CELEX: 62014CJ0383
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni
Regolament (KE, Euratom) Nru 2988/95
Artikolu 3
Irkupru ta’ għajnuna Komunitarja
Sanzjoni amministrattiva
Miżura amministrattiva
Terminu ta’ preskrizzjoni

It-talba għal deċizjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn l-Établissement national des produits de l’agriculture et de la mer (FranceAgriMer) u Sodiaal International SA (iktar ’il quddiem “Sodiaal International”) dwar is-suġġett ta’ għajnuna Komunitarja mogħtija indebitament lil din tal-aħħar għall-produzzjoni tal-caseinate.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessa 3 tar-Regolament Nru 2988/95 tipprovdi:
“[b]illi regoli dettaljati li jirregolaw din l-amministrazzjoni deċentralizzata u l-osservazzjoni mill-qrib ta’ l-użu tagħhom huma s-suġġett ta’ dispożizzjonijiet dettaljati li jvarjaw skond il-politika Komunitarja involuta; billi atti li huma ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-Komunità għandhom, madankollu, jiġu ribattuti fl-oqsma kollha”.
L-Artikolu 1 tar-Regolament Nru 2988/95/KEE jistabbilixxi:
“1.   Sabiex jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea, qegħdin hawnhekk jiġu adottati regoli ġenerali fir-rigward ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward tal-liġi tal-Komunità.
2.   ‘Irregolarità’ għandha tfisser kull ksur ta’ dispożizzjoni tal-liġi tal-Komunità li jirriżulta minn att jew nuqqas ta’ operatur ekonomiku, li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-budget ġenerali tal-Komunità jew il-budget mmexxi minnhom, jew billi jnaqqas jew jitlef id-dħul li jakkumula minn riżorsi tagħhom stess miġbura direttament għan-nom tal-Komunità, jew permezz ta’ nefqa mhux ġustifikata.”
L-Artikolu 3 tar-Regolamenti (KE) Nru 2988/95 jistabbilixxi:
“1.   Il-perjodu tal-limitazzjoni għall-proċeduri għandu jkun ta’ erba’ snin minn meta l-irregolarità li ssir msemmija f’Artikolu 1(1) tkun ġiet kommessa. Madankollu, ir-regoli settorjali jistgħu jipprovdu għal perjodu iqsar li ma jistax ikun anqas minn tliet snin.
F’każ ta’ irregolaritajiet kontinwi jew ripetuti, it-terminu tal-limitazjoni għandu jibda jiddekorri mill-jum li fih tieqaf l-irregolarità. Fil-każ tal-programmi multiannwi, it-terminu tal-limitazzjoni għandu f’kull każ jibqa’ jiddekorri sakemm il-programm jitwaqqaf definittivament.
It-terminu tal-limitazjoni għandu jiġi interrott bi kwalsiasi att ta’ l-awtorità kompetenti, notifikat lill-persuna in kwestjoni, li jkollha x’taqsam ma’ l-investigazzjoni jew proċeduri legali dwar l-irregolarità. It-terminu għandu jibda jiddekorri mill-ġdid wara kull att li jinterrompih.
Madankollu, il-limitazzjoni għandha ssir effettiva mhux aktar tard mil-jum li fih perjodu li jkun id-doppju tal-perjodu tat-terminu jiskadi mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun imponiet penali, ħlief fejn il-proċedura amministrattiva tkun ġiet sospiża skond Artikolu 6(1).
[…]
3.   L-Istati Membri għandhom iżommu l-possibilità li japplikaw perjodu li jkun itwal minn dak li hemm provdut fil-paragrafi 1 u 2 rispettivament.”
L-Artikolu 4 ta’ dan l-istess regolament jipprovdi li:
“1.   Bħala regola ġenerali, kull irregolarità għandha tinvolvi l-irtirar tal-vantaġġ miksub b’mod skorrett:
—
permezz ta’ obbligu li min ikun iħallas jew iħallas lura l-ammonti dovuti jew aċċettati b’mod skorrett,
—
[...]
2.   L-applikazzjoni tal-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 għandha tkun limitata għall-irtirar tal-vantaġġ miksub kif ukoll, fejn ikun hemm hekk provdut, l-imgħax li jista’ jiġi stabbilit abbażi ta’ rata fissa.
[...]
4.   Il-miżuri kif hemm provdut f’dan l-Artikolu m’għandhomx jitqiesu bħala penali”.
L-Artikolu 5(1) tar-Regolament (KE) Nru 2988/95 huwa emendat kif ġej:
“1.   L-irregolaritajiet intenzjonati jew dawk kawżati minn negliġenza jistgħu jwasslu għal dawn il-penali [sanzjonijiet] amministrattivi:
a)
il-ħlas ta’ multa amministrattiva;
b)
il-ħlas ta’ ammont akbar mill-ammonti aċċettati bla jedd jew skansati, u l-imgħax fejn ikun xieraq; [...]
c)
it-tneħħija totali jew parzjali ta’ vantaġġ mogħti mir-regoli tal-Komunità, [...]
d)
l-esklużjoni minn, jew l-irtirar tal-vantaġġ għal perjodu sussegwenti għal dak ta’ l-irregolarità;
e)
l-irtirar temporanju ta’ l-approvazzjoni jew ir-rikonoxximent meħtieġ għall-parteċipazzjoni fi skema ta’ għajnuna tal-Komunità;
f)
it-telf ta’ garanzija jew depożitu provdut għall-iskop tal-konformità mal-kondizzjonijiet stipulati mir-regoli jew ir-riforniment ta’ l-ammont tal-garanzija lliberata bla jedd;
ġ)
penali oħra ta’ tip purament ekonomiku, ekwivalenti fin-natura u l-qasam ta’ applikazzjoni, kif hemm provdut fir-regoli settorjali adottati mill-Kunsill [...]”
Id-dritt Franċiż
L-Artikolu 2262 ta’ Kodiċi Ċivili jipprovdi li:
“L-azzjonijiet kollha, kemm jekk
in rem
kif ukoll jekk
in personam
, għandhom jiġu preskritti bi 30 sena.”
Il-fatti tal-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Sodiaal Industrie SA bbenefikat, matul is-sena 1998, mill-għajnuna Komunitarja prevista fid-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) 2921/90, tal-10 ta’ Ottubru 1990, dwar għajnuna għall-produzzjoni ta’ casein u caseinate magħmulin minn ħalib xkumat (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 10, p. 387).
Matul is-sena 2001, twettaq kontroll mill-aġenti tal-Aġenzija Ċentrali tal-organizzazzjonijiet għall-intervent fis-settur agrikolu (ACOFA). Dan il-kontroll osserva li l-kwantità ta’ caseinate prodotta minn Sodiaal Industrie SA matul is-Sajf tal-1998 kienet inqas mill-kwantità li għaliha kienet ingħatat l-għajnuna.
Permezz tad-deċiżjoni tal-11 ta’ Lulju 2007, l-“Office national interprofessionnel de l’élevage et de ses productions” (“L-Uffiċċju nazzjonali interprofessjonali tat-trobbija u tal-produzzjoni tagħha”) talab lil Sodiaal Industrie SA għar-rimbors tas-somma ta’ EUR 288051.14, li tikkorrispondi għall-ammont ta’ għajnuna mogħtija indebitament.
Fit-30 ta’ Ġunju 2008, Sodiaal Industrie SA ġiet akkwistata minn Sodiaal International.
Permezz tas-sentenza tal-11 ta’ Frar 2010, it-tribunal administratif de Paris (Qorti Amministrattiva ta’ Pariġi) laqa’ t-talba ta’ Sodiaal International, aventi kawża ta’ Sodiaal Industrie SA, sabiex jannulla l-imsemmija deċiżjoni.
L-appell ta’ FranceAgriMer, aventi kawża tal-Uffiċċju nazzjonali interprofessjonali tat-trobbija u tal-produzzjoni tagħha, kontra l-imsemmija sentenza ġie miċħud mill-cour administrative d’appel de Paris (Qorti Amministrattiva tal-Appell ta’ Pariġi) permezz tas-sentenza tad-29 ta’ Mejju 2012.
FranceAgriMer ippreżenta appell fil-kassazzjoni minn din is-sentenza quddiem il-Conseil d’État.
Insostenn tal-appell tiegħu, FranceAgriMer sostna, b’mod partikolari, li t-terminu ta’ preskrizzjoni previst fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 ma japplikax għad-deċiżjoni kkontestata peress li din tirrigwarda mhux l-applikazzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva, iżda ta’ miżura amministrattiva.
Fil-fatt, id-dispożizzjonijiet tar-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 japplikaw esklużivament fil-każ fejn l-awtorità kompetenti ma tkun ħadet l-ebda deċiżjoni dwar sanzjoni amministrattiva, fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, mal-iskadenza ta’ terminu ekwivalenti għal terminu doppju ta’ preskrizzjoni. Fil-każ tal-assenza ta’ miżuri amministrattivi, fis-sens tal-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament, meħuda f’dan it-terminu, l-imsemmija dispożizzjonijiet ma japplikawx. Għalhekk, skont FranceAgriMer, it-terminu ta’ tletin sena previst fl-Artikolu 2262 tal-Kodiċi Ċivili, madankollu mnaqqas permezz tal-interpretazzjoni ġudizzjarja, kellu jiġi applikat.
F’dawn iċ-ċirkustanzi l-Conseil d’État iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“Id-dispożizzjonijiet tar-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, li bis-saħħa tagħhom il-preskrizzjoni tinkiseb sa mhux iktar tard mill-jum li fih jiskadi terminu ekwivalenti għal terminu doppju ta’ preskrizzjoni mingħajr ma l-awtorità kompetenti tkun imponiet sanzjoni, ħlief fil-każ li l-proċedura amministrattiva tkun ġiet sospiża skont l-Artikolu 6(1) ta’ dan ir-regolament, japplikaw esklużivament fil-każ li l-awtorità kompetenti ma tkun imponiet l-ebda sanzjoni, fis-sens tal-Artikolu 5 tar-Regolament, fl-iskadenza ta’ terminu ekwivalenti għal terminu doppju ta’ preskrizzjoni, jew japplikaw ukoll fil-każ tal-assenza ta’ miżura ammnistrattiva, fis-sens tal-Artikolu 4 tar-Regolament, meħuda f’dan it-terminu?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi, jekk ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 għandux jiġi interpretat fis-sens li l-preskrizzjoni li huwa jipprovdi tapplika mhux biss għal proċeduri legali kontra irregolaritajiet li jagħtu lok għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, iżda wkoll għall-proċeduri legali li jagħtu lok għall-adozzjoni ta’ miżuri amministrattivi, fis-sens tal-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament.
Skont ġurisprudenza stabbilita, hemm lok, għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, li jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha u l-għanijiet tal-leġiżlazzjoni li minnha hija tagħmel parti (ara s-sentenzi Yaesu Europe, C-433/08,
EU:C:2009:750
, punt 13; ebookers.com Deutschland, C-112/11,
EU:C:2012:487
, punt 12; Brain Products, C‑219/11,
EU:C:2012:742
, punt 13, u Utopia, C-40/14,
EU:C:2014:2389
, punt 27).
Għalhekk, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, li l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 2988/95 jintroduċi “regoli ġenerali fir-rigward ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward tal-liġi tal-[Unjoni]”, u dan, kif jirriżulta mit-tielet premessa ta’ dan ir-regolament, sabiex “atti li huma ta’ ħsara għall-interessi finanzjarji tal-[Unjoni] [...] jiġu ribattuti fl-oqsma kollha”.
Barra minn hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 jistabbilixxi, fir-rigward ta’ proċeduri legali, terminu ta’ preskrizzjoni li jiddekorri minn meta ssir l-irregolarità li, skont l-Artikolu 1(2) ta’ dan ir-regolament, tkopri “kull ksur ta’ dispożizzjoni tal-liġi [tal-Unjoni] li jirriżulta minn att jew nuqqas ta’ operatur ekonomiku, li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-budget ġenerali [tal-Unjoni]”.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, skont il-formulazzjoni tar-raba’ subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 3(1), hija stabbilita “sanzjoni”, li tista’ tindika li dan is-subparagrafu japplika biss għall-proċeduri legali dwar irregolaritajiet li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament.
Din l-analiżi tat-test madankollu ma hijiex konklużiva. Fil-fatt, fit-tieni lok, hija meħtieġa analiżi sistematika tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament.
Għalhekk, hemm lok li jiġi kkonstatat, qabel kollox, li tali approċċ sistematiku tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 iwassal għall-kunsiderazzjoni li s-subparagrafi tiegħu għandhom jiġu kkunsidrati flimkien fejn id-dispożizzjonijiet ma jistgħux jitqiesu waħedhom. Fil-fatt, ir-raba’ subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni tistabbilixxi terminu ta’ preskrizzjoni “li jiskadi” mat-terminu ta’ preskrizzjoni ta’ erba’ snin li jibda jiddekorri mit-twettiq tal-irregolarità u li huwa previst fl-ewwel subparagrafu tal-imsemmija dispożizzjoni. L-attribuzzjoni ta’ kampi ta’ applikazzjoni differenti lil dawn is-subparagrafi tmur kontra l-istruttura tas-sistema ta’ preskrizzjoni stabbilita mill-imsemmi artikolu. Barra minn hekk, tali approċċ imur kontra l-għan segwit mir-Regolament Nru 2988/95 li jiġi pprovdut qafas koerenti għal din is-sistema.
Interpretazzjoni sistematika u teleoloġika tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament tirrikjedi għalhekk li jiġi kkunsidrat applikabbli għall-miżuri amministrattivi t-terminu “li jiskadi” previst fir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) ta’ dan l-istess regolament.
Għandu jiġi osservat, sussegwentement, li dan l-approċċ jikkorrispondi għal ġurisprudenza stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja, ikkonfermata mis-sentenza Pfeifer & Langen (C-52/14,
EU:C:2015:381
). Skont din il-ġurisprudenza, ma hemmx lok li ssir distinzjoni bejn sanzjoni amministrattiva u miżura amministrattiva fl-applikazzjoni tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95. Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet b’mod ċar f’dan is-sens li din id-dispożizzjoni hija applikabbli kemm għall-irregolaritajiet li jwasslu għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva, fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, kif ukoll għal dawk li jkunu s-suġġett ta’ miżura amministrattiva, fis-sens tal-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament, miżura li l-għan tagħha huwa l-irtirar tal-vantaġġ miksub indebitament mingħajr madankollu ma għandha n-natura ta’ sanzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Handlbauer, C‑278/02,
EU:C:2004:388
, punti 33 u 34; Josef Vosding Schlacht-, Kühl- und Zerlegebetrieb
et
, C‑278/07 sa C‑280/07,
EU:C:2009:38
, punt 22; Cruz & Companhia, C‑341/13,
EU:C:2014:2230
, punt 45, kif ukoll Pfeifer & Langen, C‑52/14,
EU:C:2015:381
, punt 23).
Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà enfasizzat li l-irregolaritajiet li jwasslu għat-teħid ta’ miżuri amministrattivi fis-sens tal-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 2988/95, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandhom jiġu kkunsidrati bħala preskritti fit-terminu ta’ erba’ snin li jibda jiddekorri mid-data li fiha twettqu dawn l-irregolaritajiet, filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-atti li jinterrompu l-preskrizzjoni previsti fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament u fl-osservanza tal-limitu massimu stabbilit fir-raba’ subparagrafu tal-imsemmi Artikolu 3(1) (sentenza Cruz & Companhia, C‑341/13,
EU:C:2014:2230
, punt 64.).
Barra minn hekk, jirriżulta b’mod ċar mill-ġurisprudenza reċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-interpretazzjoni tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 tirrigwarda kemm il-possibbiltà ta’ sanzjoni kif ukoll ta’ miżura amministrattiva (sentenza Pfeifer &Langen, C‑52/14,
EU:C:2015:381
, punti 40, 43 u 47).
Fl-aħħar nett, għandhom jiġu osservati l-għanijiet segwiti fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li t-terminu stabbilit f’din id-dispożizzjoni huwa intiż li jipprovdi ċ-ċertezza legali lill-operaturi ekonomiċi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Handlbauer, C‑278/02,
EU:C:2004:388
, punt 40, kif ukoll SGS Belgium
et
, C‑367/09,
EU:C:2010:648
, punt 68). Fil-fatt, dawn għandhom huma stess jistabbilixxi, minn fost l-operazzjonijiet tagħhom, dawk li huma definittivament mirbuħa u dawk li għadhom jistgħu jkunu suġġetti għal prosekuzzjoni (sentenza Pfeifer & Langen, C‑52/14,
EU:C:2015:381
, punti 24 u 64).
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal preċedentement, il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza ma tistax tinftiehem la fis-sens li hija tillimita ruħha tinterpreta l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 u lanqas fis-sens li r-raba’ subparagrafu ta’ dan l-Artikolu 3(1) jirreferi biss u b’mod limitat għas-sanzjonijiet amministrattivi previsti fl-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament.
Għall-finijiet ta’ kompletezza, għandu jiġi enfasizzat li din l-interpretazzjoni hija bla ħsara għall-Artikolu 3(3) tar-Regolament Nru 2988/95 skont liema l-Istati Membri jibqa’ jkollhom il-possibbiltà li japplikaw terminu itwal minn dak previst rispettivament fil-paragrafi 1 u 2 tal-imsemmi Artikolu 3 (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Cruz & Companhia, C-341/13,
EU:C:2014:2230
, punt 54, kif ukoll Ze Fu Fleischhandel u Vion Trading, C‑201/10 u C‑202/10,
EU:C:2011:282
, punt 25).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda għandha tkun li r-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 għandu jiġi interpretat fis-sens li l-preskrizzjoni li huwa jipprovdi tapplika mhux biss għal proċeduri legali kontra irregolaritajiet li jagħtu lok għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, iżda wkoll għall-proċeduri legali li jagħtu lok għall-adozzjoni ta’ miżuri amministrattivi, fis-sens tal-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li l-preskrizzjoni li huwa jipprovdi tapplika mhux biss għal proċeduri legali kontra irregolaritajiet li jagħtu lok għall-impożizzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi fis-sens tal-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament, iżda wkoll għall-proċeduri legali li jagħtu lok għall-adozzjoni ta’ miżuri amministrattivi, fis-sens tal-Artikolu 4 tal-imsemmi regolament.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.