CELEX: 62006TJ0025
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Ιταλική αγορά αποκτήσεως και πρώτης μεταποιήσεως ακατέργαστου καπνού
Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ
Καθορισμός των τιμών και κατανομή της αγοράς
Καταλογισμός της παραβατικής συμπεριφοράς
Πρόστιμα

του Δικαστηρίου της 24ης Σεπτεμβρίου 2009, C-125/07 P, C-133/07 P, C-135/07 P και C‑137/07 P, Erste Group Bank κ.λπ.
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I‑8681, σκέψη 233 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής
Σεπτεμβρίου 2003, T-203/01, Michelin κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II-4071, σκέψη 292).
Αναφορικά, τρίτον, με το επιχείρημα που αντλείται από την πολύ περιορισμένη έκταση της γεωγραφικής αγοράς, κατά πρώτο λόγο,
πρέπει να επισημανθεί ότι η επίμαχη σύμπραξη ήταν εθνική και δεν περιορίζετο, αντιθέτως προς ό,τι προφανώς διατείνεται η Alliance
One, στις καπνοπαραγωγικές περιφέρειες. Η σύμπραξη που έθεσαν σε εφαρμογή οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως αφορούσε, πράγματι,
την αγορά προμήθειας και όχι παραγωγής, που συγκεντρώνεται σε ορισμένες περιφέρειες της χερσονήσου (βλ. αιτιολογική σκέψη
83 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατά δεύτερο λόγο και σε κάθε περίπτωση, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το εν λόγω ζήτημα δεν
σχετίζεται με την εφαρμογή του πολλαπλασιαστικού συντελεστή. Συγκεκριμένα, η έκταση της γεωγραφικής αγοράς αποτελεί στοιχείο
το οποίο λαμβάνει υπόψη η Επιτροπή κατά την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως (βλ., εν προκειμένω, τις αιτιολογικές
σκέψεις 365 και 366 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Το στοιχείο αυτό αντιστοιχεί, ως εκ τούτου, σε ένα αντικειμενικό και εγγενές
της παραβάσεως χαρακτηριστικό, ενώ η εφαρμογή πολλαπλασιαστικού συντελεστή για αποτρεπτικό σκοπό προϋποθέτει τη συνεκτίμηση
αντικειμενικών χαρακτηριστικών των εμπλεκόμενων, όπως το μέγεθός τους και οι οικονομικοί τους πόροι. Εξάλλου, το ίδιο το γράμμα
του σημείου 1 A, τέταρτο εδάφιο, των κατευθυντήριων γραμμών επιρρωννύει την άποψη αυτή, καθότι η συνεκτίμηση στοιχείων που
δικαιολογούν την εφαρμογή αποτρεπτικού συντελεστή πραγματοποιείται, ανεξαρτήτως της ίδιας της φύσεως της παραβάσεως, του συγκεκριμένου
αντίκτυπού της στην αγορά, και της γεωγραφικής εκτάσεως αυτής (βλ., συναφώς, απόφαση Degussa κατά Επιτροπής, σκέψη 235 ανωτέρω,
σκέψη 273). Κατά συνέπεια, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελές.
Όσον αφορά, τέταρτον, το επιχείρημα που προβάλλεται στο υπόμνημα απαντήσεως, κατά το οποίο η Επιτροπή παρέβλεψε εν προκειμένω
τις κατευθυντήριες γραμμές, στο μέτρο που αυτές απαγορεύουν την αυτόματη εφαρμογή στους πολυεθνικούς ομίλους προσαυξήσεως
του βασικού ποσού του προστίμου, διαπιστώνεται ότι στερείται βάσεως. Συγκεκριμένα, από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει
ότι, στο πλαίσιο του καθορισμού του ποσού εκκίνησης, η Επιτροπή εκτίμησε, καταρχάς, το ειδικό βάρος κάθε επιχειρήσεως, σε
συνάρτηση με το μερίδιο αγοράς της, και, εν συνεχεία, έλαβε υπόψη τη χρηματική και οικονομική δύναμη των πολυεθνικών ομίλων
στους οποίους ανήκουν οι επιχειρήσεις που διέπραξαν την παράβαση, προκειμένου να διασφαλίσει ένα επαρκώς αποτελεσματικό αποτέλεσμα
στο ποσό αυτό. Επομένως, η προσαύξηση του ποσού αυτού ουδόλως εφαρμόσθηκε αυτομάτως.
Υπό το πρίσμα των σκέψεων αυτών, συνάγεται ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πλάνη επειδή αύξησε το ποσό εκκίνησης των προστίμων
που επιβλήθηκαν στην SCC και στην Dimon Inc. προκειμένου να διασφαλίσει ένα επαρκώς αποτελεσματικό αποτέλεσμα σε αυτά.
2.
Επί του τρίτου σκέλους, που αντλείται από έλλειψη συνοχής της συλλογιστικής που ακολούθησε η Επιτροπή όσον αφορά την εφαρμογή
του πολλαπλασιαστικού συντελεστή στη Mindo
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Alliance One προσάπτει στην Επιτροπή ότι ακολούθησε μία στερούμενη λογικής συνοχής συλλογιστική κατά τη μη εφαρμογή πολλαπλασιαστικού
συντελεστή στη Mindo, καθότι η τελευταία δεν συνδέετο πλέον με αυτήν και αποτελούσε, επομένως, χωριστή επιχείρηση. Δεδομένου
ότι η Alliance One είναι υπεύθυνη για το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Dimon Italia (Mindo), εάν ένας πολλαπλασιαστικός συντελεστής
δεν είναι εφαρμοστέος στην τελευταία, τότε, δεν πρέπει, κατά μείζονα λόγο, να εφαρμοσθεί ούτε στην Alliance One.
Εφαρμόζοντας πολλαπλασιαστικό συντελεστή χωριστά στην Dimon Italia και στην Transcatab με την αιτιολογία ότι ανήκαν σε δύο
πολυεθνικούς ομίλους κατά τον χρόνο της παραβάσεως, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι, κατά τον χρόνο που εκδόθηκε
η προσβαλλόμενη απόφαση και έπρεπε να καταβληθεί το πρόστιμο, μόνον η Transcatab εξακολουθούσε να ανήκει σε πολυεθνικό όμιλο
ενώ η Dimon Italia είχε εν τω μεταξύ πωληθεί σε τρίτους.
Εξάλλου, δεδομένου του αποτρεπτικού αποτελέσματος το οποίο επεδιώκετο με την εφαρμογή πολλαπλασιαστικού συντελεστή, η εφαρμογή
τέτοιου συντελεστή εδικαιολογείτο μόνον ως προς την εταιρεία που διέπραξε την παράνομη πράξη και όχι ως προς μια εταιρεία
η οποία ήταν παντελώς άσχετη με τη σύμπραξη και της οποίας ο μοναδικός δεσμός με την άμεσα εμπλεκόμενη εταιρεία είναι ότι
κατείχε στο παρελθόν μετοχές αυτής.
Δεδομένου ότι η Mindo δεν έπαυσε να υφίσταται, έπρεπε να εφαρμοσθεί οιοσδήποτε πολλαπλασιαστικός συντελεστής σε αυτήν ως άμεσα
εμπλεκόμενη στη σύμπραξη. Κατά την Alliance One, μια απαράδεκτη συνέπεια του κριτηρίου που χρησιμοποίησε η Επιτροπή είναι
το γεγονός ότι επιβάλλονται λιγότερες κυρώσεις στην εταιρεία που διέπραξε άμεσα την παράβαση από ό,τι σε εκείνη που την έλεγχε
προηγουμένως, η οποία όχι μόνον δεν είχε συμμετάσχει στη σύμπραξη και αγνοούσε ακόμα και την ύπαρξή της, αλλά δεν είχε πλέον
ούτε καν σχέσεις με την διαπράξασα την παράβαση εταιρεία.
Τέλος, κατά την Alliance One, η Επιτροπή δεν μπορεί να κρίνει δύο εταιρείες από κοινού και εις ολόκληρον υπεύθυνες για διαφορετικά
και χωριστά ποσά του ίδιου προστίμου, όπως εν προκειμένω έπραξε.
Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα της Alliance One.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Σημειωτέον, καταρχάς, ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή ορθώς έλαβε υπόψη τον συνολικό κύκλο εργασιών των μητρικών εταιρειών,
ήτοι των Dimon Inc. και SCC, για τον υπολογισμό του πολλαπλασιαστικού συντελεστή, και όχι μόνον εκείνον των οικείων θυγατρικών,
δεδομένου ότι, όπως επισημάνθηκε στο πλαίσιο της αναλύσεως του πρώτου λόγου, μητρική και θυγατρική συνιστούν μία και μόνη
επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 12ης Δεκεμβρίου 2007, T-101/05 και
T-111/05, BASF και UCB κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II-4949, σκέψη 49, και της 18ης Ιουνίου 2008, T-410/03, Hoechst κατά
Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II‑881, σκέψη 379). Εξάλλου, η εφαρμογή του πολλαπλασιαστικού συντελεστή προς διασφάλιση αποτρεπτικού
αποτελέσματος υπαγορεύθηκε, εν προκειμένω, ακριβώς από το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις που προέβησαν σε παραβατική συμπεριφορά
ανήκαν σε πολυεθνικούς ομίλους (βλ. αιτιολογική σκέψη 374 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).
Στην υποσημείωση της σελίδας 291, στην αιτιολογική σκέψη 374 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι η εφαρμογή
του πολλαπλασιαστικού συντελεστή ως προς το πρόστιμο που επεβλήθηκε στη Mindo (πρώην Dimon Italia) δικαιολογείται από την
από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη της Alliance One, ενώ, όσον αφορά την ίδια ευθύνη της Mindo, η εφαρμογή τέτοιου συντελεστή
δεν εδικαιολογείτο, δεδομένου ότι η τελευταία διέκοψε κάθε σχέση με τον μέτοχό της. Πάντως, δεδομένου του ότι η ευθύνη της
Mindo πρέπει να ληφθεί υπόψη εντός των ορίων του 10 % του κύκλου εργασιών της, η Επιτροπή συμπέρανε ότι ήταν άσκοπο να υπολογίσει
χωριστά ένα ποσό εκκίνησης για την εν λόγω επιχείρηση. Συνεπώς, το επιχείρημα ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη την κατάσταση
που υφίστατο κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεώς της είναι αβάσιμο.
Στις αιτιολογικές σκέψεις 403 και 404 της προσβαλλόμενης αποφάσεως (στη σκέψη 2.6.3.6 με τίτλο «Προκύπτοντα πρόστιμα και εφαρμογή
του ανωτάτου ορίου του προστίμου»), η Επιτροπή διευκρινίζει την κατάσταση της Mindo. Ειδικότερα, στην αιτιολογική σκέψη 404
της προσβαλλόμενης αποφάσεως, αναφέρει:
«[…] η [από κοινού και εις ολόκληρον] ευθύνη της Mindo (η οποία δεν διατηρεί πλέον καμία σχέση με τον πρώην όμιλο Dimon) θα
πρέπει να ληφθεί υπόψη εντός των ορίων του 10 % του κύκλου εργασιών της κατά το πιο πρόσφατο οικονομικό έτος (δηλαδή 3,99
εκατομμύρια ευρώ)».
Συγκεκριμένα, οσάκις η οικονομική ενότητα διακόπηκε εν τω μεταξύ, κάθε αποδέκτης της αποφάσεως δικαιούται να τύχει του ανώτατου
ορίου του 10 % του κύκλου εργασιών που εφαρμόζεται μεμονωμένα σ’ αυτόν (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 15ης Ιουνίου 2005,
T-71/03, T-74/03, T-87/03 και T-91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 390, και της
13ης Σεπτεμβρίου 2010, T-26/06, Trioplast Wittenheim κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 113).
Επιβάλλεται όμως η διαπίστωση ότι, εν προκειμένω, το ζήτημα της εφαρμογής πολλαπλασιαστικού συντελεστή προς αποτροπή της Mindo
εστερείτο κάθε πρακτικής συνέπειας εξαιτίας του περιορισμού του επιβληθέντος σε αυτήν προστίμου 10 % του κύκλου εργασιών της.
Κατά συνέπεια, το επιχείρημα που προβάλλει η Alliance One είναι αλυσιτελές.
Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να εκτιμώνται οι συνολικοί πόροι μιας επιχειρήσεως, ώστε να επιτυγχάνεται ορθώς το αποτρεπτικό αποτέλεσμα,
τούτο δε τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, την ημέρα κατά την οποία επιβάλλεται το πρόστιμο, κάτι που, εξάλλου, δεν
αμφισβητεί η Alliance One (βλ., συναφώς, απόφαση Degussa κατά Επιτροπής, σκέψη 235 ανωτέρω, σκέψη 285).
Δεν μπορεί επομένως να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι, κατά τον καθορισμό της προσαυξήσεως προς επίτευξη αποτρεπτικού αποτελέσματος,
έλαβε υπόψη του κύκλους εργασιών που πραγματοποίησαν οι όμιλοι των οποίων η συγχώνευση έλαβε χώρα μετά την παύση της παραβάσεως
και την έκδοση της προσβαλλόμενης αποφάσεως.
Επίσης, ορθώς έκρινε η Επιτροπή την Mindo από κοινού και εις ολόκληρον υπεύθυνη με την Alliance One για την καταβολή του προστίμου
ύψους 3,99 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η τελευταία παραμένει υπεύθυνη για την καταβολή του συνολικού ποσού του προστίμου, ήτοι
10 εκατομμυρίων ευρώ.
Από το σύνολο των σκέψεων αυτών προκύπτει ότι ο υπό κρίση λόγος πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Εκ των ανωτέρω συνάγεται ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της, χωρίς να χρειάζεται εν προκειμένω να εξετασθεί
το παραδεκτό του δεύτερου και του τρίτου αιτήματος της Alliance One.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρξε σχετικό αίτημα του αντίδικου. Δεδομένου ότι η Alliance One ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με το αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Alliance One International, Inc. στα δικαστικά έξοδα.
Azizi
Cremona
Frimodt Nielsen
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 9 Σεπτεμβρίου 2011.
(υπογραφές)
Περιεχόμενα
Ιστορικό της διαφοράς
Α –   Διοικητική διαδικασία
Β –   Προσβαλλόμενη απόφαση
1.  Παραλήπτες της προσβαλλόμενης αποφάσεως
2.  Καθορισμός του ποσού των προστίμων
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Α –   Επί του πρώτου λόγου, που αντλείται από παράβαση των κανόνων που διέπουν τον καταλογισμό στη μητρική εταιρεία των παραβάσεων
που διέπραξε η θυγατρική της, καθώς και από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας
1.  Επί του πρώτου σκέλους, που αντλείται από παράβαση των κανόνων που διέπουν τον καταλογισμό στη μητρική εταιρεία των πρακτικών
της θυγατρικής της
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
2.  Επί του δεύτερου σκέλους, που αντλείται από παράβλεψη των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισαν η SCC και η Dimon Inc.
προκειμένου να ανατρέψουν το τεκμήριο
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των γενικού χαρακτήρα στοιχείων που προβάλλονται προς ανατροπή του τεκμηρίου
Επί των ειδικών στοιχείων που προβάλλονται προς ανατροπή του τεκμηρίου
–  Επί της σχέσεως μεταξύ SCC και Transcatab
–  Επί της σχέσεως μεταξύ της Dimon Inc. και της Dimon Italia
Επί των στοιχείων τα οποία φέρεται ότι χρησιμοποίησε η Επιτροπή προκειμένου να επιβεβαιώσει την έλλειψη αυτονομίας της Transcatab
και της Dimon Italia
Επί της ερμηνείας των αποδεικτικών στοιχείων που μπορούν να ανατρέψουν το τεκμήριο υπό το πρίσμα της νομολογίας
3.  Επί του τρίτου σκέλους, που αντλείται από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
4.  Επί του τέταρτου σκέλους, που αντλείται από παράβαση των κανόνων σχετικά με την κατανομή του βάρους αποδείξεως
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Β –   Επί του δεύτερου λόγου, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, καθώς και από παραβίαση
της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό του τελικού ποσού του προστίμου
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
2.  Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Γ –   Επί του τρίτου λόγου, που αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο και περί τα πράγματα, καθώς επίσης από παραβίαση της αρχής της
αναλογικότητας και από έλλειψη αιτιολογίας κατά τον καθορισμό του πολλαπλασιαστικού συντελεστή
1.  Επί του πρώτου σκέλους, που αντλείται από το επαρκές αποτρεπτικό αποτέλεσμα και τη σχετική πρακτική λήψεως αποφάσεων της
Επιτροπής
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
2.  Επί του τρίτου σκέλους, που αντλείται από έλλειψη συνοχής της συλλογιστικής που ακολούθησε η Επιτροπή όσον αφορά την εφαρμογή
του πολλαπλασιαστικού συντελεστή στη Mindo
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.