CELEX: 62013CJ0428
Odesłanie prejudycjalne
Postanowienia podatkowe
Harmonizacja ustawodawstw
Dyrektywy 95/59/WE i 2011/64/UE
Struktura i stawki podatków akcyzowych stosowanych do wyrobów tytoniowych
Określenie wysokości podatku akcyzowego
Zasada ustanawiająca jedną stawkę podatku akcyzowego dla wszystkich papierosów
Możliwość wprowadzenia przez państwa członkowskie minimalnej kwoty podatku akcyzowego
Papierosy należące do najniższej kategorii cenowej
Przepisy krajowe
Specyficzna kategoria papierosów
Określenie podatku akcyzowego w stawce 115%

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 6 dyrektywy Rady 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych (
Dz.U. L 176, s. 24
).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Ministero dell’Economia e delle Finanze (ministerstwem gospodarki i finansów) i Amministrazione Autonoma dei Monopoli di Stato (AAMS) (autonomiczną administracją monopoli państwowych) a Yesmoke Tobacco SpA (zwaną dalej „Yesmoke Tobacco”) w przedmiocie decyzji dyrektora generalnego AAMS zatytułowanej „Ripartizione dei Prezzi delle sigarette – Tabella A” (Podział cen papierosów – tabela A) z dnia 11 stycznia 2012 r. (GURI nr 16 z dnia 20 stycznia 2012 r., zwanej dalej „sporną decyzją”) wprowadzającej minimalną stawkę podatku akcyzowego jedynie dla papierosów o cenie sprzedaży detalicznej niższej niż cena papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
Prawo Unii
Dyrektywa 95/59
Artykuł 8 ust. 2 dyrektywy Rady 95/59/WE z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie podatków innych niż podatki obrotowe, wpływających na spożycie wyrobów tytoniowych (
Dz.U. L 291, s. 40
), zmienionej dyrektywą 2010/12/UE Rady z dnia 16 lutego 2010 r. (
Dz.U. L 50, s. 1
) (zwanej dalej „dyrektywą 95/59”), stanowi:
„Stawka proporcjonalnego podatku akcyzowego oraz kwota specyficznego podatku akcyzowego muszą być takie same dla wszystkich papierosów”.
Artykuł 16 ust. 7 dyrektywy 95/59 stanowi:
„Z zastrzeżeniem ust. 3, 4, 5 i 6 państwa członkowskie mogą nakładać minimalną stawkę podatku akcyzowego na papierosy”.
Dyrektywa 2011/64
Zgodnie z motywami 2, 3, 9, 14 i 16 dyrektywy 2011/64:
„(2)
Unijne przepisy podatkowe dotyczące wyrobów tytoniowych wymagają zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i równocześnie wysokiego poziomu ochrony zdrowia, zgodnie z wymogiem art. 168 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, biorąc pod uwagę, że wyroby tytoniowe mogą być przyczyną poważnych problemów zdrowotnych i że Unia jest stroną Ramowej konwencji Światowej Organizacji Zdrowia o ograniczeniu użycia tytoniu. Należy uwzględniać istniejącą sytuację właściwą dla każdego z różnych rodzajów wyrobów tytoniowych.
(3)
Jednym z celów Traktatu o Unii Europejskiej jest ustanowienie unii gospodarczej, której cechy są podobne do tych występujących na rynku krajowym, w obrębie której istnieje zdrowa konkurencja. W odniesieniu do wyrobów tytoniowych osiągnięcie tego celu przewiduje, że stosowanie w państwach członkowskich podatków mających wpływ na spożycie wyrobów w tym sektorze nie zakłóca warunków konkurencji i nie hamuje swobodnego przepływu tych wyrobów w Unii.
[…]
(9)
Jeśli chodzi o podatek akcyzowy, harmonizacja struktur musi w szczególności zapobiegać zakłócaniu konkurencji różnych kategorii wyrobów tytoniowych należących do tej samej grupy przez skutki nałożenia podatku i w konsekwencji doprowadzić do otwarcia rynków krajowych państw członkowskich.
[…]
(14)
W odniesieniu do papierosów należy zapewnić neutralne warunki konkurencji dla producentów, zmniejszyć rozdrobnienie rynków wyrobów tytoniowych oraz sprzyjać osiągnięciu celów zdrowotnych. Zatem minimum oparte na cenie powinno odnosić się do średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży, a minimum kwotowe powinno mieć zastosowanie do wszystkich papierosów. Z tych samych przyczyn średnia ważona cena detaliczna sprzedaży powinna stanowić również poziom odniesienia dla pomiarów znaczenia specyficznego podatku akcyzowego w obrębie całego obciążenia podatkowego.
[…]
(16)
Taka zbieżność przyczyniłaby się również do zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia ludzkiego. Poziom opodatkowania jest jednym z głównych czynników wpływających na cenę wyrobów tytoniowych, która z kolei wpływa na zwyczaje związane z paleniem wśród konsumentów. Oszustwa i przemyt podważają determinowane podatkami poziomy cen, w szczególności cen papierosów i tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów, a tym samym zagrażają osiągnięciu celów dotyczących kontroli tytoniu i celów w zakresie ochrony zdrowia”.
Artykuł 1 dyrektywy 2011/64 stanowi:
„Niniejsza dyrektywa ustanawia zasady ogólne harmonizacji struktury i stawek podatku akcyzowego, który jest nakładany przez państwa członkowskie na wyroby tytoniowe”.
Artykuł 7 ust. 1 i 2 dyrektywy 2011/64 ma następujące brzmienie:
„1.   Papierosy wyprodukowane w Unii i te przywożone z państw trzecich podlegają proporcjonalnemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu według maksymalnej detalicznej ceny sprzedaży, włączając opłaty celne, a także specyficznemu podatkowi akcyzowemu obliczonemu na sztukę wyrobu.
Niezależnie od przepisów akapitu pierwszego państwa członkowskie mogą wyłączyć opłaty celne z podstawy obliczania proporcjonalnego podatku akcyzowego nakładanego na papierosy.
2.   Stawka proporcjonalnego podatku akcyzowego oraz kwota specyficznego podatku akcyzowego muszą być takie same dla wszystkich papierosów”.
Artykuł 8 ust. 3–6 dyrektywy 2011/64 stanowi:
„3.   Do dnia 31 grudnia 2013 r. specyficzny składnik podatku akcyzowego wynosi nie mniej niż 5% i nie więcej niż 76,5% wielkości całego obciążenia podatkowego wynikającego z dodania następujących wartości:
a)
specyficznego podatku akcyzowego;
b)
proporcjonalnego podatku akcyzowego i podatku od wartości dodanej (VAT) nałożonych na średnią ważoną detaliczną cenę sprzedaży.
4.   Od dnia 1 stycznia 2014 r. specyficzny składnik podatku akcyzowego od papierosów wynosi nie mniej niż 7,5% i nie więcej niż 76,5% wielkości całego obciążenia podatkowego wynikającego z dodania następujących wartości:
a)
specyficznego podatku akcyzowego;
b)
proporcjonalnego podatku akcyzowego i VAT nałożonych na średnią ważoną detaliczną cenę sprzedaży.
5.   Na zasadzie odstępstwa od ust. 3 i 4, w przypadku gdy następuje zmiana średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży papierosów w państwie członkowskim, doprowadzając tym samym specyficzny składnik podatku akcyzowego, wyrażony jako procent całkowitego obciążenia podatkowego, do poziomu poniżej 5% lub 7,5%, w zależności od przypadku, lub powyżej 76,5% całkowitego obciążenia podatkowego, państwo członkowskie, którego to dotyczy, może powstrzymać się od dostosowania kwoty specyficznego podatku akcyzowego do dnia 1 stycznia drugiego roku następującego po roku, w którym zaistniała zmiana.
6.   Z zastrzeżeniem ust. 3, 4 i 5 niniejszego artykułu oraz art. 7 ust. 1 akapit drugi państwa członkowskie mogą nakładać minimalny podatek akcyzowy na papierosy”.
Artykuł 14 ust. 2 dyrektywy 2011/64 stanowi, że:
„Całkowity podatek akcyzowy (podatek specyficzny i/lub podatek proporcjonalny z wyłączeniem VAT) wyrażony w procencie, w kwocie od kilograma lub od danej liczby sztuk, jest co najmniej równowartością stawek lub kwot minimalnych określonych dla:
a)
cygar lub cygaretek: 5% detalicznej ceny sprzedaży, włączając wszystkie podatki, lub 12 EUR za 1000 sztuk lub za kilogram;
b)
tytoniu drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów: 40% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji lub 40 EUR za kilogram;
c)
innego tytoniu do palenia: 20% detalicznej ceny sprzedaży, włączając wszystkie podatki, lub 22 EUR za kilogram.
Od dnia 1 stycznia 2013 r. całkowity podatek akcyzowy od tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów wynosi co najmniej 43% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji lub co najmniej 47 EUR za kilogram.
Od dnia 1 stycznia 2015 r. całkowity podatek akcyzowy od tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów wynosi co najmniej 46% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji lub co najmniej 54 EUR za kilogram.
Od dnia 1 stycznia 2018 r. całkowity podatek akcyzowy od tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów wynosi co najmniej 48% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji lub co najmniej 60 EUR za kilogram.
Od dnia 1 stycznia 2020 r. całkowity podatek akcyzowy od tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów wynosi co najmniej 50% średniej ważonej detalicznej ceny sprzedaży tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji lub co najmniej 60 EUR za kilogram.
Średnią ważoną detaliczną cenę sprzedaży oblicza się w odniesieniu do całkowitej wartości tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji na podstawie detalicznej ceny sprzedaży obejmującej wszystkie podatki, podzielonej przez całkowitą ilość tytoniu do palenia drobno krojonego przeznaczonego do skręcania papierosów dopuszczonego do konsumpcji. Jest ona określana w terminie do 1 marca każdego roku na podstawie danych dotyczących wszystkich takich dopuszczeń do konsumpcji, które miały miejsce w poprzednim roku kalendarzowym”.
Artykuł 21 dyrektywy 2011/64 przewiduje:
„Dyrektywy 92/79/EWG, 92/80/EWG oraz 95/59 […], zmienione dyrektywami wymienionymi w załączniku I część A, tracą moc bez uszczerbku dla obowiązków państw członkowskich dotyczących terminów transpozycji do prawa krajowego i rozpoczęcia stosowania dyrektyw określonych w załączniku I część B.
Odesłania do uchylonych dyrektyw odczytuje się jako odesłania do niniejszej dyrektywy zgodnie z tabelą korelacji w załączniku II”.
Artykuł 22 omawianej dyrektywy przewiduje, że wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 2011 r.
Prawo włoskie
Artykuł 39d rozporządzenia ustawodawczego nr 504 z dnia 26 października 1995 r. (dodatek zwyczajny do GURI nr 279 z dnia 29 listopada 1995 r.), zmienionego art. 55 ust. 2a lit. c) ustawy nr 122 z dnia 30 lipca 2010 r. (dodatek zwyczajny do GURI nr 176 z dnia 30 lipca 2010 r.) (zwanego dalej „rozporządzeniem ustawodawczym”), zatytułowany „Tabela podziału cen sprzedaży detalicznej”, stanowi:
„1.   Tabele podziału cen sprzedaży detalicznej wyrobów tytoniowych określa decyzja dyrektora autonomicznej administracji monopoli państwowych, publikowana w dzienniku urzędowym Republiki Włoskiej. Ceny sprzedaży produktów wskazanych w art. 39a ust. 1 lit. a) i b) określane są w odniesieniu do kilograma umownego, który odpowiada:
a)
200 cygarom;
b)
400 cygaretkom;
c)
1000 papierosów.
2.   W wypadku papierosów tabele, o których mowa w ust. 1, ustalane są w odniesieniu do papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, określanej co trzy miesiące według danych zebranych w pierwszym dniu każdego kwartału kalendarzowego oraz, w odniesieniu do określenia specyficznego składnika podatku akcyzowego, według średniej ważonej ceny sprzedaży detalicznej papierosów, o której mowa w ust. 2a.
2a.   Przed dniem 1 marca każdego roku kalendarzowego autonomiczna administracja monopoli państwowych [AAMS] określa dla papierosów wskazanych w art. 39a ust. 1 lit. b) średnią ważoną cenę sprzedaży detalicznej według kilograma umownego […], która odpowiada wyrażonemu w euro z zaokrągleniem do liczby całkowitej stosunkowi pomiędzy całkowitą wartością – obliczoną w odniesieniu do detalicznej ceny sprzedaży uwzględniającej wszystkie podatki – papierosów wprowadzonych do konsumpcji w poprzednim roku kalendarzowym a całkowitą ilością tychże papierosów”.
Artykuł 39g rozporządzenia ustawodawczego, zatytułowany „Stawka bazowa i obliczanie podatku akcyzowego mającego zastosowanie do wyrobów tytoniowych”, stanowi w ust. 3 i 4:
„3.   W wypadku papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej określanej zgodnie z art. 39d ust. 2 podatek akcyzowy oblicza się poprzez zastosowanie odpowiedniej stawki bazowej do ceny sprzedaży detalicznej. Kwota ta stanowi kwotę bazową.
4.   Kwota bazowa, o której mowa w ust. 3, stanowi, w wysokości 115%, podatek akcyzowy należny w odniesieniu do papierosów o cenie sprzedaży detalicznej niższej niż cena papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, o której mowa w artykule 39d ust. 2”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
Zgodnie z art. 39g ust. 4 rozporządzenia ustawodawczego dyrektor generalny AAMS określił w spornej decyzji wysokość minimalnego podatku akcyzowego należnego za papierosy o cenie sprzedaży detalicznej niższej od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej na 115% kwoty bazowej.
Spółka Yesmoke Tobacco SpA, produkująca papierosy i prowadząca ich sprzedaż po cenie niższej od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, zaskarżyła sporną decyzję do Tribunale amministrativo regionale per il Lazio (regionalnego sądu administracyjnego dla Lacjum), powołując się na okoliczność, że skutki wspomnianego środka były równoważne z ustanowieniem minimalnej ceny sprzedaży papierosów.
Wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r. Tribunale amministrativo regionale per il Lazio uchylił zaskarżoną decyzję, uprzednio odstąpiwszy od stosowania art. 39g rozporządzenia ustawodawczego. Sąd ten orzekł, że wspomniana decyzja faktycznie przywróciła cenę minimalną odsprzedaży wyrobów tytoniowych, co jego zdaniem jest niezgodne z wyrokiem Komisja/Włochy (C‑571/08,
EU:C:2010:367
).
Ministero dell’Economia e delle Finanze i AAMS wnieśli apelację do Consiglio di Stato (najwyższego sadu administracyjnego) w dniu 5 czerwca 2012 r. Zdaniem tych organów krajowe przepisy dotyczące minimalnej ceny sprzedaży papierosów, w odniesieniu do której wypowiedział się Tribunale amministrativo regionale per il Lazio, nie mają żadnego związku z rzeczonym art. 39g. Wręcz przeciwnie, przepisy te są w zupełności zgodne z prawem Unii, ponieważ dyrektywa 2011/64 pozwala państwom nakładać minimalny podatek akcyzowy od papierosów.
Sąd odsyłający jest zdania, że rozstrzygnięcie sporu w postępowaniu głównym zależy od interpretacji dyrektyw 95/59 i 2011/64.
W tej sytuacji Consiglio di Stato postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy art. 8 ust. 2 dyrektywy 95/59 […] i art. 7 ust. 2 dyrektywy 2011/64 […], stanowiące odpowiednio, że stawka proporcjonalna oraz kwota specyficznego podatku akcyzowego »[…] muszą być takie same dla wszystkich papierosów«, stoją na przeszkodzie przepisowi krajowemu takiemu jak art. 39g ust. 4 [dekretu ustawodawczego] […], który stanowi, że podatek akcyzowy należny od papierosów, których publiczna cena sprzedaży jest niższa od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, jest równy 115% kwoty bazowej, ustanawiając w ten sposób podatek akcyzowy w stałej szczególnej stawce minimalnej dla papierosów o niższej cenie sprzedaży, a nie minimalną kwotę podatku akcyzowego odnoszącą się do wszystkich kategorii cenowych papierosów, stosownie do tego, na co zezwalają art. 16 ust. 7 dyrektywy 95/59 […] oraz art. 14 ust. 2 dyrektywy 2011/64 […]?”.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Na wstępie należy zaznaczyć, po pierwsze, że spór w postępowaniu głównym dotyczy decyzji dyrektora generalnego AAMS określającej stawki podatku akcyzowego dla papierosów, która została wydana w dniu 11 stycznia 2012 r. Tymczasem zgodnie art. 21 i 22 dyrektywy 2011/64 dyrektywa ta uchyliła i zastąpiła od dnia 1 stycznia 2011 r. dyrektywę 95/59. Zadane pytanie należy więc zbadać, odnosząc się wyłącznie do przepisów dyrektywy 2011/64.
Po drugie, należy zauważyć, że sąd odsyłający odwołuje się do art. 14 ust. 2 dyrektywy 2011/64, znajdującego się w jej rozdziale 4, zatytułowanym „Przepisy mające zastosowanie do wyrobów tytoniowych innych niż papierosy”, który to rozdział nie dotyczy papierosów. Tymczasem system minimalnego podatku akcyzowego, do którego odnosi się pytanie prejudycjalne, jest przewidziany w art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64. Należy więc rozumieć, że pytanie prejudycjalne dotyczy art. 8 ust. 6 tej dyrektywy, a nie jej art. 14 ust. 2.
Z powyższego wynika, że poprzez swe pytanie sąd odsyłający stara się w istocie ustalić, czy art. 7 ust 2 i art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64 należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który nie ustanawia takiego samego minimalnego podatku akcyzowego dla wszystkich papierosów, lecz ustanawia minimalny podatek akcyzowy mający zastosowanie jedynie do papierosów, których cena sprzedaży detalicznej jest niższa od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej.
Celem dyrektywy 2011/64 jest ustanowienie zasad ogólnych harmonizacji struktury i stawek podatku akcyzowego, który państwa członkowskie nakładają na wyroby tytoniowe. W szczególności z motywów 2, 3, 9 i 14 dyrektywy 2011/64 wynika, że ma ona na celu zapewnienie prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i neutralnych warunków konkurencji. W szczególności skutkiem harmonizacji struktur podatków akcyzowych nie może być zakłócanie warunków konkurencji w sektorze tytoniu.
Jeżeli chodzi o papierosy, art. 7 ust. 1 dyrektywy 2011/64 przewiduje, że papierosy wyprodukowane w Unii i te przywożone z państw trzecich podlegają całkowitemu podatkowi akcyzowemu, na który składają się proporcjonalny podatek akcyzowy obliczany według maksymalnej detalicznej ceny sprzedaży, a także specyficzny podatek akcyzowy obliczany na sztukę wyrobu. Kwota nakładana tytułem całkowitego podatku akcyzowego różni się w zależności od ceny sprzedaży papierosów, ponieważ proporcjonalny podatek akcyzowy jest określany według ceny sprzedaży, i jest tym niższa, im niższa jest cena sprzedaży, i odwrotnie.
Artykuł 7 ust. 2 dyrektywy 2011/864 precyzuje, że stawka proporcjonalnego podatku akcyzowego oraz kwota specyficznego podatku akcyzowego muszą być takie same dla wszystkich papierosów. Z samego brzmienia tegoż art. 7 ust. 1 i 2 wynika, że nałożenie całkowitego podatku akcyzowego jest obowiązkowe w wypadku wszystkich papierosów niezależnie od ich cech i ceny.
Niemniej jednak, zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64, państwa członkowskie mają możliwość nakładania minimalnego podatku akcyzowego na papierosy, z zastrzeżeniem art. 8 ust. 3–5, który przewiduje wartości graniczne, jakie należy zachować przy określaniu specyficznego podatku akcyzowego.
W tym względzie należy zauważyć, że określenie „minimalny” oznacza, iż podatek akcyzowy przewidziany w art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64 stanowi minimalny próg opodatkowania, poniżej którego nie może mieć miejsca proporcjonalne obniżenie należnego podatku. Jak zaznaczyła Komisja Europejska w uwagach na piśmie przedłożonych Trybunałowi, minimalny podatek akcyzowy pozwala zapobiec temu, aby proporcjonalny podatek akcyzowy wywierał proporcjonalny skutek poniżej minimalnego progu opodatkowania.
Ze względu na fakt, że nałożenie całkowitego podatku akcyzowego jest obowiązkowe w odniesieniu do wszystkich papierosów niezależnie od ich cech i ceny, minimalny podatek akcyzowy przewidziany przez państwa członkowskie na podstawie art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64 musi mieć zastosowanie do wszystkich papierosów niezależnie od ich cech i ceny (zob. podobnie w odniesieniu do dyrektywy 95/59 wyrok Komisja/Francja, C‑302/00,
EU:C:2002:123
, pkt 20).
Ponadto należy zauważyć, że dyrektywa 2011/64 rozróżnia wiele kategorii wyrobów tytoniowych mogących być przedmiotem harmonizacji, do której zmierza ten akt normatywny, a mianowicie: papierosy, cygara i cygaretki, tytoń drobno krojony do skręcania papierosów, inny tytoń do palenia, jednakże bez rozróżniania wielu kategorii papierosów. Tym samym należy uznać, że papierosy stanowią jedną kategorię wyrobów tytoniowych dla celów dyrektywy 2011/64.
Przewidziane przez krajowe przepisy rozpatrywane w postępowaniu głównym wprowadzenie minimalnego podatku akcyzowego jedynie dla niektórych kategorii papierosów umożliwiałoby w wypadku niektórych innych kategorii papierosów nałożenie tytułem całkowitego podatku akcyzowego kwoty, która byłaby niższa od minimalnego podatku akcyzowego, podczas gdy zgodnie z dyrektywą 2011/64 wprowadzenie minimalnego podatku akcyzowego powinno służyć zapobieżeniu, w kontekście niskich cen, temu, aby poniżej tego progu dochodziło do proporcjonalnego obniżenia należnego podatku, i uniknięciu w ten sposób zbyt niskiego poziomu opodatkowania najtańszych papierosów.
Jeśli państwa członkowskie korzystają z uprawnienia do wprowadzenia minimalnego podatku akcyzowego zgodnie z art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64, to przyjmowane przez nie przepisy muszą wpisywać się w wyznaczone przez dyrektywę ramy i nie mogą być niezgodne z jej celami. Tymczasem ustanowienie minimalnych progów opodatkowania różniących się w zależności od cech lub ceny papierosów powodowałoby zakłócenia konkurencji pomiędzy różnymi papierosami, a więc byłoby niezgodne z celem zapewnienia prawidłowego funkcjonowania rynku wewnętrznego i neutralnych warunków konkurencji, do którego zmierza dyrektywa 2011/64.
Rozpatrywane w postępowaniu głównym przepisy, które przewidują stosowanie podatku akcyzowego w wysokości 115% podatku akcyzowego mającego zastosowanie do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej jedynie w odniesieniu do papierosów o cenie sprzedaży detalicznej niższej niż cena papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, mają właśnie taki rezultat.
Sporna w postępowaniu głównym decyzja przewiduje bowiem – co wynika z załączonej do niej tabeli – że papierosami należącymi do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej są papierosy, których cena sprzedaży detalicznej wynosi 210 EUR za tysiąc papierosów i na które nałożona jest, zgodnie z całkowitym podatkiem akcyzowym, kwota podatku akcyzowego zwana kwotą bazową w wysokości 122,85 EUR za tysiąc papierosów. Zgodnie z art. 39g włoskiego rozporządzenia ustawodawczego papierosy o cenie niższej od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej, a więc niższej niż 210 EUR za tysiąc papierosów, podlegają opodatkowaniu podatkiem akcyzowym w wysokości 115% kwoty bazowej, co odpowiada 115% × 122,85 EUR, czyli 141,28 EUR za tysiąc papierosów. Tym samym zgodnie z włoskimi przepisami papierosy o cenie sprzedaży detalicznej poniżej 210 EUR za tysiąc papierosów są obłożone kwotą podatku akcyzowego wyższą od kwoty, którą obłożone są w zastosowaniu całkowitego podatku akcyzowego papierosy o cenie sprzedaży detalicznej wynoszącej od 210 EUR do 243 EUR za tysiąc papierosów.
Włoskie przepisy wprowadzają więc system, w którym kwota nałożona w odniesieniu do papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej w zastosowaniu całkowitego podatku akcyzowego jest niższa od kwoty nałożonej tytułem minimalnego podatku akcyzowego w odniesieniu do najtańszych papierosów, co w konsekwencji powoduje zakłócenia konkurencji i jest niezgodne z celami dyrektywy 2011/64.
Jeżeli chodzi o cel zdrowia publicznego, na który powołują się rządy włoski, hiszpański, francuski i portugalski w swoich uwagach na piśmie przedstawionych przed Trybunałem, należy zauważyć, że zgodnie z motywami 2, 14 i 16 dyrektywy 2011/64 dyrektywa ta uwzględnia cel ochrony zdrowia publicznego. W szczególności jej motyw 16 przewiduje, że poziom opodatkowania jest jednym z głównych czynników wpływających na cenę wyrobów tytoniowych, która z kolei wpływa na zwyczaje związane z paleniem wśród konsumentów. W tym względzie Trybunał orzekł już, że co się tyczy wyrobów tytoniowych, przepisy podatkowe stanowią ważny i skuteczny instrument służący zwalczaniu spożywania tych wyrobów i w konsekwencji – ochronie zdrowia publicznego (zob. podobnie w odniesieniu do dyrektywy 95/59 wyrok Komisja/Włochy,
EU:C:2010:367
, pkt 51).
Ponieważ środki krajowe wpisują się w ramy wyznaczone przez dyrektywę 2011/64, dyrektywa ta nie uniemożliwia państwom członkowskim realizowania celu polegającego na zwalczaniu palenia tytoniu i zapewnianiu wysokiego poziomu ochrony zdrowia publicznego w drodze poboru podatków akcyzowych (zob. podobnie w odniesieniu do dyrektywy 95/59 wyrok Komisja/Włochy,
EU:C:2010:367
, pkt 48).
W świetle ogółu powyższych rozważań na zadane pytanie należy odpowiedzieć, iż art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 6 dyrektywy 2011/64 należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak ten w postępowaniu głównym, który nie ustanawia takiego samego minimalnego podatku akcyzowego mającego zastosowanie do wszystkich papierosów, lecz ustanawia minimalny podatek akcyzowy mający zastosowanie jedynie do papierosów, których cena sprzedaży detalicznej jest niższa od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

Artykuł 7 ust. 2 i art. 8 ust. 6 dyrektywy Rady 2011/64/UE z dnia 21 czerwca 2011 r. w sprawie struktury oraz stawek akcyzy stosowanych do wyrobów tytoniowych należy interpretować w ten sposób, że przepisy te stoją na przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak ten w postępowaniu głównym, który nie ustanawia takiego samego minimalnego podatku akcyzowego mającego zastosowanie do wszystkich papierosów, lecz ustanawia minimalny podatek akcyzowy mający zastosowanie jedynie do papierosów, których cena sprzedaży detalicznej jest niższa od ceny papierosów należących do najbardziej poszukiwanej kategorii cenowej.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: włoski.