CELEX: 61986CJ0058
Γεωργικές εισφορές
Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων
Παραγραφή των αιτήσεων επιστροφής

Με απόφαση της 17ης Φεβρουαρίου 1986, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Μαΐου 1986, το Tribunal ď instance του Saint-Denis (νήσος Réunion) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, διάφορα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων των κανονισμών του Συμβουλίου 2727/75 της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/013, σ. 158 και επ. ), και 1430/79 της 2ας Ιουλίου 1979, περί της επιστροφής ως αχρεωστήτως εισπραχθέντων ή της διαγραφής χρέους εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών (ΕΕ ειδ. έκδ. 011/015, σ. 162 και επ.), του κανονισμού 1575/80 της Επιτροπής της 20ής Ιουνίου 1980, περί καθορισμού των διατάξεων εφαρμογής του άρθρου 13 του κανονισμού ( ΕΟΚ) αριθ. 1430/79 του Συμβουλίου « περί της επιστροφής ή της διαγραφής εξαγωγικών ή εισαγωγικών δασμών » ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/029, σ. 73 και επ. ) όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 2640/82 της Επιτροπής της 30ης Σεπτεμβρίου 1982 (
ΕΕ L 279, σ. 67
), καθώς και του άρθρου 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.
Τα εν λόγω ερωτήματα ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Coopérative agricole d'approvisionnement της Avirons ( στο εξής: η Coopérative agricole ), του Receveur des douanes του Saint-Denis και του Directeur régional des douanes της Réunion, που αφορά την επιστροφή του ποσού των εισφορών που κατέβαλε η Coopérative agricole σχετικά με εισαγωγές αραβόσιτου προελεύσεως Νότιας Αφρικής οι οποίες πραγματοποιήθηκαν το 1980, 1981, 1982 και 1983.
Προκειμένου να επιλύσει την εν λόγω διαφορά το Tribunal ď instance του Saint-Denis ανέβαλε την έκδοση οριστικής αποφάσεως και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα:
«1)
Κατά το μέτρο που η εισφορά επί των εισαγωγών που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2727/75 του Συμβουλίου νοείται ως μεταβλητή επιβάρυνση ίση με τη διαφορά μεταξύ της τιμής που ισχύει εκτός Κοινότητας και της τιμής που ισχύει εντός της Κοινότητας και έχει ως σκοπό τη σταθεροποίηση της αγοράς συμψηφίζοντας τη διαφορά μεταξύ της χαμηλότερης διεθνούς τιμής και της υψηλότερης κοινοτικής τιμής, η επιβολή μιας τέτοιας εισφοράς σε ορισμένο προϊόν δεν είναι αντίθετη προς το πνεύμα της κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως και ασυμβίβαστη με τη φύση της εισφοράς όταν η πραγματική τιμή αγοράς δεν αντιστοιχεί στην πλασματική τιμή αναφοράς και είναι υψηλότερη όχι μόνο από την τιμή αυτή, αλλά και από την κοινοτική τιμή ;
2)
Δεν είναι αντίθετο προς τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου και ειδικότερα προς την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων που καθιερώνει για τη γεωργία το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης, κατά το οποίο η κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών “ πρέπει να αποκλείει κάθε διάκριση μεταξύ παραγωγών ή καταναλωτών εντός της Κοινότητας”, το να αντιμετωπίζονται κατά ομοιόμορφο τρόπο καταστάσεις αντικειμενικά διαφορετικές;
3)
Κατά το μέτρο που έχει αποδειχτεί ότι οι εισαγωγείς αραβόσιτου στη Réunion είναι υποχρεωμένοι, λόγω της γεωγραφικής τους θέσεως, να προμηθεύονται εκτός της Κοινότητας σε υψηλότερη τιμή από την κοινοτική
α)
Η επιβολή εισφοράς επί των εισαγωγών όπως θεσπίστηκε κατ' εφαρμογή του προαναφερόμενου κανονισμού 2727/75 δεν είναι αντίθετη προς το γράμμα και το πνεύμα του εν λόγω κειμένου και δεν παραβιάζει την πιο πάνω αναφερόμενη αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων;
β )
Κατά συνέπεια, δεν πρέπει να αποδοθούν οι αχρεωστήτως εισπραχθείσες επιβαρύνσεις, όπως προβλέπει το άρθρο 13, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 1430/79 του Συμβουλίου, εφόσον δεν μπορεί να καταλογιστεί καμία αμέλεια ή δόλος στους εισαγωγείς;
4)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα [ στοιχείο β ) ],
α)
Η παραγραφή που εφαρμόζεται στις αιτήσεις αποδόσεως των εισφορών είναι η δωδεκάμηνη που ορίζει το άρθρο 2 του κανονισμού 1575/80 της Επιτροπής, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2640/82 της Επιτροπής, ή η τριετής παραγραφή που ορίζει ο τίτλος Ι, κεφάλαιο Α ( άρθρο 2, παράγραφος 2 ), του κανονισμού 1430/79 του Συμβουλίου;
β )
Ποια τιμή ή ποια αξία πρέπει να ληφθεί ως βάση για να εκτιμηθεί αν η εισφορά είναι ή όχι σύμφωνη ( με το κοινοτικό δίκαιο ); »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς οι παρατηρήσεις που κατέθεσαν οι διάδικοι στην κύρια δίκη και η Επιτροπή. Αυτές οι παρατηρήσεις δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.
Όσον αφορά το πρώτο ερώτημα
Με το πρώτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά στην ουσία αν η εισφορά επί των εισαγωγών που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2727/75 του Συμβουλίου περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών εφαρμόζεται όταν η πραγματική τιμή αγοράς δεν αντιστοιχεί με την πλασματική τιμή αναφοράς και είναι υψηλότερη όχι μόνο από την τιμή αυτή, αλλά και από την κοινοτική τιμή.
Η Coopérative agricole υποστηρίζει ότι η οικονομική και γεωγραφική θέση της νήσου Réunion καθιστά αναγκαία την εισαγωγή αραβόσιτου από τη Νότια Αφρική, σε τιμή caf καθαρώς ανώτερη από τις κοινοτικές τιμές κατωφλίου. Υπ' αυτές τις συνθήκες, η εφαρμογή της εισφοράς είναι αντίθετη προς το πνεύμα της κοινοτικής κανονιστικής ρύθμισης.
Η Επιτροπή υποστηρίζει αντιθέτως ότι, λαμβάνοντας υπόψη τους επιδιωκόμενους απ' αυτή την κανονιστική ρύθμιση στόχους, το σύστημα των εισφορών δεν μπορεί να λαμβάνει υπόψη τιμές καθοριζόμενες συγκεκριμένα για κάθε μεμονωμένη εισαγωγή.
Υπενθυμίζεται ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 1967 ( Neumann,
17/67, Rec. σ. 571
) « ... η εισφορά, διεπόμενη από τη Συνθήκη και από τον εθνικό νόμο, εφαρμοστέα ταυτόχρονα σε όλα τα κράτη μέλη και όχι στο πλαίσιο ενός μόνο κράτους μέλους, διαδραματίζοντας ρυθμιστικό ρόλο της αγοράς, όχι εντός του εθνικού πλαισίου αλλά στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως αγοράς, οριζόμενη με αναφορά σε επίπεδο τιμής καθοριζόμενο λόγω των στόχων της κοινής αγοράς, ... εμφανίζεται έτσι ως ρυθμιστική εισφορά του εξωτερικού εμπορίου συνδεόμενη με την κοινή πολιτική τιμών... ».
Οι εισφορές αποσκοπούν, με την κατάργηση των διαφορών των τιμών που εφαρμόζονται εκτός και εντός της Κοινότητας, στο να διασφαλίσουν την τήρηση της κοινοτικής προτίμησης καθώς και την πραγμάτωση των στόχων της κοινής γεωργικής πολιτικής. Πρόκειται περί συστήματος που δεν λαμβάνει υπόψη τις τιμές που συμφωνούνται σε ειδικές συναλλαγές και, κατά συνέπεια, οι επιχειρηματίες οφείλουν να κατευθύνουν τις εισαγωγές τους σε συνάρτηση με την ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση.
Πρέπει, επομένως, να δοθεί στο πρώτο ερώτημα η απάντηση ότι η εισφορά κατά την εισαγωγή που προβλέπει ο κανονισμός 2727/75 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών εφαρμόζεται ακόμα και όταν η πραγματική τιμή αγοράς δεν αντιστοιχεί στην πλασματική τιμή αναφοράς και είναι ανώτερη όχι μόνον από την τελευταία αυτή τιμή, αλλά επίσης και από την κοινοτική τιμή.
Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα και το πρώτο σκέλος του τρίτου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημα καθώς και με το πρώτο σκέλος του τρίτου ερωτήματος, το εθνικό δικαστήριο ερωτά, στην ουσία, αν η εφαρμογή της εισφοράς που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2727/75 στις εισαγωγές αραβόσιτου που προορίζονται για τη νήσο Réunion συνιστά παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων που καθιερώνει το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η κατάσταση στην οποία βρίσκεται η νήσος Réunion δεν είναι διαφορετική αντικειμενικά από την κατάσταση των λοιπών εδαφών της Κοινότητας και ότι, κατά συνέπεια, η ίση μεταχείριση δεν δημιουργεί δυσμενείς διακρίσεις.
Το Δικαστήριο παρατηρεί καταρχάς ότι, σύμφωνα με το άρθρο 227, παράγραφος 2, της Συνθήκης, οι ειδικές και γενικές διατάξεις της Συνθήκης περί γεωργίας, εξαιρέσει των διατάξεων του άρθρου 40, παράγραφος 4, εφαρμόζονται, από τη θέση της σε εφαρμογή, στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και ότι μπορούν να γίνουν δεκτές εξαιρέσεις όταν το απαιτεί η οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη των εν λόγω περιοχών.
Στον κοινοτικό νομοθέτη εναπόκειται να αποφασίσει αν οι οικονομικές, γεωγραφικές ή κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στη νήσο Reunion απαιτούν τη λήψη μέτρων εισαγόντων παρεκκλίσεις. Κάνοντας χρήση αυτής της εξουσίας εκτιμήσεως του ο κοινοτικός νομοθέτης θέσπισε τον κανονισμό 594/78 της 20ής Μαρτίου 1978 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/020, σ. 167 και επ. ), που απήλλαξε από την εισφορά τις εισαγωγές όρυζας προοριζόμενης για τη νήσο Reunion με την αιτιολογία ότι αυτό το προϊόν δεν παράγεται στη Reunion και ότι η κατά κεφαλή κατανάλωση της όρυζας υπερβαίνει κατά πολύ την κατανάλωση της Κοινότητας.
Παρατηρείται περαιτέρω ότι το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ορίζει ότι η κοινή οργάνωση πρέπει να αποκλείει κάθε διάκριση μεταξύ παραγωγών ή καταναλωτών εντός της Κοινότητας. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η διάκριση συνίσταται στη διαφορετική μεταχείριση ταυτόσημων καταστάσεων ή στην ίδια μεταχείριση διαφορετικών καταστάσεων ( απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 1983, Wagner, Συλλογή σ. 371 ).
Όσον αφορά τον αραβόσιτο, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, αφενός, όπως το τονίζει η Επιτροπή, και τα λοιπά εδάφη της Κοινότητας έχουν έλλειμμα αυτού του σιτηρού και πρέπει να το εισαγάγουν από τρίτες χώρες υφιστάμενα υψηλά μεταφορικά έξοδα Kat χωρίς μείωση της εισφοράς. Επιπλέον, αν η νήσος Reunion δεν εισάγει τον αραβόσιτο του οποίου έχει ανάγκη από ορισμένες χώρες ΑΚΕ που εξάγουν αυτό το σιτηρό, επωφελούμενη της απαλλαγής από την εισφορά που προβλέπει ο κανονισμός 435/80 της 18ης Φεβρουαρίου 1980 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/020, σ. 167 και επ. ) και λιγότερο δαπανηρών μεταφορικών εξόδων, αυτό οφείλεται απλώς στο ότι τα λιμάνια της δεν διαθέτουν σιλό ( σιλό δημητριακών ) και στο ότι ο αραβόσιτος πρέπει να εισαχθεί σε σάκους.
Υπ' αυτές τις συνθήκες, δεν φαίνεται η Επιτροπή, κρίνουσα ότι η κατάσταση της νήσου Reunion δεν διαφέρει αντικειμενικά από την κατάσταση των λοιπών εδαφών της Κοινότητας και ότι δεν δικαιολογεί, εν αντιθέσει προς ό,τι αποφάσισε για την όρυζα, την απαλλαγή από τις εισφορές όσον αφορά τις εισαγωγές αραβόσιτου σ' αυτό το έδαφος, να υπερέβη το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει σ' αυτό τον τομέα.
Πρέπει, επομένως, να δοθεί στο δεύτερο ερώτημα και στο πρώτο σκέλος του τρίτου ερωτήματος η απάντηση ότι η εφαρμογή της εισφοράς που έχει θεσπίσει ο κανονισμός 2727/75 κατά την εισαγωγή αραβόσιτου προοριζόμενου για τη νήσο Réunion δεν συνιστά παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων που καθιερώνει το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του τρίτου ερωτήματος
Με το δεύτερο σκέλος του τρίτου ερωτήματος, το εθνικό δικαστήριο ερωτά, στην ουσία, μήπως οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι εισαγωγές αραβόσιτου στη Réunion συνιστούν « ιδιαίτερες συνθήκες », κατά την έννοια του άρθρου 13, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1430/79 του Συμβουλίου που δικαιολογούν την επιστροφή των εισφορών οι οποίες εισπράχθησαν γι' αυτές τις εισαγωγές.
Η Coopérative agricole υποστηρίζει ότι στην περίπτωση της νήσου Réunion οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι αγορές αραβόσιτου πρέπει να θεωρηθούν ως ιδιαίτερες συνθήκες που δικαιολογούν, κατά το άρθρο 13 του κανονισμού 430/79, την επιστροφή ή τη διαγραφή των εισαγωγικών δασμών.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι αυτό το άρθρο δεν έχει εφαρμογή στην προκειμένη περίπτωση. Κατά την άποψη της ο όρος « ιδιαίτερες συνθήκες » αφορά την ειδική κατάσταση του ενδιαφερομένου ενώπιον των τελωνείων και όχι αντικειμενικές καταστάσεις των οποίων μπορεί να γίνει επίκληση από ακαθόριστο αριθμό επιχειρηματιών. Το άρθρο 13 του κανονισμού 1430/79 δεν πρέπει να ανοίγει νέα οδό που να καταλήγει σε τροποποίηση κανονισμού του Συμβουλίου με αποφάσεις της Επιτροπής. Αν αυτό συνέβαινε, η Επιτροπή θα διέθετε ευρεία διακριτική εξουσία που θα επέφερε σοβαρό πλήγμα στην ισορροπία μεταξύ θεσμικών οργάνων.
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 13 του κανονισμού 1430/79 αποτελεί « γενική ρήτρα επιεικείας, προοριζόμενη να καλύψει τις καταστάσεις που είναι διαφορετικές από εκείνες οι οποίες διαπιστώνονταν συνηθέστερα στην πράξη και μπορούσαν, κατά τη θέσπιση του κανονισμού, να αποτελέσουν αντικείμενο ειδικής ρυθμίσεως» (απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 1983, Papierfabrik,
283/82, Συλλογή σ. 4219
' απόφαση της 15ης Μαΐου 1986, Ορυζόμυλοι,
160/84, Συλλογή σ. 1633
). Αυτό το άρθρο έχει προορισμό να εφαρμόζεται όταν οι συνθήκες που χαρακτηρίζουν τη σχέση μεταξύ επιχειρηματία και διοικήσεως είναι τέτοιες ώστε δεν είναι δίκαιο να επιβληθεί σ' αυτό τον επιχειρηματία ζημία την οποία υπό ομαλές συνθήκες δεν θα υφίστατο. Όπως ορθώς παρατηρεί η Επιτροπή, η γεωγραφική θέση και η οικονομική κατάσταση της νήσου Reunion είναι αντικειμενικής φύσεως και αφορά ακαθόριστο αριθμό επιχειρηματιών, πράγμα που αποκλείει οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι εισαγωγές αραβόσιτου σε αυτό το έδαφος να μπορούν να θεωρηθούν ως « ιδιαίτερες συνθήκες » κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 13.
Πρέπει, επομένως, να δοθεί στο δεύτερο σκέλος του τρίτου ερωτήματος η απάντηση ότι οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι εισαγωγές αραβόσιτου που προορίζονται για τη νήσο Reunion δεν αποτελούν « ιδιαίτερες συνθήκες », κατά την έννοια του άρθρου 13, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 1430/79 του Συμβουλίου, που να δικαιολογούν την επιστροφή των εισφορών οι οποίες εισπράχθηκαν λόγω αυτών των εισαγωγών.
Δεδομένου ότι το τέταρτο ερώτημα υποβλήθηκε μόνο για την περίπτωση κατά την οποία θα είχε εφαρμογή το άρθρο 13 του κανονισμού 1430/79, δεν έχει πλέον αντικείμενο.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, που κατέθεσε προτάσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τρίτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Tribunal d'instance του Saint-Denis (νήσος Réunion), με απόφαση της 17ης Φεβρουαρίου 1986, αποφαίνεται:

1)
Η εισφορά κατά την εισαγωγή που προβλέπει ο κανονισμός 2727/75 του Συμβουλίου της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών, εφαρμόζεται ακόμα και όταν η πραγματική τιμή αγοράς δεν αντιστοιχεί στην πλασματική τιμή αναφοράς και είναι ανώτερη όχι μόνο από την τελευταία αυτή τιμή, αλλά επίσης και από την κοινοτική τιμή.

2)
H εφαρμογή της εισφοράς που έχει θεσπίσει ο κανονισμός 2727/75 κατά την εισαγωγή αραβόσιτου προοριζόμενου για τη νήσο Réunion δεν συνιστά παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων που καθιερώνει το άρθρο 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ.

3)
Οι συνθήκες υπό τις οποίες πραγματοποιούνται οι εισαγωγές αραβόσιτου που προορίζονται για τη νήσο Réunion δεν αποτελούν « ιδιαίτερες συνθήκες », κατά την έννοια του άρθρου 13, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 1430/79 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουλίου 1979, που να δικαιολογούν την επιστροφή των εισφορών οι οποίες εισπράχθηκαν λόγω αυτών των εισαγωγών.

Galmot
Everting
Moitinho de Almeida
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 26 Μαρτίου 1987.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος του τρίτου τμήματος
Υ. Galmot
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.