CELEX: 62009CJ0156
Έκτη οδηγία ΦΠΑ
Απαλλαγές
Άρθρο 13, A, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄
Απαλλαγές δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος
Παροχές ιατρικής περιθάλψεως
Αφαίρεση και πολλαπλασιασμός κυττάρων του χόνδρου με σκοπό τη μετεμφύτευσή τους στο σώμα του ασθενούς

CopyGene, σκέψη 26 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όσον αφορά, ειδικότερα, την απαλλαγή που προβλέπει το άρθρο 13, A, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της έκτης οδηγίας, από τη νομολογία
προκύπτει ότι η έννοια «παροχές ιατρικής περιθάλψεως» του στοιχείου γ΄ αφορά παροχή υπηρεσιών με σκοπό τη διάγνωση, τη θεραπευτική
αγωγή και, στο μέτρο του δυνατού, την ίαση ασθενειών ή ανωμαλιών της υγείας (βλ. προαναφερθείσα απόφαση CopyGene, σκέψη 28
και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Μολονότι οι «παροχές ιατρικής περιθάλψεως» πρέπει να έχουν θεραπευτικό σκοπό, τούτο δεν
σημαίνει κατ’ ανάγκην, σύμφωνα με τη νομολογία στην οποία αναφέρεται η αμέσως ανωτέρω σκέψη, ότι η έννοια «θεραπευτικός σκοπός»
πρέπει να τυγχάνει ιδιαιτέρως στενής ερμηνείας (βλ. προαναφερθείσα απόφαση CopyGene, σκέψη 29 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η διαδικασία, η οποία συνίσταται στην αφαίρεση υλικού χόνδρου προκειμένου να αποσπαστούν
κύτταρα που θα πολλαπλασιαστούν με σκοπό να μετεμφυτευτούν σε ασθενή, εξυπηρετεί, γενικώς, θεραπευτικό σκοπό.
Οι συγκεκριμένες υπηρεσίες τις οποίες παρέχει η VTSI αποτελούν, ομολογουμένως, τμήμα μόνον της όλης διαδικασίας. Πρόκειται,
ωστόσο, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 23 των προτάσεών της, για αναγκαίο, εγγενές και αναπόσπαστο μέρος
της διαδικασίας της οποίας καθένα από τα επιμέρους στάδια μπορεί να περατωθεί και να λειτουργήσει αποτελεσματικώς μόνο σε
συνδυασμό με τα υπόλοιπα.
Από τις ανωτέρω σκέψεις συνάγεται ότι η απόσπαση κυττάρων του αρθρικού χόνδρου από το υλικό χόνδρου που έχει αφαιρεθεί από
ασθενή και ο επακόλουθος πολλαπλασιασμός τους προκειμένου να μετεμφυτευτούν για θεραπευτικούς σκοπούς αποτελούν «παροχές ιατρικής
περιθάλψεως» κατά την έννοια του άρθρου 13, A, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της έκτης οδηγίας. Η ως άνω ερμηνεία συνάδει, άλλωστε,
με τον σκοπό της μειώσεως του κόστους της υγειονομικής περιθάλψεως, τον οποίο επιδιώκει η διάταξη αυτή (βλ. απόφαση της 8ης
Ιουνίου 2006, C‑106/05, L.u.P, Συλλογή 2006, σ. I-5123, σκέψη 29).
Ουδεμία επιρροή ασκεί, συναφώς, το γεγονός ότι οι σχετικές εργασίες πραγματοποιούνται από προσωπικό εργαστηρίου το οποίο δεν
αποτελείται από ειδικευμένους ιατρούς, καθόσον δεν είναι απαραίτητο η ιατρική περίθαλψη με θεραπευτικό σκοπό να παρέχεται,
στο σύνολό της, από νοσηλευτικό προσωπικό (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 2002, C-141/00, Kügler,
Συλλογή 2002, σ. I-6833, σκέψη 41, και προαναφερθείσα απόφαση L.u.P, σκέψη 39).
Σημειώνεται, εξάλλου, ότι το ζήτημα αν τα κύτταρα που προκύπτουν από τον πολλαπλασιασμό θα μετεμφυτευτούν στον ίδιο τον ασθενή
από τον οποίο αφαιρέθηκαν ή σε τρίτο πρόσωπο είναι, κατ’ αρχήν, άνευ σημασίας για τον χαρακτηρισμό της υπηρεσίας ως «παροχής
ιατρικής περιθάλψεως» (βλ., κατ’ αναλογία, προαναφερθείσα απόφαση CopyGene, σκέψη 51).
Όσον αφορά το επιχείρημα της Γερμανικής Κυβερνήσεως ότι ο χαρακτηρισμός των επίμαχων εν προκειμένω υπηρεσιών ως «παροχών ιατρικής
περιθάλψεως» ενδέχεται να αντιβαίνει στην αρχή της φορολογικής ουδετερότητας, κατά το μέτρο που το «στρώμα χόνδρου» το οποίο
παρασκευάζει η VTSI είναι, από λειτουργικής απόψεως, συγκρίσιμο με φαρμακευτικό προϊόν που δεν μπορεί να τύχει απαλλαγής από
τον ΦΠΑ, αρκεί να επισημανθεί ότι ο χαρακτηρισμός μιας υπηρεσίας ως «παροχής ιατρικής περιθάλψεως» εξαρτάται αποκλειστικώς
από τη φύση της ίδιας της παροχής, χωρίς να ασκεί επιρροή συναφώς το ζήτημα αν υπάρχει διαθέσιμο φαρμακευτικό προϊόν ως υποκατάστατο.
Πράγματι, όπως τόνισε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 28 των προτάσεών της, για ορισμένα είδη περιθάλψεως υφίστανται ήδη φαρμακευτικά
προϊόντα ως εναλλακτική λύση, ενώ σε άλλες περιπτώσεις δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να παρασκευαστούν παρόμοια υποκατάστατα
στο μέλλον, οπότε και οι δύο κατηγορίες βρίσκονται σε διαρκή εξέλιξη.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο
γ΄, της έκτης οδηγίας έχει την έννοια ότι η αφαίρεση κυττάρων του αρθρικού χόνδρου από το υλικό χόνδρου ενός ανθρώπου και
ο επακόλουθος πολλαπλασιασμός τους προκειμένου να μετεμφυτευτούν για θεραπευτικούς σκοπούς συνιστούν «παροχή ιατρικής περιθάλψεως»
κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.

Επί του πρώτου ερωτήματος
Κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο δεύτερο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο πρώτο ερώτημα.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως
των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών – Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη
φορολογική βάση, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 95/7/ΕΚ του Συμβουλίου, της 10ης Απριλίου 1995, έχει την έννοια ότι η αφαίρεση
κυττάρων του αρθρικού χόνδρου από το υλικό χόνδρου ενός ανθρώπου και ο επακόλουθος πολλαπλασιασμός τους προκειμένου να μετεμφυτευτούν
για θεραπευτικούς σκοπούς συνιστούν «παροχή ιατρικής περιθάλψεως» κατά την έννοια της διατάξεως αυτής.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.