CELEX: 61986CJ0062
Άρθρο 86
Πρακτικές επιχειρήσεως κατέχουσας δεσπόζουσα θέση που αποβλέπουν στον αποκλεισμό των ανταγωνιστών της

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 5 Μαρτίου 1986, η AKZO Chemie BV άσκησε, δυνάμει του άρθρου 173, εδάφιο 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί την ακύρωση της αποφάσεως 85/609/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 14ης Δεκεμβρίου 1985, της σχετικής με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ ( IV/30.698 - ECS/AKZO Chemie,
EE L 374, σ. 1
).
Με την απόφαση αυτή η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η AKZO παρέβη το άρθρο 86 της. Συνθήκης, ακολουθώντας κατά ανταγωνίστριας εταιρίας, της Engineering and Chemical Supplies (Epsom and Gloucester) Ltd (στο εξής: ECS), τακτική που αποσκοπούσε να ζημιώσει τις εργασίες της και/ή να προκαλέσει την απόσυρση της από την κοινοτική αγορά οργανικών υπεροξειδίων ( άρθρο 1 ).
Η AKZO Chemie και οι θυγατρικές της συναποτελούν τον κλάδο « χημικά ιδιοσκευάσματα » του ολλανδικού ομίλου AKZO NV, ο οποίος παράγει χημικά προϊόντα και τεχνητές ίνες.
Η AKZO UK, θυγατρική της AKZO Chemie κατά 100ο/ο (στο εξής η επωνυμία AKZO χρησιμοποιείται για να δηλώνει την οικονομική μονάδα που συναποτελούν η AKZO Chemie BV και οι θυγατρικές της ), παράγει, στο Ηνωμένο Βασίλειο, οργανικά υπεροξείδια, τα οποία συνιστούν χημικά ιδιοσκευάσματα χρησιμοποιούμενα στη βιομηχανία πλαστικών. Η εν λόγω επιχείρηση παράγει επίσης σύνθετες ουσίες με βάση το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, ένα από τα οργανικά υπεροξείδια, το οποίο χρησιμοποιείται ως λευκαντικός παράγοντας των αλεύρων, καθώς και βρώμικο κάλιο και μίγματα βιταμινών, δύο ακόμα πρόσθετες ουσίες για άλευρα.
Το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και το βρώμικο κάλιο διατίθενται σε διάφορα διαλύματα ανάλογα με τις ανάγκες του πελάτη. Το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου πωλείται κυρίως σε διάλυμα των 16 ή 20%, το βρώμικο κάλιο διατίθεται, κατά κανόνα, σε διάλυμα των 6 ή 10 °/ο.
Κατά την απόφαση ( σημείο 17 ), τρεις επιχειρήσεις ( η AKZO, η ECS και η Diaflex ) προσφέρουν πλήρη ή σχεδόν πλήρη σειρά προσθέτων ουσιών για άλευρα στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.
Οι αγοραστές προσθέτων ουσιών μπορούν να διαιρεθούν σε τρεις κατηγορίες. Η πρώτη περιλαμβάνει τους τρεις κυριότερους ομίλους αλευρομύλων, παρομοίου μεγέθους, δηλαδή τους ομίλους Ranks ( RHM ), Spillers και Allied Mills, οι οποίοι από κοινού αντιπροσωπεύουν το 85 ο/ο περίπου της ζητήσεως. Τη δεύτερη κατηγορία αποτελούν οι αλευρόμυλοι που είναι ανεξάρτητοι από τους τρεις μεγάλους ομίλους, οι « μεγάλοι ανεξάρτητοι », οι οποίοι αντιπροσωπεύουν το 10 °/ο της ζητήσεως. Το υπόλοιπο 5 °/ο της ζητήσεως καλύπτουν μικρότερου μεγέθους αλευρόμυλοι, οι « μικροί ανεξάρτητοι ».
Πριν ανακύψει η διαφορά μεταξύ της AKZO και της ECS, η οποία αποτέλεσε την αφορμή της αποφάσεως που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής, ο όμιλος Ranks κατένεμε τις παραγγελίες του μεταξύ της AKZO και της Diaflex. Ο όμιλος Spillers προμηθευόταν κυρίως από την AKZO και κάλυπτε το υπόλοιπο των αναγκών του από την Diaflex. Ο όμιλος Allied αγόραζε τις πρόσθετες ουσίες από την ECS μέσω του κεντρικού πρακτορείου του για αγορές, του Provincial Merchants. Ωστόσο, ο Coxes Lock, ένας από τους αλευρόμυλους του ομίλου Allied, είχε ως προμηθευτή του την AKZO. Η ECS κατείχε, εξάλλου, τα δύο τρίτα της πελατείας των « μεγάλων ανεξαρτήτων » και η AKZO το υπόλοιπο ένα τρίτο.
Η Επιτροπή ( άρθρο 1 της αποφάσεως ) διαπίστωσε, συγκεκριμένα, ότι η AKZO:
i)
διατύπωσε άμεσες απειλές κατά της ECS, κατά τις συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν στα τέλη του 1979, με σκοπό να επιτύχει την απόσυρση της από την αγορά οργανικών υπεροξειδίων που χρησιμοποιούνται στον τομέα των « πλαστικών »
ii)
από τον Δεκέμβριο του 1980 περίπου, προσέφερε και προμήθευε συστηματικά πρόσθετες ουσίες για άλευρα στις Provincial Merchants, Allied Mills και στους πελάτες της ECS στον τομέα των « μεγάλων ανεξαρτήτων » πελατών σε παράλογα χαμηλές τιμές, που απέβλεπαν να θίξουν την εμπορική βιωσιμότητα της ECS, δεδομένου ότι η ECS ήταν υποχρεωμένη είτε να εγκαταλείψει τον πελάτη προς όφελος της AKZO είτε να προσφέρει ζημιογόνες γι' αυτήν τιμές για να διατηρήσει τον πελάτη·
iii)
προέβη σε επιλεκτική υποβολή προσφορών προς πελάτες της ECS για πρόσθετες ουσίες για άλευρα, ενώ παράλληλα διατήρησε σημαντικά ( μέχρι 60 ο/ο ) υψηλότερες τιμές έναντι αναλόγων αγοραστών που ήταν ήδη τακτικοί πελάτες της·
iv)
προσέφερε βρώμικο κάλιο και μίγματα βιταμινών ( τα τελευταία αποτελούν προϊόντα που κανονικά δεν προμήθευε η ίδια) σε τιμή-δόλωμα, στο πλαίσιο ενός πακέτου προϊόντων που περιελάμβανε το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, στους πελάτες της ECS ώστε να τους προσελκύσει ως πελάτες για ολόκληρο το φάσμα των προσθέτων ουσιών για άλευρα, αποκλείοντας με τον τρόπο αυτό την ECS·
ν)
διατήρησε, στο πλαίσιο του σχεδίου της να βλάψει την ECS, τις τιμές για τις πρόσθετες ουσίες για άλευρα στο Ηνωμένο Βασίλειο σε τεχνητά χαμηλό επίπεδο κατά τη διάρκεια παρατεταμένης χρονικής περιόδου, έχοντας τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει την κατάσταση αυτή λόγω των σπουδαιότερων χρηματοοικονομικών μέσων που διέθετε σε σύγκριση με την ECS·
vi)
εφάρμοσε εμπορική πολιτική αποκλεισμού έναντι των προμηθευτών των RHM και Spillers, πληροφορούμενη από τους εν λόγω πελάτες τα ακριβή στοιχεία των προσφορών που είχαν υποβάλει άλλοι προμηθευτές ( μεταξύ των οποίων και η ECS ) για πρόσθετες ουσίες για άλευρα και προσφέροντας τους στη συνέχεια τιμή μόλις κατώτερη από τη χαμηλότερη εναλλακτική προσφορά, ώστε να αποσπάσει τη σχετική παραγγελία, σε συνδυασμό ( στην περίπτωση της Spillers ) με την υποχρέωση που επέβαλλε στον πελάτη να προμηθεύεται από την AKZO όλες τις πρόσθετες ουσίες για άλευρα που χρειαζόταν.
Με την ίδια απόφαση επιβλήθηκε στην AKZO πρόστιμο ύψους 10 εκατομυρίων ECU, δηλαδή 24696000 ολλανδικών φιορινίων (HFL) (άρθρο 2) και της ζητήθηκε να παύσει πάραυτα την παράβαση ( άρθρο 3 ).
Εξάλλου, με την απόφαση ( άρθρο 3, τρίτη, τέταρτη και πέμπτη παράγραφος ) απαγορεύθηκε στην AKZO να προβαίνει σε προσφορές ή να εφαρμόζει τιμές ή άλλους όρους πώλησης προσθέτων ουσιών για άλευρα που θα μπορούσαν να έχουν ως συνέπεια την εκ μέρους πελατών, τις παραγγελίες των οποίων επιδίωκε να αποσπάσει από την ECS, καταβολή τιμών διαφορετικών από εκείνες που προσέφερε σε συγκρίσιμους πελάτες. Η απαγόρευση αυτή, ωστόσο, δεν εμπόδιζε την AKZO να διαφοροποιεί τις τιμές προσθέτων ουσιών για άλευρα ανάλογα με τις διάφορες κατηγορίες πελατών, κατά τρόπο που να αντανακλά ευλόγως και αντικειμενικώς τις διαφορές κόστους παραγωγής και παράδοσης οφειλόμενες στο ετήσιο ύψος αγορών του πελάτη, στο μέγεθος των παραγγελιών και σε άλλους εμπορικούς παράγοντες. Στην απόφαση διευκρινιζόταν, σχετικώς, ότι οι προσφορές που υποβάλλει στους αλευρόμυλους του ομίλου Allied Mills δεν πρέπει να περιέχουν όρους ουσιαστικά ευνοϊκότερους από τους όρους που περιέχουν οι προσφορές προς τους « μεγάλους ανεξαρτήτους ».
Προς στήριξη της προσφυγής της η AKZO προβάλλει τους ακολούθους κατ' ουσίαν λόγους:
—
πρώτος λόγος: η προσβαλλόμενη απόφαση πάσχει από σειρά τυπικών παραλείψεων που οφείλονται σε πλημμέλειες της διοικητικής διαδικασίας·
—
δεύτερος λόγος: η προσβαλλόμενη απόφαση αντίκειται στο άρθρο 86 της Συνθήκης, καθόσον η Επιτροπή ερμήνευσε και εφάρμοσε κακώς τους όρους της δεσπόζουσας θέσης και της καταχρηστικής εκμεταλλεύσεως δεσπόζουσας θέσης, διαπιστώνοντας ότι η AKZO κατέχει δεσπόζουσα θέση και χαρακτηρίζοντας τη συμπεριφορά της ως καταχρηστική.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, καθώς και οι λόγοι και οι ισχυρισμοί των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Ι — Επί του πρώτου λόγου: πλημμέλειες της διοικητικής διαδικασίας
Η
AKZO υποστηρίζει ότι η απόφαση πάσχει από σειρά τυπικών παραλείψεων λόγω των πλημμελειών της διοικητικής διαδικασίας. Υποστηρίζει, πρώτον, ότι δεν είχε επαρκείς δυνατότητες προσβάσεως στη δικογραφία, δεύτερον, ότι η έρευνα της Επιτροπής δεν ήταν πλήρης και, τέλος, ότι η απόφαση διατυπώνει ορισμένες αιτιάσεις σχετικά με τις οποίες δεν της δόθηκε η ευκαιρία να εκθέσει την άποψη της.
Α — Πρόσβαση στη δικογραφία
Η
AKZO ισχυρίζεται, πρώτον, ότι παρά τις επανειλημμένες αιτήσεις της δεν μπόρεσε να λάβει γνώση όλων των εκθέσεων έρευνας που κατάρτισαν οι επιθεωρητές της Επιτροπής, παρά το ότι τα έγγραφα αυτά θα μπορούσαν να περιέχουν στοιχεία που θα της επέτρεπαν να διασφαλίσει την υπεράσπιση της και να θεμελιώσει το βάσιμο της απόψεως της. Η άρνηση που αντιμετώπισε αντιβαίνει στις περιεχόμενες στις εκθέσεις της περί της πολιτικής ανταγωνισμού διακηρύξεις της Επιτροπής ως προς την ακολουθητέα συμπεριφορά της Επιτροπής σχετικά με το θέμα αυτό.
Πρέπει σχετικώς να τονιστεί ότι, όπως έχει ήδη αποφανθεί το Δικαστήριο με την απόφαση της 17ης Ιανουαρίου 1984,
43 και 63/82,
VBVB
και
VBBB
κατά Επιτροπής ( Συλλογή 1984, σ. 19, σκέψη 25 )
, « καίτοι ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας απαιτεί να είναι σε θέση η ενδιαφερόμενη επιχείρηση να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψη της επί των εγγράφων επί των οποίων στήριξε η Επιτροπή τις διαπιστώσεις που αποτελούν τη βάση της απόφασης της, δεν υπάρχει διάταξη που να επιβάλλει στην Επιτροπή την υποχρέωση να αποκαλύπτει τους φακέλους της στα ενδιαφερόμενα μέρη ».
Συνεπώς, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί.
Η AKZO υποστηρίζει, επίσης, ότι η Επιτροπή στήριξε την απόφαση της σε δύο έγγραφα τα οποία δεν της είχαν κοινοποιηθεί.
Το πρώτο από τα έγγραφα αυτά είναι η απάντηση της επιχειρήσεως Steetley Chemicals ( επιχείρηση που προμηθεύει πρώτη ύλη για την παραγωγή βρώμικου καλίου ) προς την Επιτροπή, στο πλαίσιο της αιτήσεως πληροφοριών που της απηύθυνε η Επιτροπή βάσει του άρθρου U του κανονισμού 17, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης ( ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25 ). Ωστόσο, όπως προκύπτει από το υπόμνημα αντικρούσεως, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση της λαμβάνοντας υπόψη της το έγγραφο αυτό για τον καθορισμό του κόστους παραγωγής της Diaflex.
Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί ότι το έγγραφο αυτό δεν κοινοποιήθηκε στην AKZO. Περιορίζεται να τονίσει ότι η AKZO γνώριζε, ή τουλάχιστον μπορούσε να υποθέσει, ότι οι τιμές στις οποίες πωλούσε η Steetley Chemicals ήταν αισθητά υψηλότερες από εκείνες που εφάρμοζε έναντι της AKZO.
Επιβάλλεται σχετικώς η διαπίστωση ότι, εφόσον η απάντηση της Steetley Chemicals δεν κοινοποιήθηκε στην AKZO, μολονότι η Επιτροπή στήριξε συμπεράσματα της στην εν λόγω απάντηση, οι περιεχόμενες στο έγγραφο αυτό πληροφορίες δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας.
Το δεύτερο από τα έγγραφα των οποίων η AKZO δεν έλαβε γνώση είναι τα πρακτικά που περιέχουν δήλωση της επιχειρήσεως Smith, μιας από τους « μεγάλους ανεξαρτήτους », που διατυπώθηκε κατά τη διάρκεια ελέγχου της Επιτροπής. Το έγγραφο αυτό αναφέρεται στην προβαλλόμενη βοήθεια που προσέφερε η Diafiex προς την AKZO ώστε να μπορέσει να εξουδετερώσει το σύστημα κατωτάτων τιμών που της είχε επιβάλει η Επιτροπή στο πλαίσιο των προσωρινών μέτρων, με την απόφαση 83/462/ΕΟΚ, της 29ης Ιουλίου 1983, της σχετικής με διαδικασαία εφαρμογής του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ ( IV/30.698 - ECS/AKZO — Προσωρινά μέτρα,
ΕΕ L 252, σ. 13
, στο εξής: απόφαση περί προσωρινών μέτρων ).
Η Επιτροπή αντιτάσσει ότι η δήλωση αυτή, η οποία περιέχεται σε χειρόγραφο σημείωμα ενός από τους ελεγκτές της, υπήρχε στον φάκελο τον οποίο είχε τη δυνατότητα να συμβουλευθεί η AKZO στα γραφεία της Επιτροπής.
Διαπιστώνεται ότι το σημείωμα αυτό δεν περιλαμβάνεται στους φακέλους που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο, ούτε στον φάκελο της διοικητικής διαδικασίας ούτε στα παραρτήματα των υπομνημάτων της Επιτροπής. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι το έγγραφο αυτό περιήλθε σε γνώση της AKZO. Συνεπώς, το έγγραφο αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί προς απόδειξη του καταχρηστικού χαρακτήρα της συμπεριφοράς της AKZO.
Β — Ελλιπής έρευνα
Η AKZO υποστηρίζει ότι η έρευνα της Επιτροπής δεν είναι πλήρης, ιδίως διότι δεν έλαβε υπόψη της τη διάρθρωση του κόστους των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, καθώς και την πολιτική τιμών που ακολουθούσαν οι κυριότεροι ανταγωνιστές της AKZO στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα.
Δεδομένου ότι σκοπός της έρευνας ήταν η απόδειξη των πραγματικών περιστατικών επί των οποίων θα μπορούσε να θεμελιωθεί παράβαση, οι ενδεχόμενες παραλείψεις δεν συνιστούν διαδικαστικές πλημμέλειες. Δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη παρά μόνον όταν πρόκειται να εξεταστεί εάν τα προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά αληθεύουν και εάν μπορούν να δικαιολογήσουν τους χαρακτηρισμούς στους οποίους προέβη η Επιτροπή. Ο έλεγχος αυτός ανάγεται στην εξέταση των ουσιαστικών λόγων που προβάλλει η AKZO.
Γ — Παραβίαση της υποχρεώσεως ακροάσεως της επιχειρήσεως
Η
AKZO ισχυρίζεται ότι η απόφαση διατυπώνει σημαντικές αιτιάσεις σχετικά με τις οποίες δεν της δόθηκε η ευκαιρία να εκθέσει την άποψη της κατά τη διοικητική διαδικασία. Μολονότι μπόρεσε να διατυπώσει τη γνώμη της ως προς το υποστατό ορισμένων πραγματικών περιστατικών, η AKZO υπογραμμίζει ότι δεν της δόθηκε η ευκαιρία να διατυπώσει τη γνώμη της ως προς τον νομικό χαρακτηρισμό της καταχρήσεως που αποδόθηκε στα εν λόγω περιστατικά.
Οι αιτιάσεις αυτές αναφέρονται στη χρησιμοποίηση του βρώμικου καλίου ως προϊόντος προσελκύσεως, στις αιτήσεις για παροχή πληροφοριών που απηύθυνε η AKZO σε ορισμένους πελάτες, προκειμένου να μάθει ακριβείς λεπτομέρειες σχετικά με τις προσφορές των ανταγωνιστών της και στη σύμβαση αποκλειστικότητας που επέβαλε σε πελάτη της.
Η κοινοποίηση των αιτιάσεων πρέπει να αναφέρει σαφώς τα πραγματικά περιστατικά επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή, καθώς και τον νομικό χαρακτηρισμό που τους προσδίδει.
Διαπιστώνεται ότι η προϋπόθεση αυτή ικανοποιήθηκε ως προς τη χρησιμοποίηση του βρώμικου καλίου ως προϊόντος προσελκύσεως. Πράγματι, το έγγραφο που απέστειλε η Επιτροπή συμπληρωματικώς προς την κοινοποίηση των αιτιάσεων ( σημείο 10 ) εξομοιώνει το προϊόν αυτό, στο σημείο όπου αναλύεται η συμπεριφορά, με τα βιταμινούχα μίγματα τα οποία, κατά την άποψη της Επιτροπής, επωλοόντο από την AKZO σε τιμές-δόλωμα.
Όσον αφορά τις πληροφορίες που ζήτησε η AKZO και τη σύμβαση αποκλειστικότητας, επιβάλλεται να τονιστεί ότι, στην κοινοποίηση των αιτιάσεων ( σημείο 70 ), η Επιτροπή χαρακτήρισε καταχρηστική την εν γένει στρατηγική της AKZO, η οποία απέβλεπε στον αποκλεισμό της ECS από τον τομέα των πλαστικών διά της διατυπώσεως απειλών, κατόπιν δε, μετά την αποτυχία αυτής της πρακτικής, στην εφαρμογή του σχεδίου που απέβλεπε να υποχρεώσει την ECS να διακόψει τη λειτουργία της. Τα επιμέρους στοιχεία του σχεδίου αυτού αναπτύχθηκαν στο τμήμα της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων που αφορούσε « την εφαρμογή του σχεδίου για τον αποκλεισμό της ECS » ( σημεία 27 επ. ). Μεταξύ των στοιχείων αυτών περιλαμβανόταν η αίτηση πληροφοριών και η σύμβαση αποκλειστικότητας. Δεν συντρέχει, συνεπώς, περίπτωση προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας της προσφεύγουσας.
Τέλος, η AKZO ισχυρίζεται, σχετικά με τις αιτιάσεις για ασυνήθιστα χαμηλές τιμές, ότι δεν της δόθηκε η δυνατότητα να αναπτύξει την άποψη της ως προς τον σταθερό ή κυμαινόμενο χαρακτήρα ορισμένων στοιχείων του κόστους παραγωγής, παρά την πρωταρχική σημασία του ζητήματος αυτού ενόψει του κριτηρίου της νομιμότητας που προτείνει να λαμβάνεται υπόψη για την εκτίμηση της συμπεριφοράς μιας δεσπόζουσας επιχειρήσεως.
Η αιτίαση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Μόνον από την απάντηση της AKZO στην κοινοποίηση των αιτιάσεων προέκυψε διαφορά απόψεων μεταξύ των διαδίκων ως προς τον σταθερό ή κυμαινόμενο χαρακτήρα ορισμένων στοιχείων κόστους. Ωστόσο, η AKZO είχε τη δυνατότητα να αναπτύξει την άποψη της απαντώντας στα ερωτήματα που της υπέβαλαν σχετικώς οι εκπρόσωποι της Επιτροπής κατά την ακρόαση της 18ης Ιουνίου 1985 ( σ. 33 επ. της εκθέσεως ακροάσεως).
II — Επί του δευτέρου λόγου: παράβαση του άρθρου 86 της Συνθήκης
Κατά την AKZO, η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 86 καθόσον:
—
στην προσβαλλόμενη απόφαση κακώς καθορίζεται ο τομέας των οργανικών υπεροξειδίων ως η σχετική αγορά, εκλαμβάνεται πεπλανημένως η αγορά των οργανικών υπεροξειδίων ως ενιαία αγορά, τέλος δε, στηρίζεται σε ανακριβή στοιχεία προς απόδειξη της υπάρξεως της προβαλλόμενης δεσπόζουσας θέσης.
—
κακώς υποστηρίζεται, στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι υπήρξε καταχρηστική συμπεριφορά εκ μέρους της AKZO.
Α — Eni της υκάρξεως δεσπ'οζουσοας θέσης
1. Επί τον προσδιορισμού της σχετικής αγοράς
Η απόφαση ορίζει, κυρίως, ως σχετική αγορά την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων (περιλαμβανομένου του υπεροξειδίου του βενζοϋλίου το οποίο χρησιμοποιείται στη βιομηχανία πλαστικών), με την αιτιολογία ότι πρόκειται για την αγορά από την οποία η AKZO απέβλεπε μακροπροθέσμως να αποκλείσει την ECS ( σημείο 66 ). Επικουρικώς, η απόφαση εντοπίζει την κατάχρηση στην αγορά των προσθέτων ουσιών για άλευρα ( περιλαμβανομένου του υπεροξειδίου του βενζοϋλίου ως προς τις χρήσεις του στον τομέα των αλευρομύλων) στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία (σημείο 91 ).
Επιβάλλεται να εξεταστεί, πρώτον, αν η Επιτροπή βασίμως προσδιόρισε ως σχετική αγορά την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων.
Η AKZO αμφισβητεί τον προσδιορισμό αυτό ενόψει του αντικειμένου της αποφάσεως η οποία αφορά την προβαλλόμενη παράνομη συμπεριφορά της στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα. Τονίζει σχετικώς ότι, όπως έχει αποφανθεί το Δικαστήριο στην απόφαση της 6ης Μαρτίου 1974,
6 και 7/73, Commercial Solvents κατά Επιτροπής ( Jurispr. 1974, σ. 223, σκέψη 21 )
, η αγορά στην οποία εκδηλώνονται οι συνέπειες της καταχρήσεως « δεν έχει σημασία για τον προσδιορισμό της αγοράς που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τη διαπίστωση δεσπόζουσας θέσης ».
Το επιχείρημα αυτό πρέπει να εξεταστεί με γνώμονα τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως.
Επιβάλλεται, πρώτον, να υπογραμμιστεί ότι το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, ένα από τα κυριότερα οργανικά υπεροξείδια, το οποίο χρησιμοποιείται στην παραγωγή πλαστικών, αποτελεί επίσης μία από τις κυριότερες πρόσθετες ουσίες για άλευρα, λόγω της χρησιμοποιήσεως του ως λευκαντικού των αλεύρων στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία.
Επιβάλλεται, κατόπιν, να τονιστεί ότι πριν από το 1979η δραστηριότητα της ECS περιοριζόταν στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα. Πράγματι, κατά τη διάρκεια του έτους αυτού αποφάσισε η ECS να επεκτείνει τη δραστηριότητα της στον τομέα των πλαστικών. Συνεπώς, όταν εκδηλώθηκε η διαφορά, η ECS κατείχε ένα εξαιρετικά περιορισμένο μερίδιο αυτού του τομέα.
Δεν αμφισβητείται, εξάλλου, ότι, για την AKZO, ο τομέας των πλαστικών έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία από τον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα, καθόσον στον τομέα αυτό πραγματοποιεί πολύ μεγαλύτερο κύκλο εργασιών.
Συνεπώς, η AKZO προέβαινε σε μειώσεις τιμών στον έναν τομέα — στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα — ο οποίος ήταν ζωτικός για την ECS, ενώ είχε περιορισμένη μόνο σημασία για την ίδια.
Εξάλλου, η AKZO είχε τη δυνατότητα να αντισταθμίζει τις ενδεχόμενες ζημίες της στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα με τα κέρδη που της απέφερε η δραστηριότητα της στον τομέα των πλαστικών, δυνατότητα την οποία δεν διέθετε η ECS.
Τέλος, όπως προκύπτει από δηλώσεις στελέχους της AKZO ( παράρτημα 20 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων, σ. 35 ), οι οποίες θα ληφθούν υπόψη κατά την εξέταση της αιτιάσεως της σχετικής με τη διατύπωση απειλών, η συμπεριφορά της εν λόγω επιχειρήσεως δεν απέβλεπε στην ενίσχυση της θέσεως της στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα, αλλά στη διατήρηση του μεριδίου που κατείχε στον τομέα των πλαστικών εμποδίζοντας την ECS να επεκτείνει τις δραστηριότητες της στον εν λόγω τομέα.
Συνεπώς, βασίμως η Επιτροπή θεώρησε την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων ως τη σχετική αγορά, παρά το γεγονός ότι η προβαλλόμενη καταχρηστική συμπεριφορά είχε σκοπό να πλήξει την κύρια δραστηριότητα της ECS σε μια χωριστή αγορά.
Ακόμα και αν έπρεπε να ληφθεί ως σχετική αγορά η αγορά των οργανικών υπεροξειδίων, η AKZO αιτιάται την Επιτροπή ότι δεν διεξήγαγε επισταμένη έρευνα στην εν λόγω αγορά. Αφενός, δεν ανέλυσε τις προσφορές της AKZO σε τιμές προβαλλόμενες ως ληστρικές, μολονότι σημαντικό τμήμα των κατηγοριών κατά της ECS αναφερόταν στο ζήτημα αυτό. Αφετέρου, δεν εξέτασε αν η θέση της AKZO στον τομέα των οργανικών υπεροξειδίων ενισχύθηκε από τη συμπεριφορά της εν λόγω επιχειρήσεως στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα.
Αρκεί, σχετικώς, η διαπίστωση ότι τα στοιχεία αυτά τα οποία αναφέρονται στον καταχρηστικό χαρακτήρα της συμπεριφοράς δεν έχουν σημασία για την οριοθέτηση της σχετικής αγοράς.
Τέλος, η AKZO υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, η αγορά αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ενιαία αγορά λόγω ελλείψεως δυνατότητας υποκαταστάσεως των οργανικών υπεροξειδίων μεταξύ τους. Εξάλλου, οι ουσίες αυτές δεν μπορούν να περιληφθούν σε μία ενιαία αγορά λόγω του προβαλλομένου συμπληρωματικού τους χαρακτήρα, δεδομένου ότι οι πελάτες δεν απευθύνονται στον ίδιο προμηθευτή για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών τους σε υπεροξείδια.
Στην απόφαση ( σημείο 7 ) αναφέρεται ότι τα οργανικά υπεροξείδια είναι χημικά προϊόντα που αποτελούν ουσιώδη στοιχεία για την παραγωγή πλαστικών, όπου χρησιμοποιούνται ως καταλύτες σε διάφορα στάδια της παραγωγής. Οι τρεις κυριότεροι τομείς χρησιμοποιήσεως τους είναι οι εξής:
—
καταλύτες έναρξης για τον πολυμερισμό ή τον συνπολυμερισμό μονομερών βινυ-λίου,
—
συντηρητικά για ελαστομερή και ρυτίνες,
—
μέσα σχηματισμού πλέγματος για το αιθυλένιο/προπυλένιο και το συνθετικό καουτσούκ ή τις σιλικόνες.
Στην απόφαση αναφέρεται επίσης ( σημείο 8 ) ότι οι δύο πρώτοι τομείς αντιπροσωπεύουν, αντιστοίχως, το 40% της καταναλώσεως οργανικών υπεροξειδίων, ενώ ο τρίτος καλύπτει το 10 °/ο περίπου της καταναλώσεως.
Το Δικαστήριο υπογράμμισε, στην απόφαση της 11ης Δεκεμβρίου 1980,
31/80, Ľ Oréal κατά De Nieuwe AMCK ( Jurispr. 1980, σ. 3775, σκέψη 25 )
, ότι κατά την εξέταση της, ενδεχομένως, δεσπόζουσας θέσης μιας επιχειρήσεως σε συγκεκριμένη αγορά, « οι δυνατότητες ανταγωνισμού πρέπει (... ) να εκτιμώνται στο πλαίσιο της αγοράς η οποία περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα τα οποία λόγω των χαρακτηριστικών τους προσφέρονται ιδιαιτέρως για την κάλυψη παγίων αναγκών και παρουσιάζουν μικρές μόνο δυνατότητες υποκαταστάσεως με άλλα προϊόντα ».
Πρέπει να τονιστεί ότι τα οργανικά υπεροξείδια μπορούν, βεβαίως, να εξατομικευθούν, βάσει της συνθέσεως τους, της πυκνότητας τους και του χαρακτηρισμού τους για την κάλυψη ειδικών αναγκών της πελατείας. Ωστόσο, κατά ποσοστό 90 °/ο χρησιμοποιούνται στα διάφορα στάδια της βιομηχανίας πλαστικών και, κατά συνέπεια, προσφέρονται για την ικανοποίηση παγίων αναγκών, κατά την έννοια της προαναφερθείσας απόφασης. Εξάλλου, τα οργανικά υπεροξείδια δεν αντιμετωπίζουν τον ανταγωνισμό άλλων προϊόντων, όπως των ενώσεων με βάση το θείο, που χρησιμοποιούνται στον περιορισμένο τομέα του σχηματισμού πλέγματος συνθετικού καουτσούκ, δεδομένου ότι οι ενώσεις αυτές δεν μπορούν να τα υποκαταστήσουν πλήρως καθόσον δεν διαθέτουν όλα τα απαιτούμενα τεχνικά χαρακτηριστικά.
Τέλος, από τα εσωτερικά της έγγραφα ( παράρτημα 2 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων ) συνάγεται ότι κατά την AKZO τα οργανικά υπεροξείδια υπάγονται σε ενιαία αγορά αφού υπολογίζει συνολικώς το μερίδιο της στη σχετική αγορά των εν λόγω προϊόντων.
Από τις ανωτέρω σκέψεις συνάγεται ότι πρέπει να απορριφθούν οι λόγοι που προβάλλει η AKZO προκειμένου να αμφισβητήσει τον προσδιορισμό της σχετικής αγοράς.
2. Επί της όεσπόξονσας θέσης
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η AKZO κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αγορά των οργανικών υπεροξειδίων, επικαλούμενη το μερίδιο της στην αγορά καθώς και την ύπαρξη σειράς παραγόντων οι οποίοι, συνδυαζόμενοι με το κατεχόμενο μερίδιο αγοράς, της εξασφαλίζουν ιδιάζουσα υπεροχή.
Στο σημείο 69 της αποφάσεως οι παράγοντες αυτοί περιγράφονται ως εξής:
« i)
Το μερίδιο στην αγορά της AKZO όχι μόνο είναι μεγάλο αφεαυτού, αλλά ισοδυναμεί με το σύνολο των μεριδίων όλων των υπολοίπων παραγωγών
ii)
εκτός από την Interox και τη Luperox, οι εναπομένοντες παραγωγοί διαθέτουν περιορισμένο φάσμα προϊόντων ή/και τοπική σπουδαιότητα·
iii)
το μερίδιο στην αγορά της AKZO ( όπως και αυτό των άλλων δύο παραγωγών, Interox και Luperox, που κατέχουν τη δεύτερη και τρίτη θέση ) έχει παραμείνει σταθερό στη διάρκεια της υπό εξέταση περιόδου, και η AKZO έχει επιτυχώς αντιμετωπίσει όλες τις εναντίον της θέσεως της επιθέσεις εκ μέρους των μικρότερων παραγωγών·
iv)
η AKZO είχε επίσης την ικανότητα, ακόμη και στη διάρκεια περιόδων οικονομικής δυσπραγίας, να διατηρεί τα συνολικά περιθώρια κέρδους της, με τακτικές αυξήσεις των τιμών ή/και αυξήσεις του όγκου των πωλήσεων·
ν)
η AKZO προσφέρει ένα κατά πολύ ευρύτερο φάσμα προϊόντων από οποιονδήποτε ανταγωνιστή της, διαθέτει την υψηλότερα αναπτυγμένη οργάνωση εμπορικού και τεχνικού marketing και κατέχει τις πρωτοποριακές γνώσεις σε θέματα ασφάλειας και τοξικολογίας·
vi)
η AKZO έχει κατορθώσει, για λογαριασμό της, να εξαλείψει πραγματικά από την αγορά τους « ενοχλητικούς » ανταγωνιστές ( εκτός της ECS ή να τους εξασθενίσει σε μεγάλο βαθμό: το παράδειγμα της Scado και μόνο αποδεικνύει ότι η AKZO είναι σε θέση, αν το επιθυμεί, να αποκλείσει από την αγορά έναν λιγότερο ισχυρό παραγωγό·
vii)
από τη στιγμή που εξουδετερώθηκαν αυτοί οι μικροί αλλά δυνητικά επικίνδυνοι ανταγωνιστές, η AKZO μπόρεσε να αυξήσει τις τιμές για το συγκεκριμένο προϊόν για το οποίο είχε γίνει αισθητός ο ανταγωνισμός τους. »
Η AKZO αμφισβητεί τον υπολογισμό του μεριδίου της στην αγορά, καθώς και το υποστατό ή τη λυσιτέλεια των υπολοίπων παραγόντων που διαλαμβάνονται στην απόφαση. Ισχυρίζεται, ειδικότερα, ότι το μερίδιο της στην αγορά υπολογίστηκε πεπλανη-μένως, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν έπρεπε να θεωρήσει την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων ως ενιαία αγορά. Υποστηρίζει, επίσης, ότι το γεγονός ότι προσφέρει μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων από τους ανταγωνιστές της δεν μπορεί να αποτελέσει ένδειξη δεσπόζουσας θέσης.
Τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορούν να γίνουν δεκτά. Δεδομένου ότι η αγορά των οργανικών υπεροξειδίων ορθώς θεωρήθηκε ως ενιαία αγορά, το μερίδιο αγοράς της AKZO έπρεπε να υπολογιστεί λαμβανομένων συνολικώς υπόψη των οργανικών υπεροξειδίων. Υπό το πρίσμα αυτό είναι προφανές ότι η AKZO, προσφέροντας μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων από τους κυρίους ανταγωνιστές της, ενίσχυε τη δεσπόζουσα θέση της στην αγορά.
Πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι, σύμφωνα με τα εσωτερικά της έγγραφα, η AKZO από το 1979 έως το 1982 κατείχε σταθερό μερίδιο αγοράς ύψους 50 ο/ο ( παραρτήματα 2 και 4 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων και πίνακας Α επισυναπτόμενος στην κοινοποίηση των αιτιάσεων ). Εξάλλου, η AKZO δεν επικαλέστηκε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το μερίδιο αυτό μειώθηκε κατά τα έτη που ακολούθησαν.
Ως προς τα μερίδια αγοράς, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί (απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979,
85/76, Hoffmann-La Roche ( Jurispr. 1979, σ. 461, σκέψη 41 )
ότι ιδιαίτερα σημαντικά μερίδια αποτελούν καθεαυτά, χωρίς τη συνδρομή εξαιρετικών περιστάσεων, απόδειξη υπάρξεως δεσπόζουσας θέσης. Αυτό συμβαίνει όταν πρόκειται για μερίδιο 50 ο/ο, όπως είχε διαπιστωθεί στην υπόθεση εκείνη.
Εξάλλου, ορθώς η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι και άλλοι παράγοντες επιβεβαιώνουν την υπεροχή της AKZO στην αγορά. Εκτός από το γεγονός ότι θεωρείται παγκοσμίως ως πρωτοπόρος στην αγορά των υπεροξειδίων, πρέπει να τονιστεί ότι η AKZO, όπως η ίδια ομολογεί, διαθέτει την καλύτερη οργάνωση έρευνας αγοράς, τόσο από εμπορικής όσο και από τεχνικής απόψεως, καθώς και πολύ περισσότερες γνώσεις από εκείνες των ανταγωνιστών της στον τομέα της ασφάλειας και της τοξικολογίας (παραρτήματα 2 και 4 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων ).
Συνεπώς, οι ισχυρισμοί με τους οποίους η AKZO αμφισβήτησε ότι κατείχε δεσπόζουσα θέση στην αγορά των οργανικών υπεροξειδίων πρέπει να απορριφθούν στο σύνολο τους.
Β — Επί της υπάρξεως καταχρηστικής εκμεταλλεύσεως δεσπόζουσας θέσης
1. Προκαταρκτικές σκέψεις — Κριτήριο της νομιμότητας της συμπεριφοράς, στον τομέα των τιμών, επιχειρήσεως που κατέχει δεσπόζουσα θέση
Κατά τη βαλλόμενη απόφαση ( σημείο 75 ), η AKZO εκμεταλλεύθηκε καταχρηστικώς τη δεσπόζουσα θέση της επιχειρώντας να εκδιώξει την ECS από την αγορά οργανικών υπεροξειδίων, χρησιμοποιώντας κυρίως ως μέσο τις μαζικές και παρατεταμένες μειώσεις τιμών στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι κατά το άρθρο 86 το κριτήριο του κόστους δεν αποτελεί το βασικό κριτήριο για τον προσδιορισμό του καταχρηστικού χαρακτήρα των μειώσεων τιμών στις οποίες προβαίνει επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση ( σημείο 77 της αποφάσεως ). Το κριτήριο του κόστους δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη τους γενικούς σκοπούς των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, οι οποίοι καθορίζονται στο άρθρο 3, στοιχείο στ, της Συνθήκης, ιδίως δε την ανάγκη διατηρήσεως μιας αποτελεσματικής δομής του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Ένα μηχανικό κριτήριο δεν θα προσέδιδε την προσήκουσα βαρύτητα στη στρατηγική που εκφράζει η αναγόμενη στη μείωση των τιμών συμπεριφορά. Η μείωση των τιμών μπορεί να οφείλεται σε πρόθεση περιορισμού του ανταγωνισμού, ανεξάρτητα από το αν ο επιτιθέμενος καθορίζει τις τιμές του υπεράνω ή κάτω του κόστους, οποιοσδήποτε και αν είναι ο τρόπος ορισμού της έννοιας κόστος ( βλ. σημείο 79 της αποφάσεως ).
Ωστόσο, η επισταμένη ανάλυση του κόστους της δεσπόζουσας επιχείρησης μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα σημαντική για την εκτίμηση του φυσιολογικού ή μη χαρακτήρα της συμπεριφοράς της επί των τιμών. Οι συνέπειες εκδιώξεως άλλων επιχειρήσεων από την αγορά που μπορεί να έχει μία πολιτική μειώσεως τιμών που ακολουθεί παραγωγός κατέχων δεσπόζουσα θέση μπορεί να είναι τόσο προφανείς ώστε να παρέλκει η απόδειξη της προθέσεως της να εκδιώξει από την αγορά τον ανταγωνιστή της. Αντιθέτως, όταν το χαμηλό επίπεδο τιμών επιδέχεται διάφορες ερμηνείες, μπορεί να κριθεί αναγκαίο, προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη της παραβάσεως, να αποδειχθεί επίσης η ύπαρξη προθέσεως εκδιώξεως ενός ανταγωνιστή από την αγορά ή περιορισμού του ανταγωνισμού ( σημείο 80 της αποφάσεως ).
Η ΑΚΖΟ αμφισβητεί τη λυσιτέλεια του κριτηρίου του θεμιτού που χρησιμοποιεί η Επιτροπή το οποίο, κατά τη γνώμη της, είναι ασαφές ή τουλάχιστον ανεφάρμοστο. Υποστηρίζει ότι η Επιτροπή έπρεπε να επιλέξει ένα αντικειμενικό κριτήριο στηριζόμενο στην ανάλυση του κόστους.
Υποστηρίζει, σχετικώς, ότι το ζήτημα του θεμιτού χαρακτήρα ενός συγκεκριμένου επιπέδου τιμών δεν μπορεί να αποσυνδέεται από την κατάσταση της συγκεκριμένης αγοράς εντός της οποίας καθορίστηκε η τιμή. Δεν συντρέχει περίπτωση καταχρήσεως όταν η δεσπόζουσα επιχείρηση επιδιώκει την καλύτερη δυνατή τιμή πωλήσεως και θετικό περιθώριο καλύψεως. Η τιμή είναι η καλύτερη δυνατή όταν η επιχείρηση μπορεί ευλόγως να αναμένει ότι η προσφορά μιας άλλης τιμής, ή η έλλειψη τιμής, θα οδηγήσουν βραχυπροθέσμως στη διαμόρφωση λιγότερο ευνοϊκού αποτελέσματος χρήσεως. Εξάλλου, το περιθώριο καλύψεως είναι θετικό όταν η αξία της παραγγελίας υπερβαίνει το ύψος του κυμαινόμενου κόστους.
Κριτήριο στηριζόμενο στην επιδίωξη, βραχυπροθέσμως, της καλύτερης δυνατής τιμής δεν μπορεί να αποκλεισθεί για τον λόγο ότι, μακροπροθέσμως, θα έθετε σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της επιχειρήσεως. Μόνο μετά την πάροδο ορισμένου χρόνου η συγκεκριμένη επιχείρηση μπορεί να λάβει μέτρα για την εξάλειψη των ζημιών ή την κατάργηση ενός ελλειμματικού κλάδου δραστηριότητας. Στο ενδιάμεσο διάστημα η επιχείρηση είναι υποχρεωμένη να αποδέχεται « τις καλύτερες δυνατές παραγγελίες«, ώστε να περιορίσει το έλλειμμα της και να διασφαλίσει τη συνέχιση της λειτουργίας της.
Επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι, όπως έχει αποφανθεί το Δικαστήριο με την απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979,
85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής ( Jurispr. 1979, σ. 461, σκέψη 91 )
, η έννοια της καταχρηστικής εκμεταλλεύσεως είναι αντικειμενική έννοια που αφορά εκείνες τις ενέργειες επιχειρήσεως η οποία κατέχει δεσπόζουσα θέση που μπορούν να επηρεάσουν τη δομή της αγοράς στην οποία, ακριβώς λόγω της παρουσίας της συγκεκριμένης επιχειρήσεως, ο βαθμός ανταγωνισμού έχει ήδη περιοριστεί, και που μπορούν να έχουν ως συνέπεια να παρεμποδίσουν, με τη χρησιμοποίηση μέσων διαφορετικών από εκείνα που διέπουν μία φυσιολογική αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών που διαμορφώνεται με βάση τις παροχές των επιχειρηματιών, τη διατήρηση του υφισταμένου βαθμού ανταγωνισμού ή την περαιτέρω ανάπτυξη του ανταγωνισμού.
Συνεπώς, το άρθρο 86 της Συνθήκης δεν επιτρέπει σε επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση να εκτοπίζει από την αγορά ανταγωνιστική της επιχείρηση και να ενισχύει με τον τρόπο αυτό τη θέση της χρησιμοποιώντας μέσα διαφορετικά από εκείνα που εντάσσονται στο πλαίσιο ενός υγιούς ανταγωνισμού. Στο πλαίσιο αυτό, ωστόσο, δεν μπορεί να θεωρηθεί θεμιτός κάθε είδους ανταγωνισμός τιμών.
Τιμές υπολειπόμενες του μέσου όρου του κυμαινόμενου κόστους ( δηλαδή του κόστους που μεταβάλλεται ανάλογα με τις παραγόμενες ποσότητες ), με τις οποίες επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση επιχειρεί να εκτοπίσει ανταγωνίστρια επιχείρηση, πρέπει να θεωρούνται ως καταχρηστικές. Πράγματι, η δεσπόζουσα επιχείρηση δεν έχει κανένα συμφέρον από την προσφορά τέτοιων τιμών, εκτός βέβαια αν αποβλέπει στην εκδίωξη από την αγορά των ανταγωνιστριών επιχειρήσεων προκειμένου να μπορέσει κατόπιν να αυξήσει τις τιμές της αποκομίζοντας κέρδος από τη μονοπωλιακή της κατάσταση, διότι κάθε πώληση συνεπάγεται γι' αυτήν ζημία, δηλαδή την απώλεια του συνόλου του σταθερού της κόστους (δηλαδή του κόστους που παραμένει σταθερό ανεξάρτητα από τις παραγόμενες ποσότητες ) και μέρους τουλάχιστον του κυμαινόμενου κόστους της που αντιστοιχεί στην παραχθείσα ποσότητα.
Εξάλλου, τιμές κατώτερες από τον μέσο όρο του συνολικού κόστους, οι οποίες περιλαμβάνουν τόσο το σταθερό όσο και το κυμαινόμενο κόστος, αλλά είναι ανώτερες από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους μπορούν να θεωρηθούν ως καταχρηστικές όταν καθορίζονται στο πλαίσιο σχεδίου που αποβλέπει στην εκδίωξη από την αγορά ανταγωνιστικής επιχειρήσεως. Πράγματι, η προσφορά τέτοιων τιμών μπορεί να εκτοπίσει από την αγορά επιχειρήσεις οι οποίες είναι, ίσως, το ίδιο αποτελεσματικές με τη δεσπόζουσα επιχείρηση, αλλά, λόγω της περιορισμένης χρηματοπιστωτικής τους ικανότητας δεν έχουν τη δυνατότητα να αντισταθούν στον ανταγωνισμό που τους επιβάλλεται.
Αυτά είναι τα κριτήρια που πρέπει να εφαρμοστούν στην παρούσα υπόθεση.
Εφόσον το εφαρμοστέο κριτήριο του θεμιτού στηρίζεται στο κόστος και τη στρατηγική της δεσπόζουσας επιχείρησης, πρέπει ασυζητητί να απορριφθεί η αιτίαση που διατυπώνει η ΑΚΖΟ για ελλείψεις της έρευνας που διεξήγαγε η Επιτροπή ως προς τη διάρθρωση των στοιχείων κόστους και την πολιτική τιμών των ανταγωνιστριών της επιχειρήσεων.
2. Esti των διαφόρων πτυχών της καταχρήσεως
Η προβαλλόμενη καταχρηστική συμπεριφορά αφορά τις απειλές που διατύπωσε η AKZO, περί το τέλος του 1979, κατά της ECS, καθώς και τις τιμές που προσέφερε ή αποδέχθηκε για τρεις πρόσθετες ουσίες αλεύρων, από τον Δεκέμβριο του 1980, όταν προέβη για πρώτη φορά στις επίδικες προσφορές, μέχρι τον Ιούλιο του 1983, ημερομηνία εκδόσεως της προαναφερθείσας απόφασης περί προσωρινών μέτρων, η οποία επέβαλε στην AKZO την υποχρέωση τηρήσεως ενός συστήματος κατωτάτων τιμών.
α) Esti των απειΑών
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η AKZO διατύπωσε άμεσες απειλές κατά της ECS, κατά τις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο τέλος του 1979 με εκπροσώπους της εν λόγω επιχειρήσεως, με πρόθεση να την εξαναγκάσει να αποσυρθεί από την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων καθόσον αφορά τις εφαρμογές τους στον τομέα των πλαστικών ( άρθρο 1, στοιχείο i, της αποφάσεως ).
Η AKZO αμφισβητεί ότι απείλησε την ECS. Απλώς ενημέρωσε την ECS ότι δεν θα πρέπει να υπολογίζει στη διατήρηση της συνεργασίας τους στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα, εάν επέμενε να προσφέρει ιδιαίτερα χαμηλές τιμές στον τομέα των πλαστικών. Πράγματι, πριν από την εκδήλωση της διαφοράς, η ECS και η AKZO προμήθευαν η μία στην άλλη ορισμένες πρόσθετες ουσίες για άλευρα σε χαμηλές τιμές, είτε προς συμπλήρωση ανεπαρκούς παραγωγής είτε προς κάλυψη των αναγκών μιας από τις δύο επιχειρήσεις για κάποιο από τα εν λόγω προϊόντα που δεν παρήγαγε η ίδια. Συγκεκριμένα, η AKZO παρέδιδε στην ECS ένα μέρος των ποσοτήτων σε υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, ενώ η ECS προμήθευε στην AKZO βιταμινούχα μίγματα.
Προκειμένου να κριθεί το βάσιμο της αιτιάσεως αυτής επιβάλλεται να καθοριστεί το περιεχόμενο των συνομιλιών που πραγματοποιήθηκαν στις 16 Νοεμβρίου και στις 3 Δεκεμβρίου 1979. Το Δικαστήριο έχει στη διάθεση του τα πρακτικά των συναντήσεων αυτών τα οποία συνέταξαν οι εκπρόσωποι της ECS, μια δήλωση στελέχους της AKZO, καθώς και σημείωμα ενός άλλου υπευθύνου της εν λόγω επιχειρήσεως.
Τα στοιχεία που περιέχονται στα διάφορα έγγραφα που συνέταξαν στελέχη της ECS είναι, κατ' ουσίαν, συγκλίνοντα (παραρτήματα 12, 13, 14, 15, 16, 17 και 18 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων ). Το συμπέρασμα που συνάγεται είναι ότι, κατά την πρώτη συνάντηση, η AKZO ανακοίνωσε την πρόθεση της να προχωρήσει σε γενική μείωση τιμών στον τομέα των προσθέτων ουσιών για άλευρα, στην περίπτωση που η ECS συνέχιζε να πωλεί υπεροξείδιο του βενζοϋλίου στον τομέα των πλαστικών, καθώς και την απόφαση της να πωλεί, εν ανάγκη, κάτω του κόστους, ακόμα και αν η ενέργεια αυτή είχε ως αποτέλεσμα να υποστεί ζημία 250000 λιρών στερλινών ( UK£ ). Κατά τη δεύτερη συνάντηση, η AKZO επιβεβαίωσε την πρόθεση της να πωλεί, εν ανάγκη, σε τιμές κάτω του κόστους.
Μετά τις συναντήσεις αυτές η ECS ζήτησε από το High Court του Λονδίνου να απαγορεύσει στην AKZO να προχωρήσει σε εκτέλεση των απειλών της, επικαλούμενη παραβίαση του άρθρου 86 της Συνθήκης. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, στέλεχος της AKZO υποχρεώθηκε να αποκαλύψει, καταθέτοντας ενόρκως, το περιεχόμενο των συζητήσεων. Η δήλωση αυτή (παράρτημα 20 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων, σ. 35 ) αποκαλύπτει, επίσης, ότι η AKZO είχε την πρόθεση να πωλήσει σε τιμές κάτω του κόστους και, εν ανάγκη, να υποστεί ζημίες σε περίπτωση που η ECS δεν αποσυρόταν από την αγορά πλαστικών.
Το περιεχόμενο των συναντήσεων αυτών επιβεβαιώνεται και από σημείωμα της 7ης Δεκεμβρίου 1979 που συνέταξε στέλεχος της AKZO (παράρτημα 21 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων ). Στο σημείωμα αυτό διευκρινίζεται ότι η AKZO θα προχωρήσει στη λήψη επιθετικών μέτρων στον τομέα των προϊόντων για αλευρομύλους αν η ECS δεν έπαυε να προμηθεύει με προϊόντα της τη βιομηχανία πλαστικών. Εξάλλου, στο σημείωμα αυτό περιέχεται λεπτομερές και τεκμηριωμένο με αριθμούς σχέδιο μέτρων που επρόκειτο να εφαρμοστεί σε περίπτωση αρνήσεως της ECS. Από το σχέδιο αυτό συνάγεται, ιδίως, ότι η AKZO θα επιχειρούσε να αποσπάσει το σύνολο των πελατών της ECS προσφέροντας τους, σε τιμές συνεπαγόμενες ζημία γι' αυτήν, πλήρη σειρά προσθέτων ουσιών για άλευρα.
Ενόψει των συγκλινόντων αυτών στοιχείων, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι, περί το τέλος του 1979, η AKZO διατύπωσε απειλές κατά της ECS με σκοπό να την υποχρεώσει να αποσυρθεί από την αγορά των οργανικών υπεροξειδίων, καθόσον αφορά τις εφαρμογές τους στον τομέα των πλαστικών.
β) Επί νης συμπεριφοράς r^AKZO οτον τομέα των ημών
i) Το κόστος της AKZO
Ενόψει του κριτηρίου που επελέγη για την εκτίμηση της συμπεριφοράς δεσπόζουσας επιχείρησης στον τομέα των τιμών, πρέπει να προσδιοριστεί το συνολικό και το κυμαινόμενο κόστος της AKZO για κάθε μία από τις συγκεκριμένες πρόσθετες ουσίες, κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου.
Το συνολικό κόστος της AKZO
Η Επιτροπή επισυνάπτει στο συμπληρωματικό σε σχέση με την κοινοποίηση των αιτιάσεων έγγραφο ( πίνακας ΣΤ ) εκτίμηση του συνολικού κόστους της AKZO, το οποίο υπολογίστηκε βάσει των λογιστικών βιβλίων της εν λόγω επιχειρήσεως. Η Επιτροπή διευκρινίζει, ωστόσο ( σημείο 9 του συμπληρωματικού σε σχέση με την κοινοποίηση των αιτιάσεων εγγράφου και πίνακας Ζ ), ότι το πραγματικό συνολικό κόστος της AKZO πρέπει να υπερβαίνει την εκτίμηση αυτή.
Η AKZO επισυνάπτει στα υπομνήματα της την έκθεση μιας επιχειρήσεως λογιστικού ελέγχου στην οποία περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, εκτίμηση του κόστους της για την ίδια περίοδο (παράρτημα 3 της προσφυγής, παράρτημα 12 του υπομνήματος απαντήσεως ).
Από τις εκτιμήσεις αυτές συνάγεται ότι το συνολικό κόστος της AKZO άλλοτε υπολείπεται και άλλοτε υπερβαίνει το κόστος που προκύπτει από τις εκτιμήσεις των υπηρεσιών της Επιτροπής.
Κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε τα αριθμητικά αυτά στοιχεία. Αφενός, υπογράμμισε ότι τα στοιχεία αυτά ενισχύουν « την πεποίθηση της ότι ο υπολογισμός του κόστους που πραγματοποίησε η ίδια βάσει των εγγράφων της AKZO είναι ακριβής » (σημείο 104 του υπομνήματος αντικρούσεως). Αφετέρου, τονίζει ότι τα στοιχεία αυτά δεν αντιφάσκουν προς την άποψη που υποστηρίζει « ότι οι τιμές που προσέφερε η AKZO στους παραδοσιακούς πελάτες της ECS αποτελούσαν σχεδόν πάντοτε αιτία ζημιών » ( σημείο 52 του υπομνήματος ανταπαντήσεως ).
Πρέπει, κατά συνέπεια, να θεωρηθεί ότι το συνολικό κόστος της AKZO είναι εκείνο που αναφέρεται στην επισυναπτόμενη στα υπομνήματα της έκθεση.
Το κόστος αυτό, εκφραζόμενο σε UK£ ανά τόνο, προσδιορίζεται ως εξής:
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 °/ο:
1981:557,90· 1982:578,10· 1983:519,20·
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 20 °/ο:
1981:649,60· 1982:700,29· 1983:582,57·
—
για το βρώμικο κάλιο 6 °/ο :
1981:290,14· 1982:316,84· 1983:308,14·
—
για το βρώμικο κάλιο 10 °/ο:
1981:350,34· 1982:370,98· 1983:360·
—
για τα βιταμινούχα μίγματα ( nutramin ):
1981:665,86· 1982:714,40·
Το κυμαινόμενο κόστος της AKZO
Οι διάδικοι υπέβαλαν στο Δικαστήριο εκτιμήσεις του κυμαινόμενου κόστους της AKZO που παρουσιάζουν μεγάλες διαφορές μεταξύ τους. Οι διαφορές αυτές οφείλονται κυρίως στο γεγονός ότι οι διάδικοι διαφωνούν ως προς τον σταθερό ή κυμαινόμενο χαρακτήρα ορισμένων στοιχείων του κόστους.
Στην απόφαση αναφέρεται ( σημείο 54 ) ότι στοιχεία του κόστους, όπως η εργασία, η συντήρηση, η αποθήκευση και η αποστολή, πρέπει να θεωρούνται ως κυμαινόμενα στοιχεία, λόγω του ότι τα περισσότερα λογιστικά συστήματα τα θεωρούν ως κυμαινόμενα.
Η AKZO υποστηρίζει ότι το μόνο κριτήριο βάσει του οποίου μπορεί να αποδειχθεί ο σταθερός ή κυμαινόμενος χαρακτήρας ενός στοιχείου του κόστους είναι το αν μεταβάλλεται ανάλογα με τις παραγόμενες ποσότητες. Στην παρούσα υπόθεση, τα εργατικά πρέπει να θεωρηθούν ως σταθερά έξοδα. Όπως, πράγματι, προκύπτει από τη σύγκριση της εξελίξεως του ετήσιου κόστους εργασίας, για τα έτη 1980 έως 1985, με τις ποσότητες που παρήχθησαν κατά την ίδια περίοδο, δεν υφίσταται καμία σχέση μεταξύ των δύο αυτών παραμέτρων ( παράρτημα 3 της προσφυγής, έκθεση της επιχειρήσεως λογιστικού ελέγχου, ιδίως το παράρτημα 7 της εν λόγω εκθέσεως ).
Η Επιτροπή αντιτάσσει, αφενός μεν, ότι από τα λογιστικά έγγραφα της AKZO συνάγεται ότι μεγάλο μέρος των εξόδων που θεωρεί ως σταθερά, στην πραγματικότητα παρουσιάζει διακυμάνσεις ανάλογες με τις διακυμάνσεις της παραγωγής ( σημείο 99 του υπομνήματος αντικρούσεως ), αφετέρου δε, ότι η AKZO προσέλαβε τον Μάρτιο του 1984 δύο νέους εργάτες προκειμένου να ενισχύσει το παραγωγικό της δυναμικό, γεγονός που αποδεικνύει ότι υφίσταται σχέση μεταξύ του αριθμού των εργαζομένων και του μεγέθους της παραγωγής ( σημείο 48 του υπομνήματος ανταπαντήσεως ).
Επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι τα στοιχεία κόστους δεν είναι σταθερά ή κυμαινόμενα εκ της φύσεως τους. Κατά συνέπεια, πρέπει να εξεταστεί αν στη συγκεκριμένη περίπτωση το κόστος εργασίας παρουσίασε διακυμάνσεις ανάλογες με τις παραγόμενες ποσότητες.
Όπως προκύπτει από τα αριθμητικά στοιχεία της AKZO, δεν υφίσταται άμεση σχέση μεταξύ των παραγομένων ποσοτήτων και του κόστους εργασίας. Συγκεκριμένα το 1982 και 1983, ενώ η παραγωγή υπεροξειδίου του βενζοϋλίου της AKZO παρουσίασε αύξηση, το αποπληθωρισμένο κόστος εργασίας μειώθηκε. Αντιθέτως, ενώ κατά τα έτη 1983 και 1984η παραγωγή βρώμικου καλίου της εν λόγω επιχειρήσεως παρουσίασε μείωση, το αποπληθωρισμένο κόστος εργασίας αυξήθηκε. Συνεπώς, το κόστος εργασίας πρέπει, στη συγκεκριμένη περίπτωση, να θεωρηθεί ως σταθερό στοιχείο κόστους.
Επιβάλλεται, συνεπώς, το συμπέρασμα ότι το κυμαινόμενο κόστος της AKZO είναι εκείνο που αναφέρεται στα έγγραφα που η εν λόγω επιχείρηση κατέθεσε στο Δικαστήριο.
Το κόστος αυτό, εκφραζόμενο σε UK£ ανά τόνο, έχει ως εξής:
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 °/ο:
1981:298,30· 1982:324,70· 1983:314,10·
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 20 °/ο:
1981:352,80· 1982:383,10· 1983:359,50·
—
για το βρώμικο κάλιο 6 °/ο:
1981: 169,40· 1982: 188,60· 1983: 200,70·
—
για το βρώμικο κάλιο 10 ο/ο:
1981: 229,60· 1982: 242,74· 1983: 252,56·
—
για τα βιταμινούχα μίγματα ( nutramin ):
1981:541,02· 1982:578,00·
ii) Οι ασυνήθιστα χαμηλές τιμές που προσφέρθηκαν στους πελάτες της ECS
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι από τον Δεκέμβριο του 1980 περίπου η AKZO συστηματικός προσέφερε και προμήθευσε πρόσθετες ουσίες για άλευρα στην Provincial Merchants, Allied Mills και στους πελάτες της ECS, στον τομέα των « μεγάλων ανεξαρτήτων », σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές, με πρόθεση να πλήξει τη βιωσιμότητα της ECS ( άρθρο 1, στοιχείο ii, της αποφάσεως ).
Οι προσφορές προς την Allied και τους αλευρόμυλους του ομίλου Allied
Η AKZO αμφισβητεί ότι προσέφερε πρόσθετες ουσίες στην Allied και τους αλευρομύλους του ομίλου Allied σε ασυνήθιστα χαμηλές τιμές με πρόθεση να βλάψει την ECS. Πρώτον, δεν είχε τέτοια πρόθεση. Απλώς επιδίωξε να προσελκύσει νέους πελάτες με σκοπό την αύξηση του κύκλου εργασιών της και τον περιορισμό της αισθητής μειώσεως των περιθωρίων κέρδους που της προκάλεσαν οι προσφορές στις οποίες προέβη η ECS προς τους Ranks και Spillers το 1980. Δεύτερον, οι προσφερθείσες τιμές δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν ως ασυνήθιστα χαμηλές. Αφενός, οι τιμές που πρότεινε στην Allied, τον Ιανουάριο του 1991, είναι εκείνες που προσέφερε η ECS στη Spillers τον Οκτώβριο του 1980. Αφετέρου, οι τιμές που πρόσφερε κατά τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου ήταν ανώτερες του μέσου όρου του κυμαινόμενου κόστους της.
Διαπιστώνεται ότι οι τιμές που προσέφερε η AKZO στην Allied και τους αλευρόμυλους του ομίλου Allied είναι οι εξής:
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 °/ο:
από τον Ιανουάριο 1981 έως τον Ιανουάριο 1983: 517,90 UK£· τον Φεβρουάριο 1983: 512 UK£·
—
για το βρώμικο κάλιο 10 ο/ο:
από τον Ιανουάριο 1981: 314,90 UK£·
—
για τα βιταμινούχα μίγματα:
τον Σεπτέμβριο 1981: 565 UK£· τον Οκτώβριο 1982: 455 UK£ για φθηνό μίγμα.
Όσον αφορώ τα βιταμινούχα μίγματα ( που πωλήθηκαν το 1981 ), το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 °/ο και το βρώμικο κάλιο 10 °/ο, οι τιμές αυτές είναι μικρότερες από τον μέσο όρο του συνολικού κόστους της AKZO, αλλά ανώτερες από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της, όπως αυτό υπολογίστηκε ανωτέρω (βλ. σκέψεις 89 και 97 ). Ως προς την τιμή των 455 UK£ που προσέφερε η AKZO το 1982, για φθηνό βιταμινούχο μίγμα, η τιμή αυτή είναι κατώτερη, εν πάση περιπτώσει, από τον μέσο όρο του συνολικού της κόστους το οποίο ανερχόταν σε 714,40 UK£ για βιταμινούχο μίγμα καθορισμένης ποιότητας.
Εξάλλου, το σύνολο των προσφορών μπορεί να εξηγηθεί μόνο εάν ληφθεί υπόψη η βούληση της AKZO να βλάψει την ECS και όχι η πρόθεση της να αποκαταστήσει τα περιθώρια κέρδους της. Όπως προκύπτει από το σημείωμα που συνέταξε ένας από τους εκπροσώπους της AKZO (παράρτημα 51 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων), η εν λόγω εταιρία καθόρισε τις τιμές που προσέφερε στην Allied, τον Ιανουάριο 1981, θεωρώντας ότι οι τιμές αυτές ήταν σαφώς χαμηλότερες από τις τιμές που προσέφερε η ECS έναντι της Allied. Αυτό αποδεικνύει ότι πρόθεση της AKZO δεν ήταν απλώς να αποσπάσει την παραγγελία, οπότε θα προέβαινε μόνο στις απαιτούμενες για τον σκοπό αυτό μειώσεις. Εξάλλου, προσφέροντας στην Allied τιμές ισοδύναμες με εκείνες που προσέφερε η ECS στη Spillers, η AKZO προσπαθούσε να καθορίσει τις τιμές της στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο χωρίς να παραβιάζει τη δέσμευση που είχε αναλάβει ενώπιον του High Court του Λονδίνου να μην προβαίνει σε μειώσεις τιμών του υπεροξειδίου του βενζοϋλίου με πρόθεση την εκδίωξη της ECS από την αγορά.
Κατά συνέπεια, ορθώς η Επιτροπή έκρινε ότι η AKZO προσέφερε και προμήθευσε πρόσθετες ουσίες για άλευρα στην Allied Mills και τους αλευρομύλους του ομίλου Allied σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές με πρόθεση να πλήξει τη βιωσιμότητα της ECS.
Οι προσφορές προς τους « μεγάλους ανεξαρτήτους », πελάτες της ECS
Ως προς την αιτίαση την αναφερόμενη στις προσφορές προς τους « μεγάλους ανεξαρτήτους », πελάτες της ECS, η AKZO προβάλλει επιχειρήματα ουσιαστικά όμοια με εκείνα που προέβαλε προς αντίκρουση της αιτιάσεως για τις ασυνήθιστα χαμηλές τιμές που προσέφερε στον όμιλο Allied.
Διαπιστώνεται ότι η ΑΚΖΟ προσέφερε στους « μεγάλους ανεξάρτητους », πελάτες της ECS, τις ακόλουθες τιμές:
—
για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 °/ο:
τον Ιανουάριο 1981: 532 UK£· από τον Απρίλιο 1981: 530 UK£·
—
για το βρώμικο κάλιο 6 ο/ο :
τον Δεκέμβριο 1980: 260 UK£· τον Ιανουάριο και τον Απρίλιο 1981: 245 UK£· τον Ιούνιο 1983: 320 UK£·
—
για το βρώμικο κάλιο 10 ο/ο:
τον Δεκέμβριο 1980: 339 UK£· τον Μάιο 1981: 336 UK£· τον Μάιο 1982 325 UK£·
—
για τα βιταμινούχα μίγματα:
τον Δεκέμβριο 1980: 595 UK£· τον Μάιο 1981: 575 UK£· τον Οκτώβριο 1982 ( nutramin 50 ): 489 UK£· τον Ιούνιο 1983 ( nutramin 50 ): 757 UK£.
Διαπιστώνεται ότι οι προσφορές της ΑΚΖΟ είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο του συνολικού της κόστους, αλλά υψηλότερες από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της, όπως αυτό καθορίστηκε ανωτέρω ( βλ. σκέψεις 89 και 97 ), καθώς και ότι, ως προς την προσφορά του Οκτωβρίου 1982 για βιταμινούχα μίγματα, είναι χαμηλότερες ακόμα και από το κυμαινόμενο κόστος της.
Οι προσφορές του Ιουνίου 1983 για το βρώμικο κάλιο 6 ο/ο και τα βιταμινούχα μίγματα είναι υψηλότερες από τον μέσο όρο του συνολικού κόστους. Ωστόσο, δεν αποτελούν ενδεικτικά στοιχεία για τη συμπεριφορά της ΑΚΖΟ κατά την εξεταζόμενη περίοδο. Πράγματι, οι τιμές αυτές προσφέρθηκαν δύο ημέρες πριν από την ακρόαση στο πλαίσιο της διαδικασίας προσωρινών μέτρων ( 23 Ιουνίου 1983 ) και μόλις ένα μήνα πριν από την έκδοση της αποφάσεως επί των προσωρινών μέτρων ( 29 Ιουλίου 1983 ).
Πρέπει, επίσης, να τονιστεί ότι οι τιμές που προσέφερε η AKZO τον Δεκέμβριο του 1980 στο τμήμα αυτό των πελατών της ECS αποδεικνύει ότι πρόθεση της AKZO ήταν να βλάψει την ECS και όχι να αποκαταστήσει τα περιθώρια κέρδους της. Πράγματι, οι τιμές αυτές είναι σαφώς μικρότερες από τις τιμές που ήταν απαραίτητες για να μπορέσει να ανταγωνιστεί την ECS, δεδομένου ότι παρουσιάζουν, σε σύγκριση με τις τιμές που κατά το ίδιο χρονικό διάστημα προσέφερε η ECS στην εν λόγω κατηγορία πελατών, διαφορά μεγαλύτερη από 70 UK£ για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16°/ο, μεγαλύτερη από 100 UK£ για το βρώμικο κάλιο 6 °/ο και, τέλος, μεγαλύτερη από 60 UK£ για τα βιταμινούχα μίγματα.
Κατά συνέπεια, ορθώς η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η AKZO προσέφερε και προμήθευσε πρόσθετες ουσίες για άλευρα σε πελάτες της ECS, στον τομέα των « μεγάλων ανεξαρτήτων Pà », σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές με πρόθεση να βλάψει τη βιωσιμότητα της ECS.
iii) Οι επιλεκτικές τιμές
Η Επιτροπή προσάπτει, επίσης, στην AKZO ότι προέβη σε επιλεκτικές προσφορές προς πελάτες της ECS, ενώ παράλληλα διατηρούσε αισθητά υψηλότερες τις τιμές που προσέφερε σε παρόμοιους αγοραστές που αποτελούσαν παραδοσιακούς πελάτες της ( άρθρο 1, στοιχείο iii, της αποφάσεως ).
Όπως προκύπτει από τα υπομνήματα της Επιτροπής, η αιτίαση αφορά δύο διακεκριμένες κατηγορίες πελατών. Αφενός, η Επιτροπή θεωρεί ως παράβαση της AKZO το γεγονός ότι προσέφερε ελκυστικές τιμές σε « μεγάλους ανεξαρτήτους », πελάτες της ECS, διατηρώντας παράλληλα τιμές αισθητά υψηλότερες έναντι « μεγάλων ανεξαρτήτων » που ήταν πελάτες της. Αφετέρου, θεωρεί ως παράβαση του άρθρου 86 το γεγονός ότι η AKZO προσέφερε σε μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied τιμές ελκυστικότερες από εκείνες που προσέφερε στους « μεγάλους ανεξαρτήτους » οι οποίοι ανήκαν στους κατά παράδοση πελάτες της.
Επί της επιλεκτικότητας των προσφορών προς τους « μεγάλους ανεξαρτήτους »
Κατά την AKZO, η αιτίαση αυτή είναι αβάσιμη τόσο από πραγματικής όσο και από νομικής απόψεως. Από πραγματικής απόψεως, διότι δεν καθόριζε τιμές διαφορετικές ανάλογα με το αν επρόκειτο για πελάτες δικούς της ή για πελάτες της ECŚ. Η σύγκριση πρέπει να γίνει μεταξύ των πελατών εκείνων για τις παραγγελίες των οποίων ανταγωνίστηκαν η ECS και η ΑΚΖΟ και των πελατών της ΑΚΖΟ προς τους οποίους δεν προσφέρθηκαν τιμές ανταγωνιστικές. Από νομικής απόψεως η αιτίαση είναι αβάσιμη, καθόσον προσφέροντας υψηλότερες τιμές σε μερικούς από τους παραδοσιακούς της πελάτες η ΑΚΖΟ δεν ζημίωσε την ECS.
Η ΑΚΖΟ δεν αμφισβητεί ότι προσέφερε τιμές διαφορετικές σε αγοραστές παρομοίου μεγέθους. Εξάλλου, δεν προέβαλε επιχειρήματα προκειμένου να αποδείξει ότι οι διαφορές αυτές οφείλονταν στην ποιότητα των προϊόντων ή σε ειδικό κόστος παραγωγής.
Οι τιμές που προσέφερε η ΑΚΖΟ στους δικούς της πελάτες ήταν υψηλότερες από τον μέσο όρο του συνολικού της κόστους, ενώ οι τιμές που προσέφερε σε πελάτες της ECS ήταν χαμηλότερες από τον εν λόγω μέσο όρο.
Με τον τρόπο αυτό η ΑΚΖΟ μπορούσε να αντισταθμίζει, τουλάχιστον μερικώς, τις ζημίες από τις πωλήσεις της σε πελάτες της ECS με τα κέρδη από τις πωλήσεις της στους « μεγάλους ανεξαρτήτους » που αποτελούσαν την παραδοσιακή της πελατεία. Η συμπεριφορά αυτή αποδεικνύει ότι πρόθεση της ΑΚΖΟ δεν ήταν να ακολουθήσει μία γενική πολιτική χαμηλών τιμών, αλλά στρατηγική η οποία απέβλεπε να πλήξει την ECS. Συνεπώς, η αιτίαση αυτή είναι επομένως βάσιμη.
Επί της επιλεκτικότητας των προσφορών σε μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η ΑΚΖΟ δεν έπρεπε να προσφέρει, από τον Ιανουάριο 1981, σε μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied, οι οποίοι ήταν κυρίως πελάτες της ECS, τιμές χαμηλότερες από εκείνες που προσέφερε στους « μεγάλους ανεξαρτήτους », οι οποίοι περιλαμβάνονταν στη δική της πελατεία. Η Επιτροπή δικαιολογεί την άποψη της αυτή επικαλούμενη το γεγονός ότι, κατά την άποψη της, οι μεμονωμένοι αλευρόμυλοι του ομίλου Allied και οι « μεγάλοι ανεξάρτητοι » αποτελούν συγκρίσιμους πελάτες. Υπογραμμίζει, σχετικώς, ότι η ΑΚΖΟ, πριν τον Ιανουάριο 1981, προσέφερε στον Coxes Lock, τον μοναδικό μεμονωμένο αλευρόμυλο του ομίλου Allied που περιλαμβανόταν στους πελάτες της, τις ίδιες τιμές που προσέφερε στους « μεγάλους ανεξαρτήτους ».
Η ΑΚΖΟ αμφισβητεί την αιτίαση ισχυριζόμενη ότι οι μεμονωμένοι αλευρόμυλοι του ομίλου Allied και οι « μεγάλοι ανεξάρτητοι » δεν αποτελούν συγκρίσιμους πελάτες.
Διαπιστώνεται ότι οι τιμές που προσέφερε η AKZO, κατά τη διάρκεια της διαφοράς, προς τους μεμονωμένους αλευρόμυλους του ομίλου Allied ήταν όμοιες με εκείνες που προσέφερε στην Provincial Merchants, το κεντρικό πρακτορείο αγορών του ομίλου Allied. Οι τιμές αυτές ήταν πράγματι χαμηλότερες από εκείνες που προσέφερε στους « μεγάλους ανεξαρτήτους » που περιλαμβάνονταν στους πελάτες της.
Επιβάλλεται, σχετικώς, να τονιστεί ότι, πρώτον, η πολιτική που ακολούθησε η AKZO δεν δημιούργησε διακρίσεις μεταξύ των αλευρομύλων του ομίλου Allied. Πράγματι, η AKZO προσέφερε, από τον Ιανουάριο 1981, τιμές όμοιες σε όλους τους αλευρομύλους του ομίλου Allied, περιλαμβανομένου του Coxes Lock, οπότε δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι προσέφερε στους μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied, πελάτες της ECS, τιμές χαμηλότερες από εκείνες που προσέφερε στον μοναδικό αλευρόμυλο του ομίλου που περιλαμβανόταν στους πελάτες της.
Επιβάλλεται, επίσης, να υπογραμμιστεί ότι δεν εφαρμόστηκε πολιτική καταχρηστικής διακρίσεως μεταξύ των μεμονωμένων αλευρομύλων του ομίλου Allied και των « μεγάλων ανεξαρτήτων », δεδομένου ότι οι δύο αυτές κατηγορίες πελατών δεν είναι συγκρίσιμες. Αφενός, στο κεντρικό πρακτορείο του ομίλου Allied ( 30 % των αγορών υπεροξειδίου του βενζοϋλίου ) προσφέρονταν πάντοτε, ανεξαρτήτως του προμηθευτή, τιμές χαμηλότερες από εκείνες που προσφέρονταν στους « μεγάλους ανεξαρτήτους », οι οποίοι αγόραζαν μικρές ποσότητες προϊόντος ( συνολικά, 10 ο/ο των αγορών υπεροξειδίου του βενζοϋλίου ). Αφετέρου, οι αλευρόμυλοι του ομίλου Allied έχουν πάντοτε τη δυνατότητα να προμηθεύονται τις πρόσθετες ουσίες μέσω του κεντρικού πρακτορείου αγορών του ομίλου. Συνεπώς, απευθείας προσφορά σε μεμονωμένο αλευρόμυλο δεν έχει πιθανότητες να γίνει δεκτή παρά μόνο εάν τοποθετείται στο επίπεδο των τιμών που προσφέρονται στο κεντρικό πρακτορείο. Πράγματι, δεν μπορεί φυσιολογικώς να αναμένεται ότι μεμονωμένος αλευρόμυλος θα δεχθεί να καταβάλει στον προμηθευτή του τιμή υψηλότερη από εκείνη που μπορεί να επιτύχει μέσω του κεντρικού πρακτορείου.
Κατά συνέπεια, η αιτίαση που αναφέρεται στην επιλεκτική προσφορά προς μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied είναι αβάσιμη.
iv) Επί των τιμών προσελκύσεως
Η Επιτροπή διατυπώνει, επίσης, κατά της AKZO την αιτίαση ότι προσέφερε σε πελάτες της ECS βρώμικο κάλιο και βιταμινούχο μίγμα ( ενώ κανονικά δεν προμήθευε το προϊόν αυτό ) σε τιμή προσελκύσεως, στο πλαίσιο συνολικής συμβάσεως που περιελάμβανε το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, προκειμένου να αποσπάσει τις παραγγελίες τους για ολόκληρη τη σειρά προσθέτων ουσιών για άλευρα, αποκλείοντας έτσι την ECS ( άρθρο 1, στοιχείο iv, της αποφάσεως ).
Οι τιμές προσελκόσεως για το βρώμικο κάλιο
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι, κατά την άποψη της Επιτροπής, η κατάχρηση για την οποία κατηγορείται η AKZO συνίσταται στο γεγονός ότι προσέφερε στους πελάτες της ECS βρώμικο κάλιο σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές προκειμένου να αποσπάσει παραγγελία για όλες τις πρόσθετες ουσίες που επιθυμούσαν να προμηθευτούν.
Η AKZO τονίζει ότι η χρησιμοποίηση ενός προϊόντος στο πλαίσιο πολιτικής τιμών προσελκύσεως νοείται μόνο όταν προσφέρονται ελάχιστες μόνο ποσότητες αυτού του προϊόντος. Δεδομένου ότι, αντιθέτως, η ίδια προσέφερε πάντοτε μεγάλες ποσότητες βρώμικου καλίου, η αιτίαση δεν ευσταθεί. Η AKZO υπογραμμίζει ότι δεν προσέφερε το προϊόν αυτό μόνο σε πελάτες της ECS.
Πρέπει, σχετικώς, να τονιστεί ότι, όπως συνάγεται από τη σύγκριση του κόστους παραγωγής του βρώμικου καλίου και του υπεροξειδίου του βενζοϋλίου, το βρώμικο κάλιο προσφερόταν σε τιμές αναλογικά χαμηλότερες από το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου.
Η χαμηλότερη τιμή του βρώμικου καλίου, προϊόν το οποίο η AKZO προσέφερε γενικώς ταυτοχρόνως με το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, απέβλεπε στην αύξηση της ελκυστικότητας της προσφερόμενης σειράς προσθέτων ουσιών. Συνεπώς, η αιτίαση είναι βάσιμη.
Οι τιμές προσελκύσεως για τα βιταμινούχα μίγματα
Η Επιτροπή θεωρεί ως κατάχρηση το γεγονός ότι η AKZO προσέφερε βιταμινούχα μίγματα σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές προς πελάτες της ECS, ενώ δεν προμήθευε το προϊόν αυτό στους δικούς της πελάτες.
Η AKZO αμφισβητεί το βάσιμο της αιτιάσεως αυτής υπογραμμίζοντας ότι διαψεύδεται από τα πραγματικά γεγονότα. Ορισμένοι αλευρόμυλοι στους οποίους η AKZO προσέφερε την πλήρη σειρά προσθέτων ουσιών, περιλαμβανομένων των βιταμινούχων μιγμάτων, αγόραζαν μόνο υπεροξείδιο του βενζοϋλίου και βρώμικο κάλιο. Εξάλλου, οι προσφορές του εν λόγω προϊόντος, υπό τύπον εξυπηρετήσεως της πελατείας, δεν μπορούσαν παρά να γίνονται σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο τιμών, λόγω των ανταγωνιστικών τιμών της Vitrition, κυριότερου προμηθευτή βιταμινούχων μιγμάτων.
Πρέπει να τονιστεί ότι το γεγονός ότι ορισμένοι πελάτες δεν προέβησαν σε αγορά βιταμινούχων μιγμάτων δεν αποκλείει την εφαρμογή πολιτικής τιμών προσελκύσεως εκ μέρους της AKZO.
Εξάλλου, υπάρχουν δύο στοιχεία που αποδεικνύουν το βάσιμο της αιτιάσεως. Πρώτον, η AKZO κατέστησε ελκυστικότερη την προσφερόμενη σειρά προσθέτων ουσιών περιλαμβάνοντας σ' αυτήν, για τους πελάτες της ECS, τα βιταμινούχα μίγματα, παρά το ότι δεν προμήθευε το προϊόν αυτό στους κυριότερους πελάτες της, τη Ranks και τη Spillers. Δεύτερον, προσέφερε τα μίγματα αυτά σε τιμές εξαιρετικά ελκυστικές δεδομένου ότι, όπως η ίδια αναγνώρισε, οι τιμές αυτές δεν κάλυπταν, σε ορισμένες περιπτώσεις, τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της (σημείο 185 του δικογράφου της προσφυγής ). Οι ανταγωνιστικές τιμές της Vitrition δεν δικαιολογούν το γεγονός ότι η AKZO προσέφερε το προϊόν αυτό, λαμβανομένης υπόψη της διαρθρώσεως των στοιχείων κόστους της επιχειρήσεως αυτής, σε τιμές ασυνήθιστα χαμηλές.
ν) Επί της παρατεταμένης διατηρήσεως των τιμών σε τεχνητά χαμηλό επίπεδο
Η Επιτροπή κατηγορεί την AKZO ότι διατήρησε, στο πλαίσιο του σχεδίου της να πλήξει την ECS, τις τιμές των προσθέτων ουσιών για άλευρα, στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε επίπεδο τεχνητά χαμηλό κατά τη διάρκεια παρατεταμένης περιόδου, κατάσταση που μπορούσε να αντιμετωπίσει λόγω των μεγαλύτερων από την ECS χρηματοπιστωτικών δυνατοτήτων της ( άρθρο 1, στοιχείο ν, της αποφάσεως ).
Η AKZO και η Επιτροπή συμφωνούν ότι η αιτίαση αυτή αναφέρεται στις συμφωνηθείσες με τις εταιρίες Ranks και Spillers τιμές.
Επί των τιμών που συμφωνήθηκαν με τη Ranks
Η AKZO υποστηρίζει ότι οι τιμές αυτές δεν ήταν καταχρηστικές, καθόσον τις επέβαλε η ανάγκη ευθυγραμμίσεώς της προκειμένου να αντιμετωπίσει τις προσφορές της ECS και της Diaflex.
Η Επιτροπή δεν αμφισβητεί, καταρχήν, το δικαίωμα δεσπόζουσας επιχείρησης να ευθυγραμμίζει τις τιμές της. Ωστόσο, δεν δέχεται ότι η AKZO μείωσε τις τιμές της λόγω του ισχυρού ανταγωνισμού που αντιμετώπιζε από τη Diaflex (σημείο 45 της αποφάσεως ). Πράγματι, από ορισμένα έγγραφα αποδεικνύεται ότι η AKZO είχε τη δυνατότητα να ελέγχει τις τιμές της Diaflex. Κατά συνέπεια, στην παρούσα περίπτωση, οι ευθυγραμμίσεις των τιμών της AKZO με εκείνες της Diaflex είναι αθέμιτες.
Από τα έγγραφα που επικαλείται η Επιτροπή αποδεικνύεται συγκεκριμένα:
—
ότι τον Ιούνιο 1979η Diaflex και η AKZO συνεννοήθηκαν ως προς τον τρόπο που θα μεθοδεύσουν αύξηση των τιμών που θα πρότειναν στη Ranks και τη Spillers ( παράρτημα 119 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων )·
—
ότι το 1980 ένας από τους συμβούλους της Diaflex επικαλέστηκε άγραφο νόμο που απαγορεύει στην Diaflex να αποσπά πελάτες από την AKZO (παράρτημα 117 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων )·
—
ότι τον Νοέμβριο 1980η Diaflex γνωστοποίησε στην AKZO το ύψος της προσφοράς της ECS προς τη Ranks. Κατά το έγγραφο αυτό, η Diaflex και η AKZO έπρεπε να μειώσουν τις τιμές που προσέφεραν στη Ranks εάν επιθυμούσαν να διατηρήσουν αυτόν τον πελάτη ( παράρτημα 38 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων )·
—
ότι τον Νοέμβριο 1982 ανατέθηκε σε στέλεχος της AKZO να έλθει σε επαφή με την Diaflex ζητώντας της να αυξήσει τις τιμές της ( παράρτημα 120 της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων ).
Από τα έγγραφα αυτά προκύπτει ότι η AKZO και η Diaflex διατήρησαν στενές επαφές ως προς την ακολουθητέα πολιτική στον τομέα των τιμών κατά την περίοδο πριν από την έκδοση της αποφάσεως περί των προσωρινών μέτρων. Επομένως, η Επιτροπή ευλόγως θεωρεί ότι η ευθυγράμμιση της AKZO με τις τιμές της Diaflex ήταν αθέμιτη. Κατά συνέπεια, δεν απαιτείται να ληφθούν υπόψη οι προσφορές της Diaflex στο πλαίσιο της εξετάσεως της αιτιάσεως.
Όσον αφορά το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 20 °/ο, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η AKZO εφάρμοσε έναντι της Ranks, από τον Ιανουάριο 1981 έως τον Μάρτιο 1982, την τιμή των 640 UK£, χωρίς να αντιμετωπίζει προσφορές άλλων επιχειρήσεων πλην της Diaflex. Τον Μάρτιο 1982η AKZO μείωσε την τιμή της σε 629 UK£, προκειμένου να αντιμετωπίσει την ισόποση προσφορά ανεξαρτήτου εμπόρου. Η προσφορά αυτή δεν δικαιολογεί το γεγονός ότι η AKZO διατήρησε την τιμή αυτή μέχρις εκδόσεως της αποφάσεως περί προσωρινών μέτρων, δεδομένου ότι δεν είχε να αντιμετωπίσει, μεταγενέστερα, άλλες ανταγωνιστικές προσφορές. Οι τιμές των 640 και 629 UK£ ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του συνολικού της κόστους, αλλά υψηλότερες από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της, όπως αυτά υπολογίστηκαν ανωτέρω (βλ. σημεία 89 και 97 ).
Όσον αφορά το βρώμικο κάλιο 10 ο/ο, η AKZO εφάρμοσε από τον Ιανουάριο 1981 έως τον Μάρτιο 1982 την τιμή των 314 UK£, από τον Μάρτιο 1982 έως τον Φεβρουάριο 1983 την τιμή των 309 UK£, από τον Φεβρουάριο 1983 έως τον Ιούνιο 1983, την τιμή των 325 UK£, τέλος δε, από τον Ιούνιο 1983 την τιμή των 339 UK£. Οι τιμές αυτές, οι οποίες προσφέρθηκαν ελλείψει άλλων ανταγωνιστικών προσφορών, ήταν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του συνολικού της κόστους, αλλά υψηλότερες από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της.
Κατά συνέπεια, οι τιμές που προσέφερε η AKZO στη Ranks δεν επηρεάστηκαν από ανταγωνιστικές προσφορές, εκτός από εκείνη των 629 UK£ που αφορά το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου ( Μάρτιος 1982 ).
Διατηρώντας τις τιμές της σε επίπεδα χαμηλότερα του μέσου όρου του συνολικού της κόστους, κατά τη διάρκεια παρατεταμένης χρονικής περιόδου, χωρίς αντικειμενική δικαιολογία, η AKZO κατέφερε πλήγμα κατά της ECS αποτρέποντας την να ασκήσει επιθετική πολιτική έναντι πελατών της.
Επί των τιμών που προσφέρθηκαν στη Spillers
Για τους λόγους που προεκτέθηκαν παρέλκει να ληφθούν υπόψη οι προσφορές της Diaflex προς τη Spillers.
Όσον αφορά το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου 16 ο/ο, επιβάλλεται να υπογραμμιστεί ότι η ΑΚΖΟ προσέφερε στη Spillers τιμή 489 UK£, από τον Νοέμβριο 1980 έως τον Μάρτιο 1982. Η τιμή αυτή ήταν χαμηλότερη από τον μέσο όρο του συνολικού κόστους της ΑΚΖΟ, αλλά υψηλότερη από τον μέσο όρο του κυμαινόμενου κόστους της, όπως αυτά υπολογίστηκαν ανωτέρω ( βλ. σκέψεις 89 και 97 ). Την τιμή αυτή δεν δικαιολογεί η ανάγκη αντιμετωπίσεως ανταγωνιστικών προσφορών.
Κατόπιν, η AKZO προσέφερε στη Spillers, για το υπεροξείδιο του βενζοϋλίου, ακόμη ελκυστικότερες τιμές ( 425 UK£ από τον Μάρτιο 1982 και 435 UK£ από τον Ιούνιο 1983 ) οι οποίες, ωστόσο, δεν περιελάμβαναν τα έξοδα μεταφοράς τα οποία η AKZO υπολόγιζε σε 35 UK£ ανά τόνο ( παράρτημα 3 της προσφυγής ). Από τη δικογραφία δεν συνάγεται ότι υπήρξαν κατά την περίοδο αυτή ανταγωνιστικές προσφορές.
Όσον αφορά το βρώμικο κάλιο 10 ο/ο, πρέπει να τονιστεί ότι η AKZO προσέφερε καθ' όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, χωρίς να αντιμετωπίζει ανταγωνιστικές προσφορές, τιμή 309 UK£, η οποία ήταν χαμηλότερη από τον μέσον όρο του συνολικού της κόστους, αλλά υψηλότερη από τον μέσον όρο του κυμαινόμενου κόστους της.
Κατά συνέπεια, όπως και οι τιμές που προσέφερε η AKZO στη Ranks, οι τιμές που προσέφερε στη Spillers δεν επηρεάστηκαν από ανταγωνιστικές προσφορές.
Διατηρώντας τιμές χαμηλότερες από τον μέσον όρο του συνολικού της κόστους, κατά τη διάρκεια παρατεταμένης περιόδου, χωρίς αντικειμενικό λόγο, η AKZO κατέφερε πλήγμα στην ECS αποτρέποντας την να ασκήσει επιθετική πολιτική έναντι πελατών της.
vi) Επί των αποσπασθέντων πληροφοριών για ανταγωνιστικές προσφορές και επί της συμβάσεως αποκλειστικότητας
Η Επιτροπή θεωρεί, επίσης, ως κατάχρηση το γεγονός ότι η ΑΚΖΟ ακολούθησε εμπορική πολιτική εκτοπίσεως από την αγορά έναντι των προμηθευτών της RHM και της Spillers, αποσπώντας από τους πελάτες αυτούς συγκεκριμένες λεπτομέρειες ως προς τις προσφορές άλλων προμηθευτών προσθέτων ουσιών για άλευρα και προσφέροντας τους στη συνέχεια τιμή μόλις κατώτερη από τη χαμηλότερη ανταγωνιστική προσφορά, γεγονός στο οποίο η Επιτροπή προσθέτει ( για την περίπτωση της Spillers ) την υποχρέωση που επιβλήθηκε στον πελάτη να καλύπτει από την ΑΚΖΟ το σύνολο των αναγκών του σε πρόσθετες ουσίες για άλευρα ( άρθρο 1, στοιχείο vi, της αποφάσεως ).
Όσον αφορά την απόσπαση πληροφοριών, πρέπει να τονιστεί ότι όταν μία τέτοια πρακτική εντάσσεται, όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, στο πλαίσιο σχεδίου που αποβλέπει στην εκδίωξη από την αγορά ανταγωνιστικής επιχειρήσεως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως φυσιολογικό μέσο ανταγωνισμού.
Ως προς τη σύμβαση αποκλειστικότητας, επιβάλλεται να τονιστεί ότι, όπως αποφάνθηκε το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής ( σκέψη 89 ), το γεγονός ότι επιχείρηση κατέχουσα δεσπόζουσα θέση σε συγκεκριμένη αγορά δεσμεύει — έστω και κατόπιν αιτήσεως τους — τους αγοραστές με υπόσχεση να καλύπτουν το σύνολο ή σημαντικό μέρος των αναγκών τους αποκλειστικά από την εν λόγω επιχείρηση συνιστά καταχρηστική εκμετάλλευση δεσπόζουσας θέσης, κατά την έννοια του άρθρου 86 της Συνθήκης.
Συνεπώς, η σύμβαση που συνήψε η ΑΚΖΟ με τη Spillers πρέπει να θεωρηθεί ως καταχρηστική πρακτική.
III — Επί των επιβληθέντων μέτρων
Η ΑΚΖΟ υποστηρίζει ότι ορισμένα από τα μέτρα που της επιβλήθηκαν προκειμένου να παύσει την παράβαση πρέπει να ακυρωθούν.
Τα μέτρα αυτά, τα οποία απαριθμούνται στην τρίτη και πέμπτη παράγραφο του άρθρου 3 της αποφάσεως, απαγορεύουν στην ΑΚΖΟ να προσφέρει διαφορετικές τιμές έναντι συγκρίσιμων πελατών και, ιδίως, να προσφέρει στους κατ' ιδίαν αλευρόμυλους του ομίλου Allied τιμές χαμηλότερες από εκείνες που προσφέρει στους « μεγάλους ανεξαρτήτους ».
Επί της απαγορεύσεως προσφοράς διαφορετικών τιμών
Η τρίτη παράγραφος του άρθρου 3 της αποφάσεως έχει ως εξής:
« Ειδικότερα, και με την επιφύλαξη των άλλων υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 1, στοιχεία i και vi, η ΑΚΖΟ Chemie BV και οι θυγατρικές της οφείλουν να παύσουν ( εκτός αν ενεργούν προς εκτέλεση παραγγελιών σε τιμές που έχουν συμφωνηθεί πριν από την ημερομηνία κοινοποίησης της παρούσας απόφασης ) την προσφορά ή την εφαρμογή τιμών ή άλλων όρων πώλησης πρόσθετων ουσιών για άλευρα στην Κοινότητα, που ενδέχεται να έχουν σαν αποτέλεσμα την, εκ μέρους πελατών, για τις εργασίες των οποίων ανταγωνίζεται με την ECS, καταβολή στην ΑΚΖΟ Chemie BV τιμών διαφορετικών από τις τιμές που προσφέρονται από την ΑΚΖΟ Chemie BV σε συγκρίσιμους πελάτες. »
Κατά την ΑΚΖΟ, το μέτρο αυτό είναι άδικο. Πράγματι, σε περίπτωση προσεγγίσεως πελατών εκ μέρους της ECS θα είχε να αντιμετωπίσει το εξής δίλημμα: είτε να ευθυγραμμιστεί και να επεκτείνει σε όλους τους πελάτες της συγκρίσιμου μεγέθους τις τιμές που αναγκάστηκε να προσφέρει για να διατηρήσει τον πελάτη, ενέργεια ιδιαίτερα δαπανηρή, είτε να απολέσει τον πελάτη.
Επιβάλλεται, σχετικώς, να υπογραμμιστεί ότι σκοπός της προσβαλλομένης διατάξεως είναι να αποτρέψει επανάληψη της παραβάσεως και να εξαλείψει τις συνέπειες αυτής. Σ' αυτήν την προοπτική πρέπει να τοποθετηθεί η διάταξη αυτή. Αφενός, απαγορεύει στην ΑΚΖΟ να ασκήσει και πάλι επιθετική πολιτική έναντι πελατών της ECS προσφέροντας τους χαμηλότερες τιμές, χωρίς παράλληλα να προσφέρει το ίδιο όφελος στους δικούς της πελάτες. Αφετέρου, της απαγορεύει, σε περίπτωση που η ECS επιχειρούσε να ανακτήσει τους πελάτες που αθεμίτως της είχε αποσπάσει η ΑΚΖΟ, να ευθυγραμμιστεί με τις τιμές της ECS, χωρίς παράλληλα να προσφέρει το ίδιο όφελος στους δικούς της πελάτες.
Αντιθέτως, η κατάσταση που επικαλείται η ΑΚΖΟ προς στήριξη του ισχυρισμού της δεν εμπίπτει στη διάταξη αυτή. Πράγματι, η διάταξη αυτή δεν της απαγορεύει να προβαίνει σε αμυντικού χαρακτήρα ευθυγραμμίσεις, ακόμα και προς τιμές της ECS, προκειμένου να διατηρήσει πελάτες που ήταν δικοί της εξαρχής.
Η βαλλόμενη διάταξη δεν μπορεί να χαρακτηριστεί άδικη, καθόσον περιορίζεται να απαγορεύσει στην ΑΚΖΟ τη συνέχιση της αθέμιτης συμπεριφοράς της και να δώσει τη δυνατότητα στην ECS να αποκαταστήσει την κατάσταση που υφίστατο πριν από την εκδήλωση της διαφοράς. Συνεπώς, η αιτίαση πρέπει να απορριφθεί.
Επί των προσφορών στους μεμονωμένους αλενρομύλους τον ομίλου Allied
Η πέμπτη παράγραφος του άρθρου 3 έχει ως εξής:
« Προς αποφυγή αμφιβολιών, ορίζεται επακριβώς ότι οι προσφορές της ΑΚΖΟ Chemie BV για την προμήθεια προσθέτων ουσιών για άλευρα σε μεμονωμένους αλευρόμυλους του ομίλου Allied δεν υποβάλλονται με όρους ουσιαστικά ευνοϊκότερους από εκείνους που προσφέρονται στους “ μεγάλους ανεξάρτητους ”. »
Κατά την εξέταση της αιτιάσεως της σχετικής με τις επιλεκτικές τιμές, διαπιστώθηκε ότι οι μεμονωμένοι αλευρόμυλοι του ομίλου Allied και οι « μεγάλοι ανεξάρτητοι » δεν βρίσκονται σε συγκρίσιμη κατάσταση. Συνεπώς, δεν υφίστατο διάκριση απαγορευό-μενη από το άρθρο 86.
Επιβάλλοντας στην ΑΚΖΟ να προσφέρει στους μεμονωμένους αλευρομύλους του ομίλου Allied τιμές ισοδύναμες με εκείνες που προσφέρει στους « μεγάλους ανεξαρτήτους », η Επιτροπή της επέβαλε υποχρέωση η οποία βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για τη διασφάλιση της τηρήσεως της απαγορεύσεως των διακρίσεων, που επιβάλλει το άρθρο 86, στοιχείο γ, της Συνθήκης. Συνεπώς, η πέμπτη παράγραφος του άρθρου 3 της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να ακυρωθεί.
ΙV — Επί του προστίμου
Επικουρικώς, η AKZO ζητεί την ακύρωση του προστίμου, που της επιβλήθηκε με το άρθρο 2 της αποφάσεως, ή τουλάχιστον τη μείωση του.
Επιβάλλεται, σχετικώς, να υπογραμμιστεί η ιδιαίτερη σοβαρότητα της παραβάσεως της AKZO, δεδομένου ότι με τη συμπεριφορά της απέβλεψε να εμποδίσει ανταγωνιστική επιχείρηση να επεκτείνει τις δραστηριότητες της σε αγορά στην οποία η AKZO κατείχε δεσπόζουσα θέση.
Ωστόσο, τρία στοιχεία επιβάλλουν τη μείωση του προστίμου. Πρώτον, πρέπει να τονιστεί, ως προς τις ασυνήθιστα χαμηλές τιμές που η AKZO προσέφερε ή συμφώνησε τόσο με πελάτες της όσο και με πελάτες της ECS, ότι αυτής της φύσεως οι καταχρήσεις εμπίπτουν σε νομικό τομέα όπου οι κανόνες ανταγωνισμού ουδέποτε έχουν διευκρινιστεί. Δεύτερον, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι περιορισμένες επιπτώσεις της διαφοράς που ανέκυψε μεταξύ AKZO και ECS, δεδομένου ότι η παράβαση δεν επηρέασε σημαντικά τα μερίδια των δύο επιχειρήσεων στην αγορά των προσθέτων ουσιών για άλευρα. Πράγματι, όπως προκύπτει από την απόφαση ( σημείο 18 ) πριν από την εκδήλωση της διαφοράς η ECS κατείχε το 35 ο/ο του τομέα, έναντι 30 ο/ο το 1984, ενώ το μερίδιο της AKZO αυξήθηκε από 52 σε 55 ο/ο. Τέλος, η Επιτροπή δεν έπρεπε να εκλάβει την παράβαση της αποφάσεως επί προσωρινών μέτρων, διά της ευθυγραμμίσεως με τις τιμές της Diaflex, ως επιβαρυντικό στοιχείο που να δικαιολογεί το αυξημένο ύψος του προστίμου. Πράγματι, η απόφαση αυτή επέτρεπε την ευθυγράμμιση με τις τιμές οποιασδήποτε ανταγωνιστικής επιχειρήσεως, χωρίς να αποκλείει την ευθυγράμμιση με τις τιμές της Diaflex. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή όφειλε, από τη στιγμή που είχε στη διάθεση της αποδείξεις ότι η Diaflex δεν συνιστά πραγματικό ανταγωνιστή και ότι, κατά συνέπεια, οι ευθυγραμμίσεις με τις τιμές της δεν ήταν καλόπιστες, να ασκήσει την εξουσία επιβολής κυρώσεων που διέθετε.
Κατά συνέπεια, το πρόστιμο πρέπει να μειωθεί κατά το ένα τέταρτο και να ορισθεί σε 7500000 ECU, δηλαδή 18522000 HFL.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε ως προς τους κυριότερους λόγους που προέβαλε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα )
αποφασίζει:

1)
Ακυρώνει το άρθρο 1, στοιχείο iii, της αποφάσεως 85/609/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 14ης Δεκεμβρίου 1985, της σχετικής με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 86 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθόσον αφορά τις προσφορές της AKZO προς μεμονωμένους αλευρόμυλους του ομίλου Allied.

2)
Ακυρώνει το άρθρο 3, πέμπτο εδάφιο, της αποφάσεως.

3)
Καθορίζει το πρόστιμο σε 7500000 ECU, δηλαδή σε 18522000 ολλανδικά φιορίνια.

4)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.

5)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.

Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Slynn
Joliét
Zuleeg
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 3 Ιουλίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του πέμπτου τμήματος
J.C Moitinho de Almeida
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.