CELEX: 62010CJ0293
Assigurazzjoni għall-ispejjeż legali
Direttiva 87/344/KEE
Artikolu 4(1)
Għażla libera ta’ avukat mill-persuna assigurata
Limitazzjoni tar-rimbors mogħti abbażi tal-ispejjeż marbuta mar-rappreżentanza legali tal-persuna assigurata
Rimbors limitat għall-ammont li jikkorrispondi għal dak mitlub minn avukat stabbilit fid-distrett ġudizzjarju tal-qorti tal-ewwel istanza kompetenti

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 87/344/KEE,
tat-22 ta’ Ġunju 1987 dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi rigward l-assigurazzjoni
għall-ispejjeż legali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitol  6, Vol. 1, p. 187).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-kumpannija ta’ assigurazzjoni D.A.S. Österreichische Allgemeine Rechtsschutzversicherung
AG (iktar ’il quddiem “D.A.S.”) u G. Stark dwar, b’mod partikolari, il-validità ta’ klawżola fil-kundizzjonijiet ġenerali
ta’ assigurazzjoni għall-ispejjeż legali, li tippermetti lill-assiguratur jillimita l-benefiċċji ta’ din l-assigurazzjoni
għar-rimbors tal-ammont mitlub minn avukat stabbilit fil-post fejn tinsab il-qorti li quddiemha titressaq kawża li taqa’ taħt
il-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija assigurazzjoni

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Il-ħdax-il premessa tad-Direttiva 87/344 tipprovdi:
“Billi l-interess ta’ persuni li jkollhom il-kopertura ta’ spejjeż legali jfisser li l-persuna assigurata għandha tkun tista’
tagħżel avukat jew persuna oħra kkwalifikata b’mod approprjat skond il-liġi nazzjonali f’ xi inkjesta jew proċeduri u kull
meta jkun hemm konflitt ta’ interessi”.
L-Artikolu 1 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“L-iskop ta’ din id-Direttiva huwa li tikkoordina d-dispożizzjonijiet stabbiliti b’liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva
li jikkonċernaw l-assigurazzjoni ta’ spejjeż legali […] sabiex jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju effettiv tal-libertà ta’ stabbiliment
u jiġi prekluż kemm jista’ jkun kull konflitt ta’ interess li joriġina b’mod partikolari mill-fatt li l-assiguratur ikun ikopri
persuna oħra jew ikun qiegħed ikopri persuna fir-rigward ta’ kemm spejjeż legali u kull klassi oħra […] u, fil-każ li jinqala’
xi konflitt, li jkun possibbli li jiġi riżolt.”
L-Artikolu 2(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għal assigurazzjoni ta’ l-ispejjeż legali. Dan jikkonsisti f’impenn, kontra l-pagament
ta’ laġġu [premjum], li jintrefgħu l-ispejjeż ta’ proċeduri legali u li jiġu pprovduti servizzi oħrajn direttament marbuta
mal-kopertura ta’ l-assigurazzjoni, partikolarment bl-iskop ta’:
–        assigurazzjoni ta’ kumpens għat-telf, il-ħsara jew inġurja sofferta mill-persuna assigurata, b’soluzzjoni barra mill-qrati
jew permezz ta’ proċeduri ċivili jew kriminali,
–        difiża jew rappreżentanza tal-persuna assigurata fi proċeduri ċivili, kriminali, amministrattivi jew proċeduri oħrajn fir-rigward
ta’ kull pretensjoni magħmula kontra tagħha.”
L-Artikolu 4(1) tal-istess direttiva jipprovdi:
“Kull kuntratt ta’ assigurazzjoni ta’ spejjeż legali għandu espressament jirrikonoxxi li:
a)      meta jsir rikors lil avukat jew persuna oħra kkwalifikata kif approprjat skond il-liġi nazzjonali sabiex jiġu difiżi, irrappreżentati
jew servuti l-interessi tal-persuna assigurata f’kull inkjesta jew proċedura, dik il-persuna assigurata għandha tkun libera
li tagħżel dan l-avukat jew persuna oħra;
b)      il-persuna assigurata għandha tkun libera li tagħżel avukat jew, jekk tippreferi hekk u sal-limitu li l-liġi nazzjonali tippermetti,
kull persuna oħra kkwalifikata kif approprjat, biex isservi l-interessi tagħha kull meta jkun hemm konflitt ta’ l-interessi.”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Skont l-Artikolu 23(1) tal-Liġi dwar it-tariffi tal-avukati (Rechtsanwaltstarifgesetz, iktar ’il quddiem ir-“RATG”), tiġi
applikata rata ta’ somma f’daqqa għall-ħlas ta’ ċerti servizzi addizzjonali tal-avukat fil-kawżi ċivili.
Skont l-Artikolu 23(5) tar-RATG, il-parti tas-somma f’daqqa li għandha tintrabat ma’ dawn is-servizzi għandha madankollu tiġi
rdoppjata meta l-avukat jipprovdi servizzi barra mill-post fejn jinsab l-uffiċċju legali tiegħu.
Il-leġiżlatur Awstrijak ittraspona l-Artikolu 4 tad-Direttiva 87/344 permezz tal-Artikolu 156k tal-Liġi dwar il-kuntratt ta’
assigurazzjoni (Versicherungsvertragsgesetz, iktar ’il quddiem il-“VersVG”), li jipprovdi:
“1)      Għar-rappreżentanza tagħha fi proċedura ġudizzjarja jew amministrattiva, il-persuna assigurata għandha dritt tagħżel liberament
persuna kapaċi professjonalment sabiex tirrappreżenta l-partijiet. Barra minn hekk, il-persuna assigurata tista’, għad-difiża
tal-interessi ġuridiċi tagħha oħra, tagħżel liberament avukat meta jeżisti kunflitt ta’ interessi mal-assiguratur.
2)      Jista’ jiġi stipulat fil-kuntratt ta’ assigurazzjoni li l-persuna assigurata tagħżel biss għar-rappreżentanza tagħha fi proċedura
ġudizzjarja jew amministrattiva persuni awtorizzati li jirrappreżentaw professjonalment lill-partijiet li għandhom l-uffiċċju
legali tagħhom fil-post fejn tinsab l-awtorità ġudizzjarja jew amministrattiva kompetenti sabiex titressaq quddiemha l-proċedura
fl-ewwel istanza. Fil-każ fejn ma jeżistux, f’dan il-post, mill-inqas erba’ persuni li għandhom l-uffiċċju legali tagħhom
fih, il-possibbiltà ta’ għażla għandha tiġi estiża għall-persuni fid-distrett ġudizzjarju tal-Gerichtshof erster Instanz [(qorti
tal-ewwel istanza)] li fih tkun stabbilita l-awtorità ċċitata iktar ’il fuq.
[…]”

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
G. Stark u D.A.S ilhom marbuta permezz ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ispejjeż legali mill-1997. Il-kuntratt kien jinkludi
b’mod partikolari assigurazzjoni għall-ispejjeż legali quddiem il-qrati tax-xogħol għall-kawżi li jaqgħu taħt id-dritt tax-xogħol,
kif ukoll, bħala benefiċċju addizzjonali, assigurazzjoni għall-ispejjeż legali ta’ persuni li jaħdmu għal rashom.
Dan il-kuntratt kien ibbażat fuq il-kundizzjonijiet ġenerali tal-assigurazzjoni tal-ispejjeż legali (Allgemeine Bedingungen
für die Rechtsschutzversicherung) tal‑1997 (iktar ’il quddiem l-“ARB 97”). Il-klawżola 10 tagħhom, li tirriżulta b’mod dirett
mill-Artikolu 158k tal-VersVG, tipprovdi:
“1)      Il-persuna assigurata għandha dritt tagħżel liberament għar-rappreżentanza tagħha fi proċedura ġudizzjarja jew amministrativa,
persuna kapaċi professjonalment sabiex tirrappreżenta l-partijiet (avukat, nutar eċċ.). L-assiguratur huwa marbut li jinforma
lill-persuna assigurata bil-possibbiltà ta’ għażla libera meta din il-protezzjoni ġudirika tkun meħtieġa sabiex titressaq
proċedura amministrattiva jew ġudizzjarja.
[…]
3)      Id-dritt tal-għażla [ta’ rappreżentant tiegħu] evokat fil-punt 1 […] huwa […] limitat għal persuni li għandhom l-uffiċċju
legali tagħhom fl-istess post tal-qorti jew l-istanza amministrattiva kompetenti sabiex titressaq quddiemha l-proċedura fl-ewwel
istanza. Fil-każ fejn ma jeżistux, f’dan il-post, mill-inqas erba’ persuni li għandhom l-uffiċċju legali tagħhom fih, il-possibbiltà
ta’ għażla għandha tiġi estiża għall-persuni awtorizzati jirrappreżentaw lill-partijiet, stabbiliti fid-distrett ġudizzjarju
tal-Landesgericht [(qorti reġjonali)].
[…]”
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, f’sentenza tas-16 ta’ Diċembru 2009, l-Oberster Gerichtshof (Qorti Suprema) ivvalidat,
bħala prinċipju, l-għanijiet segwiti mill-Artikolu 158k(2) tal-VersVG billi ddeċidiet li l-punt 3 tal-imsemmija klawżola 10
kellu jiġu interpretat fis-sens li l-persuna assigurata tista’ wkoll tagħżel avukat stabbilit “barra mis-sede”, meta dan jintrabat
li jiffattura l-ispejjeż u d-drittijiet bħalma kien jagħmel avukat stabbilit fil-post fejn il-qorti tal-ewwel istanza kompetenti
tkun stabbilita.
G. Stark jirrisjedi f’Landeck (l-Awstrija), belt li tinsab madwar 600 kilometru minn Vjenna. Fl-24 ta’ Marzu 2006, huwa ressaq
azzjoni flimkien ma’ erba’ persuni oħra quddiem l-Arbeits- und Sozialgericht Wien (qorti tax-xogħol u tal-affarijiet soċjali
ta’ Vjenna) kontra min kien jimpjegah qabel. Sabiex jiżguraw ir-rappreżentanza tagħhom quddiem din il-qorti, G. Stark u r-rikorrenti
l-oħra qabbdu avukat li għandu l-uffiċċju legali tiegħu f’Landeck.
B’ittra tat-8 ta’ Mejju 2006 indirizzata lil dan l-avukat, D.A.S. ikkonfermat li hija kienet ser tkopri l-ispejjeż tal-proċedura
ġudizzjarja quddiem l-Arbeits- und Sozialgericht Wien, iżda ppreċiżat madankollu li kienet ser tillimita dan il-ħlas għall-ispejjeż
normalment iffatturati minn avukat stabbilit fil-post fejn tinsab din il-qorti.
L-avukat ta’ G. Stark irrisponda permezz ta’ posta elettronika fl-istess ġurnata, li huwa ma kienx ser joħroġ fattura skont
it-tariffa ta’ avukat li għandu l-uffiċċju legali tiegħu fid-distrett ġudizzjarju tal-qorti, peress li l-piż finanzjarju li
jirrappreżenta l-fatt li jkollu jidher għall-klijent tiegħu fi Vjenna kien ikun kbir wisq għall-uffiċċju legali tiegħu.
Waqt is-seduta tal-4 ta’ Lulju 2008, quddiem l-Arbeits- und Sozialgericht Wien, il-partijiet f’din il-proċedura kkonkludew
tranżazzjoni ġudizzjarja.
D.A.S. ħallset lill-avukat ta’ G. Stark is-somma ta’ EUR 5 782.19, li tikkorrispondi, għas-servizzi fil-kuntest ta’ din il-proċedura,
għall-ispejjeż u drittijiet ta’ avukat stabbilit fid-distrett ġudizzjarju tal-Arbeits- und Sozialgericht Wien, ikkalkolati
mhux skont ir-rata ta’ somma f’daqqa doppja prevista fl-Artikolu 23(5) tar-RATG, iżda skont ir-rata ta’ somma f’daqqa sempliċi
li tirriżulta mill-Artikolu 23(1) tagħha. Din is-somma ma kinitx tkopri l-ammont totali tal-ispejjeż u drittijiet iffatturati
lil G. Stark mill-avukat tiegħu.
B’rikors tas-27 ta’ Frar 2009, D.A.S ressqet kawża kontra G. Stark quddiem il-Bezirksgericht Landeck (Tribunal kantonali ta’
Landeck) sabiex tikseb ħlas ta’ primjum dovut abbażi tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ispejjeż legali konkluż bejniethom,
ta’ ammont ta’ EUR 211.46.
Kontra din it-talba, G. Stark ressaq eċċezzjoni ta’ kumpens ibbażata fuq kreditu ta’ EUR 3000 li jikkorrispondi għall-bqija
tal-flus dovuti għall-ispejjeż ta’ servizzi tal-avukat li kien iddefendih fil-kuntest tal-proċedura quddiem l-Arbeits- und
Sozialgericht Wien, billi ħa inkunsiderazzjoni l-applikazzjoni tar-rata ta’ somma f’daqqa doppja prevista fl-Artikolu 23(5)
tar-RATG. B’hekk, huwa qajjem il-kwistjoni tat-teħid inkunsiderazzjoni, fil-kuntest tal-assigurazzjoni għall-ispejjeż legali
konkluża ma’ D.A.S., tad-differenza bejn ir-rata ta’ somma f’daqqa sempliċi u r-rata ta’ somma f’daqqa doppja għas-servizzi
tal-avukat tiegħu li jikkorrispondu għal ħames seduti li nżammu quddiem din il-qorti. Insostenn ta’ din l-eċċezzjoni, huwa
sostna li d-dispożizzjoni tal-Artikolu 158k(2) tal-VersVG, kif ukoll il-klawżola 10(3) tal-ARB 97 imorru kontra d-dritt tal-Unjoni.
Il-Bezirksgericht Landeck laqgħet it-talba ta’ D.A.S, filwaqt li ċaħdet l-eċċezzjoni ta’ kumpens ta’ G. Stark, u, abbażi ta’
dan, ikkundannatu jħallas lil D.A.S is-somma ta’ EUR 211.46 flimkien mal-interessi. Fid-deċiżjoni tagħha, il-Bezirksgericht
Landeck ikkunsidrat li d-dritt tal-Unjoni ma jipprojbix l-applikazzjoni tal-Artikolu 158k(2) tal-VersVG, li ma għandux bħala
effett li jillimita l-liberta fl-għażla, iżda jimponi biss restrizzjoni pekunarja fuq l-avukat stabbilit “barra mis-sede”.
G. Stark ippreżenta appell minn din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju billi invoka mill-ġdid li l-Artikolu 4 tad-Direttiva 87/344
jipprojbixxi l-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 158k(2).
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Landesgericht Innsbruck iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u tagħmel lill-Qorti
tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 87/344/KEE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni bħall-Artikolu 158k(2)
tal-[VersVG] u klawżola, ibbażata fuq din il-liġi, inkluża fil-kundizzjonijiet ġenerali tal-assiguratur ta’ protezzjoni legali,
ibbażata fuq din id-dispożizzjoni tal-aħħar, li permezz tagħha jista’ jiġi stabbilit li l-assigurat għandu jagħżel, għar-rappreżentazzjoni
[rappreżentanza] tal-interessi tiegħu fil-proċeduri amministrattivi jew legali, persuna li hija professjonalment awtorizzata
għal dan il-għan li tkun stabbilita fil-post fejn tinsab il-qorti jew l-awtorità amministrattiva li hija kompetenti tisma’
l-kawża fl-ewwel istanza?”

Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-Landesgericht Innsbruck tistaqsi, essenzjalment, dwar il-kwistjoni li jsir magħruf jekk l-Artikolu 4(1)
tad-Direttiva 87/344 jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha jkun jista’ jiġi stipulat li l-assigurat għandu
jagħżel biss, għar-rappreżentanza tal-interessi tiegħu fil-proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji, persuna li tkun professjonalment
awtorizzata għal dan il-għan li tkun stabbilita fil-post fejn tinsab il-qorti jew l-awtorità amministrattiva li hija kompetenti
tisma’ l-kawża fl-ewwel istanza.

Fuq l-ammissibbiltà
Skont il-Gvern Awstrijak, id-domanda ppreżentata hija ipotetika, peress li r-riżultat tal-proċedura ma jiddependix fuq ir-risposta
għal din id-domanda, minħabba l-fatt li d-dritt tal-konvenut sabiex jagħżel b’mod liberu l-avukat tiegħu ma kienx ġie effettivament
ristrett.
F’dan ir-rigward, skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rifjut li tingħata deċiżjoni fuq domanda preliminari magħmula minn qorti
nazzjonali huwa possibbli biss meta jidher b’mod manifest li l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mitluba ma jkollha l-ebda
rabta mar-realtà jew mas-suġġett tal-kawżi prinċipali, meta l-problema tkun ta’ natura ipotetika jew inkella meta l‑Qorti
tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi meħtieġa sabiex tagħti risposta utli għad-domandi
li jkunu sarulha (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-24 ta’ Ġunju 2008, Commune de Mesquer, C-188/07, Ġabra p. I-4501,
punt 30).
Issa, hekk kif ġie espost fil-punti 18 sa 21 ta’ din is-sentenza, is-soluzzjoni tal-kawża prinċipali tiddependi preċiżament
fuq il-kwistjoni li jsir magħruf jekk il-fatt li G. Stark ma ġiex irrimborsat għall-ispejjeż u drittijiet kollha ffatturati
mill-avukat tiegħu, bil-kontra ta’ dak li kien iseħħ kieku kien għażel avukat stabbilit fi Vjenna, huwiex kompatibbli mal-Artikolu 4(1)
tad-Direttiva 87/344.
L-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni hija għaldaqstant neċessarja għall-qorti tar-rinviju sabiex
tiddeċiedi l-kawża prinċipali. Għaldaqstant, l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Gvern Awstrijak għandha tiġi miċħuda.

Fuq il-mertu
Għandu jiġi rrilevat li kemm mill-ħdax-il premessa tad-Direttiva 87/344 u kemm mill-Artikolu 4(1) tagħha jirriżulta li l-interess
tal-persuna assigurata li jikseb assigurazzjoni għall-ispejjeż legali jimplika li din tal-aħħar ikollha l-libertà li tagħżel
hija stess l-avukat jew kwalunkwe persuna oħra li jkollha l-kwalifiki ammessi mil-liġi nazzjonali fil-kuntest ta’ kull proċedura
ġudizzjarja jew amministrattiva.
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-libertà tal-għażla ta’ rappreżentant prevista minn din id-dispożizzjoni
għandha portata ġenerali u valur obbligatorju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Eschig, C‑199/08,
Ġabra p. I-8295, punt 47).
Isegwi li leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, skont l-interpretazzjoni li ngħatatilha mis-sentenza
tal-Oberster Gerichtshof tas-16 ta’ Diċembru 2009, evokata fil-punt 12 ta’ din is-sentenza, ma tistax tirrestrinġi din il-libertà
ta’ għażla għall-avukati li għandhom l-uffiċċju legali tagħhom fil-post fejn tinsab il-qorti jew l-amministrazzjoni kompetenti
sabiex titressaq quddiemhom il-proċedura fl-ewwel istanza biss, jew għall-avukati li jintrabtu sabiex jiffatturaw l-ispejjeż
tagħhom kif kien jagħmlu tali avukati.
Madankollu, fil-punti 65 u 66 tas-sentenza Eschig, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja kienet ikkonstatat li l-imsemmija
direttiva ma hijiex intiża għall-armonizzazzjoni sħiħa tar-regoli applikabbli għall-kuntratti ta’ assigurazzjoni għall-ispejjeż
legali, b’mod li, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, l-Istati Membri jibqgħu liberi li jiddeterminaw is-sistema applikabbli
għall-imsemmija kuntratti, sakemm dan isir b’osservanza ta’ dan id-dritt, u b’mod partikolari tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 87/344.
B’hekk, il-kwistjoni tal-firxa tal-kopertura tal-ispejjeż marbuta mal-intervent ta’ rappreżentant, li hija inkwistjoni fil-kawża
prinċipali, ma hijiex is-suġġett ta’ regola espressa minn din id-direttiva. Fil-fatt, la d-dispożizzjonijiet u lanqas il-premessi
tagħħa ma jippermettu li jiġi kkunsidrat li d-determinazzjoni tal-ammont li għandu jingħata minn assiguratur tal-ispejjeż
legali abbażi tal-kopertura tal-ispejjeż ta’ persuna mqabbda sabiex tirrappreżenta l-persuna assigurata huwa rregolat mill-imsemmija
direttiva.
Għaldaqstant, il-libertà tal-għażla fis-sens tal-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 87/344, ma timplikax l-obbligu tal-Istati Membri
li jimponu, f’kull każ, il-kopertura totali tal-ispejjeż sostnuti fil-kuntest tad-difiża tal-persuna assigurata, indipendentement
mill-post fejn tkun stabbilita l-persuna awtorizzata professjonalment li tirrappreżentaha fil-konfront tal-post fejn hija
stabbilita qorti jew tal-amministrazzjoni kompetenti sabiex tisma’ l-kawża, sakemm din il-libertà ma tiġix ippreġudikata.
Dan ikun il-każ kieku l-limitazzjoni imposta fuq ir-responsabbiltà għall-ħlas ta’ dawn l-ispejjeż tirrendi
de facto
għażla raġjonevoli impossibbli, għall-persuna assigurata, tar-rappreżentant tagħha. F’kull każ, huma l-qrati nazzjonali li
eventwalment jitressqu quddiemhom kawżi dwar dan li għandhom jivverifikaw in-nuqqas ta’ limitazzjoni ta’ din in-natura.
Barra minn hekk, leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma teskludix il-libertà tal-partijiet
kontraenti sabiex jiftehmu li l-assigurazzjoni għall-ispejjeż legali tkopri wkoll l-ispejjeż marbuta mal-intervent ta’ rappreżentanti
li ma humiex stabbiliti fid-distrett ġudizzjarju tal-qorti kompetenti, eventwalment permezz tal-ħlas mill-persuna assigurata
ta’ primjum ogħla.
Fil-kawża preżenti, G. Stark setgħa jagħżel l-avukat tiegħu mingħajr l-oppożizzjoni ta’ min jassigurah. Barra minn hekk, huwa
kellu jsostni biss l-ispejjeż marbuta mad-distanza bejn l-uffiċċju legali tal-avukat tiegħu mill-post fejn tinsab il-qorti
kompetenti, li, bla ħsara għall-verifiki li għandhom jitwettqu f’dan ir-rigward mill-qorti tar-rinviju, ma jidhirx, bħala
regola ġenerali, ta’ natura li jirrestrinġi l-libertà fl-għażla tal-avukat tiegħu.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha li ntqalu, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 87/344
għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali li bis-saħħa tagħha jiġi stipulat li l-persuna
assigurata għall-ispejjeż legali tkun tista’ tagħżel biss, għar-rappreżentanza tal-interessi tagħha fi proċeduri amministrattivi
jew ġudizzjarji, persuna awtorizzata professjonalment għal dan, li jkollha l-uffiċċju legali tagħha fil-post fejn tinsab il-qorti
jew l-amministrazzjoni kompetenti fl-ewwel istanza, sakemm, sabiex ma tiġix ippreġudikata l-libertà tal-għażla tal-persuna
assigurata tal-persuna inkarigata sabiex tirrappreżentaha, din il-limitazzjoni tkun tirrigwarda biss il-firxa tal-kopertura,
mill-assiguratur tal-ispejjeż legali, tal-ispejjeż marbuta mal-intervent ta’ rappreżentant, u li l-kumpens effettivament imħallas
minn dan l-assiguratur ikun suffiċjenti, ħaġa li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 87/344/KEE, tat-22 ta’ Ġunju 1987, dwar il-koordinazzjoni ta’ liġijiet, regolamenti
u dispożizzjonijiet amministrattivi rigward l-assigurazzjoni għall-ispejjeż legali, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma
jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali li, bis-saħħa tagħha, il-persuna assigurata għall-ispejjeż legali tkun tista’ tagħżel
biss, għar-rappreżentanza tal-interessi tagħha fi proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji, persuna awtorizzata professjonalment
għal dan, li jkollha l-uffiċċju legali tagħha fil-post fejn tinsab il-qorti jew l-amministrazzjoni kompetenti fl-ewwel istanza,
sakemm sabiex ma tiġix ippreġudikata l-libertà tal-għażla, tal-persuna assigurata, tal-persuna inkarigata sabiex tirrappreżentaha,
din il-limitazzjoni tkun tirrigwarda biss il-firxa tal-kopertura, mill-assiguratur tal-ispejjeż legali, tal-ispejjeż marbuta
mal-intervent ta’ rappreżentant u li l-kumpens effettivament imħallas minn dan l-assiguratur ikun suffiċjenti, ħaġa li hija
l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.