CELEX: 62006TJ0386
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Τομέας των συνδέσμων σωληνώσεων από χαλκό και κράματα χαλκού
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Καταλογισμός της παραβατικής συμπεριφοράς
Πρόστιμα
Αποτρεπτικό αποτέλεσμα

του Πρωτοδικείου της 18ης Ιουνίου 2008, T-410/03, Hoechst κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II-881, σκέψεις 379 και
382). Μολονότι τα δύο αυτά στοιχεία συνδέονται στενά με το μέγεθος της επιχειρήσεως, εντούτοις, πρόκειται για δύο διαφορετικούς
λόγους προσαυξήσεως του αρχικού ποσού του προστίμου.
Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 766 της προσβαλλομένης αποφάσεως, υπενθύμισε, εισαγωγικώς,
την εξουσία που έχει να εφαρμόζει ένα συντελεστή για την προσαρμογή του αρχικού ποσού, προκειμένου να διασφαλιστεί ένα επαρκές
αποτρεπτικό αποτέλεσμα (υπό την έννοια του σημείου 1 A, τέταρτο εδάφιο, των κατευθυντήριων γραμμών του 1998) και προκειμένου
να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι οι μεγάλου μεγέθους επιχειρήσεις διαθέτουν γνώσεις και νομικοοικονομικά μέσα που τους επιτρέπουν
να αξιολογούν καλύτερα τον παράνομο χαρακτήρα της συμπεριφοράς τους (υπό την έννοια του σημείου 1 A, πέμπτο εδάφιο, των κατευθυντήριων
γραμμών του 1998). Η Επιτροπή ανέφερε, επίσης, ότι σκόπευε να λάβει υπόψη τα δύο αυτά στοιχεία.
Όσον αφορά ειδικότερα την οικονομική οντότητα Tomkins-Pegler, πρέπει να υπομνησθεί ότι η Επιτροπή, κατά τον καθορισμό του
προστίμου που έπρεπε να επιβληθεί στην προσφεύγουσα, ως δράστη της παραβάσεως, και στην Tomkins, ως μητρική εταιρία που κρίθηκε
υπεύθυνη για τη διαπραχθείσα από τη θυγατρική της παράβαση, στηρίχθηκε στο μερίδιο αγοράς της προσφεύγουσας, δεδομένου ότι
η σχετική θέση αυτής στην αγορά των συνδέσμων σωληνώσεων αποτελούσε το κρίσιμο στοιχείο για τον προσδιορισμό του ύψους του
αρχικού ποσού προστίμου των οικείων επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η προσφεύγουσα και, συνακόλουθα, η μητρική της εταιρία κατατάχθηκαν
στην έκτη κατηγορία για την οποία καθορίστηκε αρχικό ποσό 2 εκατομμυρίων ευρώ. Εν συνεχεία, η Επιτροπή αύξησε το αρχικό ποσό
προστίμου για την οικεία οικονομική οντότητα εφαρμόζοντας συντελεστή 1,25 προς εξασφάλιση αποτρεπτικού χαρακτήρα, ο οποίος
καθορίστηκε σε συνάρτηση με τον κύκλο εργασιών της Tomkins.
Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Επιτροπή, διευκρίνισε ότι στην περίπτωση της Tomkins είχε εφαρμόσει το σημείο 1 A, τέταρτο
εδάφιο, των κατευθυντήριων γραμμών του 1998 και στην περίπτωση της προσφεύγουσας το σημείο 1 A, πέμπτο εδάφιο, των κατευθυντήριων
γραμμών του 1998, προκειμένου να δικαιολογήσει την αύξηση του αρχικού ποσού του προστίμου.
Δεν αμφισβητείται ότι, μεταξύ των δύο αυτών στοιχείων, η Επιτροπή έχει δικαίωμα να επιλέξει αυτό το οποίο κατά την άποψή της
είναι το πλέον σημαντικό για την εκτίμησή της.
Εντούτοις, πρώτον, παρατηρείται ότι από την αιτιολογική σκέψη 771 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε
αποκλειστικώς στον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε η Tomkins το 2005, ήτοι κατά το προηγούμενο της εκδόσεως της προσβαλλομένης
αποφάσεως έτος και έκρινε ότι ο εν λόγω κύκλος εργασιών δικαιολογούσε προσαύξηση του αρχικού ποσού του προστίμου προς εξασφάλιση
αποτρεπτικού αποτελέσματος.
Επισημαίνεται επίσης ότι, στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή ουδόλως αναφέρει ότι εφάρμοσε το κριτήριο των γνώσεων και
των νομικοοικονομικών μέσων όσον αφορά την προσφεύγουσα ούτε εξάλλου προσδιορίζει το μέγεθος της οικείας επιχειρήσεως κατά
τον χρόνο της παραβάσεως, κριτήριο κρίσιμο προς δικαιολόγηση της προσαυξήσεως η οποία στηρίζεται στο σημείο 1 A, πέμπτο εδάφιο,
των κατευθυντήριων γραμμών του 1998. Εξάλλου, η Επιτροπή δεν θα μπορούσε να εφαρμόσει το κριτήριο αυτό εν προκειμένω, δεδομένου
ότι τα στοιχεία που αναφέρονται, αντιστοίχως, στο σημείο 1 A, τέταρτο εδάφιο, και στο σημείο 1 A, πέμπτο εδάφιο, των κατευθυντήριων
γραμμών του 1998 εκτιμώνται σε δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές, ήτοι κατά τον χρόνο επιβολής του προστίμου και κατά τον
χρόνο της παραβάσεως, αντιστοίχως.
Εν πάση περιπτώσει, δεύτερον, η διαζευκτική εφαρμογή των δύο αυτών στοιχείων σε δύο εταιρίες που ανήκουν στην ίδια οικονομική
οντότητα, εκ των οποίων η μία είναι μητρική εταιρία της άλλης και θεωρείται υπεύθυνη για την παράβαση αποκλειστικά για τον
λόγο αυτόν, αντιβαίνει στην κατά το άρθρο 81 ΕΚ έννοια της επιχειρήσεως.
Ασφαλώς, η Επιτροπή δύναται, κατά τον υπολογισμό του αρχικού ποσού του προστίμου, να λάβει υπόψη τον κύκλο εργασιών του έτους
που προηγείται της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση (κατ’ εφαρμογή του πρώτου κριτηρίου)
ή τον κύκλο εργασιών κατά τον χρόνο της παραβάσεως (κατ’ εφαρμογή του δεύτερου κριτηρίου). Εντούτοις, η Επιτροπή δεν μπορεί
να στηριχθεί σε ένα κριτήριο εφαρμόζοντάς το μόνο σε μία από τις δύο οντότητες οι οποίες απάρτιζαν προηγουμένως την οικονομική
οντότητα που διέπραξε την παράβαση. Επομένως, σε περίπτωση που μια μητρική και μια θυγατρική εταιρία δεν συνιστούν πλέον,
κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως περί επιβολής σε βάρος τους προστίμου για τη διαπραχθείσα παράβαση, οικονομική
οντότητα υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στον κύκλο εργασιών της πρώην μητρικής εταιρίας
του έτους που προηγείται της εκδόσεως της εν λόγω αποφάσεως, προκειμένου να καθορίσει τον αποτρεπτικό συντελεστή που πρέπει
να εφαρμοστεί σε δύο εταιρίες που συνιστούσαν ενιαία επιχείρηση κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών η οποία όμως στο
μεταξύ διασπάστηκε. Συγκεκριμένα, αυτός ο κύκλος εργασιών δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική οικονομική δυνατότητα της εν
λόγω επιχειρήσεως να προξενήσει ζημία σε άλλους φορείς κατά τον χρόνο της παραβάσεως.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ο υπό κρίση λόγος ακυρώσεως είναι εν μέρει βάσιμος, όσον αφορά την αιτίαση που αφορά τον αποτρεπτικό
συντελεστή.

Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από εσφαλμένο υπολογισμό και από παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως κατά
τον υπολογισμό του προστίμου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Επικουρικώς, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, πρώτον, ότι η Επιτροπή δεν τήρησε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως κατά τον υπολογισμό
του επιβληθέντος προστίμου (είτε εις ολόκληρον με την Tomkins είτε όχι) και, δεύτερον, ότι η Επιτροπή, εν πάση περιπτώσει,
διέπραξε σφάλμα κατά τον υπολογισμό του ύφους του προστίμου που επέβαλε στην προσφεύγουσα (είτε εις ολόκληρον με την Tomkins
είτε όχι).
Η προσφεύγουσα φρονεί ότι, για τους προεκτεθέντες λόγους, το κατάλληλο ύψος προστίμου σε ό,τι την αφορά, αυτοτελώς θεωρούμενο,
είναι ένα βασικό ποσό 1 εκατομμυρίου ευρώ, χωρίς προσαύξηση με σκοπό την εξασφάλιση αποτρεπτικού αποτελέσματος και με μια
προσαύξηση 70 % ώστε να αντικατοπτρίζεται η διάρκεια της συμμετοχής της στην παράβαση, ήτοι συνολικό ποσό προστίμου 1,7 εκατομμυρίων
ευρώ.
Επιπλέον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση προέβη σε εσφαλμένο υπολογισμό του ύψους του προστίμου. Η
προσφεύγουσα διευκρινίζει ότι, κατά την αιτιολογική σκέψη 777 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το ύψος του προστίμου, μετά την
εφαρμογή των προσαυξήσεων προς εξασφάλιση αποτρεπτικού αποτελέσματος και λόγω της διάρκειας της παραβάσεως, ανέρχεται σε 5,2
εκατομμύρια ευρώ, πλην όμως το επιβληθέν πρόστιμο ανέρχεται σε 5,25 εκατομμύρια ευρώ. Ουδείς λόγος προβλήθηκε ο οποίος να
δικαιολογεί την ως άνω αύξηση κατά 50 000 ευρώ του ποσού του προστίμου.
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη του λόγου αυτού ακυρώσεως.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Όσον αφορά, καταρχάς, τον φερόμενο εσφαλμένο υπολογισμό του ύψους του προστίμου, διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή, στην αιτιολογική
σκέψη 777 της προσβαλλομένης αποφάσεως, στρογγυλοποίησε το βασικό ποσό του προστίμου. Η αιτιολογική σκέψη 877 καθώς και το
διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως ορίζουν σαφώς ότι το ύψος του επιβληθέντος στην Tomkins, εις ολόκληρον με την προσφεύγουσα,
προστίμου ανέρχεται σε 5,25 εκατομμύρια ευρώ.
Επιπλέον, στην αιτιολογική σκέψη 765 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή ανέφερε χωριστά αρχικό ποσό 2 εκατομμυρίων ευρώ
και, στην αιτιολογική σκέψη 771 της εν λόγω αποφάσεως, καθόρισε σαφώς τον συντελεστή, με τον οποίο πολλαπλασίασε το πρόστιμο
στο πλαίσιο του αποτρεπτικού χαρακτήρα, σε 1,25, με συνέπεια το αρχικό ποσό να ανέρχεται σε 2,5 εκατομμύρια ευρώ. Τέλος, στην
αιτιολογική σκέψη 775 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή ανέφερε ρητώς τα ποσά που προστέθηκαν στο ως άνω βασικό ποσό,
προκειμένου να ληφθεί υπόψη η διάρκεια της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην παράβαση, ήτοι προσαύξηση κατά 5 % του βασικού
ποσού για έκαστο των ετών 1989 και 1990 (125 000 ευρώ) και προσαύξηση κατά 10 % για κάθε ένα από τα λοιπά δέκα έτη μέχρι το
2000 (250 000 ευρώ). Επομένως, η προσφεύγουσα ήταν απολύτως σε θέση, χωρίς να χρειάζονται πρόσθετες εξηγήσεις και με έναν
απλό υπολογισμό, να αντιληφθεί τους λόγους που δικαιολογούσαν τον καθορισμό του προστίμου στο ύψος που αναφέρεται στην αιτιολογική
σκέψη 877 και στο άρθρο 2, στοιχείο η΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Όσον αφορά το επιχείρημα ότι το κατάλληλο ύψος του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου έπρεπε να είναι 1,7 εκατομμύρια
ευρώ, αρκεί η παραπομπή στις ακόλουθες σκέψεις. Επιπλέον, πρέπει να υπομνησθεί ότι ουδείς λόγος συντρέχει προς μείωση του
αρχικού ποσού των 2 εκατομμυρίων ευρώ. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι το ποσό αυτό καθορίστηκε σε συνάρτηση με τη βαρύτητα
της παραβάσεως και ότι μεταξύ των οικείων επιχειρήσεων υφίστατο σημαντική ανισότητα η οποία δικαιολογούσε διαφορετική μεταχείριση
στο επίπεδο του καθορισμού του αρχικού ποσού των προστίμων.

Επί του καθορισμού του τελικού ποσού του προστίμου
Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 46 έως 60, 73 έως 98 και 123 έως 134 ανωτέρω, η προσβαλλομένη απόφαση πρέπει να τροποποιηθεί,
καθόσον επιβάλλει προσαύξηση του προστίμου βάσει συντελεστή 1,25 προς εξασφάλιση αποτρεπτικού αποτελέσματος και προσαύξηση
κατά 110 % λόγω της διάρκειας της συμμετοχής στην παράβαση.
Κατά τα λοιπά, οι σκέψεις της Επιτροπής που εκτίθενται στην προσβαλλομένη απόφαση καθώς και η εφαρμοσθείσα στην προκειμένη
περίπτωση μέθοδος υπολογισμού των προστίμων δεν χρειάζεται να τροποποιηθούν από το Γενικό Δικαστήριο.
Επομένως, το τελικό ποσό του προστίμου υπολογίζεται ως εξής: δεδομένου ότι η διάρκεια της παραβάσεως, όσον αφορά την προσφεύγουσα,
είναι επτά έτη και πέντε μήνες (αντί δώδεκα έτη και δύο μήνες που καθορίστηκαν με την προσβαλλόμενη απόφαση), το αρχικό ποσό
(2 εκατομμύρια ευρώ), χωρίς την εφαρμογή προσαυξήσεως με σκοπό την εξασφάλιση αποτρεπτικού αποτελέσματος, πρέπει να προσαυξηθεί
κατά 70 % (αντί 110 %), οπότε το πρόστιμο ανέρχεται σε 3,4 εκατομμύρια ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δυνάμει του άρθρου 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να κατανείμει
τα δικαστικά έξοδα ή να αποφασίσει ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων.
Υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, πρέπει να αποφασιστεί ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικά του δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 1 της αποφάσεως C(2006) 4180 της Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 2006, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του
άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/F-1/38.121 – Σύνδεσμοι σωληνώσεων), κατά το μέτρο
που με αυτό διαπιστώνεται ότι η Pegler Ltd μετέσχε στην παράβαση κατά το χρονικό διάστημα από τις 31 Δεκεμβρίου 1988 έως τις
29 Οκτωβρίου 1993.
2)
Το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε εις ολόκληρον στην Pegler με το άρθρο 2, στοιχείο η΄, της αποφάσεως C(2006) 4180 καθορίζεται
σε 3,4 εκατομμύρια ευρώ.
3)
Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή.
4)
Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
Martins Ribeiro
Wahl
Dittrich
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Μαρτίου 2011.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.