CELEX: 62005TJ0297
Συνδρομή στη χρηματοδότηση σχεδίου οικολογικού τουρισμού
Συμπαιγνία
Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95
Προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
Αφαίρεση του αδικαιολογήτως κτηθέντος οφέλους
Παραγραφή
Παραγραφή μη διακοπείσα

δεν αφορά αναστολή, μείωση ή κατάργηση επιδοτήσεως υπό την έννοια του άρθρου 119, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού
κανονισμού, καθόσον ένα τέτοιο μέτρο απαιτεί την έκδοση μιας διαφορετικής διαταγής προς πληρωμή. Τέλος, ελλείψει διατάξεως
του παραγώγου δικαίου που να το συγκεκριμενοποιεί, ούτε η νομική αρχή fraus omnia corrumpit μπορεί να αποτελεί έννομη βάση
για την ακύρωση αποφάσεως περί χορηγήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής.
Η Επιτροπή φρονεί ότι, καθόσον η IPK έλαβε την εν λόγω χρηματοδοτική συνδρομή απευθείας από τον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων, η αναζήτηση της συνδρομής αυτής διέπεται από τον τίτλο τίτλου VI (Επιδοτήσεις) του δημοσιονομικού κανονισμού.
Ενώ ο τίτλος αυτός δεν περιλαμβάνει ρητό κανόνα που να αφορά περίπτωση επιδοτήσεως χορηγηθείσας κατόπιν συμπαιγνίας, το άρθρο
119, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού, λαμβανομένης υπόψη της αρχής fraus omnia corrumpit και λόγω του γεγονότος
ότι η λήψη επιδοτήσεως με απάτη καλύπτεται από μια στοιχώδη απαγόρευση, πρέπει να ερμηνευθεί διασταλτικά και να θεωρηθεί ότι
αποτελεί την έννομη βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιείται στην πράξη η αναζήτηση ρυθμίζεται
από το άρθρο 72, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού.
Συναφώς, δεν προβλέπεται καμία παραγραφή και οι διατάξεις του κανονισμού 2988/95 στον τομέα της παραγραφής δεν έχουν εφαρμογή
κατ’ αναλογία. Απαντώντας σε ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή παραδέχθηκε ωστόσο τόσο εγγράφως όσο και κατά την
επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι, ακόμα και αν υποτεθεί ότι έχει εφαρμογή ο κανόνας της παραγραφής τον οποίο προβλέπει το άρθρο
3, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού –πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει διότι ο εν λόγω κανονισμός δεν αποτελεί την έννομη βάση
της προσβαλλομένης αποφάσεως–, η αναδρομική εφαρμογή του στην υπό κρίση υπόθεση πρέπει να γίνει δεκτή λαμβανομένης υπόψη της
σχετικής νομολογίας, πράγμα το οποίο σημειώθηκε στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως. Η Επιτροπή διευκρίνισε ακόμη
κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι, εν πάση περιπτώσει, όπως αναγνωρίζει η νομολογία, η υποχρέωση της IPK να επιστρέψει
τα επίμαχα ποσά αποτελεί απλώς συνέπεια του γεγονότος ότι η εταιρία αυτή προσπορίστηκε κατά κατάχρηση ένα οικονομικό πλεονέκτημα,
χωρίς να απαιτείται να στηρίζεται η επιστροφή του σε έννομη βάση του πρωτογενούς ή του παραγώγου δικαίου, όπως αυτή την οποία
προβλέπει το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95.
Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δικαιολογημένη και έναντι του κανονισμού 2988/95, ιδίως
κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 1, παράγραφος 2, του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 7, του κανονισμού αυτού, καθώς και των
άρθρων 2 και 3 του πρωτοκόλλου της Συμβάσεως για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που διέπουν
την ενεργητική και την παθητική δωροδοκία, των οποίων τα κριτήρια πληρούνται εν προκειμένω. Πράγματι, ο Γ. Τζοάνος μεταχειρίστηκε
προνομιακά την IPK, προβαίνοντας στη χορήγηση της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής χωρίς ρητή πρόσκληση υποβολής προσφορών,
έναντι της συμμετοχής της 01-Πληροφορικής στο σχέδιο Ecodata που διηύθυνε η IPK. Συναφώς, το γεγονός, που προβάλλει η IPK,
ότι δεν διέπραξε άμεσα η ίδια απάτη, δεν ασκεί επιρροή, διότι, κατά το άρθρο 7 του κανονισμού 2988/95, τα διοικητικά μέτρα
μπορούν να έχουν εφαρμογή και στα πρόσωπα που μετέσχαν στη διάπραξη της παρατυπίας. Εν προκειμένω, υπάρχουν πολλά στοιχεία
τα οποία αφήνουν να συναχθεί ότι οι πράξεις της IPK στοιχειοθετούν ενεργητική δωροδοκία, καθόσον αυτή, προκειμένου να λάβει
την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή, δέχθηκε να διαμορφώσει την ομάδα των συμμετεχόντων στο σχέδιο Ecodata σύμφωνα με τις επιθυμίες
του Γ. Τζοάνου, προς εξυπηρέτηση του προσωπικού συμφέροντος του τελευταίου. Ομοίως, η IPK παρέσχε εντολή στην εταιρία Lex
Group ελάχιστο χρόνο πριν από την απόφαση περί χορηγήσεως, πράγμα από το οποίο ήταν επίσης δυνατό να ωφεληθεί ο Γ. Τζοάνος.
Κατά τις ενδείξεις που παρέσχε η ίδια στο πλαίσιο της πρώτης επίδικης διαδικασίας, όταν ο Γ. Τζοάνος απαίτησε ανοιχτά να λάβει
η 01-Πληροφορική μεγάλο μέρος της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής, η IPK όφειλε να αντιληφθεί ότι είχε λάβει την εν λόγω
συνδρομή μόνον έναντι της εκ μέρους της αποδοχής να πραγματοποιήσει το σχέδιο Ecodata μαζί με τη 01-Πληροφορική. Η IPK μετέσχε
ηθελημένα στην παρατυπία το αργότερο από τη στιγμή που επιδίωξε να εκτελέσει η ίδια το σχέδιο αυτό. Η Επιτροπή εκθέτει περαιτέρω
ότι η IPK εγνώριζε από πολλά έτη τη φιλοχρηματία του Γ. Τζοάνου και, εξαρχής, το παράνομο της χορηγήσεως της επίμαχης χρηματοδοτικής
συνδρομής. Η μεταγενέστερη άρνηση της IPK να τηρήσει την αφορώσα την επίμαχη συμπαιγνία συμφωνία που είχε συνάψει με τον Γ.
Τζοάνο δεν μπορεί να καλύψει την παρανομία της αποφάσεως περί χορηγήσεως.
Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, η απόφαση περί χορηγήσεως, που είναι αποτέλεσμα της ως άνω συμπαιγνίας, ήταν ικανή να θίξει τα
οικονομικά συμφέροντα των Κοινοτήτων. Χωρίς τη συμπαιγνία αυτή, η χρηματοδοτική συνδρομή θα είχε χορηγηθεί τηρουμένης της
επιβαλλόμενης διαφανείας και η σχετική διαδικασία θα μπορούσε να καταλήξει σε καλύτερη χρησιμοποίηση των επίμαχων κονδυλίων.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, κατά τα λεγόμενα της IPK, η 01-Πληροφορική δεν είχε ιδιαίτερη πείρα στον τομέα του τουρισμού,
ούτε στον τομέα των περιβαλλοντικών τραπεζών δεδομένων και ότι, αν η IPK δεν την ενέτασσε στην ομάδα του σχεδίου Ecodata,
η εταιρία αυτή δεν θα είχε λάβει την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή. Αντιστρόφως, η πρόταση της IPK δεν θα είχε γίνει δεκτή
από τον Γ. Τζοάνο χωρίς τη συμμετοχή της 01-Πληροφορικής. Τέλος, η αποτυχία του σχεδίου Ecodata επιβεβαίωσε την αναποτελεσματικότητα
της χορηγήσεως της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής.
Κατά την Επιτροπή, η παραγραφή την οποία προβλέπει το άρθρο 3 του κανονισμού 2988/95 δεν αποτελούσε εμπόδιο στην έκδοση της
προσβαλλομένης αποφάσεως. Ακόμα και αν υποτεθεί ότι ο εν λόγω κανονισμός είχε εφαρμογή, η απόφαση αυτή αφορούσε την ανάκληση
αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους υπό την έννοια του άρθρου 4 του κανονισμού 2988/95 και όχι διοικητική κύρωση. Όμως, κατά
το άρθρο 3, παράγραφος 1, τέταρτο εδάφιο, και παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, και παρά την ασαφή νομολογία που θα μπορούσε
να στηρίξει αντίθετη άποψη, η παραγραφή ισχύει μόνο για τις διοικητικές κυρώσεις.
Εξάλλου, η παραγραφή δεν είχε ακόμη αρχίσει να τρέχει, δεδομένου ότι, εμμένοντας στην άρνησή της να παραδεχθεί τη συμπαιγνία
με τον Γ. Τζοάνο, η IPK συνέχιζε να παραβαίνει το έναντι της Επιτροπής καθήκον ενημερώσεως και πίστεως που απορρέει από τη
χορήγηση της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής, οπότε η παρατυπία που είχε διαπράξει δεν είχε ακόμη παύσει υπό την έννοια
του άρθρου 3, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, εν πάση περιπτώσει, η παραγραφή διεκόπη με την απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου
1994, που εκδόθηκε πριν από τη λήξη της σχετικής παραγραφής, μέχρι τις 29 Απριλίου 2004, ημερομηνία της αποφάσεως του Δικαστηρίου
με την οποία περατώθηκε η πρώτη επίδικη διαδικασία. Όσον αφορά το μέγιστο χρονικό όριο παραγραφής οκτώ ετών που προβλέπει
το άρθρο 3, παράγραφος 1, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95, η Επιτροπή απορρίπτει την επιχειρηματολογία της IPK και
εκθέτει περαιτέρω ότι η έννοια της «κυρώσεως» περιλαμβάνει επίσης τις «πράξεις» τις οποίες αφορά το άρθρο 4 του ίδιου κανονισμού,
οπότε κάθε κύρωση ή μέτρο υπό την έννοια του εν λόγω άρθρου είναι ικανή να διακόψει την παραγραφή αυτή. Επομένως, η απόφαση
περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 επίσης διέκοψε, ή και κατέστησε άνευ σημασίας, την παραγραφή αυτή. Η Επιτροπή
προσθέτει ότι η αναδρομική ισχύς του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95 καθιστά αναγκαίο ένα τέτοιο λογικό συμπέρασμα,
ενώ η απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 δεν στηριζόταν στο άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού. Το αντίθετο
συμπέρασμα θα ήταν εντελώς παράλογο, καθόσον τούτο, διαρκούσας της ένδικης διαδικασίας κατά μιας τέτοιας αποφάσεως, θα υποχρέωνε
την Επιτροπή να εκδίδει «προληπτικά» νέα απόφαση με μόνο σκοπό να διακόψει την παραγραφή. Τέλος, λόγω της εκδόσεως της αποφάσεως
περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994, οι διάφορες ανασταλτικές πράξεις περί των οποίων γίνεται λόγος στο άρθρο 3,
παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95 δεν θα είχαν καθοριστική σημασία.
Η Επιτροπή προσθέτει ότι η απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 και η προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρονται σε
παρατυπίες αφορώσες μία και την αυτή χρηματοδοτική συνδρομή. Επιπλέον, οι εν λόγω παρατυπίες συνδέονται στενά μεταξύ τους,
διότι η μη σύμφωνη προς τα προβλεπόμενα εκτέλεση του σχεδίου Ecodata οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη συμπαιγνία. Υπενθυμίζει
ότι προέβαλε το ζήτημα αυτό σε εύθετο χρόνο στο πλαίσιο της πρώτης επίδικης διαδικασίας. Τίποτα δεν εμπόδιζε την Επιτροπή
να στηρίξει την προσβαλλόμενη απόφαση στις αιτιολογίες τις οποίες επικαλείται με την ευκαιρία αυτή.
Απαντώντας σε έγγραφη ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή τόνισε, τέλος, ότι δεν έλαβε κανένα μέτρο προς αναστολή
της διοικητικής διαδικασίας υπό την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95, καθόσον, εν πάση περιπτώσει,
μια τέτοια αναστολή προβλέπεται μόνο σε περίπτωση επιβολής χρηματικών κυρώσεων, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει εν προκειμένω.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
–       Επί του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 2988/95
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά την IPK, ο κανονισμός 2988/95 είναι εφαρμοστέος στην υπό κρίση υπόθεση. Η προσβαλλόμενη απόφαση
αντιβαίνει, αφενός, προς το άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού λόγω ελλείψεως παρατυπίας για την οποία να ευθύνεται η IPK και,
αφετέρου, προς το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, λόγω παραγραφής της προβαλλόμενης παρατυπίας. Αντιθέτως, η
Επιτροπή αμφισβητεί ότι η υπό κρίση υπόθεση πρέπει να εκτιμηθεί έναντι των διατάξεων του κανονισμού 2988/95, καθόσον η έννομη
βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι, ιδίως, το άρθρο 119, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού, με γνώμονα την
αρχή fraus omnia corrumpit, και όχι το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95. Επομένως, ούτε το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού
2988/95 σχετικά με την παραγραφή είναι εφαρμοστέο.
Όσον αφορά το ζήτημα αν η υπό κρίση υπόθεση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2988/95 και, ιδίως, αν το άρθρο 4
του εν λόγω κανονισμού αποτελεί την πρόσφορη έννομη βάση για την προσβαλλόμενη απόφαση, πρέπει να υπομνησθεί, καταρχάς, ότι
η απόφαση αυτή, που αφορά την ανάκληση της αποφάσεως περί χορηγήσεως, δεν παραθέτει καμία διάταξη του πρωτογενούς ή του παραγώγου
δικαίου ικανή να αποτελεί την έννομη βάση της.
Από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η υποχρέωση επιστροφής οφέλους που αποκτήθηκε αδικαιολογήτως μέσω παράνομης πρακτικής δεν
συνιστά παραβίαση της αρχής της νομιμότητας. Συγκεκριμένα, η υποχρέωση αυτή δεν είναι κύρωση, αλλά απλώς η συνέπεια της διαπιστώσεως
ότι οι αναγκαίες προϋποθέσεις για τη λήψη του οφέλους το οποίο απορρέει από την κοινοτική ρύθμιση δημιουργήθηκαν τεχνητά,
οπότε το όφελος αποκτήθηκε χωρίς νόμιμη αιτία και δικαιολογείται, επομένως, η υποχρέωση αποδόσεώς του (βλ., επ’ αυτού, αποφάσεις
του Δικαστηρίου της 14ης Δεκεμβρίου 2000, C-110/99, Emsland-Stärke, Συλλογή 2000, σ. I-11569, σκέψη 56, και της 4ης Ιουνίου
2009, C-158/08, Pometon, Συλλογή 2009, σ. I-4695, σκέψη 28). Έτσι, σε αντίθεση με τις διοικητικές κυρώσεις που απαιτούν ειδική
έννομη βάση εκτός της γενικής κανονιστικής ρυθμίσεως που προβλέπει ο κανονισμός 2988/95 (βλ., επ’ αυτού, απόφαση του Δικαστηρίου
της 13ης Μαρτίου 2008, C-383/06 έως C-385/06, Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening, Συλλογή 2008, σ.
I-1561, σκέψη 39· προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση SGS Belgium κ.λπ., C-367/09, απόφαση της 28ης Οκτωβρίου
2010, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σημεία 33 έως 49), οι διατάξεις του άρθρου 4, παράγραφοι 1 έως 3, σε συνδυασμό
με το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, του ίδιου κανονισμού πρέπει να λογίζονται ως προσήκουσα και επαρκής έννομη βάση για κάθε
μέτρο που σκοπεί την αφαίρεση οφέλους το οποίο έχει κτηθεί παρατύπως και, κατά συνέπεια, για την ανάκληση της αποφάσεως που
χορήγησε το πλεονέκτημα αυτό.
Πράγματι, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95, κάθε παρατυπία επιφέρει, κατά κανόνα, την αφαίρεση του αδικαιολογήτως
κτηθέντος οφέλους, ιδίως μέσω της υποχρεώσεως καταβολής οφειλομένων ποσών ή επιστροφής των αχρεωστήτως ληφθέντων. Ομοίως,
κατά το άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού αυτού, οι πράξεις οι οποίες αποδεικνύεται ότι αποσκοπούν την κτήση οφέλους αντίθετου
προς τους σκοπούς του εφαρμοστέου εν προκειμένω κοινοτικού δικαίου, με την τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων κτήσεως αυτού
του οφέλους, έχουν ως συνέπεια, ανάλογα με την περίπτωση, είτε τη μη χορήγηση του οφέλους, είτε την αφαίρεσή του. Επιπλέον,
από το άρθρο 1, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 4, του εν λόγω κανονισμού προκύπτει ότι τα μέτρα που
αφορούν την αφαίρεση παρατύπως κτηθέντος οφέλους δεν συνιστούν κυρώσεις. Τέλος, γίνεται δεκτό από πάγια νομολογία ότι, εν
πάση περιπτώσει, ακόμα και όταν δεν υφίσταται καμία ειδική διάταξη προς τούτο, από τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου
απορρέει ότι, καταρχήν, η διοίκηση μπορεί να ανακαλεί αναδρομικώς ευνοϊκές διοικητικές πράξεις που έχουν εκδοθεί παρανόμως
(βλ. επ’ αυτού, απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Νοεμβρίου 2002, T-251/00, Lagardère και Canal+ κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002,
σ. II-4825, σκέψεις 138 έως 140 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), γενικές αρχές τις οποίες το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού
2988/95, μεταξύ άλλων, απλώς εφαρμόζει στο πλαίσιο του παραγώγου δικαίου.
Υπό τις συνθήκες αυτές, είναι απορριπτέο το κύριο επιχείρημα της Επιτροπής κατά το οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση, που αποσκοπεί
ακριβώς στην ανάκληση της αποφάσεως περί χορηγήσεως με την αιτιολογία ότι η IPK έλαβε παρατύπως την επίμαχη χρηματοδοτική
συνδρομή λόγω συμπαιγνίας με τον αρμόδιο υπάλληλο Γ. Τζοάνο, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2988/95. Επομένως,
αφού οι εφαρμοστέες διατάξεις του εν λόγω κανονισμού αποτελούν την ειδική έννομη βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως, παρέλκει
να εξεταστεί αν η απόφαση αυτή στηρίζεται, σιωπηρώς, στο άρθρο 119, παράγραφος 2, του δημοσιονομικού κανονισμού, στην αρχή
fraus omnia corrumpit ή σε άλλο κανόνα κοινοτικού δικαίου.
Συνεπώς, πρέπει να εξεταστεί αν η Επιτροπή δικαίως συνήγαγε ότι υφίστατο παρατυπία για την οποία ευθυνόταν η IPK.
–       Επί της εννοίας της παρατυπίας κατά το άρθρο 4, παράγραφοι 1 έως 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού
2988/95
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95, συνιστά παρατυπία κάθε παράβαση διατάξεως του κοινοτικού δικαίου που
προκύπτει από πράξη ή παράλειψη οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός
των Κοινοτήτων.
Όπως προκύπτει από το άρθρο 109, παράγραφος 1, του δημοσιονομικού κανονισμού, η χορήγηση επιδοτήσεων υπόκειται μεταξύ άλλων
στις αρχές της διαφανείας και της ίσης μεταχειρίσεως, πράγμα το οποίο προϋποθέτει ότι, λαμβανομένου υπόψη ότι ο διαθέσιμος
προς χρηματοδότηση τέτοιων επιδοτήσεων προϋπολογισμός είναι περιορισμένος, οι ενδεχόμενοι αιτούντες χρηματοδοτική συνδρομή
πρέπει να τυγχάνουν ίσης μεταχειρίσεως όσον αφορά, αφενός, την ανακοίνωση, με την πρόσκληση υποβολής προσφορών, χρήσιμων πληροφοριών
επί των κριτηρίων επιλογής των προς υποβολή σχεδίων και, αφετέρου, τη συγκριτική εκτίμηση των εν λόγω σχεδίων βάσει της οποίας
πραγματοποιείται η επιλογή τους και η χορήγηση της επιδοτήσεως. Κατά συνέπεια, η διάταξη αυτή αποτελεί έκφραση της γενικής
αρχής της ίσης μεταχειρίσεως [αποφάσεις του Δικαστηρίου της 19ης Οκτωβρίου 1977, 117/76 και 16/77, Ruckdeschel κ.λπ., Slg.
1977, σ. 1753, σκέψη 30 (Συλλογή τόμος 1977, σ. 531, συνοπτική μετάφραση στα ελληνικά), και της 13ης Δεκεμβρίου 1984, 106/83,
Sermide, Συλλογή 1984, σ. 4209, σκέψη 28], η ιδιαίτερη σημασία της οποίας έχει υπογραμμιστεί στον συγγενικό τομέα της συνάψεως
συμβάσεων δημοσίων προμηθειών (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 27ης Νοεμβρίου 2001, C-285/99 και C-286/99, Lombardini και Mantovani,
Συλλογή 2001, σ. I-9233, σκέψη 37, και της 19ης Ιουνίου 2003, C-315/01, GAT, Συλλογή 2003, σ. I-6351, σκέψη 73), ιδίως όσον
αφορά την υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να διασφαλίζει ίσες ευκαιρίες για όλους τους υποβάλλοντες προσφορά (βλ. απόφαση
του Πρωτοδικείου της 17ης Μαρτίου 2005, T-160/03, AFCon Management Consultants κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II-981,
σκέψη 75 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Λαμβανομένου υπόψη του θεμελιώδους χαρακτήρα των αρχών της διαφανείας και της ίσης μεταχειρίσεως, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει
ότι αυτές έχουν εφαρμογή mutatis mutandis στη διαδικασία περί χορηγήσεως επιδοτήσεων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό (βλ.
επ’ αυτού, απόφαση του Πρωτοδικείου της 13ης Μαρτίου 2003, T-125/01, José Martí Peix κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II-865,
σκέψη 113), ανεξαρτήτως του ότι ο δημοσιονομικός κανονισμός, της 21ης Δεκεμβρίου 1977, που ίσχυε για τον γενικό προϋπολογισμό
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/002, σ. 77) και ήταν εφαρμοστέος στα πραγματικά περιστατικά κατά τον χρόνο της
εκδόσεως της αποφάσεως περί χορηγήσεως, δεν μνημόνευε ακόμη ρητώς τις εν λόγω αρχές.
Πράγματι, στον τομέα του προϋπολογισμού, η αρχή της διαφανείας, η οποία αποτελεί άμεση συνέπεια της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως,
έχει στην ουσία ως σκοπό να αποκλείει τον κίνδυνο ευνοιοκρατίας και αυθαιρεσίας εκ μέρους της αρμόδιας για την εκτέλεση του
προϋπολογισμού αρχής. Προϋποθέτει ότι όλοι οι όροι και όλες οι λεπτομέρειες της διεξαγωγής της διαδικασίας χορηγήσεως πρέπει
να διατυπώνονται με σαφήνεια, ακρίβεια και χωρίς να δίδουν λαβή για αμφιβολίες, ιδίως, στην πρόσκληση υποβολής προσφορών.
Έτσι, όλες οι χρήσιμες πληροφορίες για την ορθή κατανόηση της προσκλήσεως υποβολής προσφορών πρέπει να παρέχονται, μόλις αυτό
καθίσταται δυνατό, στο σύνολο των επιχειρηματιών που ενδεχομένως ενδιαφέρονται να μετάσχουν σε διαδικασία περί χορηγήσεως
επιδοτήσεων, έτσι ώστε, αφενός, να παρέχεται η δυνατότητα σε όλους τους έχοντες εύλογη πληροφόρηση και επιδεικνύοντες τη συνήθη
επιμέλεια αιτούντες να κατανοήσουν το ακριβές περιεχόμενό τους και να τις ερμηνεύσουν κατά τον ίδιο τρόπο και, αφετέρου, να
παράσχουν στην αρμόδια για την εκτέλεση του προϋπολογισμού αρχή τη δυνατότητα να ελέγξει αποτελεσματικά αν οι προσφορές των
διαγωνιζομένων ανταποκρίνονται στα προηγουμένως γνωστοποιηθέντα κριτήρια επιλογής (βλ. επ’ αυτού και κατ’ αναλογία, απόφαση
του Πρωτοδικείου της 12ης Μαρτίου 2008, T-345/03, Ευρωπαϊκή Δυναμική κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II-341, σκέψεις 142
έως 145).
Επομένως, κάθε προσβολή της αρχής της ισότητας ευκαιριών και της αρχής της διαφανείας συνιστά παρατυπία η οποία καθιστά μη
σύννομη τη διαδικασία περί χορηγήσεως (βλ. επ’ αυτού και κατ’ αναλογία, απόφαση Ευρωπαϊκή Δυναμική κατά Επιτροπής, σκέψη 124
ανωτέρω, σκέψη 147).
Έτσι, η λήψη χρηματοδοτικής συνδρομής προερχόμενης από τον γενικό προϋπολογισμό των Κοινοτήτων, όπως η επίμαχη χρηματοδοτική
συνδρομή, κατόπιν συμπαιγνίας, προδήλως αντίθετης προς τους δεσμευτικούς κανόνες που διέπουν τη χορήγηση τέτοιων συνδρομών,
μεταξύ του αιτούντος τέτοια χρηματοδοτική συνδρομή και του υπαλλήλου που είναι επιφορτισμένος με την προετοιμασία της προσκλήσεως
υποβολής προσφορών καθώς και με την εκτίμηση και επιλογή τού προς χρηματοδότηση σχεδίου, συνιστά παρατυπία υπό την έννοια
του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95, χωρίς να απαιτείται να εξεταστεί αν η σχετική συμπεριφορά στοιχειοθετεί
επίσης ενεργητική ή παθητική δωροδοκία ή άλλη παράβαση ποινικής φύσεως. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η Επιτροπή προσάπτει
στην IPK ότι έλαβε παρατύπως, ήτοι μέσω συμπαιγνίας με τον Γ. Τζοάνο, υπάλληλο επιφορτισμένο με τη διαχείριση του κονδυλίου
του προϋπολογισμού που προοριζόταν για τη χρηματοδότηση των σχεδίων στον τομέα του τουρισμού και του περιβάλλοντος, εμπιστευτικές
πληροφορίες περί του τρόπου με τον οποίο έπρεπε να ενεργήσει για να είναι βέβαιη ότι θα λάβει την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή.
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή αποδεικνύουν την προσαπτόμενη παρατυπία.
–       Επί της αποδείξεως της παρατυπίας
Εν προκειμένω, η Επιτροπή, που φέρει το βάρος της αποδείξεως, εξέθεσε τόσο με την προσβαλλόμενη απόφαση όσο και κατά τη διάρκεια
της διαδικασίας μια σειρά αποδεικτικών στοιχείων, την ακρίβεια των οποίων δεν αμφισβήτησε καθαυτή η IPK, για να αποδείξει
ότι η τελευταία μετείχε ενεργώς σε συμπαιγνία με τον Γ. Τζοάνο έχουσα ως αντικείμενο την παράτυπη χορήγηση της επίμαχης χρηματοδοτικής
συνδρομής.
Έτσι, πρώτον, δεν αμφισβητείται ότι ο τελικός γενικός προϋπολογισμός για το 1992, που περιελάμβανε συνολικά 1575 σελίδες,
ανέφερε σε μία μόνο φράση στο τελευταίο εδάφιο της σελίδας 659 ότι «ποσό ύψους 530 000 ECU τουλάχιστον [θα χρησιμοποιείτο]
για την ενίσχυση δικτύου πληροφοριών για τα σχέδια οικολογικού τουρισμού στην Ευρώπη». Η πρόσκληση υποβολής προσφορών για
τη στήριξη σχεδίων στον τομέα του τουρισμού και του περιβάλλοντος, εντούτοις, δεν αφορούσε συγκεκριμένα μόνον τη δημιουργία
δικτύου πληροφοριών για τα σχέδια οικολογικού τουρισμού στην Ευρώπη, αλλά περιοριζόταν στη διαπίστωση, γενικά, ότι «[η] Επιτροπή
προέβλεπε να χορηγήσει 2 εκατομμύρια ECU στο πρόγραμμα αυτό» και ότι «[π]ερίπου 25 σχέδια θα επιλέγονταν μεταξύ των προτάσεων
που θα υποβάλλονταν», σε αυτά δε θα μπορούσε να χορηγηθεί χρηματοδοτική συνδρομή καλύπτουσα μέχρι το 60 % των σχετικών εξόδων.
Επιπλέον, τα κριτήρια επιλογής που ελήφθησαν υπόψη στο σημείο Δ της προσκλήσεως υποβολής προσφορών, που συγκεκριμενοποιούν
τους τομείς των σχεδίων στα οποία θα δινόταν προτεραιότητα, δεν έκαναν μνεία περί της δημιουργίας ενός τέτοιου δικτύου πληροφοριών,
ή ακόμα περί μιας τράπεζας δεδομένων όπως εκείνης την οποία πρότεινε το σχέδιο Ecodata. Ο Γ. Τζοάνος, υπό την ιδιότητα του
υπαλλήλου που ήταν επιφορτισμένος με την προετοιμασία της προσκλήσεως υποβολής προσφορών, ήταν προδήλως ικανός να «κατασκευάσει»
τη σχέση αυτή με τον τελικό γενικό προϋπολογισμό για το 1992.
Το Γενικό Δικαστήριο συνάγει εξ αυτών ότι η άποψη ότι η πρόταση του σχεδίου Ecodata στηριζόταν σε εμπιστευτικές πληροφορίες
τις οποίες είχε παράσχει εκ των προτέρων και παρατύπως ο Γ. Τζοάνος, ή ακόμα και σε μια τέτοια πρόταση που είχε προετοιμαστεί
από τον ίδιο, διαβιβασθείσα στη συνέχεια είτε στη 01-Πληροφορική, είτε απευθείας στην IPK, είναι αρκούντως υποστηρίξιμη και
θεμελιωμένη. Πράγματι, όπως προβάλλει η Επιτροπή, μόνον αυτή η άποψη είναι ικανή να εξηγήσει το ότι η IPK ήταν ο μόνος επιχειρηματίας
που υπέβαλε αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής για τη δημιουργία βάσεως δεδομένων περί σχεδίων οικολογικού τουρισμού. Ειδικότερα,
η Studienkreis, που ήταν επιχείρηση με πείρα στον τομέα αυτό, δεν υπέβαλε τέτοια αίτηση, ενώ είχε ήδη συνεργαστεί με την Επιτροπή
στο πλαίσιο παρόμοιου σχεδίου και ότι είχε, κατά συνέπεια, κάθε συμφέρον να το πράξει. Επομένως, είναι πολύ πιθανό ότι ο Γ.
Τζοάνος σκοπίμως συνέταξε την πρόσκληση υποβολής προσφορών έτσι ώστε να μην προκύπτει απευθείας η σχέση της με την τελευταία
φράση που περιλαμβάνεται στη σελίδα 659 του τελικού γενικού προϋπολογισμού για το 1992, για να παράσχει με τον τρόπο αυτόν
τη δυνατότητα στην IPK και στη 01-Πληροφορική να είναι οι μόνες επιχειρήσεις που θα πρότειναν τέτοιο σχέδιο, χάρη στις ως
άνω εμπιστευτικές πληροφορίες.
Δεύτερον, η IPK παραδέχθηκε ότι η 01-Πληροφορική την είχε προσεγγίσει σχετικά με ένα σχέδιο βάσεως δεδομένων για σχέδια οικολογικού
τουρισμού και ότι είχε υποβάλει στην Επιτροπή, στις 22 Απριλίου 1992, με έγγραφο που έφερε την επωνυμία της, αίτηση χρηματοδοτικής
συνδρομής για το σχέδιο Ecodata, το περιεχόμενο του οποίου αντιστοιχούσε κατ’ ουσίαν προς το προσχέδιο που είχε προετοιμαστεί
και της είχε αποσταλεί, στις 20 Απριλίου 1992, δηλαδή δύο μόνον ημέρες πριν από την υποβολή της εν λόγω αιτήσεως, από την
01-Πληροφορική. Η IPK επανέλαβε κατά γράμμα την περιλαμβανόμενη στο προσχέδιο αυτό περιγραφή του εν λόγω σχεδίου, καθώς και
το συνολικό ποσό της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής που προτεινόταν, ύψους 600 000 ECU, ήτοι το 60 % συνολικής δαπάνης
ενός εκατομμυρίου ECU. Περιορίστηκε στο να προσθέσει μια συμπληρωματική παροχή με τίτλο «Συλλογή πληροφοριών» ύψους 250 000
ECU για να τροποποιήσει με τον τρόπο αυτόν την κατανομή του κόστους των διαφόρων προτεινόμενων παροχών. Κατά συνέπεια, τα
περιστατικά αυτά διαψεύδουν σαφώς την αρχική άποψη της IPK ότι η ίδια είχε καταρτίσει σε μεγάλο βαθμό το περιεχόμενο της προτάσεως
του σχεδίου Ecodata (βλ. σκέψη 53 ανωτέρω).
Τρίτον, από έναν κατάλογο που προσκόμισε η Επιτροπή –ο οποίος περιλαμβάνει τις ημερομηνίες συναντήσεων που περιλαμβάνονται,
μεταξύ άλλων, στο κατασχεθέν από τη βελγική αστυνομία πρόγραμμα δραστηριοτήτων και επαφών του Γ. Τζοάνου– προκύπτει ότι οι
R. Freitag και F. Franck είχαν συναντήσει τον Γ. Τζοάνο επανειλημμένα κατά τη διάρκεια της περιόδου από 18 Μαρτίου 1992 μέχρι
25 Νοεμβρίου 1992, ειδικότερα δε τουλάχιστον τρεις φορές πριν από την υποβολή, στις 22 Απριλίου 1992, της αιτήσεως χρηματοδοτικής
συνδρομής για το σχέδιο Ecodata, ήτοι στις 18 Μαρτίου 1992 (συνάντηση μεταξύ R. Freitag και Γ. Τζοάνου), στις 3 Απριλίου 1992
(συνάντηση μεταξύ F. Franck και Γ. Τζοάνου) και στις 6 Απριλίου 1992 (συνάντηση μεταξύ R. Freitag και Γ. Τζοάνου). Η IPK δεν
αμφισβήτησε τα περιστατικά αυτά καθαυτά και περιορίστηκε στην προβολή του ισχυρισμού ότι, αφενός, οι εν λόγω συναντήσεις δεν
είχαν ως αντικείμενο το σχέδιο Ecodata και ότι, αφετέρου, δεν εγνώριζε, στο στάδιο εκείνο, ούτε την 01-Πληροφορική ούτε την
ύπαρξη σχέσεως μεταξύ της τελευταίας και του Γ. Τζοάνου. Εντούτοις, σε αντίθεση με τα αποδεδειγμένα αυτά περιστατικά, σε μια
τηλεομοιοτυπία που απέστειλε, στις 31 Μαρτίου 1993, στον H. von Moltke, ο R. Freitag βεβαίωσε, στο όνομα της IPK, ότι δεν
είχε καμία επαφή με τον Γ. Τζοάνο κατά τη διάρκεια του σταδίου προετοιμασίας της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής για το
σχέδιο Ecodata.
Με την τηλεομοιοτυπία αυτή ο R. Freitag εξήγησε ακόμη ότι η IPK ήταν από εικοσαετίας δραστήρια στον τομέα του οικολογικού
τουρισμού, πράγμα το οποίο την οδήγησε να υποβάλει το σχέδιο Ecodata. Στο πλαίσιο της προετοιμασίας του εν λόγω σχεδίου, η
IPK αναζήτησε και βρήκε εταίρους ιδιαίτερα ικανούς να συνεργαστούν μαζί της στην εκτέλεση του σχεδίου αυτού, μεταξύ των οποίων
την 01-Πληροφορική. Βάσει αυτών των δεδομένων η IPK εκπόνησε την πρόταση εφαρμογής του σχεδίου Ecodata. Όμως, επιβάλλεται
η διαπίστωση ότι ο τελευταίος αυτός ισχυρισμός διαψεύδεται από τα πραγματικά περιστατικά που παρατίθενται στη σκέψη 131 ανωτέρω,
κατά τα οποία η IPK, όταν η 01-Πληροφορική την προσέγγισε, συμφώνησε μαζί της να κατανείμουν μεταξύ τους τις εργασίες που
αφορούσαν την παρουσίαση του σχεδίου Ecodata και ότι είχε ουσιαστικά αναπαραγάγει, στην αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής σε
έγγραφο με την επωνυμία της, ένα προσχέδιο του σχεδίου που της είχε διαβιβάσει η 01-Πληροφορική στις 20 Απριλίου 1992.
Επομένως, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμο ότι, κατόπιν της αποφάσεως περί χορηγήσεως, η IPK επιδίωξε ενεργώς να αποκρύψει,
με ψευδείς δηλώσεις, από τους ιεραρχικώς προϊσταμένους του Γ. Τζοάνου την αλήθεια σχετικά με το ιστορικό της υποβολής της
αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata.
Τέταρτον, από την αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής της IPK προκύπτει ότι ο F. Franck ήταν ένας από τους εμπειρογνώμονες που
όρισε η IPK για την εφαρμογή του σχεδίου Ecodata. Εξάλλου, η Επιτροπή προσκόμισε ένα έγγραφο με την επωνυμία της εταιρίας
ETIC αναφέρον «την παρουσία στις Βρυξέλλες από τον Μάιο του 1992 της ETIC Headquarters» και περιλαμβάνον τα ονόματα των F.
Franck και F. Freitag, αφενός, στο σημείο που προορίζεται για την προσθήκη και της δικής τους υπογραφής και, αφετέρου, στο
κάτω μέρος της σελίδας, αναφέροντάς τους με τις ιδιότητές τους, αντιστοίχως, του εκτελεστικού διευθυντή και του γενικού διευθυντή
της ίδιας εταιρίας. Επιπλέον, από μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της 8ης Σεπτεμβρίου 1993 που απέστειλε ο R. Freitag στον
F. Franck προκύπτει ότι ο R. Freitag είχε ζήτησε από τον τελευταίο, μεταξύ άλλων, να παύσει κάθε εμπορική δραστηριότητα στο
όνομα των «ETIC, European Travel Intelligence Center, European Travel Monitor και IPK» και να δηλώσει εγγράφως τη συμφωνία
του για την άμεση εκκαθάριση της «ETIC – Headquarter SA Luxembourg». Τέλος, ένα φυλλάδιο με τίτλο «European Travel Monitor
No. 1/1992 – Update» εκδοθέν από την ETIC, μνημονεύει, στη σελίδα 13, στο κεφάλαιο «News from ETIC», ένα νέο μέλος της ETIC
στην Αθήνα. Πράγματι, η ETIC είχε ορίσει τη Lex Group ως εκπρόσωπο στην Ελλάδα από τον Ιούνιο του 1992, η δε Κ. Σαπουντζάκη
ήταν το αρμόδιο για τις επαφές με τους πελάτες άτομο. Όμως, δεν αμφισβητείται ότι, αφενός, η Κ. Σαπουντζάκη ήταν η μνηστή
και, αργότερα, σύζυγος του Γ. Τζοάνου και, αφετέρου, η Lex Group ήταν εταιρία συσταθείσα από τον τελευταίο, στην οποία ο ίδιος
είχε, την περίοδο εκείνη, συμμετοχή κατά 10 % (απόφαση Τζοάνος κατά Επιτροπής, σκέψη 72 ανωτέρω, σκέψη 65). Συναφώς, η IPK
περιορίζεται στον ισχυρισμό ότι δεν είχε γνώση των σχέσεων αυτών μεταξύ Κ. Σαπουντζάκη και Γ. Τζοάνου, καθώς και μεταξύ του
τελευταίου και της Lex Group.
Το Γενικό Δικαστήριο συνάγει από τις παρατηρήσεις που εκτίθενται στις σκέψεις 132 και 135 ανωτέρω ότι, αντιθέτως προς όσα
διατείνεται η IPK, κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ Απριλίου 1992 και Σεπτεμβρίου 1993, ο F. Franck διατηρούσε στενές
συμβατικές και επαγγελματικές σχέσεις με τον R. Freitag τόσο στο πλαίσιο των εταιριών «ETIC Headquarters Bruxelles» και «ETIC
– Headquarter SA Luxembourg» όσο και στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που είχε ο R. Freitag ως διευθυντής και ιδιοκτήτης της IPK,
στο όνομα και για λογαριασμό της οποίας ο F. Franck είχε επαφές με την Επιτροπή, περιλαμβανομένων των επαφών που αφορούσαν
την αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata. Η εν λόγω διαπίστωση επιρρωννύεται εξάλλου από τη μαρτυρική κατάθεση
που έδωσε, στις 26 Φεβρουαρίου 1996, ο Γ. Τζοάνος στη βελγική αστυνομία, όπου αυτός βεβαίωσε τη συμμετοχή του F. Franck σε
σύσκεψη αφορώσα το σχέδιο Ecodata που πραγματοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 1992, καθώς και από τον κατάλογο των συναντήσεων που
είχαν οι F. Franck και Γ. Τζοάνος στο διάστημα μεταξύ 3 Απριλίου και 9 Νοεμβρίου 1992, που είχαν πραγματοποιηθεί είτε κατά
τη διάρκεια του μεσημεριανού διαλείμματος, είτε εκτός ωραρίου εργασίας.
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο ισχυρισμός ότι ο F. Franck ουδέποτε υπήρξε συνεργάτης ή εκπρόσωπος της IPK και ότι ήρθε σε επαφή
με τον Γ. Τζοάνο χωρίς την άδεια της τελευταίας πρέπει να απορριφθεί.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω πραγματικών περιστατικών, πρέπει επίσης πρέπει να απορριφθεί ο αναπόδεικτος ισχυρισμός
της IPK ότι οι συναντήσεις μεταξύ R. Freitag ή/και F. Franck και Γ. Τζοάνου κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της δημοσιεύσεως
της προσκλήσεως υποβολής προσφορών, στις 26 Φεβρουαρίου 1992, και της υποβολής από την IPK της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής
για το σχέδιο Ecodata, στις 22 Απριλίου 1992, δεν είχαν ως αντικείμενο την εκκρεμή διαδικασία της προσκλήσεως υποβολής προσφορών,
ενώ αυτή αποτελούσε στο εν λόγω στάδιο πολύ επίκαιρο ζήτημα μεγάλου ενδιαφέροντος και για τα δύο μέρη. Ο ως άνω ισχυρισμός
είναι ακόμη λιγότερο υποστηρίξιμος καθόσον, παράλληλα με τις συναντήσεις αυτές ή κατόπιν αυτών, η IPK άρχισε επαφές με την
01-Πληροφορική –της οποίας οι σχέσεις με τον Γ. Τζοάνο την περίοδο εκείνη, στο πλαίσιο ενός άλλου σχεδίου, δεν αμφισβητούνται
(απόφαση Τζοάνος κατά Επιτροπής, σκέψη 72 ανωτέρω, σκέψεις 213 και 252 έως 254), καίτοι η IPK διατείνεται ότι δεν εγνώριζε
τις ως άνω σχέσεις την περίοδο εκείνη– και καθόσον οι επαφές αυτές κατέληξαν στην από κοινού προετοιμασία και υποβολή εκ μέρους
της IPK της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata και, τελικά, προτάσει του Γ. Τζοάνου, στην ευνοϊκή για
το εν λόγω σχέδιο απόφαση περί χορηγήσεως. Ακόμη, η IPK δεν αμφισβήτησε το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η 01-Πληροφορική,
μόνη της, δεν μπορούσε να λάβει την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή, λόγος για τον οποίο η IPK επελέγη ως αιτούσα και κύρια
διαχειρίστρια του σχεδίου Ecodata.
Η IPK αμφισβητεί ιδίως το αληθές της από 19 Ιανουαρίου 1996 μαρτυρίας του F. Franck, ενώπιον των H. von Moltke (γενικού διευθυντή
της ΓΔ XXIII) και C. Brumter (βοηθού του γενικού διευθυντή), όπως συνοψίζεται σε ένα «Σημείωμα φακέλου» με τα στοιχεία της
ΓΔ XXIII, η γνησιότητα του οποίου βεβαιώθηκε από την Επιτροπή με την προσκόμιση σημειώματος της 25ης Ιανουαρίου 1996 υπογραφόμενου
από τον H. von Moltke. Κατά την IPK, ο F. Franck προέβη σε ψευδείς δηλώσεις σε βάρος της IPK για να βλάψει τον R. Freitag.
Λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών περιστατικών που εκτίθεται στις σκέψεις 132 και 135 ανωτέρω, ωστόσο, ο F. Franck επιβεβαίωσε
με πειστικό τρόπο, με την ως άνω μαρτυρία του, τις στενές συμβατικές και επαγγελματικές σχέσεις με τον R. Freitag κατά τη
διάρκεια των ετών 1992 και 1993, ειδικότερα μέσω της εταιρίας «ETIC Headquarters Bruxelles», μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1993,
οπότε οι σχέσεις αυτές έληξαν με πρωτοβουλία του R. Freitag.
Η IPK απορρίπτει ειδικότερα τους ακόλουθους ισχυρισμούς του F. Franck, που αποτελούν ουσιώδες έρεισμα του ενάτου εδαφίου,
στοιχείο e, της προσβαλλομένης αποφάσεως:
«Ο Γ. Τζοάνος είχε αποστείλει στον R. Freitag, τον οποίο εγνώριζε από πολύ καιρό, ένα πλήρως συμπληρωμένο έγγραφο αιτήσεων
χορηγήσεως [χρηματοδοτικών συνδρομών] που περιλαμβάνε την περιγραφή του σχεδίου [Ecodata] και την κατανομή των εργασιών μεταξύ
των υπεύθυνων για την υπεργολαβία επιχειρήσεων. Ο ρόλος του R. Freitag ήταν απλώς η αντιγραφή του σχετικού κειμένου σε έγγραφο
με τα δικά του στοιχεία και στην αποστολή του στην Επιτροπή. Την περίοδο εκείνη δεν προβλεπόταν καμία συμμετοχή του R. Freitag
στην εκτέλεση του σχεδίου. [Αντιθέτως], προβλέφθηκε ως αντάλλαγμα απλώς και μόνον για την υποβολή του φακέλου [σ]τον Γ. Τζοάνο
η καταβολή ποσοστού 10 % επί της αξίας του σχεδίου (530 000 ECU). Το απομένον 90 % (477 000 ECU) κατανεμόταν μεταξύ των διαφόρων
υπεργολάβων του σχεδίου, μεταξύ των οποίων η 01-Πληροφορική.»
Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι μόνη η διαπίστωση ότι, κατ’ ουσίαν, ο Γ. Τζοάνος και όχι η 01-Πληροφορική (βλ. σκέψη 131 ανωτέρω)
διαβίβασε στον R. Freitag ή/και την IPK το προσχέδιο του σχεδίου Ecodata δεν κλονίζει την αξιοπιστία της μαρτυρίας αυτής η
οποία, κατά τα λοιπά, συμφωνεί πλήρως με την εξέλιξη των πραγματικών περιστατικών όπως αυτά εκτίθενται στις σκέψεις 129 έως
139 ανωτέρω. Ειδικότερα, συμφωνεί με το γεγονός ότι, αφενός, ο Γ. Τζοάνος είχε συναντήσει τους R. Freitag και F. Franck επανειλημμένα
κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσκλήσεως υποβολής προσφορών και πριν από την εκ μέρους της IPK υποβολή της αιτήσεως χρηματοδοτικής
συνδρομής για το σχέδιο Ecodata (βλ. σκέψη 132 ανωτέρω) και ότι, αφετέρου, την περίοδο εκείνη, στο πλαίσιο ενός άλλου σχεδίου,
ο Γ. Τζοάνος είχε σχέσεις με την 01-Πληροφορική (απόφαση Τζοάνος κατά Επιτροπής, σκέψη 72 ανωτέρω, σκέψεις 213 και 252 έως
254), την ενεργητική συμμετοχή της οποίας στο σχέδιο Ecodata επιθυμούσε προδήλως να προωθήσει. Λαμβανομένων υπόψη των σχέσεων
αυτών, επομένως, είναι δυνατόν ότι ο F. Franck δεν διέκρινε σαφώς, κατά τον χρόνο της από 19 Ιανουαρίου 1996 μαρτυρίας του,
τον ρόλο που είχαν ο Γ. Τζοάνος και η 01-Πληροφορική, αντιστοίχως, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας προσκλήσεως υποβολής προσφορών.
Ανεξάρτητα από τις ανωτέρω παρατηρήσεις, το γεγονός ότι η 01-Πληροφορική απέστειλε στην IPK, στις 20 Απριλίου 1992, ένα προσχέδιο
δεν αποκλείει ότι το προσχέδιο αυτό είχε συνταχθεί αρχικά από τον ίδιο τον Γ. Τζοάνο, πράγμα το οποίο, λαμβανομένων υπόψη
των ανωτέρω, είναι πολύ πιθανό.
Εξάλλου, στη μαρτυρία του ενώπιον της βελγικής αστυνομίας, ο R. Freitag εξέθεσε ότι, σε σύσκεψη τον Νοέμβριο του 1992 με τον
Γ. Τζοάνο, στην οποία είχε επίσης μετάσχει, μεταξύ άλλων, η 01-Πληροφορική –πράγμα το οποίο επιβεβαιώθηκε από τον ίδιο τον
Γ. Τζοάνο με τη μαρτυρία του ενώπιον των ιδίων αρχών– ο τελευταίος είχε επιμείνει ώστε η 01-Πληροφορική να καταστεί η κύρια
δικαιούχος της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής και η IPK να λάβει μόνον το 10 %. Ο Γ. Τζοάνος, αμφισβητώντας τα περιλαμβανόμενα
στη δική του μαρτυρία πραγματικά περιστατικά και διατεινόμενος ότι ο R. Freitag ήταν εκείνος ο οποίος είχε προτείνει να λάβει
προμήθεια 10 % για τη διαχείριση του σχεδίου Ecodata, επιβεβαίωσε εντούτοις το ποσό των 477 000 ECU που έπρεπε να κατανεμηθεί,
σε διάφορα στάδια, μεταξύ των άλλων εταίρων του εν λόγω σχεδίου, περιλαμβανομένης της 01-Πληροφορικής. Όμως, το ποσό αυτό
αντιστοιχεί ακριβώς προς εκείνο που ανέφερε στη μαρτυρία του ο F. Franck, η συμμετοχή του οποίου στη σύσκεψη επίσης αποδεικνύεται
(βλ. σκέψη 136 ανωτέρω). Συναφώς, η IPK περιορίζεται σε αμφισβήτηση του γεγονότος ότι η ως άνω σκοπούμενη κατανομή των κονδυλίων
της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής ήταν αποτέλεσμα συμπαιγνίας μεταξύ Γ. Τζοάνου και R. Freitag πριν από την έκδοση της
αποφάσεως περί χορηγήσεως, άποψη που αντιστοιχεί στην έκθεση των πραγματικών περιστατικών από τον F. Franck. Κατά την IPK,
μόλις στη σύσκεψη της 24ης Νοεμβρίου 1992 ο Γ. Τζοάνος επιχείρησε για πρώτη φορά να αναμιχθεί στην εφαρμογή του σχεδίου επιμένοντας
για μια τέτοια κατανομή των εργασιών και των κονδυλίων, πράγμα στο οποίο αντιτάχθηκε η IPK.
Εντούτοις, το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι, λαμβανομένων υπόψη όλων των ενδείξεων και των αποδεικτικών στοιχείων που αναπτύχθηκαν
και εκτιμήθηκαν προηγουμένως, ο τρόπος αυτός παρουσιάσεως των πραγματικών περιστατικών από την IPK δεν είναι ούτε αξιόπιστος
ούτε ικανός να θέσει υπό αμφισβήτηση την εκ μέρους του F. Franck έκθεση των πραγματικών περιστατικών. Έτσι, είναι δύσκολα
υποστηρίξιμο ότι ο F. Franck προέβη σε ψευδείς δηλώσεις με μόνο σκοπό να βλάψει τον R. Freitag, καθόσον μάλιστα η εκ μέρους
του παρουσίαση των πραγματικών περιστατικών συμφωνεί με το ιστορικό που εκτίθεται στις σκέψεις 129 έως 139 ανωτέρω. Ομοίως,
το γεγονός ότι η IPK αντιτάχθηκε αργότερα στην κατανομή εργασιών και κονδυλίων στο πλαίσιο του σχεδίου Ecodata δεν διαψεύδει
την εκτίμηση αυτή, καθόσον, όπως πειστικά εξέθεσε ο F. Franck, αντιθέτως προς όσα είχαν συμφωνηθεί με τον Γ. Τζοάνο αρχικά,
«κάποια στιγμή την άνοιξη του 1992 ο R. Freitag έπαψε να δέχεται την οργάνωση του σχεδίου [Ecodata] είχε προβλέψει ο Γ. Τζοάνος».
Πράγματι, κατά τον F. Franck, «[ό]ντας ο ίδιος ο δικαιούχος της [επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής], [ο R. Freitag] ήθελε
να το εκτελέσει με τον δικό του τρόπο» και «εκτιμούσε ότι το ποσοστό του ήταν πολύ χαμηλό σε σχέση με τον κίνδυνο που αναλάμβανε».
Έτσι, το γεγονός ότι η IPK είχε τροποποιήσει την κατανομή των εξόδων στην αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata
ώστε να προτείνει μια συμπληρωματική υπηρεσία «Συλλογής πληροφοριών» (βλ. σκέψη 131 ανωτέρω) αποτελεί μια πρώτη ένδειξη όσον
αφορά τη βούλησή του να μετάσχει στην εφαρμογή του εν λόγω σχεδίου πιο ενεργά έναντι των όσων είχε προβλέψει αρχικά η 01-Πληροφορική,
ή ακόμα ο ίδιος ο Γ. Τζοάνος. Τέλος, το γεγονός ότι ο F. Franck επιβεβαίωσε με τη μαρτυρία του τα λεγόμενα της IPK κατά τα
οποία, την περίοδο εκείνη της προετοιμασίας της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata, ο R. Freitag δεν
εγνώριζε ακόμη την 01-Πληροφορική ούτε τις σχέσεις της με τον Γ. Τζοάνο δεν διαψεύδει την υποστηρίξιμη άποψη ότι υπήρχε συμπαιγνία
με τον Γ. Τζοάνο για να υποβληθεί μια τέτοια αίτηση βάσει προσχεδίου που απέστειλε η εταιρία αυτή, ή ακόμα ο ίδιος ο Γ. Τζοάνος,
συμπαιγνία κατά την οποία η εν λόγω εταιρία θα έπρεπε να λάβει, κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω συμφωνίας, το μεγαλύτερο μέρος
των προς κατανομή κονδυλίων.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, επομένως, πρέπει να συναχθεί ότι η Επιτροπή προσκόμισε επαρκή αποδεικτικά
στοιχεία προς στήριξη της απόψεώς της ότι η IPK είχε λάβει την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή κατόπιν συμπαιγνίας με τον Γ.
Τζοάνο. Η εκτίμηση αυτή δεν κλονίζεται από τα «απαλλακτικά στοιχεία» που προβάλλει η IPK (βλ. σκέψεις 67 έως 69 ανωτέρω),
καθόσον το γεγονός ότι κατέληξαν χωρίς αποτέλεσμα οι ποινικές διώξεις κατά του R. Freitag σε εθνικό επίπεδο και οι εκ μέρους
του H. von Moltke πιέσεις έναντι της IPK ήδη από το θέρος του 1992 (απόφαση IPK-München κατά Επιτροπής, σκέψη 23 ανωτέρω,
σκέψη 75) δεν διαψεύδει την ύπαρξη τέτοιας μυστικής συμπαιγνίας ήδη από τον Μάρτιο του 1992. Τέλος, υπό τις συνθήκες αυτές,
παρέλκει να εξεταστεί η αποδεικτική αξία άλλων αποδεικτικών στοιχείων που επικαλείται η Επιτροπή ή η λήψη μέτρων οργανώσεως
της διαδικασίας ή η διενέργεια έρευνας, ή ακόμα η ακρόαση μαρτύρων.
Κατά συνέπεια, αποδείχθηκε επαρκώς κατά δίκαιο ότι η IPK μετέσχε ενεργώς σε παρατυπία υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφοι
1 έως 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 2988/95, και ότι, επομένως, η Επιτροπή εδικαιούτο,
καταρχήν, να ανακαλέσει την απόφαση περί χορηγήσεως και να ζητήσει από την IPK την επιστροφή της πρώτης δόσεως της επίμαχης
χρηματοδοτικής συνδρομής.
Εντούτοις, πρέπει να εξεταστεί αν η παραγραφή της διώξεως υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού
2988/95 εμπόδιζε την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως.
–       Επί της παραγραφής της διώξεως υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95
Όσον αφορά το ζήτημα της δυνατότητας εφαρμογής στην υπό κρίση υπόθεση του κανόνα παραγραφής που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος
1, του κανονισμού 2988/95, πρέπει να υπομνησθεί η νομολογία κατά την οποία ο κανόνας αυτός εφαρμόζεται τόσο στις παρατυπίες
που συνεπάγονται την επιβολή διοικητικών κυρώσεων υπό την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού αυτού όσο και στις παρατυπίες
που αποτελούν αντικείμενο διοικητικών μέτρων υπό την έννοια του άρθρου 4 του εν λόγω κανονισμού, τα οποία συνεπάγονται την
αφαίρεση του αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους χωρίς, ωστόσο, να έχουν τον χαρακτήρα κυρώσεως (βλ. αποφάσεις του Δικαστηρίου
της 15ης Ιανουαρίου 2009, C-281/07, Bayerische Hypotheken- und Vereinsbank, Συλλογή 2009, σ. I-91, σκέψη 18, και της 29ης
Ιανουαρίου 2009, C-278/07 έως C-280/07, Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb κ.λπ., Συλλογή 2009, σ. I-457, σκέψη
22 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Οκτωβρίου 2008, T-375/05, Le Canne κατά Επιτροπής, που
δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 64 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· βλ. επίσης σκέψη 118 ανωτέρω).
Το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει ότι, με την έκδοση του κανονισμού 2988/95 και, ειδικότερα, με το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο
εδάφιο, αυτού, ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε, ωστόσο, να θεσπίσει ένα γενικό κανόνα παραγραφής εφαρμοστέο στον τομέα αυτό,
με σκοπό, αφενός, να ορίσει ένα ελάχιστο όριο παραγραφής που να ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη και, αφετέρου, να αποκλείσει τη
δυνατότητα αναζητήσεως ποσών αχρεωστήτως καταβληθέντων από τον κοινοτικό προϋπολογισμό μετά την παρέλευση τετραετίας από τη
διάπραξη της παρατυπίας που αφορά τις επίμαχες πληρωμές. Εξ αυτού προκύπτει ότι, από την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του
κανονισμού 2988/95, κάθε παροχή που χορηγήθηκε αχρεωστήτως από τον κοινοτικό προϋπολογισμό καταρχήν μπορεί να αναζητείται
από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, εντός προθεσμίας τεσσάρων ετών, εκτός από τους τομείς για τους οποίους ο κοινοτικός
νομοθέτης προέβλεψε μικρότερη παραγραφή. Όσον αφορά τα αχρεωστήτως εισπραχθέντα από τον κοινοτικό προϋπολογισμό ποσά λόγω
παρατυπιών που διαπράχθηκαν πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 2988/95, το Δικαστήριο έχει δεχθεί περαιτέρω ότι, με
τη θέσπιση του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού και με την επιφύλαξη της παραγράφου 3 του άρθρου αυτού, ο κοινοτικός
νομοθέτης προέβλεψε ένα γενικό κανόνα παραγραφής με τον οποίο μείωσε εκουσίως σε τέσσερα έτη το χρονικό όριο εντός του οποίου
οι αρχές των κρατών μελών, ενεργώντας στο όνομα και για λογαριασμό του κοινοτικού προϋπολογισμού, οφείλουν ή όφειλαν να αναζητήσουν
τέτοια αχρεωστήτως εισπραχθέντα ποσά (απόφαση Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb κ.λπ., σκέψη 147 ανωτέρω,
σκέψεις 27 έως 29).
Το Δικαστήριο συνήγαγε τελικά εξ αυτών ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95,
κάθε αξίωση που αφορά ποσό καταβληθέν αχρεωστήτως σε επιχειρηματία λόγω παρατυπίας προγενέστερης της ενάρξεως της ισχύος του
κανονισμού 2988/95 πρέπει να θεωρείται, καταρχήν, παραγεγραμμένη αν δεν συντρέχει περίπτωση διακοπής της παραγραφής λόγω ορισμένης
πράξεως, κατά την τετραετία που έπεται της διαπράξεως της εν λόγω παρατυπίας, πράξεως η οποία, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος
1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού αυτού, φέρεται σε γνώση του ενδιαφερόμενου, προέρχεται από την αρμόδια αρχή και αποσκοπεί
στη διερεύνηση ή τη δίωξη της παρατυπίας αυτής (απόφαση Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb κ.λπ., σκέψη 147
ανωτέρω, σκέψη 32).
Το Γενικό Δικαστήριο κρίνει ότι οι αρχές αυτές έχουν εφαρμογή mutatis mutandis όταν το οικείο μέτρο έχει ληφθεί από την Επιτροπή,
δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφοι 1 έως 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 2988/95, καθόσον
ο κανονισμός αυτός αποτελεί γενική κανονιστική ρύθμιση απευθυνόμενη σε κάθε αρχή, τόσο εθνική όσο και κοινοτική, που βαρύνεται
με τις υποχρεώσεις χρηστής οικονομικής διαχειρίσεως και ελέγχου της χρησιμοποιήσεως των προβλεπόμενων από τον προϋπολογισμό
των Κοινοτήτων κονδυλίων κατά τρόπο σύμφωνο προς τον προβλεπόμενο, όπως αυτός περί του οποίου γίνεται λόγος στις αιτιολογικές
σκέψεις 3 και 13 του κανονισμού 2988/95.
Επομένως, το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95 έχει εφαρμογή στην υπό κρίση υπόθεση, έστω και αν
τα πραγματικά περιστατικά που αφορούν την παράτυπη λήψη της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής είναι προγενέστερα της ενάρξεως
της ισχύος του εν λόγω κανονισμού.
Η Επιτροπή υποστηρίζει εντούτοις ότι, ακόμα και αν υποτεθεί ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95
έχει εφαρμογή, η παραγραφή δεν είχε επέλθει κατά τον χρόνο της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως. Η επίμαχη παρατυπία
ήταν διαρκής ή επαναλαμβανόμενη υπό την έννοια του δευτέρου εδαφίου της διατάξεως αυτής, δεδομένου ότι, αντιθέτως προς το
καθήκον ενημερώσεως και πίστεως έναντι της Επιτροπής, η IPK αρνείται μέχρι σήμερα ότι μετέσχε σε συμπαιγνία αφορώσα την παράτυπη
λήψη της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής.
Επ’ αυτού, πρέπει να υπομνησθεί ότι μια παρατυπία είναι διαρκής ή επαναλαμβανόμενη υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95 όταν διαπράττεται από επιχειρηματία ο οποίος αντλεί οικονομικά οφέλη από ένα σύνολο
όμοιων πράξεων που συνιστούν παράβαση της ίδιας διατάξεως του κοινοτικού δικαίου (απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Ιανουαρίου
2007, C-279/05, Vonk Dairy Products, Συλλογή 2007, σ. I-239, σκέψεις 41 και 44).
Όμως, εν προκειμένω, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, η προσαπτόμενη στην IPK παρατυπία, που συνίσταται στη συμμετοχή
σε συμπαιγνία με τον Γ. Τζοάνο με σκοπό τη λήψη της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής, δεν μπορεί να λογίζεται ως διαρκής
ή επαναλαμβανόμενη, υπό την έννοια της διατάξεως αυτής.
Πράγματι, η παρατυπία αυτή διαπράχθηκε κατά την υποβολή από την IPK της αιτήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής για το σχέδιο Ecodata,
και ολοκληρώθηκε είτε κατά τον χρόνο της εκδόσεως της αποφάσεως περί χορηγήσεως που περιελάμβανε την υποχρέωση της αρμόδιας
για την εκτέλεση του προϋπολογισμού αρχής να καταβάλει την επίμαχη χρηματοδοτική συνδρομή, είτε, το αργότερο, τον χρόνο κατά
τον οποίο η IPK υπέγραψε και απέστειλε στην Επιτροπή τη δήλωση του δικαιούχου (βλ. σκέψη 13 ανωτέρω), καθιστώντας με τον τρόπο
αυτόν την ως άνω υποχρέωση νομικά δεσμευτική.
Υπό τις συνθήκες αυτές, ελάχιστη σημασία έχει το ότι η IPK εμμένει μέχρι σήμερα στο αίτημά της αρνούμενη κατ’ επανάληψη τη
συμμετοχή της στην επίμαχη παρατυπία, ή ακόμα και την ύπαρξη της παρατυπίας αυτής, καθόσον το αίτημα αυτό έχει ως έννομη βάση
πραγματικά περιστατικά που έλαβαν χώρα και ολοκληρώθηκαν το 1992 (βλ. επ’ αυτού και κατ’ αναλογία, απόφαση La Canne κατά Επιτροπής,
σκέψη 147 ανωτέρω, σκέψεις 65 έως 67).
Εξάλλου, το ότι η εταιρία αυτή αμφισβήτησε κατ’ επανάληψη τα περιστατικά αυτά όχι μόνον έναντι της Επιτροπής, αλλά επίσης
ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ευρωπαϊκής Ενώσεως –όσο και αν τούτο επιδέχεται κριτική σε σχέση με τις διαπιστώσεις
που περιλαμβάνονται στις σκέψεις 129 έως 144 ανωτέρω και έναντι του καθήκοντος ενημερώσεως και πίστεως του δικαιούχου κοινοτικής
χρηματοδοτικής συνδρομής (βλ. επ’ αυτού, απόφαση José Martí Peix κατά Επιτροπής, σκέψη 123 ανωτέρω, σκέψη 52)– δεν αποτελεί,
εν πάση περιπτώσει, συμπεριφορά όμοια ή παραπλήσια προς την αρχική επίμαχη παρατυπία, ούτε συμπεριφορά συνιστάμενη στην παράβαση
των ίδιων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, υπό την έννοια της παρατιθέμενης στη σκέψη 153 ανωτέρω νομολογίας.
Κατά συνέπεια, το άρθρο 3, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 2988/95 δεν έχει εφαρμογή εν προκειμένω.
Εξ αυτού προκύπτει ότι η τετραετής παραγραφή σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95 είχε
αρχίσει να τρέχει είτε στις 22 Απριλίου 1992, ημερομηνία κατά την οποία η IPK υπέβαλε την αίτηση χρηματοδοτικής συνδρομής
για το σχέδιο Ecodata, είτε στις 4 Αυγούστου 1992, ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως περί χορηγήσεως, είτε, το αργότερο, στις
23 Σεπτεμβρίου 1992, ημερομηνία κατά την οποία η IPK υπέγραψε και απέστειλε στην Επιτροπή τη δήλωση του δικαιούχου (βλ. σκέψη
13 ανωτέρω). Επομένως, η παραγραφή αυτή είχε επέλθει στην πρώτη περίπτωση στις 22 Απριλίου 1996, στη δεύτερη στις 4 Αυγούστου
1996 και στην τρίτη στις 23 Σεπτεμβρίου 1996. Όμως, ανεξάρτητα από το ζήτημα ποια από τις ως άνω ημερομηνίες πρέπει να ληφθεί
υπόψη για τον υπολογισμό της τετραετούς παραγραφής στην υπό κρίση υπόθεση, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση
εκδόθηκε στις 13 Μαΐου 2005, δηλαδή πολύ αργότερα από τη λήξη του χρόνου παραγραφής, εκτός αν γίνει δεκτό ότι αυτή ανεστάλη
υπό την έννοια του άρθρου 6 του κανονισμού 2988/95 ή διεκόπη υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, πρώτη
περίοδος, του ίδιου κανονισμού.
Συναφώς, διαπιστώνεται, καταρχάς, ότι, όπως παραδέχθηκε η Επιτροπή απαντώντας σε έγγραφη ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου,
το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95 έχει εφαρμογή μόνο στις κυρώσεις και όχι στα διοικητικά μέτρα και ότι, εν
πάση περιπτώσει, στην προκειμένη υπόθεση, δεν προέβη σε κάποια ενέργεια προς αναστολή της παραγραφής
Στη συνέχεια, πρέπει να προσδιοριστεί αν η παραγραφή αυτή διεκόπη από πράξεις της Επιτροπής αποσκοπούσες στη διερεύνηση ή
τη δίωξη της επίμαχης παρατυπίας, υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του κανονισμού
2988/95. Πράγματι, η διάταξη αυτή απαιτεί να υφίσταται «πράξη που φέρεται εις γνώσιν του ενδιαφερόμενου, προέρχεται από την
αρμόδια αρχή και αποσκοπεί στη διερεύνηση ή τη δίωξη της παρατυπίας» αυτής.
Κατά την Επιτροπή, η απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 αποτελεί μια τέτοια πράξη που διέκοψε την τετραετή
παραγραφή. Επιβάλλεται ωστόσο η διαπίστωση ότι, ακόμα και αν γίνει δεκτό ότι το επιχείρημα της Επιτροπής είναι βάσιμο και
ότι η παραγραφή άρχισε εκ νέου από 3ης Αυγούστου 1994, η παραγραφή αυτή επήλθε, ελλείψει νέας πράξεως που να τη διακόπτει,
στις 3 Αυγούστου 1998. Επιπροσθέτως, τόσο από την απόφαση IPK-München κατά Επιτροπής, σκέψη 23 ανωτέρω (σκέψεις 90 και 91),
όσο και από την απόφαση IPK-München και Επιτροπή, σκέψη 28 ανωτέρω (σκέψεις 67 έως 71), προκύπτει ότι η απόφαση περί αρνήσεως
πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 δεν αφορούσε την επίμαχη παρατυπία, ήτοι τη συμπαιγνία με τον Γ. Τζοάνο, και ότι, επομένως,
η ως άνω παρατυπία δεν αποτελούσε το αντικείμενο της πρώτης επίδικης διαδικασίας, η οποία περιορίστηκε στο ζήτημα της μη ορθής
εκτελέσεως του σχεδίου Ecodata, πράγμα που οδήγησε την Επιτροπή να αρνηθεί να καταβάλει τη δεύτερη δόση της επίμαχης χρηματοδοτικής
συνδρομής. Υπό τις συνθήκες αυτές, επομένως, αντιθέτως προς όσα διατείνεται η Επιτροπή, δεν είναι δυνατό να χαρακτηριστεί
η απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994 ως πράξη που αφορά τη διερεύνηση ή τη δίωξη της επίμαχης παρατυπίας,
όπως προσάπτει στην IPK η προσβαλλόμενη απόφαση.
Εξάλλου, δεν αποτελούν πράξεις ικανές να διακόψουν την τετραετή παραγραφή ούτε οι διαδικαστικές πράξεις της Επιτροπής κατά
τη διάρκεια της πρώτης επίδικης διαδικασίας με σκοπό την a posteriori διαπίστωση της επίμαχης παρατυπίας από τον δικαστή της
Ενώσεως.
Ασφαλώς οι εν λόγω πράξεις περιήλθαν σε γνώση της IPK ως προσφεύγουσας στην εν λόγω διαδικασία, εντούτοις αυτές δεν είχαν
ως αντικείμενο τη διερεύνηση ή τη δίωξη της επίμαχης παρατυπίας, αλλά περιορίζονταν στην ενημέρωση του δικαστή της Ενώσεως
σχετικά με νέα πραγματικά στοιχεία και αποδείξεις προς στήριξη του κύρους της αποφάσεως περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου
1994, η οποία δεν αφορούσε την εν λόγω παρατυπία. Πράγματι, δεν αμφισβητείται ότι, στο στάδιο εκείνο, η Επιτροπή δεν είχε
ακόμη κινήσει διοικητική διαδικασία προς διερεύνηση ή προς δίωξη της επίμαχης παρατυπίας. Όμως, όπως διαπίστωσε το Γενικό
Δικαστήριο στη σκέψη 92 της αποφάσεως IPK-München κατά Επιτροπής, σκέψη 23 ανωτέρω, αν η Επιτροπή θεωρούσε, μετά την έκδοση
της αποφάσεως περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994, ότι οι νέες ενδείξεις που επικαλείτο ήταν επαρκείς για να συναχθεί
το συμπέρασμα της υπάρξεως αθέμιτης συμπαιγνίας μεταξύ Γ. Τζοάνου, 01-Πληροφορικής και προσφεύγουσας, η οποία καθιστούσε παράτυπη
τη διαδικασία χορηγήσεως της επιδοτήσεως υπέρ του σχεδίου Ecodata, αντί να προβάλει κατά τη διάρκεια της παρούσας διαδικασίας
μια αιτιολογία μη μνημονευόμενη στην εν λόγω απόφαση, θα μπορούσε να ανακαλέσει την απόφαση αυτή και να εκδώσει νέα, περιλαμβάνουσα
όχι μόνον άρνηση καταβολής της δεύτερης δόσεως της επιδοτήσεως, αλλά επίσης εντολή επιστροφής της ήδη καταβληθείσας δόσεως.
Εντούτοις, η Επιτροπή ηθελημένα παρέλειψε να ενεργήσει με τον τρόπο αυτόν και προτίμησε να αναμείνει το οριστικό αποτέλεσμα
της πρώτης επίδικης διαδικασίας, ενώ ο H. von Moltke είχε ήδη προτείνει στις 25 Ιανουαρίου 1996, κατόπιν της μαρτυρίας του
F. Franck, να κινηθεί διαδικασία προς επιστροφή του συνόλου της επίμαχης χρηματοδοτικής συνδρομής εξαιτίας της αρχικής παρατυπίας.
Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η τετραετής παραγραφή δεν είχε διακοπεί το αργότερο μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου 1996, η δίωξη της
επίμαχης παρατυπίας είχε παραγραφεί κατά τον χρόνο της αποστολής του εγγράφου της 30ής Σεπτεμβρίου 2004 (βλ. σκέψη 30 ανωτέρω)
και της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίοδος, του
κανονισμού 2988/95.
Επομένως, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτός και η προσβαλλόμενη απόφαση να ακυρωθεί, χωρίς να απαιτείται να
εξεταστούν οι λοιποί λόγοι και αιτιάσεις της IPK.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Επειδή η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών
μέτρων, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της IPK.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση της Επιτροπής της 13ης Μαΐου 2005 [ENTR/01/Audit/RVDZ/ss D(2005) 11382] για την ακύρωση της αποφάσεως
της Επιτροπής της 4ης Αυγούστου 1992 (003977/XXIII/A3 – S92/DG/ENV8/LD/kz) περί χορηγήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής 530 000
ECU στο πλαίσιο του σχεδίου Ecodata.
2)
Καταδικάζει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων και των σχετικών με τη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων.
Azizi
Cremona
Frimodt Nielsen
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 15 Απριλίου 2011.
(υπογραφές)
Πίνακας περιεχομένων
Το νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία προσκλήσεως υποβολής προσφορών και εκτέλεση του σχεδίου Ecodata
Επίδικη διαδικασία όσον αφορά την απόφαση περί αρνήσεως πληρωμής της 3ης Αυγούστου 1994
Η διοικητική διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως
Η απόφαση αναζητήσεως της πρώτης δόσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής
Η ποινική δίωξη κατά του Γ. Τζοάνου σε εθνικό επίπεδο
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Προκαταρκτική παρατήρηση
Επί της αποδείξεως της συμπαιγνίας και επί του πρώτου λόγου
Επιχειρήματα των διαδίκων
– Επί της αποδείξεως συμπαιγνίας για την οποία φέρει ευθύνη η IPK
– Επί του πρώτου λόγου, που αντλείται από το ότι δεν πληρούνταν οι αναγκαίες προϋποθέσεις προς ακύρωση της αποφάσεως περί
χορηγήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
– Επί του καθ’ ύλην πεδίου εφαρμογής του κανονισμού 2988/95
– Επί της εννοίας της παρατυπίας κατά το άρθρο 4, παράγραφοι 1 έως 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, παράγραφοι 1 και 2, του
κανονισμού 2988/95
– Επί της αποδείξεως της παρατυπίας
– Επί της παραγραφής της διώξεως υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.