CELEX: 62010CJ0128
Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως
Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών
Θαλάσσιες ενδομεταφορές-καμποτάζ
Κανονισμός (ΕΟΚ) 3577/92
Άρθρα 1 και 4
Προηγούμενη διοικητική άδεια για την παροχή υπηρεσιών ενδομεταφορών
Έλεγχος συνθηκών ασφαλείας των πλοίων
Διατήρηση της τάξεως εντός των λιμένων
Υποχρεώσεις δημόσιας υπηρεσίας
Έλλειψη επακριβώς καθορισμένων και εκ των προτέρων γνωστών κριτηρίων

Analir κ.λπ., σκέψεις 29 και 34).
Τέλος, σύστημα προηγουμένης αδείας δεν μπορεί να νομιμοποιεί τις κατά διακριτική ευχέρεια ενέργειες των εθνικών αρχών οι οποίες
ενδέχεται, ως εκ της φύσεώς τους, να καταστήσουν άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας τις διατάξεις του κανονισμού. Επομένως,
το σύστημα αυτό πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια, τα οποία δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και είναι εκ των
προτέρων γνωστά, ώστε να διασφαλίζεται ότι η εξουσία εκτιμήσεως των εθνικών αρχών θα ασκείται εντός σαφών ορίων και δεν θα
χρησιμοποιείται με αυθαίρετο τρόπο (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα απόφαση Analir κ.λπ., σκέψεις 37 και 38).
Το Συμβούλιο της Επικρατείας, στις αποφάσεις περί παραπομπής, υπογραμμίζει ειδικότερα την απουσία, στην επίμαχη στις κύριες
δίκες εθνική νομοθεσία, αντικειμενικών κριτηρίων τα οποία οφείλει να τηρεί η εθνική διοίκηση κατά τη διεξαγωγή της διαδικασίας
που καταλήγει στην έκδοση αποφάσεων αδειοδοτήσεως. Η Ελληνική Κυβέρνηση και η Επιτροπή παρατηρούν ότι το άρθρο 4, παράγραφος
4, του νόμου 2932/2001 μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού επαναλαμβάνοντας τα κριτήρια
του τελευταίου.
Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 55 της παρούσας αποφάσεως, το σύστημα προηγουμένης αδείας πρέπει να βασίζεται σε κανόνες οι οποίοι
είναι γνωστοί εκ των προτέρων, είναι αντικειμενικοί και μη δυσανάλογοι και δεν εισάγουν διακρίσεις υπό την έννοια της διαμορφωθείσας
με την προαναφερθείσα απόφαση Analir νομολογίας.
Ομοίως, καθοριστικής σημασίας είναι να καθορίζεται το περιεχόμενο των ενδεχομένως επιβαλλόμενων υποχρεώσεων παροχής δημόσιας
υπηρεσίας με μέτρο γενικού χαρακτήρα, προκειμένου να καθίστανται εκ των προτέρων γνωστές οι λεπτομέρειες και η έκταση των
εν λόγω υποχρεώσεων.
Όσον αφορά τα κριτήρια επιβολής υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2,
του κανονισμού, με το οποίο καθορίζονται οι απαιτήσεις που πρέπει να τηρούν τα κράτη μέλη για να μπορούν να επιβάλλουν υποχρεώσεις
παροχής δημόσιας υπηρεσίας και, συγκεκριμένα, οι απαιτήσεις σχετικά με τους εξυπηρετούμενους λιμένες, την τακτική εξυπηρέτηση,
τη συνέχεια, τη συχνότητα, την ικανότητα παροχής υπηρεσιών, τα επιβαλλόμενα κόμιστρα, την επάνδρωση του σκάφους, περιλαμβάνει
εξαντλητική απαρίθμηση.
Απαιτήσεις αυτού του περιεχομένου μπορούν να λογισθούν ως αντικειμενικά κριτήρια προς τα οποία η διοίκηση πρέπει να συμμορφώνεται
κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως σχετικά με την επιβολή υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας, ιδίως σε περίπτωση
κατά την οποία περισσότεροι του ενός πλοιοκτήτες επιθυμούν να καταπλεύσουν ταυτοχρόνως στον ίδιο λιμένα.
Όσον αφορά την επίμαχη στις κύριες δίκες εθνική νομοθεσία, επισημαίνεται, μεταξύ άλλων, ότι το άρθρο 2, παράγραφος 6, του
νόμου 2932/2001 απαριθμεί τους διάφορους λόγους για τους οποίους μπορεί να δικαιολογηθεί επιβολή των κατά το άρθρο 4, παράγραφος
2, του κανονισμού υποχρεώσεων παροχής δημόσιας υπηρεσίας. Επιπλέον, το εν λόγω άρθρο 2 ορίζει ότι τέτοιες υποχρεώσεις πρέπει
να επιβάλλονται «για την εξυπηρέτηση λόγων δημόσιου συμφέροντος» και «χωρίς να δημιουργούν διακρίσεις». Το δε άρθρο 4, παράγραφος
4, στοιχείο γ΄, του ίδιου νόμου καθιστά σαφές ότι μπορούν να δικαιολογούνται τροποποιήσεις των δηλώσεων των πλοιοκτητών αποσκοπούσες
στην επιβολή τέτοιων υποχρεώσεων προκειμένου να διασφαλιστεί η συχνότητα της παροχής υπηρεσιών. Τέλος, η ίδια διάταξη ορίζει
ότι, στο πλαίσιο αυτό, τροποποιήσεις μπορούν να αποφασίζονται μόνο «στο αναγκαίο μέτρο» και «αιτιολογημένα».
Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει, βάσει των ανωτέρω στοιχείων, εάν οι διατάξεις των επίμαχων στις κύριες δίκες
ρυθμίσεων πληρούν τις υπομνησθείσες στις σκέψεις 54 και 55 της παρούσας αποφάσεως προϋποθέσεις.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω εκτιμήσεων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι συνδυασμένες
διατάξεις των άρθρων 1 και 4 του κανονισμού έχουν την έννοια ότι δεν αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση εισάγουσα σύστημα προηγουμένης
αδείας για την παροχή υπηρεσιών θαλασσίων ενδομεταφορών το οποίο προβλέπει την έκδοση διοικητικών πράξεων που επιβάλλουν την
τήρηση συγκεκριμένου ωραρίου δρομολογίων για λόγους αναγόμενους, αφενός, στην ασφάλεια των πλοίων και την τάξη εντός των λιμένων
και, αφετέρου, σε υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, υπό τον όρο ότι το εν λόγω σύστημα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια
τα οποία δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και είναι γνωστά εκ των προτέρων, ιδίως σε περίπτωση που περισσότεροι του ενός
πλοιοκτήτες επιθυμούν να καταπλεύσουν ταυτοχρόνως στον ίδιο λιμένα. Όσον αφορά διοικητικές πράξεις με τις οποίες επιβάλλονται
υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, είναι επίσης απαραίτητο να μπορεί να αποδειχθεί ότι υφίσταται πραγματική ανάγκη για
την παροχή δημόσιας υπηρεσίας λόγω της ανεπάρκειας των παρεχόμενων υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού υπηρεσιών τακτικών
μεταφορών. Στο εθνικό δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει εάν τα κριτήρια αυτά πληρούνται στις υποθέσεις των κύριων δικών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφαίνεται:
Οι συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1 και 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3577/92 του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, για την
εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των υπηρεσιών στις θαλάσσιες μεταφορές στο εσωτερικό των κρατών μελών (θαλάσσιες
ενδομεταφορές-καμποτάζ), έχουν την έννοια ότι δεν αντίκεινται σε εθνική ρύθμιση εισάγουσα σύστημα προηγουμένης αδείας για
την παροχή υπηρεσιών θαλασσίων ενδομεταφορών το οποίο προβλέπει την έκδοση διοικητικών πράξεων που επιβάλλουν την τήρηση συγκεκριμένου
ωραρίου δρομολογίων για λόγους αναγόμενους, αφενός, στην ασφάλεια των πλοίων και την τάξη εντός των λιμένων και, αφετέρου,
σε υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας, υπό τον όρο ότι το εν λόγω σύστημα βασίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια τα οποία
δεν εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις και είναι γνωστά εκ των προτέρων, ιδίως σε περίπτωση που περισσότεροι του ενός πλοιοκτήτες
επιθυμούν να καταπλεύσουν ταυτοχρόνως στον ίδιο λιμένα. Όσον αφορά διοικητικές πράξεις με τις οποίες επιβάλλονται υποχρεώσεις
παροχής δημόσιας υπηρεσίας, είναι επίσης απαραίτητο να μπορεί να αποδειχθεί ότι υφίσταται πραγματική ανάγκη για την παροχή
δημόσιας υπηρεσίας λόγω της ανεπάρκειας των παρεχόμενων υπό καθεστώς ελεύθερου ανταγωνισμού υπηρεσιών τακτικών μεταφορών.
Στο εθνικό δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει εάν τα κριτήρια αυτά πληρούνται στις υποθέσεις των κύριων δικών.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.