CELEX: 62013CJ0260
Odesłanie prejudycjalne
Dyrektywa 2006/126/WE
Wzajemne uznawanie praw jazdy
Odmowa uznania przez państwo członkowskie ważności wydanego przez inne państwo członkowskie prawa jazdy osoby, która kierowała pojazdem pod wpływem środków odurzających

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (
Dz.U. L 403, s. 18
; sprostowanie
Dz.U. 2009, L 19, s. 67
).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy S. Aykul, obywatelką austriacką posiadającą prawo jazdy wydane przez Republikę Austrii, a Land Baden‑Württemberg (krajem związkowym Badenii‑Wirtembergii) w przedmiocie decyzji odmawiającej S. Aykul prawa do posługiwania się jej prawem jazdy na terytorium Niemiec.
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 2006/126
Zgodnie z motywem 2 dyrektywy 2006/126:
„Zasady dotyczące praw jazdy stanowią zasadnicze elementy wspólnej polityki transportowej, przyczyniają się do poprawy bezpieczeństwa na drogach i usprawniają swobodny przepływ osób osiedlających się w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, w którym wydano prawo jazdy. Wobec znaczenia, jakie osiągnęły indywidualne środki transportu, posiadanie prawa jazdy należycie uznawanego przez przyjmujące państwo członkowskie wspiera swobodny przepływ osób oraz prawo przedsiębiorczości […]”.
W świetle motywu 8 wspomnianej dyrektywy z uwagi na bezpieczeństwo ruchu drogowego powinny zostać ustanowione minimalne wymagania, jakim podlega wydawanie praw jazdy.
Motyw 15 tej dyrektywy stanowi:
„W trosce o bezpieczeństwo ruchu drogowego państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania własnych przepisów krajowych w zakresie cofnięcia, zawieszenia, przedłużenia okresu ważności i unieważnienia praw jazdy w stosunku do wszystkich posiadaczy praw jazdy, którzy mają [zwykłe] miejsce zamieszkania na ich terytorium”.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 „[p]rawa jazdy wydawane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane”.
Artykuł 7 omawianej dyrektywy stanowi:
„1.   Prawa jazdy są wydawane tylko tym kandydatom, którzy:
a)
zdali egzamin umiejętności i zachowania oraz egzamin teoretyczny i zadowalająco przeszli badanie lekarskie, zgodnie z przepisami załączników II i III;
[…]
e)
mają [zwykłe] miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy lub którzy mogą przedstawić dowód potwierdzający, że uczą się w tym kraju od co najmniej sześciu miesięcy.
[…]
5.   […]
Bez uszczerbku dla art. 2, państwo członkowskie wydające prawo jazdy stosuje należytą staranność w celu zapewnienia, aby osoba spełniała wymagania określone w ust. 1 niniejszego artykułu, oraz stosuje własne przepisy krajowe w zakresie unieważnienia lub cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami w razie stwierdzenia, że prawo jazdy zostało wydane pomimo niespełnienia wymagań”.
Artykuł 11 dyrektywy 2006/126 brzmi następująco:
„[…]
2.   Przy zachowaniu zasady terytorialności prawa karnego i przepisów prawnych dotyczących policji, państwa członkowskie [zwykłego] miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie mogą stosować wobec niego własne przepisy krajowe w zakresie ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnień do kierowania pojazdami i ewentualnie dokonać w tym celu wymiany jego prawa jazdy.
[…]
4.   Państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim.
Państwo członkowskie odmawia uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego.
Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione.
[…]”.
Zgodnie z art. 12 akapit pierwszy wspomnianej dyrektywy:
„Do celów niniejszej dyrektywy »[zwykłe] miejsce zamieszkania« oznacza miejsce, w którym osoba fizyczna mieszka zwykle, to znaczy przez co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym, ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, lub – w przypadku osoby niezwiązanej z tym miejscem zawodowo – ze względu na więzi osobiste, które wskazują na istnienie ścisłych powiązań między tą osobą a miejscem, w którym mieszka”.
Artykuł 16 ust. 1 i 2 tej dyrektywy przewiduje:
„1.   Państwa członkowskie przyjmują i publikują, nie później niż 19 stycznia 2011 r., przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do zapewnienia zgodności z art. 1 ust. 1, art. 3, art. 4 ust. 1, 2 i 3 oraz [art. 4] ust. 4 lit. b)–k), art. 6 ust. 1 oraz [art. 6] ust. 2 lit. a), c), d) i e), art. 7 ust. 1 lit. b), c) oraz d), [art. 7] ust. 2, 3 i 5, art. 8, 10, 13, 14, 15 oraz załącznikiem I pkt 2, załącznikiem II pkt 5.2 w odniesieniu do kategorii A1, A2 i A, załącznikami IV, V i VI. Niezwłocznie przekazują one Komisji tekst tych przepisów.
2.   Państwa członkowskie stosują te przepisy od dnia 19 stycznia 2013 r.”.
Artykuł 17 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126 stanowi:
„Dyrektywa [Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (
Dz.U. L 237, s. 1
)] zostaje uchylona ze skutkiem od 19 stycznia 2013 r. bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich dotyczących ostatecznych terminów transpozycji tej dyrektywy do prawa krajowego, określonych w załączniku VII część B”.
Artykuł 18 wspomnianej dyrektywy 2006/126 brzmi następująco:
„Niniejsza dyrektywa wchodzi w życie dwudziestego dnia po jej opublikowaniu w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
.
Artykuł 2 ust. 1, art. 5, art. 6 ust. 2 lit. b), art. 7 ust. 1 lit. a), art. 9, art. 11 ust. 1, 3, 4, 5 i 6, art. 12 oraz załączniki I, II i III stosuje się od 19 stycznia 2009 r.”.
Dyrektywa 91/439
Zgodnie z art. 1 ust. 2 dyrektywy 91/439 „[p]rawa jazdy wydane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane”.
Artykuł 8 wspomnianej dyrektywy przewiduje:
„[…]
2.   Z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji państwa członkowskie normalnego [zwykłego] miejsca zamieszkania mogą stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania prawa jazdy [uprawnienia do kierowania] posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu to prawo jazdy.
[…]
4.   Państwo członkowskie może odmówić [osobie, która na jego terytorium podlega jednemu ze środków określonych w ust. 2] uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie […].
Państwo członkowskie może również odmówić wydania prawa jazdy kandydatowi, który podlega takim środkom w innym państwie członkowskim.
[…]”.
Prawo niemieckie
Paragraf 2 Straßenverkehrsgesetz (ustawy o ruchu drogowym, zwanej dalej „StVG”), w brzmieniu przytoczonym przez sąd odsyłający, stanowi:
„(1)   Kto kieruje pojazdem o napędzie silnikowym na drogach publicznych, winien być do tego uprawniony (uprawnienie do kierowania) przez właściwe organy (organy do spraw praw jazdy) […].
[…]
(4)   Zdolny do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym jest ten, kto spełnia konieczne do tego wymogi fizyczne i psychiczne oraz nie naruszył poważnie lub wielokrotnie przepisów dotyczących ruchu drogowego lub przepisów karnych […].
[…]
(11)   Zgodnie z przepisami szczególnymi uregulowanymi w rozporządzeniu […] zagraniczne prawa jazdy uprawniają do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym również na terytorium kraju.
[…]”.
Paragraf 3 StVG, zatytułowany „Cofnięcie prawa jazdy”, w brzmieniu przytoczonym przez sąd odsyłający, jest sformułowany w sposób następujący:
„(1)   Jeżeli okaże się, że osoba nie posiada umiejętności lub jest niezdolna do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym, organy do spraw praw jazdy są zobowiązane do cofnięcia jej prawa jazdy. W przypadku zagranicznego prawa jazdy cofnięcie – również gdy następuje na podstawie innych przepisów – powoduje odmowę uznania prawa do posługiwania się tym prawem jazdy na terytorium kraju […].
(2)   Cofnięcie uchyla uprawnienie do kierowania. W przypadku zagranicznego prawa jazdy cofnięcie uchyla uprawnienie do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym na terytorium kraju […].
[…]”.
Paragraf 29 StVG, zatytułowany „Usunięcie wpisu”, w brzmieniu przytoczonym przez rząd niemiecki w pisemnej odpowiedzi na postawione przez Trybunał pytanie, stanowi:
„(1)   Wpisy dokonane w rejestrze podlegają usunięciu po upływie terminów określonych w zdaniu drugim. Terminy usunięcia wynoszą:
[…]
2.   pięć lat:
a)
w przypadku decyzji w sprawie przestępstwa (»Straftat«), z zastrzeżeniem pkt 3 lit. a),
b)
w przypadku decyzji dotyczącej wykroczenia […] jako za wykroczenie znacząco wpływające na bezpieczeństwo ruchu drogowego lub równorzędne, za które przewiduje się dwa punkty,
c)
w przypadku nałożonych przez właściwe władze na mocy prawa kraju związkowego zakazów lub ograniczeń kierowania pojazdem niewymagającym uprawnień,
d)
w przypadku informacji o udziale w seminariach dotyczących zdolności do kierowania, seminariach doskonalenia jazdy, specjalnych seminariach doskonalenia jazdy lub w konsultacjach dotyczących psychologii kierowania,
[…]”.
Paragraf 11 Verordnung über die Zulassung von Personen zum Straßenverkehr (rozporządzenia w sprawie dopuszczenia osób do ruchu drogowego, zwanego dalej „FeV”), zatytułowany „Zdolność”, w brzmieniu przytoczonym przez sąd odsyłający, stanowi:
„(1)   Osoby ubiegające się o uprawnienie do kierowania pojazdami muszą spełniać konieczne do tego celu wymogi fizyczne i psychiczne. Wymogi nie są spełnione w szczególności w przypadku wystąpienia choroby lub nieprawidłowości wskazanych w załączniku 4 lub załączniku 5, które wyłączają w całości lub częściowo zdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym […]”.
Załącznik nr 4 do § 11 FeV brzmi następująco:
„Uwaga wstępna
1.   Poniższa lista zawiera powszechne choroby oraz ułomności, które mogą wpływać na zdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym lub ją długotrwale wykluczać.
[…]
3.   Poniższe oceny stosuje się do standardowych przypadków. Modyfikacje są możliwe ze względu na specyficzne skłonności osoby, przyzwyczajenia, specyficzne nastawienie lub specyficzny sposób kontroli oraz adaptację zachowania […] .
Nr
Choroby, ułomności
Zdolność lub ograniczona zdolność
Kategorie […] B […]
[…]
[…]
[…]
9.2
Zażywanie konopi

9.2.1
Regularne zażywanie konopi
Nie
9.2.2
Okazjonalne zażywanie konopi
Tak
Jeśli zażywanie konopi oddzielone jest od kierowania pojazdami i brak dodatkowego spożycia alkoholu czy też innych substancji psychoaktywnych, brak zaburzeń osobowości i utraty kontroli
[…]”.
Paragraf 29 FeV, zatytułowany „Zagraniczne prawa jazdy”, stanowi:
„(1)   Posiadacze zagranicznego prawa jazdy mogą, w zakresie dozwolonym przez to prawo jazdy, kierować pojazdami o napędzie silnikowym na terytorium kraju, gdy nie posiadają tam zwykłego miejsca zamieszkania w rozumieniu § 7 […].
[…]
(3)   Uprawnienie określone w ust. 1 nie dotyczy posiadaczy zagranicznego prawa jazdy,
[…]
3.
których uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium kraju zostało cofnięte tymczasowo lub ostatecznie na podstawie orzeczenia sądowego bądź pod rygorem natychmiastowej wykonalności lub ostatecznie na podstawie decyzji organu administracyjnego […]
(4)   Po decyzjach przewidzianych w ust. 3 pkt 3 i 4 prawo do posługiwania się zagranicznym prawem jazdy na terytorium kraju jest przyznawane na wniosek, jeżeli przyczyny cofnięcia już nie występują”.
Paragraf 46 FeV, zatytułowany „Cofnięcie, ograniczenie, wymagania”, stanowi:
„(1)   Jeżeli okaże się, że posiadacz prawa jazdy jest niezdolny do kierowania pojazdem, organy do spraw praw jazdy są zobowiązane do cofnięcia mu prawa jazdy. Przepis ten znajduje zastosowanie w szczególności w przypadku chorób lub ułomności wskazanych w załącznikach 4, 5 i 6 lub w przypadku ciężkich lub powtarzających się naruszeń przepisów regulujących ruch drogowy lub przepisów karnych prowadzących do wyłączenia zdolności do kierowania pojazdów o napędzie silnikowym.
[…]
(5)   W przypadku zagranicznego prawa jazdy cofnięcie powoduje odmowę uznania prawa do posługiwania się tym prawem jazdy na terytorium kraju.
(6)   Cofnięcie uchyla uprawnienie do kierowania. W przypadku zagranicznego prawa jazdy uchyla ono uprawnienie do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym na terytorium kraju”.
Postępowanie główne i pytania prejudycjalne
Sevda Aykul, urodzona w dniu 17 listopada 1980 r. obywatelka Austrii, od urodzenia ma zwykłe miejsce zamieszkania w rozumieniu art. 12 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126 w Austrii. W dniu 19 października 2007 r. Bezirkhauptmannschaft Bregenz (organ administracyjny właściwy dla regionu Bregencji, Austria) wydał jej prawo jazdy.
W dniu 11 maja 2012 r. S. Aykul została poddana kontroli policji w Leutkirch (Niemcy). Ze względu na oznaki pozwalające podejrzewać użycie przez zainteresowaną środków odurzających została ona poddana badaniu moczu, które wykazało zażycie konopi indyjskich. W tym samym dniu od S. Aykul została zatem pobrana próbka krwi, której analiza potwierdziła obecność pochodnych konopi w jej krwi.
W dniu 4 lipca 2012 r. prokuratura w Ravensburgu (Niemcy) umorzyła dochodzenie, które zostało wszczęte przeciw S. Aykul.
Decyzją w sprawie grzywny wydaną w dniu 18 lipca 2012 r. przez gminę Leutkirch na S. Aykul nałożono karę grzywny w wysokości 590,80 EUR za kierowanie pojazdem pod wpływem środków odurzających oraz zakaz kierowania pojazdami przez okres jednego miesiąca.
Decyzją z dnia 17 września 2012 r. Landratsamt Ravensburg (służby administracyjne okręgu Ravensburga, Niemcy) cofnął S. Aykul jej austriackie prawo jazdy na terytorium niemieckim. Zdaniem Landratsamt Ravensburg S. Aykul okazała się bowiem niezdolna do kierowania pojazdem o napędzie silnikowym, ponieważ analiza pobranej w dniu 11 maja 2012 r. próbki krwi wykazała, że zainteresowana przynajmniej okazjonalnie zażywała konopie i że kierowała pojazdem o napędzie silnikowym, będąc po wpływem tego środka odurzającego. Sevda Aykul nie była zatem w stanie oddzielić kierowania pojazdem od zażywania środków odurzających.
W załączniku do decyzji z dnia 17 września 2012 r. Landratsamt Ravensburg poinformował jednak S. Aykul, że może ona w przyszłości ubiegać się o odzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami w Niemczech, okazując opinię medyczno‑psychologiczną wystawioną przez oficjalnie uznawane w Niemczech centrum badań zdolności do kierowania pojazdami i stwierdzającą jej zdolność do kierowania pojazdem o napędzie silnikowym. Landratsamt Ravensburg zaznaczył także, że uzyskanie takiej opinii wymaga wykazania na zasadach ogólnych wstrzemięźliwości rzeczonej osoby od jakiegokolwiek spożycia środków odurzających przez okres jednego roku.
W dniu 19 października 2012 r. S. Aykul wniosła zażalenie na decyzję Landratsamt Ravensburg z dnia 17 września 2012 r. Stwierdziła ona zasadniczo, że władze niemieckie wyczerpały swoje kompetencje, wydając decyzję z dnia 18 lipca 2012 r. w zakresie grzywny, oraz że na podstawie prawa Unii sprawdzanie zdolności do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym nie należy do tych władz, ponieważ zgodnie z orzecznictwem Trybunału zadanie to należy do wyłącznej właściwości państwa członkowskiego wydającego jej prawo jazdy, czyli Republiki Austrii.
Bezirkshauptmannschaft Bregenz, poinformowany o sprawie przez Landratsamt Ravensburg, oświadczył, że wymagane przez prawo austriackie warunki, na podstawie których organy mogą podjąć działania przeciw S. Aykul, nie zostały spełnione, ponieważ lekarz, który w dniu 11 maja 2012 r. pobrał próbkę krwi, wskazał w swoim protokole, iż S. Aykul nie wykazywała żadnych wyraźnych oznak pozostawania pod wpływem środków odurzających.
Decyzją z dnia 20 grudnia 2012 r. Regierungspräsidium Tübingen (terenowy organ administracji rządowej w Tybindze, Niemcy) oddalił zażalenie złożone przez S. Aykul na decyzję Landratsamt Ravensburg z dnia 17 września 2012 r. Wskazał on w szczególności, że niepodejmowanie działań przez władze niemieckie w przypadkach kierowania pod wpływem środków odurzających nie jest zgodne z realizowanym przez dyrektywę 91/439 celem polegającym na zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego. Regierungspräsidium Tübingen dodał, że – w przeciwieństwie do tego, co utrzymuje S. Aykul – art. 8 ust. 2 tej dyrektywy nie wyklucza cofnięcia prawa jazdy zainteresowanej, stwierdzając, że środek taki stanowi jeden ze środków, które państwo członkowskie może podjąć na podstawie art. 8 ust. 4 akapit pierwszy omawianej dyrektywy.
W dniu 25 stycznia 2013 r. S. Aykul wniosła do Verwaltungsgericht Sigmaringen (sądu administracyjnego w Sigmaringen, Niemcy) skargę co do istoty na decyzję Landratsamt Ravensburg z dnia 17 września 2012 r. oddalającą argumenty, które S. Aykul uprzednio wysunęła. Sevda Aykul podniosła tam też, że art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 nie upoważnia Republiki Federalnej Niemiec do odmowy uznania ważności jej prawa jazdy, ponieważ zostało ono wydane przez Republikę Austrii, oraz że nadal ma ona zwykłe miejsce zamieszkania na terytorium tego ostatniego państwa. W związku z tym, zdaniem S. Aykul wyłącznie władze austriackie są właściwe do stwierdzenia, czy jest ona nadal zdolna do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym.
Land Baden-Württemberg wnosi o oddalenie skargi złożonej przez S. Aykul. Należałoby w szczególności wziąć pod uwagę to, że podstawa odmowy uznania prawa jazdy S. Aykul powstała dopiero po wydaniu tego prawa jazdy. Tymczasem okoliczności, które wystąpiły po wydaniu prawa jazdy, upoważniają dane państwa członkowskie Unii Europejskiej do odmowy uznania uprawnienia do kierowania na ich terytorium.
Możliwość taką obejmuje art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439. W odróżnieniu od brzmienia art. 8 ust. 2 tej dyrektywy brzmienie art. 8 ust. 4 wspomnianej dyrektywy upoważnia nie tylko państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania, ale także każde inne państwo członkowskie do odmowy uznania uprawnienia do kierowania na jego terytorium. Zakaz kierowania nałożony na podstawie prawa karnego lub przepisów prawa odnoszących się do wykroczeń stanowi środek „ograniczający” prawo jazdy, który zgodnie z art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439, z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności, jest objęty zwolnieniem środków o charakterze karnym lub dotyczących wykroczeń. Odmowa uznania prawa do posługiwania się prawem jazdy na terytorium niemieckim na mocy § 46 ust. 5 FeV stanowi jedynie brak uznania w danym państwie członkowskim ważności prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim w rozumieniu art. 8 ust. 4 tej samej dyrektywy 91/439.
W odpowiedzi na wniosek sądu odsyłającego z dnia 13 marca 2013 r. Bezirkshauptmannschaft Bregenz wskazał, iż władze austriackie podejmują działania na mocy dotyczących praw jazdy przepisów prawa austriackiego tylko wtedy, gdy niezdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym ze względu na zażycie środków odurzających jest medycznie stwierdzona lub gdy występują oznaki pozwalające podejrzewać uzależnienie od tych środków. Bezirkshauptmannschaft Bregenz potwierdził, że w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego S. Aykul jest nadal uważana przez władze austriackie za zdolną do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym i że zachowuje ona tym samym swoje prawo jazdy.
Sąd odsyłający wskazuje, że złożona przez S. Aykul skarga zostanie oddalona, gdyby należało zastosować prawo niemieckie. Zgodnie bowiem z § 3 ust. 1 StVG w związku z § 46 ust. 1 FeV organ właściwy do spraw praw jazdy powinien cofnąć prawo jazdy, w przypadku gdy posiadacz tego prawa jazdy okaże się niezdolny do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym. Na mocy § 46 ust. 5 FeV cofnięcie to, w odniesieniu do prawa jazdy wydanego za granicą, powoduje odmowę uznania prawa do posługiwania się tym prawem jazdy na terytorium niemieckim. W niniejszym przypadku niezdolność S. Aykul do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym wynika z zastosowania § 11 ust. 1 zdanie drugie FeV w związku z pkt 9.2.2 załącznika nr 4 do § 11 FeV. Zgodnie z tymi przepisami bowiem niezdolna do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym jest zasadniczo każda osoba, która, zażywając okazjonalnie konopie indyjskie, nie jest w stanie oddzielić kierowania od tego zażycia. Otóż w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego występują wystarczające oznaki takiej niezdolności u S. Aykul.
Sąd odsyłający stwierdza także, że reakcje na wykroczenia drogowe i na oznaki braku zdolności do kierowania przewidziane przez prawo krajowe dotyczą trzech różnych płaszczyzn, mianowicie: karnej, przepisów dotyczących wykroczeń oraz przepisów dotyczących prawa jazdy. Niniejszy przypadek odpowiada praktyce w zakresie przepisów dotyczących prawa jazdy. Organy właściwe do spraw praw jazdy oraz służby policji wychodzą z założenia, że władze niemieckie są uprawnione do cofnięcia zagranicznego prawa jazdy, jeżeli w ramach popełnionego w Niemczech wykroczenia drogowego występują oznaki niezdolności do kierowania pojazdami.
Verwaltungsgericht Sigmaringen, powziąwszy wątpliwość w przedmiocie zgodności niemieckich przepisów prawnych i niemieckiej praktyki administracyjnej z obowiązkiem wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie, postanowił zawiesić postępowanie i skierować do Trybunału następujące pytania prejudycjalne:
„1)
Czy wynikający z art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 obowiązek wzajemnego uznawania praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie stoi na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu Republiki Federalnej Niemiec, zgodnie z którym prawo do posługiwania się zagranicznym prawem jazdy w Niemczech musi zostać następczo odebrane w drodze administracyjnej, jeżeli posiadacz zagranicznego prawa jazdy kieruje na jego podstawie w Niemczech pojazdem o napędzie silnikowym pod wpływem nielegalnych narkotyków i w konsekwencji zgodnie z przepisami niemieckimi traci zdolność do kierowania?
2)
Jeżeli na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, to czy stosuje się to również do sytuacji, gdy państwo wydające, powiadomione o kierowaniu pod wpływem narkotyków, pozostaje bezczynne i stąd nadal występuje zagrożenie pochodzące od posiadacza zagranicznego prawa jazdy?
3)
Jeżeli na pytanie pierwsze należy udzielić odpowiedzi przeczącej, to czy Republika Federalna Niemiec może uzależnić przywrócenie prawa do posługiwania się zagranicznym prawem jazdy w Niemczech od spełnienia krajowych warunków przywrócenia tego prawa?
4)
a)
Czy zastrzeżenie zachowania zasady terytorialności w prawie karnym i [przepisów prawnych dotyczących policji] na podstawie art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126 może uzasadniać działanie państwa członkowskiego na podstawie przepisów dotyczących praw jazdy zamiast państwa wydającego? Czy zastrzeżenie to dopuszcza na przykład następcze odebranie prawa do posługiwania się zagranicznym prawem jazdy w Niemczech w drodze środka zabezpieczającego o charakterze karnym?
b)
Jeżeli na pytanie czwarte lit. a) udzielona zostanie odpowiedź twierdząca, to czy, uwzględniając obowiązek uznawania, do przywrócenia prawa do posługiwania się zagranicznym prawem jazdy w Niemczech jest właściwe państwo członkowskie nakładające środek zabezpieczający czy państwo wydające?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Uwagi wstępne
Pytania postawione przez sąd odsyłający dotyczą wykładni art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126, która uchyliła i zastąpiła dyrektywę 91/439. W pierwszej kolejności należy zatem ustalić, jakie przepisy prawa Unii mają zastosowanie ratione temporis do okoliczności faktycznych będących przedmiotem postępowania głównego.
Z postanowienia odsyłającego wynika, że prawo jazdy S. Aykul zostało jej wydane przez władze austriackie w dniu 19 października 2007 r. oraz że Landratsamt Ravensburg odmówił w drodze decyzji z dnia 17 września 2012 r. uznania ważności tego prawa jazdy na terytorium niemieckim ze względu na okoliczności mające miejsce w dniu 11 maja 2012 r.
W tym względzie należy przypomnieć, że wprawdzie zgodnie z art. 17 akapit pierwszy dyrektywy 2006/126 dyrektywa 91/439 została uchylona ze skutkiem od dnia 19 stycznia 2013 r., niemniej na mocy art. 18 akapit drugi dyrektywy 2006/126 niektóre przepisy tej dyrektywy, takie jak jej art. 2 ust. 1 oraz art. 11 ust. 4, znalazły zastosowanie od dnia 19 stycznia 2009 r. (zob. podobnie wyrok Akyüz, C‑467/10,
EU:C:2012:112
, pkt 31). Inaczej jest natomiast w wypadku art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126, który nie znajduje się wśród przepisów wymienionych w art. 18 akapit drugi tej dyrektywy.
Wynika z tego, że art. 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126, a także art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439, którego treść bez zmiany została przyjęta w art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126, mają zastosowanie ratione temporis do okoliczności faktycznych będących przedmiotem postępowania głównego.
W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego, a także pytania czwartego lit. a)
Należy przypomnieć, że w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE procedury współpracy między sądami krajowymi a Trybunałem do tego ostatniego należy udzielenie sądowi krajowemu użytecznej odpowiedzi, która umożliwi mu rozstrzygnięcie zawisłego przed nim sporu. W tym aspekcie do Trybunału należy – gdy zajdzie taka potrzeba – przeformułowanie przedstawionych mu pytań (zob. wyrok Le Rayon d’Or, C‑151/13,
EU:C:2014:185
, pkt 25 i przytoczone tam orzecznictwo).
W tym celu Trybunał może wydobyć z całości informacji przedstawionych mu przez sąd krajowy, a w szczególności z uzasadnienia postanowienia odsyłającego, te normy i zasady prawa Unii, które wymagają wykładni w świetle przedmiotu sporu zawisłego przed tym sądem (zob. wyrok Le Rayon d’Or, C‑151/13,
EU:C:2014:185
, pkt 26 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, iż poprzez pytania pierwsze i drugie, a także pytanie czwarte lit. a), które należy rozpatrzyć łącznie, sąd odsyłający dąży zasadniczo do ustalenia, czy art. 2 ust. 1 oraz art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, a także art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 należy rozumieć w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz wydanego w innym państwie członkowskim prawa jazdy przebywa tymczasowo, odmówiło uznania ważności tego prawa jazdy ze względu na noszące znamiona naruszenia prawa zachowanie posiadacza na tym terytorium po wystawieniu rzeczonego prawa jazdy, które to zachowanie zgodnie z prawem krajowym pierwszego państwa członkowskiego powoduje niezdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym.
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126 przewiduje wzajemne uznawanie, bez jakichkolwiek formalności, praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie. Przepis ten nakłada na państwa członkowskie zrozumiałe i wyraźne zobowiązanie, które nie pozostawia żadnego zakresu uznania w odniesieniu do działań, które należy podjąć w celu zastosowania się do niego (zob. podobnie wyroki: Akyüz, C‑467/10,
EU:C:2012:112
, pkt 40; a także Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 43, 44).
Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika, że to do wydającego państwa członkowskiego należy zbadanie, czy spełnione są minimalne warunki nałożone przez prawo Unii, w szczególności te dotyczące miejsca zamieszkania i zdolności do kierowania pojazdami, przewidziane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 2006/126, a zatem czy wydanie prawa jazdy jest uzasadnione (zob. podobnie wyrok Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 45, 47).
Jeżeli zatem organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 2006/126, to inne państwa członkowskie nie są uprawnione do badania spełnienia warunków wydania prawa jazdy przewidzianych w tej dyrektywie. Posiadanie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy bowiem uważać za stanowiące dowód, że posiadacz tego prawa jazdy w dniu jego wydania spełniał te warunki (zob. podobnie wyrok Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 46, 47).
W niniejszej sprawie należy stwierdzić, że władze niemieckie zakwestionowały warunki posiadania prawa jazdy S. Aykul nie na dzień jego wydania, lecz w następstwie jej zachowania w sposób noszący znamiona naruszenia prawa, do którego doszło na terytorium niemieckim po wydaniu rzeczonego prawa jazdy.
Sevda Aykul, której zwykłe miejsce zamieszkania znajduje się w Austrii, nie otrzymała swojego austriackiego prawa jazdy po ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu prawa jazdy w Niemczech. W wyniku kierowania pod wpływem środków odurzających pojazdem o napędzie silnikowym w Niemczech austriackie prawo jazdy S. Aykul zostało cofnięte na terytorium niemieckim przez władze niemieckie, pomimo że jej zwykłe miejsce zamieszkania nie znajdowało się w Niemczech. Z postanowienia odsyłającego wynika, że w odniesieniu do prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie inne niż Republika Federalna Niemiec środek taki skutkuje odmową uznania prawa S. Aykul do posługiwania się jej prawem jazdy na terytorium niemieckim.
Należy ustalić, czy taka odmowa uznania przez państwo członkowskie ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie może być objęta dopuszczalnymi ograniczeniami zasady wzajemnego uznawania praw jazdy określonej w art. 2 ust. 1 dyrektywy 2006/126.
W tym względzie, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 65 opinii, ograniczenie wspomnianej zasady przewidziane w art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 nie znajduje zastosowania w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego.
Z samego brzmienia art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 w związku z motywami pierwszym i dziesiątym tej dyrektywy wynika bowiem, iż ograniczenie to dotyczy sytuacji, w której posiadacz prawa jazdy ma swoje zwykłe miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż państwo członkowskie, które wydało to prawo jazdy. W takiej sytuacji, z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji, państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania może stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnienia do kierowania posiadaczowi wspomnianego prawa jazdy oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu to prawo jazdy.
Tymczasem w niniejszej sprawie zwykłe miejsce zamieszkania S. Aykul znajdowało się w chwili zaistnienia okoliczności faktycznych postępowania głównego na terytorium państwa członkowskiego, które wydało jej prawo jazdy, czyli Republiki Austrii, a nie na terytorium niemieckim. Sevda Aykul przebywała w Niemczech jedynie tymczasowo w momencie, gdy w dniu 11 maja 2012 r. popełniła wykroczenie w postaci kierowania pojazdem pod wpływem środków odurzających.
Natomiast sytuacja taka jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego wchodzi w zakres stosowania art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126. Przepis ten, który – jak wynika z pkt 40 i 41 niniejszego wyroku – stosuje się ratione temporis do okoliczności faktycznych będących przedmiotem postępowania głównego, stanowi, iż państwo członkowskie odmawia osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa członkowskiego, uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, i to niezależnie od kwestii, czy rzeczone prawo jazdy zostało wydane przed dniem, w którym powyższy przepis zaczął być stosowany (zob. podobnie wyrok Akyüz, C‑467/10,
EU:C:2012:112
, pkt 32).
Chociaż zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 jedynie państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy jest uprawnione do stosowania wobec niego swoich przepisów krajowych dotyczących ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnienia do kierowania, niemniej art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 upoważnia każde państwo członkowskie, a nie jedynie państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania, do odmowy uznania ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie.
Wprawdzie Komisja broniła podczas rozprawy wykładni art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, według której możliwość odmowy uznania ważności prawa jazdy powinna być zarezerwowana jedynie dla państwa członkowskiego, w którym znajduje się zwykłe miejsce zamieszkania posiadacza tego prawa jazdy. Zdaniem Komisji art. 8 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 91/439, którego treść została powtórzona w art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, odnosi się bowiem do art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439, który wspomina o „państwie członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania”. Państwo członkowskie, o którym mowa w art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, może zatem być tylko państwem członkowskim, w którym znajduje się zwykłe miejsce zamieszkania posiadacza rzeczonego prawa jazdy.
Nie można jednak zgodzić się z taką wykładnią. Zarówno pierwszy, jak i drugi akapit art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126 odnoszą się bowiem do ograniczenia, zawieszenia i cofnięcia prawa jazdy, nie ograniczając się do decyzji podjętych w tym zakresie przez państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania. Akapit trzeci tego przepisu, przewidujący unieważnienie prawa jazdy, również nie wiąże się z taką podjętą przez to państwo członkowskie decyzją. W tej sytuacji, jak zauważył rzecznik generalny w pkt 79–82 opinii, art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 stosuje się niezależnie w odniesieniu zarówno do art. 11 ust. 2 tej dyrektywy, jak i do art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439.
Co więcej, wprawdzie Trybunał zasadniczo dokonał wykładni art. 8 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 91/439, a także art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, który powtórzył treść poprzedniego przepisu, w sprawach dotyczących możliwości – wobec osoby, której ograniczono, zawieszono lub cofnięto prawo jazdy na terytorium państwa członkowskiego – po zastosowaniu tego środka, uznania przez to państwo członkowskie ważności wydanego przez inne państwo członkowskie prawa jazdy (zob. w szczególności wyroki: Wiedemann i Funk, C‑329/06 i C‑343/06, EU:C:2008:366; Zerche i in., od C‑334/06 do C‑336/06, EU:C:2008:367; a także Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
), jednak brzmienie tych przepisów obejmuje również sytuację taką jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego, w której pierwsze państwo członkowskie odmawia uznania ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie przed decyzją ograniczającą, zawieszającą lub cofającą to prawo jazdy.
Wreszcie należy zauważyć, że art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 upoważnia państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie do, w razie potrzeby, wymiany tego prawa jazdy, aby to pierwsze państwo członkowskie mogło stosować wobec tego posiadacza swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania uprawnienia do kierowania. Z przepisu tego wynika, iż państwo członkowskie zwykłego miejsca zamieszkania jest uprawnione do przyjęcia środków ograniczających, zawieszających, cofających lub unieważniających prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim, które to środki wywołują skutki we wszystkich państwach członkowskich.
Należy niemniej stwierdzić, że art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, który nie przewiduje takiej możliwości wymiany prawa jazdy, pozwala jedynie państwu członkowskiemu, które nie jest państwem członkowskim zwykłego miejsca zamieszkania, powziąć – na mocy jego krajowego prawa i z powodu noszącego znamiona naruszenia prawa zachowania na jego terytorium posiadacza prawa jazdy wcześniej otrzymanego w innym państwie członkowskim – środki, których zakres jest ograniczony do tego terytorium, a skutki ograniczają się do odmowy uznania ważności tego prawa jazdy na tym terytorium.
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 83 opinii, art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 stanowi zatem przykład zasady terytorialności w prawie karnym i uregulowaniach prawnych dotyczących policji, która to zasada jest wyraźnie wskazana w art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 oraz w art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126. Artykuł 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 dotyczy bowiem środków, które są podejmowane na podstawie prawa karnego oraz uregulowań prawnych dotyczących policji państwa członkowskiego i które wpływają na ważność, na terytorium tego państwa członkowskiego, prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie.
Należy zauważyć w tym względzie, iż Trybunał orzekł już, że tylko państwo członkowskie, na którego terytorium zostało popełnione naruszenie, jest właściwe do usankcjonowania tego naruszenia, w razie potrzeby podejmując środek polegający na cofnięciu prawa jazdy lub cofnięciu uprawnienia do kierowania, połączony lub nie z okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy (zob. wyrok Weber, C‑1/07,
EU:C:2008:640
, pkt 38).
W sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego należy stwierdzić, że fakt kierowania przez S. Aykul w dniu 11 maja 2012 r. pojazdem o napędzie silnikowym pod wpływem środków odurzających spowodował przede wszystkim wszczęcie przez prokuraturę w Ravensburgu dochodzenia przeciw zainteresowanej, które to dochodzenie zostało ostatecznie umorzone.
Z kolei z postanowienia odsyłającego wynika, że gmina Leutkirch nałożyła na S. Aykul karę grzywny za kierowanie pojazdem pod wpływem środków odurzających oraz zakazała jej kierowania pojazdami przez okres jednego miesiąca. Ostatecznie Landratsamt Ravensburg, organ administracyjny właściwy w sprawach praw jazdy, cofnął jej prawo jazdy na podstawie przepisów prawa niemieckiego dotyczących praw jazdy. Na mocy tych przepisów w przypadku pojawienia się wątpliwości w zakresie zdolności posiadacza prawa jazdy do kierowania pojazdami przewiduje się badanie tej zdolności, a jeśli zostanie stwierdzony jej brak, właściwy organ ma obowiązek cofnąć rzeczone prawo jazdy. Zgodnie z praktyką odnoszącą się do tego uregulowania władze niemieckie uznają się za właściwe do cofnięcia zagranicznego prawa jazdy, jeżeli w ramach popełnionego w Niemczech wykroczenia drogowego występują oznaki niezdolności do kierowania pojazdami.
Odnosząc się do zawartego w art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 i art. 11 ust. 2 dyrektywy 2006/126 zastrzeżenia dotyczącego przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji, Komisja uważa, że cofnięcie prawa jazdy ze względu na brak zdolności posiadacza prawa jazdy do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym nie powinno być traktowane jako środek zabezpieczający o charakterze karnym i w konsekwencji jako podlegający prawu karnemu objętemu tym zastrzeżeniem.
W tym względzie wystarczy zauważyć, iż przepisy, do których odnosi się Komisja, dotyczą nie tylko prawa karnego, ale także uregulowań prawnych dotyczących policji. Ponadto również możliwość, o której mowa w pkt 60 i 61 niniejszego wyroku, a którą art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 przyznaje państwu członkowskiemu, odmowy uznania ważności prawa jazdy otrzymanego uprzednio w innym państwie członkowskim ze względu na noszące znamiona naruszenia prawa zachowanie posiadacza tego prawa jazdy na terytorium pierwszego państwa członkowskiego nie ogranicza się do środków podjętych zgodnie z prawem karnym pierwszego państwa członkowskiego. Sankcja za wykroczenie popełnione na terytorium państwa członkowskiego może bowiem przybierać różne formy, ze względu na charakter i wagę tej sankcji, a także na organizację sądownictwa w tym państwie, które może lub nie może dokonywać rozróżnienia pomiędzy środkami administracyjnymi a sądowymi.
Jak zauważył rzecznik generalny w pkt 104 opinii, chociaż popełnione przez S. Aykul naruszenie mogło podlegać karze zarówno w postępowaniu karnym, jak i administracyjnym, organ ścigania podjął decyzję o umorzeniu dochodzenia karnego początkowo wszczętego przeciwko zainteresowanej. Natomiast to samo naruszenie doprowadziło organ administracyjny właściwy do spraw prawa jazdy, czyli Landratsamt Ravensburg, do cofnięcia prawa jazdy S. Aykul.
Wynika stąd, że decyzja taka jak ta wydana przez Landratsamt Ravensburg w dniu 17 września 2012 r., cofająca S. Aykul jej prawo jazdy, stanowi jeden ze środków, które państwo członkowskie może podjąć na podstawie art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126.
Dodatkowo należy stwierdzić, że zmuszenie państwa członkowskiego do uznania w sposób bezwarunkowy ważności prawa jazdy w sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego byłoby sprzeczne z celem interesu ogólnego Unii, który polega na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego i który jest realizowany właśnie przez dyrektywę 2006/126 (zob. podobnie wyrok Glatzel, C‑356/12,
EU:C:2014:350
, pkt 51 i przytoczone tam orzecznictwo).
Przyznana państwu członkowskiemu możliwość cofnięcia posiadaczowi prawa jazdy upoważnienia do kierowania na terytorium tego państwa ze względu na popełnione na nim naruszenie stanowi niewątpliwie ograniczenie zasady wzajemnego uznawania praw jazdy, niemniej ograniczenie to, które pozwala zmniejszyć ryzyko występowania wypadków drogowych, pozwala zwiększyć bezpieczeństwo ruchu drogowego, co leży w interesie każdego obywatela.
Mając na względzie całość powyższych rozważań, na pytania pierwsze i drugie oraz pytanie czwarte lit. a) należy odpowiedzieć, iż art. 2 ust. 1 oraz art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126 należy rozumieć w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz wydanego w innym państwie członkowskim prawa jazdy przebywa tymczasowo, odmówiło uznania ważności tego prawa jazdy ze względu na noszące znamiona naruszenia prawa zachowanie posiadacza na tym terytorium po wystawieniu rzeczonego prawa jazdy, które to zachowanie zgodnie z prawem krajowym pierwszego państwa członkowskiego powoduje niezdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym.
W przedmiocie pytania trzeciego i pytania czwartego lit. b)
Poprzez pytanie trzecie i pytanie czwarte lit. b), które należy zbadać łącznie, sąd odsyłający pyta zasadniczo, czy państwo członkowskie, które odmawia uznania ważności prawa jazdy w sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego, jest właściwe do ustalenia warunków, które posiadacz tego prawa jazdy musi spełnić, by odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa.
W tym względzie wprawdzie Trybunał wielokrotnie orzekał, jak wynika z pkt 46 niniejszego wyroku, że to do samego wydającego państwa członkowskiego należy zbadanie, czy spełnione są minimalne warunki wymagane przez prawo Unii, w szczególności te dotyczące zdolności do kierowania pojazdami (zob. podobnie wyrok Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 45), należy jednak przypomnieć, iż w sprawie będącej przedmiotem postępowania głównego zdolność do kierowania pojazdami została zakwestionowana nie na etapie wydawania prawa jazdy, lecz w następstwie naruszenia popełnionego przez posiadacza tego prawa jazdy po jego wydaniu, za które to naruszenie sankcja wywołuje skutki jedynie na terytorium państwa członkowskiego, na którym zostało ono popełnione.
Należy zatem stwierdzić, że do władz państwa członkowskiego, na którego terytorium naruszenie zostało popełnione, należy ustalenie, czy posiadacz prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie jest ponownie zdolny do kierowania na terytorium tego pierwszego państwa.
Jak zasadniczo zauważa rząd polski, zważywszy, że odmowa uznania przez państwo członkowskie ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie jest oparta na przepisach krajowych, które nie muszą koniecznie istnieć w prawie wydającego państwa członkowskiego, jest mało prawdopodobne, że prawo tego ostatniego państwa samo przewiduje warunki, które posiadacz prawa jazdy powinien spełnić w celu odzyskania uprawnienia do kierowania na terytorium innego państwa członkowskiego.
Należy jednak podkreślić, iż z orzecznictwa Trybunału wynika, że państwo członkowskie nie może, powołując się na art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, bezterminowo odmawiać uznania ważności prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie, w przypadku gdy na terytorium pierwszego państwa członkowskiego zastosowano wobec posiadacza tego prawa jazdy środek ograniczający (zob. podobnie wyrok Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 50 i przytoczone tam orzecznictwo).
Przyjęcie bowiem, że państwo członkowskie ma prawo bezterminowo odmówić, w oparciu o swoje przepisy krajowe, uznania prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim, oznaczałoby zaprzeczenie samej zasadzie wzajemnego uznawania praw jazdy, stanowiącej fundament systemu ustanowionego w dyrektywie 2006/126 (zob. podobnie wyrok Kapper, C‑476/01,
EU:C:2004:261
, pkt 77; postanowienie Kremer, C‑340/05,
EU:C:2006:620
, pkt 30; wyroki: Akyüz, C‑467/10,
EU:C:2012:112
, pkt 57; Hofmann, C‑419/10,
EU:C:2012:240
, pkt 78).
Ostatecznie zadaniem sądu odsyłającego, do którego wyłącznej właściwości należy ocena okoliczności faktycznych zawisłego przed nim sporu oraz dokonanie wykładni przepisów krajowych, jest zbadanie, czy w niniejszym przypadku przez zastosowanie własnych przepisów Republika Federalna Niemiec nie odmawia w rzeczywistości bezterminowo uznania prawa jazdy S. Aykul. W tej sytuacji do sądu tego należy także zweryfikowanie, czy przewidziane w prawie niemieckim warunki, na podstawie których osoba będąca w sytuacji S. Aykul może odzyskać uprawnienie do kierowania na terytorium niemieckim, są zgodne z zasadą proporcjonalności, a w szczególności czy nie wykraczają one poza to, co jest odpowiednie i konieczne do realizacji celów dyrektywy 2006/126 polegających na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Jednakże Trybunał, do którego zwrócono się o udzielenie sądowi odsyłającemu użytecznej odpowiedzi, jest właściwy do dostarczenia mu wskazówek wyprowadzonych z akt sprawy w postępowaniu głównym oraz z przedstawionych mu uwag pisemnych bądź ustnych w celu umożliwienia sądowi odsyłającemu wydania rozstrzygnięcia (zob. podobnie wyrok Wiering, C‑347/12,
EU:C:2014:300
, pkt 63 i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie z postanowienia odsyłającego wynika, że S. Aykul, wobec której zastosowano środek polegający na cofnięciu jej austriackiego prawa jazdy na terytorium niemieckim, dysponuje możliwością wnioskowania o odzyskanie uprawnienia do kierowania w Niemczech pojazdami o napędzie silnikowym na podstawie jej austriackiego prawa jazdy. W załączniku do decyzji z dnia 17 września 2012 r. Landratsamt Ravensburg poinformował bowiem zainteresowaną, że jej zdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym może zostać uznana na podstawie opinii medyczno‑psychologicznej wystawionej przez oficjalnie uznawane w Niemczech centrum badań zdolności do kierowania pojazdami, i zaznaczył, że uzyskanie takiej opinii wymaga wykazania na zasadach ogólnych wstrzemięźliwości rzeczonej osoby od jakiegokolwiek spożycia środków odurzających przez okres jednego roku.
Ponadto z pisemnej odpowiedzi rządu niemieckiego na postawione przez Trybunał pytanie wynika, iż nawet w przypadku braku takiej opinii medyczno‑psychologicznej prawo do posługiwania się w Niemczech prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie jest przywracane z mocy prawa, gdy w określonym terminie wpis o braku zdolności zostanie usunięty z rejestru w sprawie zdolności do kierowania pojazdami, o którym mowa w § 29 ust. 1 StVG. W przypadku S. Aykul z udzielonych przez rząd niemiecki informacji wynika, że zgodnie z tym przepisem termin usunięcia wpisu wynosi pięć lat, zważywszy na charakter popełnionego naruszenia. W konsekwencji z upływem tego terminu zainteresowana będzie mogła ponownie posługiwać się w Niemczech swoim prawem jazdy bez konieczności przedstawiania opinii medyczno‑psychologicznej.
W świetle tych informacji, które sąd odsyłający powinien zweryfikować, należy stwierdzić, że przepisy niemieckie nie wydają się odmawiać bezterminowo uznania prawa jazdy S. Aykul.
Ponadto uzależnienie odzyskania przez S. Aykul jej uprawnienia do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym w Niemczech od przedstawienia opinii medyczno‑psychologicznej, której uzyskanie wymaga dowodu wstrzemięźliwości od jakiegokolwiek spożycia środków odurzających przez okres jednego roku, bądź od upływu terminu pięciu lat wydaje się środkiem zapobiegawczym skutecznym i proporcjonalnym do celu polegającego na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W świetle powyższych rozważań na pytanie trzecie oraz pytanie czwarte lit. b) należy odpowiedzieć, iż państwo członkowskie, które odmawia uznania ważności prawa jazdy w sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego, jest właściwe do ustalenia warunków, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, by odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa. Zadaniem sądu odsyłającego jest zbadanie, czy przez zastosowanie własnych przepisów rzeczone państwo członkowskie nie odmawia w rzeczywistości bezterminowo uznania prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie. W tej sytuacji do sądu tego należy zweryfikowanie, czy warunki przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego nie wykraczają – zgodnie z zasadą proporcjonalności – poza to, co jest odpowiednie i konieczne do realizacji celów dyrektywy 2006/126 polegających na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Artykuł 2 ust. 1 i art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy należy rozumieć w ten sposób, że nie stoją one na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie, na którego terytorium posiadacz wydanego w innym państwie członkowskim prawa jazdy przebywa tymczasowo, odmówiło uznania ważności tego prawa jazdy ze względu na noszące znamiona naruszenia prawa zachowanie posiadacza na tym terytorium po wystawieniu rzeczonego prawa jazdy, które to zachowanie zgodnie z prawem krajowym pierwszego państwa członkowskiego powoduje niezdolność do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym.

2)
Państwo członkowskie, które odmawia uznania ważności prawa jazdy w sytuacji takiej jak ta będąca przedmiotem postępowania głównego, jest właściwe do ustalenia warunków, które posiadacz prawa jazdy musi spełnić, by odzyskać uprawnienie do kierowania pojazdami na terytorium tego państwa. Zadaniem sądu odsyłającego jest zbadanie, czy przez zastosowanie własnych przepisów rzeczone państwo członkowskie nie odmawia w rzeczywistości bezterminowo uznania prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie. W tej sytuacji do sądu odsyłającego należy zweryfikowanie, czy warunki przewidziane w prawie pierwszego państwa członkowskiego nie wykraczają – zgodnie z zasadą proporcjonalności – poza to, co jest odpowiednie i konieczne do realizacji celów dyrektywy 2006/126 polegających na poprawie bezpieczeństwa ruchu drogowego.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.