CELEX: 62009CJ0548
Αίτηση αναιρέσεως
Κοινή εξωτερική πολιτική και κοινή πολιτική ασφάλειας
Περιοριστικά μέτρα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν με σκοπό να αποτραπεί η διάδοση των πυρηνικών όπλων
Δέσμευση κεφαλαίων τράπεζας
Έλλειψη κοινοποιήσεως της αποφάσεως
Νομική βάση
Δικαιώματα άμυνας

επανεξετάσεως. Μόνον η ανακοίνωση της
Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης
που μνημονεύθηκε στη σκέψη 21 της παρούσας αποφάσεως αφορά τα συμφέροντα των προσώπων, οντοτήτων και οργανισμών που εγγράφονται
σε κατάλογο, παρέχοντάς τους το δικαίωμα να ζητήσουν την επανεξέταση της αποφάσεως με την οποία περιλήφθηκαν στον κατάλογο
αυτό, επισυνάπτοντας στην αίτησή τους τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
Λαμβανομένης υπόψη, εν προκειμένω, της απουσίας οργανωμένης διοικητικής διαδικασίας, η νομολογία της Ένωσης την οποία επικαλείται
η αναιρεσείουσα δεν είναι λυσιτελής. Συγκεκριμένα, η προπαρατεθείσα απόφαση Al-Jubail Fertilizer κατά Συμβουλίου εκδόθηκε
στο πλαίσιο διαδικασίας ντάμπινγκ, στην οποία είχε εφαρμογή ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2176/84 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1984,
για την άμυνα κατά των εισαγωγών που αποτελούν αντικείμενο ντάμπινγκ ή επιδοτήσεων εκ μέρους χωρών μη μελών της Ευρωπαϊκής
Οικονομικής Κοινότητας (EE L 201, σ. 1), ενώ η προπαρατεθείσα απόφαση Hercules Chemicals κατά Επιτροπής εκδόθηκε σε υπόθεση
ανταγωνισμού στην οποία είχαν εφαρμογή ο κανονισμός 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτος κανονισμός εφαρμογής
των άρθρων [81] και [82] της Συνθήκης (EE ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25), και ο κανονισμός 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου
1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 παράγραφοι 1 και 2 του κανονισμού 17 του Συμβουλίου (EE ειδ. έκδ. 08/001,
σ. 37).
Εν πάση περιπτώσει, το Πρωτοδικείο υπενθύμισε, με τη σκέψη 97 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το Συμβούλιο υποχρεούται
να εξασφαλίζει τη δυνατότητα προσβάσεως σε όλα τα μη εμπιστευτικά διοικητικά έγγραφα που αφορούν το επίμαχο μέτρο μόνον κατόπιν
αιτήσεως του ενδιαφερομένου. Παρά ταύτα, η αναιρεσείουσα δεν διευκρινίζει σε τι συνίσταται η πλάνη περί το δίκαιο στην οποία
φέρεται ότι υπέπεσε το Πρωτοδικείο καταλήγοντας στο ανωτέρω συμπέρασμα. Επιπλέον, από τις διαπιστώσεις στις οποίες προέβη
το Πρωτοδικείο με τις σκέψεις 103 και 104 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες δεν αμφισβητούνται από την αναιρεσείουσα
στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας αναιρέσεως, προκύπτει ότι η αναιρεσείουσα δεν ζήτησε από το Συμβούλιο να της παράσχει
πρόσβαση στον φάκελό του.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Επί του πρώτου επικουρικώς προβαλλόμενου λόγου αναιρέσεως, ο οποίος αντλείται από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 2, του
κανονισμού 423/2007 και από αντιφατική αιτιολογία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως
Ο παρών λόγος αναιρέσεως βάλλει κατά των σκέψεων 51, 52, 64 και 65 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες έχουν ως εξής:
«51      Τέλος, στο μέτρο που η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, και το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού
423/2007 δεν μπορούν να αποτελέσουν έγκυρη νομική βάση της [προσβαλλομένης] αποφάσεως δεδομένου ότι παρέχουν στο Συμβούλιο
τη δυνατότητα να λάβει μέτρα που υπερακοντίζουν τα μέτρα που θέσπισε το Συμβούλιο Ασφαλείας, επισημαίνεται ότι από κανένα
στοιχείο των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ δεν μπορεί να συναχθεί ότι η αρμοδιότητα που οι διατάξεις αυτές χορηγούν στην Κοινότητα
περιορίζεται στην υλοποίηση των μέτρων που θεσπίζει το Συμβούλιο Ασφαλείας. Ως εκ τούτου, το Συμβούλιο είχε την αρμοδιότητα
να εκδώσει όχι μόνον το άρθρο 7, παράγραφος 1, του κανονισμού 423/2007, που εφαρμόζει [το ψήφισμα] 1737 (2006) επιβάλλοντας
τη δέσμευση των κεφαλαίων των οντοτήτων που ορίζονται [στο ψήφισμα αυτό], αλλά επίσης το άρθρο 7, παράγραφος 2, του ίδιου
κανονισμού, που παρέχει τη δυνατότητα λήψης μέτρων δεσμεύσεως των κεφαλαίων άλλων οντοτήτων οι οποίες, κατά την άποψη του
Συμβουλίου, συμμετέχουν, συνδέονται άμεσα με ή παρέχουν στήριξη στη διάδοση των πυρηνικών όπλων.
52      Στο πλαίσιο αυτό, αληθεύει όντως ότι η έκτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 423/2007 υποχρεώνει το Συμβούλιο να ασκεί την
αρμοδιότητα που του ανατίθεται από το άρθρο 7, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού “λαμβάνοντας υπόψη τους στόχους [του ψηφίσματος]
1737 (2006)”. Εντούτοις, η υποχρέωση επιδίωξης των στόχων [του ψηφίσματος] 1737 (2006) ουδόλως συνεπάγεται ότι το άρθρο 7,
παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007 μπορεί να τεθεί σε εφαρμογή μόνον ως προς τις οντότητες που θίγονται από τα περιοριστικά
μέτρα που έλαβε το Συμβούλιο Ασφαλείας με [το ίδιο αυτό ψήφισμα]. Η μη λήψη μέτρων από το Συμβούλιο Ασφαλείας ή η υιοθέτηση
συγκεκριμένης θέσης από το όργανο αυτό μπορούν, το πολύ, να ληφθούν υπόψη, μαζί με άλλα λυσιτελή στοιχεία, στο πλαίσιο εκτιμήσεως
για τον καθορισμό του κατά πόσο πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007.
[…]
64      Προκαταρκτικώς, από τις σκέψεις 51 και 52 ανωτέρω προκύπτει ότι το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007 παρέχει
στο Συμβούλιο αυτοτελή αρμοδιότητα, η άσκηση της οποίας είναι ανεξάρτητη από την εκ μέρους του Συμβουλίου Ασφαλείας λήψη περιοριστικών
μέτρων που αφορούν τις ενδιαφερόμενες οντότητες. Συγκεκριμένα, στόχος του άρθρου 7, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού και
της [προσβαλλομένης] αποφάσεως, που εκδόθηκε δυνάμει του κανονισμού αυτού, δεν είναι να εφαρμοστούν [τα ψηφίσματα] του Συμβουλίου
Ασφαλείας περί της διαδόσεως των πυρηνικών όπλων, αλλά μόνον να διασφαλιστεί η επίτευξη, μέσω της λήψεως αυτοτελών περιοριστικών
μέτρων, των στόχων που επιδιώκει [ένα] εκ των εν λόγω [ψηφισμάτων], ήτοι [το ψήφισμα] 1737 (2006).
65      Επομένως, αντιθέτως προς τα υποστηριζόμενα από την προσφεύγουσα, ούτε το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007 ούτε
η [προσβαλλόμενη] απόφαση υλοποιούν [το ψήφισμα] 1803 (2008), πράγμα που συνεπάγεται ότι το περιεχόμενο και οι στόχοι [του
τελευταίου αυτού ψηφίσματος] δεν αποτελούν κριτήριο βάσει του οποίου πρέπει να εκτιμηθεί η συμβατότητα της [προσβαλλομένης]
αποφάσεως προς την αρχή της αναλογικότητας.»
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Πρωτοδικείο ερμήνευσε εσφαλμένα τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει το Συμβούλιο
δυνάμει του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007, αρνούμενο να αναγνωρίσει τη λυσιτέλεια των ψηφισμάτων του Συμβουλίου
Ασφαλείας για την άσκηση της εν λόγω εξουσίας εκτιμήσεως. Επομένως, το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε πλάνη εκτιμήσεως των πραγματικών
περιστατικών καθόσον απέρριψε τους λόγους που αντλούνται από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας και από προσβολή του δικαιώματος
ιδιοκτησίας, ενώ παρέθεσε και αντιφατική αιτιολογία.
Κατά την αναιρεσείουσα, η σχέση μεταξύ του κανονισμού 423/2007 και των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν επιδέχεται
αμφισβήτηση. Ο εν λόγω κανονισμός είχε σκοπό να θέσει σε εφαρμογή τα ψηφίσματα αυτά. Το ψήφισμα 1803 (2008) όμως απαιτούσε
από τα κράτη απλώς να επαγρυπνούν όσον αφορά την Bank Melli Iran.
Επιπλέον, η συλλογιστική του Πρωτοδικείου περιέχει αντιφατική αιτιολογία. Συγκεκριμένα, με τη μεν σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως, το Πρωτοδικείο τόνισε τη λυσιτέλεια των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας, με τις δε σκέψεις 64 και 65 της ίδιας
αποφάσεως, περιέγραψε την εξουσία του Συμβουλίου ως αυτοτελή.
Το Συμβούλιο, η Γαλλική Δημοκρατία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή εμμένουν στον αυτοτελή χαρακτήρα των μέτρων που εκδίδει
το Συμβούλιο. Η Γαλλική Δημοκρατία επισημαίνει ότι, με το ψήφισμα 1803 (2008), το Συμβούλιο Ασφαλείας υπογράμμισε ότι η εφαρμογή
του εν λόγω ψηφίσματος επαφίεται στην εκτίμηση των κρατών. Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας συνέστησε
επαγρύπνηση δεν συνεπάγεται ότι η δέσμευση κεφαλαίων αποτελεί δυσανάλογο μέτρο. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι το Συμβούλιο επιδίωξε
την επίτευξη των σκοπών του ψηφίσματος 1737 (2006).
Περαιτέρω, τα ανωτέρω κράτη μέλη και θεσμικά όργανα επισημαίνουν τις παρεκκλίσεις που προβλέπει ο κανονισμός 423/2007, μεταξύ
άλλων στο άρθρο του 9, και καταλήγουν ότι δεν υφίσταται εν προκειμένω παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Υπενθυμίζεται προκαταρκτικώς ότι τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, αφενός, και οι κοινές θέσεις όπως και οι κανονισμοί
του Συμβουλίου, αφετέρου, εμπίπτουν σε διακριτές έννομες τάξεις.
Τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπως είναι τα ψηφίσματα 1737 (2006) και 1803 (2008), εκδόθηκαν στο πλαίσιο του Οργανισμού
Ηνωμένων Εθνών του οποίου ούτε η Ένωση ούτε η Κοινότητα είναι μέλη. Οι κοινές θέσεις του Συμβουλίου στον τομέα της ΚΕΠΠΑ,
όπως είναι οι κοινές θέσεις 2007/140 και 2008/479, εγκρίθηκαν στο πλαίσιο του τίτλου V της Συνθήκης ΕΕ, όπως ίσχυε πριν από
τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, σύμφωνα με άρθρο 15 της Συνθήκης αυτής. Οι δε κανονισμοί του Συμβουλίου, όπως είναι ο κανονισμός
423/2007, εκδόθηκαν στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΚ, η οποία αποτελεί τον κοινοτικό πυλώνα της Ένωσης.
Στο πλαίσιο τόσο των Ηνωμένων Εθνών όσο και της Ένωσης, οι διάφορες πράξεις εκδίδονται από όργανα που διαθέτουν αυτοτελείς
εξουσίες οι οποίες τους έχουν ανατεθεί από τα καταστατικά τους κείμενα, που είναι οι Συνθήκες βάσει των οποίων έχουν συσταθεί.
Με την προπαρατεθείσα απόφαση Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, το Δικαστήριο αποφάνθηκε
επί της σχέσεως μεταξύ ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας και κοινοτικού κανονισμού. Έκρινε, μεταξύ άλλων, με τη σκέψη 296
της εν λόγω αποφάσεως, ότι κατά την επεξεργασία κοινοτικών μέτρων που αποβλέπουν στην εφαρμογή ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας
το οποίο αφορά κοινή θέση, η Κοινότητα οφείλει να λαμβάνει δεόντως υπόψη το γράμμα και τους σκοπούς του αντίστοιχου ψηφίσματος.
Το Δικαστήριο μάλιστα έχει κρίνει επανειλημμένως ότι πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το περιεχόμενο και ο σκοπός του ψηφίσματος
του Συμβουλίου Ασφαλείας για την ερμηνεία του κανονισμού ο οποίος αποσκοπεί στην εφαρμογή του ψηφίσματος αυτού (αποφάσεις
της 30ής Ιουλίου 1996, C‑84/95, Bosphorus, Συλλογή 1996, σ. I‑3953, σκέψη 14, της 27ης Φεβρουαρίου 1997, C‑177/95, Ebony Maritime
και Loten Navigation, Συλλογή 1997, σ. I‑1111, σκέψη 20, της 11ης Οκτωβρίου 2007, C‑117/06, Möllendorf και Möllendorf-Niehuus,
Συλλογή 2007, σ. I‑8361, σκέψη 54· προπαρατεθείσα απόφαση Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και
Επιτροπής, σκέψη 297, απόφαση της 29ης Απριλίου 2010, C‑340/08, M κ.λπ., Συλλογή 2010, σ. I‑3913, σκέψη 45, καθώς και της
29ης Ιουνίου 2010, C‑550/09, E και F, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 72).
Εντούτοις, το Δικαστήριο έχει κρίνει επίσης ότι, χωρίς να αμφισβητείται η υπεροχή ενός ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας
σε επίπεδο διεθνούς δικαίου, ο σεβασμός που επιβάλλεται να επιδεικνύουν τα κοινοτικά όργανα έναντι των οργάνων των Ηνωμένων
Εθνών δεν μπορεί να συνεπάγεται την απουσία ελέγχου της νομιμότητας της κοινοτικής πράξεως με κριτήρια τα θεμελιώδη δικαιώματα
τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση Kadi και
Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, σκέψεις 288 και 326).
Τα στοιχεία αυτά στηρίζουν επαρκώς το συμπέρασμα του Πρωτοδικείου, που περιλαμβάνεται στη σκέψη 64 της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως, ότι η εξουσία που παρέχει στο Συμβούλιο το άρθρο 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 423/2007 συνιστά αυτοτελή εξουσία.
Συναφώς, η υποχρέωση να λαμβάνονται «δεόντως υπόψη» το γράμμα και οι σκοποί του οικείου ψηφίσματος ουδόλως προσκρούει προς
τη διαπίστωση ότι το Συμβούλιο αποφαίνεται αυτοτελώς, τηρώντας τους κανόνες της δικής του έννομης τάξεως. Επομένως, και αντιθέτως
προς τα υποστηριζόμενα από την αναιρεσείουσα, το Πρωτοδικείο δεν υπέπεσε σε αντίφαση καθόσον, μολονότι επισήμανε τη λυσιτέλεια
των ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας με τη σκέψη 52 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ταυτόχρονα, με τις σκέψεις 64 και
65 της ίδιας αποφάσεως, περιέγραψε την εξουσία του Συμβουλίου ως αυτοτελή.
Το Πρωτοδικείο έκρινε, με τη σκέψη 65 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το περιεχόμενο και οι σκοποί του ψηφίσματος 1803 (2008)
δεν αποτελούν κριτήριο βάσει του οποίου πρέπει να εκτιμηθεί η συμβατότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως προς την αρχή της αναλογικότητας.
Η διαπίστωση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα του γράμματος του ψηφίσματος 1803 (2008), το οποίο δεν επιβάλλει στα
κράτη τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων, αλλά τα καλεί να επαγρυπνούν όσον αφορά τις δραστηριότητες των χρηματοοικονομικών οργανισμών
που βρίσκονται στην επικράτειά τους, ειδικότερα της Bank Melli Iran, ώστε οι δραστηριότητες αυτές να μη συμβάλλουν σε δραστηριότητες
που ενέχουν κίνδυνο διαδόσεως των πυρηνικών όπλων.
Το ψήφισμα αυτό, συνεπώς, ουδόλως απαγορεύει στα κράτη να θεσπίζουν συγκεκριμένα μέτρα δεσμεύσεως των κεφαλαίων της Bank Melli
Iran.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι ο πρώτος επικουρικώς προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως είναι αβάσιμος.

Επί του δευτέρου επικουρικώς προβαλλόμενου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από πλάνη εκτιμήσεως σχετικά με το δικαίωμα ιδιοκτησίας
της αναιρεσείουσας.
Ο δεύτερος αυτός λόγος αναιρέσεως βάλλει ειδικότερα κατά των σκέψεων 70 και 71 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες
έχουν ως εξής:
«70      Τέταρτον, όσον αφορά τα μειονεκτήματα που προκαλούνται στην προσφεύγουσα από τον περιορισμό των θεμελιωδών της δικαιωμάτων,
όπως είναι το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και το δικαίωμα για την άσκηση οικονομικής δραστηριότητας, επισημαίνεται ότι, κατά
πάγια νομολογία, τα εν λόγω δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του δικαίου, την τήρηση των οποίων διασφαλίζει
ο κοινοτικός δικαστής. Επομένως, ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων συνιστά προϋπόθεση νομιμότητας των κοινοτικών πράξεων
(βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Kadi [και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής], σκέψη 284 και εκεί
παρατιθέμενη νομολογία). Εντούτοις, από τη νομολογία επίσης προκύπτει ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα δεν συνιστούν απόλυτα προνόμια
και ότι η άσκησή τους μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς που δικαιολογούνται από σκοπούς γενικού συμφέροντος που επιδιώκει
η Κοινότητα. Συνεπώς, κάθε οικονομικό ή χρηματοοικονομικό περιοριστικό μέτρο συνεπάγεται, εξ ορισμού, αποτελέσματα που θίγουν
τα δικαιώματα της ιδιοκτησίας και της ελεύθερης ασκήσεως των επαγγελματικών δραστηριοτήτων, προξενώντας έτσι ζημία ειδικότερα
σε οντότητες που ασκούν τις δραστηριότητες στην παρεμπόδιση των οποίων αποβλέπουν τα εν λόγω περιοριστικά μέτρα. Η σημασία
των σκοπών που επιδιώκει η επίδικη κανονιστική ρύθμιση είναι ικανή να δικαιολογήσει τις έστω και σοβαρές αρνητικές συνέπειες
των κυρώσεων για ορισμένους επιχειρηματίες. (βλ., συναφώς, [προπαρατεθείσες] αποφάσεις του Δικαστηρίου, Bosphorus, σκέψεις
21 έως 23, και Kadi, [και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής], σκέψεις 355 και 361).
71      Εν προκειμένω, η ελευθερία ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας καθώς και το δικαίωμα ιδιοκτησίας της προσφεύγουσας περιορίζονται
σε σημαντικό βαθμό λόγω της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα δεν έχει δυνατότητα, μεταξύ
άλλων, να διαθέτει τα κεφάλαιά της που βρίσκονται στο έδαφος της Κοινότητας ή στην κατοχή κοινοτικών υπηκόων, εκτός αν δοθεί
ειδική έγκριση προς τούτο, και ότι τα εντός του εν λόγω εδάφους εγκατεστημένα υποκαταστήματά της δεν μπορούν να πραγματοποιούν
νέες συναλλαγές με τους πελάτες τους. Εντούτοις, δεδομένης της ύψιστης σημασίας που έχει η διατήρηση της ειρήνης και της διεθνούς
ασφάλειας, τα μειονεκτήματα που προκαλούνται δεν είναι δυσανάλογα προς τον επιδιωκόμενο σκοπό, τούτο δε κατά μείζονα λόγο
καθόσον, αφενός, οι περιορισμοί αυτοί αφορούν τμήμα μόνον των περιουσιακών στοιχείων της προσφεύγουσας και, αφετέρου, τα άρθρα
9 και 10 του κανονισμού 423/2007 προβλέπουν ορισμένες εξαιρέσεις που παρέχουν τη δυνατότητα στις οντότητες που θίγονται από
τα μέτρα δεσμεύσεως των κεφαλαίων να καλύψουν τις βασικές τους δαπάνες.»
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι, κατά τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ειδικότερα δε
τις προπαρατεθείσες αποφάσεις Saadi κατά Ιταλίας (σκέψεις 138 και 139) καθώς και A. κ.λπ. κατά Ηνωμένου Βασιλείου (σκέψη 126),
η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων που κατοχυρώνει η ΕΣΔΑ δεν μπορεί να σταθμίζεται με την καταστολή της τρομοκρατίας
και με την προστασία από αυτήν. Η ίδια συλλογιστική εφαρμόζεται, για τους ίδιους λόγους, στα μέτρα που θεωρούνται επιβεβλημένα
για τη διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Ο δικαιολογητικός λόγος των λαμβανόμενων περιοριστικών μέτρων, δηλαδή
η διαφύλαξη της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, συνιστά εσφαλμένη αιτιολογία υπό το πρίσμα της προστασίας των δικαιωμάτων
του ανθρώπου, η τήρηση των οποίων διασφαλίζεται στην κοινοτική έννομη τάξη από το Δικαστήριο.
Το Συμβούλιο, η Γαλλική Δημοκρατία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή υπενθυμίζουν ότι το δικαίωμα της ιδιοκτησίας δεν είναι
απόλυτο. Υπογραμμίζουν ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση συνάδει με τη νομολογία του Δικαστηρίου (προπαρατεθείσες αποφάσεις
Bosphorus καθώς και Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής) και με εκείνη του Ευρωπαϊκού
Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου [απόφαση Hava Yolları Turizm ve Ticaret Anonim Şirketi (Bosphorus Airways) κατά Ιρλανδίας
της 30ής Ιουνίου 2005,
Recueil des arrêts et décisions
2005-VI, § 155]. Επισημαίνουν, περαιτέρω, ότι η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου την οποία
επικαλείται η αναιρεσείουσα δεν είναι λυσιτελής, δεδομένου ότι δεν αφορά το δικαίωμα της ιδιοκτησίας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Χωρίς να είναι αναγκαίο να εξετασθεί το ζήτημα αν η αναιρεσείουσα, ως οντότητα ανήκουσα πλήρως στο Ιρανικό Δημόσιο, μπορούσε
να επικαλεστεί την προστασία του δικαιώματός της ιδιοκτησίας ως θεμελιώδους δικαιώματος, αρκεί η διαπίστωση ότι το Πρωτοδικείο
ορθώς υπενθύμισε, με τη σκέψη 70 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι τα επίμαχα στην υπό κρίση υπόθεση θεμελιώδη δικαιώματα
δεν συνιστούν απόλυτα προνόμια και ότι η άσκησή τους μπορεί να υπόκειται σε περιορισμούς που δικαιολογούνται από σκοπούς γενικού
συμφέροντος που επιδιώκει η Κοινότητα.
Τούτο ισχύει ειδικότερα στην περίπτωση του δικαιώματος ιδιοκτησίας και της ελευθερίας ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας
(βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 14ης Μαΐου 1974, 4/73, Nold κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1974, σ. 277, σκέψη 14, της 10ης
Ιουλίου 2003, C‑20/00 και C‑64/00, Booker Aquaculture και Hydro Seafood, Συλλογή 2003, σ. I‑7411, σκέψεις 67 και 68· προπαρατεθείσες
αποφάσεις Swedish Match, σκέψη 72, και Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, σκέψη
355). Συνεπώς, μπορούν να επιβάλλονται περιορισμοί στο δικαίωμα ελεύθερης ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας, όπως και
στην άσκηση του δικαιώματος ιδιοκτησίας, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί ανταποκρίνονται πράγματι σε επιδιωκομένους
σκοπούς γενικού συμφέροντος και δεν συνιστούν, σε σχέση προς τον επιδιωκόμενο σκοπό, δυσανάλογη και ανεπίτρεπτη επέμβαση που
να θίγει την ίδια την υπόσταση των ως άνω κατοχυρωμένων δικαιωμάτων (απόφαση Swedish Match, προαναφερθείσα, σκέψη 72).
Συναφώς, η αιτιολογία που παρέθεσε το Πρωτοδικείο με τη σκέψη 71 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η οποία τονίζει την ύψιστη
σημασία που έχει η διατήρηση της ειρήνης και της διεθνούς ασφάλειας, αρκεί ώστε να προσδιοριστεί ο επιδιωκόμενος σκοπός γενικού
συμφέροντος. Συγκεκριμένα, το επιχείρημα αυτό πρέπει να ερμηνευθεί υπό το πρίσμα των διαφόρων πράξεων στο πλαίσιο εκδόσεως
των οποίων εντάσσεται η προσβαλλόμενη απόφαση.
Όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 89 της παρούσας αποφάσεως, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου
την οποία επικαλείται η αναιρεσείουσα δεν είναι λυσιτελής.
Εξάλλου, το Πρωτοδικείο υπογράμμισε, αφενός, ότι οι περιορισμοί αφορούν μόνον ένα τμήμα του ενεργητικού της αναιρεσείουσας
και, αφετέρου, ότι τα άρθρα 9 και 10 του κανονισμού 423/2007 προβλέπουν ορισμένες εξαιρέσεις που παρέχουν στις οντότητες που
θίγονται από τα μέτρα δεσμεύσεως των κεφαλαίων τη δυνατότητα να καλύψουν τις βασικές τους δαπάνες. Η εκτίμηση αυτή συνιστά
σιωπηρή αλλά επαρκή επιβεβαίωση της συμφωνίας των εν λόγω μέτρων με την αρχή της αναλογικότητας.
Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί ο δεύτερος επικουρικώς προβαλλόμενος λόγος αναιρέσεως.

Επί του τρίτου επικουρικώς προβαλλόμενου λόγου αναιρέσεως, αντλούμενου από πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως που προκύπτει από την
εγγραφή και διατήρηση της αναιρεσείουσας στον κατάλογο που περιλαμβάνεται στο παράρτημα V του κανονισμού 423/2007
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η αναιρεσείουσα επικαλείται τον κανονισμό (ΕΚ) 1100/2009 του Συμβουλίου, της 17ης Νοεμβρίου 2009, για την εφαρμογή του άρθρου
7 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΚ) 423/2007 και την κατάργηση της απόφασης 2008/475/ΕΚ (EE L 303, σ. 31). Ο κανονισμός αυτός
συνιστά νέο στοιχείο που καθιστά δυνατό στην αναιρεσείουσα να προβάλει νέους λόγους αναιρέσεως. Από έγγραφο όμως του Συμβουλίου
της 18ης Νοεμβρίου 2009 προκύπτει ότι ο λόγω κανονισμός στηρίζεται τόσο στους δικαιολογητικούς λόγους που είχαν οδηγήσει στην
αρχική εγγραφή της αναιρεσείουσας στον κατάλογο του παραρτήματος V του κανονισμού 423/2007 όσο και σε νέα στοιχεία περιλαμβανόμενα
σε έγγραφο του Συμβουλίου της 1ης Οκτωβρίου 2009. Κατά το μέτρο που το Δικαστήριο εκτιμά ότι η κατάθεση του δικογράφου της
προσφυγής από την (νυν) αναιρεσείουσα κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν συνεπάγεται σαφή αντίκρουση, έστω και σιωπηρή,
του ισχυρισμού του Συμβουλίου ότι συμμετείχε στη διάδοση των πυρηνικών όπλων, παρέχεται πλέον η δυνατότητα στην αναιρεσείουσα
να αμφισβητήσει ρητώς τον ισχυρισμό αυτόν.
Η αναιρεσείουσα υποστηρίζει ότι το Συμβούλιο υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών εγγράφοντας
και διατηρώντας την στον κατάλογο του παραρτήματος V του κανονισμού 423/2007 και παραπέμπει συναφώς στο σύνολο των εγγράφων
που κατέθεσε προς αμφισβήτηση του κανονισμού 1100/2009.
Το Συμβούλιο, η Γαλλική Δημοκρατία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή φρονούν ότι ο λόγος αυτός είναι απαράδεκτος, διότι
έχει ως συνέπεια να υποβάλλεται στην κρίση του Δικαστηρίου διαφορά με περιεχόμενο ευρύτερο εκείνου που είχε η διαφορά την
οποία εκδίκασε το Πρωτοδικείο.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Ακόμη και αν υποτεθεί ότι ο κανονισμός 1100/2009 συνιστά νέο στοιχείο που παρέχει στην αναιρεσείουσα τη δυνατότητα να προβάλει
νέο λόγο αναιρέσεως, αρκεί η διαπίστωση ότι ο λόγος αυτός αφορά την ουσία της διαφοράς και όχι την αναιρετική διαδικασία.
Στο πλαίσιο όμως της αναιρετικής διαδικασίας, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου περιορίζεται στον έλεγχο της νομικής λύσεως που
δόθηκε σε σχέση με τους λόγους που προβλήθηκαν και εξετάσθηκαν πρωτοδίκως ή τους οποίους όφειλε να εξετάσει αυτεπαγγέλτως
το Πρωτοδικείο.
Επομένως, ο εν λόγω λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος.
Δεδομένου ότι δεν έγινε δεκτός κανένας από τους λόγους αναιρέσεως που προέβαλε η αναιρεσείουσα, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει
να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 122 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως απορρίπτεται ως αβάσιμη, το Δικαστήριο
αποφαίνεται και επί των εξόδων. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του εν λόγω Κανονισμού, που εφαρμόζεται στην κατ’ αναίρεση
διαδικασία δυνάμει του άρθρου 118 του ιδίου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό
αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα ηττήθηκε και το Συμβούλιο, η Γαλλική Δημοκρατία, το Ηνωμένο
Βασίλειο και η Επιτροπή υπέβαλαν σχετικό αίτημα, η αναιρεσείουσα πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει την Bank Melli Iran στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.