CELEX: 62002CJ0404
Trade marks
Direttiva 89/104/KEE
Artikolu 3(1)(b)
Trade mark magħmula minn kunjom komuni
Karatteristika distintiva
Effett ta' l-Artikolu 6(1)(a) fuq l-evalwazzjoni

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikoli 3(1)(b) u 6(1)(a) ta' l-Ewwel Direttiva
tal-Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta' Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it-
trade marks
(ĠU 1989, L 40, p. 1).
2       Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn Nichols plc (aktar 'il quddiem "Nichols"), kumpannija stabbilita
fir-Renju Unit, u r-Registrar of Trade Marks (Direttur ta' l-Uffiċċju għar-Registrazzjoni tat-
Trade Marks
) fir-rigward tar-rifjut ta' reġistrazzjoni ta' kunjom komuni bħala
trade mark
għal ċerti prodotti.

Il-kuntest ġuridiku
3       L-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/104, intitolat "Sinjali li
trade mark
[tista' tikkonsisti]minnhom", huwa fformulat bil-mod segwenti:
"
Trade mark
tista’ tikkonsisti minn xi sinjal li jista’ jiġi magħmul grafikament, b’mod partikolari bi kliem li jinkludu ismijiet personali,
disinn, ittri, numri, l-għamla tal-merkanzija jew l-imballaġġ tagħhom, basta li tali sinjali jistgħu jiddistingwu l-merkanzija
jew is-servizzi ta’ impriża waħda minn dawk ta’ impriżi oħra."
4       L-Artikolu 3 ta' l-istess direttiva, intitolat "Raġunijiet għar-rifjut jew invalidità" jipprovdi li:
"1.      Is-segwenti m’għandhomx jiġu reġistrati jew jekk reġistrati għandhom ikunu suġġetti li jiġu dikjarati invalidi:
(a)      sinjali li ma jistgħux jikkostitwixxu
trade mark
;
(b)
trade marks
li ma għandhom l-ebda karatteristika distintiva;
[…]"
5       L-Artikolu 6, intitolat "Limitazzjoni ta’ l-effetti ta’
trade mark
", jipprovdi li:
"1.      It-
trade mark
m’għandhiex tagħti d-dritt lill-proprjetarju li jipprojbixxi terza persuna milli tuża matul il-kummerċ,
(a)      l-isem jew l-indirizz tiegħu;
[…]
sakemm jużahom skond prattiċi onesti f’materji industrijali jew kummerċjali.
[…]"

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
6       Nichols applikat lir-Registrar of Trade Marks għar-reġistrazzjoni tal-kunjom "Nichols" bħala
trade mark
, partikolarment għal magni tal-bejgħ awtomatiċi kif ukoll għal ikel u  xorb li normalment jinbiegħu minn dawn il-magni.
7       Permezz ta' deċiżjoni tal-11 ta' Mejju 2001, ir-Registrar of Trade Marks laqa' l-applikazzjoni għal dak li jikkonċerna l-magni
tal-bejgħ awtomatiċi, iżda ċaħadha fir-rigward tal-kumplament.
8       Huwa rrileva li l-kunjom "Nichols", inkluża l-forma fonetika ekwivalenti tiegħu "Nicholls" u l-forma tiegħu fis-singular,
"Nichol", huwa komuni ħafna fir-Renju Unit fid-dawl tad-diversi drabi li jidher fid-direttorju tat-telefon ta' Londra.
9       Għalhekk, għal dak li jikkonċerna l-prodotti ta' l-ikel u tax-xorb, kunjom bħal dan m'għandux, fih innifsu, il-kapaċità li
jindika li dawn ikunu ġejjin mill-istess impriża. Fid-dawl ta' l-attivitajiet in kwistjoni u d-daqs potenzjali tas-suq għal
dawn il-prodotti, il-kunjom "Nichols" jista' jiġi użat minn produtturi u fornituri oħra. Għalhekk, ftit huwa probabbli li
l-pubbliku jikkunsidra li jeżisti operatur wieħed biss li jeżerċita fis-suq bl-imsemmi kunjom. Konsegwentement, it-
trade mark
magħmula minn dan il-kunjom m'għandhiex karatteristika distintiva għall-prodotti ta' l-ikel u tax-xorb.
10     Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-magni tal-bejgħ awtomatiċi, is-suq huwa aktar speċifiku billi jinkludi anqas operaturi li
jikkummerċjaw fih. Għalhekk it-
trade mark
tista' tiġi rreġistrata għal dawn l-oġġetti.
11     Nichols ressqet appell mid-deċiżjoni tal-11 ta' Mejju 2001 quddiem il-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division.
12     Din il-qorti tosserva li l-United Kingdom Trade Marks Registry (Uffiċċju tat-
Trade Marks
tar-Renju Unit) jikkunsidra li r-reġistrazzjoni ta' l-ismijiet u, b'mod partikolari, ta' kunjomijiet komuni, għandha tiġi
kkunsidrata b'kawtela, sabiex jiġi evitat li jingħata żvantaġġ żleali lill-ewwel applikant. B'mod ġenerali, aktar ma jkun
komuni l-kunjom, anqas ma dan l-uffiċċju jkun lest li jaċċetta r-reġistrazzjoni mingħajr ma jiġi ppruvat li dan il-kunjom
effettivament akkwista karatteristika distintiva. L-imsemmi uffiċċju jieħu wkoll in kunsiderazzjoni n-numru ta' prodotti u
servizzi kif ukoll in-numru ta' persuni li għandhom l-istess kunjom jew kunjom simili li jistgħu jiġu affettwati mir-reġistrazzjoni.
13     Il-qorti tar-rinviju tqis li hawnhekk tqum il-kwistjoni dwar jekk kunjom li huwa pjuttost komuni għandux jiġi kkunsidrat bħala
nieqes minn karatteristika distintiva sakemm jkun jakkwista dan il-karattru permezz ta' l-użu.
14     Hija tikkunsidra li għandha tittieħed in kunsiderazzjoni l-limitazzjoni ta' l-effetti tat-
trade mark
prevista fl-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva 89/104 għal dak li jikkonċerna l-użu, minn terza persuna, ta' isimha. Fil-fehma
tagħha, aktar ma tkun kbira l-limitazzjoni potenzjali prevista minn din id-dispożizzjoni, anqas ma r-reġistrazzjoni tkun ta'
ostakolu għall-persuni kkonċernati. Għalhekk, għandu jiġi eżaminat safejn il-limitazzjonijiet previsti fl-Artikoli 6 tad-Direttiva
89/104 huma rilevanti sabiex tiġi ddeterminata l-karatteristika distintiva ta'
trade mark
li tintalab ir-reġistrazzjoni tagħha.
15     F'dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 6(1)(a) japplikax mhux biss għall-ismijiet tal-persuni fiżiċi
iżda għall-ismijiet tal-kumpanniji wkoll. Hija tistaqsi wkoll xi tfisser l-espressjoni "prattiċi onesti" użata minn din id-dispożizzjoni.
16     F'dan il-kuntest, il-High Court of Justice (England & Wales), Chancery Division, iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha
u tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja s-segwenti domandi preliminari:
"(1)      Taħt liema kundizzjoniet għandha tiġi rrifjutata r-reġistrazzjoni ta'
trade mark
(jiġifieri 'sinjal' li jissodisfa l-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/104/KE), li tikkonsisti f'kunjom wieħed,
għar-raġuni li m'għandha "ebda karatteristika distintiva" skond l-Artikolu 3(1)(b) tad-direttiva?
(2)      B'mod partikolari, sinjal bħal dan qabel ma jakkwista karatteristika distintiv
(a) għandha jew
(b) tista', qabel ma' dan jakkwista karatteristika distintiva permezz ta' l-użu, tiġi rrifjutata r-reġistrazzjoni tiegħu jekk
ikun kunjom komuni fl-Istat Membru li fi fih tintalab ir-reġistrazzjoni tat-
trade mark
jew jekk ikun kunjom komuni f'wieħed jew f'diversi Stati Membri oħra?
(3)      F'każ ta' risposta pożittiva għad-domanda 2(a) jew (b), huwa xieraq li l-awtoritajiet nazzjonali jsolvu l-kwistjoni billi
jirreferu għall-aspettattivi preżunti ta' konsumatur medju fir-rigward tal-prodotti/servizzi in kwistjoni fl-Istat Membru,
fid-dawl tal-karattru komuni tal-kunjom, in-natura tal-prodotti/servizzi in kwistjoni u l-użu komuni (jew mhux komuni) tal-kunjomijiet
fis-suq in kwistjoni?
(4)      Sabiex jiġi ddeterminat li kunjom m'għandu "ebda karatteristika distintiva" fis-sens ta' l-Artikolu 3(1)(b) tad-direttiva,
huwa importanti li l-effetti tar-reġistrazzjoni tat-
trade mark
ikunu limitati taħt l-Artikolu 6(1)(a)?
(5)      Jekk dan huwa l-każ,
(a)      il-kelma "persuna" fl-Artikolu 6(1)(a) tad-direttiva għandha tinftiehem bħala li tinkludi kumpannija jew negozju, u
(b)      x'għandu jinftiehem bil-frażi "prattiċi onesti f’materji industrijali jew kummerċjali"; b'mod partikolari, din l-espressjoni
tapplika meta
(i)      il-konvenut, fil-prattika, mhuwiex iqarraq bil-pubbliku billi juża l-kunjom tiegħu proprju jew meta
(ii)      il-konvenut, billi jagħmel dan, ikun sempliċement qiegħed joħloq konfużjoni mingħajr intenzjoni li jagħmel dan?"

Fuq l-ewwel erba' domandi
17     Permezz ta' l-ewwel erba' domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi
taħt liema kundizzjonijiet għandha tiġi evalwata, fil-kuntest ta' l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 89/104, l-eżistenza jew
le ta' karatteristika distintiva ta'
trade mark
magħmula minn kunjom, b'mod partikolari, meta dan il-kunjom ikun komuni, u jekk il-fatt li l-effetti tar-reġistrazzjoni tat-
trade mark
huma limitati skond l-Artikolu 6(1)(a) ta' l-istess direttiva għandux effett fuq din l-evalwazzjoni.

Osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja
18     Nichols tqis li r-reġistrazzjoni ta'
trade mark
ma tistax tiġi rrifjutata minħabba l-uniku motiv li din tikkonsisti f'kunjom komuni. Hija tikkunsidra li l-kriterju użat
fil-kawża prinċipali, tan-numru ta' drabi li kunjom jidher fid-direttorju tat-telefon ta' Londra, huwa arbitrarju. Il-kunjomijiet
ma jistgħux jiġu suġġetti għal trattament speċjali li huwa aktar strett minn dak applikat għal sinjali oħra li jistgħu jikkostitwixxu
trade mark.
Bħas-sinjali l-oħra kollha, huma għandhom jiġu rreġistrati meta jippermettu li jiġu identifikati, skond l-oriġini tagħhom,
il-prodotti jew is-servizzi li għalihom tintalab ir-reġistrazzjoni. L-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva 89/104 għandu jittieħed
in kunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni ta' l-eżistenza ta' karatteristika distintiva.
19     Il-Gvern Grieg u dak Franċiż kif ukoll il-Kummissjoni jikkunsidraw ukoll li l-kunjomijiet, anke dawk li huma komuni, għandhom
jiġu ttrattati bħall-kategoriji l-oħra ta' sinjali, billi jiġu kkunsidrati l-prodotti jew s-servizzi in kwistjoni u l-perċezzjoni
tal-pubbliku rilevanti fir-rigward tal-funzjoni tat-
trade mark
li l-oriġini.
20     Il-Gvern tar-Renju Unit iqis li huwa improbabbli ħafna li kunjom komuni jindika biss il-prodotti u s-servizzi ta' l-impriża
li tkun qed titlob ir-reġistrazzjoni ta' l-imsemmi kunjom bħala
trade mark
.
Trade mark
li ma tindikax esklussivament il-prodotti jew is-servizzi ta' impriżi partikolari ma tistax tiġi rreġistrata għar-raġuni
li hija taqa' taħt il-kundizzjonijiet ta' l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 89/104. F'dan il-każ, hija ma sservix sabiex tindika
l-oriġini. Għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni l-aspettattivi preżunti ta' konsumatur medju fir-rigward tat-
trade mark.
Il-fatturi li għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni jistgħu jinkludu l-karattru komuni tal-kunjom, in-numru ta' impriżi li
jipprovdu l-prodotti jew is-servizzi tat-tip in kwistjoni kif ukoll l-użu komuni jew le ta' kunjomijiet fil-qasam ikkonċernat.
21     Il-Gvern Franċiż u dak tar-Renju Unit kif ukoll il-Kummissjoni jikkunsidraw li l-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva 89/104 m'għandux
effett fuq l-evalwazzjoni tal-karatteristika distintiva li ssir taħt l-Artikolu 3(1)(b) ta' l-istess direttiva.

Risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja
22     L-Artikolu 2 tad-Direttiva 89/104 fih lista, li s-seba' premessa ta' din id-direttiva tikkwalifika bħala "eżempji", ta' sinjali
li jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
jekk ikunu adattati sabiex jiddistingwu l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi oħra, jiġifieri li jservu
sabiex jindikaw l-oriġini tat-
trade mark.
Din il-lista ssemmi espressament l-"ismijiet personali".
23     Skond l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 89/104, il-karatteristika distintiva ta'
trade mark
għandha tiġi evalwata skond, minn naħa, il-prodotti jew is-servizzi li għalihom tkun intalbet ir-reġistrazzjoni u, min-naħa
l-oħra, skond il-perċezzjoni ta' dawk ikkonċernati (ara s-sentenzi tat-18 ta' Ġunju 2002, Philips, C-299/99, Ġabra p. I-5475,
punti 59 u 63, u tat-12 ta' Frar 2004, Henkel, C-218/01, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 50).
24     F'dan ir-rigward, id-dispożizzjoni in kwistjoni ma tagħmilx distinzjoni bejn is-sinjali ta' natura differenti [ara, f'dan
is-sens, is-sentenza tat-8 ta' April 2003, Linde
et
, C-53/01 sa C-55/01, Ġabra p. I-3161, punt 42, u, fir-rigward tad-dispożizzjoni identika li tinsab fl-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament
tal-Kunsill (KE) Nru 40/94, ta' l-20 ta' Diċembru 1993, dwar it-
trade mark
Komunitarja (ĠU 1994, L 11, p. 1), id-digriet tat-28 ta' Ġunju 2004, Glaverbel vs UASI, C-445/02 P, li għadha ma ġietx ippubblikata
fil-Ġabra, punt 21].
25     Il-kriterji ta' evalwazzjoni tal-karatteristika distintiva tat-
trade marks
magħmula minn isem ta' persuna huma għalhekk l-istess bħal dawk li japplikaw għall-kategoriji l-oħra ta'
trade marks.
26     Kriterji ġenerali ta' evalwazzjoni li huma aktar stretti bbażati fuq, per eżempju,
–       numru stabbilit minn qabel ta' persuni li għandhom l-istess isem, liema isem, li, jekk dan in-numru jiġi maqbuż, għandu jiġi
kkunsidrat bħala li m'għandu ebda karatteristika distintiva,
–       in-numru ta' impriżi li jipprovdu prodotti jew servizzi ta' l-istess tip bħal dawk li għalihom tkun intalbet ir-reġistrazzjoni,
u
–       l-użu komuni jew le ta' kunjomijiet fil-qasam ikkonċernat,
ma jistgħux jiġu applikati għal
trade marks
bħal dawn.
27     Il-karatteristika distintiva ta'
trade mark,
tkun liema tkun il-kategorija li taqa' taħtha, għandha tkun suġġetta għal evalwazzjoni konkreta.
28     Fil-kuntest ta' din l-evalwazzjoni, jista' tabilħaqq jidher, per eżempju, li l-perċezzjoni tal-pubbliku kkonċernat mhijiex
neċessarjament l-istess għal kull waħda mill-kategoriji u li, għaldaqstant, jista' jkun aktar diffiċli li tiġi stabbilita
l-karatteristika distintiva tat-
trade marks
ta' ċerti kategoriji milli ta' dawk ta' kategoriji oħra [ara, b'mod partikolari, is-sentenza Henkel, iċċitata aktar 'il fuq,
punt 52, kif ukoll, fir-rigward ta' l-Artikolu 7(1)(b) tar-Regolament Nru 40/94, is-sentenza tad-29 ta' April 2004, Procter
& Gamble vs UASI, C-468/01 P sa C-472/01 P, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 36, u d-digriet Glaverbel vs UASI,
iċċitat aktar 'il fuq, punt 23].
29     Madankollu, diffikultà akbar li tista' tqum fl-evalwazzjoni konkreta tal-karatteristika distintiva ta' ċerti
trade marks
, ma tistax tiġġustifika s-suppożizzjoni li tali
trade marks
m'għandhomx,
a priori
, karatteristika distintiva jew ma jistgħux jakkwistawha permezz ta' l-użu, skond l-Artikolu 3(3) tad-Direttiva 89/104.
30     Bl-istess mod bħal kelma użata fil-lingwaġġ ta' kuljum, kunjom komuni jista' jservi sabiex jindika l-oriġini tat-
trade mark
u għalhekk jista' ikun distintiv għall-prodotti jew is-servizzi kkonċernati meta ma jkunx suġġett għal raġuni ta' rifjut
ta' reġistrazzjoni apparti dik imsemmija fl-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 89/104, jiġifieri, per eżempju, il-karattru ġeneriku
jew deskrittiv tat-
trade mark
, jew l-eżistenza ta' dritt preċedenti.
31     Peress li d-Direttiva 89/104 ma fiha ebda dispożizzjoni f'dan is-sens, ir-reġistrazzjoni ta'
trade mark
magħmula minn kunjom ma tistax tiġi rrifjutata sabiex jiġi evitat li jingħata vantaġġ lill-ewwel applikant irrispettivament,
barra minn hekk, mill-kategorija li tagħmel parti minnha t-
trade mark
mitluba.
32     F'kull każ, il-fatt li l-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva 89/104 jippermetti lil terzi persuni jużaw isimhom fil-ħajja tal-kummerċ,
m'għandu ebda effett fuq l-evalwazzjoni ta' l-eżistenza ta' karatteristika distintiva tat-
trade mark
, li ssir fil-kuntest ta' l-Artikolu 3(1)(b) ta' l-istess direttiva.
33     Fil-fatt, l-Artikolu 6(1)(a) tad-Direttiva 89/104 jillimita b'mod ġenerali, għall-benefiċċju ta' l-operaturi li għandhom isem
identiku jew simili għal dak tat-
trade mark
irreġistrata, id-dritt mogħti minnha wara r-reġistrazzjoni tagħha, jiġifieri li tkun ġiet ikkonstatata l-eżistenza ta' karatteristika
distintiva tat-
trade mark
. Għaldaqstant, ma jistax jittieħed in kunsiderazzjoni sabiex issir l-evalwazzjoni konkreta tal-karatteristika distintiva
tat-
trade mark
qabel ir-reġistrazzjoni ta' din ta' l-aħħar.
34     Għalhekk, ir-risposta għall-ewwel erba' domandi, fil-kuntest ta' l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva 89/104, għandha tkun li
l-evalwazzjoni ta' l-eżistenza jew l-ineżistenza ta' karatteristika distintiva ta'
trade mark
magħmula minn kunjom, anke jekk kunjom komuni, għandha ssir b'mod konkret, skond il-kriterji applikabbli għal kull sinjal
imsemmi fl-Artikolu 2 ta' l-imsemmija direttiva, fir-rigward, minn naħa, tal-prodotti jew is-servizzi li għalihom hija mitluba
r-reġistrazzjoni u, min-naħa l-oħra, tal-perċezzjoni ta' dawk ikkonċernati. Il-fatt li l-effetti tar-reġistrazzjoni tat-
trade mark
huma limitati bis-saħħa ta' l-Artikolu 6(1)(a) ta' l-istess direttiva m'għandu l-ebda effett fuq din l-evalwazzjoni.

Fuq il-ħames domanda
35     Fir-rigward tal-ħames domanda, għandu jiġi kkonstatat li din ġiet mistoqsija fil-każ biss li tingħata risposta pożittiva għar-raba'
domanda. Peress li r-risposta għal din id-domanda hija waħda negattiva, il-ħames domanda ma teħtieġ ebda risposta.

Fuq l-ispejjeż
36     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
Fil-kuntest ta' l-Artikolu 3(1)(b) tad-Direttiva tal-Kunsill (KEE) 89/104, tal-21 ta' Diċembru 1988, biex jiġu approssimati
l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it-
trade marks
, għandha tkun li l-evalwazzjoni ta' l-eżistenza jew l-ineżistenza ta' karatteristika distintiva ta'
trade mark
magħmula minn kunjom, anke jekk kunjom komuni, għandha ssir b'mod konkret, skond il-kriterji applikabbli għal kull sinjal
imsemmi fl-Artikolu 2 ta' l-imsemmija direttiva, fir-rigward, minn naħa, tal-prodotti jew is-servizzi li għalihom hija mitluba
r-reġistrazzjoni u, min-naħa l-oħra, tal-perċezzjoni ta' dawk ikkonċernati. Il-fatt li l-effetti tar-reġistrazzjoni tat-
trade mark
huma limitati bis-saħħa l-Artikolu 6(1)(a) ta' l-istess direttiva m'għandu ebda effett fuq din l-evalwazzjoni.
Firem.
*
* Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.