CELEX: 62012CJ0297
Spazju ta’ libertà, sigurtà u ġustizzja
Ritorn taċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jirrisjedu irregolarment
Direttiva 2008/115/KE
Artikolu 11(2)
Deċiżjoni li tordna r-ritorn flimkien ma’ projbizzjoni fuq id-dħul
Tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul limitat bħala prinċipju għal ħames snin
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi għall-projbizzjoni fuq id-dħul mingħajr limitazzjoni ratione temporis fl-assenza ta’ talba għal limitazzjoni
Artikolu 2(2)(b)
Ċittadini ta’ pajjiżi terzi suġġetti għal sanzjoni kriminali li tipprovdi jew li għandha bħala konsegwenza r-ritorn tagħhom
Nuqqas ta’ applikazzjoni tad-Direttiva

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment (
ĠU L 348, p. 98
), u b’mod partikolari tal-Artikolu 11(2) tagħha.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest tal-proċeduri kriminali kontra G. Filev u A. Osmani, rispettivament ċittadini ta’ dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja u tar-Repubblika tas-Serbja, wara d-dħul tagħhom fit-territorju Ġermaniż iktar minn ħames snin wara t-tkeċċija tagħhom mill-Ġermanja, bi ksur ta’ projbizzjonijiet fuq id-dħul, mhux limitata fiż-żmien, flimkien ma’ deċiżjonijiet ta’ tkeċċija meħuda fil-konfront tagħhom.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 4, 5 u 14 tad-Direttiva 2008/15 jipprovdu:
“(4)
Hemm bżonn li jitfasslu regoli ċari, trasparenti u ġusti biex ikun hemm politika ta’ ritorn effettiva bħala element neċessarju ta’ politika tal-migrazzjoni li tkun ġestita b’mod tajjeb.
(5)
Din id-Direttiva għandha tistabbilixxi sett ta’ regoli orizzontali, applikabbli għaċ-ċittadini kollha ta’ pajjiżi terzi li ma jissodisfawx jew li m’għadhomx jissodisfaw il-kondizzjonijiet ta’ dħul, soġġorn jew residenza fi Stat Membru.
[…]
(14)
L-effetti ta’ miżuri nazzjonali dwar ir-ritorn għandhom jingħataw dimensjoni Ewropea billi tiġi stabbilita projbizzjoni fuq id-dħul li jimpedixxi d-dħul u s-soġġorn fit-territorju ta’ l-Istati Membri kollha. It-tul tal-validità tal-projbizzjoni fuq id-dħul għandu jkun determinat b’kont meħud taċ-ċirkostanzi rilevanti kollha tal-każ individwali u normalment m’għandux ikun aktar minn ħames snin. […]”
L-Artikolu 2 tal-istess direttiva, intitolat “Kamp ta’ applikazzjoni” jipprovdi fil-paragrafu 2 tiegħu:
“L-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx din id-Direttiva għal ċittadini ta’ pajjiżi terzi li:
[…]
b)
huma soġġetti għal ritorn bħala sanzjoni tal-liġi kriminali jew bħala konsegwenza ta’ sanzjoni tal-liġi kriminali, skond il-liġi nazzjonali jew li huma soġġetti għal proċeduri ta’ estradizzjoni.”
Il-punt 6 tal-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jiddefinixxi il-kunċett ta’ “projbizzjoni fuq id-dħul” bħala “deċiżjoni jew att amministrattiv jew ġudizzjarju li jipprojbixxi dħul lejn u soġġorn fit-territorju ta’ l-Istati Membri għal perijodu speċifikat, li jakkumpanja deċiżjoni ta’ ritorn”.
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2008/115 huwa redatt kif ġej:
“Id-deċiżjoni ta’ ritorn għandha tipprevedi perijodu adegwat għat-tluq volontarju ta’ bejn sebat ijiem u tletin jum, mingħajr preġudizzju għall-eċċezzjonijiet imsemmijin fil-paragrafi 2 u 4. L-Istati Membri għandhom jipprevedu fil-leġislazzjoni nazzjonali li tali perijodu għandu jingħata biss wara applikazzjoni taċ-ċittadin ta’ pajjiż terz konċernat. F’dan il-każ, l-Istati Membri għandhom jinfurmaw liċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi konċernati dwar il-possibbiltà li jippreżentaw tali applikazzjoni.”
Skont l-Artikolu 11(1) u (2) ta’ din id-direttiva:
“1.   Deċiżjonijiet ta’ ritorn għandhom ikunu akkumpanjati minn projbizzjoni fuq id-dħul:
a)
jekk ma jkun ingħata l-ebda perijodu għat-tluq volontarju jew,
b)
jekk l-obbligu ta’ ritorn ma jkunx ġie rispettat.
F’każijiet oħrajn, deċiżjonijiet ta’ ritorn jistgħu jkunu akkumpanjati minn projbizzjoni fuq id-dħul.
2.   It-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul għandu jiġi determinat b’kont dovut taċ-ċirkostanzi rilevanti kollha tal-każ individwali u fil-prinċipju ma għandux jeċċedi il-ħames snin. Hu jista’ madankollu jeċċedi l-ħames snin jekk iċ-ċittadin ta’ pajjiż terz ikun ta’ theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali.”
Id-dritt Ġermaniż
Il-Liġi dwar ir-residenza, ix-xogħol u l-integrazzjoni tal-barranin fit-territorju Federali (Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet), fil-verżjoni tagħha ppubblikata fil-25 ta’ Frar 2008 (BGBl. 2008 I, p. 162, iktar ’il quddiem l-“Aufenthaltsgesetz”), kif emendata bil-liġi li tittrasponi d-direttivi tal-Unjoni Ewropea fil-qasam tad-dritt ta’ residenza u tal-adattament tad-dispożizzjonijiet nazzjonali mal-Kodiċi dwar il-Viżi tal-Unjoni (Gesetz zur Umsetzung aufenthaltsrechtlicher Richtlinien der Europäischen Union und zur Anpassung nationaler Rechtsvorschriften an den EU-Visakodex), tat-22 ta’ Novembru 2011 (BGBl. 2011 I, p. 2258, iktar ’il quddiem il-“Liġi tat-22 ta’ Novembru 2011”), tinkludi l-Artikolu 11(1) li huwa redatt kif ġej:
“Ċittadin barrani li huwa s-suġġett ta’ miżura ta’ tkeċċija, ta’ refoulement jew ta’ tneħħija ma għadx għandu d-dritt li jidħol fit-territorju Federali u li jirrisjedi hemm. Ebda permess ta’ residenza ma jinħareġ, anki jekk il-kundizzjonijiet meħtieġa minn din il-liġi f’dan is-sens huma sodisfatti. L-effetti stabbiliti mill-ewwel żewġ sentenzi jistgħu jiġu limitati fiż-żmien fuq it-talba tal-persuna kkonċernata. It-terminu għandu jkun iffissat fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ speċifiku u jista’ jaqbeż il-ħames snin jekk iċ-ċittadin barrani jkun ġie mkeċċi minħabba f’kundanna kriminali jew jekk jirrappreżenta theddida serja għall-ordni jew għas-sigurtà pubblika. Meta jiġi ddeterminat it-tul tat-terminu għandu jittieħed inkunsiderazzjoni tan-natura volontarja jew le tar-ritorn taċ-ċittadin barrani, kif ukoll, skont il-każ, tar-rispett tat-terminu previst għal dan. It-terminu jibda jiddekorri mill-ħruġ mit-territorju. Limitazzjoni
ratione temporis
tista’ biss isseħħ meta ċittadin barrani kien is-suġġett ta’ miżura ta’ tneħħija minħabba delitt kontra l-paċi, delitt tal-gwerra jew delitt kontra l-umanità jew fuq il-bażi ta’ ordni ta’ tneħħija addottata skont l-Artikolu 58a. L-ogħla awtorità tal-Land tista’ tawtorizza, fuq każ b’każ, eċċezzjonijiet għas-seba’ sentenza.”
Skont l-Artikolu 14(1) tal-Aufenthaltsgesetz, id-dħul ta’ ċittadin barrani fit-territorju Ġermaniż huwa illegali, b’mod partikolari fejn ma jkunx permess li jidħol taħt l-Artikolu 11(1) ta’ din il-liġi, sakemm ma jkollux awtorizzazzjoni għad-dħul taħt il-paragrafu 2 ta’ dan l-istess artikolu.
L-Artikolu 95 tal-Aufenthaltsgesetz, intitolat “Dispożizzjonijiet kriminali”, jipprovdi fil-punt 1 tal-paragrafu 2 tiegħu:
“Sentenza ta’ priġunerija sa tliet snin jew multa għandha tiġi imposta fuq kull min
1.
a)
jidħol fit-territorju Federali jew
b)
jirrisjedi
bi ksur tal-ewwel sentenza tal-Artikolu 11(1).”
L-Artikolu 456a tal-Kodiċi tal-Proċeduri Kriminali jipprovdi li:
“1)   L-awtorità inkarigata bl-eżekuzzjoni tista’ tiddeċiedi li tissospendi l-eżekuzzjoni ta’ sentenza ta’ priġunerija, priġunerija minħabba f’dejn jew ordni ta’ detenzjoni jekk il-persuna kkundannata għandha tiġi mogħtija lil gvern barrani minħabba reat ieħor, hija mogħtija lil qorti kriminali internazzjonali jew meta dik il-persuna titkeċċa mit-territorju kopert minn din il-liġi Federali.
2)   Jekk il-persuna estradita, ikkonsenjata jew imkeċċija tirritorna, l-eżekuzzjoni tas-sentenza tista’ titkompla.
[…]”
Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Il-fatti dwar G. Filev
Wara l-għeluq tal-proċeduri dwar it-talba għall-ażil tiegħu, b’deċiżjoni tal-Bundesamt für die Anerkennung ausländischer Flüchtlinge (Uffiċċju Federali għar-rikonoxximent ta’ refuġjati barranin) tad-29 ta’ Ottubru 1992, G. Filev ġie ordnat biex jitlaq mit-territorju Ġermaniż. Matul is-snin 1993 u 1994, huwa kien is-suġġett ta’ miżura ta’ tneħħija lejn dik li kienet ir-Repubblika Jugoslava tal-Maċedonja, li l-effetti tagħha ma kinux limitati fiż-żmien.
Fit-28 ta’ April 2012, G. Filev għal darb’oħra daħal fit-territorju Ġermaniż, fejn għadda minn kontroll tal-pulizija. Dan il-kontroll wera li kien is-suġġett ta’ deċiżjoni li tordna r-ritorn fl-1992. Wara dan il-kontroll, inbdew proċeduri kriminali kontra tiegħu u tqiegħed f’kustodja preventiva.
Fit-3 ta’ Mejju 2012, matul is-seduta quddiem il-qorti tar-rinviju, il-prosekuzzjoni talbet għall-kundanna ta’ G. Filev għal ammont unitarju ta’ EUR 15 kuljum għal 60 jum minħabba li wettaq ksur previst u punibbli taħt il-punt 1(a) u (b) tal-Artikolu 95(2) tal-Aufenthaltsgesetz minħabba d-dħul illegali tiegħu fil-Ġermanja u, konsegwentement, talli rrisjeda illegalment.
Il-fatti dwar A. Osmani
Fid-19 ta’ Novembru 1999, A. Osmani kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tkeċċija adottata mill-belt ta’ Stuttgart (il-Ġermanja), taħt id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-barranin (Ausländergesetz) li kien fis-seħħ dak iż-żmien li kien jipprovdi tali miżura għall-ksur tal-liġi dwar in-narkotiċi. L-effetti tal-miżura ta’ tkeċċija ma kinux limitati fiż-żmien.
Fl-10 ta’ Ġunju 2003, A. Osmani reġa’ ġie kkundannat għall-kummerċ ta’ drogi narkotiċi f’żewġ kawżi, għal total ta’ sentejn u tmien xhur priġunerija. Fit-30 ta’ Ġunju 2004, wara li serva parti minn din is-sentenza, kien rilaxxat u kien is-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tneħħija, li l-effetti tagħha ma kinux limitati fiż-żmien. Skont l-Artikolu 456a tal-Kodiċi tal-Proċeduri Kriminali, il-prosekutur fi Stuttgart ordna l-eżekuzzjoni tal-bqija tas-sentenza ta’ priġunerija ta’ 474 jum fil-każ fejn A. Osmani jerġa’ jidħol mill-ġdid fit-territorju Ġermaniż.
Fid-29 ta’ April 2012, A. Osmani reġa’ daħal mill-ġdid fit-territorju Ġermaniż u kien suġġett għal kontroll tal-pulizija li minnu rriżultat il-miżura ta’ tkeċċija fil-konfront tiegħu. Tressqu kontrih proċeduri kriminali. Matul is-seduta quddiem il-qorti tar-rinviju, fit-3 ta’ Mejju 2012, il-prosekutur talab il-kundanna ta’ A. Osmani għal sentenza ta’ priġunerija ta’ tliet xhur, flimkien mas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tagħha, għall-ksur previst u punibbli mill-punt 1(a) u (b) tal-Artikolu 95(2) tal-Aufenthaltsgesetz.
Fid-data li fiha tressqet it-talba għal deċiżjoni preliminari, A. Osmani kien qed iservi l-bqija tas-sentenza ta’ priġunerija li ġie kkundannat għaliha fl-2003.
Id-domandi preliminari fiż-żewġ kawżi
Il-qorti tar-rinviju għandha dubji fir-rigward tal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 u tal-premessi 4 u 5 tagħha, dwar il-possibbiltà tal-applikazzjoni tal-Artikolu 11(1) u tal-punt 1(a) u (b) tal-Artikolu 95(2) tal-Aufenthaltsgesetz fil-kawżi quddiemha.
F’dan ir-rigward, hija tfakkar li l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 jipprovdi li t-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul ma jistax, bħala prinċipju, jaqbeż il-ħames snin. Din id-dispożizzjoni kellha effett dirett fil-Ġermanja bejn l-24 ta’ Diċembru 2010, limitu previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 20(1) ta’ din id-direttiva għat-traspożizzjoni tagħha, u s-26 ta’ Novembru 2011, data tad-dħul fis-seħħ tal-Liġi tat-22 ta’ Novembru 2011 li timplementa din l-istess direttiva, sabiex miżuri ta’ tkeċċija u ta’ tneħħija li ġew adottati iktar minn ħames snin qabel l-ewwel data msemmija ma jistgħux iservu iktar bħala bażi għal kundanna kriminali skont l-Artikolu 95 tal-Aufenthaltsgesetz. Din il-qorti barra minn hekk tqis li l-Artikolu 11(1) ta’ din il-liġi, kif emendat bil-liġi tat-22 ta’ Novembru 2011, ma jipprovdix għal limitazzjoni
ratione temporis
tal-effetti ta’ tali miżuri, iżda jippermetti biss lill-persuna kkonċernata li tressaq talba sabiex tikseb tali limitazzjoni.
Il-qorti tar-rinviju tippreċiża, minn naħa, li G. Filev ma jidhirx li jikkostitwixxi theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali, fis-sens tat-tieni sentenza tal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115. Min-naħa l-oħra, huwa ma kienx ressaq talba għal-limitazzjoni
ratione temporis
tal-miżuri ta’ tkeċċija u ta’ tneħħija meħuda kontra tiegħu, bir-riżultat ikun li dawn ipproduċew effetti għal kważi 20 sena.
F’dak li jirrigwarda A. Osmani, il-qorti tar-rinviju tqis, minn naħa, li l-Artikolu 95(2) tal-Aufenthaltsgesetz jipprovdi għal sanzjonijiet fil-konfront ta’ dan tal-aħħar minħabba fid-dħul tiegħu fit-territorju Ġermaniż wara t-tkeċċija tiegħu fl-1999 u/jew it-tneħħija tiegħu fl-2004 u, min-naħa l-oħra, li l-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 2008/115 jippermetti lill-Istati Membri li jiddeċiedu li ma japplikawx dan meta r-ritorn ta’ persuna hija prevista minn sanzjoni kriminali jew hija l-konsegwenza tagħha. Madankollu, l-istess qorti tindika li l-ebda deroga skont din l-aħħar dispożizzjoni ma ġiet adottata fid-dritt Ġermaniż matul il-perijodu li fih din id-direttiva kellha effett dirett fil-Ġermanja, iżda li tali deroga ġiet stabbilita bl-Artikolu 11(1) tal-Aufenthaltsgesetz kif emendat bil-Liġi tat-22 ta’ Novembru 2011.
Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Amtsgericht Laufen iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal‑Ġustizzja d‑domandi preliminari li ġejjin, fejn l-ewwel tliet domandi huma identiċi għaż‑żewġ kawżi prinċipali, filwaqt li r-raba’ waħda ġiet magħmula biss fir-rigward tal‑kawża li tikkonċerna lil A. Osmani:
“1)
L-Artikolu 11(2) tad-Direttiva [2008/115/KE] għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jipprekludi lill-Istati Membri milli jissanzjonaw b’mod penali l-ksur kollu ta’ miżuri amministrattivi ta’ tkeċċija jew ta’ ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera, meta l-miżura ta’ tkeċċija jew ta’ ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera tippreċedi b’iktar minn ħames snin id-dħul il-ġdid?
2)
L-Artikolu 11(2) tad-Direttiva [2008/115/KE] għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jipprekludi lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja milli tissanzjona b’mod penali l-ksur kollu ta’ miżuri amministrattivi ta’ tkeċċija jew ta’ ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera li ġew adottati iktar minn ħames snin qabel id-data tad-dħul fis-seħħ tal-liġi […] tat-22 ta’ Novembru 2011?
3)
Dispożizzjoni ta’ dritt nazzjonali li tipprovdi li l-effetti tal-miżuri ta’ tkeċċija u ta’ ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera ma humiex, fil-prinċipju, limitati fiż-żmien, sakemm il-persuna kkonċernata ma tkunx ressqet talba għal limitazzjoni fiż-żmien, hija konformi mad-dritt tal-Unjoni, u b’mod partikolari mal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115? Tali regola tissodisfa r-rekwiżiti tal-premessa 4 tal-imsemmija direttiva rigward politika ta’ migrazzjoni mmexxija tajjeb b’regoli ċari, trasparenti u xierqa?
4)
Id-Direttiva 2008/115 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija tipprekludi lill-Istati Membri milli jipprovdu li miżuri ta’ tkeċċija/ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera li jippreċedu b’ħames snin jew iktar il-perijodu li matulu d-Direttiva ma kinitx trasposta jistgħu jerġgħu jservu ta’ bażi għal proċeduri kriminali, meta l-miżura ta’ tkeċċija/ritorn [tneħħija] lejn il-fruntiera kienet ibbażata fuq kundanna kriminali?”
Fuq it-talba tal-qorti tar-rinviju, l-Awla li ġiet assenjata l-kawża eżaminat in-neċessità li din il-kawża tiġi suġġetta għall-proċedura b’urġenza prevista fl-Artikolu 104b(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, fil-verżjoni tagħhom applikabbli fid-data ta’ din it-talba. Wara li nstema’ l-Avukat Ġenerali, l-imsemmija Awla ddeċidiet li ma tilqax din it-talba.
Fuq id-domandi preliminari
Fuq it-tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda tagħha, li hemm lok li tiġi eżaminata l-ewwel, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 11(1) tal-Aufenthaltsgesetz, li tissuġġetta l-limitazzjoni tat-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul għat-tressiq, miċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz, ta’ talba intiża għall-ksib tal-benefiċċju ta’ tali limitazzjoni.
Skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115, it-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul huwa ffissat wara kunsiderazzjoni xierqa taċ-ċirkustanzi kollha ta’ kull każ u ma jaqbiżx ħames snin bħala prinċipju.
Jirriżulta b’mod ċar mit-termini “[i]t-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul għandu jiġi ddeterminat” li hemm obbligu għall-Istati Membri li jillimitaw l-effetti
ratione temporis
għal kull projbizzjoni fuq id-dħul, bħala prinċipju għal ħames snin massimu, u dan irrispettivament minn talba mressqa għal dak il-għan miċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz.
Din l-interpretazzjoni tirriżulta wkoll mit-tieni sentenza tal-premessa 14 tad-Direttiva 2008/115, li hija wkoll tistabbilixxi li t-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul għandu jkun iffissat wara kunsiderazzjoni xierqa taċ-ċirkustanzi kollha ta’ kull każ u ma jaqbiżx normalment ħames snin.
Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija korroborata, l-ewwel lok, permezz tad-definizzjoni tal-kunċett ta’ “projbizzjoni fuq id-dħul” li tinsab fil-punt 6 tal-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva, li b’mod partikolari tikkonċerna deċiżjoni li tipprojbixxi d-dħul u r-residenza fit-territorju tal-Istati Membri “għal perijodu speċifikat”.
It-tieni nett, fir-rigward tat-terminu għal tluq volontarju li għandu jiġi ffissat fil-kuntest ta’ deċiżjoni li tordna r-ritorn, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2008/115 jiddisponi li l-Istati Membri jistgħu jipprovdu fil-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħhom, li dan it-terminu jiġi mogħti biss wara talba miċ-ċittadin konċernat ta’ pajjiż terz. Tali fformular jissuġġerixxi li, jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni kellu l-intenzjoni jipprovdi għal tali possibbiltà għall-Istati Membri f’dak li jirrigwarda l-iffissar ta’ limitu tat-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul, dan kien ikun espressament stabbilit fl-Artikolu 11(2) ta’ din id-direttiva.
Kuntrarjament għal dak li l-Gvern Ġermaniż isostni fl-osservazzjonijiet tiegħu lill-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li fid-dritt nazzjonali, il-benefiċċju ta’ tali limitazzjoni tat-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul, hija suġġetta għal talba miċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz ma huwiex biżżejjed biex jintlaħaq l-għan tal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115.
Fil-fatt, dan l-għan b’mod partikolari jikkonsisti f’li jiġi żgurat li tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul ma għandux jaqbeż ħames snin, sakemm il-persuna kkonċernata tikkostitwixxi theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali.
Madankollu, anki jekk id-dritt nazzjonali jipprovdi, hekk kif allegat mill-Gvern Ġermaniż f’dak li jirrigwarda l-leġiżlazzjoni nazzjonali tiegħu, li ċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz ikun informat mill-possibbiltà li jitlob limitazzjoni tat-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul imposta fuqu u li dan l-obbligu ta’ informazzjoni ikun dejjem rispettat mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, madankollu ma hemm l-ebda garanzija, li tali talba hija effettivament imressqa minn dan iċ-ċittadin. Fl-assenza ta’ tali talba, l-għan tal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 ma jistax jiġi kkunsidrat bħala ssodisfatt.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għat-tielet domanda tkun li l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 11(1) tal-Aufenthaltsgesetz, li tissuġġetta l-limitazzjoni tat-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul għat-tressiq, miċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz, ta’ talba intiża għall-ksib tal-benefiċċju ta’ tali limitazzjoni.
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li ksur ta’ projbizzjoni fuq id-dħul u ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru, li nħarġet iktar minn ħames snin qabel id-data tad-dħul mill-ġdid taċ-ċittadin kkonċernat ta’ pajjiż terz fuq dan it-territorju, jew id-data tad-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi din id-direttiva, tagħti lok għal sanzjoni kriminali.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzzja diġà ddeċidiet li jekk, la l-punt 3(b) tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 63 KE, dispożizzjoni li ġiet riprodotta fl-Artikolu 79(2)(c) TFUE, u lanqas id-Direttiva 2008/115, adottata b’mod partikolari abbażi tal-ewwel waħda fost dawn iż-żewġ dispożizzjonijiet, ma jeskludu l-kompetenza kriminali tal-Istati Membri fil-qasam tal-immigrazzjoni klandestina u ta’ residenza illegali, dawn tal-aħħar għandhom jadattaw il-leġiżlazzjoni tagħhom f’dan il-qasam sabiex jiżguraw l-osservanza tad-dritt tal-Unjoni. B’mod partikolari, dawn l-Istati ma jistgħux japplikaw leġiżlazzjoni kriminali li tista’ tqiegħed fil-perikolu t-twettiq tal-għanijiet imfittxija minn din id-direttiva u, għalhekk, li ċċaħħadha mill-effettività tagħha (ara s-sentenzi tat-28 ta’ April 2011, El Dridi,
C-61/11 PPU, Ġabra p. I-3015
, punti 54 u 55, kif ukoll tas-6 ta’ Diċembru 2011, Achughbabian,
C-329/11, Ġabra p. I-12695
, punt 33).
Minn dan isegwi li Stat Membru ma jistax jissanzjona kriminalment ksur ta’ projbizzjoni fuq id-dħul li tirriżulta mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2008/115 jekk iż-żamma tal-effetti ta’ din il-projbizzjoni ma hijiex konformi mal-Artikolu 11(2) ta’ din id-direttiva.
Huwa għalhekk meħtieġ li jiġi eżaminat, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, jekk l-Artikolu 11(2) jipprekludi ż-żamma tal-effetti ta’ projbizzjonijiet fuq id-dħul li t-tul tagħhom huwa indefinit, deċiżi qabel id-data li fiha l-Istat Membru kkonċernat kellu jittrasponi d-Direttiva 2008/115, lil hinn mit-tul massimu ta’ tali projbizzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni, jiġifieri tul ta’ ħames snin bħala prinċipju.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi l-ewwel nett imfakkar li din id-direttiva ma fiha ebda dispożizzjoni li tipprovdi għal sistema tranżitorja għad-deċiżjonijiet ta’ projbizzjoni fuq id-dħul adottati qabel ma jkunu applikabbli.
Madankollu, jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzzja li regola ġdida tidħol fis-seħħ immedjatament, ħlief jekk ikun hemm deroga, għall-effetti futuri ta’ sitwazzjoni li bdiet taħt ir-regoli l-qodma (ara s-sentenzi tad-29 ta’ Jannar 2002, Pokrzeptowicz-Meyer,
C-162/00, Ġabra p. I-1049
, punt 50; tal-10 ta’ Ġunju 2010, Bruno
et
,
C-395/08 u C-396/08, Ġabra p. I-5119
, punt 53, kif ukoll tal-1 ta’ Marzu 2012, O’Brien, C‑393/10, punt 25).
Minn dan jirriżulta li d-Direttiva 2008/115 tapplika għall-effetti sussegwenti għad-data ta’ applikabbiltà fl-Istat Membru kkonċernat ta’ deċiżjonijiet ta’ projbizzjoni fuq id-dħul meħuda bis-saħħa ta’ regoli nazzjonali applikabbli qabel din id-data (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-30 ta’ Novembru 2009, Kadzoev,
C-357/09 PPU, Ġabra p. I-11189
, punt 38).
Għalhekk, sabiex tevalwa l-konformità taż-żamma tal-effetti ta’ tali deċiżjonijiet mal-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 f’dak li jirrigwarda, b’mod partikolari, bħala prinċipju, it-tul massimu ta’ ħames snin previst f’din id-dispożizzjoni għal projbizzjoni fuq id-dħul, hemm lok li jittieħed ukoll inkunsiderazzjoni tal-perijodu li matulu din il-projbizzjoni daħlet effettivament fis-seħħ qabel id-Direttiva 2008/115 ma kienet applikabbli (ara, b’analoġija, is-sentenzi iċċitati iktar ’il fuq Kadzoev, punt 36, kif ukoll Bruno
et
, punt 55).
Fil-fatt, in-nuqqas ta’ teħid inkunsiderazzjoni ta’ dak il-perijodu ma jkunx konformi mal-għan imfittex mill-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 li jikkonsisti, hekk kif ġie kkonstatat fil-punt 32 ta’ din is-sentenza, li jiżgura li t-tul tal-projbizzjoni fuq id-dħul ma għandux jaqbeż ħames snin, ħlief f’każijiet speċifikati fit-tieni sentenza ta’ din id-dispożizzjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza Kadzoev, iċċitata iktar ’il fuq, punt 37).
Minn dan isegwi li l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 jipprekludi ż-żamma tal-effetti ta’ projbizzjonijiet fuq id-dħul ta’ tul indefinit imposti qabel id-data ta’ applikabbiltà tad-Direttiva 2008/115, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, lil hinn mit-tul massimu ta’ projbizzjoni previst f’din id-dispożizzjoni, sakemm dawn il-projbizzjonijiet fuq id-dħul ġew deċiżi fir-rigward ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jikkostitwixxu theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali.
Konsegwentement, hemm lok li r-risposta għall-ewwel u għat-tieni domanda tkun li l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li ksur ta’ projbizzjoni fuq id-dħul u ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru, li nħarġet iktar minn ħames snin qabel id-data tad-dħul mill-ġdid taċ-ċittadin kkonċernat ta’ pajjiż terz fuq dan it-territorju, jew id-data tad-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi din id-direttiva, tagħti lok għal sanzjoni kriminali, sakemm dan iċ-ċittadin ma jikkostitwixxix theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali.
Fuq ir-raba’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi essenzjalment jekk id-Direttiva 2008/115 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija tipprekludi lil Stat Membru milli jipprovdi li miżura ta’ tkeċċija jew ta’ tneħħija li tippreċedi b’ħames snin jew iktar il-perijodu bejn id-data li fiha din id-direttiva kellha tiġi trasposta u d-data li fiha hija ġiet effettivament trasposta, tista’ terġa’ tkun ta’ bażi għal proċeduri kriminali, meta din il-miżura kienet ibbażata fuq sanzjoni kriminali fis-sens tal-Artikolu 2(2)(b) ta’ din id-direttiva.
Fuq l-ammissibbiltà
Il-Gvern Ġermaniż jikkunsidra li r-raba’ domanda hija inammissibbli sa fejn risposta għaliha ma hijiex neċessarja sabiex tiddeċiedi l-kawża prinċipali dwar A. Osmani. Huwa jenfasizza li d-dħul fit-territorju Ġermaniż ta’ dan tal-aħħar li kien ta lok għall-proċeduri kriminali fil-kawża prinċipali ma seħħx matul il-perijodu bejn id-data li fiha d-Direttiva 2008/115 kellha tiġi trasposta u d-data li fiha effettivament kienet, iżda wara din l-aħħar data. Huwa għalhekk iqis li l-kwistjoni ta’ jekk l-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 2(2)(b) ta’ din id-direttiva setgħax ikollha effett matul dan il-perijodu ma kinitx determinanti.
F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li r-raba’ domanda ma tirrigwardax l-effetti possibbli ta’ din l-eċċezzjoni matul il-perijodu msemmi fil-punt preċedenti, iżda r-rilevanza tal-eżistenza ta’ dan il-perijodu fuq il-possibbiltà għal Stat Membru li jagħmel użu minn tali eċċezzjoni wara d-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi din id-direttiva. Din il-kwistjoni tidher li hija rilevanti għas-soluzzjoni tat-tilwima dwar A. Osmani.
Minn dan isegwi li r-raba’ domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju hija ammissibbli.
Fuq il-mertu
Għandu jitfakkar li l-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 2008/115 jippermetti lill-Istati Membri li jiddeċiedu li ma japplikawx dawn għaċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi suġġetti, b’mod partikolari, għal sanzjoni kriminali li tipprovdi jew li għandha bħala konsegwenza r-ritorn tagħhom, b’mod konformi għad-dritt nazzjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq El Dridi, punt 49, u Achughbabian, punt 41).
F’dan ir-rigward għandu jiġi osservat li l-qorti tar-rinviju ma għandha ebda dubju dwar il-fatt li A. Osmani jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
ta’ din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li dan tal-aħħar, minn naħa, kien imkeċċi fl-1999 għal tul indefinit, skont id-dispożizzjonijiet tal-Liġi dwar il-barranin li jipprovdu tali miżura għall-barranin li jiksru d-dispożizzjonijiet tal-liġi Ġermaniża dwar in-narkotiċi. Min-naħa l-oħra, fl-2004, meta huwa kien qed jiskonta sentenza ta’ priġunerija wara kundanna għall-kummerċ ta’ drogi narkotiċi, A. Osmani kien is-suġġett ta’ miżura ta’ tneħħija, li l-effetti tagħha ma kinux limitati fiż-żmien.
Għandu jiġi kkonstatat li l-użu, minn Stat Membru, tal-possibbiltà prevista fl-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 2008/115 mhux iktar tard mill-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni ta’ din id-direttiva għandu bħala konsegwenza li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi fl-ebda mument ma jkunu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
Madankollu, sa fejn Stat Membru ma jkunx għadu għamel użu minn din il-possibbiltà wara l-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni, b’mod partikolari minħabba l-fatt li għadu ma ttrasponiex id-Direttiva 2008/115 fid-dritt nazzjonali tiegħu, huwa ma jistax jagħmel użu mid-dritt li jirrestrinġi l-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
ta’ din id-direttiva skont l-Artikolu 2(2)(b) tagħha fir-rigward ta’ persuni li fir-rigward tagħhom l-effetti ta’ din id-direttiva kienu diġà applikabbli.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, restrizzjoni tal-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
tad-Direttiva 2008/115 skont dan l-Artikolu 2(2)(b), li ssir biss wara l-iskadenza tat-terminu għat-traspożizzjoni ta’ din id-direttiva ma torbotx lil persuna bħal A. Osmani, li kien is-suġġett ta’ miżura ta’ tneħħija fit-30 ta’ Ġunju 2004 u li daħal fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru wara d-dħul fis-seħħ ta’ regoli nazzjonali li jagħmlu użu mill-possibbiltà prevista taħt din id-dispożizzjoni.
Fil-fatt, il-fatt li tipprekludi l-użu tal-possibbiltà prevista fl-Artikolu 2(2)(b) tad-Direttiva 2008/115 lil persuna bħal A. Osmani, li diġà setgħa jinvoka direttament id-dispożizzjonijiet ikkonċernati ta’ din id-direttiva, għandha bħala konsegwenza li taggrava s-sitwazzjoni ta’ din il-persuna.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, hemm lok li r-risposta għar-raba’ domanda tkun li d-Direttiva 2008/115 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija tipprekludi lil Stat Membru milli jipprovdi li miżura ta’ tkeċċija jew ta’ tneħħija li tippreċedi b’ħames snin jew iktar il-perijodu bejn id-data li fiha din id-direttiva kellha tiġi trasposta u d-data li fiha din it-traspożizzjoni ġiet effettivament magħmula, tista’ terġa’ tkun ta’ bażi għal proċeduri kriminali, meta din il-miżura kienet ibbażata fuq sanzjoni kriminali fis-sens tal-Artikolu 2(2)(b) ta’ din id-direttiva u li dan l-Istat Membru għamel użu mill-possibbiltà prevista taħt din id-dispożizzjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 11(1) tal-Liġi dwar ir-residenza, ix-xogħol u l-integrazzjoni tal-barranin fit-territorju Federali (Gesetz über den Aufenthalt, die Erwerbstätigkeit und die Integration von Ausländern im Bundesgebiet), li tissuġġetta l-limitazzjoni tat-tul ta’ projbizzjoni fuq id-dħul għat-tressiq, miċ-ċittadin ikkonċernat ta’ pajjiż terz, ta’ talba intiża għall-ksib tal-benefiċċju ta’ tali limitazzjoni.

2)
L-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 2008/115 għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li ksur ta’ projbizzjoni fuq id-dħul u ta’ residenza fit-territorju ta’ Stat Membru, li nħarġet iktar minn ħames snin qabel id-data tad-dħul mill-ġdid taċ-ċittadin kkonċernat ta’ pajjiż terz fuq dan it-territorju, jew id-data tad-dħul fis-seħħ tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tittrasponi din id-direttiva, tagħti lok għal sanzjoni kriminali, sakemm dan iċ-ċittadin ma jikkostitwixxix theddida serja għall-ordni pubbliku, għas-sigurtà pubblika jew għas-sigurtà nazzjonali.

3)
Id-Direttiva 2008/115 għandha tiġi interpretata fis-sens li hija tipprekludi lil Stat Membru milli jipprovdi li miżura ta’ tkeċċija jew ta’ tneħħija li tippreċedi b’ħames snin jew iktar il-perijodu bejn id-data li fiha din id-direttiva kellha tiġi trasposta u d-data li fiha din it-traspożizzjoni ġiet effettivament magħmula, tista’ terġa’ tkun ta’ bażi għal proċeduri kriminali, meta din il-miżura kienet ibbażata fuq sanzjoni kriminali fis-sens tal-Artikolu 2(2)(b) ta’ din id-direttiva u li dan l-Istat Membru għamel użu mill-possibbiltà prevista taħt din id-dispożizzjoni.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.