CELEX: 61988CJ0236
Κοινωνική ασφάλιση
Συμπληρωματικό επίδομα του Fonds national de solidarité
Εξαγωγιμότητα των μη στηριζομένων σε καταβολή εισφορών παροχών

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Αυγούστου 1988 η Επιτροπή άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία, αρνούμενη να χορηγήσει ή να διατηρήσει το ευεργέτημα του συμπληρωματικού επιδόματος του Fonds national de solidarité υπέρ των δικαιούχων γαλλικών συντάξεων αναπηρίας, γήρατος ή επιζώντος συζύγου που κατοικούν ή μεταφέρουν την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 48 έως 51 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 10 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (όπως κωδικοποιήθηκε με τον κανονισμό 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983,
ΕΕ L 230, σ. 6
).
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι το συμπληρωματικό επίδομα χορηγείται από το Fonds national de solidarité, που ιδρύθηκε το 1956 προκειμένου να προωθήσει τη γενική πολιτική προστασίας των ηλικιωμένων ατόμων, ορισμένα από τα οποία, ιδίως οι δικαιούχοι παροχών γήρατος ή αναπηρίας βάσει νομοθετικών ή κανονιστικών διατάξεων, δεν διαθέτουν επαρκείς πόρους.
Οι προϋποθέσεις χορηγήσεως του επιδόματος αυτού, που προβλέπονταν παλαιότερα στα άρθρα L 684 έως 711 του κώδικα κοινωνικής ασφαλίσεως (code de la sécurité sociale, στο εξής: CSS), καθορίζονται στο εξής από τα άρθρα L 815-1 έως 815-11 του ίδιου κώδικα. Το συμπληρωματικό επίδομα χρηματοδοτείται με φορολογικά έσοδα και η χορήγηση του είναι ανεξάρτητη από την ιδιότητα πρώην μισθωτού ή μη μισθωτού εργαζομένου. Πρόκειται για παροχή που συμπληρώνει τους κάθε φύσεως πόρους, συμπεριλαμβανομένων των παροχών που στηρίζονται σε καταβολή εισφορών, μέχρι ένα επίπεδο που θεωρείται απαραίτητο ενόψει του κόστους διαβιώσεως στη Γαλλία. Το άρθρο L 815-11 του CSS ορίζει ότι παύει η χορήγηση του συμπληρωματικού επιδόματος σε πρόσωπα που μεταφέρουν την κατοικία τους εκτός της επικράτειας της Γαλλικής Δημοκρατίας.
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 1408/71 ορίζει ότι ο εν λόγω κανονισμός ισχύει για όλες τις νομοθεσίες σχετικά με τους κλάδους κοινωνικής ασφαλίσεως που αφορούν, μεταξύ άλλων, τις παροχές αναπηρίας και τις παροχές γήρατος. Το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 ορίζει ότι οι συντάξεις και τα επιδόματα που « αποκτώνται » δυνάμει της νομοθεσίας ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών δεν δύνανται να υποστούν καμιά μείωση λόγω του ότι ο δικαιούχος κατοικεί στο έδαφος κράτους μέλους εκτός εκείνου στο οποίο ευρίσκεται ο φορέας οφειλέτης.
Με έγγραφο της 12ης Φεβρουαρίου 1979 η Επιτροπή ζήτησε από τη Γαλλική Κυβέρνηση να προσαρμόσει τις γαλλικές διατάξεις στο κοινοτικό δίκαιο, έτσι ώστε, σύμφωνα με την απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 1974, Biason (
24/74, Rec. 1974, σ. 999
), οι δικαιούχοι γαλλικής συντάξεως γήρατος που δικαιούνται συμπληρωματικό επίδομα του Fonds national de solidarité να εξακολουθούν να εισπράττουν το εν λόγω επίδομα, όταν μεταφέρουν την κατοικία τους στο έδαφος άλλου κράτους μέλους. Με έγγραφα της 15ης Ιουνίου και της 9ης Αυγούστου 1979, οι γαλλικές αρχές πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι από εμπεριστατωμένη εξέταση του ανακύψαντος προβλήματος δεν κατέστη δυνατή η άρση των εμποδίων στην καταβολή της υπό κρίση παροχής εκτός του γαλλικού εδάφους.
Η Επιτροπή εξέδωσε την αιτιολογημένη γνώμη του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ στις 24 Ιουλίου 1980, καλώντας τη Γαλλική Κυβέρνηση να συμμορφωθεί εντός μηνός. Στις 29 Απριλίου 1981 η Επιτροπή αποφάσισε να αναστείλει την ήδη κινηθείσα διαδικασία του άρθρου 169. Στις 8 Αυγούστου 1985 διαβίβασε στο Συμβούλιο πρόταση κανονισμού περί τροποποιήσεως του κανονισμού 1408/71 [ COM( 85 ) 396 τελικό,
ΕΕ C 240, σ. 6
]. Η πρόταση αυτή, της οποίας η υιοθέτηση θα έθετε τέρμα στην επικρινόμενη παράβαση, είχε ως αντικείμενο, αφενός, να υπαγάγει ρητώς τις κοινωνικές χρηματικές παροχές που δεν στηρίζονται σε καταβολή εισφορών στις παροχές που εμπίπτουν στον κανονισμό 1408/71 και, αφετέρου, να επιφυλάξει το ευεργέτημα των παροχών αυτών που αποκτήθηκαν βάσει νομοθεσίας κράτους μέλους μόνο στα πρόσωπα που κατοικούν στο έδαφος του οικείου κράτους. Ενόψει, ωστόσο, του ότι δεν προχώρησαν οι διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του Συμβουλίου, η Επιτροπή αποφάσισε να ανακαλέσει την απόφαση της περί αναστολής της διαδικασίας του άρθρου 169 της Συνθήκης και να ασκήσει την παρούσα προσφυγή.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι η Επιτροπή, μολονότι ζητεί την καταδίκη της Γαλλίας για παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από τα άρθρα 48 έως 51 της Συνθήκης και το άρθρο 10 του κανονισμού 1408/71, στηρίζει την επιχειρηματολογία της μόνο στην παράβαση των διατάξεων του άρθρου 10 από το εν λόγω κράτος. Επομένως, μόνο υπό το πρίσμα των διατάξεων αυτών πρέπει να εξεταστεί το βάσιμο της παρούσας προσφυγής λόγω παραβάσεως.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, που υπομνήστηκε ιδίως στην απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987, Giletti και λοιποί (
379/85 έως 381/85 και 93/86, Συλλογή 1987, σ. 955
), η άρνηση χορηγήσεως ή διατηρήσεως επιδόματος, όπως το υπό κρίση, υπέρ των δικαιούχων που κατοικούν ή μεταφέρουν την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος συνιστά παράβαση του άρθρου 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71.
Πρέπει να υπομνηστεί, συναφώς, ότι το Δικαστήριο, με την προαναφερθείσα απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1987, Giletti και λοιποί, που εκδόθηκε επί διαφόρων προδικαστικών ερωτημάτων που υποβλήθηκαν από το γαλλικό Cour de cassation σχετικά με το ίδιο επίδομα, έκρινε ότι νομοθεσία όπως η υπό κρίση εμπίπτει στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως κατά την έννοια του κανονισμού 1408/71, κατά το μέτρο που θεμελιώνει δικαίωμα επί συμπληρωματικών παροχών που αποσκοπούν στην προσαύξηση του ύψους συντάξεων που εμπίπτουν στην κοινωνική ασφάλιση, χωρίς οποιαδήποτε στάθμιση των αναγκών και των ατομικών καταστάσεων, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό της κοινωνικής πρόνοιας.
Με την ίδια απόφαση το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 10 του κανονισμού 1408/71 έχει την έννοια ότι ούτε 11 κτήση ούτε η διατήρηση του δικαιώματος προς παροχές, συντάξεις και επιδόματα που αναφέρει η διάταξη αυτή εμποδίζονται από το γεγονός και μόνο ότι ο ενδιαφερόμενος δεν κατοικεί στο έδαφος του κράτους μέλους όπου ευρίσκεται ο οφειλέτης φορέας.
Η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι το υπό κρίση συμπληρωματικό επίδομα χορηγείται ενόψει ορισμένου οικονομικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, δεδομένου ότι έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει τα ελάχιστα μέσα διαβιώσεως εντός της Γαλλίας. Η καταβολή του επιδόματος αυτού εντός άλλου κράτους μέλους δεν θα επιτελούσε, επομένως, την ίδια λειτουργία και θα έχανε τον λόγο υπάρξεως του.
Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Εφόσον συμπληρωματικό επίδομα, όπως το υπό κρίση, εμπίπτει στο καθεστώς της κοινωνικής ασφαλίσεως, κατά την έννοια του κανονισμού 1408/71, το γεγονός ότι η καταβολή του συνδέεται προς ορισμένο οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον δεν μπορεί να δικαιολογήσει, υπό το πρίσμα του υφισταμένου κοινοτικού δικαίου, τον διαχωρισμό του από τη σύνταξη της οποίας αποτελεί αυτοδικαίως το παρεπόμενο.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η εξάρτηση της καταβολής του υπό κρίση συμπληρωματικού επιδόματος από την προϋπόθεση της κατοικίας στο γαλλικό έδαφος είναι ασυμβίβαστη προς το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71.
Η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται επίσης ότι η εξαγωγή του συμπληρωματικού επιδόματος του Fonds national de solidarité, όπως και εκείνη των παροχών που δεν στηρίζονται σε καταβολή εισφορών κατά το δίκαιο των λοιπών κρατών μελών, γεννά σημαντικά προβλήματα διαχειρίσεως, συντονισμού και ουσίας, που μπορούν να επιλυθούν μόνο με κοινοτική ρύθμιση. Προς τούτο άλλωστε η Επιτροπή κατέθεσε την προαναφερθείσα πρόταση κανονισμού της 8ης Αυγούστου 1985.
Πρέπει να παρατηρηθεί συναφώς ότι, ελλείψει ειδικών ρυθμίσεων για τις εν λόγω παροχές που δεν στηρίζονται στην καταβολή εισφορών, η λύση των προβλημάτων που επισημάνθηκαν από τη Γαλλική Κυβέρνηση πρέπει να αναζητηθεί στις διατάξεις των ισχυόντων κανονισμών, όπως ερμηνεύθηκαν από το Δικαστήριο.
Μολονότι είναι ακριβές ότι κατά την εφαρμογή των διατάξεων αυτών μπορούν να ανακύψουν πρακτικής φύσεως δυσχέρειες, το γεγονός αυτό, όπως παρατήρησε ήδη το Δικαστήριο στην απόφαση της 28ης Μαΐου 1974, Callemeyn, σκέψη 12 (
187/73, Rec. 1974, σ. 553
), δεν μπορεί να βλάψει τα δικαιώματα που αντλούν οι ιδιώτες από τις αρχές της κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας της Κοινότητας. Πρέπει να παρατηρηθεί, εξάλλου, ότι τα πρακτικά προβλήματα μπορούν πάντοτε να υποβληθούν στην κρίση της διοικητικής επιτροπής για την κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων, που προβλέπεται ειδικά προς τούτο στο άρθρο 81, στοιχείο δ), του κανονισμού 1408/71.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι δυσχέρειες που επικαλέστηκε η Γαλλική Δημοκρατία δεν είναι ικανές να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση των υποχρεώσεων που υπέχει από το κοινοτικό δίκαιο.
Ως προς την επίκληση της προτάσεως της Επιτροπής της 8ης Αυγούστου 1985 από τη Γαλλική Κυβέρνηση, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το γεγονός ότι διαβιβάστηκε στο Συμβούλιο πρόταση που θα μπορούσε να θέσει τέρμα στην παράβαση δεν μπορεί να απαλλάξει το υπεύθυνο για την παράβαση αυτή κράτος μέλος από την υποχρέωση συμμορφώσεως προς τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις.
Πρέπει, επομένως, να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία, αρνούμενη να χορηγήσει ή να διατηρήσει το ευεργέτημα του συμπληρωματικού επιδόματος του Fonds national de solidarité υπέρ των δικαιούχων γαλλικών συντάξεων αναπηρίας, γήρατος ή επιζώντος συζύγου που κατοικούν ή μεταφέρουν την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 10 του κανονισμού 1408/71.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Γαλλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Γαλλική Δημοκρατία, αρνούμενη να χορηγήσει ή να διατηρήσει το ευεργέτημα του συμπληρωματικού επιδόματος του Fonds national de solidarité υπέρ των δικαιούχων γαλλικών συντάξεων αναπηρίας, γήρατος ή επιζώντος συζύγου που κατοικούν ή μεταφέρουν την κατοικία τους σε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το όρθρο 10 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας.

2)
Καταδικάζει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Schockweiler
Zuleeg
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Grévisse
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 12 Ιουλίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο προεδρεύων
F. Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.