħall-kumpens li kien dovut lilu, u dan ġie kkontestat minn B. Wilkinson. Peress
li l-qorti tal-ewwel istanza ħadet deċiżjoni favur B. Wilkinson, Churchill ippreżentat appell minn tali deċiżjoni quddiem
il-qorti tar-rinviju.
T. Evans kienet proprjetarja ta’ mutur li kien assigurat ma’ Equity, u hija biss kienet awtorizzata ssuq tali mutur. Fl-4
ta’ Awwissu 2004, hija ħalliet ħabib tagħha isuq tali mutur u hija kienet passiġġiera bilqiegħda wara. B’negliġenza tiegħu
stess, is-sewwieq laqat in-naħa ta’ wara ta’ trakk. T. Evans weġġgħet serjament. Il-qorti tal-ewwel istanza kkunsidrat li,
meta T. Evans kienet ħalliet lis-sewwieq isuq il-mutur tagħha, hija ma kinitx ħasbet dwar il-fatt li huwa ma kienx awtorizzat
isuq tali mutur. Tali qorti sostniet ukoll li Equity kellha d-dritt, skont l-Artikolu 151(8) tal-Liġi tal-1988, tikseb kumpens
għas-somom li hija kellha tħallas lil T. Evans, peress li din tal-aħħar kienet awtorizzat lil persuna ssuq mutur mingħajr
ma kienet assigurata. T. Evans ippreżentat appell minn din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju.
Churchill u Equity isostnu quddiem din tal-aħħar li l-Artikolu 151(8) tal-Liġi tal-1988 ma jikkostitwixxix dispożizzjoni “li
teskludi mill-assigurazzjoni” fis-sens tal-Artikolu 13(1) tad-Direttiva 2009/103 u li kull wieħed mis-sewwieqa inkwistjoni
kellu l-awtorizzazzjoni meħtieġa sabiex juża jew isuq il-vettura kkonċernata. Min-naħa l-oħra, B. Wilkinson u T. Evans isostnu,
minn naħa, li din id-dispożizzjoni, meta tapplika għal vittma assigurata b’mod li ma tkunx tista’ iktar tirċievi ħlas min-naħa
tal-assiguratur tagħha, teskludi din il-vittma mill-assigurazzjoni, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 13(1), u, min-naħa l-oħra,
li l-awtorizzazzjoni li tirreferi għaliha din id-dispożizzjoni hija dik tal-assiguratur, u mhux tal-assigurat.
Il-qorti tar-rinviju tindika li, fid-dritt Ingliż, il-portata tal-Artikolu 151(8) tal-Liġi tal-1988 għandha bħala effett li
teskludi b’mod awtomatiku mill-benefiċċju tal-assigurazzjoni l-assigurat li, wara li jkun ħa post bħala passiġġier fil-vettura
li jkun awtorizzat isuq, ikun ħalla lil persuna oħra ssuq. Hija tistaqsi jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix tali esklużjoni
u jekk, skont il-każ, din id-dispożizzjoni tistax tkun suġġett ta’ interpretazzjoni skont id-dritt tal-Unjoni.
Il-qorti tar-rinviju tqis li, skont il-ġurisprudenza, l-Artikolu 12(1) tad-Direttiva 2009/103 għandu jiġi interpetat b’mod
wiesa’. Madankollu, hija tirrileva li, fiċ-ċirkustanzi bħal dawk ta’ quddiemha, tali intepretazzjoni timplika differenza fit-trattament
meta mqabbla ma’ sitwazzjoni rregolata mill-Artikolu 10(2) tal-imsemmija direttiva. Hija tenfasizza wkoll li s-sitwazzjoni
li fiha jinsab passiġġier ta’ vettura, li huwa assigurat u li jippermetti lil sewwieq mhux assigurat isuqha, tista’ tvarja
skont jekk il-passiġġier ikollux jew le għarfien tal-fatt li s-sewwieq ma huwiex assigurat jew skont jekk l-imsemmi passiġġier
ikkunsidrax jew le jekk is-sewwieq kienx assigurat.
Huwa f’dawn il-kundizzjonijiet li l-Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri
u li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi segwenti:
“1)      L-Artikoli 12(1) u 13(1) tad-Direttiva [2009/13] għandhom ikunu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjonijiet nazzjonali
li għandhom bħala effett, mill-aspett tad-dritt nazzjonali rilevanti, li tkun eskluża mill-benefiċċju tal assigurazzjoni,
vittma ta’ inċident tat-traffiku, fiċ-ċirkustanzi fejn:
–        dan l-inċident kien ikkawżat minn sewwieq li ma kienx assigurat; u
–        dan is-sewwieq mhux assigurat ingħata permess mingħand il-vittma sabiex isuq il-vettura; u
–        il-vittma kienet passiġġiera fil-vettura fil-mument tal-inċident; u
–        il-vittma kienet assigurata sabiex issuq il-vettura inkwistjoni?
B’mod partikolari:
–        dispożizzjoni nazzjonali ta’ din in-natura hija dispożizzjoni li “teskudi mill-assigurazzjoni” fis-sens tal-Artikolu 13(1)
tad-Direttiva [2009/103]?
–        f’ċirkustanzi bħal dawk li seħħew fil-kawża preżenti, il-permess mogħti mill-persuna assigurata lill-persuna mhux assigurata
jikkostitwixxi “awtorizzazzjoni espressa jew impliċita” fis-sens tal-Artikolu 13(1)(a) tad-Direttiva [2009/103]?
–        ir-risposta għal din id-domanda hija affettwata mill-fatt li, skont l-Artikolu 10 tad-Direttiva [2009/103], il-korpi nazzjonali
responsabbli għall-għoti ta’ kumpens f’każ ta’ ħsara kkawżata minn vettura mhux identifikata jew mhux assigurata jistgħu jeskludu
l-intervent tagħhom f’dak li jikkonċerna l-persuni li daħlu volontarjament fil-vettura li kkawżat il-ħsara, meta l-korp jista’
jipproduċi provi li huma kienu jafu li l-vettura ma kinitx assigurata?
2)      Ir-risposta għall-ewwel domanda tiddependi mill-fatt li l-permess inkwistjoni [...] kien ibbażat fuq l-għarfien effettiv tal-fatt
li s-sewwieq inkwistjoni ma kienx assigurat, jew [...] kien ibbażat fuq it-twemmin li s-sewwieq kien assigurat, jew [ukoll]
[...] [jiddependi mill-fatt] li l-permess inkwistjoni kien ingħata mill-assigurat li ma kienx qajjem il-kwistjoni?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Għandu jiġi rrilevat preliminarjament li d-Direttiva 2009/103 ma kinitx fis-seħħ meta ġraw il-fatti. Għaldaqstant, il-kwistjoni
mqajma għandha tinftiehem fis-sens li ma tirreferix għad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/103, iżda għad-dispożizzjonijiet
korrispondenti tat-tieni u tat-tielet direttivi, li huma applikabbli
ratione temporis
għal dawn il-fatti u ġew riprodotti sussegwentement fid-Direttiva 2009/103.
Minn dan isegwi li, permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1
tat-Tielet direttiva u l-Artikolu 2(1) tat-Tieni direttiva għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni
nazzjonali li għandha bħala effett li teskludi b’mod awtomatiku mill-benefiċċju tal-assigurazzjoni ta’ vittma ta’ inċident
tat-traffiku meta dan l-inċident huwa kkawżat minn sewwieq li ma huwiex assigurat u li din il-vittma, passiġġiera f’vettura
fil-mument tal-inċident, kienet assigurata għas-sewqan ta’ din il-vettura u kienet awtorizzat lil dan is-sewwieq isuqha.
F’dan ir-rigward, Churchill u Equity isostnu, l-ewwel nett, li d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2009/103 li jikkorrispondu
għall-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva ma humiex applikabbli fil-każ inkwistjoni. L-Artikolu 151(8) tal-Liġi tal-1988 ma
jikkostitwixxix esklużjoni tal-kopertura ta’ assigurazzjoni obbligatorja. Skonthom, din l-aħħar dispożizzjoni għandha sempliċement
bħala effett li tawtorizza assiguratur, meta jkun marbut iħallas kumpens għar-responsabbiltà tas-sewwieq li ma huwiex kopert
bl-assigurazzjoni, jeżerċita azzjoni kontra l-assigurat sabiex jirkupra dan il-kumpens meta l-assigurat ikun ikkawża jew ippermetta
l-użu ta’ vettura minn dan is-sewwieq.
Madankollu, skont ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura prevista fl-Artikolu 267 TFUE, il-funzjonijiet tal-Qorti
tal-Ġustizzja u dawk tal-qorti tar-rinviju huma kjarament separati u hija esklużivament din tal-aħħar li għandha tinterpreta
l-leġiżlazzjoni nazzjonali u tevalwa l-effetti tiegħu (ara sentenzi tat-3 ta’ Frar 1977, Beneditti, 52/76, Ġabra p. 163, punt 25;
tal-21 ta’ Settembru 1999, Kordel
et
, C‑397/96, Ġabra p. I‑5959, punt 25, u tas-17 ta’ Lulju 2008, Corporación Dermoestética, C‑500/06, Ġabra p. I‑5785, punt 21).
Issa, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża prinċipali interpretat l-Artikolu 151(8)
tal-Liġi tal-1988, f’ċirkustanzi bħal dawk deskritti fl-ewwel domanda preliminari, mhux bħala li tipprevedi l-ħlas ta’ kumpens
mill-assiguratur għall-vittma assigurata, flimkien ma’ rimbors ta’ dan il-kumpens mill-persuna assigurata lill-assiguratur,
iżda bħala li għandha l-effett li teskludi awtomatikament mill-benefiċċju tal-assigurazzjoni passiġġier vittma ta’ inċident
tat-traffiku li kien assigurat u li awtorizza lis-sewwieq isuq.
Isegwi li l-kwistjonijiet li tressqu quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kawża inkwistjoni ma jikkonċernawx il-kompatibbiltà
mad-dritt tal-Unjoni ta’ regoli dwar ir-responsabbiltà ċivili, iżda jikkonċernaw il-kompatibbiltà ta’ dan id-dritt ma’ dispożizzjoni
li, skont l-interpretazzjoni tal-qorti tar-rinviju, billi teskludi b’mod awtomatiku l-benefiċċju tal-kumpens possibbli dovut
lill-assigurat, tillimita l-portata tal-kopertura tar-responsabbiltà ċivili. Għalhekk, id-domandi magħmula jaqgħu taħt il-kamp
ta’ applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni.
Churchill, Equity kif ukoll il-Gvern tar-Renju Unit isostnu li barra minn hekk l-ewwel domanda tqajjem risposta negattiva.
Fil-fatt, persuni li jinsabu f’sitwazzjoni bħal dik ta’ B. Wilkinson u ta’ T. Evans ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala terzi
vittmi fis-sens tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva.
B. Wilkinson, T. Evans u l-Kummissjoni Ewropea jikkunsidraw, min-naħa l-oħra, li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni
obbligatorja tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi tipprekludi dispożizzoni nazzjonali bħal dik deskritta fl-ewwel domanda.
Il-Kummissjoni tqis, b’mod partikolari, li l-vittma ta’ inċident tat-traffiku ma hijiex eskluża mill-klassifikazzjoni ta’
passiġġier sempliċement minħabba l-fatt li hija wkoll il-persuna assigurata. Konsegwentement, skont il-Kummissjoni, vittma
li hija wkoll assigurata għandha tiġi mxebbha ma terza vittma fis-sens tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jitfakkar li l-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà
ċivili tal-vetturi hija intiża li tassigura l-moviment liberu kemm ta’ vetturi normalment ibbażati fit-territorju tal-Unjoni
kif ukoll ta’ persuni li jivvjaġġaw f’tali vetturi kif ukoll li tiggarantixxi li l-vittmi ta’ inċidenti kkawżati minn dawn
il-vetturi jibbenefikaw minn trattament paragunabbli, indipendentement mit-territorju tal-Unjoni fejn seħħ l-inċident (ara,
b’mod partikolari, is-sentenzi tat-28 ta’ Marzu 1996, Ruiz Bernáldez, C‑129/94, Ġabra p. I‑1829, punt 13, u tat-30 ta’ Ġunju
2005, Candolin
et
, C‑537/03, Ġabra p. I‑5745, punt 17). Hija intiża wkoll, skont il-ħames premessa tat-Tielet Direttiva, li tipproteġi din
il-kategorija partikolarment vulnerabbli ta’ vittmi potenzjali li huma passiġġieri ta’ vetturi bil-mutur, billi timla’ l-lakuni
fil-kopertura tal-assigurazzjoni obbligatorja ta’ dawn il-passiġġieri li jeżistu f’ċerti Stati Membri (sentenza tad-19 ta’
April 2007, Farrell, C‑356/05, Ġabra p. I‑3067, punt 24).
Għaldaqstant, l-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva, kif iċċarat u kkompletat mit-tieni u t-tielet direttivi, jimponi fuq l-Istati
Membri l-obbligu li jiggarantixxu li r-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill-użu ta’ vetturi normalment ibbażati fit-territorju
tagħhom tkun koperta minn assigurazzjoni u jippreċiża, b’mod partikolari, it-tipi ta’ danni u t-terzi li jkunu sfaw vittmi
li għandha tkopri din l-assigurazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-14 ta’ Settembru 2000, Mendes Ferreira u Delgado
Correia Ferreira, iċċitata iktar ’il fuq, punti 25 sa 27, kif ukoll tas-17 ta’ Marzu 2011, Carvalho Ferreira Santos, C‑484/09,
Ġabra p. I‑1821, punti 25 sa 27).
F’dan l-aħħar rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà rrilevat li l-għan tal-Artikoli 3(1) tal-Ewwel Direttiva, 2(1) tat-Tieni
Direttiva u 1 tat-Tielet Direttiva huwa li tiġi ggarantita l-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbilità ċivili li tirriżulta
mill-użu tal-vetturi li tippermetti lill-passiġġieri vittma ta’ inċident ikkawżat minn vettura li jiġu kkumpensati għad-dannu
li ġarrbu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Candolin
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 27). Hija għalhekk ikkunsidrat li, billi jipprovdi li l-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà
ċivili tkopri r-responsabbiltà ta’ dannu personali tal-passiġġieri kollha minbarra s-sewwieq, l-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva
jistabbilixxi biss distinzjoni bejn sewwieq u l-passiġġier l-oħra u jagħti inkontestabbilment kopertura ta’ assigurazzjoni
għal passiġġieri kollha (sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Candolin
et
, punt 32, u Farrell, punt 23).
Fid-dawl ta’ dan, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-għan ta’ protezzjoni tal-vittmi tal-ewwel, tat-tieni u tat-tielet
direttiva, u mfakkar fil-punt 27 tas-sentenza preżenti, jimponi li s-sitwazzjoni ġuridika tas-sid tal-vettura, li meta seħħ
l-inċident kien passiġġier, tixbah lil dik ta’ kwalunkwe passiġġier vittma tal-inċident (sentenza Candolin
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33). Bl-istess mod, hija ddeċidiet li dan l-għan jipprekludi huwa stess li leġiżlazzjoni nazzjonali
tillimita indebitament l-kunċett ta’ passiġġier kopert mill-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi,
billi teskludi minn dan il-kunċett il-persuni li kienu f’vettura li la kienet intiża għat-trasport tagħhom u lanqas kienet
mgħammra għal dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Farrell, iċċitata iktar ’il fuq, punti 28 sa 30).
Peress li l-unika distinzjoni ammessa mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà
ċivili tal-vetturi, kif irrilevata mill-punt 29 tas-sentenza preżenti u kif enfasizzata mill-Avukat Ġenerali fil-punt 28 tal-konklużjonijiet
tiegħu, hija dik bejn is-sewwieq u l-passiġġier, l-istess għan ta’ protezzjoni tal-vittmi timponi wkoll li s-sitwazzjoni ġuridika
tal-persuna li, meta seħħ l-inċident, kienet passiġġiera fil-vettura li fir-rigward tagħha kellha assigurazzjoni sabiex issuqha,
tkun l-istess bħal dik ta’ kwalunkwe passiġġier li huwa vittma tal-inċident.
Isegwi li l-fatt li persuna kellha assigurazzjoni sabiex tkun tista’ ssuq il-vettura li kkawżat l-inċident ma jippermettix
li din il-persuna tiġi eskluża mill-kunċett ta’ terza vittma fis-sens tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva, peress li kienet
passiġġiera u mhux sewwieq tal-vettura.
Fir-rigward tad-drittijiet rikonoxxuti lil tali terzi vittmi, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Artikolu 3(1)
tal-Ewwel Direttiva jipprekludi li l-assiguratur tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi jinvoka d-dispożizzjonijiet legali
jew klawżoli kuntrattwali sabiex jirrifjuta li jikkumpensa lil dawn tal-aħħar għal inċident ikkawżat mill-vettura assigurata
tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ruiz Bernáldez, punt 20; Candolin
et
, punt 18, kif ukoll Carvalho Ferreira Santos, punt 29).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva sempliċement ifakkar
dan l-obbligu fir-rigward tad-dispożizzjonijiet jew il-klawżoli ta’ polza ta’ assigurazzjoni msemmija fl-imsemmi artikolu
li jeskludu mill-kopertura tal-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili li tirriżulta mill- użu tal-vetturi d-dannu kkawżat
lil terzi vittmi minħabba l-użu jew is-sewqan ta’ vettura assigurata minn persuni li ma humiex awtorizzati isuqu din il-vettura,
minn persuni li ma għandhomx liċenzja tas-sewqan jew minn persuni li ma jikkonfermawx mal-obbligi legali previsti fil-liġi
dwar l-istat u s-sigurtà tal-imsemmija vettura (sentenzi ċċitati Ruiz Bernaldez, punt 21; Candolin
et
, punt 19, kif ukoll Carvalho Ferreira Santos, punt 30).
Huwa minnu li, permezz ta’ deroga minn dan l-obbligu, it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva jipprovdi
li ċerti vittmi jistgħu ma jiġux ikkumpensati mill-assiguratur, fid-dawl tas-sitwazzjoni li ħolqu huma stess, jiġiferi l-persuni
li minn jeddhom rikbu fil-vettura li kkawżat id-dannu, meta l-assiguratur stess jista’ jipprova li l-vettura kienet misruqa
(sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Ruiz Bernáldez, punt 21, u Candolin
et
, punt 20). Madankollu, u kif diġà kkonstatat il-Qorti tal-Ġustizzja, deroga mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(1) tista’
biss issir f’dan il-każ partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Candolin
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
Minn dak li ntqal jirriżulta li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1 tat-Tieni Direttiva u l-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva
għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li jkollha l-effett li teskludi b’mod awtomatiku
l-obbligu għall-assiguratur li jikkumpensa passiġġier, vittma ta’ inċident tat-traffiku, minħabba l-fatt li dan il-passiġġier
kellu assigurazzjoni sabiex isuq il-vettura li kkawżat id-dannu iżda s-sewwieq ma kellux tali awtorizzazzjoni.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll il-Qorti tal-Ġustizzja jekk l-awtorizzazzjoni għas-sewqan mogħtija mill-persuna
assigurata lil sewwieq mhux assigurat tikkostitwixxix, fiċ-ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali, “[awtorizzazzjoni]
espressa jew implikata” fis-sens tal-ewwel inċiż tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva. Kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 42
tal-konklużjonijiet tiegħu, hija tistaqsi tali domanda sabiex isir magħruf jekk dispożizzjonijiet legali jew klawżoli kuntrattwali
li jeskludu l-kopertura ta’ assigurazzjoni fil-każ ta’ sewqan minn persuna li ma kinitx espliċitament jew impliċitament awtorizzata
mill-assiguratur, jistgħux jiġu invokati kontra l-vittma.
Dan l-argument ma jistax jintlaqa’. Anki jekk jitqies li l-kliem “[awtorizzazzjoni] espressa jew implikata” tkopri biss l-awtorizzazzjoni
mogħtija mill-persuna assigurat, ma jistax, fi kwalunkwe każ, jirriżulta li klawżola li teskludi l-kopertura fil-każ ta’ sewqan
minn persuna li ma rċevitx l-awtorizzazzjoni tal-assiguratur hija valida u infurzabbli fir-rigward ta’ terza vittma ta’ inċident.
Fil-fatt, l-unika sitwazzjoni li fiha terza vittma jista’ jiġi eskluż mill-kopertura hija dik imsemmija fit-tieni subparagrafu
tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva. Issa, huwa paċifiku li dan ma huwiex il-każ inkwistjoni.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju tistaqsi wkoll jekk il-fatt li, skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 1(4) tat-Tieni
Direttiva, l-Istati Membri jistgħu jeskludu l-intervent tal-korp nazzjonali fir-rigward ta’ persuni li minn jeddhom rikbu
fil-vettura li kkawżat id-dannu, meta tali korp jista’ jipprova li dawn il-persuni kienu jafu li la s-sewwieq u lanqas il-vettura
ma kienu assigurati, jistax ikun rilevanti għar-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat l-ewwel nett, li s-sitwazzjoni li fiha l-vettura li kkawżat id-dannu kienet misjuqa
minn persuna li ma kellhiex assigurazzjoni f’dan is-sens, filwaqt li sewwieq kellu assigurazzjoni sabiex isuq tali vettura,
u dik imsemmija mit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 1(4) tat-Tieni Direttiva, li fiha l-vettura li tat lok għall-inċident
ma kienet koperta b’ebda polza ta’ assigurazzjoni, la huma sitwazzjonijiet simili u lanqas paragunabbli. Fil-fatt, iċ-ċirkustanza
li vettura tinsaq minn persuna li ma hijiex koperta fil-polza ta’ assigurazzjoni marbuta magħha ma hijiex, fir-rigward, b’mod
partikolari, tal-għan ta’ protezzjoni tal-vittmi ta’ inċidenti tat-traffiku tal-ewwel, tat-tieni u tat-tielet direttivi, tippermetti
li jiġi kkunsidrat li tali vettura ma hijiex assigurata fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni.
Fit-tieni lok, kif irrilevat il-Kummissjoni, l-intervent tal-korp nazzjonali huwa maħsub bħala miżura tal-aħħar rikors, prevista
biss fil-każ fejn id-dannu ġie kkawżat minn vettura mhux identifika jew minn vettura li għadha ma ssodisfatx l-obbligu ta’
assigurazzjoni stabbilit fl-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva.
Dan jispjega li, minkejja l-għan ġenerali ta’ protezzjoni tal-vittmi mfittex mil-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-assigurazzjoni
obbligatorja tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi, il-leġiżlatur tal-Unjoni ppermetta lill-Istati Membri jeskludu l-intervent
ta’ dan il-korp f’ċerti limiti, u b’mod partikolari, fil-każ ta’ persuni li minn jeddhom rikbu fil-vettura li kkawżat id-dannu
meta tali korp jista’ jipprova li huma kienu jafu li la s-sewwieq u lanqas il-vettura ma kienu assigurati.
Konsegwentement, il-fatt li, skont ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 1(4) tat-Tieni Direttiva, l-Istati Membri jistgħu jeskludu
l-intervent ta’ korp nazzjonali fir-rigward ta’ persuni li minn jeddhom rikbu fil-vettura li kkawżat id-dannu, meta tali korp
jista’ jipprova li dawn il-persuni kienu jafu li la s-sewwieq u lanqas il-vettura ma kienu assigurati, ma huwiex, f’dan il-każ,
rilevanti għall-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva u lill-Artikolu 2(1)
tat-Tieni Direttiva.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda għandha tkun li l-ewwel
subparagrafu tal-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva u l-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva għandhom jiġu interpretati fis-sens
li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li jkollha bħala effett li teskludi b’mod awtomatiku l-obbligu tal-assiguratur li
jikkumpensa vittma ta’ inċident tat-traffiku meta dan l-inċident ikun ikkawżat minn sewwieq li ma huwiex assigurat skont il-polza
ta’ assigurazzjoni u din il-vittma, passiġġier fil-vettura fil-mument tal-inċident, ikollha assigurazzjoni sabiex issuq din
il-vettura u tkun awtorizzat lis-sewwieq isuq tali vettura.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk ir-risposta għall-ewwel domanda tkunx differenti
meta l-vittma assigurata kellha għarfien tal-fatt li l-persuna li tkun awtorizzat issuq ma kinitx assigurata tagħmel dan,
meta tkun emmnet li tali persuna kienet assigurata u meta ma tkunx ħasbet f’dan ir-rigward.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Avukat Ġenerali rrileva fil-punt 50 ta’ dawn il-konklużjonijiet li l-assigurazzjoni
tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi msemmija fl-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva għandha tkopri l-vittmi kollha minbarra
s-sewwieq tal-vettura li kkawża d-dannu, sakemm ma tkunx tapplika waħda mill-eċċezzjonijiet previsti fl-ewwel, fit-tieni jew
fit-tielet direttivi.
Għaldaqstant, iċ-ċirkustanza li l-vittma assigurata kellha għarfien tal-fatt li l-persuna li hija kienet awtorizzat issuq
il-vettura ma kinitx assigurata tagħmel dan, jew kienet temmen li tali persuna kellha assigurazzjoni jew anki ħasbet f’dan
ir-rigward, hija irrilevanti għar-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda.
Madankollu, dan ma jeskludix il-possibbiltà għall-Istati Membri li jieħdu inkunsiderazzjoni dan l-element fil-kuntest tar-regoli
tagħhom dwar ir-responsabbiltà ċivili, bil-kundizzjoni madankollu, li l-kompetenzi tagħhom f’dan il-qasam jiġu eżerċitati
b’rispett għad-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari, tal-Artikolu 3(1) tal-Ewwel Direttiva u tal-Artikolu 2(1) tat-Tieni
Direttiva u tal-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva, u li l-imsemmija regoli nazzjonali ma jwasslux sabiex dawn id-direttivi jiċċaħdu
mill-effettività tagħhom (sentenzi ċċitati iktr ’il fuq Ruiz Bernáldez, punt 19; Candolin
et
, punti 27 u 28; Farrell, punt 34; Carvalho Ferreira Santos, punti 35 u 36, kif ukoll tad-9 ta’ Ġunju 2011, Ambrósio Lavrador
u Olival Ferreira Bonifácio, C‑409/09, Ġabra p. I‑4955, punt 28).
Għalhekk, leġiżlazzjoni nazzjonali, imfassla skont kriterji ġenerali u astratti, ma tistax tirrifjuta jew tillimita b’mod
sproporzjonat id-dritt tal-passiġġier li jiġi kkumpensat bl-assigurazzjoni obbligatorja tar-responsabbiltà ċivili tal-vetturi
abbażi biss tal-kontribuzzjoni tiegħu għat-twettiq tad-dannu. Huwa biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali li, abbażi ta’ evalwazzjoni
individwali, tista’ tiġi limitata l-portata tal-kumpens (sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Candolin
et
, punti 29, 30 u 35; Farrell, punt 35; Carvalho Ferreira Santos, punt 38, kif ukoll Ambrósio Lavrador u Olival Ferreira Bonifácio,
punt 29).
Minn dak li ntqal jirriżulta li r-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda għandha tkun li r-risposta għall-ewwel domanda
ma ma tkunx differenti meta l-vittma assigurata kellha għarfien tal-fatt li l-persuna li tkun awtorizzat issuq ma kinitx assigurata
tagħmel dan, meta tkun emmnet li tali persuna kienet assigurata u meta ma tkunx ħasbet f’dan ir-rigward.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1 tat-Tielet Direttiva tal-Kunsill 90/232/KEE, tal-14 ta’ Mejju 1990, dwar l-approssimazzjoni
tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu
ta’ vetturi bil-mutur, u l-Artikolu 2(1) tat-Tieni Direttiva tal-Kunsill 84/5/KEE, tat-30 ta’ Diċembru 1983, dwar l-approssimazzjoni
tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu ma’ assigurazzjoni kontra r-responsabbiltà ċivili fir-rigward tal-użu
ta’ vetturi bil-mutur, għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali li jkollha bħala effett
li teskludi, b’mod awtomatiku, l-obbligu tal-assiguratur li jikkumpensa vittma ta’ inċident tat-traffiku meta dan l-inċident
ikun ikkawżat minn sewwieq li ma huwiex assigurat skont il-polza ta’ assigurazzjoni u din il-vittma, passiġġier fil-vettura
fil-mument tal-inċident, ikollha assigurazzjoni sabiex issuq din il-vettura u tkun awtorizzat lis-sewwieq isuq tali vettura.
2)
Ir-risposta għall-ewwel domanda ma tkunx differenti meta l-vittma assigurata kellha għarfien tal-fatt li l-persuna li tkun
awtorizzat issuq ma kinitx assigurata tagħmel dan, meta tkun emmnet li tali persuna kienet assigurata u meta ma tkunx ħasbet
f’dan ir-rigward.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.