CELEX: 62002TJ0351
Κρατικές ενισχύσεις
Καταγγελία ανταγωνιστή
Οδηγία 92/81/EΟK
Φόροι καταναλώσεως επί των πετρελαιοειδών
Πετρελαιοειδή χρησιμοποιούμενα ως καύσιμα για την αεροναυτιλία
Απαλλαγή από τον φόρο
Έγγραφο της Επιτροπής προς τον καταγγέλλοντα
Προσφυγή ακυρώσεως
Παραδεκτό
Προσβλητέα πράξη
Κανονισμός (EK) 659/1999
Έννοια της ενισχύσεως
Δυνατότητα καταλογισμού στο κράτος
Ισότητα μεταχειρίσεως

του Δικαστηρίου της 15ης Ιανουαρίου 1986, 52/84, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1986, σ. 89, ειδικότερα σ. 99). Από
την αρχή της υπεροχής του πρωτογενούς κοινοτικού δικαίου απορρέει ότι στο ερώτημα αν θα πρέπει να τύχει εφαρμογής το παράγωγο
ή το πρωτογενές δίκαιο, η λύση δίδεται είτε διά της ερμηνείας της διατάξεως του παραγώγου δικαίου, υπό την έννοια της συμφωνίας
της προς το πρωτογενές δίκαιο (ιδίως επεκτείνοντας τη φορολογική απαλλαγή στους εκμεταλλευομένους σιδηροδρόμους μεγάλης ταχύτητας),
είτε, για την περίπτωση όπου τέτοια ερμηνεία δεν θα ήταν δυνατή, διά της μη εφαρμογής της διατάξεως του παραγώγου δικαίου
(απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Ιουνίου 1988, 300/86, van Landschoot κατά Mera, Συλλογή 1988, σ. 3443).
78     Θα μπορούσε επίσης να συναχθεί, από γραμματική, συστηματική και τελεολογική ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας
92/81 ότι εφαρμόζεται εν προκειμένω το άρθρο 87 EK. Πρώτον, από το γράμμα της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι η απαλλαγή από
ειδικούς φόρους καταναλώσεως γίνεται μόνο «με την επιφύλαξη τυχόν άλλων κοινοτικών διατάξεων». Δεύτερον, σύμφωνα με τη νομολογία,
οι βάσει του άρθρου 8, παράγραφοι 2 και 4, της οδηγίας 92/81 προαιρετικές φορολογικές απαλλαγές περιορίζονται από τις γενικές
διατάξεις για την προστασία του ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένου του άρθρου 87 EK (βλ., π.χ., την απόφαση του Πρωτοδικείου
της 27ης Σεπτεμβρίου 2000, T‑184/97, BP Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑3145, σκέψη 62), οπότε η επίμαχη φορολογική
απαλλαγή θα έπρεπε ωσαύτως να υπόκειται σε περιορισμούς. Τρίτον, η τελεολογική ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της οδηγίας 92/81 οδηγεί στη δυνατότητα εφαρμογής, όσον αφορά τη φορολογική απαλλαγή των καυσίμων για αεροπλάνα, των κανόνων
του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι αυτή η διάταξη σκοπεί στη δημιουργία μιας πραγματικής εσωτερικής αγοράς και στην ομοιομορφοποίηση
των όρων του ανταγωνισμού.
79      Η προσφεύγουσα αμφισβητεί τον ισχυρισμό του Συμβουλίου κατά τον οποίο η μερική εναρμόνιση ενός φόρου μέσω πράξεως παραγώγου
κοινοτικού δικαίου έχει ως αναγκαία συνέπεια να μην εμπίπτει το σχετικό μέτρο στις διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με τις κρατικές
ενισχύσεις, με εξαίρεση την περίπτωση όπου η οδηγία επί της οποίας στηρίζεται αυτή η εναρμόνιση ρητώς προβλέπει την εφαρμογή
τους. Πράγματι, στην ερμηνεία αυτή δεν λαμβάνεται υπόψη η ιεραρχία των κανόνων. Αν το Συμβούλιο είχε θελήσει να αποκλείσει
την εφαρμογή του άρθρου 87, παράγραφος 1, EK, όφειλε να στηρίξει την οδηγία όχι μόνο στο άρθρο 93 EK, αλλά και στο άρθρο 89
EK και, ενεργώντας έτσι, να αφαιρέσει τα επίμαχα μέτρα από τη διαδικασία ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων. Ομοίως, το Συμβούλιο
θα μπορούσε να δηλώσει ότι τα προβλεπόμενα από την οδηγία μέτρα ήσαν συμβατά με την κοινή αγορά, βάσει του άρθρου 88, παράγραφος
2, EK, του άρθρου 87, παράγραφος 3, στοιχείο ε΄, EK ή, ενδεχομένως, του άρθρου 73 EK. Τούτο στοιχεί στην ακολουθούμενη γενικώς
από το Συμβούλιο πρακτική [βλ., π.χ., τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1107/70 του Συμβουλίου, της 4ης Ιουνίου 1970, περί ενισχύσεων που
χορηγούνται στον τομέα των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 138)]. Εφόσον το
Συμβούλιο δεν θεσπίζει παρέκκλιση από το πρωτογενές δίκαιο βάσει εξουσιοδοτήσεων προβλεπομένων από το πρωτογενές δίκαιο, τότε
το πρωτογενές δίκαιο είναι αυτό που εφαρμόζεται, δηλαδή, εν προκειμένω, τα άρθρα 87 EK και 88 EK. Ο ισχυρισμός του Συμβουλίου
κατά τον οποίο μια τέτοια παρέκκλιση πράγματι προβλεπόταν πρέπει να απορριφθεί στο μέτρο που η εν λόγω παρέκκλιση δεν έχει
σαφώς και ρητώς διατυπωθεί.
80     Συναφώς, η προσφεύγουσα αμφισβητεί τη θέση του Συμβουλίου κατά την οποία το γεγονός ότι δεν έγινε χρήση, ως εξουσιοδοτήσεως,
μιας από τις προπαρατεθείσες σχετικά με ενισχύσεις διατάξεις δεν συνιστά αμελητέο τυπικού χαρακτήρα ελάττωμα. Πράγματι, βάσει
της οδηγίας, δεν θα μπορούσε σιωπηρώς να αποκλειστεί έλεγχος όσον αφορά τα μέτρα μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο που θα έπρεπε
να ληφθούν κατ’ εφαρμογήν της οδηγίας από πλευράς των ισχυουσών επί των κρατικών ενισχύσεων διατάξεων. Αντιθέτως, θα ήταν
ανάγκη ρητώς να στηριχθεί η οδηγία στην αντίστοιχη εξουσιοδότηση.
81     Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο υποβάλλουν τις προβλεπόμενες από την οδηγία 2003/96, που αντικατέστησε
την οδηγία 92/81, φορολογικές απαλλαγές σε λεπτομερή εξέταση από πλευράς της σχετικής με κρατικές ενισχύσεις νομοθεσίας. Ως
εκ τούτου, θα ήταν ακατανόητο να αρνούνται στο εξής η καθής και το παρεμβαίνον να προβαίνουν σε έλεγχο των φορολογικών απαλλαγών
που προβλέπονται από την οδηγία 92/81 από πλευράς των κριτηρίων του άρθρου 87 EK.
82     Βεβαίως, η προσφεύγουσα παραδέχεται ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αποφαίνεται επί του κύρους των οδηγιών του Συμβουλίου. Παρ’
όλ’ αυτά, θα μπορούσε και θα όφειλε να εξετάζει αν η μεταφορά από κράτος μέλος στο εσωτερικό του δίκαιο της προβλεπόμενης
από την οδηγία 92/81 φορολογικής απαλλαγής είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με ενισχύσεις και να βεβαιώνεται
ότι το εθνικό δίκαιο δεν καταλήγει, μετά την ημερομηνία μεταφοράς σ’ αυτό της οδηγίας, στη δημιουργία ασύμβατης με την κοινή
αγορά στρεβλώσεως του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή θα έπρεπε επίσης να ελέγξει το εναπομένον περιθώριο χειρισμών που διαθέτουν
τα κράτη μέλη για την επέκταση της φορολογικής απαλλαγής, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄, της ίδιας οδηγίας,
στις σιδηροδρομικές μεταφορές. Συναφώς, η προσφεύγουσα υπογραμμίζει ότι ουδεμία ασκεί εν προκειμένω επιρροή η απόφαση του
Πρωτοδικείου της 17ης Ιουνίου 1999, T‑82/96, ARAP κ.λπ. κατά Επιτροπής (Συλλογή 1999, σ. II‑1889, σκέψη 14), στο μέτρο που
η εν λόγω απόφαση αφορά κανονισμό, ως προς τον οποίο δεν χρειάζεται μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο από το κράτος μέλος, και
όχι οδηγία.
83     Επομένως, από τα ανωτέρω η προσφεύγουσα συνάγει το συμπέρασμα ότι η απαλλαγή από ειδικούς φόρους καταναλώσεως των καυσίμων
αεροπλάνων, που προβλέπεται από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81, είναι ασύμβατη με το άρθρο 87 EK
και, επομένως, ανεφάρμοστη ως έχει τώρα.
84     Εξάλλου, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής ούτε το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας
92/81 διότι δεν καλύπτεται πλέον από την παρεχομένη από το άρθρο 93 EK εξουσιοδότηση. Συναφώς, η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι
από το άρθρο 241 EK προκύπτει ότι τίποτα δεν την εμποδίζει να επικαλεστεί την αδυναμία εφαρμογής του άρθρου 8, παράγραφος
1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81.
85     Πράγματι, η οδηγία αυτή έχει εναρμονίσει τις δομές των ειδικών φόρων καταναλώσεως επί των πετρελαιοειδών και, όπως και οι
λοιπές εκδοθείσες στο πλαίσιο αυτό οδηγίες, στηρίζεται αποκλειστικώς στο άρθρο 93 EK και σκοπεί στην πραγματοποίηση της κοινοτικής
εσωτερικής αγοράς, κατά την έννοια του άρθρου 14 EK. Η προσφεύγουσα παραδέχεται ότι είναι προφανές ότι η φορολογική απαλλαγή
των καυσίμων για αεροπλάνα, που προβλέπεται από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81, ήταν, κατά την έκδοση
της οδηγίας αυτής, αναγκαία για την πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς, ενόψει του τότε ανταγωνιστικού περιβάλλοντος. Ωστόσο,
όπως το επιβεβαίωσε και το Συμβούλιο, οι αεροπορικές εταιρίες και οι εκμεταλλευόμενοι σιδηροδρόμους μεγάλης ταχύτητας βρίσκονται
σήμερα σε έντονη ανταγωνιστική σχέση, η δε επίμαχη απαλλαγή από ειδικούς φόρους καταναλώσεως συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού
(βλ. σκέψη 73 ανωτέρω). Κατά συνέπεια, η φορολογική απαλλαγή των καυσίμων για αεροπλάνα καταλήγει όχι στην πραγματοποίηση
της αγοράς αλλά, αντιθέτως, στην έντονη νόθευση των όρων ανταγωνισμού.
86     Όμως, ένα μέτρο που συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού δεν μπορεί να είναι «αναγκαίο» για τη διασφάλιση της εγκαθιδρύσεως
και της λειτουργίας της κοινής αγοράς, κατά την έννοια του άρθρου 93 EK. Δυνάμει της αρχής της αναλογικότητας, ένα μέτρο πρέπει
να θεωρείται ως αναγκαίο μόνο ελλείψει εναλλακτικής λύσεως η οποία θα νοθεύει λιγότερο τον ανταγωνισμό (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 5ης Ιουνίου 1996, T‑162/94, NMB France κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II‑427, σκέψη 69). Σύμφωνα με την προσφεύγουσα,
με την επέκταση της προβλεπόμενης από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 φορολογικής απαλλαγής και στους
εκμεταλλευομένους σιδηροδρόμους μεγάλης ταχύτητας ο ανταγωνισμός θα νοθευόταν λιγότερο απ’ ό,τι διά της καταργήσεως αυτής
της απαλλαγής από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως επί των πετρελαιοειδών για τις ενδοκοινοτικές πτήσεις. Κατά συνέπεια,
η προβλεπόμενη από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 φορολογική απαλλαγή της βενζίνας για αεροπλάνα
δεν θα ήταν πλέον, μετά την αλλαγή του ανταγωνιστικού περιβάλλοντος στη σχετική αγορά, αναγκαία για τη διασφάλιση της εγκαθιδρύσεως
και της λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς και δεν θα καλυπτόταν πλέον από το άρθρο 93 EK.
87     Η προσφεύγουσα υπογραμμίζει ότι δεν αμφισβητεί το γεγονός ότι το Συμβούλιο ορθώς στήριξε την οδηγία 92/81 στο άρθρο 93 EK.
Ωστόσο, διερωτάται αν, λόγω των αλλαγών όσον αφορά την υφιστάμενη μεταξύ πολιτικής αεροπορίας και σιδηροδρόμων μεγάλης ταχύτητας
ανταγωνιστικής σχέσεως, η προβλεπόμενη από το άρθρο 93 EK εξουσιοδότηση αρκεί για να αποκλειστεί η εξέταση των μέτρων μεταφοράς
στο εσωτερικό δίκαιο, στο πλαίσιο των σχετικών με ενισχύσεις γενικών διατάξεων. Η προσφεύγουσα διευκρινίζει ότι δεν επιδιώκει
την ακύρωση της οδηγίας αλλά θεωρεί ότι η χρησιμοποιηθείσα εξουσιοδότηση δεν αποκλείει τον εκ μέρους της Επιτροπής έλεγχο.
88     Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή όφειλε να προβεί σε ενδελεχή και αμερόληπτη έρευνα
της καταγγελίας (βλ., σχετικώς, την απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Μαΐου 2001, C‑449/98 P, IECC κατά Επιτροπής, Συλλογή
2001, σ. I‑3875, σκέψη 45, και την απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Σεπτεμβρίου 1998, T‑95/96, Gestevisión Telecinco κατά
Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑3407, σκέψη 72). Απορρίπτοντας συλλήβδην την καταγγελία της, η Επιτροπή παραβίασε την αρχή
της νομιμότητας καθώς και ορισμένες διατάξεις του κανονισμού 659/1999.
89     Η προσφεύγουσα αμφιβάλλει αν η Επιτροπή, όταν συνέτασσε το έγγραφο της 12ης Σεπτεμβρίου 2002, τήρησε την αρχή της εύρυθμης
διοικήσεως και τον δικό της εσωτερικό κανονισμό. Συναφώς, διευκρινίζει ότι, μολονότι, κατ’ εφαρμογήν αυτού του εσωτερικού
κανονισμού, το Σώμα των επιτρόπων ήταν το αρμόδιο εν προκειμένω, το τελευταίο προδήλως δεν επελήφθη της υποθέσεως.
90     Τέλος, προς στήριξη του τέταρτου λόγου, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι, εφόσον η Επιτροπή αρνείται, με την προσβαλλομένη απόφαση,
να κινήσει επίσημη διαδικασία έρευνας, το εν λόγω κοινοτικό όργανο ενεργεί κατά παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από το
άρθρο 88, παράγραφοι 2 και 3, EK καθώς και από το άρθρο 10, παράγραφος 1, και το άρθρο 17 του κανονισμού 659/1999.
91     Με το υπόμνημά της απαντήσεως, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή κακώς εκτιμά ότι, ενόψει των σχεδιαζομένων τροποποιήσεων
των σχετικών διατάξεων της οδηγίας 92/81, το εν λόγω κοινοτικό όργανο απαλλάσσεται από την υποχρέωση κινήσεως επίσημης διαδικασίας
εξετάσεως των ισχυουσών ενισχύσεων.
92     Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πρόδηλο ότι, εν προκειμένω, ζήτημα κρατικής ενισχύσεως δεν μπορεί να τεθεί. Υπογραμμίζει ότι η
επίμαχη απαλλαγή δεν είναι καταλογιστέα, σύμφωνα με την ισχύουσα εν προκειμένω νομολογία, σε κράτος μέλος (απόφαση του Δικαστηρίου
της 16ης Μαΐου 2002, C‑482/99, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I‑4397). Η προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 1,
σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG φορολογική απαλλαγή ερείδεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81,
τα δε κράτη μέλη δεν διαθέτουν κανένα περιθώριο χειρισμών όσον αφορά τη μεταφορά στο εσωτερικό τους δίκαιο της εν λόγω απαλλαγής
(παρατεθείσα στη σκέψη 69 ανωτέρω απόφαση Braathens).
93     Η Επιτροπή, απαντώντας στο επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι, ενόψει της υπεροχής του πρωτογενούς δικαίου, έπρεπε να τυγχάνει
εφαρμογής το δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων, υποστηρίζει ότι η προσφεύγουσα παραγνωρίζει το γεγονός ότι η παρατεθείσα στη
σκέψη 92 ανωτέρω απόφαση Γαλλία κατά Επιτροπής εμπίπτει επίσης στο δίκαιο των κρατικών ενισχύσεων και πρέπει να τηρηθεί. Εξάλλου,
η Επιτροπή απορρίπτει το επιχείρημα κατά το οποίο το άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 92/81 δεν καλύπτεται από την εξουσιοδότηση
του άρθρου 93 EK, θεωρώντας ότι η προσφεύγουσα δημιουργεί ένα αμάλγαμα μεταξύ του ασκούντος πράγματι εν προκειμένω επιρροή
ζητήματος, δηλαδή αυτού της απαιτουμένης εναρμονίσεως, και του ζητήματος των επιπτώσεων στον ανταγωνισμό, πράγμα που ουδεμία
έχει σχέση με το άρθρο 93 EK.
94     Η Επιτροπή δεν απαντά στα επιχειρήματα που προβάλλει η προσφεύγουσα προς στήριξη του πρώτου λόγου της.
95     Όσο για τον τέταρτο λόγο, η Επιτροπή φρονεί ότι παρέλκει εν προκειμένω η κίνηση επίσημης διαδικασίας έρευνας. Προσθέτει ότι
η οδηγία 92/81 αντικαταστάθηκε από την οδηγία 2003/96, οπότε δεν συνέτρεχε λόγος για την κίνηση επίσημης διαδικασίας εξετάσεως.
96     Το Συμβούλιο προβάλλει τρία επιχειρήματα προκειμένου να καταδείξει ότι το καθεστώς και η διαδικασία ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων
που προβλέπονται από τα άρθρα 87 EK έως 89 EK δεν τυγχάνουν εν προκειμένω εφαρμογής. Πρώτον, αυτές οι διατάξεις δεν εφαρμόζονται
επί θεσπισθέντων από τον κοινοτικό νομοθέτη μέτρων, εκτός αν υφίσταται αντίθετη απόφαση του τελευταίου. Πράγματι, οι εξουσίες
που το άρθρο 88 EK αναγνωρίζει στην Επιτροπή δεν της επιτρέπουν να κηρύξει ανεφάρμοστη ισχύουσα κοινοτική διάταξη.
97     Δεύτερον, η επίμαχη απαλλαγή δεν μπορεί να θεωρηθεί ως κρατική ενίσχυση, και τούτο στο μέτρο που, αυτή, ως εκ του σκοπού και
της γενικής οικονομίας της, δεν σκοπεί στη δημιουργία πλεονεκτήματος που θα αποτελούσε πρόσθετη για το κράτος επιβάρυνση.
98      Τρίτον, το Συμβούλιο υπενθυμίζει ότι, ακόμη και αν η επίμαχη απαλλαγή επρόκειτο να θεωρηθεί ως κρατική ενίσχυση, αυτό θα
είχε την εξουσία να απαλλάξει ορισμένες κατηγορίες ενισχύσεων από την υποχρέωση τηρήσεως της διαδικασίας ελέγχου της συμβατότητάς
τους με την κοινή αγορά. Πάντως, από τον ανεπιφύλακτο χαρακτήρα της επίμαχης διατάξεως, προκύπτει ότι ο κοινοτικός νομοθέτης
απέκλεισε, επ’ αυτού ακριβώς, τη δυνατότητα τέτοιου ελέγχου.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
99     Το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ κηρύσσει ασύμβατες με την κοινή αγορά ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα
κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά της ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων
επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής.
100   Έτσι, η διάταξη αυτή αφορά τις αποφάσεις των κρατών μελών με τις οποίες τα τελευταία, στο πλαίσιο της επιδιώξεως των δικών
τους οικονομικών και κοινωνικών στόχων, θέτουν, μέσω μονομερών και αυτοτελών αποφάσεων, στη διάθεση των επιχειρήσεων ή άλλων
υποκειμένων δικαίου πόρους ή τους παρέχουν πλεονεκτήματα με σκοπό να ευνοηθεί η πραγματοποίηση των επιδιωκομένων οικονομικών
ή κοινωνικών στόχων (απόφαση του Δικαστηρίου της 27ης Μαρτίου 1980, 61/79, Amministrazione delle finanze dello Stato κατά
Denkavit italiana, Συλλογή τόμος 1980/Ι, σ. 605, σκέψη 31).
101   Εξ αυτού έπεται ότι προκειμένου να είναι δυνατό πλεονεκτήματα να χαρακτηριστούν ως ενισχύσεις, κατά την έννοια του άρθρου
87, παράγραφος 1, EK, πρέπει αυτά, μεταξύ άλλων, να μπορούν να καταλογίζονται στο κράτος (βλ. την παρατεθείσα στη σκέψη 92
ανωτέρω απόφαση Γαλλία κατά Επιτροπής, σκέψη 24, καθώς και την παρατιθέμενη σχετικώς νομολογία).
102   Κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει εν προκειμένω. Πράγματι, το άρθρο 4, παράγραφος 1, σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG θέτει σε εφαρμογή
το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81. Έτσι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, η τελευταία αυτή διάταξη επιβάλλει
στα κράτη μέλη τη σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση να μην πλήττουν με τον εναρμονισμένο ειδικό φόρο τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται
για τις εμπορικές αεροπορικές μεταφορές (παρατεθείσα στη σκέψη 69 ανωτέρω απόφαση Braathens, σκέψεις 30 έως 32). Μεταφέροντας
στο εσωτερικό τους δίκαιο την απαλλαγή, τα κράτη μέλη απλώς εφαρμόζουν κοινοτικές διατάξεις σύμφωνα με τις εκ της Συνθήκης
υποχρεώσεις τους. Εξ αυτού έπεται ότι η επίμαχη διάταξη δεν μπορεί να καταλογιστεί στο γερμανικό κράτος αλλά απορρέει, στην
πραγματικότητα, από πράξη του κοινοτικού νομοθέτη.
103   Η προσφεύγουσα υπογραμμίζει ότι η απαλλαγή χορηγήθηκε μέσω κρατικών πόρων. Ωστόσο, το θέμα του καταλογισμού μιας ενισχύσεως
σε ένα κράτος είναι διαφορετικό από το ζήτημα αν η ενίσχυση χορηγήθηκε μέσω κρατικών πόρων. Πράγματι, από τη νομολογία προκύπτει
ότι πρόκειται για διαφορετικές και σωρευτικές προϋποθέσεις (παρατεθείσα στη σκέψη 92 ανωτέρω απόφαση Γαλλία κατά Επιτροπής,
σκέψη 24).
104   Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι δεν συντρέχουν ορισμένες ουσιώδεις προϋποθέσεις για την εφαρμογή του άρθρου 87 EK, πράγμα
που σημαίνει ότι ορθώς η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη απαλλαγή δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου
αυτού.
105   Αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζει η προσφεύγουσα, το περιθώριο εκτιμήσεως που επιφυλάσσει στα κράτη μέλη η εισαγωγική φράση του
άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 92/81, όπου διευκρινίζεται ότι οι απαλλαγές χορηγούνται από τα κράτη μέλη «υπό τους όρους
τους οποίους αυτά καθορίζουν, προκειμένου να εξασφαλίσουν την ορθή και καθαρή εφαρμογή των απαλλαγών αυτών και να προλάβουν
τη φοροδιαφυγή, τη φοροαποφυγή ή τις καταχρήσεις», εφαρμόζεται μόνον επί της διατυπώσεως των προϋποθέσεων για την εφαρμογή
της προβλεπομένης απαλλαγής και δεν θέτει υπό αμφισβήτηση τον ανεπιφύλακτο χαρακτήρα της προβλεπόμενης από τη διάταξη αυτή
υποχρεώσεως απαλλαγής (παρατεθείσα στη σκέψη 69 ανωτέρω απόφαση Braathens, σκέψη 31).
106   Όσο για το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μπορούσε να αποφύγει τη στρέβλωση του
ανταγωνισμού επεκτείνοντας την απαλλαγή και στους σιδηροδρόμους μεγάλης ταχύτητας, δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 2, στοιχείο
γ΄, της οδηγίας 92/81, αρκεί η διαπίστωση ότι τα κράτη μέλη οπωσδήποτε δικαιούνταν να αρκεστούν στο να μεταφέρουν στο εσωτερικό
τους δίκαιο τις υποχρεωτικές διατάξεις της οδηγίας χωρίς να επεκτείνουν την απαλλαγή.
107   Εξάλλου, η προσφεύγουσα προβάλλει αδυναμία εφαρμογής του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81. Αφενός, εμμένει
επί του ότι, δυνάμει της αρχής της υπεροχής του πρωτογενούς δικαίου, η προβλεπόμενη από τη διάταξη αυτή απαλλαγή από ειδικούς
φόρους καταναλώσεως των καυσίμων για αεροπλάνα δεν είναι συμβατή με το άρθρο 87 EK και ότι, επομένως, η εν λόγω απαλλαγή,
υπό την τωρινή της μορφή, είναι ανεφάρμοστη. Αν το Συμβούλιο είχε θελήσει να αποκλείσει την εφαρμογή του άρθρου 87 EK, όφειλε
να στηρίξει την οδηγία όχι μόνο στο άρθρο 93 EK, αλλά και σε άλλα άρθρα της Συνθήκης (βλ. σκέψη 79 ανωτέρω). Αφετέρου, η προσφεύγουσα
διατείνεται ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 είναι ανεφάρμοστο, στο μέτρο που αυτό δεν καλύπτεται
πλέον από την εξουσιοδότηση του άρθρου 93 EK. Υποστηρίζει ότι οι αεροπορικές εταιρίες και οι εκμεταλλευόμενοι σιδηροδρόμους
μεγάλης ταχύτητας βρίσκονται σήμερα σε έντονη ανταγωνιστική σχέση και ότι, όπως είναι επόμενο, η επίμαχη απαλλαγή καταλήγει
όχι στην πραγματοποίηση της εσωτερικής αγοράς, αλλά, αντιθέτως, στην έντονη νόθευση των όρων του ανταγωνισμού (βλ. σκέψη 85
ανωτέρω).
108   Έστω και αν υποτεθεί ότι η προσφεύγουσα έχει προτείνει ένσταση παρανόμου χαρακτήρα σχετικά με το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της οδηγίας 92/81, τέτοια ένσταση δεν προκύπτει σαφώς από τα δικόγραφά της. Ειδικότερα, στις παρατηρήσεις της επί της
παρεμβάσεως του Συμβουλίου, η προσφεύγουσα διευκρίνισε ότι το ουσιώδες επιχείρημά της είναι ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1,
στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 δεν μπορεί να εμποδίσει την Επιτροπή να εξετάσει την επίμαχη απαλλαγή στο πλαίσιο των σχετικών
με κρατικές ενισχύσεις διαδικασιών.
109   Εν πάση περιπτώσει, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας σχετικά με την αδυναμία εφαρμογής του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της οδηγίας 92/81 δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
110   Προκειμένου περί του επιχειρήματός της ότι η διάταξη αυτή είναι ανεφάρμοστη ως αντίθετη προς το άρθρο 87 EK, αρκεί η διαπίστωση
ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 104 ανωτέρω, το τελευταίο αυτό άρθρο δεν τυγχάνει εν προκειμένω εφαρμογής.
111   Όσον αφορά το επιχείρημα που αντλείται από το άρθρο 93 EK, πρέπει να υπομνησθεί ότι η οδηγία 92/81 εκδόθηκε με ομόφωνη απόφαση
του Συμβουλίου βάσει του άρθρου αυτού με σκοπό την εναρμόνιση των δομών των ειδικών φόρων καταναλώσεως επί των πετρελαιοειδών.
Η προβλεπόμενη από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 απαλλαγή απορρέει από διατάξεις διεθνούς δικαίου
προβλέπουσες φορολογική απαλλαγή υπέρ των καυσίμων για αεροπλάνα. Η ίδια η προσφεύγουσα παραδέχεται, στο δικόγραφο της προσφυγής
της, ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 92/81 ήταν προφανώς αναγκαίο κατά τον χρόνο εκδόσεως της οδηγίας,
στο μέτρο που σκοπούσε στην αποφυγή νοθεύσεως του ανταγωνισμού μεταξύ των διαφόρων αεροπορικών εταιριών των κρατών μελών καθώς
και μεταξύ αυτών και των επιχειρήσεων από τρίτα κράτη (βλ. σκέψη 85 ανωτέρω).
112   Έστω και αν υποτεθεί ότι ορθώς η προσφεύγουσα προβάλλει την ύπαρξη, μετά την έκδοση της οδηγίας 92/81, μιας νέας ανταγωνιστικής
σχέσεως μεταξύ αεροπορικών και σιδηροδρομικών μεταφορών, τούτο δεν σημαίνει ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της
οδηγίας 92/81 έχει χάσει τον νόμιμο χαρακτήρα του. Στον κοινοτικό νομοθέτη, ο οποίος διαθέτει, κατά την άσκηση της εξουσίας
του, ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως, εναπόκειται να εκτιμήσει την κατάσταση και, ενδεχομένως, να αποφασίσει σχετικά με τη σκοπιμότητα
τροποποιήσεως των ισχυουσών διατάξεων.
113   Όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας που αντλείται από το ότι η Επιτροπή και το Συμβούλιο υποβάλλουν τις προβλεπόμενες
από τις διατάξεις της οδηγίας 2003/96 φορολογικές απαλλαγές σε λεπτομερή έλεγχο από πλευράς της σχετικής με κρατικές ενισχύσεις
νομοθεσίας, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας αυτής προβλέπει απαλλαγή που εφαρμόζεται
επί των «ενεργειακών προϊόντων που διατίθενται προκειμένου να χρησιμοποιηθούν ως καύσιμα για τις αεροπορικές μεταφορές, εκτός
των ιδιωτικών πτήσεων αναψυχής». Όμως, από το άρθρο 14, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας προκύπτει ότι ένα κράτος μέλος δύναται,
αφενός, να περιορίσει το πεδίο εφαρμογής της προβλεπόμενης από το άρθρο 14, παράγραφος 1, απαλλαγής στις διεθνείς και ενδοκοινοτικές
μεταφορές και, αφετέρου, να αναστείλει την εφαρμογή των απαλλαγών όταν συνάπτει διμερή συμφωνία με άλλο κράτος μέλος. Εξ αυτού
έπεται ότι τα μέτρα μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο του άρθρου 14 της οδηγίας 2003/96 αποτελούν μέτρα για τα οποία τα κράτη
μέλη διαθέτουν περιθώριο εκτιμήσεως, πράγμα που εξηγεί το ότι ο εκ μέρους τους έλεγχος της τηρήσεως των σχετικών με κρατικές
ενισχύσεις διατάξεων προβλέπεται από το άρθρο 26, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής. Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι ο τρίτος
λόγος δεν είναι βάσιμος.
114   Τέλος, ο πρώτος και ο τέταρτος λόγος στηρίζονται στην προϋπόθεση ότι η προσφεύγουσα υπέβαλε καταγγελία που άξιζε να εξεταστεί
κατά τρόπο εμπεριστατωμένο από την Επιτροπή. Όμως, ενόψει του γεγονότος ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, του MinöStG περιοριζόταν
στο να θέτει σε εφαρμογή υποχρεωτική διάταξη κοινοτικής πράξεως (βλ. σκέψεις 99 έως 104 ανωτέρω), η Επιτροπή δικαιούνταν να
απορρίψει την καταγγελία με την προσβαλλομένη απόφαση, χωρίς να παρίσταται ανάγκη να την υποβάλει στο Σώμα των επιτρόπων και
να κινήσει επίσημη διαδικασία εξετάσεως βάσει του άρθρου 88, παράγραφος 2, EK.
115   Κατά συνέπεια, ο πρώτος, ο τρίτος και ο τέταρτος λόγος πρέπει να απορριφθούν.

Επί του δευτέρου λόγου που αντλείται από παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
116   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η προσβαλλομένη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί λόγω παραβάσεως της καθιερωθείσας με το άρθρο 253
EK υποχρεώσεως αιτιολογήσεως. Όταν πρόκειται για αποφάσεις με τις οποίες η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα περί ανυπαρξίας
κρατικών ενισχύσεων βάσει υποβληθεισών καταγγελιών, τότε το εν λόγω κοινοτικό όργανο υποχρεούται να εξηγήσει στον καταγγέλλοντα
τους λόγους για τους οποίους τα προβαλλόμενα στην καταγγελία πραγματικά και νομικά στοιχεία δεν ήσαν επαρκή για την απόδειξη
της υπάρξεως κρατικής ενισχύσεως (απόφαση Sytraval, σκέψη 64).
117   Όμως, εν προκειμένω, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν επιτρέπει να καταστούν αντιληπτοί οι λόγοι για τους οποίους
τα προβαλλόμενα από την προσφεύγουσα στην καταγγελία της πραγματικά και νομικά στοιχεία δεν αποδεικνύουν την ύπαρξη παράνομης
κρατικής ενισχύσεως.
118   Η Επιτροπή και το Συμβούλιο δεν διατυπώνουν παρατηρήσεις σχετικά με τα προβαλλόμενα από την προσφεύγουσα, προς στήριξη του
δεύτερου λόγου της, επιχειρήματα.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
119   Κατά πάγια νομολογία, η επιβαλλομένη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της σχετικής πράξεως
και να καταφαίνεται εξ αυτής, κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο, η συλλογιστική του συντάκτη της πράξεως κοινοτικού οργάνου,
ώστε να καθίσταται δυνατό στους ενδιαφερομένους να γνωρίσουν τη δικαιολόγηση του ληφθέντος μέτρου και στο αρμόδιο δικαιοδοτικό
όργανο να ασκήσει τον έλεγχό του. Η επιταγή αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται βάσει των συγκεκριμένων περιστάσεων, ιδίως του
περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως των προβαλλομένων λόγων και του συμφέροντος που έχουν, ενδεχομένως, για την παροχή διευκρινίσεων
οι αποδέκτες ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Δεν απαιτείται η αιτιολογία να διευκρινίζει όλα τα ουσιώδη
πραγματικά και νομικά στοιχεία, στο μέτρο που το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως ικανοποιεί τις επιταγές του άρθρου 253
ΕΚ πρέπει να εκτιμάται από πλευράς όχι μόνον του γράμματός του, αλλά και του πλαισίου του καθώς και του συνόλου των διεπόντων
το σχετικό θέμα κανόνων (βλ. απόφαση Sytraval, σκέψη 63, καθώς και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
120   Εν προκειμένω, από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή απέρριψε την καταγγελία για τον λόγο ότι η μνημονευομένη
στο άρθρο 4, παράγραφος 1, σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG απαλλαγή αποτελούσε εφαρμογή της οδηγίας 92/81 και όχι απόπειρα
χορηγήσεως ενισχύσεως (βλ. σκέψη 11 ανωτέρω). Αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζει η προσφεύγουσα, μια τέτοια αιτιολογία, έστω και
συνοπτική, ήταν αρκούντως σαφής και κατανοητή.
121   Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος πρέπει, ωσαύτως, να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επί του πέμπτου λόγου που αντλείται από παράβαση του άρθρου 307 EK και των κανόνων του διεθνούς δικαίου
Επιχειρήματα των διαδίκων
122   Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι η δυνατότητα εφαρμογής των κοινοτικών διατάξεων σχετικά με κρατικές
ενισχύσεις αποκλείεται από τη Σύμβαση του Σικάγου περί διεθνούς πολιτικής αεροπορίας της 7ης Δεκεμβρίου 1944 (ΦΕΚ 35/1947–
Ραπτάρχης 38Β, σ. 891(α), στο εξής: Σύμβαση του Σικάγου) καθώς και από πολλές διμερείς συμφωνίες σχετικά με τις αεροπορικές
μεταφορές, συναφθείσες βάσει της εν λόγω Συμβάσεως, δεν είναι συμβατή ούτε με τις διατάξεις του διεθνούς δικαίου ούτε με το
άρθρο 307 EK.
123   Προκειμένου περί του δημοσίου διεθνούς δικαίου, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι ουδόλως αντίκειται προς την προβλεπομένη από
τις διεθνείς συμφωνίες φορολογική απαλλαγή των καυσίμων για αεροπλάνα το να θεωρηθεί η στηριζομένη στο άρθρο 4, παράγραφος
1, σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG απαλλαγή ως συνιστώσα παράβαση του άρθρου 87, παράγραφος 1, EK. Σύμφωνα με τον κανόνα
περί συγκρούσεως που έχει τεθεί με το άρθρο 30 της Συμβάσεως της Βιένης περί του Δικαίου των Συνθηκών της 23ης Μαΐου 1969
(ΦΕΚ 141 Α, της 23/5/74), οι διατάξεις των διεθνών συνθηκών που έχουν προηγουμένως συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών εφαρμόζονται
μόνο στο μέτρο που είναι συμβατές με μεταγενέστερες συμβατικώς αναληφθείσες δεσμεύσεις, όπως αυτές που προκύπτουν από το γεγονός
ότι έχουν αναληφθεί στο πλαίσιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
124   Όσο για το κοινοτικό δίκαιο, το άρθρο 307, πρώτο εδάφιο, EK περιορίζεται στο να διασφαλίζει τα δικαιώματα των τρίτων κρατών
σύμφωνα με το δημόσιο διεθνές δίκαιο χωρίς να υποχρεώνει τα κράτη μέλη να αποδέχονται τις συμβατικώς αναληφθείσες πριν από
τις Κοινοτικές Συνθήκες υποχρεώσεις τους (απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 1966, 56/64 και 58/64, Consten και Grundig
κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1965-1968, σ. 363). Κατά συνέπεια, δεδομένου ότι η προκείμενη κατάσταση είναι καθαρώς ενδοκοινοτικής
φύσεως, το πρωτογενές δίκαιο είναι αυτό που εφαρμόζεται σε περίπτωση συγκρούσεως (απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Ιουλίου
1991, T‑69/89, RTE κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II‑485, σκέψη 103). Ως εκ τούτου, ενόψει και του άρθρου 307 EK, ούτε η
Σύμβαση του Σικάγου ούτε οι στηριζόμενες σε αυτή διμερείς διεθνείς συμφωνίες εμποδίζουν τη δυνατότητα εφαρμογής επί του άρθρου
4, παράγραφος 1, σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG των διεπουσών τις κρατικές ενισχύσεις κοινοτικών διατάξεων. Εξάλλου, η
Επιτροπή έχει επανειλημμένως διαπιστώσει ότι η Σύμβαση του Σικάγου στερείται δεσμευτικής ισχύος ενδοκοινοτικών καταστάσεων.
125   Η Επιτροπή και το Συμβούλιο δεν υποβάλλουν παρατηρήσεις σχετικά με τα επιχειρήματα που προβάλλει η προσφεύγουσα προς στήριξη
του πέμπτου λόγου της.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
126   Ο λόγος αυτός στερείται σημασίας. Η προσβαλλομένη απόφαση στηρίζεται στο γεγονός ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, σημείο 3, στοιχείο
a, του MinöStG δεν παραβιάζει, ενόψει της ανυπαρξίας εν προκειμένω κρατικού μέτρου, τους σχετικούς με τις κρατικές ενισχύσεις
κοινοτικούς κανόνες (βλ. σκέψη 11 ανωτέρω). Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή δεν εφάρμοσε τις σχετικές με κρατικές ενισχύσεις
διατάξεις της Συνθήκης.
127   Έτσι, αντίθετα προς ό,τι αφήνει να νοηθεί η προσφεύγουσα, η προσβαλλομένη απόφαση ουδόλως στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο. Η
Επιτροπή σε καμιά περίπτωση δεν επικαλέστηκε το διεθνές δίκαιο για να δικαιολογήσει την αδυναμία εφαρμογής των διεπουσών τις
κρατικές ενισχύσεις διατάξεων. Απλώς αναφέρθηκε στο διεθνές δίκαιο για να εξηγήσει το πλαίσιο της επίμαχης απαλλαγής και για
να διαβεβαιώσει ότι η οδηγία 92/81 ήταν σύμφωνη προς τη διεθνή πρακτική (βλ. σκέψη 11 ανωτέρω).
128   Το συμπέρασμα αυτό δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι η Επιτροπή απλώς προσέθεσε, στην προσβαλλομένη απόφαση, ότι η οδηγία
92/81 ήταν «σύμφωνη προς τη διεθνή πρακτική που στηρίζεται στις καθιερωθείσες [από τη ΔΟΠΑ (Διεθνή Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας)]
πολιτικές στο πλαίσιο της [Συμβάσεως του Σικάγου]».
129   Εξ αυτού έπεται ότι ο πέμπτος λόγος είναι αβάσιμος.

Επί του έκτου λόγου που αντλείται από παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
130   Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει ότι η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως απαγορεύει παρόμοιες καταστάσεις να αντιμετωπίζονται κατά τρόπο
διαφορετικό, εκτός αν μια τέτοια αντιμετώπιση είναι αντικειμενικώς δικαιολογημένη (απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Απριλίου
2000, C‑292/97, Karlsson κ.λπ., Συλλογή 2000, σ. I‑2737, σκέψη 39· βλ., επίσης, την παρατεθείσα στην σκέψη 77 ανωτέρω απόφαση
van Landschoot κατά Mera, σκέψη 9).
131   Όμως, εν προκειμένω, η φορολογική απαλλαγή των καυσίμων για αεροπλάνα που στηρίζεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο β΄,
της οδηγίας 92/81 και στον κανόνα με τον οποίο η εν λόγω διάταξη μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο, δηλαδή το άρθρο 4, παράγραφος
1, σημείο 3, στοιχείο a, του MinöStG, συνεπάγεται την άνιση μεταχείριση μεταξύ της προσφεύγουσας και των αεροπορικών εταιριών
που δραστηριοποιούνται στις γερμανικές εσωτερικές αερογραμμές. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα και οι αεροπορικές εταιρίες παρέχουν,
στο πλαίσιο των γερμανικών εσωτερικών διαδρομών, υπηρεσία η οποία, στα όμματα των χρηστών, είναι υποκαταστάσιμη, βρίσκονται
σε παρόμοια κατάσταση. Συναφώς, η προσφεύγουσα εμμένει επί της ανταγωνιστικής σχέσεως που υφίσταται μεταξύ αεροπλάνου και
σιδηροδρόμου και, κυρίως, σιδηροδρόμων μεγάλης ταχύτητας. Επομένως, ο συνιστών δυσμενείς διακρίσεις τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται
η προσφεύγουσα σε σχέση με τις ασκούσες δραστηριότητες στις εσωτερικές γραμμές αεροπορικές εταιρίες προκύπτει από το γεγονός
ότι μόνον οι τελευταίες εταιρίες απαλλάσσονται από τους ειδικούς φόρους καταναλώσεως επί των πετρελαιοειδών. Αυτή η διαφορετική
μεταχείριση δεν δικαιολογείται αντικειμενικώς. Επιπλέον, η ύπαρξη αδικαιολόγητης δυσμενούς μεταχειρίσεως έχει ρητώς αναγνωριστεί
από τα κοινοτικά όργανα.
132   Η προσφεύγουσα ζητεί από το Πρωτοδικείο να θέσει τέρμα σ’ αυτή τη δυσμενή διάκριση εφαρμόζοντας, mutatis mutandis, το άρθρο
231, δεύτερο εδάφιο, EK (παρατεθείσα στη σκέψη 77 ανωτέρω απόφαση van Landschoot κατά Mera). Μια τέτοια προσέγγιση επιτρέπει,
μεταξύ άλλων, τη μη εφαρμογή της επίμαχης φορολογικής απαλλαγής στις αεροπορικές εταιρίες που βρίσκονται σε άμεση ανταγωνιστική
σχέση με την προσφεύγουσα.
133   Πράγματι, με την απόφαση της 13ης Ιουλίου 2000, C‑36/99, Idéal tourisme (Συλλογή 2000, σ. I‑6049), το Δικαστήριο αναγνώρισε
ότι τα κράτη μέλη μπορούσαν, προκειμένου να αποφεύγεται η άνιση μεταχείριση, να φορολογούν και τις αεροπορικές μεταφορές (σκέψη
33). Άλλωστε, εν προκειμένω, η προβαλλόμενη άνιση μεταχείριση θα μπορούσε επίσης να θεραπευθεί διά και της σχετικής απαλλαγής
και των σιδηροδρόμων μεγάλης ταχύτητας.
134   Η Επιτροπή δεν διατύπωσε παρατηρήσεις επί των επιχειρημάτων που η προσφεύγουσα προβάλλει στο πλαίσιο του λόγου αυτού.
135   Το Συμβούλιο φρονεί ότι η προσφεύγουσα στηρίζεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως, συγκεκριμένα στο ότι οι σιδηροδρομικές μεταφορές
και οι αεροπορικές μεταφορές, στο μέτρο που είναι, δυνητικώς, ανταγωνιστικές, είναι παρόμοιες και πρέπει να αντιμετωπίζονται
κατά τον ίδιο τρόπο.
136   Το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι έκρινε, ως νομοθέτης, ότι, ενόψει των συγκεκριμένων χαρακτηριστικών των εναέριων μεταφορών, έπρεπε
να απαλλαγούν του φόρου τα καύσιμα για τις εναέριες μεταφορές, με εξαίρεση τις ιδιωτικές πτήσεις αναψυχής. Ελέγχοντας την
άσκηση της ευρείας εξουσίας του νομοθέτη, το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο θα έπρεπε να περιοριστεί στην εξέταση του αν πρόκειται
εν προκειμένω για πρόδηλη πλάνη ή για κατάχρηση εξουσίας ή μήπως η εν λόγω αρχή έχει προδήλως υπερβεί τα όρια της εξουσίας
της εκτιμήσεως. Όμως, η προσφεύγουσα ουδόλως εξηγεί για ποιο λόγο το Συμβούλιο ενήργησε, κατά την άσκηση της εξουσίας του
εκτιμήσεως, κατά τρόπο προδήλως ακατάλληλο.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
137   Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως απαγορεύει να αντιμετωπίζονται με διαφορετικό τρόπο παρόμοιες καταστάσεις,
πράγμα που έχει ως συνέπεια ορισμένοι επιχειρηματίες να ζημιώνονται σε σχέση με άλλους, εφόσον βεβαίως μια τέτοια μεταχείριση
δεν δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους (παρατεθείσα στη σκέψη 130 ανωτέρω απόφαση Karlsson κ.λπ., σκέψη 39· απόφαση
του Πρωτοδικείου της 6ης Μαρτίου 2003, T‑228/99 και T‑233/99, Westdeutsche Landesbank Girozentrale και Land Nordrhein-Westfalen
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II‑435, σκέψη 272).
138   Το Πρωτοδικείο εκτιμά ότι δεν υφίσταται εν προκειμένω παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, εφόσον η κατάσταση των επιχειρήσεων
εναέριων μεταφορών είναι προδήλως διαφορετική αυτής των επιχειρήσεων σιδηροδρομικών μεταφορών. Όσον αφορά τα επιχειρηματικής
φύσεως χαρακτηριστικά τους, η διάρθρωση των εξόδων τους και οι κανονιστικές διατάξεις στις οποίες υπόκεινται οι υπηρεσίες
εναέριων και σιδηροδρομικών μεταφορών είναι λίαν διαφορετικές και ουχί παρόμοιες κατά την έννοια της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
139   Εν πάση περιπτώσει, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι διαφορετική μεταχείριση είναι εν προκειμένω δικαιολογημένη, ενόψει της ευρείας
εξουσίας εκτιμήσεως του Συμβουλίου ως προς την αντικειμενική δικαιολόγηση τυχόν διαφορετικής μεταχειρίσεως (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 11ης Ιουλίου 1997, T‑267/94, Oleifici Italiani κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. II‑1239, σκέψη 47). Πράγματι, ενόψει της
διεθνούς πρακτικής της απαλλαγής από ειδικούς φόρους καταναλώσεως των καυσίμων για αεροπλάνα, απαλλαγής που έχει καθιερωθεί
από τη Σύμβαση του Σικάγου καθώς και από συναφθείσες μεταξύ κρατών διμερείς συμφωνίες, ο ανταγωνισμός μεταξύ των κοινοτικών
επιχειρήσεων εναερίων μεταφορών και των επιχειρήσεων από τρίτα κράτη θα νοθευόταν αν ο κοινοτικός νομοθέτης επέβαλε μονομερώς
ειδικούς φόρους καταναλώσεως επί του καυσίμου αυτού. Κατά συνέπεια, η προβλεπόμενη από το άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο
β΄, της οδηγίας απαλλαγή ήταν αντικειμενικώς δικαιολογημένη
140   Επομένως, ο έκτος λόγος πρέπει επίσης να απορριφθεί ως αβάσιμος.
141   Εξ όλων των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
142   Σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρξε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά
έξοδα σύμφωνα με τα σχετικά αιτήματα της Επιτροπής.
143   Σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Συμβούλιο θα φέρει τα δικά του δικαστικά
έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πρώτο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
3)
Το Συμβούλιο φέρει τα δικά του δικαστικά έξοδα.
Vesterdorf
Cooke
García-Valdecasas
Labucka                                                       Trstenjak
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 5 Απριλίου 2006.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

B. Vesterdorf
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.