CELEX: 62006TJ0187
Wspólnotowy system ochrony odmian roślin
Odmiana rośliny SUMCOL 01
Odrzucenie wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony
Brak odrębnego charakteru zgłoszonej odmiany

Ramy prawne
Na mocy rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 z dnia 27 lipca 1994 r. w sprawie wspólnotowego systemu ochrony odmian roślin (
Dz.U. L 227, s. 1
), wspólnotowe prawa do ochrony odmian roślin przyznaje się w odniesieniu do odmian, które są odrębne, wyrównane, trwałe i nowe.
Zgodnie z art. 7 rozporządzenia nr 2100/94:
„1.   Odmianę uważa się za odrębną, jeżeli odróżnia się wyraźnie przejawianymi właściwościami wynikającymi ze szczególnego genotypu lub kombinacji genotypów [od] każdej innej odmiany, powszechnie znanej w dniu złożenia wniosku, określonym zgodnie z art. 51.
2.   Inną odmianę uważa się w szczególności za powszechnie znaną, jeżeli w dniu złożenia wniosku, określonym zgodnie z art. 51:
a)
była ona przedmiotem prawa do ochrony odmian roślin lub wpisano ją do urzędowego rejestru odmian roślin we Wspólnocie lub jakimkolwiek państwie lub w międzynarodowej organizacji o odpowiednich kompetencjach;
b)
zgłoszono wniosek o przyznanie w stosunku do niej prawa do ochrony odmian roślin lub o wpisanie jej do urzędowego rejestru odmian, o ile w międzyczasie doszło do przyznania prawa lub do wpisania do rejestru.
Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 114 mogą wyszczególnić przykłady innych przypadków, w których uważa się odmianę za powszechnie znaną”.
Zgodnie z art. 55 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 ze zmianami, w przypadku gdy Wspólnotowy Urząd Ochrony Odmian Roślin (CPVO) w wyniku pierwszego badania nie stwierdził żadnych przeszkód w przyznaniu wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, podejmie on działania mające na celu przeprowadzenie kontroli spełnienia przesłanek ustanowionych w art. 7, 8 i 9 w co najmniej jednym z państw członkowskich, przez właściwe instytucje (urzędy badające).
Zgodnie z art. 56 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 urzędy badające przeprowadzają próbną uprawę odmiany lub inne wymagane badania do celów badania technicznego, o ile nie przewidziano innych sposobów przeprowadzania badania technicznego związanych ze spełnieniem przesłanek określonych w art. 7, 8 i 9.
Zgodnie z art. 61 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 2100/94 CPVO odrzuca wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin, jeśli na podstawie sprawozdania z badania, o którym mowa w art. 57, ustali, że nie zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 7, 8 i 9.
Na podstawie art. 62 rozporządzenia nr 2100/94 CPVO przyznaje wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin, jeżeli stwierdzi, że wyniki badania są wystarczające do wydania decyzji i że nie wystąpiły żadne przeszkody w rozumieniu art. 59 i 61.
Zgodnie z art. 67 rozporządzenia nr 2100/94 od decyzji CPVO, wydanych między innymi na podstawie art. 61 i 62, przysługuje odwołanie.
Zgodnie z art. 70 rozporządzenia nr 2100/94:
„1.   [CPVO] zmienia decyzję, jeżeli jednostka, która w ramach [CPVO] przygotowała rozstrzygnięcie, uzna, że odwołanie jest dopuszczalne i zasługuje na uwzględnienie. Taka możliwość nie istnieje, jeżeli kilka stron wniosło odwołanie, a ich wnioski są przeciwstawne.
2.   Jeżeli decyzja nie została zmieniona w ciągu miesiąca od otrzymania uzasadnienia odwołania, [CPVO] postępuje następująco w odniesieniu do odwołania:
—
rozstrzyga, czy podejmie działanie na podstawie drugiego zdania ust. 2 art. 67, i
—
przekazuje [bezzwłocznie] odwołanie Izbie Odwoławczej”.
Według art. 76 rozporządzenia nr 2100/94:
„W postępowaniu przed [CPVO] może on badać stan faktyczny z urzędu w zakresie, w jakim podlega on badaniu na podstawie art. 54 i 55. [CPVO] nie uwzględnia stanu faktycznego, na który nie powołano się, ani dowodów, które nie zostały przedstawione w terminie wyznaczonym przez [CPVO]”.
Okoliczności powstania sporu
W dniu 7 czerwca 2001 r. skarżący Ralf Schräder złożył w CPVO wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin na podstawie rozporządzenia nr 2100/94. Wniosek ten został zarejestrowany pod nr 2001/0905.
Wniosek o przyznanie prawa do ochrony dotyczył odmiany SUMCOL 01 (zwanej dalej „odmianą SUMCOL 01” lub „zgłoszoną odmianą”), przedstawionej pierwotnie jako należąca do gatunku
Coleus canina
,
Katzenschreck
. Później strony uzgodniły, że odmiana ta należy jednak do gatunku
Plectranthus ornatus
.
W swoim wniosku skarżący wskazał, że zgłoszona odmiana była już sprzedawana na obszarze Unii Europejskiej, najpierw w styczniu 2001 r., pod nazwą „Verpiss dich” („odczep się”), lecz nie poza tym obszarem. Pochodzi ona ze skrzyżowania rośliny z gatunku
Plectranthus ornatus
z rośliną z gatunku
Plectranthus ssp.
(rośliną znaną w języku niemieckim jako „Buntnessel” z Ameryki Południowej).
W dniu 1 lipca 2001 r. CPVO powierzył Bundessortenamt (niemieckiemu federalnemu urzędowi do spraw odmian roślin) dokonanie badania technicznego zgodnie z art. 55 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94.
Zarówno z akt sprawy, jak i opisu stanu faktycznego zawartego w zaskarżonej decyzji oraz z twierdzeń co do faktów zawartych w skardze, a niekwestionowanych przez CPVO wynika, że w pierwszym roku procedury badawczej konkurenci skarżącego sprzeciwili się przyznaniu mu prawa do ochrony. Twierdzili oni, że zgłoszona odmiana nie jest nowa, lecz stanowi dziko rosnącą odmianę pochodzącą z Republiki Południowej Afryki sprzedawaną od lat zarówno w tym kraju, jak i w Niemczech.
Zgłoszona odmiana została na początku porównana z odmianą referencyjną przedstawioną przez przedsiębiorstwo Unger, konkurenta skarżącej, i sklasyfikowana przez nie jako należąca do gatunku
Plectranthus comosus
, „podobna do
ornatus
”. W istocie okazuje się, że te dwie odmiany nie różnią się między sobą wyraźnie. Jednakże przedsiębiorstwo Unger nie było w stanie przedstawić żadnego dowodu na to, że odmiana referencyjna była już znana. Wobec tego w swoim sprawozdaniu tymczasowym z dnia 28 listopada 2002 r. opracowanym zgodnie z normami UPOV (Międzynarodowego Związku ds. Ochrony Nowych Odmian Roślin) Bundessortenamt podniósł, co następuje:
„[…] [W] tym roku SUMCOL 01 nie odróżnia się od roślin spółki Unger zwanych
Plectranthus ornatus
. P. Unger nie był jednak w stanie przedstawić żadnego dowodu na fakt sprzedaży roślin tego przedsiębiorstwa od 1998 r. Należy przystąpić do nowego badania w 2003 r.”.
W dniu 20 marca 2002 r. dr Menne, działając w imieniu p. Heine, będącej ekspertem Bundessortenamt odpowiedzialnym za badania techniczne, nawiązał kontakt z E. van Jaarsveldem, współpracującym z ogrodem botanicznym Kirstenbosch (Republika Południowej Afryki), prosząc go o dostarczenie sadzonek lub nasion gatunków
Plectranthus comosus
lub
Plectranthus ornatus
, które zamierzano użyć w charakterze odmian referencyjnych. Zwrócił się do niego także z pytaniem, czy odmiany tych gatunków są dostępne na rynku południowoafrykańskim.
W odpowiedzi z dnia 25 marca 2002 r. E. van Jaarsveld wskazał:
„Gatunki
Plectranthus comosus
i
P. ornatus
są w naszym kraju powszechnie uprawiane. Pierwszy z tych gatunków jest obecnie uważany za dziko rosnącą roślinę inwazyjną i nie może być już sprzedawany w szkółkach ogrodniczych. Odmiany wielokolorowe są dostępne i często uprawiane i wydaje mi się, że ich rozmnażanie jest nadal legalne. Gatunek
P. ornatus
w dalszym ciągu jest powszechnie wykorzystywany i sprzedawany w szkółkach ogrodniczych. Obecnie panuje u nas jesień, więc postaram się o nasiona obu tych gatunków. Jako że nie są to gatunki rodzime w naszym regionie, nie uprawiamy ich u nas w Kirstenbosch; w związku z tym muszę postarać się o uzyskanie nasion roślin pochodzących z ogrodów prywatnych”.
W piśmie z dnia 15 maja 2002 r. p. Miller z Royal Horticultural Society Garden w Wisley (Zjednoczone Królestwo) napisała do p. Heine, co następuje:
„Obawiam się, że nie mamy nasion
Plectranthus
. Sugeruję, by skontaktowała się Pani z Botanical Society of South Africa w Kirstenbosch […] lub z Silverhill Seeds […] w Kapsztadzie w Republice Południowej Afryki.
Co do
C.

canina
to prawie na pewno chodzi tu o gatunek
Plectranthus ornatus
, w przeszłości nieprawidłowo zwany
P. comosus
. Sprowadziłam kilka sadzonek C.
canina i
są one mniej więcej identyczne z roślinami gatunku
P. ornatus
, które hoduję od lat, oraz z rośliną, którą otrzymałam na początku zeszłego roku z jednej ze szkółek ogrodniczych w Wielkiej Brytanii w celu jej identyfikacji”.
W piśmie z dnia 16 października 2002 r. E. van Jaarsveld w następujący sposób ustosunkował się do przesłanej mu przez p. Heine fotografii zgłoszonej odmiany:
„Badana przez Państwa roślina to z całą pewnością
P. ornatus Codd
. Znam bardzo dobrze ten gatunek.
P. comosus
jest to duży krzew z zupełnie innymi, włochatym liśćmi”.
W dniu 12 grudnia 2002 r. Bundessortenamt otrzymał sadzonki wysłane przez E. van Jaarsvelda i przedstawione przez niego jako pochodzące z jego prywatnego ogrodu. Ponieważ niektóre z nich nie przetrwały transportu, prawdopodobnie z powodu zimna, Bundessortenamt rozmnożył pozostałe w celu uzyskania dodatkowych sadzonek. Tak uzyskane rośliny były uprawiane razem z roślinami zgłoszonej odmiany SUMCOL 01 w roku badawczym 2003. Po zakończeniu badania okazało się, że zgłoszona odmiana różni się jedynie w minimalnym stopniu od roślin uzyskanych z sadzonek przysłanych przez E. van Jaarsvelda. Zgodnie z pismem p. Heine z dnia 19 sierpnia 2003 r. różnice były „istotne”, lecz ledwo widoczne.
Pismem z dnia 7 sierpnia 2003 r. CPVO poinformował skarżącego, że zdaniem Bundessortenamt „nie stwierdzono wystarczającej odrębności roślin w stosunku do roślin badanych w ogrodzie botanicznym Kirstenbosch”. Bezsporne pomiędzy stronami jest, że rośliny te pochodziły w istocie z prywatnego ogrodu E. van Jaarsvelda. Pismo to stwierdzało ponadto, że zdaniem p. Heine skarżący nie był w stanie wskazać swojej odmiany SUMCOL 01 podczas inspekcji na terenie upraw eksperymentalnych Bundessortenamt.
We wrześniu 2003 r. skarżący przedstawił swoje uwagi dotyczące wyników badania technicznego. Opierając się, po pierwsze, na wynikach swojej podróży badawczej do Republiki Południowej Afryki odbytej w dniach 29 sierpnia–1 września 2003 r., a po drugie, na wynikach swej wizyty w ogrodzie botanicznym w Meise (Belgia) w dniu 15 września 2003 r., oświadczył, że jest przekonany, iż rośliny pochodzące z ogrodu E. van Jaarsvelda, użyte do celów porównawczych, nie należą do odmiany referencyjnej, lecz właśnie do odmiany SUMCOL 01. Ponadto wyraził on wątpliwość co do powszechnej znajomości odmiany referencyjnej.
Sprawozdanie końcowe Bundessortenamt z dnia 9 grudnia 2003 r. sporządzone zgodnie z normami UPOV zostało przesłane skarżącemu wraz z pismem CPVO w dniu 15 grudnia 2003 r. Sprawozdanie to zawierało wniosek o braku odrębnego charakteru zgłoszonej odmiany SUMCOL 01 w stosunku do odmiany referencyjnej
Plectranthus ornatus
z Republiki Południowej Afryki (odmiany van Jaarsvelda).
Skarżący przedstawił swoje ostatnie uwagi do tego sprawozdania w dniu 3 lutego 2004 r.
Decyzją R 446 z dnia 19 kwietnia 2004 r. (zwaną dalej „decyzją o odrzuceniu”) CPVO odrzucił wniosek o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony ze względu na brak odrębnego charakteru odmiany SUMCOL 01 w rozumieniu art. 7 rozporządzenia nr 2100/94.
W szczególności w odniesieniu do przesłanki dotyczącej powszechnej znajomości odmiany referencyjnej w decyzji o odrzuceniu CPVO zawarł następujące stwierdzenia:
„Podczas badania technicznego odmiana »Sumcol 01« nie była wyraźnie odrębna, pod względem zaobserwowanych cech, od materiału referencyjnego
Plectranthus ornatus
z Republiki Południowej Afryki, który w chwili złożenia wniosku (7 czerwca 2001 r.), był powszechnie znany.
[…]
E. van Jaarsveld oświadczył, że ogród botaniczny Kirstenbosch specjalizuje się w gatunkach rodzimych.
P. ornatus
nie jest gatunkiem rodzimym w Republice Południowej Afryki, co wyjaśnia, dlaczego nie jest on uprawiany w tym ogrodzie. Odmiana [referencyjna] jest jednak dostępna na rynku i jest sprzedawana w szkółkach w Republice Południowej Afryki, w wyniku czego można znaleźć ją w ogrodach prywatnych, jak na przykład w ogrodzie E. van Jaarsvelda. Skoro odmiana ta jest dostępna na rynku i można ją znaleźć w ogrodach prywatnych, powinna być uznana za powszechnie znaną.
CPVO nie ma żadnych podstaw, by wątpić w podane przez E. van Jaarsvelda pochodzenie materiału roślinnego”.
W dniu 11 czerwca 2004 r. skarżący wniósł odwołanie od decyzji o odrzuceniu do Izby Odwoławczej CPVO. Jednocześnie wniósł on o umożliwienie mu wglądu w akta postępowania. Wniosek ten został uwzględniony w całości w dniu 25 sierpnia 2004 r., to jest na pięć dni przed upływem czteromiesięcznego terminu na wniesienie uzasadnienia odwołania, przewidzianego w art. 69 rozporządzenia nr 2100/94. Skarżący złożył jednak to uzasadnienie w dniu 30 sierpnia 2004 r.
Decyzja o odrzuceniu nie była przedmiotem rewizji wstępnej, o której mowa w art. 70 rozporządzenia nr 2100/94, w przewidzianym w tym przepisie terminie miesiąca od otrzymania uzasadnienia odwołania. Pismem z dnia 30 września 2004 r. CPVO poinformował jednak skarżącego o podjętej w tym samym dniu decyzji o „odroczeniu swej decyzji” w tym przedmiocie o dwa tygodnie z uwagi na zamiar przeprowadzenia nowego dochodzenia.
W dniu 8 października 2004 r. E. van Jaarsveld przedłożył CPVO następujące wyjaśnienia:
„
Plectranthus ornatus
została opisana przez dr. L. E. Codda w »Plectranthus and allied genera in southern Africa« [
Bothalia
11, 4: s. 393–394 (1975)]. W swoim opisie dr Codd stwierdził, że »Drośnie ona na skałach w okolicach częściowo zacienionych, na wysokościach od 1000 do 1500 metrów, w Etiopii i w Tanzanii. Jest uprawiana i prawie zadomowiona w Republice Południowej Afryki«. Mogę zatem oświadczyć i potwierdzić za dr. Coddem, że roślina ta jest u nas przedmiotem handlu w szkółkach ogrodniczych od ponad 30 lat. Już w 1975 r. była ona w szerokim zakresie wykorzystywana i sprzedawana, lecz pod nazwą
P. neochilus
. Obecnie
Plectranthus ornatus
można znaleźć w ogrodach w całej Republice Południowej Afryki i jest ona rozpowszechniona w handlu ogrodniczym”.
W dniu 13 października 2004 r. CPVO zadał E. van Jaarsveldowi nowe pytania dotyczące lokalizacji i daty pobrania sadzonek, dowodów ich zakupu, alternatywnych źródeł ich nabycia oraz możliwego europejskiego pochodzenia materiału roślinnego, jak również powołanego dzieła dr. Codda.
W dniu 15 października 2004 r. E. van Jaarsveld odpowiedział następująco:
„Omawiane rośliny nie zostały zakupione — jest to zwykły klon uprawiany powszechnie przez mieszkańców Kapsztadu i Republiki Południowej Afryki (RPA). Przesłane przeze mnie rośliny pochodzą z mojego prywatnego ogrodu (mieszkam i pracuję w ogrodzie botanicznym Kirstenbosch), a sadzonkę dostałem kilka lat temu z ogrodu przyjaciela z Plumstead; roślina ta była powszechna w handlu ogrodniczym. Uprawialiśmy ją nawet w naszym ogrodzie botanicznym pod nazwą
P. neochilus
, jednak po odkryciu przez nas, że jest to gatunek obcy, usunęliśmy ją z ogrodu botanicznego Kirstenbosch, gdyż uprawiamy jedynie rośliny z RPA. Klon ten dostępny jest w szkółkach ogrodniczych w całej RPA i znajduje się u nas w handlu ogrodniczym od początku lat 70. Zajmuję się
Plectr
. od lat i znam ten klon bardzo dobrze: nie uzyskuje się go z nasion, a zatem pochodzi z jednego źródła genetycznego, jest to więc jednolity klon.
Prześlę kopie odpowiednich stron książki dr. Codda”.
CPVO nawiązał również kontakt z południowoafrykańskim ministerstwem rolnictwa w związku z opinią E. van Jaarsvelda, zwracając się też o dodatkowe informacje dotyczące dostępności gatunku
Plectranthus ornatus
.
W odpowiedzi z dnia 2 listopada 2004 r. J. Sadie z powyższego ministerstwa stwierdziła, co następuje:
„Skontaktowałam się z innym ekspertem w dziedzinie
Plectranthus
, dr. Gertem Britsem, który jest również hodowcą.
Przede wszystkim
Plectranthus
jest jednym z rodzajów należących do dziedziny badań Ernsta van Jaarsvelda od wielu lat, a zatem jeśli chodzi o ten rodzaj, to E. van Jaarsveld jest bez wątpienia ekspertem i mogą Państwo ufać podanym przez niego informacjom.
Po drugie,
Plectranthus ornatus
jest gatunkiem pochodzącym z Afryki tropikalnej (Tanzania i Kenia). Gatunek ten jest bardzo zbliżony do gatunku pochodzącego z Republiki Południowej Afryki,
P. neochilus
, a różnice polegają na tym, że ten ostatni ma dłuższy kwiatostan, a
P. ornatus
ma zaokrąglone końcówki liści. Szkółki ogrodnicze najwyraźniej mylą te dwa gatunki. Ponieważ prowadzące je osoby w większości przypadków nie są wykwalifikowanymi botanikami, przy identyfikacji roślin opierają się na zdaniu innych i niewiele spośród nich rozpoznaje subtelne różnice pomiędzy gatunkami takimi, jak oba tu omawiane.
W Pretoria Herbarium znajdują się zasuszone okazy
P. ornatus
zerwane w ogrodzie w 1960 r. Potwierdzenie istnienia zasuszonych okazów zebranych spośród roślin zadomowionych i ogrodowych w Republice Południowej Afryki znaleźć można w niedawnej publikacji dr. H. F. Glena, »Cultivated Plants of southern Africa — names, common names, literature«, 2002, s. 326.
Publikacja dr. L. E. Codda z 1975 r., »
Plectranthus
(Labiataea) and allied genera in southern Africa«,
Bothalia
11, 4: 371–442 określa
P. ornatus
jako roślinę uprawianą i częściowo zadomowioną w Republice Południowej Afryki. Zostało to potwierdzone przez Andrew Hankeya w jego artykule, który ukazał się w nr 21
Plantlife
z września 1999 r., »The genus
Plectranthus
in South Africa: diagnostic characters and simple fields keys«, s. 8–15.
Faktem jest, że gatunek ten pochodzi z Afryki, i jeśli nie można odróżnić roślin, nawet pochodzących z prywatnych ogrodów, od odmiany zgłoszonej celem uzyskania ochrony przez hodowcę, oznacza to, że »odmiana« ta nie jest wyjątkowa.
[…] Możemy określić źródła uzyskania
P. ornatus
, lecz zajmie to sporo czasu. Jednakże mogę zwrócić Państwa uwagę na szkółkę ogrodniczą Rodene Wholesale Nursery w Port Elizabeth, która sprzeciwiała się rejestracji odmiany
P. neochilus
w Stanach Zjednoczonych, ponieważ na podstawie zdjęć nie można było odróżnić jej od zwykłej
P. neochilus
, uprawianej przez nich od niemal 15 lat”.
W dniu 10 listopada 2004 r. CPVO postanowił, że nie zmieni decyzji o odrzuceniu w ramach procedury rewizji przedwstępnej z art. 70 rozporządzenia nr 2100/94, i przekazał odwołanie Izbie Odwoławczej. CPVO podniósł, że kluczowym pytaniem jest, czy materiał roślinny odmiany referencyjnej przysłany Bundessortenamt przez E. van Jaarsvelda jest — jak twierdzi skarżący — materiałem odmiany SUMCOL 01 eksportowanym z Niemiec do Republiki Południowej Afryki. CPVO na pytanie to odpowiedział przecząco, opierając się na badaniu technicznym przeprowadzonym przez Bundessortenamt, który zwrócił uwagę na istnienie różnic pomiędzy zgłoszoną odmianą a odmianą referencyjną w zakresie wielkości rośliny, szerokości liści i długości rurki korony kwiatu.
W odpowiedzi pisemnej z dnia 8 września 2005 r. na pytanie zadane przez Izbę Odwoławczą CPVO przyznał, że zmiana klimatu i miejsca mogły wywołać pewne reakcje u roślin, a zatem nie można całkowicie wykluczyć, jak to wyjaśnił Bundessortenamt, iż odmiany wykazujące tak minimalne różnice jak zgłoszona odmiana i odmiana referencyjna stanowią w istocie tę samą odmianę.
Strony zostały wysłuchane przez Izbę Odwoławczą na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. Z protokołu rozprawy wynika, że p. Heine brała w niej udział jako przedstawiciel CPVO. Oświadczyła ona między innymi, że spośród sześciu sadzonek wysłanych przez E. van Jaarsvelda tylko cztery przetrwały transport. W celu wykluczenia możliwości, że przyczyną różnic pomiędzy odmianą zgłoszoną a odmianą referencyjną były czynniki środowiskowe, pozyskano nowe sadzonki, które wykorzystano jako odmianę referencyjną. Ponieważ były to sadzonki drugiej generacji, stwierdzone różnice należy jej zdaniem przypisać czynnikom genotypowym.
Z protokołu wynika również, że po zamknięciu rozprawy Izba Odwoławcza nie była całkowicie przekonana o powszechnej znajomości odmiany referencyjnej. Nie kwestionując wiarygodności i wiedzy technicznej E. van Jaarsvelda, Izba Odwoławcza oceniła, że niektóre z jego stwierdzeń w tym przedmiocie nie były w wystarczający sposób uzasadnione, a zatem uznała za niezbędne dokonanie oględzin na miejscu w Republice Południowej Afryki przez jednego ze swych członków w ramach stosowania środków dowodowych wymienionych w art. 78 rozporządzenia nr 2100/94.
W tym zakresie protokół z rozprawy zawiera następujące stwierdzenia:
„Przewodniczący zamknął procedurę ustną.
Po zakończeniu posiedzenia niejawnego przewodniczący ogłosił następujące postanowienie:

[…]

[…] [C]elem było rozstrzygnięcie kwestii, czy odmiana referencyjna jest powszechnie znana, w drodze oględzin na miejscu w Republice Południowej Afryki i zebrania odpowiednich informacji (art. 78 rozporządzenia Rady nr 2100/94) przez C. J. Barendrechta, członka Izby Odwoławczej.
Uzasadnienie:

Mimo że Izba przyjęła, iż informacje przesłane pocztą elektroniczną przez E. van Jaarsvelda nie pozostawiają żadnych wątpliwości co do jego kompetencji technicznych i wiarygodności, to treść zapewnień sprawia wrażenie, że E. van Jaarsveld nie przyłożył należytej uwagi do odpowiedzi na jednoznaczne pytania zadane przez Urząd, która byłaby od niego wymagana przez inne oficjalne podmioty lub sądy. Dlatego właśnie Izba nie została w pełni przekonana, że rośliny pochodzące z ogrodu E. van Jaarsvelda to w rzeczywistości
ornatus
, który dawniej rósł w ogrodzie botanicznym. Tej treści twierdzenie nie zostało wystarczająco wyjaśnione. Również nie została podana żadna wskazówka co do sposobu, w jaki
ornatus
mógł trafić z ogrodu botanicznego do ogrodu przyjaciela, ani co do faktów mogących uzasadnić twierdzenie, że
ornatus
z ogrodu botanicznego należał do tej samej odmiany co pochodząca z ogrodu E. van Jaarsvelda.

Strony postępowania zostały odpowiednio zawiadomione o podróży w celu umożliwienia im wzięcia w niej udziału. Przeprowadzenie tego środka dowodowego musiało zostać uzależnione od warunku zapłaty przez skarżącego zaliczki na koszty [art. 62 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1239/95]. W końcowym rozliczeniu koszty zostaną poniesione przez stronę przegrywającą”.
W dniu 27 grudnia 2005 r. Izba Odwoławcza dopuściła omawiany środek dowodowy w drodze postanowienia. Uzależniła przeprowadzenie go od warunku, że skarżący zapłaci zaliczkę na pokrycie kosztów w wysokości 6000 EUR, na podstawie art. 62 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1239/95 z dnia 31 maja 1995 r. ustanawiającego zasady wykonawcze stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 2100/94 w odniesieniu do postępowania przed Wspólnotowym Urzędem Odmian (
Dz.U. L 121, s. 37
).
W piśmie z dnia 6 stycznia 2006 r. skarżący podniósł, że nie był zobowiązany do przedstawianie dowodów ani nie wnosił o przeprowadzenie dopuszczonego środka dowodowego. Podkreślił, że to do CPVO należy ustalenie odrębnego charakteru w rozumieniu art. 7 rozporządzenia nr 2100/94. Dlatego też, jego zdaniem, „podróż rozpoznawcza” do Republiki Południowej Afryki byłaby możliwa tylko na podstawie art. 76 rozporządzenia nr 2100/94, a z tego tytułu nie musiałby on płacić zaliczki na koszty.
Decyzją z dnia 2 maja 2006 r. (sprawa A 003/2004, zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”) Izba Odwoławcza oddaliła odwołanie od decyzji o odrzuceniu. Zasadniczo uznała, że odmiana SUMCOL 01 nie odróżnia się wyraźnie od odmiany referencyjnej, powszechnie znanej w chwili złożenia wniosku.
Co do nieprzeprowadzenia środka dowodowego dopuszczonego w drodze postanowienia, to na stronie 20 powyższej decyzji Izba Odwoławcza wskazała, że:
„Izba nie wydała postanowienia o przeprowadzeniu środka dowodowego dotyczącego tożsamości i powszechnej znajomości odmiany referencyjnej pochodzącej z ogrodu E. van Jaarsvelda, ponieważ mimo początkowych wątpliwości w wyżej wymienionych kwestiach doszła w końcu do przekonania, że odmiana użyta w celach porównawczych była odmianą referencyjną, a nie odmianą SUMCOL 01 oraz że odmiana referencyjna była powszechnie znana w chwili złożenia wniosku.
Dlatego też okoliczność, że skarżący nie wpłacił zaliczki na koszty środka dowodowego, nie stanowi czynnika decydującego o nieprzeprowadzeniu środka dowodowego”.
Postępowanie i żądania stron
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 18 lipca 2006 r., skarżący wniósł niniejszą skargę.
W dniu 6 lipca 2007 r. skarżący złożył nowy dokument na poparcie swojej argumentacji odnośnie do ciężaru dowodu. Dokument ten to list z dnia 3 lipca 2007 r. skierowany do jego adwokata oraz do przewodniczącego CPVO przez Międzynarodową Wspólnotę Hodowców Roślin Ozdobnych i Owocowych Rozmnażanych Bezpłciowo (CIOPORA), a zawierający opinię w tym zakresie. Dokument ten został tymczasowo włączony do akt sprawy, a decyzja co do jego dopuszczalności została odłożona na późniejszy etap postępowania. Został on także doręczony CPVO z wezwaniem do przedstawienia uwag na rozprawie.
Wskutek zmiany składu izb Sądu sędzia sprawozdawca został przydzielony do siódmej izby, której następnie przekazano niniejszą sprawę.
Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (siódma izba) postanowił otworzyć procedurę ustną.
Na rozprawie w dniu 14 maja 2008 r. wysłuchane zostały wystąpienia stron oraz ich odpowiedzi na pytania Sądu. Na wspólny wniosek stron uzasadniony nieobecnością G. Schohego z powodu choroby CPVO został upoważniony do używania języka angielskiego jako języka postępowania, zgodnie z art. 35 § 2 lit. b) regulaminu Sądu. Skarżący odstąpił od dwóch pierwszych żądań sformułowanych w skardze, co zostało odnotowane w protokole rozprawy. CPVO oświadczył, że nie sprzeciwia się uwzględnieniu opinii CIOPORA, o której mowa w pkt 44 powyżej, co również zostało odnotowane w protokole rozprawy. Sąd postanowił o pozostawieniu tego dokumentu w aktach sprawy.
Skarżący wnosi do Sądu o:
—
stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji;
—
obciążenie CPVO kosztami postępowania.
CPVO wnosi do Sądu o:
—
oddalenie skargi;
—
obciążenie skarżącego kosztami postępowania;
—
ewentualnie, na wypadek przegrania sprawy przez CPVO, postanowienie, że poniesie on tylko swoje własne koszty zgodnie z art. 136 § 1 regulaminu.
Co do prawa
Na poparcie swojej skargi skarżący podnosi zasadniczo osiem zarzutów. Pierwszy zarzut, który dzieli się na trzy części, oparty jest na naruszeniu przepisu art. 62 w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2100/94. Drugi zarzut oparty jest na naruszeniu art. 76 rozporządzenia nr 2100/94. Trzeci zarzut oparty jest na naruszeniu art. 75 rozporządzenia nr 2100/94 i „ogólnego zakazu, obowiązującego w państwie prawa, podejmowania decyzji z zaskoczenia”. Czwarty zarzut oparty jest na naruszeniu art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95. Piąty zarzut oparty jest na naruszeniu art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95. Szósty zarzut oparty jest na naruszeniu art. 88 rozporządzenia nr 2100/94. Siódmy zarzut oparty jest na naruszeniu art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94. Wreszcie ósmy zarzut oparty jest na naruszeniu art. 67 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2100/94.
Sąd zbada na wstępie pierwszy zarzut, później łącznie zarzuty trzeci i piąty, a następnie zarzuty drugi, czwarty, szósty, siódmy i ósmy.
W przedmiocie pierwszego zarzutu, opartego na naruszeniu przepisu art. 62 w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2100/94
Argumenty uczestników
Skarżący podnosi, że na mocy art. 62 rozporządzenia nr 2100/94 wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin musi zostać przyznane, jeżeli wyniki badania są wystarczające do wydania decyzji i jeżeli nie zachodzą żadne przeszkody w rozumieniu art. 59 i 61 tego rozporządzenia. CPVO nie ma żadnej swobody uznania w tym zakresie, ponieważ ochrona musi zostać udzielona w razie spełnienia przesłanek materialnych i formalnych.
W niniejszej sprawie CPVO błędnie zastosował powyższy przepis, uznając w sposób nieuzasadniony, że nie zostały spełnione przesłanki przyznania wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin. W istocie skarżący zarzuca Izbie Odwoławczej, że oparła się ona wyłącznie na informacjach E. van Jaarsvelda, które skarżący uznaje w części za oczywiście błędne, a ogólnie za wzajemnie sprzeczne w odniesieniu do pochodzenia i powszechnej znajomości przysłanych przez niego sadzonek, oraz na wiedzy E. van Jaarsvelda jako eksperta w zakresie gatunku
Plectranthus
.
W ramach pierwszej części tego zarzutu skarżący twierdzi w szczególności, że CPVO naruszył art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 poprzez błędnie uznanie, iż odmiana SUMCOL 01 nie ma odrębnego charakteru w rozumieniu tego przepisu. W tym kontekście skarżący powtarza swoje twierdzenie, podnoszone już przez CPVO i Izbę Odwoławczą, zgodnie z którym z uwagi na marginalny charakter różnic dostrzeżonych pomiędzy zgłoszoną odmianą a odmianą referencyjną ta ostatnia jest niczym innym, jak właśnie samą zgłoszoną odmianą. Bowiem zdaniem skarżącego E. van Jaarsveld nie przekazał Bundessortenamt materiału roślinnego odmiany referencyjnej, lecz właśnie odmiany SUMCOL 01. W konsekwencji zgłoszona odmiana nie była porównywana z odmianą referencyjną w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94. Bundessortenamt nie był przynajmniej w stanie wykluczyć takiej ewentualności, co wystarcza do stwierdzenia naruszenia powyższego przepisu.
W ramach drugiej części tego zarzutu, sformułowanej alternatywnie, na wypadek przyjęcia, że rośliny przysłane przez E. van Jaarsvelda pochodziły z odmiany referencyjnej, skarżący twierdzi, bardziej szczegółowo, że CPVO naruszył art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 poprzez błędne uznanie, że domniemana odmiana referencyjna była powszechnie znana w chwili złożenia wniosku. Skarżący podkreśla w szczególności, że E. van Jaarsveld myli się, twierdząc, iż omawiane rośliny są częścią jednej odmiany, którą można nabyć „od lat w sklepach ogrodniczych w Republice Południowej Afryki”. Do tej pory udało się jedynie wykazać istnienie pojedynczej rośliny rosnącej w prywatnym ogrodzie E. van Jaarsvelda.
W ramach trzeciej części tego zarzutu skarżący twierdzi w szczególności, że błędy, którymi dotknięta jest ocena merytoryczna Izby Odwoławczej, pociągnęły za sobą naruszenie art. 62 rozporządzenia nr 2100/94. Zdaniem skarżącego stwierdzenia CPVO nie uzasadniają przyjęcia, że rośliny należące do odmiany SUMCOL 01 nie odróżniają się wyraźnie od odmiany, której istnienie było powszechnie znane w dniu złożenia wniosku.
W tym zakresie skarżący dodaje, że nie jest on zobowiązany wykazywać istnienia powszechnie znanej odmiany referencyjnej oraz że w razie wątpliwości w tym względzie wspólnotowe prawo do ochrony odmian roślin powinno zostać przyznane. Zatem nawet jeśli nie było możliwe wyjaśnienie w sposób ostateczny pochodzenia i tożsamości roślin przysłanych przez E. van Jaarsvelda, nie uzasadnia to, zdaniem skarżącego, odrzucenia wniosku. Przyjęta przez CPVO koncepcja, zgodnie którą należy odmówić przyznania prawa do ochrony zgłoszonej odmiany, ponieważ nie jest możliwe ustalenie bez żadnych wątpliwości, czy odróżnia się ona wyraźnie od każdej innej odmiany powszechnie znanej w dniu złożenia wniosku, jest z gruntu błędna.
CPVO twierdzi, że omawiany zarzut nie jest zasadny w żadnej ze swych części.
Ocena Sądu
— Rozważania wstępne w przedmiocie zakresu kontroli sądowej Sądu
Z orzecznictwa Trybunału wynika, że w przypadku gdy organ wspólnotowy zostaje, w ramach swoich zadań, powołany do dokonywania kompleksowej oceny, zwłaszcza o charakterze ekonomicznym, to przysługuje mu z tego względu szeroki zakres swobodnej oceny, której wykonywanie jest poddane ograniczonej kontroli sądowej nieprowadzącej do zastąpienia oceny tego organu oceną stanu faktycznego dokonaną przez sąd wspólnotowy. Sąd wspólnotowy ogranicza się zatem w takich przypadkach do zbadania przesłanek faktycznych oraz ich kwalifikacji prawnej dokonanej przez ten organ, a w szczególności kwestii, czy działanie tego organu nie jest dotknięte oczywistym błędem lub nie stanowi nadużycia władzy albo czy organ ten nie przekroczył w sposób oczywisty granic przysługującej mu swobodnej oceny (wyroki Trybunału z dnia 13 lipca 1966 r. w sprawach połączonych
56/64 i 58/64 Consten i Grundig przeciwko Komisji, Rec. s. 429
; z dnia 22 stycznia 1976 r. w sprawie
55/75 Balkan-Import-Export, Rec. s. 19
, pkt 8; z dnia 14 lipca 1983 r. w sprawie
9/82 Øhrgaard i Delvaux przeciwko Komisji, Rec. s. 2379
, pkt 14; z dnia 15 czerwca 1993 r. w sprawie
C-225/91 Matra przeciwko Komisji, Rec. s. I-3203
, pkt 24 i 25, oraz z dnia 5 maja 1998 r. w sprawie
C-157/96 National Farmers’ Union i in., Rec. s. I-2211
, pkt 39).
Podobnie jeśli decyzja organu administracji jest wynikiem złożonych ocen technicznych, na przykład z dziedziny medyczno-farmakologicznej, to oceny te są co do zasady przedmiotem ograniczonej kontroli sądowej, co oznacza, że sąd wspólnotowy nie może zastąpić dokonanej przez ten organ oceny okoliczności faktycznych swoją własną oceną [postanowienie prezesa Trybunału z dnia 11 kwietnia 2001 r. w sprawie
C-474/00 P(R) Komisja przeciwko Bruno Farmaceutici i in., Rec. s. I-2909
, pkt 90; zob. wyrok Sądu z dnia 17 września 2007 r. w sprawie
T-201/04 Microsoft przeciwko Komisji, Zb.Orz. s. II-3601
, pkt 88 i przywołane tam orzecznictwo).
Choć jednak sąd wspólnotowy uznaje, że organowi administracji przysługuje pewien zakres swobodnego uznania w dziedzinie ekonomicznej lub technicznej, nie oznacza to, że powinien on powstrzymać się od kontroli interpretacji danych o takim charakterze dokonanej przez ten organ. Sąd wspólnotowy powinien bowiem dokonać przede wszystkim weryfikacji nie tylko materialnej dokładności przywołanego materiału dowodowego oraz jego ścisłości i spójności, ale także kontroli tego, czy ten materiał stanowi zbiór istotnych danych, które należy wziąć pod uwagę w celu oceny złożonej sytuacji i czy może on stanowić uzasadnienie dla wniosków wyciągniętych na jego podstawie. Jednakże w ramach tej kontroli sąd wspólnotowy nie może zastępować oceny ekonomicznej lub technicznej dokonanej przez organ administracji swoją własną oceną (zobacz wyrok Trybunału z dnia 22 listopada 2007 r. w sprawie
C-525/04 P Hiszpania przeciwko Lenzing, Zb.Orz. s. I-9947
, pkt 57, oraz ww. w pkt 60 wyrok w sprawie Microsoft przeciwko Komisji, pkt 89 i przywołane tam orzecznictwo).
Powyższe orzecznictwo można zastosować do przypadków, w których decyzja administracyjna jest wynikiem złożonej oceny należącej do innych dziedzin naukowych, takich jak botanika lub genetyka.
W niniejszej sprawie złożoność naukowo-techniczna oceny odrębnego charakteru odmiany rośliny według kryteriów sformułowanych w art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94 może uzasadniać ograniczenie zakresu kontroli sądowej.
Kryteria powyższe wymagają bowiem weryfikacji, czy zgłoszona odmiana „odróżnia się wyraźnie przejawianymi właściwościami wynikającymi ze szczególnego genotypu lub kombinacji genotypów [od] każdej innej odmiany”. Jak to wynika między innymi z dokumentu UPOV nr TG/1/3 z dnia 19 kwietnia 2002 r. zatytułowanego „Ogólne wprowadzenie do badania odrębności, wyrównania, trwałości oraz do ujednolicenia opisów odmian roślin”, ocena taka wymaga doświadczenia i szczególnej wiedzy technicznej, zwłaszcza w dziedzinie botaniki i genetyki (zob. analogicznie wyrok Sądu z dnia 3 lipca 2002 r. w sprawie
T-179/00 A. Menarini przeciwko Komisji, Rec. s. II-2879
, pkt 44 i 45).
Natomiast ocena istnienia innej odmiany powszechnie znanej zgodnie z kryteriami z art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 nie wymaga szczególnej wiedzy technicznej i nie przedstawia trudności mogących uzasadnić ograniczenie zakresu kontroli sądowej.
Kryteria te ograniczają się bowiem do wymagania weryfikacji, czy na przykład w dniu złożenia wniosku o ochronę zgłoszonej odmiany inna odmiana „była […] przedmiotem prawa do ochrony odmian roślin lub wpisano ją do urzędowego rejestru odmian roślin we Wspólnocie lub jakimkolwiek państwie lub w międzynarodowej organizacji o odpowiednich kompetencjach”, lub też czy na ten sam dzień „zgłoszono wniosek o przyznanie w stosunku do niej prawa do ochrony odmian roślin lub o wpisanie jej do urzędowego rejestru odmian, o ile w międzyczasie doszło do przyznania prawa lub do wpisania do rejestru”.
Sąd zbada zgodność z prawem oceny merytorycznej dokonanej przez Izbę Odwoławczą w zaskarżonej decyzji na gruncie art. 7 ust. 1 i 2 oraz art. 62 rozporządzenia nr 2100/94 w świetle powyższych wstępnych rozważań.
— Ocena na gruncie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94
Na wstępie należy podnieść, że podobnie jak Bundessortenamt, Izba Odwoławcza wydała orzeczenie, odnosząc się wyłącznie do odmiany van Jaarsvelda. W tych okolicznościach, jak to słusznie podnosi skarżący, nie można uwzględnić argumentów podnoszonych przez CPVO w odpowiedzi na skargę, odnoszących się do rzekomego istnienia dwóch innych powszechnie znanych odmian, które również nie odróżniają się wyraźnie od zgłoszonej odmiany. W szczególności skoro pismo z Royal Horticultural Society Garden w Wisley, cytowane w pkt 18 powyżej, nie zostało uwzględnione przez Izbę Odwoławczą, to CPVO nie może się na nie powoływać w niniejszym postępowaniu w celu uzasadnienia zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z zaskarżoną decyzją zgłoszona odmiana SUMCOL 01 i odmiana referencyjna van Jaarsvelda nie są identyczne, a zatem wbrew twierdzeniom skarżącego są to dwie różne odmiany, które jednak nie odróżniają się od siebie wyraźnie w rozumieniu art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94.
Powyższa ocena opiera się na wnioskach z badania technicznego, podanych w sprawozdaniu końcowym Bundessortenamt z dnia 9 grudnia 2003 r. (zob. pkt 23 powyżej), jak również na wyjaśnieniach podanych na rozprawie przed Izbą Odwoławczą przez p. Heine, eksperta Bundessortenamt odpowiedzialnego za badanie techniczne (zob. pkt 36 powyżej).
Jeśli chodzi o kwestię, czy odmiana referencyjna van Jaarsvelda jest różna od zgłoszonej odmiany SUMCOL 01, to ze sprawozdania końcowego Bundessortenamt wynika, że pomiędzy tymi dwoma odmianami stwierdzono występowanie różnic w zakresie 3 z 26 kryteriów porównawczych stosowanych dla celów badania technicznego zgodnie z normami UPOI. Są to: wysokość rośliny, szerokość liści i długość rurki korony kwiatu. Ponadto podczas rozprawy przez Izbą Odwoławczą p. Heine wykluczyła, by różnice te były wynikiem czynników środowiskowych. Jej zdaniem wynikają one z czynników genotypowych. Oznacza to, że zgodnie z tą analizą zgłoszona odmiana i odmiana referencyjna nie stanowią tej samej odmiany.
Sam skarżący przyznaje, że różnice te występują, lecz cały czas przypisuje je czynnikom środowiskowym.
Biorąc pod uwagę zakres swobodnego uznania, którym dysponuje CPVO w odniesieniu do kompleksowych badań botanicznych, należy stwierdzić, że dowody przywołane przez skarżącego na poparcie jego argumentacji nie są jednak wystarczające, by stwierdzić, że Bundessortenamt, a następnie CPVO oraz Izba Odwoławcza popełnili oczywisty błąd w ocenie, który mógłby doprowadzić do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji.
Po pierwsze, wyjaśnienia, zeznania i sprawozdania ekspertów przedstawione przez skarżącego dotyczą ogólnie wpływu, jaki czynniki środowiskowe mogą mieć na cechy wskazane przez Bundessortenamt jako odmienne. Wpływu tego jednak CPVO nie kwestionuje. Z drugiej strony Bundessortenamt doszedł do wniosku, że w szczególnych okolicznościach niniejszego przypadku stwierdzone różnice nie mogą być przypisane tym czynnikom, lecz jedynie czynnikom genotypowym. Ogólne argumenty przywołane przez skarżącego nie wystarczają do odrzucenia tego konkretnego wniosku.
Po drugie twierdzenia skarżącego, zgodnie z którymi niewystarczającą wagę przywiązano do okoliczności, że rośliny skarżącego oraz rośliny przysłane przez E. van Jaarsvelda były przez lata wystawione na działanie różnych warunków klimatycznych, należy traktować po prostu jako odmienną opinię w stosunku do opinii CPVO. Nie wystarcza to do stwierdzenia, że opinia CPVO jest oczywiście błędna.
Po trzecie, twierdzenie skarżącego, zgodnie z którym sam Bundessortenamt nie był w stanie wykluczyć, że wszystkie rośliny uprawiane w 2003 r. należały do odmiany SUMCOL 01, jest błędne.
Rzeczywiście w piśmie do CPVO z dnia 20 czerwca 2005 r. p. Heine stwierdziła:
„Nie mogliśmy odróżnić roślin objętych zgłoszeniem od roślin z Republiki Południowej Afryki, na podstawie czego można oczywiście argumentować, że wszystkie te rośliny pochodzą od roślin objętych zgłoszeniem”.
Opierając się na tym piśmie, CPVO w swojej odpowiedzi z dnia 8 września 2005 r. na pytanie zadane przez Izbę Odwoławczą uznał, że zmiana klimatu i miejsca mogła wywołać reakcję u roślin i że nie można całkowicie wykluczyć, iż odmiany wykazujące tak minimalne różnice, jak zgłoszona odmiana i odmiana referencyjna, stanowią tę samą odmianę (zob. pkt 35 powyżej).
Dokonując całościowej oceny materiału dowodowego, nie należy nadawać szczególnej wagi powyższemu stwierdzeniu p. Heine ani też, w konsekwencji, opartej na nim odpowiedzi pisemnej udzielonej przez CPVO Izbie Odwoławczej. Po pierwsze bowiem oświadczenie to, zawarte w liście elektronicznym napisanym w pośpiechu, blisko dwa lata po badaniu technicznym, kiedy to autorka najprawdopodobniej nie pamiętała wszystkich dokumentów zawartych w aktach sprawy, stoi w sprzeczności ze sprawozdaniem końcowych z dnia 12 grudnia 2003 r., w którym stwierdzono występowanie elementów różniących dwie badane odmiany. Po drugie, wbrew twierdzeniom skarżącego, z protokołu rozprawy przed Izbą Odwoławczą w żaden sposób nie wynika, że p. Heine podtrzymała to oświadczenie na rozprawie. Przeciwnie, z bardziej szczegółowych wyjaśnień udzielonych przez nią na rozprawie wynika, że jej zdaniem obie omawiane odmiany różnią się genetycznie (zob. pkt 71 powyżej).
Po czwarte, argument skarżącego, zgodnie z którym mógł on wyraźnie odróżnić odmianę SUMCOL 01 i odmianę van Jaarsvelda od rośliny z gatunku
Plectranthus ornatus
uprawianej w ogrodzie botanicznym w Meise, jest pozbawiony znaczenia, ponieważ — jak to podnosi Izba Odwoławcza, a czemu nie sprzeciwił się skarżący —
Plectranthus ornatus
jest gatunkiem o wielu odmianach, spośród których niektóre różnią się wyraźnie od odmiany SUMCOL 01, a niektóre nie.
Po piąte, nie są przekonujące dowody przedłożone przez skarżącego w celu podważenia twierdzenia Izby Odwoławczej, zgodnie z którym na podstawie doświadczenia „można by wykluczyć”, że rośliny odmiany SUMCOL 01 mogły dostać się do prywatnego ogrodu E. van Jaarsvelda.
Zgodnie z oświadczeniem samego skarżącego zawartym we wniosku o udzielenie wspólnotowego prawa do ochrony, sprzedaż odmiany SUMCOL 01 rozpoczęła się w styczniu 2001 r. na terytorium Unii Europejskiej, lecz nie poza nim (zob. pkt 12 powyżej). Co więcej, nie ma żadnego dowodu na to, że odmiana SUMCOL 01 była sprzedawana w Republice Południowej Afryki w okresie wystąpienia okoliczności faktycznych sprawy. Skarżący co najwyżej wykazał, że kenijskie przedsiębiorstwo Florensis posiadało niewielką liczbę egzemplarzy tych roślin pod koniec 2001 r. z przeznaczeniem na badania produktywności oraz że przedsiębiorstwo południowoafrykańskie Alba-Atlantis wyraziło na początku 2002 r. przejściowe zainteresowanie uzyskaniem licencji na wyłączną dystrybucję tej odmiany w Republice Południowej Afryki.
Ponadto CPVO po raz pierwszy skontaktował się z E. van Jaarsveldem w dniu 20 marca 2002 r., a ten ostatni w dniu 25 marca 2002 r. wskazał, że
Plectranthus ornatus
jest powszechnie wykorzystywany i sprzedawany przez szkółki ogrodnicze w Republice Południowej Afryki (zob. pkt 17 powyżej). W dniu 16 października 2002 r. zidentyfikował on na podstawie zdjęcia odmianę SUMCOL 01 jako odmianę
Plectranthus ornatus Codd
(zob. pkt 19 powyżej). Sadzonki odmiany van Jaarsvelda zostały przesłane przez niego do Bundessortenamt na początku grudnia 2002 r. (zob. pkt 20 powyżej). W październiku 2004 r. E. van Jaarsveld wyjaśnił CPVO, że pochodziły one z sadzonki otrzymanej „kilka lat temu z ogrodu przyjaciela” i że nabyte zostały na rynku ogrodniczym (zob. pkt 31 powyżej).
Twierdzenie skarżącego zakłada więc nie tylko, że E. van Jaarsveld zdołał uzyskać nasiona lub sadzonki odmiany SUMCOL 01 w czasie, kiedy nie była ona sprzedawana w Republice Południowej Afryki, oraz że bezzwłocznie rozpoczął ich uprawę w swoim prywatnym ogrodzie, lecz również, że złożył on wobec CPVO nieprawdziwe oświadczenie co do pochodzenia sadzonek wysłanych przez niego w grudniu 2002 r., a wszystko to jedynie po to, by uniemożliwić przyznanie skarżącemu wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin. Chociaż scenariusza takiego nie można bezwzględnie wykluczyć, to wydaje się on w takim stopniu nieprawdopodobny, że nie pozostaje nic innego, jak tylko odrzucić go ze względu na brak dowodów na jego poparcie.
W tym zakresie należy dodać, że skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, który mógłby wywołać poważne wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń E. van Jaarsvelda, potwierdzonej przez południowoafrykańskie ministerstwo rolnictwa (zob. pkt 33 powyżej). Skarżący ograniczył się do zwrócenia uwagi na kontakty, jakie E. van Jaarsveld utrzymywał z „wieloma” konkurentami, jednak „nie chcąc go oskarżać”. Tego rodzaju insynuacje nie wystarczają jednak, by poddać w wątpliwość wiarygodność świadka, którego wiedza techniczna uznana jest przez właściwe władze południowoafrykańskie i co do którego żaden z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie pozwala przyjąć, że ma on jakikolwiek interes w rozstrzygnięciu niniejszego sporu.
Po szóste wreszcie, argumentacja skarżącego mająca na celu podważenie twierdzenia Izby Odwoławczej, zgodnie z którym na podstawie doświadczenia „można by wykluczyć”, że rośliny odmiany SUMCOL 01 mogły dostać się do prywatnego ogrodu E. van Jaarsvelda, jest w każdym razie nieskuteczna.
Bowiem przyjmując nawet, że ewentualności takiej nie można kategorycznie wykluczyć, należy stwierdzić, że nie pozwala ona na zakwestionowanie oceny dokonanej przez CPVO w oparciu o wyniki badania technicznego, zgodnie którą odmiana SUMCOL 01 i odmiana van Jaarsvelda to dwie różne odmiany. Ponieważ ocena ta wystarczałaby sama w sobie do uzasadnienia zaskarżonej decyzji, ewentualny błąd popełniony przez Izbę Odwoławczą polegający na wykluczeniu powyższej możliwości pozostawałby bez znaczenia dla zgodności z prawem tej decyzji.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, pierwszą część pierwszego zarzutu należy oddalić jako bezzasadną.
— Ocena na gruncie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94
Kwestia, którą Izba Odwoławcza uznała za kluczową, polega na tym, czy na podstawie akt sprawy odmiana van Jaarsvelda może być uznana za powszechnie znaną w rozumieniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94.
Zgodnie z zaskarżoną decyzją:
„Nie ma żadnych wątpliwości, że
P. ornatus
jest rośliną nierodzimą (»egzotyczną«) w Republice Południowej Afryki. Dlatego właśnie odmiany tego gatunku nie są prezentowane w ogrodach botanicznych. Jednak nie oznacza to, że odmiany tego gatunku nie są dostępne w Republice Południowej Afryki. Rośliny »egzotyczne«, to znaczy nierodzime, które można łatwo rozmnażać i które łatwo dostosowują się do obcego klimatu, cieszą się również dużą popularnością ze względu na swój egzotyczny charakter. Skarżący w całej Republice Południowej Afryki napotykał
P. neochilus
, który jest gatunkiem, zgodnie z jego oświadczeniami, »bardzo przypominającym« SUMCOL 01. Jak podkreśliła również J. Sadie z południowoafrykańskiego ministerstwa rolnictwa — podobnie jak E. van Jaarsveld w swojej wiadomości z dnia 8 października 2004 r. — oba gatunki
P. ornatus
i
P. neochilus
są często mylone ze względu na ich znaczne podobieństwo, co powoduje, że
P. ornatus
jest również oferowany do sprzedaży przez niewykwalifikowanych sprzedawców w szkółkach ogrodniczych pod nazwą
P. neochilus
. Dlatego właśnie nie można wykluczyć, że skarżący napotkał
P. ornatus
, lecz pod nazwą
P. neochilus
. Zgadzałoby się to z oświadczeniami E. van Jaarsvelda i J. Sadie oraz z cytowanymi przez nich źródłami (między innymi Codd, Brits, Glen), zgodnie z którymi
P. ornatus
występuje w Republice Południowej Afryki od dawna.
J. Sadie powołuje się między innymi na Pretoria Herbarium, które zachowało
P. ornatus
i które uzyskało rośliny z ogrodu w latach 60. XX wieku. Ponadto powołuje się ona na ekspertów w osobach dr. L. E. Codda i Andrew Hankeya, którzy zgodnie wskazali, odpowiednio w publikacjach z 1975 r. i z 1999 r., że
P. ornatus
— wywodzący się z Etiopii i Tanzanii — był uprawiany i zadomowiony w Republice Południowej Afryki.
E. van Jaarsveld powołał się na swoje wieloletnie doświadczenie badawcze oraz na opis dokonany przez dr. L. E. Codda, zgodnie z którym
P. ornatus
był dostępny dla odbiorcy publicznego w Republice Południowej Afryki od dziesięcioleci. Gdy w liście z dnia 15 października 200[4] r. E. van Jaarsveld oświadcza, że przesłane przez niego sadzonki z własnego ogrodu pochodzą z ogrodu przyjaciela w Plumstead i że rośliny te uprawiano dawniej jako
P. neochilus
w ogrodach botanicznych, oznacza to, iż przysłane sadzonki to sadzonki gatunku
P. ornatus
uprawiane w Republice Południowej Afryki”.
Należy na wstępie podnieść, że skarżący nie podał konkretnych argumentów ani szczególnych dowodów na poparcie drugiej części swego zarzutu, kwestionując dokonane w powyższy sposób przez Izbę Odwoławczą utożsamienie odmiany referencyjnej pochodzącej z ogrodu E. van Jaarsvelda z południowoafrykańską odmianą gatunku
Plectranthus ornatus
opisaną w wymienionych publikacjach naukowych i wspomnianą przez E. van Jaarsveld i J. Sadie. Wobec braku jakichkolwiek dowodów przeciwnych, Izba Odwoławcza mogła jednak w sposób uzasadniony dokonać powyższego utożsamienia, opierając się na szeregu oświadczeń E. van Jaarsvelda, co też uczyniła na stronie 19 zaskarżonej decyzji. Co więcej, utożsamienie to wynika już z końcowego sprawozdania Bundessortenamt z dnia 9 grudnia 2003 r., które wskazuje odmianę van Jaarsvelda jako „odmianę referencyjną
Plectranthus ornatus
z Republiki Południowej Afryki (odmiana van Jaarsvelda)”.
W tych warunkach Izba Odwoławcza była w pełni uprawniona do oparcia się na okolicznościach, o których mowa w pkt 90 powyżej, i do przyjęcia wniosku, że odmiana referencyjna była powszechnie znana.
Jeśli chodzi o oświadczenia E. van Jaarsvelda, to należy podnieść, że w swym liście elektronicznym z dnia 25 marca 2002 r., czyli z okresu, gdy nie był a priori podejrzany, gdyż nie miał jeszcze żadnych kontaktów ze skarżącym, poinformował on Bundessortenamt, że
Plectranthus ornatus
„w dalszym ciągu jest powszechnie wykorzystywany i sprzedawany w szkółkach ogrodniczych” (zob. pkt 17 powyżej). Stwierdzenie to było później przez niego wielokrotnie potwierdzane i wyjaśniane (zob. pkt 19, 29 i 31 powyżej).
Co więcej, wbrew temu, co utrzymuje skarżący, Izba Odwoławcza nie oparła się na samych twierdzeniach E. van Jaarsvelda. Oparła się bowiem również na informacjach przekazanych przez południowoafrykańskie ministerstwo rolnictwa oraz na literaturze naukowej, gdzie znalazła potwierdzenie oświadczeń E. van Jaarsvelda (zob. pkt 33 powyżej).
W szczególności J. Sadie, urzędnik południowoafrykańskiego ministerstwa rolnictwa, potwierdziła, że E. van Jaarsveld jest uznanym ekspertem w odniesieniu do
Plectranthus ornatus
i że dostarczone przez niego informacje mogą być traktowane jako wiarygodne. Z jej listu wynika, że szkółki ogrodnicze sprzedawały zarówno
Plectranthus ornatus
(odmiana kenijska i tanzańska), jak i
Plectranthus neochilus
(odmiana południowoafrykańska), mimo że często je myliły ze sobą ze względu na wzajemne podobieństwo. Ponadto J. Sadie wskazała, że herbarium w Pretorii posiada okazy
Plectranthus ornatus
„zebrane w ogrodzie w 1960 r.”.
Twierdzenia E. van Jaarsvelda zostały również potwierdzone w literaturze naukowej. Z akt sprawy wynika — co nie było kwestionowane przez skarżącego — że
Plectranthus ornatus
został szczegółowo opisany w dziełach L. E. Codda (1975 r.), A. Hankeya (1999 r.) i H. F. Glena (2002 r.) (zob. pkt 33). Autorzy ci opisali ten gatunek jako „uprawiany i zadomowiony w Republice Południowej Afryki”.
W tym zakresie należy podnieść, że zgodnie z brzmieniem zaleceń UPOV i wbrew twierdzeniom skarżącego publikacja szczegółowego opisu danej odmiany jest jednym z elementów, które należy wziąć pod uwagę przy ustalaniu jej powszechnej znajomości.
Bowiem zgodnie z pkt 5.2.2.1 „Powszechna znajomość” konwencji UPOV nr TG/1/3 z dnia 19 kwietnia 2002 r., przywołanego w pkt 64 powyżej, publikacja szczegółowego opisu została wymieniona między innymi jako element, który należy uwzględnić przy ustalaniu powszechnej znajomości.
Element ten może być również uwzględniony na gruncie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94. Po pierwsze przepis ten nie zawiera bowiem wyczerpującej listy elementów mogących przesądzać o powszechnej znajomości odmiany referencyjnej, co potwierdza użycie określenia „w szczególności”. Po drugie, zgodnie z przedostatnim motywem rozporządzenia nr 2100/94, uwzględnia on między innymi konwencję UPOV.
W niniejszym przypadku Izba Odwoławcza słusznie wzięła pod uwagę szczegółowe opisy zawarte w dziełach L. E. Codda, A. Hankeya i F. H. Glena, ustalając powszechną znajomość odmiany referencyjnej.
W świetle wszystkich uzupełniających się elementów pewne uogólnienia lub sprzeczności wytknięte przez skarżącego w kolejnych oświadczeniach E. van Jaarsvelda, w szczególności dotyczące dokładnego pochodzenia sadzonek wysłanych przez niego do Bundessortenamt, okazują się mieć niewielkie znaczenie. Oczywiście sprzeczności te osłabiają w pewnym stopniu wagę świadectwa E. van Jaarsvelda i zrozumiałe jest, że Izba Odwoławcza postanowiła początkowo zastosować środek dowodowy mający na celu rozwianie powziętych w tym zakresie wątpliwości. Niemniej jednak wynika z tego, że w przedmiocie kluczowej kwestii powszechnej znajomości odmiany referencyjnej twierdzenia E. van Jaarsvelda znajdują potwierdzenie u południowoafrykańskich władz oraz w kilku publikacjach naukowych.
Biorąc pod uwagę powyższe, drugą cześć pierwszego zarzutu należy oddalić jako bezzasadną.
— Ocena na gruncie art. 62 rozporządzenia nr 2100/94
Trzecia część pierwszego zarzutu, oparta na naruszeniu art. 62 rozporządzenia nr 2100/94, opiera się na założeniu, że Izba Odwoławcza nie mogła zgodnie z prawem stwierdzić w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w jej dyspozycji, iż istnieje powszechnie znana odmiana referencyjna, od której zgłoszona odmiana wyraźnie się nie odróżnia. Natomiast zdaniem skarżącego, gdyby CPVO prawidłowo uwzględnił stan faktyczny, a w szczególności sprzeczności w oświadczeniach E. van Jaarsvelda wytknięte w ramach dwóch pierwszych części tego zarzutu, to powinien był stwierdzić, że odmiana SUMCOL 01 jest wyraźnie odrębna.
Na wstępie Sąd podnosi, że w ten sposób sformułowana przez skarżącego teza, iż odmiana SUMCOL 01 powinna była zostać uznana za wyraźnie odrębną, pozostaje w oczywistej sprzeczności z tezą sformułowaną przez niego samego w ramach pierwszej części niniejszego zarzutu, zgodnie którą zgłoszona odmiana SUMCOL 01 i odmiana referencyjna van Jaarsvelda to jedna i ta sama odmiana.
W każdym razie z analizy dwóch pierwszych części zarzutu wynika, że przesłanka, na której opiera się argumentacja skarżącego, jest błędna.
W tych okolicznościach ogólne uwagi skarżącego dotyczące ciężaru dowodu i spoczywającego na CPVO obowiązku przystąpienia do badania stanu faktycznego z urzędu są bezskuteczne lub pozbawione znaczenia.
To samo dotyczy uwag przedstawionych przez CIOPORA w raporcie z dnia 3 lipca 2007 r., o którym mowa w pkt 44 powyżej.
Z powyższego wynika, że trzecią część pierwszego zarzutu należy oddalić jako bezzasadną, a tym samym pierwszy zarzut należy oddalić w całości.
W przedmiocie zarzutów trzeciego i piątego, opartych odpowiednio na naruszeniu art. 75 rozporządzenia nr 2100/94 i „ogólnego zakazu, obowiązującego w państwie prawa, podejmowania decyzji z zaskoczenia” oraz na naruszeniu art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95
Argumenty uczestników
W ramach trzeciego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 75 rozporządzenia nr 2100/94 i „ogólnego zakazu, obowiązującego w państwie prawa, podejmowania decyzji z zaskoczenia”, skarżący utrzymuje, że zaskarżona decyzja została wydana z zaskoczenia i że jest ona oparta na podstawach, o których nigdy wcześniej nie słyszał. Po pierwsze bowiem skarżący jest zdania, że nie mógł się spodziewać wydania takiej decyzji w świetle przebiegu rozprawy przed Izbą Odwoławczą w dniu 30 września 2005 r. oraz w świetle znaczenia postanowienia dotyczącego środka dowodowego z dnia 27 grudnia 2005 r. Po drugie skarżący twierdzi, że nie miał możliwości zajęcia stanowiska w przedmiocie rozważań przedstawionych w tej decyzji, które jego zdaniem mają uzasadniać całkowicie nową ocenę stanu faktycznego.
W replice skarżący wyjaśnia, że Izba Odwoławcza nie mogła zmienić swojej „wstępnej opinii” powziętej w ramach rozważania sprawy po wydaniu postanowienia o środkach dowodowych ani też wydać zaskarżonej decyzji bez wcześniejszego wysłuchania go w tej kwestii. W owym czasie Izba Odwoławcza wydawała się bowiem zgadzać ze skarżącym co do tego, że dotychczas przedstawione dowody nie wystarczają do ustalenia powszechnej znajomości odmiany referencyjnej. Zatem według skarżącego Izba Odwoławcza powinna była wyjaśnić mu okoliczności, które skłoniły ją do zmiany zdania, i dać mu okazję do przedstawienia swych uwag.
W ramach piątego zarzutu skarżący twierdzi, że wbrew art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95 Izba Odwoławcza uzależniła zastosowanie dopuszczonego przez nią środka dowodowego od warunku zapłaty przez niego zaliczki na koszty, chociaż nie wnosił on ani o dopuszczenie konkretnego środka dowodowego, ani o zastosowanie go.
CPVO twierdzi, że Izba Odwoławcza nie naruszyła żadnego z przepisów podanych przez skarżącego.
Ocena Sądu
— W przedmiocie piątego zarzutu
Zgodnie z art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95 zatytułowanym „Koszty [przeprowadzania dowodów]”:
„[Przeprowadzenie dowodu może być] uwarunkowane […] złożeniem w CPVO przez stronę postępowania, która żądała [przeprowadzenia tego dowodu], kwoty określonej przez CPVO [według] oszacowania kosztów”.
W niniejszym przypadku omawiany środek dowodowy został dopuszczony nie na wniosek skarżącego, lecz przez Izbę Odwoławczą z urzędu.
Niezasadnie zatem Izba Odwoławcza oparła się na art. 62 rozporządzenia nr 1239/95 w celu uzależnienia przeprowadzenia tego środka od złożenia zaliczki przez skarżącego.
Piąty zarzut jest więc zasadny w zakresie, w jakim zmierza do stwierdzenia niezgodności z prawem postanowienia dotyczącego środka dowodowego z dnia 27 grudnia 2005 r.
Zarzut ten należy jednak odrzucić jako bezskuteczny w ramach wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, ponieważ została ona wydana bez przeprowadzenia omawianego środka dowodowego i bez wyciągnięcia z niego przez Izbę Odwoławczą jakichkolwiek niekorzystnych konsekwencji prawnych dla skarżącego.
— W przedmiocie trzeciego zarzutu
Zgodnie z art. 75 rozporządzenia nr 2100/94:
„Decyzje [CPVO] zawierają uzasadnienie. Muszą one opierać się na motywach oraz dowodach, co do których strony postępowania miały możliwość ustosunkowania się ustnie lub na piśmie”.
Wbrew twierdzeniom skarżącego zaskarżona decyzja opiera się na uzasadnieniu i dowodach — to znaczy zasadniczo na oświadczeniach pisemnych E. van Jaarsvelda i J. Sadie oraz wyciągach z dzieł L. E. Codda, A. Hankeya i H. F. Glena — znajdujących się w aktach postępowania administracyjnego, do których skarżący miał dostęp i co do których mógł zająć stanowisko zarówno ustnie, jak i na piśmie.
Jeśli chodzi o okoliczność, że Izba Odwoławcza zmieniła zdanie co do konieczności przeprowadzenia środka dowodowego dopuszczonego postanowieniem z dnia 27 grudnia 2005 r., to skarżący nie twierdzi, że Izba Odwoławcza nie miała prawa zrezygnować z tego dowodu, jeżeli rozważając sprawę, oceniła, że nie jest już on niezbędny do rozstrzygnięcia sporu. Jego twierdzenie, wyjaśnione w replice, polega na tym, że Izba Odwoławcza nie mogła zmienić swojej oceny w tym zakresie bez podania mu okoliczności, które skłoniły ją do tej zmiany, i bez dania mu możliwości przedstawienia swych uwag.
Argumentacji tej nie można przyjąć. Skoro co do zasady środek dowodowy może zostać dopuszczony z urzędu, bez obowiązku wcześniejszego przedyskutowania przez Izbę Odwoławczą jego stosowności lub niezbędności ze stronami, może być on również cofnięty z urzędu, na tych samych warunkach, jeżeli rozważając sprawę, Izba Odwoławcza dojdzie do odmiennych wniosków. Nie jest to decyzja podjęta z zaskoczenia, z naruszeniem rzekomej ogólnej zasady prawa wspólnotowego, lecz wykonywanie przez Izbę Odwoławczą przyznanego jej na mocy art. 76 rozporządzenia nr 2100/94 swobodnego uznania w zakresie badania stanu faktycznego z urzędu, w szczególności za pomocą środków dowodowych wymienionych w art. 78 tego rozporządzenia.
W niniejszej sprawie Izba Odwoławcza wskazała w zaskarżonej decyzji, że była w stanie usunąć początkowe wątpliwości oraz dojść do przekonania, że odmiana referencyjna była powszechnie znana, bez konieczności przeprowadzania pierwotnie zamierzonego i dopuszczonego środka dowodowego. W decyzji tej wskazała ponadto przyczyny i dowody uzasadniające to przekonanie.
Ostatecznie jedyną istotną kwestią dla celów kontroli sądowej dokonywanej w ramach niniejszego zarzutu jest kwestia, czy strony mogły ustosunkować się do tych przyczyn i dowodów.
Ponieważ strony taką możliwość miały, jak to wynika z pkt 119 powyżej, trzeci zarzut należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie drugiego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 76 rozporządzenia nr 2100/94
Skarżący twierdzi, że zakładając, iż w niniejszej sprawie w celu usunięcia wątpliwości wynikających ze sprzeczności zawartych w oświadczeniach E. van Jaarsvelda stały się konieczne dalsze wyjaśnienia, to CPVO powinien był, zgodnie z art. 76 rozporządzenia nr 2100/94, nakazać z urzędu przeprowadzenie nowego badania technicznego w rozumieniu art. 55 tego rozporządzenia.
CPVO zasadniczo odpowiada, że założenie, na którym opiera się drugi zarzut, jest błędne.
W tym zakresie należy zauważyć, że jak to wynika z analizy pierwszego zarzutu, Izba Odwoławcza mogła prawidłowo wywieść z posiadanych dowodów, iż odmiany SUMCOL 01 nie można wyraźnie odróżnić od odmiany referencyjnej powszechnie znanej w chwili złożenia wniosku. Zatem w żaden sposób nie była zobowiązana do przystąpienia do nowego badania technicznego.
Wobec tego drugi zarzut musi być oddalony jako bezzasadny.
W przedmiocie czwartego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95
Skarżący twierdzi, że wbrew art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/95, p. Heine — odpowiedzialny egzaminator Bundessortenamt — uczestniczyła w procedurze ustnej po stronie CPVO, mimo że nie była ona wezwana na rozprawę i chociaż nie zostało wydane postanowienie o dopuszczeniu środków dowodowych. Jej oświadczenia zostały włączone do zaskarżonej decyzji, tak jak zeznania świadka lub opinia biegłego, i to w dodatku w sposób niekompletny.
W tym zakresie CPVO słusznie twierdzi, że stawiennictwo p. Heine na rozprawie nie wymagało dopuszczenia środka dowodowego w rozumieniu art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95. Z protokołu rozprawy wynika bowiem, że p. Heine stawiła się na niej w charakterze przedstawiciela CPVO, a nie świadka lub biegłego (zob. pkt 36 powyżej). Złożone przez nią oświadczenia zostały zamieszczone w protokole jako oświadczenia CPVO, a nie jako zeznania świadka lub opinia biegłego. W tym kontekście CPVO słusznie podnosi, że na mocy art. 15 ust. 2 rozporządzenia nr 1239/95 czynności dokonane przez p. Heine zgodnie z warunkami porozumienia zawartego pomiędzy CPVO a Bundessortenamt dotyczące badania technicznego mają dla osób trzecich charakter czynności CPVO.
Dodatkowo skarżący nie przedstawia żadnego dowodu na poparcie swego twierdzenia, że oświadczenia p. Heine zostały w zaskarżonej decyzji przytoczone w sposób niekompletny.
Tym samym czwarty zarzut podlega oddaleniu jako bezzasadny.
W przedmiocie szóstego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 88 rozporządzenia nr 2100/94
Skarżący twierdzi, że CPVO uniemożliwiał mu przez niedopuszczalnie długi czas zapoznanie się z aktami postępowania, tym samym znacznie utrudniając mu wykonywanie prawa do obrony.
W tym zakresie z akt postępowania administracyjnego przekazanych przez CPVO do sekretariatu Sądu wynika, że skarżącemu przekazano całość akt i że umożliwiono mu skuteczne przedstawienie swego stanowiska.
W szczególności:
—
w swoim odwołaniu z dnia 11 czerwca 2004 r. skarżący zawarł wniosek oparty na art. 88 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94 i art. 84 ust. 3 rozporządzenia nr 1239/95 o uzyskanie kopii dokumentów dotyczących wniosku o przyznanie wspólnotowego prawa do ochrony odmian roślin w odniesieniu do odmiany SUMCOL 01;
—
wniosek ten został podtrzymany pismem z dnia 30 lipca 2004 r.;
—
pismem z dnia 10 sierpnia 2004 r. CPVO przekazał skarżącemu całość dokumentów, które posiadał;
—
faksem z dnia 17 sierpnia 2004 r. skarżący zażądał przedstawienia dodatkowych dokumentów dotyczących korespondencji pomiędzy Bundessortenamt a E. van Jaarsveldem;
—
w dniu 17 sierpnia 2004 r. CPVO zwrócił się do Bundessortenamt o przekazanie powyższych dokumentów, co nastąpiło w dniu 18 sierpnia 2004 r.;
—
pocztą elektroniczną z dnia 18 sierpnia 2004 r. CPVO przekazał powyższe dokumenty skarżącemu;
—
faksem z dnia 18 sierpnia 2004 r. skarżący wniósł o przedłużenie terminu na złożenie pisma zawierającego zarzuty odwołania o miesiąc; jednocześnie wniósł o przekazanie mu kopii całości akt Bundessortenamt;
—
faksem z dnia 19 sierpnia 2004 r. sekretariat Izby Odwoławczej poinformował skarżącego, że termin ostateczny na złożenie pisma zawierającego zarzuty odwołania został przesunięty na dzień 6 września 2004 r.;
—
pocztą elektroniczną z dnia 24 sierpnia 2004 r., otrzymaną w dniu 25 sierpnia 2004 r., CPVO przekazał skarżącemu kopie całości akt Bundessortenamt, przypominając mu o upływie terminu w dniu 6 września 2004 r.;
—
skarżący złożył pismo zawierające zarzuty odwołania w dniu 30 sierpnia 2004 r.
Jak słusznie zauważa CPVO, skoro skarżący nie wykorzystał dodatkowego terminu przyznanego mu na złożenie pisma, to nie wykazał, że spóźnione przekazanie mu akt uniemożliwiło mu wykonanie prawa do obrony na tym etapie postępowania.
Co więcej, skarżący mógł jeszcze przedstawić swoje stanowisko zarówno na rozprawie w dniu 30 września 2005 r. przed Izbą Odwoławczą, jak i w swoim piśmie z dnia 14 października 2005 r.
W tych okolicznościach piąty zarzut należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie siódmego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94
Skarżący twierdzi, że naruszając art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94, CPVO czekał dwa miesiące, zanim postanowił nie zmieniać swej decyzji o odrzuceniu wniosku. Skarżący w replice dodaje, że naruszenie to przynosi poważny uszczerbek jego prawom. Bowiem nawet jeśli utrzymuje się ochrona pierwszeństwa zgłoszonej odmiany zgodnie z art. 95 rozporządzenia nr 2100/94, to ochrona ta ma znacznie mniejszy zakres. Osoba składająca wniosek o przyznanie ochrony odmiany roślin nie dysponuje prawem o charakterze zakazowym porównywalnym z prawem przewidzianym w art. 94 rozporządzenia nr 2100/94. Skarżący nie może więc sprzeciwiać się rozmnażaniu odmiany przez osoby trzecie.
W tym zakresie stwierdzić trzeba, iż prawdą jest, że na mocy art. 70 rozporządzenia nr 2100/94 zatytułowanego „Rewizja przedwstępna” w przypadku wniesienia odwołania jednostce CPVO, która przygotowała decyzję, przysługuje termin jednego miesiąca od dnia otrzymania odwołania na jej zmianę, jeśli uzna, że odwołanie jest dopuszczalne i uzasadnione. Ustęp 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli decyzja nie zostanie zmieniona w tym terminie, CPVO „przekazuje [bezzwłocznie] odwołanie Izbie Odwoławczej”.
W niniejszej sprawie pismo zawierające odwołanie zostało doręczone CPVO w dniu 30 sierpnia 2004 r. (zob. pkt 27 powyżej). Jednostka CPVO, która przygotowała decyzję, zebrała się w dniach 24 i 29 września 2004 r. w celu ewentualnej zmiany decyzji zgodnie z art. 70 rozporządzenia nr 2100/94. W dniu 30 września 2004 r. jednostka ta zawiadomiła Izbę Odwoławczą oraz skarżącego, że odracza swą decyzję w tym przedmiocie o dwa tygodnie, aby przeprowadzić dodatkowe dochodzenie (zob. pkt 28 powyżej). Dodatkowe dochodzenie polegało na zwróceniu się o wyjaśnienia do E. van Jaarsvelda, który dostarczył je pocztą elektroniczną w dniach 8 i 15 października 2004 r., oraz na skierowaniu pytań do południowoafrykańskiego ministerstwa rolnictwa, które udzieliło odpowiedzi pocztą elektroniczną w dniu 2 listopada 2004 r. (zob. pkt 29–33 powyżej). Jednostka CPVO zebrała się następnie na nowo w dniu 10 listopada 2004 r. i postanowiła, w oparciu o wyniki dodatkowego dochodzenia, nie zmieniać decyzji o oddaleniu i przekazać od razu odwołanie Izbie Odwoławczej (zob. pkt 34 powyżej).
Chociaż termin przewidziany w art. 70 rozporządzenia nr 2100/94 został przekroczony o miesiąc i dziesięć dni, Sąd uznaje, że opóźnienie to było uzasadnione szczególnymi okolicznościami sprawy, a w szczególności koniecznością zwrócenia się do osób zamieszkujących w odległym kraju.
W każdym razie przekroczenie tego terminu nie może uzasadniać stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, lecz co najwyżej przyznanie odszkodowania, w razie gdyby okazało się, że skarżący poniósł z tego powodu jakąkolwiek szkodę.
W tym zakresie skarżący w swojej replice kładzie nacisk na rozróżnienie pomiędzy ochroną przyznaną uprawnionemu na gruncie art. 95 rozporządzenia nr 2100/94 w odniesieniu do czynności poprzedzających wspólnotową ochronę odmian roślin a ochroną przyznaną mu na gruncie art. 94 tego rozporządzenia w odniesieniu do czynności naruszających chronioną odmianę.
Rozważania te są jednak w niniejszej sprawie pozbawione znaczenia, ponieważ wspólnotowa ochrona zgłoszonej odmiany nie została w końcu przyznana.
W tych okolicznościach siódmy zarzut należy oddalić jako bezzasadny.
W przedmiocie ósmego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 67 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2100/94
Skarżący twierdzi, że wbrew art. 67 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2100/94 jego wniosek został wykreślony z rejestru CPVO niezwłocznie po wydaniu decyzji o odrzuceniu. Jego zdaniem oznacza to poważne osłabienie jego sytuacji prawnej wynikającej z art. 95 rozporządzenia nr 2100/94.
W tym zakresie należy stwierdzić, że nawet przy założeniu, iż wniosek o przyznanie prawa został wykreślony z rejestru CPVO niezwłocznie po wydaniu decyzji o odrzuceniu z naruszeniem art. 67 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2100/94, zgodnie z którym odwołanie od takiej decyzji ma skutek zawieszający, ta niezgodność z prawem nie miałaby związku z samą decyzją o odrzuceniu, a przez to nie mogłaby wpłynąć na jej ważność ani też w konsekwencji na ważność zaskarżonej decyzji.
W konsekwencji ósmy zarzut należy oddalić jako bezskuteczny.
Z całości poprzedzających rozważań wynika, że skargę należy oddalić jako bezzasadną.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ skarżący przegrał sprawę, należy zgodnie z żądaniem CPVO obciążyć go kosztami postępowania.

Z powyższych względów
SĄD (siódma izba)
orzeka, co następuje:

1)
Skarga zostaje oddalona.

2)
Ralf Schräder zostaje obciążony kosztami postępowania.

Forwood
Moavero Milanesi
Truchot
Ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 19 listopada 2008 r.
Podpisy
Spis treści

Ramy prawne

Okoliczności powstania sporu

Postępowanie i żądania stron

Co do prawa

W przedmiocie pierwszego zarzutu, opartego na naruszeniu przepisu art. 62 w związku z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2100/94

Argumenty uczestników

Ocena Sądu

— Rozważania wstępne w przedmiocie zakresu kontroli sądowej Sądu

— Ocena na gruncie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 2100/94

— Ocena na gruncie art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94

— Ocena na gruncie art. 62 rozporządzenia nr 2100/94

W przedmiocie zarzutów trzeciego i piątego, opartych odpowiednio na naruszeniu art. 75 rozporządzenia nr 2100/94 i „ogólnego zakazu, obowiązującego w państwie prawa, podejmowania decyzji z zaskoczenia” oraz na naruszeniu art. 62 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95

Argumenty uczestników

Ocena Sądu

— W przedmiocie piątego zarzutu

— W przedmiocie trzeciego zarzutu

W przedmiocie drugiego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 76 rozporządzenia nr 2100/94

W przedmiocie czwartego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 60 ust. 1 rozporządzenia nr 1239/95

W przedmiocie szóstego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 88 rozporządzenia nr 2100/94

W przedmiocie siódmego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 70 ust. 2 rozporządzenia nr 2100/94

W przedmiocie ósmego zarzutu, opartego na naruszeniu art. 67 ust. 2 zdanie pierwsze rozporządzenia nr 2100/94

W przedmiocie kosztów
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.