CELEX: 62008CJ0338
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 90/435/KEE
Kunċett ta’ ‛taxxa mnaqqsa [taxxa f’ras il-għajn]’
Applikazzjoni ta’ taxxa ta’ 5 % matul it-tqassim ta’ dividendi u ta’ ‘rimbors taż-żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju finali ta’ kontabbiltà’ ta’ sussidjarja Taljana lill-kumpannija parent tagħha stabbilita fil-Pajjiżi l-Baxxi skont ftehim bilaterali

It-talbiet għal deċiżjoni preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal‑Artikoli 5(1) u 7(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 90/435/KEE,
tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ tal‑kumpanniji prinċipali u sussidjarji
ta’ Stati Membri differenti (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 147), fil-verżjoni tagħha li kienet fis-seħħ
meta ġraw il-fatti tal-kawżi prinċipali (iktar ’il quddiem, id-“Direttiva”).
Dawn it-talbiet ġew ippreżentati fil-kuntest ta’ żewġ kawżi bejn, minn naħa, P. Ferrero e C. SpA (iktar ’il quddiem “Ferrero”)
u, min-naħa l-oħra, General Beverage Europe BV (iktar ’il quddiem “GBE”), u l-amministrazzjoni fiskali Taljana, rigward taxxi
li din tal-aħħar żammet fuq trasferimenti finanzjarji kkunsidrati bħala tqassim ta’ dividendi. L-ewwel kawża tikkonċerna taxxi
miżmuma waqt it-tqassim ta’ dividendi u rimbors taż-“żieda ta’ taxxa abbażi tal‑eżerċizzju finali ta’ kontabbiltà” [li fl-Italja
hija magħrufa bħala “maggiorazione di conguaglio”] minn Ferrero lill-kumpannija parent Olandiża tagħha, Ferrero International
BV (iktar ’il quddiem “Ferrero International”). It‑tieni kawża tirrigwarda taxxi miżmuma waqt it-tqassim ta’ dividendi u rimbors
taż-“żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju finali ta’ kontabbiltà” lil GBE, permezz tas-sussidjarja Taljana tagħha Martini
e Rossi SpA (iktar ’il quddiem “Martini”).

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
It-tielet premessa tad-Direttiva tipprovdi:
“billi d-dispożizzjonijiet eżistenti tat-taxxa li jirregolaw ir-relazzjonijiet bejn il-kumpanniji ġenituri [parent] u s-sussidjarji
tagħhom fl-Istati Membri differenti jvarjaw b’mod apprezzabbli minn Stat Membru għall-ieħor u huma ġeneralment inqas vantaġġużi
minn dawk li japplikaw għall-kumpanniji ġenituri u s-sussidjari fl-istess Stat Membru; billi l-kooperazzjoni bejn il-kumpanniji
ta’ Stati Membri differenti tiġi b’hekk żvantaġġata meta mqabbla mal-kooperazzjoni bejn il-kumpanniji fl-istess Stat Membru;
billi huwa meħtieġ li jiġi eliminat dan l-iżvantaġġ bid-dħul ta’ sistema komuni sabiex tiffaċilita r-raggruppament tal-kumpanniji”.
L-Artikolu 1(1) tad-Direttiva jiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha kif ġej:
“Kull wieħed mill-Istati Membri għandu japplika din id-Direttiva:
–        għat-tqassim tal-qligħ [profitti] irċevut mill-kumpanniji ta’ dan l-Istat li jkun ġej mill-kumpanniji sussidjarji fl-Istati
Membri l-oħra,
–        għat-tqassim tal-qligħ mill-kumpanniji ta’ dan l-Istat lill-kumpanniji fl-Istati Membri l-oħra li tagħhom il-kumpanniji tal-Istat
tal-ewwel ikunu sussidjarji.”
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva jiddefinixxi l-kunċetti ta’ kumpanniji parent u sussidjarji kif ġej:
“Għall-għanijiet sabiex tiġi applikata din id-Direttiva:
a)      l-istatus tal-kumpannija ġenitur [parent] għandu jiġi attribwit għall-inqas lil kull kumpannija ta’ Stat Membru li twettaq
il-kundizzjonijiet iddikjarati fl-Artikolu 2 u li jkollha sehem minimu ta’ 25 % fil-kapital ta’ kumpannija ta’ Stat Membru
ieħor li twettaq l-istess kundizzjonijiet;
b)      “(kumpannija) sussidjarja” għandha tfisser dik il-kumpannija li l-kapital tagħha jinkludi s-sehem riferit fil-(a).”
L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva jistabbilixxi l-prinċipju ta’ projbizzjoni ta’ taxxi f’ras il-għajn kif ġej:
“Il-profitti li kumpannija sussidjarja tkun qassmet lill-kumpannija ġenitur [parent] tagħha għandhom, għall-inqas fejn din
tal-aħħar iżżomm minimu ta’ 25 % tal-kapital tal-kumpannija sussidjarja, jiġu eżentati mit-taxxa mnaqqsa [taxxa f’ras il-għajn].”
Madankollu, l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva jispeċifika:
“Din id-Direttiva ma għandhiex taffettwa l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet domestiċi jew imsejsa fuq ftehim bil-ħsieb
li telimina jew tnaqqas it-taxxa doppja ekonomika fuq id-dividendi, b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li jkollhom x’jaqsmu
mal-ħlas ta’ krediti tat-taxxa lir-riċevituri ta’ dawn id-dividendi.”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Il-liġi Taljana li kienet fis-seħħ meta seħħew il-fatti fil-kawżi prinċipali, tipprovdi li kumpannija Taljana li tkun irċeviet
dividendi, tibbenefika minn kreditu ta’ taxxa ekwivalenti għal disa’ minn sittax tad-dividendi mqassma. Peress li r-rata tat‑taxxa
fuq il-kumpanniji Taljani hija ta’ 36 %, għalhekk il-kumpannija benefiċjarja tikseb kreditu ta’ taxxa ekwivalenti għal ammont
ta’ tassazzjoni subit mill-kumpannija li tqassam.
Il-leġiżlatur Taljan kien ippreveda wkoll, f’ċerti ċirkustanzi, l-applikazzjoni ta’ “żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju
finali ta’ kontabbiltà” (iktar ’il quddiem “żieda ta’ tassazzjoni”) tat-taxxa fuq id-dħul ta’ kumpanniji li jqassmu dividendi.
L-Artikolu 105(1) tat-test uniku dwar it-taxxa fuq id-dħul, approvat bid-Digriet tal-President tar-Repubblika Nru 917, tat-22 ta’
Diċembru 1986, (GURI Nru 302, tat-31 ta’ Diċembru 1986), fil-verżjoni tiegħu li kienet fis-seħħ meta ġraw il-fatti tal-kawżi
prinċipali, jipprovdi li din iż-żieda ta’ tassazzjoni tapplika meta l‑ammont tad-dividendi mqassma jkun iktar minn 64 % tad-dħul
iddikjarat tas‑sussidjarja u l-ammont tagħha jkun ekwivalenti għal disa’ minn sittax tad‑differenza.

Il-ftehim bilaterali bejn ir-Repubblika Taljana u r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi
Il-ftehim bejn ir-Repubblika Taljana u r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, dwar ħelsien minn taxxa doppja fil-qasam ta’ taxxi fuq
id-dħul u fuq il-patrimonju u l‑prevenzjoni tal-evażjoni fiskali, flimkien ma’ Protokoll Addizjonali, konkluż f’Den Haag fit-8 ta’
Mejju 1990 (iktar ’il quddiem, il-“ftehim bilaterali”), fl‑Artikolu 10(1) tiegħu jipprovdi l-prinċipju li jgħid li d-dividendi
huma taxxabbli fl-Istat tal-kumpannija li tirċevihom.
B’deroga minn dan il-prinċipju, l-Artikolu 10(2)(a)(i) tal-ftehim bilaterali jippermetti li d-dividendi jiġu ntaxxati fl-Istat
tal-kumpannija li tqassam biss fiċ‑ċirkustanzi li ġejjin:
“Madankollu dawn id-dividendi huma taxxabbli wkoll fl-Istat fejn il-kumpannija li tħallas id-dividendi hija residenti, u skont
il-leġiżlazzjoni tal-imsemmi Stat, iżda jekk il-persuna li tirċievi d-dividendi tkun il-benefiċjarju effettiv, it-taxxa hekk
stabbilita ma għandhiex tkun iżjed minn:
a)      (i) 5 % tal-ammont gross tad-dividendi, jekk il-benefiċjarju effettiv hija kumpannija li kellha iktar minn 50 fil-mija tal-azzjonijiet
tal-kumpannija bi dritt ta’ vot, li ħallset id-dividendi għal perijodu ta’ 12-il xahar ta’ qabel id‑data tad-deċiżjoni dwar
it-tqassim tad-dividendi.”
L-Artikolu 10(3) tal-ftehim bilaterali jipprovdi l-possibbiltà li kumpannija Olandiża tikseb ir-rimbors taż-żieda ta’ tassazzjoni
esposta fil-punt 9 ta’ din is‑sentenza, kif ġej:
“Persuna residenti fil-Pajjiżi l-Baxxi u li tirċievi dividendi mqassma minn kumpannija residenti fl-Italja għandha dritt għal
rimbors ta’ ammont korrispondenti għaż-[żieda ta’ tassazzjoni] relatata ma’ dawn id-dividendi, dovut, jekk ikun il-każ, mill-imsemmija
kumpannija, bla ħsara għat-tnaqqis tat-taxxa previst fil-paragrafu 2. Dan ir-rimbors għandu jintalab matul it-terminu previst
mil-liġi Taljana, permezz tal-istess kumpannija li, f’dan il-każ, aġixxiet f’isimha u f’isem l-imsemmija persuna residenti
fil-Pajjiżi l-Baxxi.
Din id-dispożizzjoni għandha tapplika għal dividendi li t-tqassim ġie deċiż mid‑data tad-dħul fis-seħħ ta’ dan il-ftehim.
Il-kumpannija li tqassam tista’ tħallas l-imsemmi ammont lil persuna residenti fil‑Pajjiżi l-Baxxi fl-istess ħin li tħallas
id-dividendi dovuti lilu u tista’ tnaqqas, fl‑ewwel dikjarazzjoni ta’ dħul wara l-imsemmi ħlas, l-istess ammont tat-taxxa
dovut minnha […]”
L-Artikolu 10(5)(a) u (b) tal-ftehim bilaterali jispeċifika:
“a)      Il-kelma ‘dividendi’ kif użata f’dan l-artikolu tfisser id-dħul li ġej minn azzjonijiet […]
b)      Ir-rimbors tal-ammonti grossi abbażi taż-[żieda ta’ tassazzjoni], imsemmija fil-paragrafu 3, li huma relatati ma’ dividendi
mħallsa minn din il-kumpannija, huwa wkoll meqjus bħala dividendi mħallsa minn kumpannija li hija residenti fl-Italja.”
L-Artikolu 24(3) tal-ftehim bilaterali barra minn hekk jipprovdi:
“Barra minn hekk, il-Pajjiżi l-Baxxi għandhom jippermettu tnaqqis tat-taxxa Olandiża hekk ikkalkolata għall-elementi ta’ dħul
taxxabbli fl-Italja, skont l-Artikoli 10(2) […] ta’ dan il-ftehim, sakemm dawn l-elementi jkunu inklużi fil-bażi msemmi fil-paragrafu 1.
L-ammont ta’ dan it-tnaqqis huwa ekwivalenti għat-taxxa mħallsa fl-Italja għal dawn l-elementi ta’ dħul, iżda ma huwiex ogħla
mill-ammont tat-tnaqqis li jingħata li kieku l-elementi ta’ dħul hekk inklużi fil-bażi taxxabbli jkunu l-uniċi elementi ta’
dħul eżentati mit-taxxa Olandiża skont dispożizzjonijiet tal-liġi Olandiża dwar ħelsien minn taxxa doppja.”

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
Ferrero u Martini, li l-kapital tagħhom huwa kkontrollat 100 % mill-kumpannija parent rispettiva tagħhom, jiġifieri Ferrero
International u GBE, qassmu lill dawn il-kumpanniji parent, Ferrero matul l-1997 u Martini matul l-1998, dividendi u “rrimborsaw”
iż-żieda ta’ tassazzjoni abbażi tal-Artikolu 10(3) tal-ftehim bilaterali.
L-amministrazzjoni fiskali Taljana applikat taxxa ta’ 5 % għal dawn l-erba’ trasferimenti, skont l-Artikolu 10(2)(a)(i) tal-ftehim
bilaterali. Għalhekk Ferrero International u GBE, it-tnejn li huma, talbu r-rimbors ta’ taxxi hekk imnaqqsa. Wara deċiżjonijiet
ta’ rifjut mill-imsemmija amministrazzjoni fiskali, ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali ressqu kawżi quddiem il-Commissione
tributaria regionale di Cuneo u l-Commissione tributaria regionale di Torino, rispettivament. Fl-aħħar nett, il-Corte suprema
di cassazione, li kellha quddiemha ż-żewġ kawżi prinċipali, ikkunsidrat, minn naħa, li tali taxxa fuq id-dividendi kienet
kompatibbli mad‑Direttiva, u, min-naħa l-oħra, bil-kontra ta’ dan, li dan ma setax jingħad fir‑rigward tal-applikazzjoni ta’
tali taxxa għar-rimbors taż-żieda ta’ tassazzjoni. Din il-qorti, imbagħad, irrinvijat dawn iż-żewġ kawżi quddiem il-Commissione
tributaria regionale di Torino.
F’dan il-kuntest, il-Commissione tributaria regionale di Torino, fil-Kawża C‑338/08, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri
u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
–        “1)   It-taxxa applikabbli għaż-[żieda ta’ tassazzjoni] tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti li hija pprojbita mill-Artikolu 5(1)
tad-Direttiva […] (fil-każ inkwistjoni, is-sussidjarja kienet għażlet is-sistema normali)?
–        2)     Sussidjarjament, fil-każ ta’ risposta affermattiva għall-ewwel domanda, għandha tiġi applikata l-klawżola ta’ protezzjoni
prevista fl‑Artikolu 7(2) tad-Direttiva?”
Il-Commissione tributaria regionale di Torino, fil-Kawża C‑339/08, iddeċidiet ukoll li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel
lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      It-taxxa applikabbli għaż-[żieda ta’ tassazzjoni] tikkostitwixxi taxxa f’ras il‑għajn fuq il-profitti li hija pprojbita mill-Artikolu 5
tad-Direttiva […]?
2)      Il-klawżola ta’ protezzjoni prevista fl-Artikolu 7(2) tad-Direttiva hija applikabbli; b’mod partikolari, l-Artikolu 7(2) tad-Direttiva
[…], għandu jiġi interpretata fis-sens li Stat Membru jista’ jastjeni milli japplika l-eżenzjoni msemmija fl-Artikolu 5(1)
tad-Direttiva, fil-każ fejn l-Istat ta’ residenza tal‑kumpannija parent jagħtiha kreditu ta’ taxxa skont ftehim bilaterali?”
Permezz ta’ digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja, tas-16 ta’ Settembru 2008, il-Kawżi C‑338/08 u C‑339/08 ġew magħquda
għall-finijiet tal-proċedura bil‑miktub u orali kif ukoll tas-sentenza.

Fuq id-domandi preliminari
Preliminarjament, għandu jiġi kkonstatat li mill-formulazzjoni tad-domandi preliminari jirriżulta espliċitament li dawn jikkonċernaw
biss il-kompatibbiltà mal-liġi tal-Komunità tat-taxxa ta’ 5 % applikata mill-amministrazzjoni fiskali Taljana, skont il-ftehim
bilaterali, għar-rimbors taż-żieda ta’ tassazzjoni magħmul mill-kumpanniji Taljani lill-kumpanniji parent Olandiżi tagħhom.
Għaldaqstant, id-domandi ma jirrigwardawx il-kompatibbiltà mad-dritt tal-Unjoni tat-taxxa applikata fuq dividendi mħallsa
minn kumpanniji Taljani lill-kumpanniji parent Olandiżi tagħhom, u lanqas,
a fortiori
, il-kompatibbiltà mad-dritt tal‑Unjoni tas-sistema fiskali applikata għal dawn id-dividendi previsti mil-liġi nazzjonali
inkwistjoni fil-kawżi prinċipali.

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment titlob lill‑Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika jekk it-taxxa
ta’ 5 % applikata mill‑amministrazzjoni fiskali Taljana, skont l-Artikolu 10(2)(a)(i) tal-ftehim bilaterali, għar-rimbors
taż-żieda ta’ tassazzjoni magħmul minn kumpanniji Taljani favur il-kumpanniji parent Olandiżi tagħhom, skont l-Artikolu 10(3)
ta’ dan il-ftehim, tikkostitwixxix taxxa f’ras il-għajn ipprojbita mill-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva.
Preliminarjament, għandu jitfakkar li b’mod partikolari mit-tielet premessa tad‑Direttiva jirriżulta li din hija intiża li,
permezz tal-istabbiliment ta’ sistema fiskali komuni, telimina kull żvantaġġ għall-kooperazzjoni bejn kumpanniji ta’ Stati
Membri differenti meta mqabbla mal-kooperazzjoni bejn kumpanniji fl-istess Stat Membru u li, b’dan il-mod, tiffaċilita l-formazzjoni
ta’ gruppi ta’ kumpanniji fuq il-livell Komunitarju. Għaldaqstant, l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva, sabiex jevità t-tassazzjoni
doppja, jipprovdi għall-eżenzjoni tat-taxxa f’ras il-għajn fl-Istat tas‑sussidjarja matul it-tqassim tal-profitti lill-kumpannija
parent tagħha, meta din tal-aħħar ikollha sehem ta’ mill-inqas 25 % fil-kapital tas-sussidjarja (ara, f’dan is‑sens, is-sentenza
tal-25 ta’ Settembru 2003, Océ van der Grinten, C‑58/01, Ġabra p. I‑9809, punt 45 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-kawżi prinċipali, ma huwiex ikkontestat li l-kumpanniji Olandiżi inkwistjoni, jiġifieri Ferrero International u GBE, għandhom
il-kwalità ta’ kumpanniji parent ta’ Ferrero u ta’ Martini rispettivament, fis-sens tal-Artikolu 3(1) tad-Direttiva.
Barra minn hekk, l-espressjoni “taxxa mnaqqsa [taxxa f’ras il-għajn]”, li tissemma fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva, ma hijiex
limitata għal ċerti tipi ta’ taxxi nazzjonali speċifiċi (ara s-sentenza Océ van der Grinten, iċċitata iktar ’il fuq, punt 46).
Barra minn hekk, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha, fid-dawl tad-dritt Komunitarju, tikklassifika tassazzjoni, taxxa,
dazju jew kontribuzzjoni skont il-karatteristiċi oġġettivi tat-tassazzjoni, indipendement mill-klassifikazzjoni li din tingħata
taħt id-dritt nazzjonali (ara s-sentenza Océ van der Grinten, iċċitata iktar ’il fuq, punt 46).
F’dan ir-rigward, minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma,
fis-sens tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva, kull tassazzjoni fuq id-dħul magħmul fl-Istat fejn jitqassmu d-dividendi u fejn
il-fatt taxxabbli huwa l-ħlas ta’ dividendi jew kull dħul ieħor mill-azzjonijiet, meta l-bażi taxxabbli ta’ din it-taxxa huwa
d-dħul mill-imsemmija azzjonijiet u meta l-persuna taxxabbli hija l-pussessur tal-istess azzjonijiet (ara, b’mod partikolari,
is-sentenzi Océ van der Grinten, iċċitata iktar ’il fuq, punt 47 u tas-26 ta’ Ġunju 2008, Burda, C‑284/06, Ġabra p. I‑4571,
punt 52).
Sabiex jiġi vverifikat jekk it-tieni kundizzjoni stabbilita mill-ġurisprudenza, dwar il-bażi taxxabbli tat-tassazzjoni inkwistjoni,
hijiex sodisfatta, għandu jiġi mistoqsi jekk il-bażi taxxabbli fil-kawżi prinċipali, jiġifieri r-rimbors taż-żieda ta’ tassazzjoni
li ta lok għall-applikazzjoni ta’ taxxa ta’ 5 %, tistax titqies bħala tqassim ta’ profitti. F’dan ir-rigward, il-fatt li fl-Artikolu 10(5)
tiegħu l-ftehim bilaterali espliċitament jikklassifka r-rimbors taż-żieda ta’ taxxa bħala “dividendi”, ma jistax ikollu rilevanza
deċiżiva fuq il-klassifikazzjoni li għandha tingħatalu taħt id-dritt Komunitarju.
Min-naħa l-oħra, din id-domanda tagħti lok għal mistoqsijiet preliminari dwar il‑klassifikazzjoni taż-żieda ta’ tassazzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li mill-atti tal-proċessi u, b’mod partikolari, mir-risposta tar-Repubblika Taljana
għad-domandi li għamlitilha l‑Qorti tal-Ġustizzja, donnu jirriżulta li l-leġiżlatur Taljan stabbilixxa ż-żieda ta’ tassazzjoni
sabiex jevita li l-kumpannija benefiċjarja ta’ tqassim ta’ dividendi tikseb, meta jitqassmu d-dividendi, kreditu ta’ taxxa
għal taxxa li, tkun liema tkun ir-raġuni, ma kinitx tħallset mill-kumpannija li tqassam.
Għalhekk, dan il-mekkaniżmu jwassal sabiex il-profitti tal-kumpannija li tqassam li ma kinux diġà ġew intaxxati jew li ġew
intaxxati b’rata mnaqqsa fi ħdan il‑kumpannija li tqassam, jiġu ntaxxati.
Bla ħsara għall-verifika mill-qorti nazzjonali ta’ dawn l-elementi differenti, iż‑żieda ta’ tassazzjoni għalhekk tikkostitwixxi
taxxa addizzjonali imposta fuq il‑kumpannija li tqassam, intiża sabiex tevita li, meta jitqassmu dividendi lil kumpannija
Taljana, din tal-aħħar tkun tista’ tibbenefika minn kreditu ta’ taxxa fuq taxxi li l-kumpannija li tiddistribwixxi ma ħallsitx.
Għandu jiġi kkonstatat li din it-taxxa tiġi applikata mingħajr distinzjoni, kemm jekk il-profitti jitqassmu lil kumpanniji
residenti kif ukoll jekk jitqassmu lil kumpanniji mhux residenti, bħal kumpannija Olandiża, li ma jibbenefikawx mill‑kreditu
ta’ taxxa stabbilit mil-liġi Taljana.
F’dan ir-rigward, jista’ jiġi rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja qieset li sistema li tipprovdi li t-tassazzjoni ta’ profitti
mqassma minn sussidjarja residenti fi Stat Membru lill-kumpannija parent tagħha hija suġġetta għall-istess mekkaniżmu fiskali
korrettiv, intiż li jevita li jingħata kreditu ta’ taxxa għal taxxa mhux imħallsa, indipendentement minn jekk il-kumpannija
parent tkunx residenti fl‑istess Stat Membru jew fi Stat Membru ieħor, minkejja li, għall-kuntrarju tal‑kumpannija parent
residenti l-kumpannija parent mhux residenti ma tingħatax kreditu ta’ taxxa mill-Istat Membru ta’ residenza tas-sussidjarja
tagħha, ma hijiex kontra l-libertà ta’ stabbiliment (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Burda, iċċitata iktar ’il fuq, punt 96).
Barra minn hekk, iż-żieda ta’ tassazzjoni nnifisha ma tistax tiġi kkunsidrata bħala taxxa f’ras il-għajn ipprojbita mill-Artikolu 5(1)
tad-Direttiva, peress li l-persuna taxxabbli ma hijiex il-pussessur tal-azzjonijiet iżda l-kumpannija li tqassam (ara, f’dan
is-sens, is-sentenza Burda, iċċitata iktar ’il fuq, punti 55 u 56).
Għalhekk, bla ħsara għal verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha tagħmel f’dan ir‑rigward, hemm lok li jiġi kkunsidrat li
ż-żieda ta’ tassazzjoni hija taxxa addizzjonali fuq il-profitti ta’ kumpanniji mħallsa mill-kumpannija li tqassam, ħaġa li
d-Direttiva ma tipprekludix.
Minn dan jirriżulta li r-“rimbors” tal-“ammont” ta’ din iż-żieda li għandhom dritt għalih il-kumpanniji Olandiżi skont l-Artikolu 10(3)
tal-ftehim bilaterali għandu jitqies bħala t-trasferiment ta’ parti minn dħul fiskali li jirriżulta mir-rinunzja, min-naħa
tal-Istat Taljan, għal-ġbir definittiv tagħha bil-għan, approvat miż-żewġ Stati Membri partijiet għall-ftehim, li tiġi llimitata
t-tassazzjoni doppja ekonomika ta’ dividendi li sussidarja Taljana tqassam lil kumpannija Olandiża tagħha.
Din il-klassifikazzjoni hija kkonfermata wkoll mill-Artikolu 10(3) tal-ftehim bilaterali, li jgħid li, meta dan it-trasferiment
finanzjarju jsir direttament mill‑kumpannija li tqassam, din wara tista’ tnaqqas l-imsemmi ammont tat-taxxa dovuta lill-amministrazzjoni
fiskali Taljana. Fil-fatt, l-imputazzjoni, mill‑kumpannija li tqassam tas-somma trasferita lill-kumpannija parent tagħha,
mit-taxxa dovuta lill-awtorità fiskali Taljana tista’ tiġi spjegata biss, fid-dawl tas‑sistema nnifisha taż-żieda ta’ tassazzjoni,
permezz tan-natura fiskali tagħha u għalhekk tad-dritt għal rimbors li l-ftehim bilaterali jorbot magħha.
Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa dawn id-diversi elementi u tivverifika, b’mod partikolari, jekk l-amministrazzjoni
fiskali Taljana fil-prattika tirrinunzjax sistematikament għad-dħul fiskali li jirriżulta miż-żieda ta’ tassazzjoni fil-każ
ta’ tqassim ta’ dividendi minn kumpannija Taljana lil kumpannija Olandiża, b’mod partikolari, fil-każ fejn iż-żieda ta’ tassazzjoni
ma tinġabarx mill‑imsemmija amministrazzjoni, iżda fejn is-sommom korrispondenti għall‑imsemmija żieda jiġu trasferiti direttament
mill-kumpannija Taljana lill‑kumpannija Olandiża. Jekk issir tali konstatazzjoni, l-imsemmi trasferiment, meta jseħħ, jista’
effettivament jiġi kkunsidrat bħala tqassim ta’ profitti.
F’dan il-każ, għandu jiġi kkunsidrat li l-kundizzjoni dwar il-bażi taxxabbli tat‑tassazzjoni, msemmija fil-punt 26 ta’ din
is-sentenza u eżaminata fir-rigward tal-klassifikazzjoni ta’ taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma fis-sens tal‑Artikolu 5(1)
tad-Direttiva, hija sodisfatta. Sa fejn iż-żewġ kundizzjonijiet neċessarji l-oħra sabiex tassazzjoni tiġi kklassifikata bħala
taxxa f’ras il-għajn, ukoll imfakkra fl-imsemmi punt, dwar il-fatt taxxabbli u d-determinazzjoni tal‑persuna taxxabbli, rispettivament,
huma wkoll sodisfatti fir-rigward ta’ taxxa, bħal bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, għandu jiġi konkluż li tali taxxa
tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti fis-sens tal-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva.
Fid-dawl ta’ dawn ir-riżervi, għandu jiġi kkunsidrat li r-rimbors taż-żieda ta’ tassazzjoni inkwistjoni fil-kawżi prinċipali
huwa ekwivalenti għal trasferiment ta’ dħul fiskali tal-amministrazzjoni Taljana lil kumpannija Olandiża u, konsegwentement,
ma jistax jiġi kkunsidrat bħala dħul minn azzjonijiet (ara, b’analoġija, is-sentenza Océ van der Grinten, iċċitata iktar ’il
fuq, punt 56).
F’dan il-każ, il-bażi taxxabbli ta’ taxxa, bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, ma hijiex kostitwita minn dħul minn
azzjonijiet u din il-konstatazzjoni hija suffiċjenti sabiex jiġi kkunsidrat li, sa fejn tapplika għar-rimbors taż-żieda ta’
tassazzjoni, l-imsemmija taxxa, għaldaqstant, ma tikkostitwixxix taxxa f’ras il‑għajn fuq il-profitti mqassma pprojbita, bħala
prinċipju, mill-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda magħmula għandha tkun li, bla ħsara, b’mod partikolari,
għal-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha tagħmel, skont it-termini esposti fil-punt 38 ta’ din is-sentenza, tan‑natura
tar-“rimbors” taż-“żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju finali ta’ kontabbiltà”, inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, li kumpannija
Taljana għamlet favur kumpannija Olandiża, skont l-Artikolu 10(3) tal-ftehim bilaterali, għandu jiġi kkunsidrat li, sa fejn
tapplika għall-imsemmi rimbors, taxxa bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, ma tikkostitwixxix taxxa f’ras il-għajn fuq
il-profitti mqassma li, bħala prinċipju, hija pprojbita mill-Artikolu 5(1) tad-Direttiva. Madankollu, fil‑każ fejn il-qorti
tar-rinviju tqis li l-imsemmi “rimbors” ta’ din iż-żieda ta’ tassazzjoni ma għandux natura fiskali, taxxa bħal dik inkwistjoni
fil-kawżi prinċipali tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma li, bħala prinċipju, hija pprojbita mill-Artikolu 5(1)
tad-Direttiva.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika jekk, fil-każ fejn taxxa
bħal dik inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma fis-sens tal-Artikolu 5(1)
tad-Direttiva, din tistax, madankollu, taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 7(2) ta’ din id-direttiva.
Fil-każ fejn il-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha tagħmel, b’mod partikolari skont it-termini esposti fil-punt 38 ta’
din is-sentenza, tan-natura tar-rimbors taż‑żieda ta’ tassazzjoni, iwasslu sabiex din il-qorti tqis li t-taxxa inkwistjoni
fil‑kawżi prinċipali tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma fis‑sens tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva,
għandu jiġi ddeterminat jekk din taqax taħt il‑kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 7(2) ta’ din id-direttiva.
F’dan ir-rigward, għandu qabel kollox jitfakkar li, sa fejn jikkostitwixxi deroga mill-prinċipju ġenerali ta’ projbizzjoni
ta’ taxxi f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma, stabbilita bl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 90/435, l-Artikolu 7(2) ta’ din
id-direttiva għandu jiġi interpretat b’mod strett (ara s-sentenza Océ van der Grinten, iċċitata iktar ’il fuq, punt 86).
Sussegwentement, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm, kif jirriżulta mit-titolu tiegħu, il-ftehim bilaterali huwa intiż li
jevita t-taxxa doppja fil-qasam ta’ taxxi fuq id-dħul u fuq il-patrimonju, it-taxxa inkwistjoni fil-kawżi prinċipali tista’
tiġi kkunsidrata li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 7(2) tad‑Direttiva 90/435 biss jekk, minn naħa, il-ftehim
bilaterali jipprovdi dispożizzjonijiet intiżi li jeliminaw jew inaqqsu t-taxxa doppja ekonomika fuq dividendi u jekk, min-naħa
l-oħra, l-applikazzjoni tal-imsemmi taxxa ma tistax telimina l-effetti tagħha (ara, b’mod partikolari, s-sentenza Océ van
der Grinten, iċċitata iktar ’il fuq, punt 87), ċirkustanza li għandha tiġi evalwata mill-qorti tar‑rinviju.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta għat-tieni domanda magħmula għandha tkun li, jekk il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li t-taxxa
inkwistjoni fil-kawżi prinċipali hija taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma, fis-sens tal-Artikolu 5(1) tad-Direttiva,
din it-taxxa tista’ tiġi kkunsidrata li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal‑Artikolu 7(2) tad-Direttiva biss jekk, minn
naħa, l-imsemmi ftehim jipprovdi dispożizzjonijiet intiżi li jeliminaw jew inaqqasu t-taxxa doppja ekonomika fuq it‑tqassim
ta’ dividendi u jekk, min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni tal-imsemmija taxxa ma teliminax l-effetti tagħha, ċirkustanza li għandha
tiġi evalwata mill-qorti tar-rinviju.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawżi prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Bla ħsara, b’mod partikolari, għal-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha tagħmel, skont it-termini esposti fil-punt 38 ta’
din is-sentenza, tan‑natura tar-“rimbors” taż-“żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju finali ta’ kontabbiltà”, inkwistjoni
fil-kawżi prinċipali, li kumpannija Taljana għamlet favur kumpannija Olandiża, skont l-Artikolu 10(3) tal‑ftehim bejn ir-Repubblika
Taljana u r-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, dwar ħelsien minn taxxa doppja fil-qasam ta’ taxxi fuq id-dħul u fuq il‑patrimonju
u l-prevenzjoni tal-evażjoni fiskali, flimkien ma’ Protokoll Addizjonali, konkluż f’Den Haag fit-8 ta’ Mejju 1990, għandu
jiġi kkunsidrat li, sa fejn tapplika għall-imsemmi rimbors, taxxa bħal dak inkwistjoni fil-kawżi prinċipali, ma tikkostitwixxix
taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti mqassma li, bħala prinċipju, hija pprojbita mill‑Artikolu 5(1) tad-Direttiva tal-Kunsill
90/435/KEE, tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika fil-każ tal-kumpanniji prinċipali u
sussidjarji ta’ Stati Membri differenti, fil‑verżjoni tagħha li kienet fis-seħħ meta ġraw il-fatti tal-kawżi prinċipali. Madankollu,
fil-każ fejn il-qorti tar-rinviju tqis li l-imsemmi “rimbors” ta’ din iż-“żieda ta’ taxxa abbażi tal-eżerċizzju finali ta’
kontabbiltà” ma għandux natura fiskali, taxxa bħal dik inkwistjoni fil‑kawżi prinċipali tikkostitwixxi taxxa f’ras il-għajn
fuq il-profitti mqassma li, bħala prinċipju, hija pprojbita mill-Artikolu 5(1) tad‑Direttiva 90/435.
2)
Jekk il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li t-taxxa inkwistjoni fil-kawżi prinċipali hija taxxa f’ras il-għajn fuq il-profitti
mqassma, fis-sens tal‑Artikolu 5(1) tad-Direttiva 90/435, fil-verżjoni tagħha li kienet fis‑seħħ meta ġraw il-fatti tal-kawżi
prinċipali, din it-taxxa tista’ tiġi kkunsidrata li taqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 7(2) tal‑imsemmija Direttiva 90/435
biss jekk, minn naħa, l-imsemmi ftehim jipprovdi dispożizzjonijiet intiżi li jeliminaw jew inaqqasu t-taxxa doppja ekonomika
fuq it-tqassim ta’ dividendi u jekk, min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni tal-imsemmija taxxa ma teliminax l-effetti tagħha, ċirkustanza
li għandha tiġi evalwata mill-qorti tar-rinviju.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.