CELEX: 61989CJ0343
Δασμοί
Φόρος κύκλου εργασιών κατά την εισαγωγή
Παραχαραγμένο νόμισμα

Με Διάταξη της 21ης Ιουνίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Νοεμβρίου 1989, το Finanzgericht München υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 3, 9 και 12 έως 29 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και του άρθρου 2 της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση ( ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49, στο εξής: έκτη οδηγία ).
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε κατά την εκδίκαση διαφοράς μεταξύ του Max Witzemann και του Hauptzollamt München-Mitte ( Κεντρικού Τελωνείου του Κεντρικού Μονάχου — στο εξής: Hauptzollamt ) σε σχέση με την καταβολή αφενός δασμών και αφετέρου φόρου προστιθέμενης αξίας ( στο εξής: ΦΠΑ) για την εισαγωγή στο έδαφος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας παραχαραγμένων χαρτονομισμάτων.
Με απόφαση του πρώτου Landgericht München, της 16ης Φεβρουαρίου 1982, ο Witzemann καταδικάστηκε σε ποινή φυλακίσεως για παραχάραξη νομίσματος, η οποία τιμωρείται από τα άρθρα 146 επ. του γερμανικού ποινικού κώδικα. Με την απόφαση αυτή, η οποία αποτελεί πλέον δεδικασμένο, διαπιστώθηκε ότι το 1981 ο Witzemann εισήγαγε στο έδαφος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας μια ποσότητα παραχαραγμένων χαρτονομισμάτων σε δολάρια ΗΠΑ, η οποία του είχε παραδοθεί στην Ιταλία.
Βάσει της διαπιστώσεως αυτής το Hauptzollamt απαίτησε από τον Witzemann να καταβάλει για τα παραχαραγμένα νομίσματα δασμούς και ΦΠΑ κατά την εισαγωγή. Η επιβολή δασμών στηριζόταν προφανώς στο γεγονός ότι δεν είχε αποδειχθεί ότι το εμπόρευμα είχε κοινοτική προέλευση.
Κατά της αποφάσεως αυτής ο Witzemann προσέφυγε στο Finanzgericht München, ισχυρίστηκε δε ότι η επιβολή δασμών και ΦΠΑ κατά την εισαγωγή αντιβαίνει προς τα άρθρα 9 και 12 έως 29 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Κατόπιν αυτών το Finanzgericht ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
« Πρέπει οι διατάξεις της Συνθήκης ΕΟΚ ( άρθρο 3, στοιχείο β, άρθρο 9, παράγραφος 1, άρθρα 12 έως 29 ) και της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών ( άρθρο 2, παράγραφος 2 ), να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν επιτρέπεται να εισπράττουν δασμούς και φόρους κύκλου εργασιών λόγω εισαγωγής για τα παρανόμως εισαγόμενα προϊόντα, των οποίων η κατασκευή και εμπορία απαγορεύεται — όπως στην περίπτωση των παραχαραγμένων νομισμάτων — σε όλα τα κράτη μέλη; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς, καθώς και η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Το ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου έχει δύο σκέλη, από τα οποία το ένα αφορά την επιβολή δασμών και το άλλο την επιβολή ΦΠΑ κατά την εισαγωγή των παραχαραγμένων νομισμάτων.
Ως προς τους δασμούς
Δεδομένου ότι από τη δικογραφία δεν προκύπτει σαφώς ο λόγος για τον οποίο το Hauptzollamt απαίτησε την καταβολή δασμών για παραχαραγμένα νομίσματα προελεύσεως άλλου κράτους μέλους, πρέπει να τονιστεί ευθύς εξαρχής ότι εισαγωγικοί δασμοί επιβάλλονται μόνο επί των εμπορευμάτων που εισάγονται στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας από τρίτη χώρα και όχι επί των εμπορευμάτων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη ( άρθρα 9 και 12 έως 15 της Συνθήκης ΕΟΚ ).
Κατά συνέπεια, η έννοια του πρώτου σκέλους του ερωτήματος συνίσταται κατ' ουσία στο αν γεννάται τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας.
Στο σημείο αυτό πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, με τις αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου 1982, Wolf (
221/81, Συλλογή 1982, σ. 3681
) και Einberger Ι (
240/81, Συλλογή 1982, σ. 3699
), το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι καμία τελωνειακή οφειλή δεν γεννάται κατά την εισαγωγή ναρκωτικών τα οποία δεν ανήκουν στο εμπορικό κύκλωμα που τελεί υπό την αυστηρά επίβλεψη των αρμοδίων αρχών, ώστε να εξασφαλιστεί η χρησιμοποίηση τους για ιατρικούς και επιστημονικούς σκοπούς.
Το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα αυτό, αφού διαπίστωσε ότι η εισαγωγή και η εμπορία ναρκωτικών εκτός του εμπορικού αυτού κυκλώματος που τελεί υπό αυστηρά επίβλεψη απαγορεύονται σε όλα τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τις διεθνούς δικαίου δεσμεύσεις των κρατών αυτών. Το Δικαστήριο κατέληξε στο ότι δεν μπορεί να γεννάται τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή ναρκωτικών των οποίων δεν επιτρέπεται η διάθεση στο εμπόριο και η ενσωμάτωση στην οικονομία της Κοινότητας.
Το Δικαστήριο τόνισε επίσης ότι η καθιέρωση του κοινού δασμολογίου, που προβλέπεται από το άρθρο 3, στοιχείο β, της Συνθήκης, εντάσσεται στο εν γένει πλαίσιο των κατά το άρθρο 2 σκοπών της Κοινότητας και των κατευθυντηρίων γραμμών που καθορίζει το άρθρο 29 για τη διαχείριση της τελωνειακής ενώσεως. Οι εισαγωγές ναρκωτικών ουσιών στην Κοινότητα, το μόνο αποτέλεσμα των οποίων είναι η λήψη μέτρων καταστολής, δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τους σκοπούς αυτούς και τις κατευθυντήριες αυτές γραμμές.
Η αντιμετώπιση αυτή επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο στην περίπτωση παραχαράξεως νομίσματος. Η παραχάραξη αποτελεί και αυτή αντικείμενο διεθνούς συμβάσεως, και συγκεκριμένα της συμβάσεως για την καταστολή της παραχαράξεως του νομίσματος (
Recueil des traités de la Société des Nations,
τόμος 112, σ. 371 ), στην οποία έχουν προσχωρήσει όλα τα κράτη μέλη, εκτός από το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου. Το άρθρο 3 της συμβάσεως αυτής υποχρεώνει τα συμβαλλόμενα μέρη να τιμωρούν ως εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου, μεταξύ άλλων, την εκ προθέσεως παραποίηση ή νόθευση νομίσματος, τη θέση σε κυκλοφορία παραχαραγμένου νομίσματος, καθώς και την εισαγωγή στη χώρα ή την αποδοχή ή την προμήθεια παραχαραγμένου νομίσματος, εν γνώσει της παραχαράξεως, με σκοπό τη θέση του νομίσματος αυτού σε κυκλοφορία. Επιπλέον, η κατασκευή, η κατοχή, η εισαγωγή και η εμπορία παραχαραγμένου νομίσματος, εγχωρίου ή αλλοδαπού, απαγορεύονται σε όλα τα κράτη μέλη.
Κατά συνέπεια, ενώ το εμπόριο και η χρησιμοποίηση ναρκωτικών για ιατρικούς και επιστημονικούς σκοπούς επιτρέπονται, για τα παραχαραγμένα νομίσματα ισχύει σε όλα τα κράτη μέλη πλήρης απαγόρευση εισαγωγής ή θέσεως σε κυκλοφορία.
Στο πρώτο επομένως σκέλος του προδικαστικού ερωτήματος πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το κοινοτικό δίκαιο έχει την έννοια ότι καμία τελωνειακή οφειλή δεν γεννάται κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας.
Ως προς τον ΦΠΑ κατά την εισαγωγή
Με το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος του το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσία αν το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας έχει την έννοια ότι μπορεί να επιβληθεί ΦΠΑ κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στην Κοινότητα.
Σχετικά το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί με την απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 1984, Εinbeiger Π (
294/82, Συλλογή 1984, σ. 1177
), ότι ορισμένα από τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή και των δασμών προσομοιάζουν, αφού γενεσιουργός αιτία και των δύο αυτών φόρων είναι το γεγονός της εισαγωγής ενός αγαθού στην Κοινότητα και της εντάξεως του στη συνέχεια στο εμπορικό κύκλωμα των κρατών μελών και αφού αποτελούν αμφότεροι στοιχεία της τιμής πωλήσεως, τα οποία οι επιχειρηματίες υπολογίζουν με παρόμοιο τρόπο στα διαδοχικά στάδια της εμπορίας. Ο παραλληλισμός αυτός επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι το άρθρο 10, παράγραφος 3, της έκτης οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να συναρτούν τη γενεσιουργό αιτία και το απαιτητό του ΦΠΑ κατά την εισαγωγή προς τη γενεσιουργό αιτία και το απαιτητό των δασμών.
Προκειμένου περί παρανόμων εισαγωγών ναρκωτικών στην Κοινότητα, η μόνη συνέπεια των οποίων είναι η λήψη μέτρων καταστολής, το Δικαστήριο επομένως κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι εισαγωγές αυτές δεν έχουν καμία σχέση με τις διατάξεις της έκτης οδηγίας περί καθορισμού της φορολογικής βάσεως και, κατά συνέπεια, με τη γένεση οφειλής ΦΠΑ.
Για τους λόγους που εκτέθηκαν ανωτέρω σε σχέση με τους δασμούς, το σκεπτικό του Δικαστηρίου σε σχέση με την παράνομη εισαγωγή ναρκωτικών ισχύει κατά μείζονα λόγο στην περίπτωση των εισαγωγών παραχαραγμένων νομισμάτων.
Στο δεύτερο σκέλος συνεπώς του ερωτήματος που υπέβαλε το Finanzgericht München πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, έχει την έννοια ότι δεν επιβάλλεται ΦΠΑ κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στην Κοινότητα.
Η διαπίστωση αυτή, όπως και η διαπίστωση σε σχέση με τους δασμούς, δεν θίγει καθόλου την αρμοδιότητα των κρατών μελών να διώκουν τις παραβάσεις της νομοθεσίας τους περί παραχαράξεως νομίσματος και να επιβάλλουν τις προσήκουσες κυρώσεις, με όλες τις σχετικές συνέπειες, ακόμη και χρηματικής φύσεως.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα ),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 21ης Ιουνίου 1989 το Finanzgericht München, αποφαίνεται:

1)
Το κοινοτικό δίκαιο έχει την έννοια ότι καμία τελωνειακή οφειλή δεν γεννάται κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας.

2)
Το άρθρο 2 της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθέμενης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, έχει την έννοια ότι δεν επιβάλλεται ΦΠΑ κατά την εισαγωγή παραχαραγμένων νομισμάτων στην Κοινότητα.

Mancini
O'Higgins
Diez de Velasco
Κακούρης
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 6 Δεκεμβρίου 1990.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του έκτου τμήματος
G. F. Mancini
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.