CELEX: 62003CJ0004
Σύμβαση των Βρυξελλών
Άρθρο 16, σημείο 4
Διαφορές σε θέματα καταχωρίσεως ή κύρους των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας
Αποκλειστική διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου του τόπου καταθέσεως ή καταχωρίσεως
Αγωγή για την αναγνώριση αντιποιήσεως
Ζήτημα του κύρους του διπλώματος ευρεσιτεχνίας τεθέν παρεμπιπτόντως

Duijnstee, σκέψη 22). Τα δικαστήρια του συμβαλλόμενου κράτους, στο έδαφος του οποίου τηρούνται μητρώα, δύνανται να
αποφαίνονται κατ’ εφαρμογή του εθνικού δικαίου τους σχετικά με το κύρος και τα αποτελέσματα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας που
χορηγήθηκαν στο εν λόγω κράτος. Η σχετική μέριμνα για ορθή απονομή της δικαιοσύνης προσλαμβάνει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στον
τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας ώστε, ενόψει της ιδιομορφίας του θέματος, πλείονα συμβαλλόμενα κράτη να έχουν θεσπίσει
ειδικό σύστημα ένδικης προστασίας, επιφυλάσσοντας την οικεία διαφορά υπέρ ειδικών δικαστηρίων.
23     Η ανωτέρω αποκλειστική διεθνής δικαιοδοσία δικαιολογείται επίσης από το γεγονός ότι η χορήγηση των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας
συνεπάγεται διαμεσολάβηση της εθνικής διοικήσεως (βλ., συναφώς, την έκθεση Jenard σχετικά με τη Σύμβαση, EE 1986, C 298, σ.
64).
24     Όσον αφορά τη θέση που κατέχει το άρθρο 16 της Συμβάσεως στο σύστημα αυτής, πρέπει να επισημανθεί ότι οι προβλεπόμενοι στο
ανωτέρω άρθρο κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας περιβάλλονται αποκλειστικό και επιτακτικής φύσεως χαρακτήρα ο οποίος επιβάλλεται
με ειδικό σθένος τόσο στους ιδιώτες όσο και στον δικαστή. Οι διάδικοι αδυνατούν να παρεκκλίνουν από την εφαρμογή του μέσω
συμφωνίας περί απονομής δικαιοδοσίας (άρθρο 17, τέταρτο εδάφιο, της Συμβάσεως) με εκούσια εμφάνιση του εναγομένου (άρθρο 18
της Συμβάσεως). Το δικαστήριο συμβαλλόμενου κράτους, το οποίο έχει επιληφθεί διαφοράς κρινόμενης ως κύριου ζητήματος, για
την οποία διαφορά έχει, δυνάμει του άρθρου 16 της Συμβάσεως, διεθνή δικαιοδοσία δικαστήριο άλλου συμβαλλόμενου κράτους, οφείλει
να διαπιστώσει αυτεπαγγέλτως την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του (άρθρο 19 της Συμβάσεως). Απόφαση εκδοθείσα κατά παράβαση
των διατάξεων του εν λόγω άρθρου 16 δεν εμπίπτει στο σύστημα αναγνωρίσεως και εκτελέσεως της Συμβάσεως (άρθρα 28, πρώτο εδάφιο,
και 34, δεύτερο εδάφιο, της Συμβάσεως).
25     Λαμβανομένης υπόψη της θέσεως που κατέχει το άρθρο 16, σημείο 4, της Συμβάσεως στο σύστημα αυτής και ενόψει του επιδιωκόμενου
σκοπού, πρέπει να συναχθεί ότι η προβλεπόμενη με την εν λόγω διάταξη αποκλειστική διεθνής δικαιοδοσία πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής
ανεξαρτήτως του δικονομικού πλαισίου εντός του οποίου τίθεται το ζήτημα του κύρους διπλώματος ευρεσιτεχνίας, αδιακρίτως στα
πλαίσια ασκήσεως αγωγής ή προβολής ενστάσεως, κατά την κίνηση της δίκης ή σε μεταγενέστερο στάδιο αυτής.
26     Πρώτον, το να παρέχεται η δυνατότητα στον επιληφθέν αγωγής για την αναγνώριση αντιποιήσεως ή για την αναγνώριση μη αντιποιήσεως
δικαστήριο να διαπιστώνει, παρεμπιπτόντως, την ακυρότητα του επίδικου διπλώματος ευρεσιτεχνίας θα έθιγε την αναγκαστική φύση
του προβλεπόμενου στο άρθρο 16, σημείο 4, της Συμβάσεως κανόνα περί διεθνούς δικαιοδοσίας.
27     Πράγματι, ενώ το άρθρο 16, σημείο 4, της Συμβάσεως δεν επαφίεται στη διάθεση των διαδίκων, ο εναγόμενος θα ήταν σε θέση, υποβάλλοντας
απλώς τα αιτήματα της αγωγής του, να παρακάμψει τον επιτακτικό χαρακτήρα του κανόνα περί διεθνούς δικαιοδοσίας που θέτει το
άρθρο αυτό.
28     Δεύτερον, η ούτω παρεχόμενη δυνατότητα παρακάμψεως του άρθρου 16, σημείο 4, της Συμβάσεως θα επαγόταν πολλαπλασιασμό των λόγων
διεθνούς δικαιοδοσίας και θα ήταν ικανή να θίξει την προβλεψιμότητα των κανόνων διεθνούς δικαιοδοσίας που θέτει η Σύμβαση,
παραβιάζοντας κατά συνέπεια την αρχή ασφαλείας δικαίου, θεμελίου της Συμβάσεως (βλ. αποφάσεις της 19ης Φεβρουαρίου 2002, C-256/00,
Besix, Συλλογή 2002, σ. I-1699, σκέψεις 24 έως 26, της 1ης Μαρτίου 2005, C-281/02, Owusu, Συλλογή 2005, σ. I-1383, σημείο
41, και σημερινή απόφαση στην υπόθεση C-539/03, Roche Nederland κ.λπ., μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 37).
29     Τρίτον, η αποδοχή, στα πλαίσια του συστήματος της Συμβάσεως, αποφάσεων με τις οποίες δικαστήρια άλλα πλην εκείνων του κράτους
χορηγήσεως διπλώματος ευρεσιτεχνίας αποφαίνονται παρεμπιπτόντως επί του κύρους του εν λόγω διπλώματος ευρεσιτεχνίας πολλαπλασιάζει
επίσης τον κίνδυνο εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων που η Σύμβαση επιδιώκει ακριβώς να αποφεύγει (βλ., υπό την έννοια αυτή,
αποφάσεις της 6ης Δεκεμβρίου 1994, Tatry, C-406/92, Συλλογή 1994, σ. I-5439, σκέψη 52, και προπαρατεθείσα απόφαση Besix, σκέψη
27).
30     Το προβαλλόμενο από την LuK και τη Γερμανική Κυβέρνηση επιχείρημα ότι, κατά το γερμανικό δίκαιο, τα αποτελέσματα μιας αποφάσεως
με την οποία κρίνεται παρεμπιπτόντως το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας περιορίζονται στους διαδίκους της υποθέσεως δεν μπορεί
να αποτελέσει πρόσφορη απάντηση στον προαναφερθέντα κίνδυνο. Πράγματι, τα αποτελέσματα που επάγεται παρόμοια απόφαση καθορίζονται
από το εθνικό δίκαιο. Σε μερικά συμβαλλόμενα κράτη, η απόφαση περί ακυρώσεως διπλώματος ευρεσιτεχνίας έχει ισχύ erga omnes.
Προς αποφυγή του κινδύνου εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων, καθίσταται συνεπώς αναγκαίο να περιορίζεται η διεθνής δικαιοδοσία
των δικαστηρίων άλλου κράτους, πλην εκείνου της εκδόσεως του διπλώματος ευρεσιτεχνίας, να αποφαίνονται παρεμπιπτόντως επί
του κύρους αλλοδαπού διπλώματος ευρεσιτεχνίας αποκλειστικά στις περιπτώσεις εκείνες όπου το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο περιβάλλει
την προς έκδοση απόφαση με περιοριζόμενο στους διαδίκους της δίκης αποτέλεσμα. Πάντως, παρόμοιος περιορισμός οδηγεί σε στρεβλώσεις,
θέτοντας με τον τρόπο αυτό σε κίνδυνο την ισότητα και την ομοιομορφία των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που απορρέουν από τη
Σύμβαση για τα συμβαλλόμενα κράτη και για τους ενδιαφερομένους (προπαραταθείσα απόφαση Duijnstee, σκέψη 13).
31     Υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων, πρέπει στο υποβληθέν ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, σημείο 4, της Συμβάσεως
έχει την έννοια ότι ο κανόνας περί αποκλειστικής διεθνούς δικαιοδοσίας που αυτό εξαγγέλλει καλύπτει όλες τις διαφορές σχετικά
με την καταχώριση ή το κύρος διπλώματος ευρεσιτεχνίας, ανεξαρτήτως του αν το ζήτημα τίθεται στα πλαίσια ασκήσεως αγωγής ή
προβολής ενστάσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
32     Δεδομένου ότι η διαδικασία ενέχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι
κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πέραν των διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 16, σημείο 4, της Συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές
και εμπορικές υποθέσεις, όπως τροποποιήθηκε για τελευταία φορά με τη Σύμβαση της 29ης Νοεμβρίου 1996 για την προσχώρηση της
Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας, έχει την έννοια ότι ο κανόνας περί
αποκλειστικής διεθνούς δικαιοδοσίας που αυτό εξαγγέλλει καλύπτει όλες τις διαφορές σχετικά με την καταχώριση ή το κύρος διπλώματος
ευρεσιτεχνίας, ανεξαρτήτως του αν το ζήτημα τίθεται στα πλαίσια ασκήσεως αγωγής ή προβολής ενστάσεως.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.