CELEX: 62010CJ0093
Sitt Direttiva tal-VAT
Artikoli 2(1) u 4
Kamp ta’ applikazzjoni
Kunċetti ta’ ‘provvista ta’ servizzi magħmula bi ħlas’ u ta’ ‘attività ekonomika’
Bejgħ ta’ dejn dubjuż
Prezz ta’ xiri inqas mill-valur nominali ta’ dan id-dejn
Teħid ta’ responsabbiltà mix-xerrej għall-operazzjonijiet ta’ ġbir tal-imsemmi dejn u tar-riskju ta’ falliment tad-debituri

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal‑Artikoli 2(1), 4, 11A(1)(a) kif ukoll tal-Artikolu 13B(d)(2)
u (3), tas‑Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l‑armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri
dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ - Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU Edizzjoni Speċjali
bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23, iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Finanzamt Essen-NordOst (iktar ’il quddiem il-“Finanzamt”) u GFKL Financial
Services AG (iktar ’il quddiem “GFKL”) dwar it-taxxa li għaliha din tal-aħħar kienet suġġetta skont it-taxxa fuq il-valur
miżjud (iktar ’il quddiem il-“VAT”) minħabba x-xiri, minn waħda mis-sussidjarji tagħha, ta’ dejn marbut ma’ 70 kuntratt ta’
self terminat u li għalaq.

Il-kuntest ġuridiku
L-Artikolu 2(1) tas-Sitt Direttiva jistabbilixxi :
“Dawn li ġejjin għandhom ikunu soġġetti għall-[VAT]:
1.      il-provvista ta’ oġġetti u servizzi magħmula bi ħlas fit-territorju tal-pajjiż minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali”.
L-Artikolu 4(1) u (2) ta’ din id-direttiva huwa redatt kif ġej:
“1. ‘Persuna taxxabbli’ tfisser kull persuna li b’mod indipendenti twettaq fi kwalunkwe post attività ekonomika msemmija fil-paragrafu 2,
ikun x’ikun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dik l-attività.
2.      L-attivitajiet ekonomiċi msemmija fil-paragrafu 1 jinkludu l-attivitajiet kollha ta’ produtturi, kummerċjanti u [jew] persuni
li jagħtu [servizzi], magħduda [li jinkludu] attivitajiet fil-minjieri, fl-agrikoltura u attivitajiet fil-professjonijiet.
L-isfruttament ta’ proprjetà tanġibbli jew intanġibbli għal skop ta’ dħul minnha fuq bażi kontinwa għandu wkoll [b’mod partikolari]
jitqies bħala attività ekonomika.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
GFKL hija l-unika msieħba u l-kumpannija parent ta’ kumpannija taħt id-dritt Ġermaniż li fis-26 ta’ Ottubru 2004 xrat mingħand
bank l-ipoteki fuq proporjetà immobili u d-dejn marbut ma’ 70 kuntratt ta’ self terminat u li għalaq.
Fid-data ta’ għeluq tad-29 ta’ April 2004, il-valur nominali ta’ dan id-dejn kien ta’ EUR 15 500 915.16.
Il-kuntratt ta’ xiri kien jipprovdi b’mod partikolari li, minn din id-data ta’ għeluq, l-imsemmija ipoteki u dejn kienu meqjusa
bħala amministrati jew miżmuma f’isem u għar-riskju tax-xerrej, li l-ħlasijiet marbuta magħhom kellhom jibbenefikaw lil dan
tal-aħħar u li r-responsabbiltà tal-bejjiegħ għall-ġbir tad-dejn inkwistjoni kienet eskluża.
Madankollu, wara ittra tal-Ministeru Federali tal-Finanzi, tat-3 ta’ Ġunju 2004, dwar l-implementazzjoni tas-sentenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja tas-26 ta’ Ġunju

2003, MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring (C‑305/01, Ġabra p. I‑6729), il-partijiet fil-kuntratt ta’ xiri qiesu li, fid-dawl tal-ammont
kunsiderevoli tal-ħlas, il-parti tad-dejn inkwistjoni li għandha tinġabar kienet ferm inqas mill-valur nominali tiegħu u ffissaw
il-valur ekonomiku tiegħu għal EUR 8 956 101.
Barra minn hekk, peress illi l-ġbir ta’ dan id-dejn kien mifrux fuq tliet snin, il-partijiet ftiehmu, fuq il-bażi ta’ rata
ta’ interess maqbula flimkien ta’ 5.97 %, li x-xerrej kien ser jagħti lill-bejjiegħ kreditu li jinkludi EUR 556 293 ta’ interessi,
b’mod li wara li jitnaqqsu dawn l-interessi, il-valur ekonomiku tal-imsemmi dejn kien ta’ EUR 8 399 808.
Il-prezz ta’ xiri finali tad-dejn inkwistjoni kien finalment iffissat għal EUR 8 034 883 u l-kuntratt ta’ xiri ma kienx jipprovdi
għall-possibbiltà li dan il-prezz jiġi ulterjorment rivedut.
Barra minn hekk, il-partijiet qiesu li, billi xtara dan id-dejn, ix-xerrej ma kienx qed jipprovdi lill-bejjiegħ servizz li
kien taxxabbli. Madankollu, huma stipulaw li, fil-każ li l-awtorità fiskali ma taqbilx ma’ din l-analiżi, id-differenza ta’
EUR 364 925 bejn il-valur ekonomiku mingħajr interessi u l-prezz ta’ xiri finali tal-imsemmi dejn kellha titqies bħala li
tikkostitwixxi l-kontropartita ta’ dan is-servizz.
Wara li ppreżentat dikjarazzjoni provviżorja dwar it-taxxa fuq id-dħul mill-bejgħ li fiha hija indikat li din id-differenza
tikkostitwixxi r-remunerazzjoni ta’ servizz taxxabbli pprovdut lill-bejjiegħ tad-dejn inkwistjoni, GFKL ippreżentat ilment
kontra d-dikjarazzjoni provviżorja tagħha, li l-Finanzamt ċaħdet bħala infondata.
Sussegwentement, GFKL ippreżentat rikors quddiem il-Finanzgericht li laqgħet dan ir-rikors billi qieset li, kuntrarjament
għall-fattura proprja, it-trasferiment ta’ dejn dubjuż ma jwassalx biex il-bejjiegħ ta’ dan id-dejn jiġi pprovdut b’servizz
taxxabbli skont it-taxxa fuq id-dħul mill-bejgħ.
Il-Finanzamt ippreżentat rikors ta’ “Reviżjoni” kontra s-sentenza tal-Finanzgericht quddiem il-qori tar-rinviju.
F’dawn il-kundizzjonijiet, il-Bundesfinanzhof iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-punt 1 tal-Artikolu 2 u tal-Artikolu 4 tas-Sitt Direttiva […]:
Fil-każ ta’ bejgħ (xiri) ta’ dejn dubjuż li jwassal sabiex tittieħed responsabbiltà għall-irkupru u għar-riskju ta’ falliment
mix-xerrej, dan tal-aħħar għandu jiġi kkunsidrat bħala li qed jagħmel provvista bi ħlas u li qed iwettaq attività ekonomika
anki meta l-prezz tax-xiri huwa bbażat
–        mhux fuq il-bażi tal-valur nominali tad-dejn, wara tnaqqis ta’ somma ffissata bi ftehim sabiex tkopri t-teħid ta’ responsabbiltà
għall-irkupru u għar-riskju ta’ falliment, iżda
–        fuq il-bażi tar-riskju ta’ falliment stmat għal kull dejn u meta l-irkupru għandu biss importanza subordinata meta mqabbel
mat-tnaqqis magħmul taħt ir-riskju ta' falliment?
2)      Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 13B(d)(2) u (3) tas-Sitt Direttiva […], fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv
għall-ewwel domanda :
a)      It-teħid ta’ responsabbiltà għar-riskju ta’ falliment mix-xerrej fil-każ ta’ akkwist ta’ dejn dubjuż bi prezz ferm inqas mill-valur
nominali tiegħu huwa eżenti billi jikkostitwixxi sigurtà jew garanzija oħra ?
b)      Jekk it-teħid ta’ responsabbiltà għar-riskju huwa eżenti :
L-irkupru tad-dejn huwa eżenti bħala parti minn servizz wieħed jew bħala provvista anċillari jew huwa ntaxxat bħala provvista
separata ?
3)      Fir-rigward tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 11A(1)(a) tas-Sitt Direttiva […], fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel
domanda u jekk ma hemmx provvista eżentata:
Il-kunsiderazzjoni għal servizz taxxabbli għandha tiġi ddeterminata fuq il-bażi tal-ispejjeż ta’ rkupru li fil-fatt intefqu
jew fuq il-bażi tal-istima li ġiet magħmula mill-partijiet ?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 2(1) u 4 tas-Sitt Direttiva
għandhomx jiġu interpretati fis-sens li operatur li jixtri, b’riskju għalih, dejn dubjuż bi prezz inqas mill-valur nominali
tiegħu jipprovdix servizz bi ħlas u jwettaqx attività ekonomika.
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tas-sistema tal-VAT, it-tranżazzjonijiet taxxabbli jippreżumu l-eżistenza
ta’ tranżazzjoni bejn il-partijiet fejn ikun stipulat prezz jew korrispettiv. Għalhekk, meta l-attività ta’ prestatarju tikkonsisti
esklużivament fil-provvista ta’ servizzi mingħajr kontropartita diretta, ma jkunx hemm bażi taxxabbli u għalhekk dawn is-servizzi
ma jkunux suġġetti għall-VAT (ara s-sentenza tad-29 ta’ Ottubru 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Finlandja, C‑246/08, Ġabra p. I‑10605,
punt 43).
F’dan il-kuntest, provvista ta’ servizzi ssir “bi ħlas” fis-sens tal-Artikolu 2(1) tas-Sitt Direttiva, u hija taxxabbli biss
meta jkun hemm relazzjoni legali bejn il-prestatarju u l-benefiċjarju li matulha jkun hemm skambju ta’ servizzi reċiproċi,
fejn il-ħlas li jirċievi l-prestatarju jkun il-korrispettiv effettiv tas-servizz mogħti lill-benefiċjarju (sentenza MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 47).
F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, il-kunċett ta’ “provvista ta’ servizzi magħmula bi ħlas”, fis-sens tal-Artikolu 2(1)
tas-Sitt Direttiva, jippreżumi l-eżistenza ta’ rabta diretta bejn is‑servizz mogħti u l-korrispettiv riċevut (sentenza tad-29
ta’ Lulju 2010, Astra Zeneca UK, C‑40/09, Ġabra p. I‑7505, punt 27, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fis-sentenza tagħha MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-fatt li l-persuna
li tipprovdi l-fattorar tiggarantixxi lil klijent il-ħlas tad-dejn billi tassumi r-riskju ta’ falliment tad-debituri għandu
jitqies bħala sfruttament tal-beni inkwistjoni bi ħsieb li jagħmel qligħ ta’ natura permanenti, fis-sens tal-Artikolu 4(2)
tas-Sitt Direttiva, meta din it-tranżazzjoni titwettaq, permezz ta’ remunerazzjoni, għal perijodu determinat (ara s-sentenza
MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, iċċitata iktar ’il fuq, punt 50).
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, fil-kuntest tal-operazzjoni tal-assenjazzjoni tad-dejn inkwistjoni fil-kawża prinċipali
li wasslet għal din is-sentenza, iċ-ċessjonarju tad-dejn intrabat li jipprovdi s-servizzi ta’ fatturar liċ-ċedent, li bħala
kontropartita huwa rċieva remunerazzjoni, jiġifieri kummissjoni ta’ fatturar u tariffa
del credere
.
Issa, fir-rigward tal-kawża prinċipali, għandu jiġi rrilevat li, kuntrarjament għall-fatti li wasslu għas-sentenza MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring,
iċċitata iktar ’il fuq, iċ-ċessjonarju tad-dejn ma jirċievi l-ebda kontropartita mingħand iċ-ċedent, b’mod li la jwettaq attività
ekonomika fis-sens tal-Artikolu 4 tas-Sitt Direttiva u lanqas ma jipprovdi servizzi fis-sens tal-Artikolu 2(1) ta’ din id-direttiva.
Ċertament, hemm differenza bejn il-valur nominali tad-dejn ċedut u l-prezz ta’ xiri ta’ dan id-dejn.
Madankollu, kuntrarjament għall-kummissjoni ta’ fatturar u għat-tariffa
del credere
, li, fil-kawża li wasslet għas-sentenza MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, iċċitata iktar ’il fuq, kienu miġbura mill-persuna
li twettaq il-fattorar, din id-differenza ma tikkostitwixxix, fil-kawża prinċipali, remunerazzjoni intiża li tipprovdi ħlas
b’mod dirett għal servizz ipprovdut mix-xerrej ta’ dejn ċedut.
Fil-fatt, id-differenza bejn il-valur nominali tad-dejn ċedut u l-prezz ta’ xiri tad-dejn ma tikkostitwixxix il-kontropartita
ta’ dan is-servizz, iżda tirrifletti l-valur ekonomiku effettiv tal-imsemmi dejn fil-mument tal-assenjazzjoni tiegħu, li tiddependi
fuq in-natura dubjuża tagħhom u fuq ir-riskju ikbar ta’ falliment tad-debituri.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikoli 2(1) u 4 tas-Sitt Direttiva għandhom jiġu
interpretati fis-sens li operatur li jixtri, b’riskju għalih, dejn dubjuż bi prezz inqas mill-valur nominali tiegħu ma jipprovdix
servizz bi ħlas, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 2(1) u ma jwettaqx attività ekonomika fis-sens li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni
ta’ din id-direttiva meta d-differenza bejn il-valur nominali tal-imsemmi dejn u l-prezz ta’ xiri tiegħu tirrifletti l-valur
ekonomiku effettiv tad-dejn inkwistjoni fil-mument tal-assenjazzjoni tiegħu.

Fuq it-tieni u t-tielet domanda
Fid-dawl tar-risposta mogħtija lill-ewwel domanda, it-tieni u t-tielet domanda ma għandhomx jingħataw risposta.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L‑Artikolu 2(1) u l-Artikolu 4 tas‑Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l‑armonizzazzjoni tal-liġijiet
tal-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima,
għandhom jiġu interpretati fis-sens li operatur li jixtri, b’riskju għalih, dejn dubjuż bi prezz inqas mill-valur nominali
tiegħu ma jipprovdix servizz bi ħlas, fis-sens tal-imsemmi Artikolu 2(1) u ma jwettaqx attività ekonomika fis-sens li taqa’
fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva meta d-differenza bejn il-valur nominali tal-imsemmi dejn u l-prezz ta’ xiri
tiegħu tirrifletti l-valur ekonomiku effettiv tad-dejn inkwistjoni fil-mument tal-assenjazzjoni tiegħu.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.