CELEX: 62012CJ0388
Fondi strutturali
Fond Ewropew għall-iżvilupp reġjonali (FEŻR)
Kontribuzzjoni finanzjarja ta’ fondi strutturali
Kriterji ta’ eliġibbiltà tal-ispejjeż
Regolament (KE) Nru 1260/1999
Artikolu 30(4)
Prinċipju ta’ perennità tal-operazzjoni
Kunċett ta’ ‘modifika sostanzjali’ ta’ operazzjoni
Għoti ta’ kuntratt ta’ konċessjoni mingħajr pubblikazzjoni u sejħa għal offerti preċedenti

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999, tat-21 ta’ Ġunju 1999, li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fondi Strutturali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 14, Vol. 1, p. 31).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Comune di Ancona u r-Regione Marche dwar id-deċiżjoni ta’ din tal-aħħar li tirtira u tirkupra l-kontribuzzjonijiet finanzjarji mogħtija lilu għal proġett ta’ kostruzzjoni ta’ skal.
Il-kuntest ġuridiku
Il-premessa 4 tar-Regolament Nru 1260/1999 hija fformulata kif ġej:
“[...] sabiex tiżdied il-konċentrazzjoni u sabiex jiġi simplifikat l-operat tal-Fondi Strutturali [l-objettivi ta’ priorità] għandhom jiġu definiti mill-ġdid sabiex jippromwovu l-iżvilupp u l-aġġustament strutturali tar-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom għadu lura, il-bidla ekonomika u soċjali ta’ żoni li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet strutturali u li jadattaw u jimmodernizzaw il-politika u s-sistemi ta’ l-edukazzjoni, it-taħriġ u l-impjieg”.
Il-premessa 7 ta’ dan ir-regolament tipprovdi:
“[...] il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp Reġjonali (FEŻR) huwa l-kontributur ewlieni sabiex jintlaħaq l-objettiv li jitmexxa ’l quddiem l-iżvilupp u l-aġġustament strutturali tar-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom baqa lura u l-bidla ekonomika u soċjali ta’ żoni li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet strutturali”
Il-premessa 41 ta’ dan l-istess regolament tistabbilixxi:
“[...] biex jiġi żgurat l-impatt effiċjenti u fit-tul ta’ l-għajnuna tal-Fondi, l-għajnuna kollha mill-Fond jew parti minnha għandha tibqa’ biss marbuta ma’ operazzjoni meta n-natura jew il-kundizzjonijiet ta’ l-implimentazzjoni ma jsirux fihom bidlet sostanzjali li jistgħu jirriżultaw f’devjazzjoni ta’ l-operazzjoni mgħejuna mill-objettivi oriġinali tagħha”.
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, intitolat “Eliġibiltà”, jiddikjara:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li operazzjoni tibqa’ żżomm biss il-kontribuzzjoni mill-Fondi jekk dik l-operazzjoni, fi żmien ħames snin mid-data tad-deċiżjoni ta’ l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jew ta’ l-awtorità amministrattiva dwar il-kontribuzzjoni mill-Fondi, ma ssirilhiex modifika sostanzjali:
a)
li taffetwa n-natura tagħha jew il-kundizzjonijiet ta’ l-implimentazzjoni tagħha jew li tagħti lil ditta jew korp pubbliku vantaġġ mhux dovut;
u
b)
li tirriżulta jew minn bidla fin-natura tal-proprjetà f’oġġett ta’ infrastruttura jew ċessazzjoni jew bidla fil-post fejn issir l-attività produttiva.
L-Istati Membri għandhom jinfurmaw lill-Kummissjoni dwar modifiki bħal dawn. Meta sseħħ modifika bħal din, għandu japplika Artikolu 39.”
L-Artikolu 38(1) tal-imsemmi regolament, intitolat “Il-ġurisdizzjoni ġenerali” jipprovdi:
“Mingħajr preġudizzju għar-responsabbiltà tal-Kummissjoni għall-implimentazzjoni ta’ l-estimi ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej [Unjoni Ewropea], l-Istati Membri għandhom jerfgħu fl-ewwel lok ir-responsabbiltà għall-kontroll finanzjarju ta’ l-għajnuna. Għal dak l-iskop, il-miżuri li jieħdu għandhom:
[…]
e)
jipprevjenu, jiskopru u jikkoreġu irregolaritajiet, jgħarrfuhom lill-Kummissjoni, skond ir-regoli, u jżommu lill-Kummissjoni infurmata dwar il-progress tal-proċeduri amministtrattivi u legali;
[...]
h)
jirkupraw kull ammont mitluf minħabba irregolarità li tkun instabet u, fejn hu xieraq, jimponu l-imgħax fuq ħlasijiet tardivi.”
L-Artikolu 39 tal-istess regolament, intitolat “Korrezzjonijiet finanzjarji”, fil-paragrafu 1 tiegħu jipprovdi:
“L-Istati Membri għandhom, l-ewwel nett, jerfgħu r-responsabbiltà biex jinvestigaw l-irregolaritajiet, waqt li jaġixxu fuq l-evidenza ta’ xi bidla kbira li taffettwa n-natura jew il-kundizzjonijet għall-implimentazzjoni jew is-superviżjoni ta’ l-għajnuna u biex jagħmlu l-korrezzjonijet finanzjarji meħtieġa.
L-Istat Membru għandu jagħmel il-korrezzjonijet finali meħtieġa b’konnessjoni ma’ l-irregolarità individwali jew sistematika. Il-korrezzjonijiet magħmula mill-Istat Membru għandhom jikkonsistu fil-kanċellament tal-kontribuzzjoni Komunitarja kollha jew parti minnha. Il-fondi Komunitarji rilaxxati b’dan il-mod jistgħu jerġgħu jintużaw mill-Istat Membru għall-għajnuna konċernata, b’konformità ma l-arranġamenti li għandhom jiġu definiti skond Artikolu 53(2).”
Il-fatti fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Ir-Regione Marche, awtorità ta’ ġestjoni ta’ programm operattiv għal għajnuna strutturali tal-Unjoni fir-reġjun tal-Marche, ippubblika, abbażi tal-FEŻR, sejħa għal diversi proġetti ta’ infrastruttura fiż-żoni portwali lokali għall-perijodu ta’ programmazzjoni 2002 sa 2006.
Filwaqt li jirrispondi għal dik is-sejħa, il-Comune di Ancona ppreżenta talba għall-finanzjament ta’ tliet proġetti relatati rispettivament ma’ xogħlijiet għall-kostruzzjoni ta’ skal, max-xiri ta’ krejn immuntat fuq trakk u ma’ xogħlijiet ta’ żvilupp tax-xatt quddiem l-imsemmi skal. Dawn it-tliet talbiet ġew aċċettati.
Wara x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni tal-iskal u wara l-installazzjoni tal-krejn immuntat fuq trakk, il-Comune di Ancona, bħala awtorità benefiċjarja tal-finanzjament inkwistjoni, staqsa, matul ix-xahar ta’ Jannar 2005, lir-Regione Marche dwar il-possibbiltà li l-ġestjoni tal-imsemmi skal tingħata lil terz. Ir-Regione Marche qies li ma kien hemm xejn li jipprekludi din il-possibbiltà, filwaqt li fakkar in-neċessità li tiġi osservata l-leġiżlazzjoni vinkolanti fil-qasam tal-għoti ta’ konċessjonijiet ta’ servizzi pubbliċi.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-kunsill muniċipali tiegħu tad-19 ta’ April 2005, il-Comune di Ancona għadda l-ġestjoni tal-iskal lill-Cooperativa arl Pescatori e Motopescherecci di Ancona (iktar ’il quddiem il-“kooperattiva Pescatori”), filwaqt li impona numru ta’ obbligi fuq din tal-aħħar, fosthom il-ħlas lil Comune di Ancona ta’ tariffa annwali kkalkolata b’mod li ma tiġġenerax dħul net kunsiderevoli la għall-konċedent u lanqas għall-konċessjonarju, il-projbizzjoni tal-varjazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ implementazzjoni tal-operazzjoni eliġibbli għall-finanzjament, il-projbizzjoni tal-eżerċizzju ta’ attività lukrattiva, l-osservanza tad-direttivi u r-regoli kollha tal-Unjoni applikabbli kif ukoll iż-żamma tan-natura pubblika u tad-destinazzjoni tax-xogħol inkwistjoni. Barra minn hekk, huwa ppreċiża li dan ix-xogħol għandu jibqa’, fi kwalunkwe każ, proprjetà tal-Comune di Ancona.
Matul ix-xahar ta’ Ġunju 2010, ir-Regione Marche kkunsidra li l-ġestjoni mill-Comune di Ancona tal-iskal kienet ivvizzjata b’ċertu numru ta’ irregolaritajiet, jiġifieri:
—
l-użu tal-iskal ukoll minn dgħajjes ta’ rikreazzjoni fil-proporzjon stmat ta’ 18 %;
—
in-nuqqas ta’ użu ta’ parti mix-xogħol inkwistjoni; u
—
prinċipalment inkonnessjoni maż-żewġt ilmenti l-oħra, il-konċessjoni diretta, jiġifieri mingħajr l-użu ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti pubbliċi, tal-ġestjoni ta’ dan ix-xogħol.
Abbażi ta’ dawn il-konstatazzjonijiet, ir-Regione Marche adotta deċiżjoni li tordna l-irtirar u l-irkupru tal-finanzjament mogħti lill-Comune di Ancona.
Għaldaqstant il-Comune di Ancona ppreżenta, quddiem il-qorti tar-rinviju, rikors għall-annullament tal-imsemmija deċiżjoni.
Insostenn tar-rikors tiegħu, huwa sostna, b’mod partikolari, il-motivi segwenti:
—
il-possibbiltà ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-proċeduri ta’ sejħa għal offerti pubbliċi fir-rigward tal-ġestjoni b’konċessjoni tal-iskal ma hijiex kawża ta’ revoka tal-għajnuna finanzjarja;
—
ma kienx neċessarju, sabiex tingħata l-ġestjoni tal-imsemmi skal, li ssir sejħa pubblika għal offerti, peress li ma kien jeżisti l-ebda operatur ieħor, minbarra l-kooperattiva Pescatori, li kien interessat f’dik il-konċessjoni; u
—
l-użu tal-iskal minn dgħajjes ta’ rikreazzjoni ma huwiex kuntrarju għall-għanijiet segwiti mill-FEŻR.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunale amministrativo regionale per le Marche ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex ikun jista’ jiġi evalwat jekk l-għoti tal-konċessjoni jirriżultax fi dħul finanzjarju sinjifikanti għall-konċedenti jew f’vantaġġ indebitu għall-konċessjonarju, wieħed għandu l-ewwel jivverifika jekk l-operazzjoni kinitx għaddiet minn modifika sostanzjali?
2)
[Fil-każ ta’ risposta pożittiva għall-ewwel domanda, x’għandu jkun is-sinifikat ta’] ‘modifika sostanzjali’ jiġifieri jekk [l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 jagħmilx] referenza biss għal modifika fiżika — fis-sens li l-operazzjoni li ġiet mitmuma ma hijiex konformi ma’ dik prevista fil-proġett li ġie approvat għall-finanzjament — jew [jekk jagħmilx] referenza anki għall-modifika tan-natura funzjonali u, f’din it-tieni ċirkustanza, [ikunx] hemm ‘modifika sostanzjali’ fil-każ li l-operazzjoni tiġi użata ‘anki’ — iżda mhux prinċipalment — għal attivitajiet differenti minn dawk maħsuba fis-sejħa għal proġetti jew fl-applikazzjoni sabiex wieħed jipparteċipa f’din is-sejħa?
3)
[Għall-kuntrarju, f’każ ta’ risposta negattiva għall-ewwel domanda,] [f’]każijiet fejn il-finanzjament pubbliku jintuża għall-eżekuzzjoni ta’ operazzjonijiet li jistgħu jkunu suġġetti għal amministrazzjoni li jkollha interess ekonomika, [l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999] huwa applikabbli biss għall-fażi tat-twettiq tal-operazzjoni jew l-obbligu li jiġu osservati d-dispożizzjonijiet tal-proċedura tas-sejħa għal offerti jibqa’ japplika anki fir-rigward tal-għoti ta’ konċessjoni ta’ amministrazzjoni?
4)
[Fl-aħħar], [...] l-Artikolu 30(4) tar-Regolament (KE) Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-verifika tal-fatt li l-konċessjoni lil terzi tal-amministrazzjoni ma tirriżultax fi dħul nett kunsiderevoli u li lanqas ma tagħti vantaġġ indebitu lil impriża jew lil awtorità pubblika tikkostitwixxi fażi li loġikament u legalment għandha sseħħ wara d-domanda preliminari (jiġifieri l-obbligu li jiġu osservati l-proċeduri tas-sejħiet għal offerti) jew l-eżistenza tal-obbligu li tiġi stabbilita pubblikament proċedura ta’ sejħa għal offerti għandha tiġi vverifikata wkoll billi tiġi kkunsidrata l-iskema konkreta tar-relazzjoni ta’ konċessjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 jiddikjara prinċipju li jistabbilixxi li l-kontribuzzjoni tal-fondi strutturali għal operazzjoni tiġi akkwistata definittivament biss jekk l-operazzjoni inkwistjoni ma ssirilhiex “modifika sostanzjali” f’terminu ta’ ħames snin mid-deċiżjoni tal-awtorità nazzjonali kompetenti jew mill-awtorità amministrattiva fuq il-kontribuzzjoni tal-imsemmija fondi. Fil-kawża prinċipali, il-partijiet ma jaqblux partikolarment fuq il-punt dwar jekk il-modifiki li ġew ikkonstatati mir-Regione Marche jaqgħux taħt din id-dispożizzjoni.
Qabelxejn jeħtieġ li jitfakkar li ma hijiex il-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tikkwalifika konkretament il-modifiki inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, tali evalwazzjoni taqa’ biss fil-kompetenza tal-qorti nazzjonali. Ir-rwol tal-Qorti tal-Ġustizzja huwa limitat f’li tipprovdi lil din tal-aħħar interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni utli għad-deċiżjoni li hija għandha tieħu fil-kawża li tkun adita biha. Minħabba dan, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddetermina l-elementi rilevanti, li jistgħu jiggwidaw lill-qorti tar-rinviju fl-evalwazzjoni tagħha (ara s-sentenza tal-10 ta’ Novembru 2011, Norma-A u Dekom,
C-348/10, Ġabra p. I-10983
, punti 57 u 58).
F’dan il-kuntest, hemm lok li jiġi enfasizzat li, sabiex modifika titqies li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, hemm lok li jiġi żgurat, qabelxejn, li l-operazzjoni partikolari li tkun ġiet suġġetta għal dik il-modifika, taqa’ hija nnifisha taħt l-imsemmi artikolu u, f’każ li r-risposta tkun fl-affermattiv, li sussegwentement jiġi eżaminat jekk dik il-modifika tissodisfax il-kundizzjonijiet imsemmija fl-imsemmija fil-punti (a) u (b) tal-ewwel subparagrafu ta’ dik id-dispożizzjoni, filwaqt li tittieħed konjizzjoni tal-fatt li mill-użu tal-konġunzjoni ta’ koordinazzjoni “u” bejn iż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija fil-punti (a) u (b) tal-ewwel subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 30(4), jirriżulta li l-modifika għandha tkun tissodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet kumulattivament.
Waqt l-eżami tal-imsemmija kundizzjonijiet, jeħtieġ li jiġi vverifikat, fl-ewwel lok, jekk il-modifika kkontestata tissodisfax il-kundizzjoni msemmija fil-punt (b) tal-ewwel subparagrafu Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, li jeżiġi li din tal-aħħar tirriżulta jew minn bidla fin-natura tal-proprjetà tal-infrastruttura, jew minn waqfa jew bidla fil-post fejn issir l-attività produttiva. Fil-fatt, waqt il-verifika ta’ dik il-kundizzjoni, jeħtieġ li jiġu evalwati l-elementi li wasslu għall-modifika kkontestata u li għalhekk jikkostitwixxu l-kawżi ta’ dik il-modifika.
Fit-tieni lok, jeħtieġ li jiġi eżaminat jekk il-modifika kkunsidrata taqax taħt waħda mill-ipoteżi msemmija fil-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 30(4) tal-imsemmi regolament, jiġifieri li taffettwa n-natura jew il-kundizzjonijiet ta’ implementazzjoni tal-operazzjoni kkonċernata jew tagħti vantaġġ indebitu lil impriża jew lil korp pubbliku, peress li dawn l-ipoteżi jkollhom effett fuq il-modifika inkwistjoni.
Fit-tielet lok, ladarba jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet imsemmija fil-punti (a) u (b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, ikun imiss li jiġi vverifikat jekk il-modifiki kkontestati humiex sostanzjali.
Huwa għalhekk f’dan l-ordni li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tagħti risposta għad-diversi domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju.
Fuq it-tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda, li għandha tiġi ttrattata fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-modifiki msemmija f’dik id-dispożizzjoni huma dawk li jirriżultaw matul it-twettiq tax-xogħol jew jekk dawn jinkludux ukoll il-modifiki li jirriżultaw wara, b’mod partikolari waqt il-ġestjoni ta’ dan tal-aħħar.
F’dak ir-rigward, minn naħa, jirriżulta mill-kliem tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 li huma indirizzati l-modifiki magħmula fir-rigward ta’ operazzjoni f’terminu ta’ ħames snin li jibda jiddekorri mid-deċiżjoni tal-awtorità nazzjonali kompetenti jew mill-awtorità ta’ ġestjoni dwar il-kontribuzzjoni tal-fondi strutturali. Peress li huwa mifhum li, pereżempju, fil-każ tat-twettiq ta’ xogħol, ma jistax jiġi eskluż li l-ħin għall-kostruzzjoni tax-xogħol ikkonċernat jista’ jkun inferjuri għal dak it-terminu ta’ ħames snin, għandu jiġi konkluż li l-modifiki msemmija ma għandhomx ikunu limitati għal dawk li jokkorru biss waqt it-twettiq tax-xogħol iżda għandhom jinkludu, fejn xieraq u mingħajr preġudizzju għall-imsemmi terminu, dawk li jokkorru wara t-twettiq tiegħu, b’mod partikolari, waqt il-ġestjoni tiegħu.
Min-naħa l-oħra, mill-premessa 4 tar-Regolament Nru 1260/1999 jirriżulta li l-għajnuna tal-fondi strutturali ssegwi għanijiet prijoritarji, jiġifieri “l-iżvilupp u l-aġġustament strutturali tar-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom għadu lura, il-bidla ekonomika u soċjali ta’ żoni li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet strutturali u li jadattaw u jimmodernizzaw il-politika u s-sistemi ta’ l-edukazzjoni, it-taħriġ u l-impjieg”. Fil-każ tal-FEŻR, dawk l-għanijiet huma b’mod iktar speċifiku, skont il-premessa 7 tar-Regolament Nru 1260/1999, l-iżvilupp u l-aġġustament strutturali tar-reġjuni li l-iżvilupp tagħhom għadu lura, il-bidla ekonomika u soċjali ta’ żoni li qegħdin jiffaċċjaw diffikultajiet strutturali.
Isegwi li l-fondi strutturali jsegwu għanijiet li jistgħu jintlaħqu biss jekk is-sussidji mogħtija minn dawk il-fondi u l-kontroll marbuta magħhom ikunu jirrigwardaw l-atti u l-ispejjeż marbuta mhux biss mat-twettiq tal-operazzjoni, iżda wkoll mal-modalitajiet ta’ implementazzjoni u ta’ ġestjoni ta’ din tal-aħħar, fil-perijodu ta’ ħames snin li huwa previst fl-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999. Fil-fatt huwa biss permezz ta’ din il-kundizzjoni li tista’ tiġi ggarantita l-effikaċja tal-azzjoni tal-imsemmija fondi billi jiġi evitat li dawn tal-aħħar jiffinanzjaw xogħlijiet li, ladarba jitlestew, wara modifika fil-ġestjoni tagħhom, ma jkomplux jikkontribwixxu iktar lejn l-għanijiet li fid-dawl tagħhom ikun ingħata tali finanzjament.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, hemm lok li tingħata risposta għat-tielet domanda li l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-modifiki msemmija f’din id-dispożizzjoni jinkludu, kemm dawk li jokkorru fit-twettiq tax-xogħol, kif ukoll dawk li jokkorru wara, b’mod partikolari waqt il-ġestjoni ta’ dan tal-aħħar, dment li tali modifiki jsiru matul it-terminu ta’ ħames snin previst fl-imsemmija dispożizzjoni.
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, li jeħtieġ li tiġi ttrattata fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandux jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi evalwat jekk l-għoti ta’ konċessjoni ma jiġġenerax dħul sostanzjali għall-konċedent jew vantaġġi indebiti għall-konċessjonarju, hemm lok li l-ewwel jiġi vverifikat jekk ix-xogħol konċess kienx suġġett għal modifika sostanzjali.
F’dan ir-rigward, mill-kliem tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 jirriżulta li l-eżistenza ta’ vantaġġ indebitu hija waħda mill-elementi li potenzjalment jikkostitwixxu modifika sostanzjali fis-sens tal-imsemmija dispożizzjoni.
Isegwi li, qabel ma tikkonkludi, f’dan il-każ, dwar l-eżistenza jew l-ineżistenza ta’ modifika sostanzjali fis-sens tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 il-qorti tar-rinviju għandha, b’mod partikolari, tivverifika jekk il-modifika kkontestata pproduċietx vantaġġ indebitu u/jew jekk humiex affettwati n-natura jew il-kundizzjonijiet ta’ implementazzjoni.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok, għaldaqstant, li tingħata risposta għall-ewwel domanda li l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi evalwat jekk l-għoti ta’ konċessjoni jiġġenerax dħul sostanzjali għall-konċedent jew vantaġġi indebiti għall-konċessjonarju, ma hemmx lok li l-ewwel jiġi vverifikat jekk ix-xogħol konċess kienx suġġett għal modifika sostanzjali.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, li jeħtieġ li tiġi ttrattata fit-tielet lok, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandux jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni tindirizza biss l-ipoteżi ta’ modifika fiżika, meta x-xogħol imwettaq ma jkunx konformi ma’ dak li kien previst fil-proġett ammess għall-finanzjament, jew jekk din id-dispożizzjoni tindirizzax ukoll l-ipoteżi ta’ modifika funzjonali. F’din l-aħħar ipoteżi, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk ikunx każ ta’ “modifika sostanzjali” meta x-xogħol ikkonċernat jintuża, parzjalment, iżda mhux prinċipalment, għal attivitajiet li ma humiex dawk li kienu previsti fis-sejħa għal proġetti jew fit-talba għall-finanzjament imressqa b’risposta għal din tal-aħħar.
Preliminarjament, peress li l-leġiżlatur tal-Unjoni żied il-kwalifika ta’ “sostanzjali” sabiex jiddeskrivi l-modifika kkonċernata, għandu jkun rikjest li, sabiex taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, l-imsemmija modifika għandha mhux biss tissodisfa ż-żewġ kundizzjonijiet inklużi f’dik id-dispożizzjoni, iżda li tkun, barra minn hekk, ta’ ċertu portata.
F’dan ir-rigward, mill-premessa 41 tar-Regolament Nru 1260/1999 jirriżulta li l-għajnuna pprovduta minn wieħed mill-fondi strutturali għandha tibqa’ marbuta, totalment jew parzjalment, ma’ operazzjoni sakemm in-natura tagħha jew il-kundizzjonijiet ta’ implementazzjoni tagħha ma jiġux sottoposti għal modifiki sostanzjali, li jistgħu jirriżultaw f’devjazzjoni tal-operazzjoni mgħejuna mill-objettivi oriġinali tagħha.
Konsegwentement, meta modifika tkun tissodisfa l-kundizzjoni inkluża fil-punt (a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, sa fejn din taffettwa n-natura jew il-kundizzjonijiet ta’ implementazzjoni ta’ operazzjoni, tali modifika ma tistax tiġi kkwalifikata bħala “modifika sostanzjali” fis-sens tal-Artikolu 30(4) tal-imsemmi regolament sakemm ma tnaqqasx b’mod sinjifikattiv il-kapaċità tal-operazzjoni kkonċernata sabiex tilħaq l-għan li jkun ġie assenjat lilha.
Peress li modifika kemm materjali kif ukoll funzjonali tista’ tnaqqas b’mod sinjifikattiv il-kapaċità ta’ operazzjoni li tilħaq l-għan li jkun ġie assenjat lilha, minn dan għandu jiġi konkluż li l-kontroll tal-modifiki magħmula fir-rigward ta’ xogħol li huwa marbut mal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 jirrigwarda mhux biss id-diskrepanzi bejn il-proġett ta’ xogħol u x-xogħol imwettaq, iżda jirrigwarda wkoll il-modifiki marbuta mal-funzjonament tax-xogħol ikkonċernat.
Minn dak li ntqal jirriżulta li ċ-ċirkustanza li jkunu ġew immodifikati f’ċertu proporzjon kwantitattiv, l-elementi differenti involuti f’operazzjoni ma tistax fiha nnifisha titqies li hija determinanti.
Għaldaqstant, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa jekk il-modifiki li saru, partikolarment iċ-ċirkustanza li l-iskal mibni mill-Comune di Ancona kien użat minn dgħajjes ta’ rikreazzjoni fi proporzjon stmat ta’ 18 %, meta dak l-użu ma kienx previst fil-proġett ammess għall-finanzjament, kinux ta’ natura li jittrasformaw b’mod sinjifikattiv l-użu tax-xogħol ikkonċernat permezz ta’ attivitajiet differenti minn dawk li kienu previsti u, sussegwentement, li jnaqqsu b’mod sinjifikattiv il-kapaċità tal-operazzjoni inkwistjoni li tilħaq l-għan assenjat lilha.
Fid-dawl tat-tieni kundizzjoni stabbilita fl-Artikolu 30(4)(b) tar-Regolament Nru 1260/1999 sabiex modifika li tikkonsisti fl-użu ta’ xogħol għal attivitajiet li ma jkunux dawk previsti fil-proġett ammess għall-finanzjament tkun tista’ tiġi kkwalifikata bħala “modifika sostanzjali” fis-sens tal-imsemmi Artikolu 30(4), għandu wkoll jiġi ppreċiżat li din tal-aħħar għandha tikkawża waqfa, tal-inqas parzjali, ta’ ċerti attivitajiet previsti fil-proġett ammess għall-finanzjament.
Konsegwentement, hemm lok li tingħata risposta għat-tieni domanda li l-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni tindirizza kemm l-ipoteżi ta’ modifika fiżika, meta x-xogħol imwettaq ma jkunx konformi ma’ dak li kien previst fil-proġett ammess għall-finanzjament, kif ukoll l-ipoteżi ta’ modifika funzjonali, b’konsapevolezza tal-fatt li f’każ ta’ modifika li tikkonsisti fl-użu ta’ xogħol għal attivitajiet minbarra dawk li kienu previsti inizjalment fil-proġett ammess għall-finanzjament, tali modifika għandha tkun tista’ tnaqqas, b’mod sinjifikattiv, il-kapaċità tal-operazzjoni inkwistjoni li tilħaq l-għan li ġie assenjat lilha.
Fuq ir-raba’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dritt tal-Unjoni jipprekludix l-għoti dirett, jiġifieri mingħajr sejħa għal offerti, minn kunsill lokali lil terz, ta’ konċessjoni ta’ servizz pubbliku relatata ma’ xogħol, meta l-imsemmija konċessjoni ma tkun tista’ la tiġġenera dħul nett sostanzjali u lanqas li tagħti vantaġġ indebitu lil dak it-terz jew lill-awtorità pubblika konċedenti.
F’dan ir-rigward, jeħtieġ li jiġi rrilevat, qabelxejn, li, jekk jirriżulta li l-modifiki inkwistjoni ma jistgħux jiġu kkwalifikati bħala “modifiki” fis-sens tal-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999, xorta jibqa’ l-fatt li, b’mod konformi mal-obbligi previsti fl-Artikolu 38(1)(e) u (h) ta’ dak ir-regolament, l-Istat Membru kkonċernat għandu jeżamina jekk dik l-emenda tikkostitwixxix irregolarità fis-sens tal-Artikoli 38 u 39 ta’ dan ir-regolament li għaliha jkun jeħtieġ, sussegwentement, li jsiru l-korrezzjonijiet finanzjarji neċessarji u li jiġu rkuprati l-ammonti korrispondenti mitlufa billi jiġu applikati, fejn xieraq, l-interessi moratorji.
Sussegwentement, hemm lok li jitfakkar li l-konċessjonijiet ta’ servizzi pubbliċi ma huma rregolati, fil-livell tal-Unjoni, minn ebda leġiżlazzjoni. Fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni, huwa fid-dawl tad-dritt primarju u, b’mod iktar partikolari, tal-libertajiet fundamentali previsti fit-Trattat FUE, li għandu jiġi eżaminat id-dritt applikabbli għall-konċessjonijiet ta’ servizzi (ara s-sentenza tas-7 ta’ Diċembru 2000, Telaustria u Telefonadress,
C-324/98, Ġabra p. I-10745
, punt 60).
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni fuq bażi ta’ nazzjonalità jimponu, b’mod partikolari, fuq l-awtorità konċedenti, obbligu ta’ trasparenza, li jikkonsisti fl-iżgurar, fir-rigward ta’ kull offerent potenzjali, livell adegwat ta’ pubbliċità li jippermetti li l-proċedura tal-għoti tkun miftuħa għall-kompetizzjoni u li l-imparzjalità ta’ dik il-proċedura tkun tista’ tiġi kkontrollata, u dan ma jimplikax neċessarjament l-obbligu li ssir sejħa għal offerti (sentenzi tat-13 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
C-260/04, Ġabra p. I-7083
, punt 24, u tat-13 ta’ Novembru 2008, Coditel Brabant,
C-324/07, Ġabra p. I-8457
, punt 25).
B’mod iktar partikolari, ġie deċiż li, sa fejn konċessjoni tista’ tkun tinteressa wkoll impriża li tinsab fi Stat Membru minbarra dak li tkun tinsab fih l-awtorità konċedenti, l-għoti, fin-nuqqas ta’ kull trasparenza, ta’ dik il-konċessjoni lil impriża li tinsab f’dan l-aħħar Stat Membru tikkostitwixxi differenza fit-trattament fil-konfront tal-impriżi li jinsabu fi Stati Membri oħra. Fil-fatt, fin-nuqqas ta’ kull trasparenza, l-impriżi li jinsabu f’dawk l-Istati Membri l-oħra ma għandhom l-ebda possibbiltà reali li jimmanifestaw l-interess tagħhom li jiksbu l-konċessjoni inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Lulju 2005, Coname,
C-231/03,Ġabra p. I-7287
, punti 17 u 18).
Sakemm ma tkunx iġġustifikata permezz ta’ ċirkustanzi oġġettivi, tali differenza fit-trattament, li taħdem prinċipalment bi ħsara għall-impriżi kollha li jinsabu fi Stat Membru ieħor, tikkostitwixxi diskriminazzjoni indiretta bbażata fuq iċ-ċittadinanza, li hija pprojbita skont l-Artikoli 49 TFUE u 56 TFUE (sentenza tas-17 ta’ Lulju 2008, ASM Brescia,
C-347/06, Ġabra p. I-5641
, punt 60).
F’dawn il-kundizzjonijiet, sabiex jiġi evalwat jekk l-għoti ta’ konċessjoni fuq skal jirrispettax id-dritt tal-Unjoni, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk l-għoti tal-konċessjoni ta’ servizz pubbliku mill-Comune di Ancona josservax ir-rekwiżiti ta’ trasparenza li huma, b’mod partikolari, ta’ natura li jippermettu li impriża li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru minbarra dak tar-Repubblika Taljana jista’ jkollha aċċess għal informazzjoni adegwata relatata ma’ din il-konċessjoni, qabel ma tingħata din tal-aħħar b’tali mod li, jekk din l-impriża xtaqet li tagħmel dan, hija kienet tkun f’pożizzjoni li timmanifesta l-interess tagħha sabiex tikseb l-imsemmija konċessjoni (ara s-sentenza Coname, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21).
Fil-kawża prinċipali, il-Comune di Ancona ma invoka l-ebda ċirkustanza oġġettiva li tista’ tiġġustifika n-nuqqas ta’ kull trasparenza fl-għoti tal-konċessjoni. Għall-kuntrarju, huwa sostna li l-konċessjoni ma setgħetx tinteressa impriżi li jinsabu fi Stati Membri oħra, peress li l-konċessjoni mogħtija lill-kooperattiva Pescatori kienet b’hekk imfassla b’mod li ma setgħetx la tiġġenera dħul nett sostanzjali għall-benefiċjarju tagħha u lanqas li tagħti vantaġġ indebitu lil dan tal-aħħar jew lill-kunsill lokali.
Madankollu, iċ-ċirkustanza li konċessjoni ma tkun tista’ la tiġġenera dħul nett sostanzjali u lanqas li tagħti vantaġġ indebitu lil impriża jew lil korp pubbliku ma tippermettix, waħedha, li jiġi konkluż li dik il-konċessjoni ma tinvolvix interess ekonomiku għall-impriżi li jinsabu fi Stati Membri oħra minbarra dak li tinsab fih l-awtorità konċedenti. Fil-fatt, fil-kuntest ta’ strateġija ekonomika maħsuba sabiex testendi parti mill-attivitajiet tagħha fi Stat Membru ieħor, impriża tista’ tieħu d-deċiżjoni taċita li titlob l-għoti f’dak l-Istat ta’ konċessjoni minkejja li din tal-aħħar ma tistax bħala tali tiġġenera qligħ adegwat, peress li xorta jibqa’ l-fatt li dik l-okkażjoni tista’ tippermettilha li tistabbilixxi ruħha fis-suq tal-imsemmi Stat u li ssir magħrufa fih bil-għan li tipprepara l-espansjoni futura tagħha.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, jeħtieġ li tingħata risposta għar-raba’ domanda li, f’ċirkustanzi bħal dawk tal-vertenza fil-kawża prinċipali, id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix l-għoti mingħajr sejħa għal offerti ta’ konċessjoni ta’ servizz pubbliku relatat ma’ xogħol, sakemm dan l-għoti jkun isegwi l-prinċipju ta’ trasparenza li l-osservanza tiegħu, mingħajr ma timplika neċessarjament l-obbligu li ssir sejħa għal offerti, għandha tippermetti impriża li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru minbarra dak li tkun tinsab fih l-awtorità konċedenti li jkollha aċċess għall-informazzjoni adegwata relatata ma’ din il-konċessjoni qabel ma din tingħata b’tali mod li, jekk din l-impriża xtaqet li tagħmel dan, hija kienet tkun f’pożizzjoni li timmanifesta l-interess tagħha sabiex tikseb l-imsemmija konċessjoni, li huwa fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1260/1999, tat-21 ta’ Ġunju 1999, li jistabbilixxi d-dispożizzjonijiet ġenerali dwar il-Fondi Strutturali għandu jiġi interpretat fis-sens li l-modifiki msemmija f’din id-dispożizzjoni jinkludu kemm dawk li jokkorru fit-twettiq tax-xogħol kif ukoll dawk li jokkorru wara, b’mod partikolari waqt il-ġestjoni ta’ dan tal-aħħar, dment li tali modifiki jsiru matul it-terminu ta’ ħames snin previst fl-imsemmija dispożizzjoni.

2)
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li, sabiex jiġi evalwat jekk l-għoti ta’ konċessjoni tiġġenerax dħul sostanzjali għall-konċedent jew vantaġġi indebiti għall-konċessjonarju, ma hemmx lok li l-ewwel jiġi vverifikat jekk ix-xogħol konċess kienx suġġett għal modifika sostanzjali.

3)
L-Artikolu 30(4) tar-Regolament Nru 1260/1999 għandu jiġi interpretat fis-sens li din id-dispożizzjoni tindirizza kemm l-ipoteżi ta’ modifika fiżika, meta x-xogħol imwettaq ma jkunx konformi ma’ dak li kien previst fil-proġett ammess għall-finanzjament, kif ukoll l-ipoteżi ta’ modifika funzjonali, b’konsapevolezza tal-fatt li f’każ ta’ modifika li tikkonsisti fl-użu ta’ xogħol għal attivitajiet minbarra dawk li kienu previsti inizjalment fil-proġett ammess għall-finanzjament, tali modifika għandha tkun tista’ tnaqqas b’mod sinjifikattiv il-kapaċità tal-operazzjoni inkwistjoni li tilħaq l-għan li ġie assenjat lilha.

4)
F’ċirkustanzi bħal dawk tal-vertenza fil-kawża prinċipali, id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix l-għoti mingħajr sejħa għal offerti ta’ konċessjoni ta’ servizz pubbliku relatat ma’ xogħol, sakemm dan l-għoti jkun isegwi l-prinċipju ta’ trasparenza li l-osservanza tiegħu, mingħajr ma timplika neċessarjament l-obbligu li ssir sejħa għal offerti, għandha tippermetti impriża li tinsab fit-territorju ta’ Stat Membru minbarra dak li tkun tinsab fih l-awtorità konċedenti li jkollha aċċess għall-informazzjoni adegwata relatata ma’ din il-konċessjoni qabel ma din tingħata b’tali mod li, jekk din l-impriża xtaqet li tagħmel dan, hija kienet tkun f’pożizzjoni li timmanifesta l-interess tagħha sabiex tikseb l-imsemmija konċessjoni, li huwa fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it-Taljan.