CELEX: 62000TJ0069
Εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας
Ασυμβίβαστο του κοινοτικού καθεστώτος εισαγωγής μπανανών με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ)
Λήψη αντιποίνων από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής υπό τη μορφή πρόσθετου δασμού που επιβάλλεται επί των προερχομένων από την Κοινότητα εισαγωγών κατόπιν αδείας του ΠΟΕ
Απόφαση του οργάνου επιλύσεως διαφορών του ΠΟΕ
Έννομα αποτελέσματα
Ευθύνη της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της
Αιτιώδης συνάφεια
Ασυνήθης και ειδική ζημία

Πορτογαλία κατά Συμβουλίου, σκέψη 110 ανωτέρω, σκέψη 37).
123   Σύμφωνα με το άρθρο 22, παράγραφος 2, του ΜΕΔ, αν το επίμαχο μέλος του ΠΟΕ παραβεί την υποχρέωσή του να εκτελέσει τις συστάσεις
και τις αποφάσεις του ΟΕΔ εντός του χρονικού διαστήματος που έχει καθοριστεί, το μέλος αυτό, εάν ζητηθεί, και όχι αργότερα
από το πέρας του ως άνω χρονικού διαστήματος, προβαίνει σε διαπραγματεύσεις με το καταγγέλλον μέλος, προκειμένου να εξευρεθούν
αμοιβαία αποδεκτά αντισταθμιστικά ανταλλάγματα.
124   Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία για την παροχή ικανοποιητικού αντισταθμιστικού ανταλλάγματος εντός 20 ημερών από το πέρας του ευλόγου
χρονικού διαστήματος που προβλέπεται στο άρθρο 21, παράγραφος 3, του ΜΕΔ για τη συμμόρφωση με τους κανόνες του ΠΟΕ, ο καταγγέλλων
μπορεί να ζητήσει τη χορήγηση αδείας από το ΟΕΔ για να αναστείλει, έναντι του εν λόγω μέλους, την εφαρμογή παραχωρήσεων ή
άλλων υποχρεώσεων που απορρέουν από τις συμφωνίες ΠΟΕ.
125   Έστω και μετά το πέρας του χρονικού διαστήματος που καθορίστηκε για τη συμμόρφωση προς τους κανόνες του ΠΟΕ του μέτρου που
κηρύχθηκε ασυμβίβαστο και μετά τη χορήγηση αδείας και τη λήψη αντισταθμιστικών μέτρων ή μέτρων αναστολής των παραχωρήσεων
δυνάμει του άρθρου 22, παράγραφος 6, του ΜΕΔ, εξακολουθεί να επιφυλάσσεται, εν πάση περιπτώσει, σημαντική θέση στη διαπραγμάτευση
μεταξύ των μερών μιας διαφοράς.
126   Έτσι, το άρθρο 22, παράγραφος 8, του ΜΕΔ υπογραμμίζει τον προσωρινό χαρακτήρα της αναστολής των παραχωρήσεων ή άλλων υποχρεώσεων
και περιορίζει τη διάρκειά της «έως ότου καταργηθεί το μέτρο που απεδείχθη ότι δεν είναι σύμφωνο με καλυπτόμενη συμφωνία ή
έως ότου το μέλος, το οποίο οφείλει να εφαρμόσει συστάσεις ή αποφάσεις, εξεύρει λύση ως προς το θέμα της μερικής ή ολικής
αναίρεσης οφελών, ή επιτευχθεί αμοιβαίως ικανοποιητική λύση».
127   Η ίδια διάταξη προβλέπει ακόμη ότι, σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 6, το ΟΕΔ συνεχίζει να παρακολουθεί την εφαρμογή εγκεκριμένων
συστάσεων ή αποφάσεων.
128   Σε περίπτωση διαφωνίας ως προς το συμβατό των μέτρων που λαμβάνονται προς συμμόρφωση με τις συστάσεις και τις αποφάσεις του
ΟΕΔ, το άρθρο 21, παράγραφος 5, του ΜΕΔ προβλέπει ότι η διαφορά ρυθμίζεται «σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες επίλυσης διαφορών»,
στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η αναζήτηση από τα μέρη λύσεως κατόπιν διαπραγματεύσεων.
129   Ούτε το πέρας του χρονικού διαστήματος που καθορίστηκε από το ΟΕΔ στην Κοινότητα για τη συμμόρφωση του κοινοτικού καθεστώτος
εισαγωγής μπανανών με την απόφαση του ΟΕΔ της 25ης Σεπτεμβρίου 1997 ούτε η απόφαση της 9ης Απριλίου 1999 με την οποία οι διαιτητές
του ΟΕΔ διαπίστωσαν ρητώς το ασυμβίβαστο του θεσπισθέντος με τους κανονισμούς 1637/98 και 2362/98 νέου καθεστώτος εισαγωγής
μπανανών είχαν ως συνέπεια την εξάντληση των τρόπων επιλύσεως των διαφορών που προβλέπονται από το ΜΕΔ.
130   Στο μέτρο αυτό, ο έλεγχος από τον κοινοτικό δικαστή της νομιμότητας της συμπεριφοράς των εναγομένων θεσμικών οργάνων με βάση
τους κανόνες του ΠΟΕ θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα το να καταστεί επισφαλής η θέση των κοινοτικών διαπραγματευτών κατά
την αναζήτηση αμοιβαία αποδεκτής λύσης της διαφοράς και σύμφωνα με τους κανόνες του ΠΟΕ.
131   Υπό τις συνθήκες αυτές, το να επιβληθεί στα δικαστικά όργανα η υποχρέωση της μη εφαρμογής των κανόνων του εσωτερικού δικαίου
που είναι ασυμβίβαστοι με τις συμφωνίες ΠΟΕ θα είχε ως αποτέλεσμα να στερήσει τα νομοθετικά ή εκτελεστικά όργανα των συμβαλλομένων
μερών από τη δυνατότητα, που τους παρέχει, ιδίως, το άρθρο 22 του ΜΕΔ, να εξεύρουν, έστω και προσωρινώς, λύση κατόπιν διαπραγματεύσεων
(απόφαση Πορτογαλία κατά Συμβουλίου, σκέψη 110 ανωτέρω, σκέψη 40).
132   Επομένως, οι ενάγουσες εσφαλμένως συνάγουν από τα άρθρα 21 και 22 του ΜΕΔ ότι το μέλος του ΠΟΕ υπέχει την υποχρέωση να συμμορφωθεί,
εντός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, προς τις συστάσεις και τις αποφάσεις των οργάνων του ΠΟΕ και εσφαλμένως υποστηρίζουν
ότι οι αποφάσεις του ΟΕΔ είναι εκτελεστές εκτός αν τα συμβαλλόμενα μέρη ομόφωνα εναντιώθηκαν συναφώς.
133   Εξάλλου, το Συμβούλιο, τροποποιώντας εκ νέου, με τον κανονισμό 216/2001, το καθεστώς εισαγωγής μπανανών, επεδίωξε την επίτευξη
του συμβιβασμού διαφόρων αποκλινόντων στόχων. Έτσι, το προοίμιο του κανονισμού 216/2001 επισημαίνει, στην πρώτη αιτιολογική
σκέψη του, ότι πραγματοποιήθηκαν πολλές και έντονες επαφές προκειμένου, ιδίως, να «ληφθούν υπόψη τα συμπεράσματα της ειδικής
ομάδας» και, στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του, ότι το μελετώμενο νέο καθεστώς εισαγωγής παρέχει τις καλύτερες εγγυήσεις τόσο
«για την επίτευξη των στόχων της [ΚΟΑ μπανάνας] όσον αφορά την κοινοτική παραγωγή και τη ζήτηση των καταναλωτών» όσο και για
την «τήρηση των κανόνων διεθνούς εμπορίου».
134   Εν τέλει, ακριβώς σε αντάλλαγμα για τη δέσμευση της Κοινότητας να θεσπίσει ένα αποκλειστικώς δασμολογικό καθεστώς για τις
εισαγωγές μπανανών πριν από την 1η Ιανουαρίου 2006, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δέχθηκαν, σύμφωνα με το μνημόνιο συμφωνίας
που συνήφθη στις 11 Απριλίου 2001, να αναστείλουν προσωρινά την επιβολή του πρόσθετου δασμού.
135   Πάντως, το ως άνω αποτέλεσμα θα μπορούσε να διακυβευθεί από μια παρέμβαση του κοινοτικού δικαστή που θα συνίστατο στο να ελεγχθεί,
με σκοπό την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν οι ενάγουσες, η νομιμότητα, από την άποψη των κανόνων του ΠΟΕ, της συμπεριφοράς
που υιοθέτησαν εν προκειμένω τα εναγόμενα θεσμικά όργανα.
136   Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι, όπως ρητώς υπογράμμισαν οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, το μνημόνιο συμφωνίας της 11ης
Απριλίου 2001 δεν αποτελεί, αυτό καθ’ εαυτό, αμοιβαία αποδεκτή λύση κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 6, του ΜΕΔ και
ότι το ζήτημα της εφαρμογής από την Κοινότητα των συστάσεων και των αποφάσεων του ΟΕΔ εξακολουθούσε να αναγράφεται, στις 12
Ιουλίου 2001, ήτοι μεταγενεστέρως της ασκήσεως της υπό κρίση αγωγής, στην ημερήσια διάταξη της συνεδριάσεως του ΟΕΔ.
137   Επομένως, τα εναγόμενα θεσμικά όργανα, τροποποιώντας το επίδικο κοινοτικό καθεστώς εισαγωγής μπανανών, δεν είχαν την πρόθεση
να εκπληρώσουν ειδικές υποχρεώσεις που απορρέουν από τους κανόνες του ΠΟΕ με βάση τους οποίους το ΟΕΔ είχε διαπιστώσει ότι
το εν λόγω καθεστώς ήταν ασυμβίβαστο με τους κανόνες αυτούς.
138   Κατά τα λοιπά, πρέπει να επισημανθεί συναφώς ότι, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού 1637/98, το Συμβούλιο
είχε την πρόθεση, εν προκειμένω, να συμβιβάσει, λαμβάνοντας υπόψη τους διάφορους τρόπους επιλύσεως των διαφορών τους οποίους
καθορίζει το ΜΕΔ, τις διεθνείς δεσμεύσεις που ανέλαβε η Κοινότητα τόσο στο πλαίσιο του ΠΟΕ όσο και έναντι των άλλων μερών
που έχουν υπογράψει την τέταρτη σύμβαση της Λομέ, με ταυτόχρονη διασφάλιση, εξάλλου, των στόχων της ΚΟΑ μπανάνας.
139   Η ως άνω πρόθεση επιβεβαιώνεται από το άρθρο 20, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 404/93, που τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1637/98.
Στον βαθμό που η εν λόγω διάταξη διευκρινίζει ότι οι διατάξεις που η Επιτροπή έχει την εξουσία να θεσπίζει για την εφαρμογή
του τίτλου IV του κανονισμού 404/93, που αφορά το καθεστώς των συναλλαγών με τις τρίτες χώρες όσον αφορά τις μπανάνες, περιλαμβάνουν
τα μέτρα που είναι αναγκαία για την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις συμφωνίες που συνήψε η Κοινότητα σύμφωνα
με το άρθρο 300 ΕΚ, η διάταξη αυτή περιλαμβάνει το σύνολο των συμβατικών δεσμεύσεων που έχουν αναληφθεί, χωρίς να ευνοεί τις
υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η Κοινότητα στο πλαίσιο των συμφωνιών ΠΟΕ.
140   Επιπλέον, ο κοινοτικός νομοθέτης έχει επιφυλαχθεί ρητώς, στην ένατη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 1637/98, ως προς τη δυνατότητα
να εξετάσει τη λειτουργία του ως άνω νομοθετήματος μετά το πέρας επαρκούς δοκιμαστικής περιόδου.
–       Επί της εξαιρέσεως που στηρίζεται στη ρητή παραπομπή σε συγκεκριμένες διατάξεις των συμφωνιών ΠΟΕ
141   Η ΚΟΑ μπανάνας, όπως θεσπίστηκε με τον κανονισμό 404/93 και τροποποιήθηκε στη συνέχεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παραπέμπει
ρητώς σε συγκεκριμένες διατάξεις των συμφωνιών ΠΟΕ (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, διάταξη OGT Fruchthandelsgesellschaft, σκέψη
110 ανωτέρω, σκέψη 28).
142   Ειδικότερα, από το προοίμιο των διαφόρων κανονισμών που τροποποιούν το καθεστώς εισαγωγής μπανανών δεν προκύπτει ότι ο κοινοτικός
νομοθέτης αναφέρθηκε σε συγκεκριμένες διατάξεις των συμφωνιών ΠΟΕ, όταν επιχείρησε να επιτύχει τη συμμόρφωση του ως άνω καθεστώτος
με τις ίδιες συμφωνίες.
143   Έτσι, ο κανονισμός 2362/98 δεν περιέχει καμία ρητή παραπομπή σε συγκεκριμένες διατάξεις των συμφωνιών ΠΟΕ (αποφάσεις Cordis
κατά Επιτροπής, σκέψη 113 ανωτέρω, σκέψη 59· Bocchi Food Trade International κατά Επιτροπής, σκέψη 113 ανωτέρω, σκέψη 64,
και T. Port κατά Επιτροπής, σκέψη 113 ανωτέρω, σκέψη 59).
144   Επομένως, παρά τη διαπίστωση περί του ασυμβιβάστου, στην οποία προέβη το ΟΕΔ, οι κανόνες του ΠΟΕ δεν αποτελούν, εν προκειμένω,
ούτε λόγω ειδικών υποχρεώσεων τις οποίες η Κοινότητα είχε την πρόθεση να εκπληρώσει ούτε λόγω ρητής παραπομπής σε συγκεκριμένες
διατάξεις, κανόνες με βάση τους οποίους μπορεί να εκτιμηθεί η νομιμότητα της συμπεριφοράς των θεσμικών οργάνων.
145   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι ενάγουσες δεν μπορούν να ισχυριστούν λυσιτελώς, για τους σκοπούς του αιτήματός τους αποζημιώσεως,
ότι η συμπεριφορά που προσάπτεται στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή είναι αντίθετη προς τους κανόνες του ΠΟΕ.
146   Οι αιτιάσεις που αντλούν οι ενάγουσες από την παραβίαση των αρχών της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της
ασφαλείας δικαίου, από την προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας και οικονομικής πρωτοβουλίας και, τέλος, από τη μη τήρηση
της αρχής της χρηστής διοικήσεως στηρίζονται όλες στην προϋπόθεση ότι η συμπεριφορά που προσάπτεται στα εναγόμενα θεσμικά
όργανα είναι αντίθετη προς τους κανόνες του ΠΟΕ.
147   Εφόσον οι ως άνω κανόνες δεν περιλαμβάνονται σε εκείνους με βάση τους οποίους ο κοινοτικός δικαστής ελέγχει τη νομιμότητα
της συμπεριφοράς των κοινοτικών οργάνων, οι ανωτέρω αιτιάσεις πρέπει, κατά συνέπεια, επίσης να απορριφθούν.
148   Επομένως, η συμπεριφορά των εναγομένων θεσμικών οργάνων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι πάσχει λόγω ελλείψεως νομιμότητας, χωρίς
να είναι αναγκαίο να εξεταστεί η επιχειρηματολογία των εναγουσών ως προς τη νομική φύση των κανόνων και των αρχών που, όπως
υποστηρίζεται, παραβιάστηκαν και ως προς την υποτιθέμενη σοβαρότητα των εν λόγω παραβιάσεων.
149   Εφόσον η έλλειψη νομιμότητας της προσαπτομένης στα εναγόμενα θεσμικά όργανα συμπεριφοράς δεν μπορεί να αποδειχθεί, μία από
τις τρεις σωρευτικές προϋποθέσεις στοιχειοθετήσεως της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας λόγω παράνομης συμπεριφοράς των
οργάνων της δεν πληρούται.
150   Υπό τις συνθήκες αυτές, η αγωγή αποζημιώσεως που άσκησαν οι ενάγουσες και η οποία στηρίζεται στο ως άνω καθεστώς ευθύνης πρέπει
να απορριφθεί, χωρίς να είναι αναγκαίο, στο πλαίσιο αυτό, να εξεταστεί αν συντρέχουν οι δύο άλλες προϋποθέσεις, που αφορούν,
αντιστοίχως, το υποστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προβαλλομένης συμπεριφοράς και της ζημίας
της οποίας έγινε επίκληση (απόφαση του Δικαστηρίου της 9ης Σεπτεμβρίου 1999, C-257/98 P, Lucaccioni κατά Επιτροπής, Συλλογή
1999, σ. I-5251, σκέψη 14, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Απριλίου 2002, T-220/96, ΕΒΟ κατά Συμβουλίου και Επιτροπής,
Συλλογή 2002, σ. II-2265, σκέψη 39).

Επί της κατ’ αναλογίαν εφαρμογής του καθεστώτος της εξωσυμβατικής ευθύνης των κρατών μελών
151   Οι ενάγουσες υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η απόφαση των διαιτητών της 9ης Απριλίου 1999 με την οποία επετράπη η λήψη αντιποίνων
κατά των κοινοτικών εξαγωγών είναι συγκρίσιμη με απόφαση του Δικαστηρίου με την οποία διαπιστώνεται, βάσει του άρθρου 226
ΕΚ, η εκ μέρους κράτους μέλους παράβαση των κοινοτικών του υποχρεώσεων. Επομένως, ο κοινοτικός δικαστής θα κατέληγε στο να
αναγνωρίσει στις ενάγουσες δικαίωμα αποζημιώσεως για την αποκατάσταση της ζημίας που απορρέει από την παράνομη συμπεριφορά
των εναγομένων (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 19ης Νοεμβρίου 1991, C-6/90 και C-9/90, Francovich κ.λπ., Συλλογή 1991, σ. I-5357,
και της 5ης Μαρτίου 1996, C-46/93 και C-48/93, Brasserie du pêcheur και Factortame, Συλλογή 1996, σ. I-1029).
152   Τα εναγόμενα θεσμικά όργανα εκτιμούν ότι δεν είναι εφαρμοστέα εν προκειμένω η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την εξωσυμβατική
ευθύνη των κρατών μελών λόγω παραβάσεως των κοινοτικών τους υποχρεώσεων.
153   Αρκεί το Πρωτοδικείο να διαπιστώσει ότι, έστω και αν υποτεθεί ότι οι συστάσεις και οι αποφάσεις του ΟΕΔ μπορούν να εξομοιωθούν
με αποφάσεις του Δικαστηρίου, το αίτημα αποζημιώσεως των εναγουσών στηρίζεται στην κατ’ αναλογίαν εφαρμογή στην Κοινότητα
ενός καθεστώτος ευθύνης που στηρίζεται στην προϋπόθεση ότι υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των εναγομένων θεσμικών οργάνων.
154   Επομένως, ελλείψει αποδείξεως του παράνομου χαρακτήρα της συμπεριφοράς που προσάπτεται εν προκειμένω στα ενδιαφερόμενα θεσμικά
όργανα, το ως άνω αίτημα δεν μπορεί παρά να απορριφθεί ως αβάσιμο.

Επί της ευθύνης της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της
Επί της αρχής της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
155   Οι ενάγουσες εκτιμούν ότι, έστω και αν υποτεθεί ότι τα εναγόμενα νομίμως δεν έλαβαν υπόψη τις αποφάσεις του ΠΟΕ, οι προϋποθέσεις
από τις οποίες η κοινοτική νομολογία εξαρτά τη στοιχειοθέτηση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας για τις ζημίες που
προξενούν τα όργανά της έστω και σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη ενέργεια των εν λόγω οργάνων συντρέχουν εν πάση περιπτώσει,
ήτοι το υποστατό της ζημίας, η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της εν λόγω ζημίας και της συμπεριφοράς των κοινοτικών οργάνων, καθώς
και ο ασυνήθης και ειδικός χαρακτήρας της ως άνω ζημίας (απόφαση του Πρωτοδικείου της 28ης Απριλίου 1998, T-184/95, Dorsch
Consult κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-667, σκέψη 59, που επιβεβαιώθηκε κατ’ αναίρεση με την απόφαση του
Δικαστηρίου της 15ης Ιουνίου 2000, C-237/98 P, Dorsch Consult κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-4549).
156   Τα εναγόμενα αντιτάσσουν ότι η αρχή της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά
των οργάνων της δεν μπορεί να θεωρηθεί ως γενική αρχή που είναι κοινή στα δίκαια των κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου
288, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ. Εν πάση περιπτώσει, μια τέτοια αρχή ουδέποτε μέχρι σήμερα έχει καθιερωθεί από την κοινοτική νομολογία
και οι ενάγουσες δεν πληρούν τις αυστηρές προϋποθέσεις του ως άνω καθεστώτος ευθύνης που επιβάλλονται από τις εθνικές έννομες
τάξεις οι οποίες έχουν αναγνωρίσει το εν λόγω καθεστώς.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
157   Όταν, όπως εν προκειμένω, ο παράνομος χαρακτήρας της συμπεριφοράς που αποδίδεται στα κοινοτικά όργανα δεν έχει αποδειχθεί,
εξ αυτού δεν προκύπτει ότι οι επιχειρήσεις που πρέπει, ως κατηγορία επιχειρήσεων, να υποστούν δυσανάλογη μερίδα των επιβαρύνσεων
που απορρέουν από τον περιορισμό της προσβάσεως σε αγορές εξαγωγών δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να λάβουν αποζημίωση επικαλούμενες
την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Σεπτεμβρίου 1987, 81/86,
De Boer Buizen κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 3677, σκέψη 17).
158   Συγκεκριμένα, το άρθρο 288, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ στηρίζει την υποχρέωση που επιβάλλει στην Κοινότητα να αποκαθιστά τη ζημία
που προξενούν τα όργανά της επί των «γενικών αρχών του δικαίου που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών», χωρίς να περιορίζει,
κατά συνέπεια, την έκταση των ως άνω αρχών μόνον στο καθεστώς της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας λόγω παράνομης συμπεριφοράς
των εν λόγω οργάνων.
159   Πάντως, τα εθνικά δίκαια που αφορούν την εξωσυμβατική ευθύνη παρέχουν τη δυνατότητα στους ιδιώτες, αν και σε ποικίλους βαθμούς,
στο πλαίσιο συγκεκριμένων τομέων και σύμφωνα με διαφορετικούς τρόπους, να επιτύχουν διά της δικαστικής οδού αποζημίωση για
ορισμένες ζημίες, έστω και σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη ενέργεια του ζημιώσαντος.
160   Στην περίπτωση ζημίας που προκλήθηκε από συμπεριφορά των οργάνων της Κοινότητας, της οποίας ο παράνομος χαρακτήρας δεν έχει
αποδειχθεί, η εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας μπορεί να στοιχειοθετηθεί, εφόσον πληρούνται σωρευτικώς οι προϋποθέσεις που
αφορούν το υποστατό της ζημίας, την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της ως άνω ζημίας και της συμπεριφοράς των κοινοτικών οργάνων,
καθώς και τον ασυνήθη και ειδικό χαρακτήρα της εν λόγω ζημίας (απόφαση της 15ης Ιουνίου 2000, Dorsch Consult κατά Συμβουλίου
και Επιτροπής, σκέψη 155 ανωτέρω, σκέψη 19).
161   Επομένως, πρέπει να εξετασθεί αν οι τρεις αυτές προϋποθέσεις συντρέχουν εν προκειμένω.
Επί της υπάρξεως πραγματικής και βεβαίας ζημίας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
162   Οι ενάγουσες προβάλλουν ότι η ζημία που υπέστησαν αποτελείται, αφενός, από την αύξηση κατά 96,5 % των εισαγωγικών δασμών που
επιβάλλονται από την αμερικανική διοίκηση επί των εισαγωγών συσσωρευτών των εναγουσών στις Ηνωμένες Πολιτείες και, αφετέρου,
από τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι ενάγουσες στο πλαίσιο της σύστασης και της μετεγκατάστασης μονάδων παραγωγής των εν
λόγω προϊόντων τις οποίες αναγκάστηκαν να πραγματοποιήσουν κατόπιν των ως άνω εμπορικών αντιποίνων. Στα ανωτέρω προστίθενται
οι απώλειες κύκλου εργασιών που οφείλονται στη μετατροπή των εν λόγω μονάδων παραγωγής.
163   Κατά τη διάρκεια της δίκης, οι ενάγουσες διευκρίνισαν ότι η επιτάχυνση της υλοποιήσεως μιας μονάδας παραγωγής συσσωρευτών
στις Ηνωμένες Πολιτείες και η μετατροπή εγκαταστάσεων που βρίσκονται εντός άλλου τρίτου κράτους σε εργοστάσιο κατασκευής των
εν λόγω προϊόντων τους είχαν παράσχει τη δυνατότητα να μειώσουν στον μέγιστο βαθμό την αρνητική επίδραση του πρόσθετου δασμού
και να περισώσουν το μερίδιό τους στην αμερικανική αγορά. Επομένως, οι ενάγουσες δεν απώλεσαν όγκους πωλήσεων, αλλά υπέστησαν
μόνο χρηματική ζημία.
164   Τα εναγόμενα αντιτάσσουν ότι οι συμβάσεις πωλήσεως που συνδέουν τις ενάγουσες με τους Αμερικανούς πελάτες τους προβλέπουν
αναθεώρηση των τιμών των προϊόντων τους και ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι οι ενδιαφερόμενοι έχουν αρχίσει διαπραγματεύσεις για
τον σκοπό αυτό. Οι ενάγουσες, έχοντας συνομολογήσει ρήτρες που περιορίζουν την αύξηση των τιμών τους, κατέστησαν οι ίδιες
υπεύθυνες για τα οικονομικά μειονεκτήματα που οφείλονται, όπως υποστηρίζεται, στον πρόσθετο δασμό. Τα εναγόμενα προσθέτουν
ότι η σχετική με τη διανομή συμφωνία των εναγουσών, που στηρίζει τις συμφωνηθείσες με τον αγοραστή τιμές στη ρήτρα fob (ελεύθερο
επί του καταστρώματος), προβλέπει ότι ο αγοραστής φέρει αποκλειστικώς τον κίνδυνο της διακύμανσης των εισαγωγικών δασμών.
Συγκεκριμένα, το ποσό των εισαγωγικών δασμών στις Ηνωμένες Πολιτείες προστίθεται φυσιολογικά, μαζί με εκείνα της μεταφοράς
και της ασφαλίσεως, στην τιμή fob που συμφωνήθηκε αρχικώς.
165   Επιπλέον, οι ενάγουσες δεν απέδειξαν ότι δεν ήσαν σε θέση να εξαγάγουν τους συσσωρευτές τους σε άλλες χώρες και να αποφύγουν,
κατ’ αυτόν τον τρόπο, κάθε μείωση των οφελών. Τέλος, τα σχετικά με τη μετεγκατάσταση μέτρα που έλαβαν οι ενάγουσες, τα οποία
πόρρω απέχουν από το να προξενούν ζημία, παρέχουν, αντιθέτως, πρόσβαση σε μια πλέον επικερδή παραγωγή υψηλής τεχνολογίας.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
166   Από την επιχειρηματολογία των εναγομένων θεσμικών οργάνων προκύπτει ότι τα εν λόγω θεσμικά όργανα περιορίζονται, κατ’ ουσίαν,
να αμφισβητήσουν την ύπαρξη περιουσιακής ζημίας των εναγουσών που να μην οφείλεται σε αποφάσεις των ιδίων των εναγουσών.
167   Επομένως, το Συμβούλιο και η Επιτροπή δεν αμφισβητούν, κατ’ αρχήν, τον πραγματικό και βέβαιο χαρακτήρα της ζημίας που υπέστησαν
οι ενάγουσες κατόπιν της επιβολής του αμερικανικού πρόσθετου δασμού επί των προερχομένων από την Κοινότητα εισαγωγών συσσωρευτών.
168   Ειδικότερα, λόγω του ότι τα εναγόμενα δέχονται ότι η συναφθείσα από τις ενάγουσες σύμβαση διανομής έχει ως αποτέλεσμα να φέρει
αποκλειστικώς ο αγοραστής τον κίνδυνο της διακύμανσης των εισαγωγικών δασμών, τα εναγόμενα δεν μπορούν να αμφισβητήσουν ότι
οι ενάγουσες υποχρεώθηκαν, τουλάχιστον, κατ’ ανάγκην να υποστούν εμπορική ζημία λόγω της αναμφισβήτητης ανατιμήσεως των προϊόντων
τους που προκλήθηκε στην αγορά των Ηνωμένων Πολιτειών από την αιφνίδια αύξηση κατά 100 % των αμερικανικών εισαγωγικών δασμών
επί της αξίας.
169   Εξάλλου, τα στατιστικά στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή ενισχύουν τους ισχυρισμούς των εναγουσών, καθόσον αποδεικνύουν αναμφισβήτητα
την ύπαρξη αισθητής πτώσεως της συνολικής αξίας των εισαγωγών στις Ηνωμένες Πολιτείες συσσωρευτών μολύβδου που προέρχονται
από την Κοινότητα.
170   Στο μέτρο αυτό, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι πληρούται η προϋπόθεση σχετικά με τον πραγματικό και βέβαιο χαρακτήρα της ζημίας
που υπέστησαν οι ενάγουσες.
Επί της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της ζημίας και της συμπεριφοράς των εναγομένων θεσμικών οργάνων
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
171   Οι ενάγουσες θεωρούν ότι αρκεί η ζημία να προέρχεται κατά τρόπο αρκούντως άμεσο από τη συμπεριφορά των κοινοτικών οργάνων,
χωρίς να απαιτείται συναφώς η ύπαρξη απολύτως άμεσης αιτιώδους συνάφειας. Εν προκειμένω, ο αμερικανικός πρόσθετος δασμός οφείλεται,
εν τέλει, στη διατήρηση ενός κοινοτικού καθεστώτος εισαγωγής μπανανών που είναι ασυμβίβαστο με τους κανόνες του ΠΟΕ.
172   Η πρόθεση των αμερικανικών αρχών να λάβουν αντίποινα και ο κατάλογος των οικείων προϊόντων ήσαν απολύτως γνωστοί. Δεν ασκεί
επιρροή το ότι κάθε κοινοτικός επιχειρηματίας μπορεί να θιγεί και το ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής διέθεταν το δικαίωμα
να καθορίσουν τους επίμαχους τομείς ή να αντιδράσουν προκρίνοντας άλλες επιλογές που προβλέπονται ή είναι ανεκτές από τους
κανόνες του ΠΟΕ.
173   Τα εναγόμενα αμφισβητούν την  ύπαρξη οποιασδήποτε αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προβαλλομένης ζημίας και της συμπεριφοράς
τους. Ο πρόσθετος δασμός δεν οφείλεται στις ενέργειες των εναγομένων, αλλά σε μια μονομερή πράξη των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής,
από την οποία απορρέει η οριοθέτηση του κύκλου των θιγομένων κοινοτικών επιχειρηματιών. Οι αμερικανικές αρχές μπορούσαν να
επιλέξουν άλλα προϊόντα, εκτός των συσσωρευτών, και απήλλαξαν, εξάλλου, από τον επιβληθέντα πρόσθετο δασμό τα προϊόντα καταγωγής
ορισμένων κρατών μελών της Κοινότητας. Ομοίως, το επίπεδο της τελωνειακής ανόρθωσης καθορίστηκε ελεύθερα από την Αμερικανική
Κυβέρνηση.
174   Επομένως, δεν μπορεί να καταλογισθεί στην Κοινότητα η επιβολή δυσανάλογου βάρους στους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες. Εξάλλου,
οι παρατηρήσεις των εναγουσών σχετικά με την προβαλλομένη εις βάρος τους διάκριση αποδεικνύουν την έλλειψη αιτιώδους συνάφειας
μεταξύ της συμπεριφοράς των εναγομένων και της προβαλλομένης ζημίας.
175   Η ανάκληση των παραχωρήσεων από ένα μέλος του ΠΟΕ δεν είναι ούτε αυτόματη ούτε υποχρεωτική. Έτσι, η προβλεπόμενη στο άρθρο
22, παράγραφοι 1 και 2, του ΜΕΔ διαδικασία αναφέρεται στη διαπραγμάτευση ως προς τα αντισταθμιστικά ανταλλάγματα υπό τη μορφή
παραχωρήσεων που αφορούν την πρόσβαση στην αγορά, όταν οι συστάσεις ή οι αποφάσεις του ΟΕΔ δεν έχουν εφαρμοστεί εντός ευλόγου
χρονικού διαστήματος.
176   Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία σχέση, έστω και έμμεση, μεταξύ της ΚΟΑ μπανάνας και των αποφάσεων των εναγουσών να καταβάλουν
τους αυξημένους δασμούς. Καμία πράξη της Κοινότητας δεν επέβαλε στις ενάγουσες την υποχρέωση να εξαγάγουν προϊόντα προς τις
Ηνωμένες Πολιτείες ή να συνεχίσουν να εξαγάγουν προϊόντα υπό τις νέες περιστάσεις ούτε απέκλεισε το ενδεχόμενο αναδιαπραγματεύσεως
της τιμής εισαγωγής ή το ενδεχόμενο να εξαγάγουν οι ενάγουσες αλλού τα προϊόντα τους.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
177   Οι γενικές αρχές του δικαίου που είναι κοινές στα δίκαια των κρατών μελών και στις οποίες παραπέμπει το άρθρο 288, δεύτερο
εδάφιο, ΕΚ δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο επικλήσεως προς στήριξη της υπάρξεως υποχρεώσεως που υπέχει η Κοινότητα
να αποκαθιστά κάθε βλαπτική συνέπεια, έστω και απομακρυσμένη, της συμπεριφοράς των οργάνων της (βλ., κατ’ αναλογίαν, αποφάσεις
του Δικαστηρίου της 4ης Οκτωβρίου 1979, 64/76 και 113/76, 167/78 και 239/78, 27/79, 28/79 και 45/79, Dumortier κ.λπ. κατά
Συμβουλίου, Συλλογή τόμος 1979/ΙΙ, σ. 515, και της 30ής Ιανουαρίου 1992, C-363/88 και C-364/88, Finsider κ.λπ. κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1992, σ. I-359, σκέψη 25· διάταξη του Πρωτοδικείου της 12ης Δεκεμβρίου 2000, T-201/99, Royal Olympic Cruises κ.λπ.
κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-4005, σκέψη 26).
178   Συγκεκριμένα, η απαιτούμενη από το άρθρο 288, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ προϋπόθεση σχετικά με την αιτιώδη συνάφεια εξαρτάται από
την ύπαρξη επαρκώς άμεσης σχέσεως αιτίου και αιτιατού μεταξύ της συμπεριφοράς των κοινοτικών οργάνων και της ζημίας (απόφαση
Dumortier κ.λπ. κατά Συμβουλίου, σκέψη 177 ανωτέρω, σκέψη 21, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 2000, T-178/98,
Fresh Marine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-3331, σκέψη 118, που επιβεβαιώθηκε κατ’ αναίρεση με την απόφαση του Δικαστηρίου
της 10ης Ιουλίου 2003, C-472/00 P, Επιτροπή κατά Fresh Marine, Συλλογή 2003, σ. I-7541).
179   Βεβαίως, είναι αληθές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έλαβαν απλώς, κατόπιν αιτήσεώς τους, την άδεια από το ΟΕΔ, χωρίς
να έχουν σχετική υποχρέωση, να προβούν στην ανάκληση των παραχωρήσεων υπό τη μορφή αυξήσεως των δασμών τους που επιβαρύνουν
τις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από την Κοινότητα. Ακόμη και μετά τη λήψη της ως άνω αδείας, η Αμερικανική Κυβέρνηση
εξακολουθούσε να έχει την ευχέρεια να επιδιώξει την επίλυση της διαφοράς μεταξύ αυτής και της Κοινότητας χωρίς να λάβει αντίποινα
κατά της τελευταίας.
180   Επίσης κατά την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας που διέθετε, η αμερικανική διοίκηση, αφενός, αποφάσισε να πλήξει τους συσσωρευτές
με τα αντίποινά της, από τα οποία η ίδια απήλλαξε τους συσσωρευτές καταγωγής ορισμένων κρατών μελών της Κοινότητας, και, αφετέρου,
καθόρισε σε 96,5 % το ποσοστό αυξήσεως των εισαγωγικών δασμών που επιβαρύνουν τα σχετικά προϊόντα.
181   Γεγονός παραμένει ότι, ελλείψει του επίδικου κοινοτικού καθεστώτος εισαγωγής μπανανών και της προηγούμενης διαπιστώσεως του
ΟΕΔ ότι το ως άνω καθεστώς είναι ασυμβίβαστο με τους κανόνες του ΠΟΕ, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής δεν θα μπορούσαν ούτε
να ζητήσουν ούτε να λάβουν από το ΟΕΔ την άδεια να αναστείλουν τις δασμολογικές παραχωρήσεις τους σε προϊόντα που προέρχονται
από την Κοινότητα μέχρι του επιπέδου μερικής ή ολικής αναιρέσεως οφελών που προκύπτει από τη διατήρηση του επίδικου κοινοτικού
καθεστώτος.
182   Συγκεκριμένα, ακριβώς σε συνάρτηση με το ποσό της ζημίας που υπέστη η αμερικανική οικονομία λόγω του κοινοτικού καθεστώτος
εισαγωγής μπανανών που κρίθηκε ασυμβίβαστο με τους κανόνες του ΠΟΕ, το ΟΕΔ καθόρισε το ποσό των συναλλαγών μέχρι του οποίου
επετράπη στην αμερικανική διοίκηση να αναστείλει τις δασμολογικές παραχωρήσεις της έναντι της Κοινότητας.
183   Υπό τις συνθήκες αυτές, η ανάκληση των παραχωρήσεων έναντι της Κοινότητας που προσέλαβε τη μορφή του πρόσθετου δασμού επί
των εισαγωγών πρέπει να θεωρηθεί ως συνέπεια που απορρέει αντικειμενικώς, κατά τη συνήθη και προβλέψιμη εξέλιξη του συστήματος
επιλύσεως διαφορών του ΠΟΕ που έχει γίνει δεκτό από την Κοινότητα, από τη διατήρηση σε ισχύ, εκ μέρους των εναγομένων θεσμικών
οργάνων, ενός καθεστώτος εισαγωγής μπανανών που είναι ασυμβίβαστο με τις συμφωνίες ΠΟΕ.
184   Επομένως, η μονομερής απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής να επιβάλουν πρόσθετο δασμό επί των εισαγωγών συσσωρευτών που
προέρχονται από την Κοινότητα δεν είναι ικανή να καταλύσει την αιτιώδη συνάφεια που υφίσταται μεταξύ της ζημίας που η επιβολή
του ως άνω πρόσθετου δασμού προκάλεσε στις ενάγουσες και της διατηρήσεως από τα εναγόμενα του επίδικου καθεστώτος εισαγωγής
μπανανών.
185   Συγκεκριμένα, η συμπεριφορά των εναγομένων θεσμικών οργάνων οδήγησε κατ’ ανάγκην στη λήψη των αντιποίνων από την αμερικανική
διοίκηση, τηρουμένων των διαδικασιών τις οποίες θεσπίζει το ΜΕΔ και οι οποίες έχουν γίνει δεκτές από την Κοινότητα, οπότε
η συμπεριφορά αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως η αποφασιστική αιτία της ζημίας που υπέστησαν οι ενάγουσες κατόπιν της επιβολής του
αμερικανικού πρόσθετου δασμού.
186   Ακόμη και πριν επιτρέψει το ΟΕΔ, στις 19 Απριλίου 1999, στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής να επιβάλουν τον πρόσθετο δασμό επί
των εισαγωγών, τα εναγόμενα θεσμικά όργανα δεν αγνοούσαν ότι επέκειτο η λήψη των αμερικανικών αντιποίνων.
187   Από τις 10 Νοεμβρίου 1998, οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής είχαν δημοσιεύσει τον προσωρινό κατάλογο των προϊόντων κοινοτικής
προελεύσεως επί των εισαγωγών των οποίων σκόπευαν να επιβάλουν πρόσθετο δασμό, ως προς τον οποίο επιβεβαίωσαν, στις 21 Δεκεμβρίου
1998, ότι επρόκειτο να εφαρμοστεί σε ποσοστό 100 %.
188   Από τις 3 Μαρτίου 1999, ημερομηνία κατά την οποία επιβλήθηκε στους κοινοτικούς εξαγωγείς η υποχρέωση να συστήσουν τραπεζική
εγγύηση σε ποσοστό 100 % επί της αξίας των σχετικών προϊόντων εισαγωγής, τα εναγόμενα δεν μπορούσαν πλέον να αγνοούν τη σαφή
πρόθεση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής να επιβάλουν πρόσθετο δασμό. Ουδεμία αμφιβολία μπορούσε να εξακολουθεί να υφίσταται
μετά το ανακοινωθέν τύπου της 9ης Απριλίου 1999 του ειδικού αντιπροσώπου, με το οποίο ανακοινώθηκε ο κατάλογος των προϊόντων
επί των οποίων επρόκειτο να επιβληθεί ο πρόσθετος δασμός.
189   Δεν ασκούν επιρροή, από την άποψη της αιτιώδους συνάφειας, οι αντιρρήσεις που αντλούν τα εναγόμενα από την έλλειψη οποιασδήποτε
σχέσεως μεταξύ του επίδικου καθεστώτος εισαγωγής μπανανών και της αποφάσεως που αποδίδουν στις ενάγουσες να εξοφληθεί ο πρόσθετος
δασμός, από την προβαλλόμενη ανυπαρξία υποχρεώσεως των εναγουσών να εξακολουθήσουν να διαθέτουν τους συσσωρευτές τους στην
αμερικανική αγορά και, τέλος, από την υποτιθέμενη δυνατότητα αναδιαπραγματεύσεως της τιμής των προϊόντων τους ή εξαγωγής των
εν λόγω προϊόντων σε άλλες αγορές.
190   Τέτοιες σκέψεις, οι οποίες αφορούν μόνον τα μέτρα στη λήψη των οποίων θα μπορούσαν να οδηγηθούν οι ενάγουσες προκειμένου να
αποφύγουν την καταβολή του πρόσθετου δασμού και να μειώσουν την εμπορική τους ζημία, δεν μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση
την ύπαρξη της αρκούντως άμεσης αιτιώδους συνάφειας που έγινε δεκτή μεταξύ της συμπεριφοράς των εναγομένων και της ζημίας
που υπέστησαν οι ενάγουσες κατόπιν της επιβολής του πρόσθετου δασμού.
191   Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτή η ύπαρξη της απαιτούμενης άμεσης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ, αφενός, της συμπεριφοράς που
υιοθέτησαν τα εναγόμενα θεσμικά όργανα όσον αφορά τις εισαγωγές μπανανών στην Κοινότητα και, αφετέρου, της ζημίας που υπέστησαν
οι ενάγουσες λόγω της επιβολής του αμερικανικού πρόσθετου δασμού.
Επί του ασυνήθους και ειδικού χαρακτήρα της ζημίας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
192   Οι ενάγουσες εκτιμούν ότι ο ασυνήθης και ειδικός χαρακτήρας της ζημίας που υπέστησαν οφείλεται στη διττή δυσμενή διάκριση
που προκλήθηκε από τη συμπεριφορά των εναγομένων θεσμικών οργάνων.
193   Πρώτον, ο πρόσθετος δασμός πλήττει την ιδιαίτερη κατηγορία των επιχειρηματιών που περιλαμβάνονται στον ειδικό κατάλογο που
κατήρτισε η αμερικανική διοίκηση.
194   Οι ενάγουσες αποτέλεσαν αντικείμενο δυσμενούς διακρίσεως σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις που επλήγησαν από τα αντίποινα, κατά
το μέτρο που επιβαρύνθηκαν, αυτές καθ’ εαυτές, με το 6 % περίπου του συνολικού ποσού των 191,4 εκατομμυρίων USD που αναφέρεται
στην απόφαση της Αμερικανικής Κυβερνήσεως περί επιβολής αντιποίνων.
195   Οι ενάγουσες εκτιμούν, εν πάση περιπτώσει, ότι υπήρξαν θύματα δυσμενούς διακρίσεως όχι μόνο σε σχέση με τις επιχειρήσεις που
παράγουν βιομηχανικούς συσσωρευτές, αλλά και σε σχέση με το σύνολο των κοινοτικών επιχειρήσεων, κατά το μέτρο που όλες οι
ανωτέρω επιχειρήσεις αποτελούσαν, δυνητικώς, αντικείμενο κυρώσεων.
196   Δεύτερον, οι ενάγουσες υπογραμμίζουν ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνήθης κίνδυνος για μια επιχείρηση ο κίνδυνος στον οποίο
εκτίθεται ο επιχειρηματίας που υποχρεώνεται να εξοφλήσει αιφνιδίως απαγορευτικούς δασμούς επί των εξαγωγών του κατόπιν εμπορικής
διαφοράς που ανέκυψε σε τομέα διαφορετικό από τον τομέα δραστηριότητάς του.
197   Οι ενάγουσες προσθέτουν ότι το συμφέρον για τη διατήρηση ορισμένων κανόνων της ΚΟΑ μπανάνας δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί εγκύρως
ως σκοπός θεμελιώδους γενικού συμφέροντος της Κοινότητας, του οποίου η σπουδαιότητα θα δικαιολογούσε αρνητικές συνέπειες για
ορισμένους επιχειρηματίες. Επίμαχη εν προκειμένω δεν είναι η διάλυση της ΚΟΑ μπανάνας, αλλά η προσαρμογή της στην έννομη τάξη
του ΠΟΕ.
198   Τα εναγόμενα θεσμικά όργανα απαντούν ότι οι προϋποθέσεις σχετικά με την ασυνήθη και ειδική ζημία δεν συντρέχουν εν προκειμένω.
Αφενός, η κατάσταση των εναγουσών στην αμερικανική αγορά θα μπορούσε να μεταβληθεί ανά πάσα στιγμή λόγω μονομερών πράξεων
των κρατών μελών ή κατόπιν συμφωνιών μεταξύ της Κοινότητας και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής. Αφετέρου, ο κύκλος των επιχειρηματιών
που εθίγησαν από τα αμερικανικά μέτρα δεν είναι περιορισμένος μέχρι σημείου ώστε να καταστεί δυνατό να θεωρηθεί η ζημία που
υπέστησαν ως ασυνήθης και ειδική.
199   Ένας ιδιώτης υφίσταται ασυνήθη και ειδική ζημία μόνον αν θίγεται κατά ιδιαίτερο τρόπο ή σε διαφορετική έκταση και πολύ εντονότερα
απ’ ό,τι το σύνολο των επιχειρηματιών (απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Δεκεμβρίου 1984, 59/83, Biovilac κατά ΕΟΚ, Συλλογή
1984, σ. 4057, σκέψη 28). Πάντως, ο αμερικανικός πρόσθετος δασμός έπληξε, αντιθέτως, στον ίδιο βαθμό όλους τους εξαγωγείς
συσσωρευτών κοινοτικής προελεύσεως με προορισμό τις Ηνωμένες Πολιτείες.
200   Ναι μεν το Δικαστήριο έχει αναφερθεί σε ορισμένη ευθύνη λόγω δυσανάλογων ζημιών που υπέστησαν ορισμένοι επιχειρηματίες κατόπιν
της εκδόσεως πράξεων που θεσπίστηκαν νομίμως (απόφαση De Boer Buizen κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, σκέψη 157 ανωτέρω, σκέψη
17), πλην όμως επρόκειτο, σε αντίθεση με την υπό εξέταση υπόθεση, για πράξη που περιόριζε το εμπόριο και είχε εκδοθεί από
την Κοινότητα. Οι επίμαχες επιχειρήσεις δεν θα μπορούσαν να αποζημιωθούν παρά μόνον υπό την προϋπόθεση ότι είχαν υποστεί δυσανάλογη
περιουσιακή ζημία σε σχέση με τους άλλους διανομείς των ιδίων προϊόντων.
201   Η αύξηση των αμερικανικών εισαγωγικών δασμών που έλαβε χώρα πέντε μήνες μετά τη σχετική προειδοποίηση δεν συνιστά γεγονός
ικανό να χαρακτηρισθεί ως ασύνηθες όχι μόνο διότι οι συμφωνίες του ΠΟΕ και, ακόμη, από το 1947, η ΓΣΔΕ παρέχουν τη δυνατότητα
μεταβολής των δασμών δυνάμει του άρθρου XXVIII της ΓΣΔΕ, αλλά και λόγω του ότι διάφορα μέσα εμπορικής άμυνας ενεργούν κατά
τρόπο ισοδύναμο, διά μέσου της αυξήσεως των δασμών.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
202   Όσον αφορά τις ζημίες που μπορούν να υποστούν οι επιχειρηματίες λόγω των δραστηριοτήτων των κοινοτικών οργάνων, μια ζημία
είναι, αφενός, ασυνήθης όταν υπερβαίνει τα όρια των οικονομικών κινδύνων που είναι σύμφυτοι με τις δραστηριότητες του οικείου
τομέα και, αφετέρου, ειδική όταν θίγει μια ειδική κατηγορία επιχειρηματιών κατά τρόπο δυσανάλογο σε σχέση με τους λοιπούς
επιχειρηματίες (απόφαση της 28ης Απριλίου 1998, Dorsch Consult κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, σκέψη 155 ανωτέρω, σκέψη 80,
και απόφαση Afrikanische Frucht-Compagnie και Internationale Fruchtimport Gesellchaft Weichert κατά Συμβουλίου και Επιτροπής,
σκέψη 89 ανωτέρω, σκέψη 151).
203   Εν προκειμένω, δεν αποδείχθηκε ότι οι ενάγουσες υπέστησαν, λόγω του ότι το κοινοτικό καθεστώς εισαγωγής μπανανών είναι ασυμβίβαστο
με τις συμφωνίες ΠΟΕ, ζημία που υπερβαίνει τα όρια των κινδύνων που είναι σύμφυτοι με την εξαγωγική δραστηριότητά τους.
204   Είναι αληθές ότι, όπως επισημαίνεται στο προοίμιο της Συμφωνίας περί ιδρύσεως του ΠΟΕ, η εν λόγω συμφωνία έχει ως αντικείμενο
τη θέσπιση ενός πολυμερούς ενιαίου εμπορικού συστήματος που ενσωματώνει τα αποτελέσματα των προσπαθειών απελευθέρωσης του
εμπορίου που είχαν αναληφθεί προγενεστέρως.
205   Ωστόσο, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το ενδεχόμενο αναστολής των δασμολογικών παραχωρήσεων, μέτρο που προβλέπεται από τις
συμφωνίες ΠΟΕ και περίπτωση που συντρέχει εν προκειμένω, είναι ένας από τους σύμφυτους με το ισχύον σύστημα του διεθνούς εμπορίου
αστάθμητους παράγοντες. Κατά συνέπεια, η μετάπτωση αυτή βαρύνει υποχρεωτικώς κάθε επιχειρηματία που αποφασίζει να διαθέσει
την παραγωγή του στην αγορά ενός από τα μέλη του ΠΟΕ.
206   Όπως επισήμαναν οι ίδιες οι ενάγουσες, η απόφαση των διαιτητών της 9ης Απριλίου 1999 υπογράμμισε ότι ο προσωρινός χαρακτήρας
που το άρθρο 22, παράγραφος 1, του ΜΕΔ προσδίδει στην αναστολή των παραχωρήσεων καταδεικνύει ότι η εν λόγω αναστολή έχει ως
αντικείμενο να παρακινήσει το επίμαχο μέλος του ΠΟΕ να τηρήσει τις συστάσεις και τις αποφάσεις του ΟΕΔ.
207   Επιπλέον, από το άρθρο 22, παράγραφος 3, στοιχεία β΄ και γ΄, του ΜΕΔ, διεθνούς πράξεως που αποτέλεσε αντικείμενο των ενδεδειγμένων
μέτρων δημοσιότητας ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι κοινοτικοί επιχειρηματίες έλαβαν γνώση της εν λόγω πράξεως, προκύπτει ότι
το καταγγέλλον μέλος του ΠΟΕ δύναται να επιδιώξει την αναστολή παραχωρήσεων ή άλλων υποχρεώσεων σε άλλους τομείς, εκτός εκείνου
στον οποίο η ειδική ομάδα ή το δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο διαπίστωσε παράβαση από το οικείο μέλος, είτε στο πλαίσιο
της ίδιας συμφωνίας είτε στο πλαίσιο άλλης συμφωνίας ΠΟΕ.
208   Επομένως, οι ενάγουσες εσφαλμένως υποστηρίζουν ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνήθης κίνδυνος το ενδεχόμενο της εφαρμογής
αντιποίνων εκ μέρους τρίτου κράτους που προκύπτουν από ένδικη διαφορά η οποία ανεφύη σε τομέα εντελώς διαφορετικό από τον
δικό τους τομέα δραστηριοτήτων.
209   Συνεπώς, οι κίνδυνοι στους οποίους μπορούσε να εκτεθεί, εκ του λόγου αυτού, η διάθεση από τις ενάγουσες των συσσωρευτών τους
στην αμερικανική αγορά δεν πρέπει να θεωρούνται ξένοι προς τους συνήθεις κινδύνους του διεθνούς εμπορίου, κατά το παρόν στάδιο
της οργανώσεώς του.
210   Εξάλλου, οι ίδιες οι ενάγουσες επισήμαναν, με τα δικόγραφά τους, ότι οι δασμολογικές παραχωρήσεις που αποτέλεσαν αντικείμενο
διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής υπό τη μορφή του αρχικού εισαγωγικού δασμού με το μειωμένο ποσοστό 3,5 %
δεν παρουσίαζαν αμετάβλητο χαρακτήρα.
211   Επομένως, δεν συντρέχει λόγος, υπό τις περιστάσεις της προκειμένης υποθέσεως, να χαρακτηρισθεί ως ασυνήθης η ζημία που υπέστησαν
οι ενάγουσες.
212   Η ως άνω διαπίστωση αρκεί για να αποκλειστεί κάθε δικαίωμα αποζημιώσεως εκ του λόγου αυτού. Επομένως, δεν είναι αναγκαίο να
αποφανθεί το Πρωτοδικείο επί της προϋποθέσεως του ειδικού χαρακτήρα της ζημίας.
213   Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί το αίτημα αποζημιώσεως των εναγουσών που στηρίζεται στο καθεστώς της εξωσυμβατικής ευθύνης
της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της.
214   Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι η αγωγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της ως αβάσιμη.

Επί των δικαστικών εξόδων
215   Σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
216   Δεδομένου ότι οι ενάγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να υποχρεωθούν να φέρουν, επιπλέον των δικών τους δικαστικών εξόδων, τα έξοδα
στα οποία υποβλήθηκαν το Συμβούλιο και η Επιτροπή, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα των δύο εναγομένων θεσμικών οργάνων.
217   Δυνάμει του άρθρου 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν στη δίκη φέρουν
τα δικαστικά τους έξοδα.
218   Συνεπώς, το Βασίλειο της Ισπανίας φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (τμήμα μείζονος συνθέσεως)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αγωγή.
2)
Οι ενάγουσες φέρουν, επιπλέον των δικών τους δικαστικών εξόδων, τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν το Συμβούλιο και η Επιτροπή.
3)
Το Βασίλειο της Ισπανίας φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
Vesterdorf
Lindh
Azizi
Pirrung
Legal
García-Valdecasas
Tiili
Cooke
Meij
Βηλαράς

Forwood
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 14 Δεκεμβρίου 2005.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

B. Vesterdorf
Πίνακας περιεχομένων
Νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία
Αιτήματα των διαδίκων
Επί του παραδεκτού
Επί της μη τηρήσεως, με το δικόγραφο της αγωγής, των επιταγών του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της αρμοδιότητας του Πρωτοδικείου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της ουσίας
Επί της ευθύνης της Κοινότητας λόγω παράνομης συμπεριφοράς των οργάνων της
Επιχειρήματα των διαδίκων
– Επί της παράνομης συμπεριφοράς που προσάπτεται στα εναγόμενα θεσμικά όργανα
– Επί της νομικής φύσεως των κανόνων τους οποίους παρέβησαν, όπως υποστηρίζεται, τα εναγόμενα
– Επί της σοβαρότητας των προβαλλομένων παραβάσεων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Επί του προκαταρκτικού ζητήματος της δυνατότητας επικλήσεως των κανόνων του ΠΟΕ
– Επί της εξαιρέσεως που αντλείται από την πρόθεση να εκπληρωθεί μια ειδική υποχρέωση που έχει αναληφθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ
– Επί της εξαιρέσεως που στηρίζεται στη ρητή παραπομπή σε συγκεκριμένες διατάξεις των συμφωνιών ΠΟΕ
Επί της κατ’ αναλογίαν εφαρμογής του καθεστώτος της εξωσυμβατικής ευθύνης των κρατών μελών
Επί της ευθύνης της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της
Επί της αρχής της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας σε περίπτωση που δεν υφίσταται παράνομη συμπεριφορά των οργάνων της
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της υπάρξεως πραγματικής και βεβαίας ζημίας
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της ζημίας και της συμπεριφοράς των εναγομένων θεσμικών οργάνων
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του ασυνήθους και ειδικού χαρακτήρα της ζημίας
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.