CELEX: 62004CJ0465
Εμπορικοί αντιπρόσωποι (ανεξάρτητοι επιχειρηματίες)
Οδηγία 86/653/ΕΟΚ
Δικαίωμα του εμπορικού αντιπροσώπου για αποζημίωση μετά τη λύση της συμβάσεως

της 18ης Ιανουαρίου 2001, C-150/99, Stockholm Lindöpark, Συλλογή 2001, σ. Ι-493, σκέψη 25).
25     Επιβάλλεται εν συνεχεία να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 19 της οδηγίας προβλέπει τη δυνατότητα για τα μέρη να παρεκκλίνουν από
τις διατάξεις του άρθρου 17 της οδηγίας πριν από τη λήξη της συμβάσεως, υπό την προϋπόθεση ότι η εξεταζόμενη παρέκκλιση δεν
είναι δυσμενής για τον εμπορικό αντιπρόσωπο. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο δυσμενής ή όχι χαρακτήρας της εν λόγω
παρεκκλίσεως πρέπει να εκτιμάται κατά τη στιγμή που τα μέρη την εξετάζουν. Δεν μπορούν να συμφωνήσουν παρέκκλιση για την οποία
αγνοούν αν αυτή θα αποδειχθεί, κατά τη λήξη της συμβάσεως, ότι είναι υπέρ ή εις βάρος του εμπορικού αντιπροσώπου.
26     Μια τέτοια ερμηνεία επιρρωννύεται επίσης από τον σκοπό και τον χαρακτήρα του συστήματος που θεσπίζουν τα άρθρα 17 και 19 της
οδηγίας, όπως αυτά διευκρινίστηκαν στις σκέψεις 19 και 22 της παρούσας αποφάσεως.
27     Επομένως, επιβάλλεται να συναχθεί από τα προεκτεθέντα ότι το άρθρο 19 της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι
παρέκκλιση από τις διατάξεις του άρθρου 17 της οδηγίας δεν μπορεί να γίνει δεκτή παρά μόνον αν, ex ante, αποκλείεται η παρέκκλιση
αυτή, κατά τη λήξη της συμβάσεως, να είναι εις βάρος του εμπορικού αντιπροσώπου.
28     Τούτο συμβαίνει, όσον αφορά τη σύμβαση του 1992, στην περίπτωση που θα μπορούσε να αποδειχθεί ότι η εφαρμογή της συμβάσεως
αυτής ουδέποτε είναι εις βάρος του εμπορικού αντιπροσώπου, εφόσον του εξασφαλίζει συστηματικά, με βάση όλες τις έννομες σχέσεις
που μπορούν να υπάρξουν μεταξύ των μερών σε σύμβαση εμπορικής αντιπροσωπείας, αποζημίωση υψηλότερη ή τουλάχιστον ίση με εκείνη
που θα προέκυπτε από την εφαρμογή του άρθρου 17 της οδηγίας.
29     Το γεγονός και μόνον ότι η εν λόγω σύμβαση μπορεί να είναι ευνοϊκή για τον εμπορικό αντιπρόσωπο στις περιπτώσεις όπου δεν
θα είχε δικαίωμα, κατ’ εφαρμογήν των κριτηρίων του άρθρου17, παράγραφος 2, της οδηγίας, παρά μόνο σε πολύ μειωμένη αποζημίωση,
αν όχι σε καμιά αποζημίωση, δεν αρκεί για να αποδειχθεί ότι η σύμβαση δεν παρεκκλίνει από τις διατάξεις των άρθρων 17 και
18 της οδηγίας εις βάρος του εμπορικού αντιπροσώπου.
30     Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να προβεί στις αναγκαίες προς τούτο διαπιστώσεις.
31     Τέλος, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι μόνο σε περίπτωση κατά την οποία η σύμβαση του 1992 θα παρείχε τη δυνατότητα σωρεύσεως,
έστω και εν μέρει, της αποζημιώσεως που υπολογίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις της συμβάσεως αυτής με την αποζημίωση που προβλέπει
το σύστημα που θεσπίζει η οδηγία θα ήταν δυνατό η σύμβαση να χαρακτηριστεί ευνοϊκή για τον εμπορικό αντιπρόσωπο. Ωστόσο, η
δυνατότητα αυτή αποκλείεται ρητά από τη δήλωση των μερών που υπέγραψαν τη σύμβαση αυτή.
32     Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα αρμόζει η απάντηση ότι το άρθρο 19 της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια
ότι η αποζημίωση λόγω λύσεως της συμβάσεως η οποία προκύπτει από την εφαρμογή του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας δεν
μπορεί να αντικατασταθεί, κατ’ εφαρμογήν συλλογικής συμβάσεως, από αποζημίωση καθοριζόμενη σε συνάρτηση με κριτήρια διαφορετικά
από αυτά που καθορίζει η τελευταία αυτή διάταξη εκτός αν αποδεικνύεται ότι η εφαρμογή μιας τέτοιας συμβάσεως διασφαλίζει,
σε όλες τις περιπτώσεις, στον εμπορικό αντιπρόσωπο αποζημίωση, ίση ή μεγαλύτερη από εκείνη που θα προέκυπτε από την εφαρμογή
της εν λόγω διατάξεως.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
33     Με το δεύτερό του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν ο υπολογισμός της αποζημιώσεως λύσεως της συμβάσεως πρέπει
να γίνεται κατά τρόπο αναλυτικό, όπως προβλέπει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας, ή αν επιτρέπονται άλλες μέθοδοι υπολογισμού,
οι οποίες ειδικότερα λαμβάνουν περισσότερο υπόψη το κριτήριο της αρχής της equité.
34     Συναφώς, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, μολονότι το σύστημα που θεσπίζει το άρθρο 17 της οδηγίας είναι επιτακτικό και καθορίζει
ένα πλαίσιο (απόφαση Ingmar, προπαρατεθείσα, σκέψη 21), ωστόσο δεν παρέχει λεπτομερείς ενδείξεις όσον αφορά τη μέθοδο υπολογισμού
της αποζημιώσεως λόγω λύσεως της συμβάσεως.
35     Επίσης, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, εντός του πλαισίου αυτού, τα κράτη μέλη μπορούν να ασκήσουν την ευχέρειά τους εκτιμήσεως
όσον αφορά την επιλογή των μεθόδων υπολογισμού της αποζημιώσεως (απόφαση Ingmar, προπαρατεθείσα, σκέψη 21). Η Επιτροπή όπως
είχε την υποχρέωση βάσει του άρθρου 17, παράγραφος 6, της οδηγίας, υπέβαλε στο Συμβούλιο, στις 23 Ιουλίου 1996, την έκθεση
σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 17 της οδηγίας του συμβουλίου για τον συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών όσον αφορά
τους εμπορικούς αντιπροσώπους [COM(96) 364 τελικό]. Η έκθεση αυτή παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες όσον αφορά τον πραγματικό
υπολογισμό της αποζημιώσεως και αποβλέπει στο να διευκολύνει μια περισσότερο ομοιόμορφη ερμηνεία αυτού του άρθρου 17.
36     Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, εντός του πλαισίου που καθορίζει το άρθρο 17, παράγραφος 2,
της οδηγίας, τα κράτη μέλη έχουν ευχέρεια εκτιμήσεως που μπορούν να ασκήσουν, ειδικότερα, σε συνάρτηση με το κριτήριο της
αρχής της δικαιοσύνης.

Επί των δικαστικών εξόδων
37     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του
εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν παρατηρήσεις
στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 19 της οδηγίας 86/653/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1986, για τον συντονισμό των δικαίων των κρατών μελών
όσον αφορά τους εμπορικούς αντιπροσώπους, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αποζημίωση λόγω λύσεως της συμβάσεως η
οποία προκύπτει από την εφαρμογή του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής δεν μπορεί να αντικατασταθεί, κατ’ εφαρμογήν
συλλογικής συμβάσεως, από αποζημίωση καθοριζόμενη σε συνάρτηση με κριτήρια διαφορετικά από αυτά που καθορίζει η τελευταία
αυτή διάταξη εκτός αν αποδεικνύεται ότι η εφαρμογή μιας τέτοιας συμβάσεως διασφαλίζει, σε όλες τις περιπτώσεις, στον εμπορικό
αντιπρόσωπο αποζημίωση, ίση ή μεγαλύτερη από εκείνη που θα προέκυπτε από την εφαρμογή της εν λόγω διατάξεως.
2)
Εντός του πλαισίου που καθορίζει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 86/653, τα κράτη μέλη έχουν ευχέρεια εκτιμήσεως που
μπορούν να ασκήσουν, ειδικότερα, σε συνάρτηση με το κριτήριο της αρχής της δικαιοσύνης.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.