CELEX: 62009CJ0450
Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων
Άμεσοι φόροι
Φορολόγηση των εισοδημάτων από εκμίσθωση ακινήτων
Έκπτωση της προσόδου που καταβάλλεται σε γονέα στο πλαίσιο δωρεάς προς νόμιμο κληρονόμο
Προϋπόθεση της εκπτώσεως να υπέχει ο δικαιούχος πλήρη φορολογική υποχρέωση στο οικείο κράτος μέλος

Persche, σκέψη 41, και απόφαση της 22ας Απριλίου 2010, C‑510/08, Mattner, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή,
σκέψη 34).
Πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί αν, υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης, η κατάσταση των κατοίκων αλλοδαπής είναι
συγκρίσιμη προς την κατάσταση των κατοίκων ημεδαπής.
Αποτελεί, συναφώς, πάγια νομολογία ότι, στην περίπτωση της άμεσης φορολογίας, η κατάσταση των κατοίκων ημεδαπής σε ένα κράτος
δεν είναι κατά γενικό κανόνα συγκρίσιμη προς την κατάσταση των κατοίκων αλλοδαπής, καθόσον το εισόδημα που πραγματοποιεί στο
έδαφος κράτους ένας κάτοικος αλλοδαπής αποτελεί συνήθως μέρος μόνο του συνολικού του εισοδήματος, το οποίο συγκεντρώνεται
στον τόπο της κατοικίας του, η δε προσωπική φοροδοτική ικανότητα του κατοίκου αλλοδαπής, η οποία προκύπτει από το σύνολο των
εισοδημάτων του και από την προσωπική και οικογενειακή του κατάσταση, μπορεί να εκτιμηθεί ευχερέστερα στον τόπο όπου έχει
το κέντρο των προσωπικών και περιουσιακών του συμφερόντων, ο οποίος αντιστοιχεί κατά κανόνα στον τόπο της συνήθους διαμονής
του (αποφάσεις της 14ης Φεβρουαρίου 1995, C-279/93, Schumacker, Συλλογή 1995, σ. I-225, σκέψεις 31 και 32, της 12ης Ιουνίου
2003, C‑234/01, Gerritse, Συλλογή 2003, σ. I‑5933, σκέψη 43, καθώς και της 6ης Οκτωβρίου 2009, C‑562/07, Επιτροπή κατά Ισπανίας,
Συλλογή 2009, σ. I‑9553, σκέψη 46).
Επίσης, το γεγονός ότι κράτος μέλος δεν παρέχει στους κατοίκους αλλοδαπής ορισμένα φορολογικά πλεονεκτήματα τα οποία αντιθέτως
παρέχει στους κατοίκους ημεδαπής δεν συνιστά, κατά γενικό κανόνα, δυσμενή διάκριση, ενόψει των αντικειμενικών διαφορών που
υφίστανται μεταξύ της καταστάσεως των κατοίκων ημεδαπής και αυτής των κατοίκων αλλοδαπής, από απόψεως τόσο της πηγής εισοδημάτων
όσον και της προσωπικής φοροδοτικής ικανότητας ή της σταθμίσεως της προσωπικής και οικογενειακής καταστάσεως (προπαρατεθείσες
αποφάσεις Schumacker, σκέψη 34, Gerritse, σκέψη 44, και Επιτροπή κατά Ισπανίας, σκέψη 47).
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι τα εισοδήματα που πραγματοποίησε ο U. Schröder το 2002 από την εκμίσθωση των ακινήτων
του στη Γερμανία αποτελούν μικρό μόνο μέρος του συνολικού εισοδήματός του του έτους αυτού.
Πάντως, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, όσον αφορά τα επαγγελματικά έξοδα που συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα από την
οποία προήλθαν τα φορολογητέα εισοδήματα στο οικείο κράτος μέλος, οι κάτοικοι ημεδαπής και οι κάτοικοι αλλοδαπής βρίσκονται
σε συγκρίσιμη κατάσταση, οπότε η εθνική ρύθμιση που δεν αναγνωρίζει στους κατοίκους αλλοδαπής, στο πλαίσιο της φορολόγησης,
το δικαίωμα έκπτωσης των επαγγελματικών εξόδων που συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα από την οποία προήλθαν τα φορολογητέα
εισοδήματα στο οικείο κράτος μέλος, ενώ, τουναντίον, παρέχει το δικαίωμα αυτό στους κατοίκους ημεδαπής, ενέχει τον κίνδυνο
να αποβεί κυρίως σε βάρος των υπηκόων άλλων κρατών μελών και, ως εκ τούτου, ενέχει έμμεση δυσμενή διάκριση με βάση την ιθαγένεια
(βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση Gerritse, σκέψεις 27 και 28, αποφάσεις της 6ης Ιουλίου 2006, C‑346/04, Conijn, Συλλογή
2006, σ. I‑6137, σκέψη 20, της 3ης Οκτωβρίου 2006, C‑290/04, FKP Scorpio Konzertproduktionen, Συλλογή 2006, σ. I‑9461, σκέψη
49, της 15ης Φεβρουαρίου 2007, C‑345/04, Centro Equestre da Lezíria Grande, Συλλογή 2007, σ. I‑1425, σκέψη 23, καθώς και της
11ης Σεπτεμβρίου 2008, C‑11/07, Eckelkamp κ.λπ., Συλλογή 2008, σ. I‑6845, σκέψη 50, και C‑43/07, Arens-Sikken, Συλλογή 2008,
σ. I‑6887, σκέψη 44).
Επομένως, κανονιστική ρύθμιση όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη είναι καταρχήν αντίθετη στο άρθρο 63 ΣΛΕΕ, εφόσον γίνει δεκτό
ότι η πρόσοδος που καταβάλλει ο U. Schröder στη μητέρα του συνδέεται άμεσα με τη δραστηριότητά του, η οποία συνίσταται στην
εκμίσθωση ακινήτων ευρισκόμενων στη Γερμανία, τα οποία του μεταβίβασαν οι γονείς του.
Η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν υφίσταται εν προκειμένω τέτοιος άμεσος σύνδεσμος. Κατά την εν λόγω κυβέρνηση, η
πρόσοδος, η οποία αποτελεί ειδική δαπάνη κατά την έννοια του άρθρου 10, παράγραφος 1, σημείο 1a, του EStG, διαφέρει από τα
λειτουργικά έξοδα και τα επαγγελματικά έξοδα, ως προς τα οποία έχουν δικαίωμα εκπτώσεως, κατά το άρθρο 50, παράγραφος 1, του
EStG, οι φορολογούμενοι με μερική φορολογική υποχρέωση, υπό την προϋπόθεση ότι πρόκειται για έξοδα που καταβλήθηκαν για την
απόκτηση πηγής εισοδημάτων. Συγκεκριμένα, η καταβολή τέτοιας προσόδου δεν αποτελεί φυσική ή έννομη συνέπεια της εισπράξεως
εσόδων από εκμίσθωση ακινήτων, αλλά μέσο οικογενειακής αλληλοϋποστήριξης, το δε ύψος της καθορίζεται όχι με βάση την αξία
των μεταβιβασθέντων πραγμάτων, αλλά με βάση τις ανάγκες διαβιώσεως του δικαιούχου, καθώς και τη γενική οικονομική ικανότητα
του οφειλέτη, την οποία μόνον το κράτος μέλος της κατοικίας αυτού είναι σε θέση να εκτιμήσει καταλλήλως. Στο ίδιο πλαίσιο,
η Γαλλική Κυβέρνηση επισημαίνει ότι το ύψος της προσόδου δεν επηρεάζεται σε περίπτωση που δεν υπάρχουν έσοδα από την εκμίσθωση
ούτε, αντιστρόφως, σε περίπτωση που τα έσοδα αυτά είναι ιδιαίτερα υψηλά.
Τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορούν να γίνουν δεκτά. Ακόμη και αν το ύψος προσόδου όπως αυτής που καταβάλλει ο U. Schröder καθορίζεται
από την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη και τις ανάγκες διαβιώσεως του δικαιούχου, ο άμεσος σύνδεσμος, κατά την έννοια
της νομολογίας που παρατίθεται στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, απορρέει όχι από κάποια σχέση μεταξύ του ύψους της συγκεκριμένης
δαπάνης και του ύψους των φορολογητέων εισοδημάτων, αλλά από το γεγονός ότι η δαπάνη αυτή είναι αλληλένδετη με τη δραστηριότητα
από την οποία προκύπτουν τα εισοδήματα αυτά (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση Centro Equestre da Lezíria Grande, σκέψη
25)
Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι συνδέονται άμεσα με τη δραστηριότητα αυτή τα έξοδα τα οποία απορρέουν από αυτή
και είναι, συνεπώς, απαραίτητα για την άσκησή της (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσες αποφάσεις Gerritse, σκέψεις 9 και 27, καθώς
και Centro Equestre da Lezíria Grande, σκέψη 25). Ομοίως, έχει κριθεί ότι τέτοιος άμεσος σύνδεσμος υφίσταται και στην περίπτωση
των εξόδων για την παροχή φορολογικών συμβουλών, ενόψει της καταρτίσεως φορολογικής δηλώσεως, διότι η υποχρέωση υποβολής τέτοιας
δηλώσεως είναι απόρροια της πραγματοποιήσεως εισοδημάτων εντός του οικείου κράτους μέλους (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Conijn,
σκέψη 22).
Πάντως, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι τα μεταβιβασθέντα στον U. Schröder ακίνητα βαρύνονταν, τουλάχιστον εν
μέρει, με δικαιώματα επικαρπίας, τα οποία εν συνεχεία αντικαταστάθηκαν από την υποχρέωση καταβολής μηνιαίας προσόδου στη μητέρα
του. Επομένως, η υποχρέωση καταβολής της προσόδου εμφανίζεται ως συνέπεια της μεταβιβάσεως των ακινήτων αυτών, η δε ανάληψη
της εν λόγω υποχρεώσεως ήταν απαραίτητη προκειμένου ο U. Schröder να αποκτήσει τα ακίνητα αυτά και, συνεπώς, για να πραγματοποιήσει
τα επίμαχα στην κύρια δίκη εισοδήματα, ως προς τα οποία υπέχει φορολογική υποχρέωση στη Γερμανία.
Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτό ότι, εφόσον η υποχρέωση του U. Schröder να καταβάλλει πρόσοδο στη μητέρα του απορρέει από
τη μεταβίβαση σε αυτόν ακινήτων ευρισκόμενων στη Γερμανία, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διαπιστώσει, πρόκειται
για δαπάνη άμεσα συνδεόμενη με την εκμετάλλευση των ακινήτων αυτών, οπότε ο U. Schröder βρίσκεται, από την άποψη αυτή, σε
κατάσταση παρόμοια με αυτήν του φορολογούμενου που είναι κάτοικος ημεδαπής.
Υπό τις συνθήκες αυτές, εθνική κανονιστική ρύθμιση στον τομέα της φορολογίας εισοδήματος δυνάμει της οποίας οι κάτοικοι αλλοδαπής,
σε αντίθεση με τους κατοίκους ημεδαπής, δεν έχουν δικαίωμα εκπτώσεως τέτοιας δαπάνης παραβιάζει το άρθρο 63 ΣΛΕΕ, εφόσον δεν
μπορεί να δικαιολογηθεί κατά νόμο.
Πάντως, η Γερμανική Κυβέρνηση δεν επικαλέστηκε και το αιτούν δικαστήριο δεν εξέτασε κανέναν επιτακτικό λόγο γενικού συμφέροντος.
Κατόπιν των ανωτέρω, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 63 ΣΛΕΕ απαγορεύει κανονιστική ρύθμιση
κράτους μέλους δυνάμει της οποίας ο κάτοικος ημεδαπής δύναται να εκπίπτει την πρόσοδο που καταβάλλει σε γονέα που του μεταβίβασε
ακίνητα ευρισκόμενα στο εσωτερικό του κράτους αυτού από το εισόδημα που πραγματοποιεί από την εκμίσθωση των ακινήτων αυτών,
ενώ ο κάτοικος αλλοδαπής δεν έχει τέτοια δυνατότητα, εφόσον η υποχρέωση αυτή απορρέει από τη μεταβίβαση των ακινήτων αυτών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό απόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 63 ΣΛΕΕ απαγορεύει κανονιστική ρύθμιση κράτους μέλους δυνάμει της οποίας ο κάτοικος ημεδαπής δύναται να εκπίπτει
την πρόσοδο που καταβάλλει σε γονέα που του μεταβίβασε ακίνητα ευρισκόμενα στο εσωτερικό του κράτους αυτού από το εισόδημα
που πραγματοποιεί από την εκμίσθωση των ακινήτων αυτών, ενώ ο κάτοικος αλλοδαπής δεν έχει τέτοια δυνατότητα, εφόσον η υποχρέωση
αυτή απορρέει από τη μεταβίβαση των ακινήτων αυτών.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.