CELEX: 62011CJ0170
Regolament (KE) Nru 1206/2001
Kooperazzjoni fil-kumpilazzjoni ta’ xhieda f’materji ċivili jew kummerċjali
Kamp ta’ applikazzjoni ratione materiae
Smigħ minn qorti ta’ Stat Membru ta’ xhud li huwa parti għall-kawża prinċipali u residenti fi Stat Membru ieħor
Possibbiltà li tħarrek parti bħala xhud quddiem qorti kompetenti skont il-liġi tal-Istat Membru ta’ dik il-qorti

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1206/2001, tat-28 ta’ Mejju 2001, dwar kooperazzjoni bejn il-qrati tal-Istati Membri fil-kumpilazzjoni ta’ xhieda f’materji ċivili jew kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 4, p. 121).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn M. Lippens, G. Mittler u J. Votron (iktar ’il quddiem, flimkien, “Lippens
et
”), residenti l-Belġju, membri tad-direttorat ta’ Ageas NV, li qabel kienet Fortis NV (iktar ’il quddiem “Fortis”), kontra H. Kortekaas, Kortekaas Entertainment Marketing BV, Kortekaas Pensioen BV, .D. De Kat u J. Visch, E. Bökkerink u Laminco GLD N-A (iktar ’il quddiem, flimkien, “Kortekaas
et
”), detenturi ta’ assi mobbli ta’ Fortis, dwar id-dannu allegatament subit minn dawn id-detenturi minħabba l-fatt li huma fdaw fl-informazzjoni li tirrigwarda s-sitwazzjoni finanzjarja ta’ Fortis mogħtija mill-imsemmija membri tad-direttorat.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont il-premessi 2, 7, 8, 10 u 11 tar-Regolament Nru 1206/2001:
“(2)
Sabiex is-suq intern jaħdem kif suppost, kooperazzjoni bejn qrati fil-kumpilazzjoni ta’ xhieda għandha titjieb u b’mod partikolari tkun issimplifikata u mgħaġġla.
[…]
(7)
Billi huwa ħafna drabi essenzjali f’materja ċivili jew kummerċjali pendenti quddiem qorti fi Stat Membru li tiġi kumpilata x-xhieda fi Stat Membru ieħor, l-attivita tal-Komunità ma tistax tiġi limitata għall-qasam ta’ trasmissjoni ta’ dokumenti ġudizzjarji u ta’ dawk estra-ġudizzjarji f’materji ċivili jew kummerċjali li jidħlu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1348/2000 tad-29 ta’ Mejju 2000 dwar li jisservew dokumenti ġudizzjarji u ta’ dawk estra-ġudizzjarji f’materji ċivili jew kummerċjali [ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 227]. Huwa għalhekk meħtieġ li jitkompla t-titjib ta’ kooperazzjoni bejn qrati ta’ Stati Membri fil-qasam tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda.
(8)
L-effiċjenza ta’ proċeduri ġudizzjarji f’materji ċivili jew kummerċjali teħtieġ li t-trasmissjoni u l-eżekuzzjoni ta’ rikjesti għall-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda jsiru direttament u bl-aktar mezz mgħaġġel possibbli bejn qrati ta’ l-Istati Membri.
[…]
(10)
Talba għall-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda għanda tiġi eżegwita bil-ħeffa. Jekk m’huwiex possibbli li t-talba tiġi eżegwita fi żmien 90 ġurnata minn meta tiġi riċevuta mill-qorti rikjesta, dan ta’ l-aħħar għandu jgħarraf lill-qorti rikjesta kif xieraq, billi jiddikjara r-raġunijiet li jipprevjenu li t-talba tkun eżegwita bil-ħeffa.
(11)
Biex tiġi żgurata l-effettività ta’ dan ir-Regolament, il-possibiltà li l-eżekuzzjoni tat-talba ta’ kumpilazzjoni ta’ xhieda tiġi rifjutata għandha tiġi limitata għal sitwazzjonijiet eċċezzjonali strettament limitati.”
L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru°1206/2001, intitolat “Il-Kamp ta’ applikazzjoni”, jipprovdi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika f’materji ċivili jew kummerċjali fejn il-qorti ta’ Stat Membru, bi qbil mad-disposizzjonijiet tal-liġi ta’ dak l-Istat, titlob:
a)
lill-qorti kompetenti ta’ Stat Membru ieħor biex tiġbor x-xhieda; jew
b)
li tiġbor x-xhieda direttament fi Stat Membru ieħor.
2.   M’għandhiex issir talba biex tinkiseb xhieda li m’hijiex maħsuba għall-użu fi proċedimenti ġudizzjarji, li jkunu bdew jew li hemm il-ħsieb li jinbdew.
3.   F’dan ir-Regolament, it-termini ‘Stat Membru’ għandu jfisser Stati Membri minbarra d-Danimarka.”
L-Artikoli 10 sa 16 tal-istess regolament jirrigwardaw il-kumpilazzjoni ta’ xhieda mill-qorti rikjesta.
Skont l-Artikolu 10 tar-Regolament Nru°1206/2001, intitolat “Disposizzjonijiet ġenerali dwar l-eżekuzzjoni tat-talba”:
“1.   Il-qorti rikjesta għandha teżegwixxi it-talba mingħajr dewmien u, l-aktar tard, fi żmien 90 ġurnata mill-irċevuta tat-talba.
2.   Il-qorti rikjesta għandha teżegwixxi it-talba bi qbil mal-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha.
3.   Il-qorti rikjedenti tista’ tirrikjedi li t-talba tkun eżegwita bi qbil ma’ proċedura speċjali provduta bil-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha […]. Il-qorti rikjesta għandha tikkonforma ma’ ħtieġa bħal din minbarra jekk din il-proċedura mhijiex kompatibbli mal-liġi ta’ l-Istat Membru tal-qorti rikjesta jew minħabba f’diffikultajiet prattiċi maġġuri. Jekk il-qorti rikjesta ma tikkonformax mal-ħtieġa għal waħda minn dawn ir-raġunijiet għandha tgħarraf lill-qorti rikjedenti […].
4.   Il-qorti rikjedenti tista titlob lill-qorti rikjesta biex tuża’ teknoloġija ta’ komunikazzjonijiet fl-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda, partikolarment permezz ta’ konferenzi bl-użu tal-video u konferenzi bl-użu tat-telefon.
Il-qorti rikjesta għandha tikkonforma ma’ ħtieġa bħal din minbarra jekk din ma tkunx inkompatibbli mal-liġi ta’ l-Istat Membru tal-qorti rikjesta jew minħabba f’diffikultajiet prattiċi maġġuri.
[…]”
L-Artikolu 12 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Eżekuzzjoni bil-presenza u l-parteċipazzjoni ta’ rappreżentanti tal-qorti rikjedenti”, jippreċiża:
“1.   Jekk ikun kompatibbli mal-liġi ta’ l-Istat Membru tal-qorti rikjedenti, rappreżentanti tal-qorti rikjedenti għandu jkollhom id-dritt li jkunu preżenti fl-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda mill-qorti rikjesta.
2.   Għall-għan ta’ dan l-Artikolu, it-terminu “rappreżentant” għandu jinkludi membri tal-personal ġudizzjarju nominat mill-qorti rikjedenti, bi qbil mal-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha. Il-qorti rikjedenti tista’ tinnomina wkoll, bi qbil mal-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha, xi persuna oħra, bħalma huwa espert.
[…]
4.   Jekk il-parteċipazzjoni tar-rappreżentanti tal-qorti rikjedenti hija mitluba fl-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda, il-qorti rikjesta għandha tistabbilixxi, bi qbil ma’ l-Artikolu 10, il-kondizzjonijiet li fuqhom jistgħu jipparteċipaw.
[…]”
L-Artikolu 17 tar-Regolament Nru 1206/2001, li jirregola l-kumpilazzjoni diretta ta’ xhieda mill-qorti rikjedenti, jipprovdi:
“1.   Fejn qorti titlob kumpilazzjoni diretta ta’ xhieda fi Stat Membru ieħor, għandha tissottometti talba lill-korp ċentrali jew lill-awtorità kompetenti […] f’dak l-Istat […].
[…]
3.   Il-kumpilazzjoni ta’ xhieda għandha tkun eżegwita minn membru tal-personal ġudizzjarju jew minn xi persuna oħra bħal ma hu espert, li se jiġi nominat, bi qbil mal-liġi ta’ l-Istat Membru tal-qorti rikjedenti.
4.   Fi żmien 30 ġurnata minn meta jerċievi t-talba, il-korp ċentrali jew l-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru rikjest għandha tgħarraf lill-qorti rikjedenti jekk tiġi aċċettata t-talba u, jekk ikun meħtieġ, fuq liema kondizzjonijiet skond il-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha din ser tkun eżegwita […].
Partikolarment, il-korp ċentrali jew l-awtorità kompetenti tista’ tassenja qorti ta’ l-Istat Membru tagħha biex tieħu sehem fl-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni kif suppost ta’ dan l-Artikolu u l-kondizzjonijiet li jkunu ġew dikjarati.
Il-korp ċentrali jew l-awtorità kompetenti għandha tinkoraġġixxi l-użu ta’ teknoloġija ta’ komunikazzjonijiet, bħal konferenzi bl-użu ta’ video u konferenzi bl-użu tat-telefon.
5.   Il-korp ċentrali jew l-awtorità kompetenti tista’ tirrifjuta kumpilazzjoni diretta ta’ xhieda biss jekk:
a)
it-talba ma tidħolx fl-iskop ta’ dan ir-Regolament kif dikjarat fl-Artikolu 1; jew
b)
it-talba ma tikkontjenix it-tagħrif kollu meħtieġ skond l-Artikolu 4; jew
ċ)
il-kumpilazzjoni diretta ta’ xhieda mitluba hija kontra l-prinċipji fondamentali ta’ liġi fl-Istat Membru tagħha.
6.   Mingħajr preġudizzju għall-kondizzjonijiet preskritti bi qbil mal-paragrafu 4, il-qorti rikjedenti għandha teżegwixxi it-talba bi qbil mal-liġi ta’ l-Istat Membru tagħha.”
L-Artikolu 21 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Relazzjoni ma’ ftehimijiet jew arranġementi eżistenti jew futuri bejn Stati Membri”, jipprovdi, fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Dan ir-Regolament m’għandux jipprekludi lill-Istati Membri milli jżommu jew jikkonkludu xi ftehim bejn tnejn minnhom jew aktar biex jiffaċilitaw aktar il-kumpilazzjoni ta’ xhieda, basta li huma kompatibbli ma’ dan ir-Regolament.”
Id-dritt Olandiż
Fil-Pajjiżi l-Baxxi, is-smigħ ta’ xhieda kif ukoll is-smigħ provviżorju ta’ xhieda huwa rregolat mill-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, iktar ’il quddiem, il-“WBR”).
Skont l-Artikolu 164 tal-WBR:
“1.   Il-partijiet jistgħu jidhru wkoll bħala xhieda.
[…]
3.   Jekk parti li hija obbligata tagħmel dikjarazzjoni bħala xħud ma tidhirx għas-seduta, ma tirrispondix għad-domandi li jsirulha jew tirrifjuta li tiffirma d-dikjarazzjoni tagħha, il-qorti tista’ tasal għall-konklużjonijiet li hija tikkunsidra neċessarji.”
L-Artikolu 165(1) tal-WBR jipprovdi li “kull persuna mħarrka biex tinstema’ bħala xhud skont il-metodi previsti mill-liġi, għandha tidher sabiex tagħti x-xhieda tagħha”.
L-Artikolu 176(1) tal-WBR jipprovdi:
“Sa fejn trattat jew regolament tal-UE ma jipprovdix xort’oħra, jekk xhud jirrisjedi barra mill-pajjiż, il-qorti tista’ titlob li awtorità maħtura minnha, tal-pajjiż ta’ residenza tax-xhud, tipproċedi għas-smigħ, li għandu jsir taħt ġurament jekk dan ikun possibbli, jew tafda dan is-smigħ f’idejn uffiċjal konsulari Olandiż li taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tiegħu r-residenza tax-xhud.”
L-Artikolu 186 tal-WBR jipprovdi:
“1.   Fil-każijiet fejn il-liġi taċċetta l-prova permezz ta’ xhieda, jista’ jiġi ordnat is-smigħ provviżjorju ta’ xhieda mingħajr dewmien qabel ma titressaq kawża, fuq talba tal-persuna kkonċernata.
2.   Meta kawża hija diġà pendenti, il-qorti tista’ tordna s-smigħ provviżjorju ta’ xhieda fuq talba ta’ parti.”
L-Artikolu 189 tal-WBR jipprovdi li “d-dispożizzjonijiet dwar is-smigħ ta’ xhieda japplikaw ukoll għas-smigħ provviżjorju.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Fit-3 ta’ Awwissu 2009, Kortekaas
et
, detenturi ta’ assi mobbli ta’ Fortis, bdew proċeduri quddiem ir-Rechtbank Utrecht (il-Pajjiżi l-Baxxi) kontra Lippens
et
, membri tad-direttorat ta’ Fortis, kif ukoll kontra din il-kumpannija stess. Fil-kuntest ta’ dawn il-proċeduri, Kortekaas
et
jitolbu kumpens għad-danni li huma allegatament subew meta xtraw jew żammew assi mobbli sussegwentement għal informazzjoni mxandra pubblikament fis-snin 2007 u 2008 minn Lippens
et
dwar is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ Fortis u d-dividendi li kellhom jiġu mqassma minn din fis-sena 2008.
Sabiex tikseb kjarifiki fuq id-dikjarazzjonijiet li saru minn Lippens
et
u fuq l-informazzjoni li saru jafu biha fil-perijodu msemmi, Kortekaas
et
ippreżentaw, fis-6 ta’ Awwissu 2009, talba quddiem ir-Rechtbank Utrecht sabiex tipproċedi bi smigħ provviżorju ta’ Lippens
et
bħala xhieda. L-imsemmija qorti laqgħet din it-talba permezz tad-deċiżjoni tal-25 ta’ Novembru 2009, fejn ippreċiżat li s-smigħ kien ser isir minn imħallef kummissarju li kellu jiġi maħtur għal dan il-għan.
Fid-9 ta’ Diċembru 2009, Lippens
et
talbu li r-Rechtbank Utrecht tibgħat ittri rogatorji biex tagħtihom il-possibbiltà li jinstemgħu minn qorti Frankofona fil-Belġju, li huwa l-Istat tar-residenza tagħhom. Din it-talba ġiet miċħuda permezz ta’ digriet tat-3 ta’ Frar 2010.
Adita b’appell ippreżentat minn Lippens
et
kontra dan id-digriet, il-Gerechtshof te Amsterdam ikkonfermat din tal-aħħar permezz ta’ digriet tat-18 ta’ Mejju 2010, billi bbażat ruħha fuq l-Artikolu 176(1) tal-WBR, li jagħti lill-qorti li jkollha tisma’ xhud li jirrisjedi fi Stat ieħor il-fakultà, u mhux l-obbligu, li tipproċedi permezz ta’ ittri rogatorji. Din il-qorti ppreċiżat li, bħala regola ġenerali, ix-xhieda għandhom jinstemgħu mill-qorti li quddiemha jkunu jinsabu pendenti l-proċeduri u li, fil-kawża preżenti l-ebda ċirkustanza ma tiġġustifika deroga minn din ir-regola favur Lippens
et
, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-oppożizzjoni ta’ Kortekaas
et
. Hija żiedet li smigħ fil-Belġju ma kienx ikun ġustifikat minħabba raġunijiet lingwistiċi, peress li Lippens
et
kellhom il-possibbiltà li jiġu assistiti minn interpretu fis-smigħ tagħhom fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Lippens
et
appellaw fil-kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju minn dan id-digriet tal-Gerechtshof te Amsterdam.
Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li r-Regolament Nru 1206/2001 ma jipprekludix minn naħa, li qorti ta’ Stat Membru tħarrek sabiex jidher quddiemha, skont ir-regoli ta’ proċedura fis-seħħ f’dak l-Istat, xhud li jirrisjedi fi Stat Membru ieħor u, min-naħa l-oħra, li n-nuqqas tax-xhud milli jidher jwassal għall-konsegwenzi previsti minn dan id-dritt.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li ebda dispożizzjoni tar-Regolament Nru°1206/2001 ma tippermetti li jiġi konkluż li l-mezzi ta’ kisba tal-provi previsti minn din tal-aħħar ma jeskludu l-użu ta’ mezzi ta’ kisba tal-provi previsti mid-dritt tal-Istati Membri. Skont din, ir-Regolament Nru 1206/2001 huwa intiż biss sabiex jiffaċilita l-ksib ta’ provi u ma jobbligax lill-Istati Membri sabiex jemendaw il-metodi ta’ ksib ta’ provi previsti mid-dritt proċedurali nazzjonali tagħhom. Hija madankollu tistaqsi jirriżultax mis-sentenza tat-28 ta’ April 2005, St. Paul Dairy (
C-104/03, Ġabra p. I-3481
, punt 23) li l-Istati Membri huma obbligati li jirrikorru għal dan ir-regolament fil-kisba tal-provi li jinsabu fi Stat Membru ieħor.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Hoge Raad der Nederlanden iddeċiediet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Ir-Regolament [Nru 1206/2001], b’mod partikolari l-Artikolu 1(1), għandu jiġi interpretat fis-sens li, imħallef li jixtieq jisma’ xhud li jirrisjedi fi Stat Membru ieħor, għandu dejjem japplika, fil-kuntest ta’ din it-tip ta’ xhieda, il-metodi implementati mill-imsemmi regolament, jew inkella l-imħallef għandu l-fakultà li juża l-metodi [previsti] fid-dritt proċedurali nazzjonali tiegħu, bħal pereżempju jħarrek ix-xhud sabiex jidher quddiemu?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 1206/2001, b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) ta’ dan ir-regolament, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li l-qorti kompetenti ta’ Stat Membru li tixtieq tisma’, bħala xhud, parti residenti fi Stat Membru ieħor, għandha dejjem tapplika, sabiex tipproċedi b’tali smigħ, il-mezzi ta’ kisba tal-provi previsti minn dan ir-regolament, jew jekk, għall-kuntrarju, din il-qorti għandhiex il-fakultà li tħarrek lil din il-parti quddiemha u li tismagħha b’mod konformi mad-dritt tal-Istat Membru tagħha.
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1206/2001, dan ir-regolament huwa applikabbli f’oqsma ċivili jew kummerċjali, meta qorti ta’ Stat Membru, b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni tiegħu, titlob kemm lill-qorti kompetenti ta’ Stat Membru ieħor li tipproċedi bil-kumpilazzjoni ta’ xhieda, kif ukoll li tipproċedi hija stess direttament b’tali att f’dan l-aħħar imsemmi Stat.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, l-ewwel nett, li l-kamp ta’ applikazzjoni
ratione materiae
tar-Regolament Nru°1206/2001, kif definit minn dan l-artikolu huwa dak kif jirriżulta mis-sistema ta’ dan ir-regolament, huwa limitat għaż-żewġ mezzi ta’ kisba tal-provi, jiġifieri, minn naħa, l-eżekuzzjoni tal-kumpilazzjoni ta’ xhieda mill-qorti meħtieġa b’mod konformi mal-Artikoli 10 sa 16 ta’ dan ir-regolament fuq talba tal-qorti rikjedenti ta’ Stat Membru ieħor u, min-naħa l-oħra, l-eżekuzzjoni diretta ta’ kumpilazzjoni ta’ xhieda mill-qorti rikjedenti fi Stat Membru ieħor, fejn il-metodi huma stabbiliti mill-Artikolu 17 tal-istess regolament.
Min-naħa l-oħra, ir-Regolament Nru°1206/2001 ma jikkontjeni l-ebda dispożizzjoni li tirregola jew teskludi l-possibbiltà, għall-qorti ta’ Stat Membru, li tħarrek parti residenti fi Stat Membru ieħor li tidher u tagħti xhieda direttament quddiemha.
B’hekk jirriżulta li r-Regolament Nru°1206/2001 huwa applikabbli biss, bħala prinċipju, fil-każ fejn il-qorti ta’ Stat Membru tiddeċiedi li tipproċedi bil-kisba tal-provi skont wieħed mill-mezzi previsti f’dan ir-regolament, każ li fih hija marbuta ssegwi l-proċeduri li jirrigwardaw dawn il-mezzi.
Barra minn hekk, għandu jitfakkar li, skont il-premessi 2, 7, 8, 10 u 11 tar-Regolament Nru 1206/2001, dan għandu bħala għan il-kisba sempliċi, effikaċi u rapida tal-provi f’kuntest transkonfinali. Il-kisba, minn qorti ta’ Stat Membru, ta’ provi fi Stat Membru ieħor ma għandhiex twassal għal żieda fit-tul tal-proċeduri nazzjonali. Huwa għalhekk li dan ir-regolament stabbilixxa sistema li tapplika għall-Istati Membri kollha — bl-eċċezzjoni tar-Renju tad-Danimarka, sabiex jitneħħew l-ostakli li jistgħu jitfaċċaw f’dan il-qasam (ara s-sentenza tas-17 ta’ Frar 2011, Weryński,
C-283/09, Ġabra p. I-601
, punt 62).
Issa, ma tweġibx għal dan l-għan interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru°1206/2001 li tipprojbixxi, b’mod ġenerali, lil qorti ta’ Stat Membru li tħarrek quddiemha, bis-saħħa ta’ dritt nazzjonali tagħha, parti, residenti fi Stat Membru ieħor, bħala xhud, u li tisma’ lil din il-parti skont l-imsemmi dritt nazzjonali. Fil-fatt, hekk kif osservaw il-gvern Ċek u dak Pollakk kif ukoll l-avukat ġenerali fil-punt 44 tal-konklużjonijiet tiegħu, interpretazzjoni bħal din twassal għal limitazzjoni tal-possibbiltajiet, għal din il-qorti, li tipproċedi bi smigħ ta’ parti bħal din.
Għalhekk, huwa evident li, f’ċerti ċirkustanzi, b’mod partikolari jekk il-parti mħarrka bħala xhud hija disposta li tidher volontarjament, jista’ jirriżulta iktar sempliċi, iktar effikaċi u iktar rapidu, għall-qorti kompetenti, li tismagħha skont id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali tagħha minflok tirrikorri għall-mezzi ta’ kisba tal-provi previsti mir-Regolament Nru°1206/2001.
F’dan ir-rigward, għandu jingħad li smigħ, imwettaq mill-qorti kompetenti bis-saħħa tad-dritt nazzjonali tagħha, jagħti lil din tal-aħħar il-possibbiltà mhux biss li tistaqsi lil parti direttament, iżda wkoll li tikkonfrontaha bid-dikjarazzjonijiet ta’ partijiet oħra għax-xhieda eventwalment ippreżentati fis-seduta, kif ukoll li tivverifika hija stess, permezz ta’ domandi supplimentari eventwali, il-kredibbiltà tax-xhieda tagħha, b’kunsiderazzjoni tal-aspetti kollha fattwali u ġuridiċi tal-kawża. Seduta bħal din b’hekk hija distinta mill-eżekuzzjoni ta’ kumpilazzjoni ta’ xhieda mill-qorti meħtieġa skont l-Artikoli 10 sa 16 ta’ dan ir-regolament, għalkemm l-Artikolu 12 ta’ din tippermetti, taħt ċerti kundizzjonijiet, il-preżenza u l-parteċipazzjoni ta’ rappreżentanti tal-qorti rikjedenti f’eżekuzzjoni bħal din. L-eżekuzzjoni diretta ta’ kumpilazzjoni ta’ xhieda skont l-Artikolu 17 tal-istess regolament, anki jekk din tippermetti lil qorti rikjedenti li twettaq hija stess seduta b’mod konformi mad-dritt tal-Istat Membru tagħha, xorta tibqa’ suġġetta għall-awtorizzazzjoni u għall-kundizzjonijiet imposti mill-korp ċentrali jew awtorità kompetenti tal-Istat Membru mitlub, kif ukoll għal metodi oħra previsti minn dan l-artikolu.
Fl-aħħar nett, l-interpretazzjoni li skont din ir-Regolament Nru 1206/2001 ma jirregolax il-kisba transkonfinali tal-provi b’mod eżawrjenti, iżda jipprovdi biss li jiffaċilita tali kisba, li jippermetti l-użu ta’ għodda oħra li għandhom l-istess għan, huwa kkorroborat mill-Artikolu 21(2) tar-Regolament Nru°1206/2001, li jawtorizza speċifikament ftehimiet jew arranġamenti bejn l-Istati Membri li għandhom l-għan li jiffaċilitaw iktar il-kisba tal-provi, sakemm ikunu kompatibbli ma’ dan ir-regolament.
Ċertament, il-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat fil-punt 23 tas-sentenza St. Paul Dairy, iċċitata iktar ’il fuq, li talba għas-smigħ ta’ xhud f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali tista’ tiġi użata bħala mezz sabiex jiġu evitati r-regoli tar-Regolament Nru 1206/2001 li jirregolaw, fuq il-bażi tal-istess garanziji u bl-istess effetti għall-individwi kollha, it-trażmissjoni u t-trattament tal-mistoqsijiet magħmula minn qorti ta’ Stat Membru u intiżi sabiex issir istruttorja fi Stat Membru ieħor.
Madankollu, din il-konstatazzjoni ma tkunx interpretata bħala li timponi lill-qorti ta’ Stat Membru, li għandha ġurisdizzjoni sabiex tisma’ l-kawża fuq il-mertu u li tixtieq tisma’ xhud, residenti fi Stat Membru ieħor, li tipproċedi għal dan is-smigħ skont ir-regoli previsti mir-Regolament Nru°1206/2001.
F’dan ir-rigward, għandu jingħad li ċ-ċirkustanzi li wasslu għall-imsemmija sentenza kienu kkaratterizzati mill-fatt li t-talba għal smigħ provviżorju ta’ xhud, imressqa minn waħda mill-partijiet, kienet indirizzata direttament lill-qorti tal-Istat Membru tar-residenza tax-xhud, li madankollu ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tisma’ l-kawża fuq il-mertu. Issa, talba bħal din setgħet effettivament tkun użata bħala mezz sabiex taħrab ir-regoli tar-Regolament Nru°1206/2001, peress li din tista’ tiċħad lill-qorti kompetenti, li lilha kellha tiġi indirizzata din it-talba, tal-possibbiltà li tipproċedi għas-smigħ tal-imsemmi xhud skont ir-regoli previsti minn dan ir-regolament. Min-naħa l-oħra, iċ-ċirkustanzi tal-kawża preżenti huma distinti minn dawk tal-kawża li wasslet għas-sentenza St. Paul Dairy, iċċitata iktar ’il fuq, sa fejn it-talba għas-smigħ provviżorju ġiet mressqa quddiem il-qorti kompetenti.
Minn dak kollu li ntqal jirriżulta li l-qorti kompetenti ta’ Stat Membru għandha l-fakultà li tħarrek quddiemha, bħala xhud, parti residenti fi Stat Membru ieħor u li tismagħha b’mod konformi mad-dritt tal-Istat Membru tal-imsemmija qorti.
Barra minn hekk, din l-aħħar imsemmija qorti tibqa’ ħielsa li toħroġ minn nuqqas ta’ apparizzjoni, mingħajr ġustifikazzjoni ta’ raġuni leġittima, ta’ parti bħala xhud, il-konsegwenzi eventwali previsti mid-dritt tal-Istat Membru tagħha, dment li huma jkunu applikati b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru°1206/2001, b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) ta’ dan, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-qorti kompetenti ta’ Stat Membru li tixtieq tisma’, bħala xhud, lil parti residenti fi Stat Membru ieħor, għandha l-fakultà, sabiex tipproċedi b’tali smigħ, li tħarrek lil din il-parti quddiemha u li tismagħha b’mod konformi mad-dritt tal-Istat Membru tagħha.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1206/2001, tat-28 ta’ Mejju 2001, dwar kooperazzjoni bejn il-qrati tal-Istati Membri fil-kumpilazzjoni ta’ xhieda f’materji ċivili jew kummerċjali, b’mod partikolari l-Artikolu 1(1) ta’ dan, għandhom jiġu interpretati fis-sens li l-qorti kompetenti ta’ Stat Membru li tixtieq tisma’, bħala xhud, lil parti residenti fi Stat Membru ieħor, għandha l-fakoltà, sabiex tipproċedi b’tali smigħ, li tħarrek lil din il-parti quddiemha u li tismagħha b’mod konformi mad-dritt tal-Istat Membru tagħha.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.