CELEX: 61990CJ0057
Κοινωνική ασφάλιση
Ασφαλιστικές εισφορές ασθένειας επί των επικουρικών συντάξεων και των συντάξεων λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως
Πρόσωπα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος εκτός της Γαλλίας

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 7 Μαρτίου 1990, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία, παρακρατώντας μια ασφαλιστική εισφορά ασθένειας από τις επικουρικές συντάξεις και τις συντάξεις λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως τις οποίες λαμβάνουν άτομα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος εκτός της Γαλλίας και των οποίων η κάλυψη έναντι των κινδύνων ασθένειας και μητρότητας δεν βαρύνει το γαλλικό ασφαλιστικό σύστημα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ και ειδικότερα παρέβη τις διατάξεις των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 33 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως ισχύει μετά την έκδοση του κανονισμού (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (
ΕΕ L 230, σ. 6
).
Το προαναφερθέν άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 ορίζει ότι τα πρόσωπα για τα οποία ισχύει ο κανονισμός αυτός υπόκεινται στη νομοθεσία ενός και μόνον κράτους μέλους. Κατά το άρθρο 33 του ίδιου κανονισμού, ο φορέας κράτους μέλους που καταβάλλει την σύνταξη, αν η ισχύουσα γι' αυτόν νομοθεσία προβλέπει κρατήσεις εισφορών εις βάρος του δικαιούχου συντάξεως για την κάλυψη των παροχών ασθένειας και μητρότητας, εξουσιοδοτείται να προβαίνει στις κρατήσεις αυτές, υπολογιζόμενες σύμφωνα με την εν λόγω νομοθεσία επί του ποσού της οφειλομένης παρ' αυτού συντάξεως, κατά το μέτρο που οι καταβαλλόμενες δυνάμει των άρθρων 27, 28, 28α, 29, 31 και 32 παροχές βαρύνουν φορέα του προαναφερθέντος κράτους μέλους.
Ο νόμος 79-1129 της 28ης Δεκεμβρίου 1979, περί διαφόρων μέτρων χρηματοδοτήσεως της κοινωνικής ασφαλίσεως [JORF ( Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας), αριθ. φύλλου 302, της 29.12.1979, σ. 3279], όπως συμπληρώθηκε με τις εκτελεστικές αποφάσεις υπ' αριθ. 80-298 της 24ης Απριλίου 1980 ( JORF, αριθ. φύλλου 99 της 26.4.1980, σ. 1080), 80-598 και 80-599 της 30ής Ιουλίου 1980 (JORF, αριθ. φύλλου 177 της 31.7.1980, σ. 1931 ), προβλέπει ότι από τις επικουρικές συντάξεις και τις συντάξεις λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως παρακρατείται, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας των συνταξιούχων, μια εισφορά που προορίζεται για τη χρηματοδότηση του γενικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως.
Τα ειδικά επιδόματα λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως καταβάλλονται από το Fonds national de 1' emploi ( Εθνικό Ταμείο Απασχολήσεως ). Δυνάμει του άρθρου L 322-4 του code du travail ( Κώδικα Εργατικού Δικαίου ) ( κανονιστική απόφαση 86-948, της 11ης Αυγούστου 1986 ), τα επιδόματα αυτά χορηγούνται σε ορισμένες κατηγορίες ηλικιωμένων εργαζομένων κατόπιν συνάψεως συμβάσεων μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των επαγγελματικών ή διεπαγγελματικών οργανώσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων ή των επιχειρήσεων.
Το άρθρο L 731-5 του code de la sécurité sociale ( Κώδικα Κοινωνικής Ασφαλίσεως, που θεσπίστηκε με τον νόμο της 29ης Δεκεμβρίου 1972 ), κατέστησε υποχρεωτική τη χορήγηση επικουρικής συντάξεως στους μισθωτούς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του γενικού συστήματος ασφαλίσεως γήρατος και των αγροτικών ασφαλίσεων. Οι ειδικές διατάξεις για τις εισφορές και τις παροχές περιέχονται σε συλλογικές συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και ισχύουν για τους εργοδότες που είναι μέλη μιας από τις δύο εργοδοτικές οργανώσεις που τις έχουν υπογράψει. Με κοινές αποφάσεις πλειόνων συναρμοδίων υπουργών, που εκδόθηκαν κατ' εφαρμογή του άρθρου L 731-2 του Κώδικα Κοινωνικής Ασφαλίσεως, το πεδίο εφαρμογής των διατάξεων αυτών διευρύνθηκε, ώστε να καλύψει και τους εργοδότες που δεν είναι μέλη μιας από τις δύο αυτές εργοδοτικές οργανώσεις, καθώς και τους εργοδότες στους τομείς δραστηριοτήτων που δεν εκπροσωπούνται στις οργανώσεις αυτές, αλλά εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του γενικού συστήματος ασφαλίσεως γήρατος.
Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι αντιβαίνει προς τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 33 του κανονισμού 1408/71η εκ μέρους των γαλλικών αρχών παρακράτηση, υπέρ του ασφαλιστικού συστήματος ασθένειας και μητρότητας, εισφοράς από τις συντάξεις λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως και τις επικουρικές συντάξεις που καταβάλλονται σε άτομα που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος και δικαιούνται παροχές ασθένειας βάσει της νομοθεσίας του κράτους αυτού.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, καθιερώνει τη θεμελιώδη αρχή της μιας και μόνης εφαρμοστέας νομοθεσίας, την οποία το άρθρο 33 συγκεκριμενοποιεί στον τομέα των εισφορών ασφαλίσεως ασθένειας, οι οποίες παρακρατούνται από τις παροχές γήρατος που εμπίπτουν στον κανονισμό 1408/71. Κατά την Επιτροπή, η επίκληση της αρχής αυτής είναι δυνατή επειδή η εν λόγω αρχή αποτελεί γενική αρχή προϋφισταμένη του κανονισμού 1408/71 και τυγχάνει εν προκειμένω εφαρμογής, μολονότι στο καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής του ίδιου του κανονισμού δεν εμπίπτουν ούτε τα συστήματα των συντάξεων ή επιδομάτων λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως ούτε τα συστήματα των επικουρικών συντάξεων.
Συναφώς η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το Δικαστήριο, με ορισμένες αποφάσεις που αφορούσαν καταστάσεις που είχαν δημιουργηθεί πριν από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 1408/71, ερμήνευσε τα άρθρα 48 και 51 της Συνθήκης βάσει της αρχής αυτής, σκοπός της οποίας είναι η αποφυγή της σωρεύσεως νομοθεσιών ή της περιττής αλληλεπικαλύψεως υποχρεώσεων και ευθυνών που θα δημιουργούσε η εφαρμογή πλειόνων εθνικών νομοθεσιών. Κατά την Επιτροπή, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι υφίσταται παραλληλισμός μεταξύ του συστήματος που ισχύει για τις εισφορές και του συστήματος που ισχύει για το δικαίωμα επί των παροχών.
Η Γαλλική Δημοκρατία αμφισβητεί την ύπαρξη γενικής αρχής περί μιας και μόνης εφαρμοστέας νομοθεσίας. Η Γαλλική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι ο προαναφερθείς κανονισμός 1408/71 προβλέπει πολλές εξαιρέσεις, όπως είναι οι εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 14γ και στο Παράρτημα VII. Επομένως, η κοινοτική ρύθμιση, όπως ισχύει σήμερα, επιτρέπει, όσον αφορά την κοινωνική ασφάλιση, την ταυτόχρονη εφαρμογή πλειόνων νομοθεσιών επί των εργαζομένων.
Καταρχάς επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι δικαιούχοι συντάξεως λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως ή επικουρικής συντάξεως είναι εργαζόμενοι, κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο α, του κανονισμού 1408/71, και ότι ανήκουν στην κατηγορία των προσώπων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού αυτού, όπως οριοθετείται με το άρθρο 2.
Στη συνέχεια επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986,
60/85, Luijten, Συλλογή 1986, σ. 2365
, σκέψεις 12 και 13 ), η αρχή ότι η νομοθεσία που εφαρμόζεται στους εργαζομένους που διακινούνται εντός της Κοινότητας είναι μόνο μία, αρχή η οποία εφαρμόστηκε ήδη υπό το κράτος του κανονισμού 3 του Συμβουλίου, ο οποίος αφορούσε την κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων, εκφράζεται στον τίτλο II του κανονισμού 1408/71, περί του « προσδιορισμού της εφαρμοστέας νομοθεσίας », του οποίου το άρθρο 13, παράγραφος 1, ορίζει ότι οι ενδιαφερόμενοι υπόκεινται στη νομοθεσία ενός μόνο κράτους μέλους και ότι η νομοθεσία αυτή « προσδιορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος τίτλου ».
Αυτή η αρχή της μιας και μόνης εφαρμοστέας νομοθεσίας διέπει πάντως μόνο τις περιπτώσεις τις οποίες αφορούν τα άρθρα 13, παράγραφος 2, και 14 έως 17 του κανονισμού, που προβλέπουν τους εφαρμοστέους σε κάθε περίπτωση κανόνες άρσεως συγκρούσεων. Όπως προκύπτει από την απόφαση της 21ης Φεβρουαρίου 1991,
C-140/88, Noįj (Συλλογή 1991, σ. Ι-387, σκέψεις 9 και 10)
, ορισμένα πρόσωπα που δεν εμπίπτουν σε καμία από τις περιπτώσεις τις οποίες αφορούν τα εν λόγω άρθρα, όπως είναι οι εργαζόμενοι που έχουν παύσει οριστικά την άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων τους, μπορούν να υπόκεινται ταυτόχρονα στη νομοθεσία πλειόνων κρατών μελών.
Δεδομένου ότι οι προώρως συνταξιοδοτηθέντες ή οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν επικουρική σύνταξη δεν εμπίπτουν σε καμία από τις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρονται τα άρθρα 13, παράγραφος 2, και 14 έως 17 του κανονισμού 1408/71, δεν επιτρέπεται η υπέρ αυτών επίκληση της αρχής της μιας και μόνης εφαρμοστέας νομοθεσίας.
Όσον αφορά το άρθρο 33 του κανονισμού 1408/71, από την απόφαση της 28ης Μαρτίου 1985,
275/83, Επιτροπή κατά Βελγίου ( Συλλογή 1985, σ. 1097 )
, προκύπτει ότι τα κράτη μέλη δεν επιτρέπεται να προβαίνουν σε κρατήσεις εισφορών επί των κατά νόμο οφειλομένων συντάξεων λόγω γήρατος, λόγω αποχωρήσεως από την υπηρεσία, λόγω συμπληρώσεως συνταξίμου χρόνου και επί των συντάξεων επιζώντων, ακόμη και όταν δεν υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ της εισφοράς και του ασφαλιζομένου κινδύνου, εφόσον οι παροχές ασθένειας και μητρότητας που αποτελούν την αντιπαροχή για τις εισφορές δεν βαρύνουν ασφαλιστικό φορέα του κράτους μέλους που προβαίνει στις κρατήσεις.
Το τμήμα 5 πάντως του τίλου III του κανονισμού 1408/71, στο οποίο ανήκει το άρθρο 33 και το οποίο επιγράφεται « δικαιούχοι συντάξεων και μέλη της οικογένειας τους », αφορά μόνο τους δικαιούχους συντάξεων που οφείλονται δυνάμει της νομοθεσίας ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών. Ως οφειλέτης συντάξεως κατά την έννοια του άρθρου 33 νοείται επομένως κάθε κράτος που οφείλει τη σύνταξη δυνάμει της νομοθεσίας του.
Κατά το άρθρο 1, στοιχείο ι, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1408/71, ο όρος « νομοθεσία » προσδιορίζει, για κάθε κράτος μέλος, τους υφιστάμενους ή μελλοντικούς νόμους, τις κανονιστικές πράξεις, τους κανονισμούς και όλα τα άλλα μέτρα εφαρμογής που αφορούν τους κλάδους και τα συστήματα κοινωνικής ασφαλίσεως που προβλέπονται στο άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2.
Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου αυτού ορίζει ότι ο όρος « νομοθεσία » αποκλείει τις υπάρχουσες ή μελλοντικές συμβατικές διατάξεις, ανεξαρτήτως του αν αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο αποφάσεων των δημόσιων αρχών που τις καθιστούν υποχρεωτικές ή που επεκτείνουν το πεδίο εφαρμογής τους· ο προσδιορισμός αυτός πάντως μπορεί να αρθεί, στις περιπτώσεις που προβλέπει το εδάφιο αυτό, με δήλωση του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.
Οι διατάξεις των επίμαχων γαλλικών συστημάτων περί συντάξεων ή επιδομάτων λόγω πρόωρης συνταξιοδοτήσεως και επικουρικών συντάξεων θεσπίστηκαν με συμβάσεις που συνήφθησαν μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των επαγγελματικών ή διεπαγγελματικών οργανώσεων, των συνδικαλιστικών οργανώσεων ή των επιχειρήσεων, ή με συλλογικές συμβάσεις που υπογράφηκαν από τους κοινωνικούς εταίρους, ενώ δεν αποτέλεσαν το αντικείμενο δηλώσεως κατά την έννοια του δευτέρου εδαφίου του στοιχείου ι του άρθρου 1 του κανονισμού 1408/71.
Πρέπει συνεπώς να γίνει δεκτό ότι τα συστήματα αυτά δεν αποτελούν νομοθεσίες κατά την έννοια του άρθρου 1, στοιχείο ι, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1408/71. Κατά συνέπεια, στην περίπτωση τους δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 33.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων και χωρίς να χρειάζεται η εξέταση των άλλων αμυντικών ισχυρισμών, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ και ότι ειδικότερα δεν παρέβη τις διατάξεις των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 33 του κανονισμού 1408/71.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Καταδικάζει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

Due
Joliet
Grévisse
Kapteyn
Κακούρης
Rodríguez Iglesias
Diez de Velasco
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 16 Ιανουαρίου 1992.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.