CELEX: 62014CJ0238
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Politika soċjali
Direttiva 1999/70/KE
Ftehim qafas dwar xogħol għal żmien determinat konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP
Ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu
Kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi
Klawżola 5(1)
Miżuri intiżi sabiex jipprevjenu l-użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi
Kunċett ta’ ‘raġunijiet oġġettivi’ li jiġġustifikaw tali kuntratti

Permezz tar-rikors tagħha l-Kummissjoni Ewropea titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tikkonstata li, billi żamm fis-seħħ derogi għall-miżuri intiżi għall-prevenzjoni ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi konklużi bejn il-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal żmien determinat, konkluż fit-18 ta’ Marzu 1999 (iktar ’il quddiem il-“Ftehim qafas”), li jinsab fl-anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE, tat-28 ta’ Ġunju 1999, dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss [żmien determinat] konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 368).
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 1999/70, l-għan tagħha huwa li “[ġ]ġib fis-seħħ il-ftehim qafas [...] konkluż [...] bejn l-organizzazzjonijiet ġenerali ta’ l-industrija (ETUC, UNICE u CEEP)”.
Il-punti 6 sa 8 u 10 tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali tal-Ftehim qafas jipprevedu:
“6.
Billi l-kuntratti ta’ l-impjieg għal żmien indefinit [indeterminat] huma l-forma ġenerali ta’ relazzjonijiet ta’ l-impjieg u jikkontribwixxu għall-kwalità ta’ ħajja tal-ħaddiema kkonċernati u jtejbu l-atteġġjament;
7.
Billi l-użu ta’ kuntratti ta’ l-impjieg għal terminu fiss [żmien determinat] ibbażati fuq raġunijiet oġġettivi huwa mod kif jiġi pprevenut l-abbuż;
8.
Billi l-kuntratti ta’ l-impjieg għal terminu fiss huma fattur ta’ l-impjieg [karatteristiku] f’ċerti setturi, xogħlijiet u attivitajiet li jistgħu ikunu addattati kemm għal min jimpjega kif ukoll għall-ħaddiema;
[...]
10.
Billi dan il-ftehim jirreferi lura għall-Istati Membri u l-imsieħba soċjali għall-arranġamenti għall-applikazzjoni tal-prinċipji ġenerali, tal-ħtiġiet minimi u tad-dispożizzjonijiet tiegħu, sabiex jittieħed kont tas-sitwazzjoni f’kull Stat Membru u ċ-ċirkostanzi tas-setturi u xogħlijiet partikolari, inklużi l-attivitajiet ta’ natura staġjonali;”.
Skont il-klawżola 1 tal-Ftehim qafas, wieħed mill-għanijiet ta’ dan il-ftehim huwa li jistabbilixxi qafas għall-prevenzjoni tal-abbużi li jirriżultaw mill-użu ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet tal-impjieg għal żmien determinat suċċessivi.
Skont il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas, intitolata “Miżuri għal prevenzjoni ta’ l-abbuż”:
“1.
Sabiex jiġi ipprevenut l-abbuż ikkawżat mill-użu ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ impjieg għal terminu fiss [żmien determinat], wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali skond il-liġi nazzjonali, il-ftehim kollettiv jew il-prattika [nazzjonali], u/jew l-imsieħba soċjali, għandhom, meta ma hemm ebda miżuri ekwivalenti legali biex jipprevjenu l-abbuż, jintroduċu b’mod li jieħu kont tal-ħtiġiet tas-setturi u/jew kategoriji speċifiċi ta’ ħaddiema, waħda jew iktar mill-miżuri li ġejjin:
a)
raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ dawn il-kuntratti jew relazzjonijiet;
b)
iż-żmien massimu totali ta’ kuntratti jew relazzjonijiet suċċessivi ta’ impjieg għal terminu fiss;
c)
in-numru ta’ tiġdid ta’ dawn il-kuntratti jew relazzjonijiet.
2.
L-Istati Membri wara konsultazzjoni ma’ l-imsieħba soċjali u/jew l-imsieħba soċjali għandhom, meta approprjat, jiddeterminaw taħt liema kondizzjonijiet il-kuntratti jew ir-relazzjonijiet ta’ impjieg għal terminu fiss:
a)
għandhom jitqiesu bħala ‘suċċessivi’;
b)
għandhom jitqiesu bħala kuntratti jew relazzjonijiet għal żmien indefinit [indeterminat]”.
Id-dritt Lussemburgiż
Il-Kodiċi industrijali
L-Artikolu L. 121‑2 tal-Kodiċi industrijali, li jinsab fit-Taqsima 1 tal-Kapitolu I tat-Titolu II ta’ dan il-kodiċi, intitolata “Dispożizzjonijiet ġenerali”, jipprevedi:
“Il-kuntratt ta’ xogħol għandu jiġi konkluż mingħajr ma jiġi ddeterminat it-tul tiegħu.
Madankollu, fil-każijiet u taħt il-kundizzjonijiet stipulati fil-Kapitolu 3 ta’ dan it-titolu, dan jista’ jkun jinkludi perijodu stabbilit bi preċiżjoni sa mill-konklużjoni tiegħu jew li jirriżulta mit-tlestija tal-oġġett li fir-rigward tiegħu dan ġie konkluż”.
L-Artikolu L. 122‑1 ta’ dan il-kodiċi, li jinsab fit-Taqsima 1 tal-Kapitolu II tat-Titolu II tiegħu, intitolata “Użu ta’ kuntratt għal żmien determinat”, jistipula:
“(1)   Il-kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat jista’ jiġi konkluż għat-twettiq ta’ biċċa xogħol speċifika u mhux dewwiema; l-għan tiegħu ma jistax ikun li b’mod dewwiemi jiġi okkupat impjieg marbut mal-attività normali u permanenti tal-impriża.
(2)   Huma b’mod partikolari kkunsidrati bħala biċċiet xogħol speċifiċi u mhux dewwiema fis-sens tad-dispożizzjonijiet tal-paragrafu (1):
1.
is-sostituzzjoni ta’ impjegat li huwa temporanjament assenti jew li l-kuntratt ta’ xogħol tiegħu huwa sospiż għal raġunijiet oħra li ma humiex tilwima industrijali jew in-nuqqas ta’ xogħol li jirriżulta minn kawżi ekonomiċi jew kundizzjonijiet ħżiena tat-temp, kif ukoll is-sostituzzjoni ta’ impjegat b’kuntratt għal żmien indeterminat li l-pożizzjoni tiegħu saret vakanti, fl-istennija tad-dħul fis-servizz effettiv tal-impjegat li ser jissostitwixxi lill-impjegat li l-kuntratt tiegħu ntemm;
2.
l-impjieg ta’ natura staġjonali ddefinit b’regolament Gran Dukali;
3.
l-impjiegi li għalihom, f’ċerti setturi ta’ attività, hija użanza stabbilita li ma jintużax il-kuntratt għal żmien indeterminat minħabba n-natura tal-attività eżerċitata jew n-natura intrinsikament temporanja ta’ dawn l-impjiegi, il-lista ta’ dawn is-setturi u impjiegi għandha tiġi stabbilta b’regolament Gran Dukali;
4.
it-twettiq ta’ biċċa xogħol okkażjonali u
ad hoc
speċifika u li ma tifformax parti mill-attività normali tal-impriża;
5.
it-twettiq ta’ biċċa xogħol speċifika u mhux dewwiema fil-każ li jkun hemm żieda temporanja u eċċezzjonali tal-attività tal-impriża jew fil-każ tal-bidu jew tal-espansjoni tal-impriża;
6.
it-twettiq ta’ xogħlijiet urġenti li jsir neċessarju sabiex jiġu evitati inċidenti, biex jissewwew ħsarat fl-apparat, biex jiġu organizzati miżuri ta’ protezzjoni tal-installazzjonijiet jew tal-bini tal-impriża b’tali mod li tiġi evitata kull ħsara għall-impriża jew għall-persunal tagħha;
7.
l-impjieg ta’ persuna qiegħda rreġistrata mal-‘Agence pour le développement de l’emploi’ [Aġenzija għall-iżvilupp tal-impjieg], jew fil-kuntest ta’ miżura ta’ inserzjoni jew ta’ inserzjoni mill-ġdid fid-dinja tax-xogħol, jew li jkun jifforma parti minn kategorija ta’ persuni qiegħda li ġew iddikjarati eleġibbli sabiex jiġu impjegati b’kuntratt għal żmien determinat, ddefinit b’regolament Gran Dukali li għandu jiġi adottat wara konsultazzjoni mal-Conseil d’État u bil-kunsens tal-Conférence des Présidents de la Chambre des députés [konferenza tal-presidenti tal-kamra tad-deputati]. Il-kriterji li jiddeterminaw il-kategoriji ta’ persuni qiegħda eliġibbli għandhom jieħdu b’mod partikolari inkunsiderazzjoni l-età, it-taħriġ u tat-tul tar-reġistrazzjoni tal-persuna qiegħda, kif ukoll tal-kuntest soċjali li fih hija topera;
8.
l-impjieg intiż sabiex jiffavorixxi l-impjieg ta’ ċerti kategoriji ta’ persuni li qed ifittxu xogħol;
9.
l-impjieg fejn il-persuna li timpjega timpenja ruħha li tħarreġ ulterjorment lill-impjegat;
[...]
(3)   B’deroga mill-paragrafi (1) u (2) iktar ’il fuq, jistgħu jkunu kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat:
[...]
2.
il-kuntratti ta’ xogħol konklużi minn ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, kif iddefiniti fl-Artikolu 3 [tal-Liġi tat-30 ta’ Lulju 1999 dwar a) l-istatus tal-artist professjonali indipendenti u tal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu b) il-promozzjoni tal-kreazzjoni artistika, kif emendata bil-Liġi tas-26 ta’ Mejju 2004 (iktar ’il quddiem il-“Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999”)], jew ma impriża tal-ispettaklu, jew fil-kuntest ta’ produzzjoni ċinematografika, awdjoviżiva, teatrali jew mużikali.
[...]”
L-Artikolu L. 122‑3 tal-imsemmi kodiċi, li jinsab fit-Taqsima 3 tal-Kapitolu II tat-Titolu II tiegħu, intitolata “Tul tal-kuntratt għal żmien determinat”, jipprevedi:
“(1)   Il-kuntratt konkluż għal żmien determinat għandu jkun jinkludi perijodu stabbilit bi preċiżjoni sa mill-konklużjoni tiegħu.
Madankollu dan jista’ ma jkunx jinkludi perijodu stabbilit bi preċiżjoni meta jiġi konkluż fil-każijiet segwenti:
1.
għas-sostituzzjoni ta’ impjegat assenti jew li l-kuntratt ta’ xogħol tiegħu huwa sospiż, għal raġuni oħra li ma hijiex tilwima industrijali, jew għas-sostituzzjoni ta’ impjegat li l-pożizzjoni tiegħu saret vakanti qabel id-dħul fis-servizz tas-suċċessur tiegħu;
2.
għal impjiegi ta’ natura staġjonali;
3.
għall-impjiegi li għalihom hija użanza stabbilita li ma jintużax il-kuntratt għal żmien indeterminat minħabba n-natura tal-attività eżerċitata jew n-natura intrinsikament temporanja ta’ dan l-impjieg.
Meta, f’dawn il-każijiet, il-kuntratt ma jkunx jinkludi perijodu preċiż, dan għandu jiġi konkluż għal tul minimu u għandu jintemm meta ma jkunx għad hemm ostakoli sabiex l-imjegat assenti jidħol lura għax-xogħol jew mat-tlestija tal-oġġett li fir-rigward tiegħu dan ġie konkluż.
[...]”
L-Artikolu L. 122‑4 tal-istess kodiċi, li jinsab f’din it-taqsima 3, huwa fformulat kif ġej:
“(1)   Bl-eċċezzjoni tal-kuntratt ta’ natura staġjonali, it-tul tal-kuntratt konkluż għal żmien determinat abbażi tal-Artikolu L. 122‑1 ma jistax, għall-istess paga, jaqbeż l-erbgħa u għoxrin xahar, tiġdidiet inklużi.
[...]”.
L-Artikolu L. 122‑5 tal-Kodiċi industrijali, li jinsab fit-Taqsima 4 tal-Kapitolu II tat-Titolu II tiegħu, intitolata “Tiġdid tal-kuntratt konkluż għal żmien determinat”, jipprevedi:
“(1)   Il-kuntratt konkluż għal żmien determinat jista’ jiġġedded darbtejn għal żmien determinat.
Il-prinċipju ta’ tiġdid u/jew il-kundizzjonijiet tat-tiġdid għandhom ikunu s-suġġetti ta’ klawżola tal-kuntratt ta’ xogħol inizjali jew ta’ emenda sussegwenti ta’ dak il-kuntratt.
Fin-nuqqas ta’ indikazzjoni bil-miktub konformi ma din id-dispożizzjoni, il-kuntratt ta’ xogħol imġedded huwa preżunt konkluż għal żmien indeterminat, sa fejn il-prova kuntrarja ma hijiex ammissibbli.
[…]
(3)   B’deroga mid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jistgħu jiġu mġedda għal iktar minn darbtejn, anki għal perijodu totali ta’ iktar minn erbgħa u għoxrin xahar, mingħajr ma jiġu kkunsidrati kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat, il-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat konklużi:
[...]
2.
mill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, kif iddefiniti fl-Artikolu 4 tal-[Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999];
[...]”.
Skont l-Artikolu L. 122‑6 ta’ dan il-kodiċi, li jinsab fit-Taqsima 5 tal-Kapitolu II tat-Titolu II tiegħu, intitolata “Suċċessjoni ta’ kuntratti”:
“Jekk ir-relazzjoni ta’ impjieg tkompli wara li jiskadi t-terminu tal-kuntratt għal żmien determinat, dan isir kuntratt għal żmien indeterminat”.
Il-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999
L-Artikolu 3 tal-liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999, intitolat “Rikonoxximent tal-istatus ta’ artist professjonali indipendenti”, jipprevedi:
“Ir-rikonoxximent tal-istatus ta’ artist professjonali indipendenti jista’ jinkiseb fuq applikazzjoni bil-miktub mibgħuta lill-[m]inistru responsabbli għall-kultura (iktar ’il quddiem il-‘Ministru’). Din l-applikazzjoni għandha tintbagħat flimkien ma fajl li l-kontenut tiegħu għandu jiġi ddeterminat b’regolament Gran Dukali.
Il-Ministru jagħti l-istatus lill-persuni li jissodisfaw il-kriterji stabbiliti minn din il-liġi għal mill-inqas tliet snin immedjatament preċedenti għall-applikazzjoni tagħhom, wara li jikkonsulta mal-Kumitat konsultattiv stabbilit minn din il-liġi.
Il-perijodu minimu ta’ tliet snin immedjatament preċedenti għall-applikazzjoni jitnaqqas għal tnax-il xahar fir-rigward ta’ persuni li jistgħu jinvokaw titolu uffiċjali maħruġ wara studji speċjalizzati f’dixxiplini kkonċernati minn din il-liġi.
Dan ir-rikonoxximent huwa validu għal [erbgħa u għoxrin] xahar. Wara kull perijodu, ir-rikonoxximent jista’ jiġġedded fuq applikazzjoni bil-miktub mibgħuta lill-Ministru. Fuq parir tal-Kumitat konsultattiv, il-Ministru jġedded ir-rikonoxximent lill-persuni li, wara r-rikonoxximent tagħhom bħala artisti professjonali indipendenti jew rispettivament wara t-tiġdid ta’ dan ir-rikonoxximent, ikunu ssodisfaw il-kriterji stabbiliti minn din il-liġi. Qabel ma jieħu din id-deċiżjoni, il-Ministru jista’ jiddeċiedi, fuq parir tal-Kumitat konsultattiv, li l-applikant għandu jipproduċi, parzjalment jew totalment, fajl ġdid kif stabbilit fl-ewwel paragrafu ta’ dan l-artikolu.
Id-deċiżjonijiet tal-Ministru huma suġġetti għal rikors għal annullament”.
L-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999, intitolat “Definizzjoni tal-ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu”, huwa fformulat kif ġej:
“Huwa ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu l-artist jew it-tekniku tal-palk jew tal-istudio li jeżerċità l-attività tiegħu prinċipalment, jew għal impriża tal-ispettaklu, jew fil-kuntest ta’ produzzjoni b’mod partikolari ċinematografika, awdjoviżiva, teatrali jew mużikali u li joffri s-servizzi tiegħu permezz ta’ salarju, onorarji jew miżata abbażi ta’ kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat jew ta’ kuntratt ta’ xogħlijiet.”
Il-proċedura prekontenzjuża
Fit-12 ta’ Marzu 2009, il-Kummissjoni bagħtet ittra lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu fejn stednitu, fir-rigward tal-Kodiċi industrijali, jiċċara, fid-dawl tal-Ftehim qafas, ċerti punti tad-dritt Lussemburgiż dwar, l-ewwel nett, l-assenza ta’ definizzjoni tal-kunċett ta’ “ħaddiem għal żmien indeterminat paragunabbli”, it-tieni nett, l-eżistenza ta’ derogi għall-miżuri intiżi għall-prevenzjoni ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi u, it-tielet nett, l-assenza tal-obbligu li l-persuna li timpjega tipprovdi informazzjoni lill-ħaddiema għal żmien determinat dwar possibbiltajiet ta’ impjieg.
Peress li ma rċevitx risposta għall din l-ittra, fl-1 ta’ Ottubru 2010, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta’ intimazzjoni lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu. Dan l-Istat Membru rrisponda għall-ittra ta’ intimazzjoni b’ittra tal-20 ta’ Diċembru 2010.
Peress li ma kinitx partikolarment sodisfatta bir-risposta tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu, fl-1 ta’ Ottubru 2012, il-Kummissjoni bagħtitlu ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali fejn indikat li hija kienet tqis li l-ewwel ilment għandu jitwaqqa’. Min-naħa l-oħra, fir-rigward tat-tieni lment, l-imsemmija istituzzjoni qieset li r-risposta tal-awtoritajiet Lussemburgiżi ma kinitx issemmi b’liema mod il-kuntratti ta’ xogħol relatati maż-żewġ kategoriji ta’ ħaddiema, jiġifieri l-għalliema-riċerkaturi tal-Università tal-Lussemburgu u l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, kienu suġġetti għal limitazzjonijiet fil-qasam tat-tiġdid, sabiex jiġi evitat użu ħażin ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi. Il-Kummissjoni kkonfermat ukoll it-tielet ilment, dwar l-assenza tal-obbligu li l-persuna li timpjega tipprovdi informazzjoni lill-ħaddiema għal żmien determinat dwar possibbiltajiet ta’ impjieg.
Peress li ma rċevitx risposta għal din l-ittra ta’ intimazzjoni addizzjonali, fis-26 ta’ April 2013 il-Kummissjoni bagħtet opinjoni motivata lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, fejn hija żammet it-tieni u t-tielet ilment tagħha. Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu rrisponda għal din l-opinjoni motivata fl-10 ta’ Lulju 2013.
Peress li ma kinitx issodisfatta bir-risposta ta’ dan l-Istat Membru, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors.
Fuq ir-rikors
L-argumenti tal-partijiet
Preliminarjament, il-Kummissjoni tinforma lill-Qorti tal-Ġustizzja li qed tillimita s-suġġett tar-rikors tagħha meta mqabbel mal-kontenut tal-opinjoni motivata, peress li hija rrinunzjat għall-ilmenti tagħha dwar, minn naħa, l-għalliema-riċerkaturi tal-Università tal-Lussemburgu u, min-naħa l-oħra, l-assenza tal-obbligu li l-persuna li timpjega tipprovdi informazzjoni lill-ħaddiema għal żmien determinat dwar possibbiltajiet ta’ impjieg fl-impriżi tagħhom, peress li l-awtoritajiet Lussemburgiżi stabbilixxew li l-imsemmi persunal jibbenefika minn protezzjoni kontra użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi u kkomunikaw lill-Kummissjoni d-dispożizzjonijiet leġiżlattivi li jtemmu n-nuqqas allegat fir-rigward tal-imsemmi obbligu ta’ informazzjoni.
Għalhekk, dan ir-rikors jirrigwarda esklużivament in-nuqqas tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu li jwettaq l-obbligi tiegħu taħt l-Artikolu 5 tal-Ftehim qafas sa fejn dan l-Istat Membru żamm fis-seħħ derogi għall-miżuri intiżi għall-prevenzjoni ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi konklużi mal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu.
Il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 5 tal-Ftehim qafas, li jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jadottaw miżuri intiżi għall-prevenzjoni ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi, ġie traspost fid-dritt Lussemburgiż fl-Artikolu L. 122‑4 tal-Kodiċi industrijali, li fil-paragrafu (1) tiegħu jipprevedi li, “[b]l-eċċezzjoni tal-kuntratt ta’ natura staġjonali, it-tul tal-kuntratt konkluż għal żmien determinat abbażi tal-Artikolu L. 122‑1 ma jistax, għall-istess paga, jaqbeż l-erbgħa u għoxrin xahar, tiġdidiet inklużi”. Madankollu, l-Artikolu L. 122‑5(3) ta’ dan il-kodiċi jipprevedi li, “[b]’deroga mid-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu, jistgħu jiġu mġedda għal iktar minn darbtejn, anki għal perijodu totali ta’ iktar minn erbgħa u għoxrin xahar, mingħajr ma jiġu kkunsidrati kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat, il-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat konklużi: [...] 2. mill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, kif iddefiniti fl-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999”.
Il-Kummissjoni tenfasizza li, għaldaqstant, f’dak li jirrigwarda l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, id-dritt Lussemburgiż ma jipprevedi l-ebda raġuni oġġettiva li tippermetti l-prevenzjoni ta’ użu abbużiv ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi. Fir-risposta tiegħu għall-ittra ta’ intimazzjoni, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu llimita ruħu li jsostni li l-kuntratti konklużi mal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, skont l-Artikolu L. 122‑5 tal-Kodiċi industrijali, “jibqgħu f’kull każ suġġetti għal-limiti imposti mill-Artikolu L. 122‑1(1) u (2)”. Madankollu l-Kummissjoni ssostni li, bil-kontra ta’ dan, dawn id-dispożizzjonijiet jeskludu l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu minn kull protezzjoni. Fil-fatt, f’dak li jirrigwarda dawn il-ħaddiema, skont il-kliem innifsu tal-imsemmija dispożizzjonijiet, il-kuntratti la huma suġġetti għar-rekwiżit ta’ raġuni oġġettiva li tiġġustifika t-tiġdid tal-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat tagħhom, la għal limitazzjoni tan-numru ta’ tiġdidiet ta’ dawn il-kuntratti, u lanqas għal limitazzjoni tat-tul kumulattiv tal-imsemmija kuntratti.
Barra minn hekk, b’risposta għall-opinjoni motivata, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu biddel in-natura tal-argumenti tiegħu billi sostna li, “fir-rigward tal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, għandu bilfors jiġi kkonstatat li dan huwa settur ta’ attività fejn hija użanza stabbilita li ma jintużax il-kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat minħabba n-natura tal-attività eżerċitata u n-natura intrinsikament temporanja ta’ dawn l-impjiegi”. Issa, il-Kummissjoni tikkontesta din l-analiżi minħabba t-termini nnifishom tal-leġiżlazzjoni Lussemburgiża.
Fl-ewwel lok, il-Kummissjoni tosserva li l-formulazzjoni tal-Kapitolu II tat-Titolu II tal-Kodiċi industrijali, dwar il-kuntratt ta’ xogħol għal żmien determinat, tenfasizza li x-xogħol tal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu huwa rrikonoxxut bħala li mhux neċessarjament jimplika t-twettiq ta’ biċċiet xogħol speċifiċi u mhux dewwiema. Fil-fatt, l-Artikolu L. 122‑1(1) ta’ dan il-kodiċi jistabbilixxi regola li tgħid li l-kuntratti għal żmien determinat jistgħu, eċċezzjonalment, jiġu konklużi għat-twettiq ta’ biċċiet xogħol speċifiċi u mhux dewwiema, filwaqt li l-Artikolu L. 122 1(2) isemmi diversi eżempji fejn għandha tiġi applikata din ir-regola. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu L. 122‑1(3) jipprovdi li l-kuntratti għal żmien determinat jistgħu wkoll jiġu konklużi mill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu “[b]’deroga mill-paragrafi (1) u (2) iktar ’il fuq”. Il-Kummissjoni tqis li l-konklużjoni loġika hija li l-Artikolu L. 122‑1(3) ta’ dan il-kodiċi jippermetti l-konklużjoni ta’ kuntratti għal żmien determinat ma ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu għat-twettiq ta’ biċċiet xogħol iktar ġenerali u/jew dewwiema jew permanenti.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999 fih, bħala l-uniku kriterju għad-definizzjoni tal-“ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu”, riferiment għal tip ta’ relazzjoni kuntrattwali mingħajr teħid inkunsiderazzjoni tan-natura reali tal-attivitajiet imwettqa. Din id-definizzjoni għalhekk tippermetti l-impjieg ta’ ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu f’sitwazzjonijiet li ma humiex ta’ natura temporanja.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tikkunsidra li, għalkemm, għal parti kbira mill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, l-impjieg tagħhom taħt kuntratti għal żmien determinat suċċessivi jista’ jkun iġġustifikat għal raġunijiet oġġettivi, jiġifieri l-fatt li dawn il-kuntratti huma konklużi b’rabta’ ma proġett speċifiku, fis-settur tal-ispettaklu, diversi ħaddiema, bħal, pereżempju, il-membri permanenti ta’ orkestra u l-membri tat-team bażiku ta’ kumpannija teatrali jew ta’ stazzjon tat-televiżjoni, huma impjegati fuq bażi stabbli mill-persuna li timpjegahom. Anki l-ħaddiema msemmija l-aħħar huma “ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu”, skont id-definizzjoni tad-dritt Lussemburgiż, sa fejn ir-relazzjoni kuntrattwali mal-persuna li timpjegahom tissodisfa l-kriterji previsti fil-liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999.
Konsegwentement, il-Kummissjoni tikkunsidra li d-definizzjoni tal-ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu, fid-dritt Lussemburgiż, ma teżiġixxix l-eżistenza ta’ raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ kuntratti għal żmien determinat, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas, u li, barra minn hekk, ma jeżisti ebda element li jippermetti li ssir distinzjoni bejn il-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu impjegati fuq bażi stabbli u l-ħaddiema li jwettqu l-attività tagħhom f’setturi oħra tal-ekonomija, li fihom ukoll teżisti fluttwazzjoni kbira fl-ammont ta’ xogħol.
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jikkontesta l-eżistenza tal-allegat nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
L-ewwel nett, fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu L. 122‑5(3) tal-Kodiċi industrijali, dan l-Istat Membru jikkontesta l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li l-ħaddiema impjegati fuq bażi stabbli fis-settur tal-ispettaklu għandhom il-kwalità ta’ “ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu”, fis-sens tad-dritt Lussemburgiż, sa fejn dawn jissodisfaw il-kriterji previsti fil-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999. Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jsostni li, sabiex ikollu din il-kwalità, ħaddiem għandu neċessarjament jeżerċita l-attività tiegħu fis-settur tal-ispettaklu intermittenti. L-espressjoni nnifisha “ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu” timplika li perijodi ta’ xogħol ikunu separati b’intervalli ta’ inattività. Għalhekk, dan l-Istat Membru jqis li, fil-prattika, il-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu jipparteċipaw fi proġetti individwali u limitati
ratione temporis
, bħar-realizzazzjoni ta’ xogħol ċinematografiku jew ta’ xogħol teatrali.
Din l-evalwazzjoni hija kkonfermata kemm mill-fatt li l-għajnuna mogħtija lill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu fil-każ ta’ inattività involontarja, abbażi tal-Artikolu 7 ta’ din il-liġi, hija kkalkolata fuq bażi ta’ kuljum, skont in-numru ta’ ġranet ta’ inattività li jgħaddu bejn żewġ proġetti, kif ukoll mill-fatt li l-carnet tal-ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu, previst fl-Artikolu 8 tal-imsemmija liġi, huwa intiż sabiex jirreġistra l-attivitajiet eżerċitati mill-ħaddiem fuq bażi ta’ kuljum. F’dawn iċ-ċirkustanzi, interpretazzjoni tal-Artikolu 4 tal-istess liġi li tgħid li anki ħaddiem permanenti tas-settur tal-ispettaklu għandu l-kwalità ta’ “ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu”, tkun mingħajr sens.
Barra minn hekk, l-Artikolu 2 tar-Regolament Gran Dukali, tal-11 ta’ Lulju 1989, li jimplementa l-Artikoli L. 122‑1, L. 122‑4, L. 121‑5 u L.125‑8 tal-Kodiċi industrijali kien jelenka espliċitament is-setturi ta’ attività, inkluż dak tal-artisti tal-ispettaklu, li fihom kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat setgħu jiġu konklużi fir-rigward ta’ impjiegi li għalihom hija użanza stabbilita li ma jintużax il-kuntratt ta’ xogħol għal żmien indeterminat minħabba n-natura tal-attività eżerċitata jew n-natura intrinsikament temporanja ta’ dawn l-impjiegi.
Sussegwentement, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jenfasizza li l-Artikolu L.122‑5(3) tal-Kodiċi industrijali huwa ispirat minn kunsiderazzjonijiet ta’ natura soċjali. Fil-fatt, mix-xogħlijiet preparatorji għal-Liġi tas-26 ta’ Mejju 2004 li temenda l-Liġi tat-30 ta’ Lulju 1999 dwar a) l-istatus tal-artist professjonali indipendenti u tal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu b) il-promozzjoni tal-kreazzjoni artistika, jirriżulta li, peress li l-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat tista’ tkun diffiċli għall-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu u peress li l-istatus tal-ħaddiem indipendenti “freelance”, li kien użat mill-parti l-kbira tal-artisti u tat-tekniċi, jagħti ta’ spiss lok għal sitwazzjonijiet prekarji u ġuridikament mhux ċari wisq, l-imsemmija dispożizzjoni tal-Kodiċi industrijali ġiet maħsuba sabiex dan is-settur speċifiku jingħata l-possibbiltà li b’mod ripetut jikkonkludi kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat li jagħtu lill-impjegat garanziji u vantaġġi, b’mod partikolari fil-qasam tas-sigurtà soċjali, li minnhom ma jibbenefikax il-ħaddiem indipendenti “freelance”.
Fl-aħħar nett, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jirrikonoxxi li, fid-dritt Lussemburgiż, la jeżisti tul massimu totali, fis-sens tal-klawżola 5(1)(b) tal-Ftehim qafas, f’dak li jirrigwarda l-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi konklużi mal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, fis-sens tal-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999, u lanqas ma teżisti limitazzjoni tan-numru ta’ tiġdidiet ta’ dawn il-kuntratti, fis-sens tal-klawżola 5(1)(ċ) tal-Ftehim qafas. Min-naħa l-oħra, skont dan l-Istat Membru, li jagħmel riferiment għas-sentenza Márquez Somohano (C‑190/13,
EU:C:2014:146
, punt 45), is-sitwazzjoni ta’ dawn il-ħaddiema hija kkaratterizzata mill-eżistenza ta’ “raġunijiet oġġettivi”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas u tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja. B’mod partikolari, l-imsemmija ħaddiema jipparteċipaw fi proġetti individwali u limitati
ratione temporis
u l-possibbiltà, għall-persuna li timpjega, li ġġedded kuntratti għal żmien determinat mal-istess ħaddiema tagħti lok kemm għal ċerta flessibbiltà kif ukoll għal vantaġġi soċjali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tammetti, li l-fatt li l-ħaddiema jaħdmu abbażi ta’ proġetti individwali jikkostitwixxi raġuni oġġettiva li tista’ tiġġustifika l-użu ta’ kuntratti għal żmien determinat suċċessivi. F’dan ir-rigward, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fis-sentenza Kücük (C‑586/10,
EU:C:2012:39
, punt 56), li meta raġuni oġġettiva tirriżulta min-natura speċifika tax-xogħlijiet li għandhom jitwettqu, il-fatt li persuna li timpjega tkun, b’mod rikorrenti, obbligata tuża impjegati b’kuntratt għal żmien determinat, la jimplika l-assenza ta’ tali raġuni oġġettiva, fis-sens tal-klawżola 5 tal-Ftehim qafas, u lanqas ma jimplika l-eżistenza ta’ abbuż, fis-sens ta’ dik il-klawżola.
Evalwazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Kummissjoni tikkritika lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu talli naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas, peress li fid-dritt Lussemburgiż ma teżisti l-ebda miżura preventiva fir-rigward tal-użu abbużiv tal-kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi f’dak li jirrigwarda l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu.
Għandu jitfakkar li l-għan tal-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas huwa li jimplementa wieħed mill-għanijiet imfittxija mill-imsemmi ftehim, jiġifieri li jiġi rregolat l-użu suċċessiv ta’ kuntratti jew relazzjonijiet ta’ impjieg għal żmien determinat, ikkunsidrati bħala sors potenzjali ta’ abbuż għad-detriment tal-ħaddiema, billi jipprovdi numru ta’ dispożizzjonijiet minimi ta’ protezzjoni intiżi sabiex jiġi evitat li s-sitwazzjoni tal-impjegati ssir iktar prekarja (ara s-sentenza Mascolo
et
, C‑22/13, C‑61/13 sa C‑63/13 u C‑418/13,
EU:C:2014:2401
, punt 72 u l-ġurisprudenza ċċitata.
Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mit-tieni paragrafu tal-Preambolu tal-Ftehim qafas, kif ukoll mill-punti 6 u 8 tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali tal-imsemmi Ftehim qafas, il-benefiċċju tal-istabbiltà tal-impjieg huwa kkonċepit bħala element prinċipali tal-protezzjoni tal-ħaddiema, filwaqt li huwa biss f’ċerti ċirkustanzi li kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat jistgħu jissodisfaw kemm il-bżonnijiet tal-persuni li jimpjegaw kif ukoll dawk tal-ħaddiema (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 73 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, il-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas timponi fuq l-Istati Membri, bil-għan ta’ prevenzjoni tal-użu abbużiv ta’ kuntratti jew ta’ relazzjonijiet ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, l-adozzjoni effettiva u vinkolanti ta’ mill-inqas waħda mill-miżuri li hija telenka, meta d-dritt intern tagħhom ma jkunx jinkludi miżuri legali ekwivalenti. Il-miżuri hekk elenkati fil-punt 1(a) sa (ċ) tal-imsemmija klawżola, li jammontaw għal tlieta, huma relatati, rispettivament, ma’ raġunijiet oġġettivi li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ tali kuntratti jew relazzjonijiet ta’ xogħol, it-tul massimu totali ta’ dawn il-kuntratti jew relazzjonijiet ta’ xogħol suċċessivi u n-numru ta’ drabi li dawn jistgħu jiġġeddu (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 74 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward l-Istati Membri għandhom marġni ta’ diskrezzjoni, peress li għandhom l-għażla li jużaw waħda jew iktar mill-miżuri msemmija fil-klawżola 5(1)(a) sa (ċ) tal-Ftehim qafas jew inkella miżuri legali eżistenti ekwivalenti, u dan filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet ta’ setturi speċifiċi u/jew ta’ kategoriji ta’ ħaddiema (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 75 u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’dan il-mod, il-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas tagħti lill-Istati Membri għan ġenerali, li jikkonsisti fil-prevenzjoni tal-abbużi, filwaqt li tħallilhom l-għażla tal-mezzi sabiex jilħqu dan l-għan, bil-kundizzjoni li huma ma jikkompromettux l-għan jew l-effettività tal-Ftehim qafas (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 76 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, kif jirriżulta mill-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas u skont it-tielet paragrafu tal-Preambolu tal-Ftehim qafas kif ukoll skont il-punti 8 u 10 tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali tiegħu, huwa fil-kuntest tal-implementazzjoni tal-imsemmi Ftehim qafas li l-Istati Membri għandhom il-possibbiltà, sakemm dan huwa oġġettivament iġġustifikat, li jieħdu inkunsiderazzjoni l-bżonnijiet partikolari relatati mas-setturi ta’ attivitajiet speċifiċi u/jew mal-kategoriji ta’ ħaddiema inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 70 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’din il-kawża, huwa paċifiku li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tippermetti li ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu jiġu rreklutati fil-kuntest ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, mingħajr ma tipprovdi xi miżura li tillimita t-tul massimu totali ta’ dawn il-kuntratti jew in-numru ta’ tiġdidiet tagħhom, b’mod konformi mal-klawżola 5(1)(b) u (ċ) tal-Ftehim qafas. B’mod partikolari, hekk kif jirriżulta mill-kliem innifsu tal-Artikolu L. 122‑5(3) tal-Kodiċi industrijali, kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat konklużi minn ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, kif iddefiniti fl-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999, jistgħu jiġġeddu darbtejn, anki għal perijodu totali ta’ iktar minn erbgħa u għoxrin xahar, mingħajr ma jiġu kkunsidrati kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat. Lanqas ma huwa kkontestat li din il-leġiżlazzjoni ma tinkludix, f’dak li jirrigwarda l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, miżuri legali ekwivalenti għal dawk stipulati fil-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, it-tiġdid ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi konklużi ma dawn il-ħaddiema għandu jkun iġġustifikat minn “raġuni oġġettiva”, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas.
Hekk kif jissemma fil-punt 7 tal-kunsiderazzjonijiet ġenerali tiegħu, u kif jirriżulta mill-punt 37 ta’ din is-sentenza, il-partijiet firmatarji tal-Ftehim qafas effettivament qiesu li l-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat ibbażat fuq raġunijiet oġġettivi huwa mezz ta’ prevenzjoni ta’ abbuż (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 86 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward ta’ dan il-kunċett ta’ “raġunijiet oġġettivi”, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li dan il-kunċett għandu jinftiehem bħala li jkopri ċirkustanzi preċiżi u konkreti li jikkaratterizzaw attività speċifika u, għalhekk, ta’ natura li, f’dan il-kuntest partikolari, tiġġustifika l-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi. Dawn iċ-ċirkustanzi jistgħu jirriżultaw, b’mod partikolari, min-natura partikolari tal-kompiti li għat-twettiq tagħhom tali kuntratti ġew konklużi u mill-karatteristiċi intrinsiċi għalihom jew, jekk ikun il-każ, mit-tfittxija ta’ għan leġittimu ta’ politika soċjali ta’ Stat Membru (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 87 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Min-naħa l-oħra, dispożizzjoni nazzjonali li tillimita ruħha li tawtorizza, b’mod ġenerali u astratt permezz ta’ norma leġiżlattiva jew regolamentari, l-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, ma tkunx konformi mar-rekwiżiti kif ippreċiżati fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza. Fil-fatt, tali dispożizzjoni, ta’ natura purament formali, ma tippermettix li jiġu identifikati kriterji oġġettivi u trasparenti sabiex jiġi vverifikat jekk it-tiġdid ta’ tali kuntratti jissodisfax effettivament bżonn veru, jekk huwiex ta’ natura li jilħaq l-għan imfittex u jekk huwiex neċessarju għal dan l-iskop. Tali dispożizzjoni tinvolvi għalhekk riskju reali li jsir użu abbużiv minn dan it-tip ta’ kuntratti u għalhekk ma hijiex kompatibbli mal-għan u mal-effettività tal-Ftehim qafas (sentenza Mascolo
et
,
EU:C:2014:2401
, punt 88 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, f’dak li jirrigwarda l-argument tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu, li jgħid li l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, fis-sens tad-dritt Lussemburgiż, fil-fatt jipparteċipaw fi proġetti individwali u limitati
ratione temporis
, għandu jiġi osservat li, anki jekk jitqies li tali proġetti jimplikaw, għall-persuna li timpjega, bżonnijiet provviżorji fil-qasam tar-reklutaġġ u li tali bżonnijiet jistgħu jikkostitwixxu “raġunijiet oġġettivi” li jiġġustifikaw it-tiġdid ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, fis-sens tal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas, dan l-Istat Membru ma jispjegax kif il-leġiżlazzjoni nazzjonali teżiġi li l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, fis-sens tad-dritt Lussemburgiż, jeżerċitaw l-attività tagħhom fil-kuntest ta’ tali proġetti. Bil-kontra ta’ dan, kif tenfasizza l-Kummissjoni, mill-kliem innifsu tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu”, prevista fl-Artikolu 4 tal-Liġi emendata tat-30 ta’ Lulju 1999, jirriżulta li din id-definizzjoni ma tirrigwardax in-natura temporanja jew permanenti tal-attività ta’ dawn il-ħaddiema.
Barra minn hekk, kif issostni l-Kummissjoni, id-dikjarazzjoni li tgħid li kull ħaddiem intermittenti tal-ispettaklu, fis-sens tad-dritt Lussemburgiż, huwa impjegat biex iwettaq proġetti ta’ natura temporanja hija kontradetta mill-kliem innifsu tal-Artikolu L. 122‑1 tal-Kodiċi industrijali. Fil-fatt, hekk kif jirriżulta mill-punti 7 u 24 ta’ din is-sentenza, l-Artikolu L. 122‑1(1) tal-Kodiċi industrijali jistabbilixxi regola li tgħid li l-kuntratti għal żmien determinat jistgħu, eċċezzjonalment, jiġu konklużi għat-twettiq ta’ biċċiet xogħol speċifiċi u mhux dewwiema. L-Artikolu L. 122‑1(2) tal-imsemmi kodiċi jsemmi diversi eżempji fejn għandha tiġi applikata din ir-regola, li fosthom hemm “l-impjiegi li għalihom, f’ċerti setturi ta’ attività, hija użanza stabbilita li ma jintużax il-kuntratt għal żmien indeterminat minħabba n-natura tal-attività eżerċitata jew n-natura intrinsikament temporanja ta’ dawn l-impjiegi, il-lista ta’ dawn is-setturi u impjiegi għandha tiġi stabbilta b’regolament Gran Dukali”. Min-naħa l-oħra l-Artikolu L. 122‑1(3) tal-istess kodiċi jipprovdi li l-kuntratti għal żmien determinat jistgħu wkoll jiġu konklużi fil-każ ta’ ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu “[b]’deroga mill-paragrafi (1) u (2) iktar ’il fuq”.
Minn dan isegwi li x-xogħlijiet assenjati lill-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu ma għandhomx neċessarjament jissodisfaw il-kriterji ta’ preċiżjoni u ta’ temporanjetà stabbiliti fl-Artikolu L. 122‑1 tal-Kodiċi industrijali u li, konsegwentement, in-natura tal-attività eżerċitata minn dawn il-ħaddiema ma hijiex waħda neċessarjament provviżorja. Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża inkwistjoni ma tipprekludix lill-persuni li jimpjegaw milli jikkonkludu kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi ma ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu sabiex jissodisfaw bżonnijiet permanenti u dewwiema fil-qasam tal-persunal.
Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkonfutata mill-argument, espost fil-punt 31 ta’ din is-sentenza, ibbażat fuq id-dispożizzjonijiet tar-Regolament Gran Dukali tal-11 ta’ Lulju 1989. B’dan l-argument, effettivament, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jillimita ruħu li jsostni li dan ir-regolament jippermetti l-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat fis-settur tal-artisti tal-ispettaklu sabiex jiġu okkupati impjiegi li għalihom hija użanza stabbilita li ma jintużawx kuntratti ta’ xogħol għal żmien indeterminat minħabba n-natura intrinsikament temporanja ta’ dawn l-impjiegi. Madankollu, dan l-Istat Membru ma jispjegax kif dan ir-regolament jaffettwa l-kamp ta’ applikazzjoni jew l-interpretazzjoni li għandha tingħata għad-deroga prevista fl-Artikolu L. 122‑1(3) tal-Kodiċi industrijali, li, kif jirriżulta mill-punti 7, 47 u 48 ta’ din is-sentenza, tippermetti li persuni li jimpjegaw, jimpjegaw ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat anki għal xogħlijiet li ma humiex ta’ natura temporanja. Għalhekk, is-sitwazzjoni ġuridika tal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali inkwistjoni, kif ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ma tissodisfax ir-rekwiżiti ta’ ċarezza u ta’ preċiżjoni li għandhom jikkaratterizzaw miżuri nazzjonali ta’ traspożizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Il‑Kummissjoni vs Spanja, C‑151/12,
EU:C:2013:690
, punt 33 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, anki jekk jitqies li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni tfittex li tilħaq l-għan invokat mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, jiġifieri li l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu jkollhom kemm ċerta flessibbiltà kif ukoll vantaġġi soċjali billi l-persuni li jimpjegawhom jingħataw il-possibbiltà li jirreklutaw lil dawn il-ħaddiema b’mod rikorrenti fuq il-bażi ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, tali għan ma jistax jagħmel din il-leġiżlazzjoni konformi mal-klawżola 5(1)(a) tal-Ftehim qafas, peress li dan ma jippermettix li tintwera l-eżistenza ta’ ċirkustanzi preċiżi u konkreti li jikkaratterizzaw l-attività inkwistjoni u, għaldaqstant, li f’dan il-kuntest partikolari jiġġustifikaw l-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, skont il-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 44 ta’ din is-sentenza.
Għalkemm huwa ċertament minnu, hekk kif diġà ġie osservat fil-punt 40 ta’ din is-sentenza, li Stat Membru għandu d-dritt li, meta jimplementa l-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas, jieħu inkunsiderazzjoni bżonnijiet partikolari ta’ settur speċifiku, madankollu dan id-dritt ma jistax jiġi estiż b’tali mod li jippermetti li dan l-Istat jeżenta ruħu mill-osservanza, fir-rigward ta’ dak is-settur, tal-obbligu li jipprevedi miżura xierqa sabiex jipprevjeni, u jekk meħtieġ, jissanzjona l-użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi. Effettivament, il-fatt li Stat Membru jingħata l-possibbiltà li jinvoka għan bħalma hija l-flessibbiltà li tirriżulta mill-użu ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat, sabiex jeżenta ruħu minn dan l-obbligu jmur kontra wieħed mill-għanijiet imfittxija mill-Ftehim qafas, imfakkra fil-punti 35 u 36 ta’ din is-sentenza, jiġifieri l-istabbiltà tal-impjieg, ikkonċepita bħala element prinċipali tal-protezzjoni tal-ħaddiema, u jista’ wkoll inaqqas kunsiderevolment il-kategoriji ta’ persuni li jistgħu jibbenefikaw mill-miżuri ta’ protezzjoni previsti fil-klawżola 5 tal-Ftehim qafas.
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li mill-elementi prodotti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ din il-kawża jirriżulta li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża inkwistjoni ma tinkludix miżuri li jipprevjenu l-użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi, fis-sens tal-klawżola 5(1) tal-Ftehim qafas, f’dak li jirrigwarda l-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, bil-kontra tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 37 ta’ din is-sentenza. Konsegwentement, ir-rikors ippreżentat mill-Kummissjoni għandu jiġi kkunsidrat fondat.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha esposti iktar ’il fuq, għandu jiġi kkonstatat li, billi żamm fis-seħħ derogi għall-miżuri intiżi li jipprevjenu użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi konklużi mal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress li l-Kummissjoni talbet il-kundanna tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu, u peress li ġie kkonstatat in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, dan tal-aħħar għandu jiġi kkundannat għall-ispejjeż.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Billi żamm fis-seħħ derogi għall-miżuri intiżi li jipprevjenu użu abbużiv ta’ kuntratti ta’ xogħol għal żmien determinat suċċessivi konklużi mal-ħaddiema intermittenti tal-ispettaklu, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt il-klawżola 5 tal-Ftehim qafas dwar xogħol għal żmien determinat, konkluż fit-18 ta’ Marzu 1999, li jinsab fl-anness tad-Direttiva tal-Kunsill 1999/70/KE, tat-28 ta’ Ġunju 1999, dwar il-ftehim qafas dwar xogħol għal żmien fiss [żmien determinat] konkluż mill-ETUC, mill-UNICE u mis-CEEP.

2)
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu huwa kkundannat għall-ispejjeż.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.