CELEX: 62010CJ0197
Gemeenschappelijk landbouwbeleid
Verordening (EG) nr. 1782/2003
Bedrijfstoeslagregeling
Toeslagrechten uit de nationale reserve
Voorwaarden voor toekenning
Landbouwers die met een landbouwactiviteit beginnen
Prejudiciële vraag van hypothetische aard
Niet-ontvankelijkheid

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 42, lid 3, van verordening (EG) nr. 1782/2003
van de Raad van 29 september 2003 tot vaststelling van gemeenschappelijke voorschriften voor regelingen inzake rechtstreekse
steunverlening in het kader van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en tot vaststelling van bepaalde steunregelingen voor
landbouwers en houdende wijziging van de verordeningen (EEG) nr. 2019/93, (EG) nr. 1452/2001, (EG) nr. 1453/2001, (EG) nr. 1454/2001,
(EG) nr. 1868/94, (EG) nr. 1251/1999, (EG) nr. 1254/1999, (EG) nr. 1673/2000, (EEG) nr. 2358/71 en (EG) nr. 2529/2001 (PB
L 270, blz. 1).
Dit verzoek is ingediend in het kader van een door de Unió de Pagesos de Catalunya (bond van landbouwers van Catalonië) ingesteld
beroep tot nietigverklaring van koninklijk besluit nr. 1470/2007 van 2 november 2007 betreffende de rechtstreekse betalingen
aan landbouwers en veehouders (BOE nr. 264 van 3 november 2007, blz. 45104).

Toepasselijke bepalingen

Unierecht
Verordening nr. 1782/2003
Artikel 42, leden 3 tot en met 5, van verordening nr. 1782/2003 luidt:
„3.      De lidstaten mogen de nationale reserve gebruiken om, op basis van objectieve criteria en op zodanige wijze dat een gelijke
behandeling van de landbouwers wordt gewaarborgd en markt‑ en concurrentieverstoringen worden vermeden, bij voorrang referentiebedragen
te verlenen aan landbouwers die na 31 december 2002 met hun landbouwactiviteit beginnen, dan wel in 2002 zonder dat jaar rechtstreekse
betalingen te ontvangen.
4.      De lidstaten gebruiken de nationale reserve om op basis van objectieve criteria en op zodanige wijze dat een gelijke behandeling
van de landbouwers wordt gewaarborgd en markt‑ en concurrentieverstoringen worden vermeden, referentiebedragen vast te stellen
voor landbouwers die zich in een bijzondere, door de Commissie volgens de in artikel 144, lid 2, bedoelde procedure te omschrijven
situatie bevinden.
5.      De lidstaten mogen de nationale reserve gebruiken om op basis van objectieve criteria en op zodanige wijze dat een gelijke
behandeling van de landbouwers wordt gewaarborgd en markt‑ en concurrentieverstoringen worden vermeden, referentiebedragen
vast te stellen voor landbouwers in gebieden waar aan een of andere vorm van overheidssteun gekoppelde herstructurerings‑ en/of
ontwikkelingsprogramma’s gaande zijn om te voorkomen dat het land verlaten wordt en/of om specifieke nadelen voor landbouwers
in die gebieden te compenseren.”
Verordening (EG) nr. 1698/2005
Artikel 20, sub a, van verordening (EG) nr. 1698/2005 van de Raad van 20 september 2005 inzake steun voor plattelandsontwikkeling
uit het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) (PB L 277, blz. 1) bepaalt:
„De steun ter verbetering van het concurrentievermogen van de land‑ en de bosbouwsector betreft:
a)      maatregelen om kennis te bevorderen en het menselijke potentieel te verbeteren door:
[...]
ii)   de vestiging van jonge landbouwers,
[...]”
Artikel 22, lid 1, sub a, van die verordening luidt:
„De in artikel 20, sub ii, bedoelde steun wordt toegekend aan landbouwers die:
a)      jonger zijn dan 40 jaar en zich voor het eerst als bedrijfshoofd op een landbouwbedrijf vestigen.”

Nationale regeling
Volgens artikel 1 ervan heeft koninklijk besluit nr. 1470/2007 ten doel basisregels vast te stellen voor bepaalde in verordening
nr. 1782/2003 voorziene communautaire steunregelingen.
Artikel 9, lid 2, van dat besluit bepaalt met name:
„Voor de toewijzing van bedrijfstoeslagrechten uit de nationale reserve, komen in aanmerking, voor zover is voldaan aan de
gestelde voorwaarden:
[...]
b)      jonge landbouwers die zich voor het eerst hebben gevestigd in het kader van een programma voor plattelandsontwikkeling dat
is vastgesteld op grond van verordening (EG) nr. 1698/2005 [...], in een van de sectoren genoemd in bijlage VI bij verordening
(EG) nr. 1782/2003 [...], met uitzondering van de productie van zaaizaad, en die nog geen bedrijfstoeslagrechten uit de nationale
reserve hebben ontvangen.”
Koninklijk besluit nr. 1470/2007 is op 4 oktober 2008 ingetrokken bij koninklijk besluit nr. 1612/2008 van 3 oktober 2008,
dat op zijn beurt is ingetrokken bij koninklijk besluit nr. 1680/2009 van 13 november 2009. De inhoud van koninklijk besluit
nr. 1470/2007 is echter in de twee latere besluiten overgenomen.

Hoofdgeding en prejudiciële vraag
Op 27 oktober 2008 heeft de Unió de Pagesos de Catalunya bij het Tribunal Supremo administratief beroep ingesteld tegen koninklijk
besluit nr. 1470/2007. Ter ondersteuning van het beroep voert de Unió de Pagesos de Catalunya in het bijzonder aan dat artikel 9,
lid 2, sub b, van dat besluit in strijd is met artikel 42, lid 3, van verordening nr. 1782/2003, aangezien het beginsel van
gelijke behandeling van de landbouwers wordt geschonden.
Volgens de verwijzende rechter leidt artikel 9, lid 2, sub b, van dat besluit tot ongelijke behandeling van de landbouwers,
omdat jonge landbouwers alleen kunnen deelnemen aan de bedrijfstoeslagregeling indien zij zich voor het eerst hebben gevestigd
in het kader van een programma voor plattelandsontwikkeling dat is vastgesteld op grond van verordening nr. 1698/2005.
De verwijzende rechter is dan ook van oordeel dat de beslechting van het bij hem aanhangige geding afhangt van de uitlegging
van artikel 42, lid 3, van verordening nr. 1782/2003, nu deze uitlegging een direct effect heeft op de geldigheid van de bestreden
nationale bepaling. Hij wijst er ook op dat koninklijk besluit nr. 1470/2007 weliswaar is ingetrokken, maar dat de inhoud
ervan in de koninklijke besluiten nrs. 1612/2008 en 1680/2009 is overgenomen. De verwijzende rechter voegt eraan toe dat de
bestreden bepaling van belang blijft voor latere beroepen die, met betrekking tot hetzelfde vraagstuk, in de toekomst bij
hem aanhangig kunnen worden gemaakt.
Daarom heeft het Tribunal Supremo de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële vraag gesteld:
„Is artikel 9, lid 2, sub b, van koninklijk besluit nr. 1470/2007 van 2 november 2007, dat de mogelijkheid om bedrijfstoeslagrechten
uit de nationale reserve te verkrijgen afhankelijk stelt van de voorwaarde dat het gaat om jonge landbouwers die zich voor
het eerst hebben gevestigd in het kader van een programma voor plattelandsontwikkeling dat is vastgesteld op grond van verordening
nr. 1698/2005 van de Raad van 20 september 2005, verenigbaar met artikel 42, lid 3, van verordening nr. 1782/2003 van de Raad
van 29 september 2003?”

Ontvankelijkheid van het verzoek om een prejudiciële beslissing
De Spaanse regering betoogt in haar schriftelijke opmerkingen dat het verzoek om een prejudiciële beslissing niet-ontvankelijk
is, daar het antwoord van het Hof op de prejudiciële vraag, gelet op de intrekking van koninklijk besluit nr. 1470/2007, niet
relevant is voor de beslechting van het bij het Tribunal Supremo aanhangige geding.
Dienaangaande verwijst deze regering naar de rechtspraak van het Tribunal Supremo, volgens welke „het rechtstreekse beroep
tegen algemene bepalingen zijn doel verliest, indien de bepaling op het moment van de beslissing reeds op andere wijze uit
de rechtsorde is verwijderd, aangezien het gaat om een procedureel instrument dat ertoe strekt om door de regelgever vastgestelde
normen die in strijd zijn met het recht uit de rechtsorde te schrappen, en niet om te beslissen op individuele verzoeken die
kunnen voortvloeien uit een bepaalde rechtsbetrekking tussen een individuele verzoeker en de overheid”.
Volgens de Spaanse regering heeft het Tribunal Supremo met betrekking tot een eerder door de Unió de Pagesos de Catalunya
ingesteld beroep tot nietigverklaring van koninklijk besluit nr. 1617/2005, dat bij koninklijk besluit nr. 1470/2007 werd
ingetrokken, overigens reeds geoordeeld dat het zonder voorwerp was. Bovendien was het Tribunal Supremo van oordeel dat het
door een andere vereniging van landbouwers ingestelde beroep tot nietigverklaring van koninklijk besluit nr. 1470/2007 ook
zonder voorwerp was geraakt, en heeft het Tribunal Supremo dat beroep dus onbehandeld terzijde gelegd op de grond dat koninklijk
besluit nr. 1470/2007 was ingetrokken bij koninklijk besluit nr. 1612/2008.
Volgens vaste rechtspraak is de procedure van artikel 267 VWEU een instrument van samenwerking tussen het Hof en de nationale
rechterlijke instanties, waarmee het Hof de nationale rechterlijke instanties de uitleggingsgegevens met betrekking tot het
Unierecht verschaft die zij voor de beslissing van de hun voorgelegde geschillen nodig hebben (zie met name arresten van 16 juli
1992, Meilicke, C‑83/91, Jurispr. blz. I‑4871, punt 22; 5 februari 2004, Schneider, C‑380/01, Jurispr. blz. I‑1389, punt 20,
en 24 maart 2009, Danske Slagterier, C‑445/06, Jurispr. blz. I‑2119, punt 65).
In het kader van die samenwerking rust er een vermoeden van relevantie op de vragen betreffende het Unierecht. Het Hof kan
een verzoek van een nationale rechter slechts afwijzen wanneer duidelijk blijkt dat de gevraagde uitlegging van het Unierecht
geen verband houdt met een reëel geschil of met het voorwerp van het hoofdgeding, of wanneer het vraagstuk van hypothetische
aard is of het Hof niet beschikt over de gegevens, feitelijk en rechtens, die noodzakelijk zijn om een zinvol antwoord te
geven op de gestelde vragen (zie met name arresten van 5 december 2006, Cipolla e.a., C‑94/04 en C‑202/04, Jurispr. blz. I‑11421,
punt 25, en 1 juni 2010, Blanco Pérez en Chao Gómez, C‑570/07 en C‑571/07, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 36).
De taak van het Hof in het kader van de prejudiciële procedure is namelijk om bij te dragen tot de rechtsbedeling in de lidstaten,
en niet om adviezen over algemene of hypothetische vragen te geven (zie met name arresten van 12 juni 2003, Schmidberger,
C‑112/00, Jurispr. blz. I‑5659, punt 32; 8 september 2009, Budĕjovický Budvar, C‑478/07, Jurispr. blz. I‑7721, punt 64, en
11 maart 2010, Attanasio Group, C‑384/08, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 28).
In casu blijkt uit de verwijzingsbeslissing dat de vraag naar de verenigbaarheid van koninklijk besluit nr. 1470/2007 met
artikel 42, lid 3, van verordening nr. 1782/2003, ondanks de intrekking van dat koninklijk besluit, volgens het Tribunal Supremo
nog steeds relevant is omdat de inhoud ervan in de koninklijke besluiten nrs. 1612/2008 en 1680/2009 is overgenomen, zodat
er met betrekking tot hetzelfde vraagstuk nog beroepen bij het Tribunal Supremo kunnen worden ingesteld.
In het antwoord van de verwijzende rechter op het schrijven van 21 januari 2011, waarin het Hof hem overeenkomstig artikel 104,
lid 5, van zijn Reglement voor de procesvoering verzocht om nader te verduidelijken of de intrekking van koninklijk besluit
nr. 1470/2007 en de door de Spaanse regering in haar schriftelijke opmerkingen aangehaalde rechtspraak gevolgen hebben voor
de relevantie van het verzoek om een prejudiciële beslissing, heeft het Tribunal Supremo opnieuw bevestigd dat de nietigverklaring
van koninklijk besluit nr. 1470/2007 niet afdeed aan de ontvankelijkheid van zijn verzoek om een prejudiciële beslissing.
Dienaangaande heeft het in herinnering gebracht dat de inhoud van artikel 9, lid 2, sub b, van koninklijk besluit nr. 1470/2007
in de latere besluiten is overgenomen, zodat er met betrekking tot hetzelfde vraagstuk nog beroepen bij hem kunnen worden
ingesteld. Voorts heeft het erop gewezen dat de door de Spaanse regering aangehaalde rechtspraak in casu niet relevant was,
aangezien de intrekking van koninklijk besluit nr. 1470/2007 niet tijdens de bij hem aanhangige procedure had plaatsgevonden,
en dat de besluiten nrs. 1612/2008 en 1680/2009 voor jonge landbouwers dezelfde voorwaarden vaststellen om toeslagrechten
uit de nationale reserve te ontvangen.
Vastgesteld moet dus worden dat het belang van het Tribunal Supremo bij de beantwoording van de gestelde vraag door het Hof
geen betrekking heeft op de bij hem aanhangige zaak, maar verband houdt met het feit dat bij hem eventueel in de toekomst
beroepen tot nietigverklaring van soortgelijke bepalingen worden ingesteld.
Verder hebben het Tribunal Supremo in zijn schrijven van 2 maart 2011 noch de partijen ter terechtzitting uiteengezet waarom
het hoofdgeding niet zonder voorwerp is geraakt door de intrekking van koninklijk besluit nr. 1470/2007. Bovendien is het
verzoek om een prejudiciële beslissing gelet op het aan het Hof overgelegde dossier van hypothetische aard.
Bij een dergelijk verzoek om een prejudiciële beslissing dient de verwijzende rechter het Hof gegevens te verstrekken waaruit
het desondanks bestaande reële en concrete belang van dat verzoek voor het hoofdgeding kan worden afgeleid.
In het onderhavige geval moet evenwel worden vastgesteld dat het Tribunal Supremo in zijn schrijven van 2 maart 2011 slechts
heeft bevestigd, zonder nadere uiteenzetting, dat de door de Spaanse regering aangehaalde rechtspraak niet van toepassing
is op het beroep in het hoofdgeding, dat „actueel is”.
Het onderhavige verzoek om een prejudiciële beslissing is dus niet-ontvankelijk gelet op de hypothetische aard ervan.

Kosten
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende
rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten
komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Eerste kamer) verklaart voor recht:
Het door het Tribunal Supremo (Spanje) bij beslissing van 18 maart 2010 ingediende verzoek om een prejudiciële beslissing
is niet-ontvankelijk gelet op de hypothetische aard ervan.
ondertekeningen
*
Procestaal: Spaans.