CELEX: 62009CJ0045
Οδηγία 2000/78/EΚ
Δυσμενείς διακρίσεις λόγω ηλικίας
Λύση συμβάσεως εργασίας λόγω συμπληρώσεως ορίου ηλικίας συνταξιοδοτήσεως

Palacios de la Villa, σκέψη 72).
Πάντως, από τη διαπίστωση αυτή δεν πρέπει να συναχθεί ότι ρήτρες αυτού του είδους, οι οποίες περιέχονται σε συλλογικές συμβάσεις,
δεν υπόκεινται σε αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο υπό το πρίσμα των διατάξεων της οδηγίας 2000/78 και της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
Ο έλεγχος αυτός ασκείται με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ρήτρας που αποτελεί αντικείμενο του ελέγχου. Επομένως, πρέπει
να διασφαλίζεται ότι σε κάθε σύμβαση που προβλέπει μηχανισμό αυτοδίκαιης λύσεως της σχέσεως εργασίας τηρούνται, ιδίως, οι
προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της εν λόγω οδηγίας. Επιπλέον, το άρθρο 16, στοιχείο β΄, της
εν λόγω οδηγίας επιβάλλει ρητώς στα κράτη μέλη να λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να «κηρύσσονται ή μπορούν να κηρυχθούν
άκυρες ή να τροποποιούνται οποιεσδήποτε διατάξεις αντίθετες προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης οι οποίες περιέχονται στις
ατομικές ή συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες».
Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα επιβάλλεται να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 έχει την έννοια
ότι δεν αποκλείει εθνική διάταξη, όπως αυτή του άρθρου 10, σημείο 5, του AGG, δυνάμει της οποίας λογίζονται ως έγκυρες οι
ρήτρες περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας λόγω συμπληρώσεως ορίου ηλικίας συνταξιοδοτήσεως ενός μισθωτού, στον
βαθμό που, αφενός, η εν λόγω διάταξη δικαιολογείται αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό σκοπό στους τομείς της πολιτικής
απασχολήσεως και αγοράς εργασίας και, αφετέρου, τα μέσα για την επίτευξη του σκοπού αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία. Η χρήση
της ως άνω δυνατότητας στο πλαίσιο συλλογικής συμβάσεως δεν εκφεύγει, αυτή καθεαυτή, οποιουδήποτε δικαστικού ελέγχου, αλλά,
σύμφωνα με όσα επιτάσσει το άρθρο 6, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, πρέπει, και αυτή, να αποσκοπεί στην εξυπηρέτηση ενός
θεμιτού σκοπού κατά τρόπο πρόσφορο και αναγκαίο.
Επί του πρώτου και τρίτου ερωτήματος
Με το πρώτο και τρίτο ερώτημά του, τα οποία επιβάλλεται να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσία να
διευκρινιστεί εάν το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 αποκλείει την προβλεπόμενη στο άρθρο 19, σημείο 8, της RTV
ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας λόγω συμπληρώσεως του καθοριζόμενου στα 65 έτη ορίου ηλικίας συνταξιοδοτήσεως
των μισθωτών.
Η απάντηση στο ως άνω ερώτημα εξαρτάται από το κατά πόσον, αφενός, το μέτρο αυτό εξυπηρετεί ένα θεμιτό σκοπό και, αφετέρου,
εάν είναι πρόσφορο και αναγκαίο υπό την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78.
Το αιτούν δικαστήριο εξηγεί ότι το Bundesarbeitsgericht, με απόφαση της 18ης Ιουνίου 2008 (7 AZR 116/07) έκρινε ότι η διάταξη
της RTV είναι συμβατή με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78. Εντούτοις, εκφράζει αμφιβολίες ως προς το εάν η λύση
αυτή μπορεί να εφαρμοστεί στη διαφορά της κύριας δίκης αφού τα περιστατικά από τα οποία αυτή ανέκυψε είναι προγενέστερα της
θέσεως σε ισχύ του AGG.
Το αιτούν δικαστήριο τονίζει ότι οι επιδιωκόμενοι σκοποί δεν προσδιορίζονται στην επίμαχη στη διαφορά της κύριας δίκης συλλογική
σύμβαση.
Επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, εάν δεν υπάρχει διευκρίνιση ως προς τον σκοπό που επιδιώκει η οικεία εθνική ρύθμιση, ο σκοπός
του επίμαχου μέτρου πρέπει να μπορεί να προκύπτει από άλλα στοιχεία, αντλούμενα από το γενικό πλαίσιο του μέτρου αυτού, ενόψει
της ασκήσεως δικαστικού ελέγχου ως προς τη νομιμότητά του αλλά και ως προς τον πρόσφορο και αναγκαίο χαρακτήρα των μέσων που
εφαρμόζονται για την επίτευξη του εν λόγω σκοπού (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις Palacios de la Villa, σκέψη 57, και Age Concern
England, σκέψη 45).
Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει συναφώς ότι, σύμφωνα με όσα ισχυρίζεται η οργάνωση που εκπροσωπεί τα συμφέροντα των εργοδοτών
κατά τη διαπραγμάτευση της RTV, το άρθρο 19, σημείο 8, της εν λόγω συμβάσεως αποσκοπεί στον επαρκή και προβλέψιμο προγραμματισμό
της διαχειρίσεως του προσωπικού και των προσλήψεων προς όφελος των εργαζομένων και προς διατήρηση της οικονομικής τους καταστάσεως.
Το ως άνω δικαστήριο έκανε επίσης μνεία της προπαρατεθείσας αποφάσεως του Bundesarbeitsgericht, της 18ης Ιουνίου 2008, με
την οποία αναγνωρίστηκε ότι το άρθρο 19, σημείο 8, της RTV αποσκοπεί στη διευκόλυνση των προσλήψεων νεότερων εργαζομένων,
στον προγραμματισμό των προσλήψεων και στην ορθή και ισορροπημένη από απόψεως ηλικιακής δομής διαχείριση του προσωπικού των
επιχειρήσεων.
Ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί εάν σκοποί αυτής της φύσεως μπορούν να λογίζονται ως θεμιτοί υπό την έννοια του άρθρου 6,
παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78.
Το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι οι ρήτρες περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας των μισθωτών που πληρούν τις προϋποθέσεις
για να λάβουν σύνταξη γήρατος μπορούν να δικαιολογούνται στο πλαίσιο εθνικής πολιτικής με σκοπό την ενίσχυση της προσβάσεως
στην εργασία μέσω ενός καλύτερου καταμερισμού μεταξύ των γενεών, επομένως οι κατ’ αυτόν τον τρόπο επιδιωκόμενοι σκοποί πρέπει,
κατ’ αρχήν, να λογίζονται ως δικαιολογούντες αντικειμενικά και λογικά, στο πλαίσιο του εθνικού δικαίου, όπως ορίζει το άρθρο
6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2000/78, διαφορετική μεταχείριση λόγω ηλικίας την οποία καθιερώνουν τα κράτη μέλη
(βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα απόφαση Palacios de la Villa, σκέψεις 53, 65 και 66). Κατά συνέπεια, σκοποί όπως
οι προσδιοριζόμενοι από το αιτούν δικαστήριο είναι «θεμιτοί» υπό την έννοια του ως άνω άρθρου.
Επομένως, πρέπει να ελεγχθεί εάν τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την υλοποίηση των σκοπών αυτών είναι «πρόσφορα και αναγκαία».
Όσον αφορά, πρώτον, τον πρόσφορο χαρακτήρα της περιεχόμενης στη RTV ρήτρας περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας,
το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι, λόγω της αναποτελεσματικότητάς τους, ρήτρες αυτού του είδους δεν καθιστούν δυνατή την υλοποίηση
των επιδιωκόμενων σκοπών.
Όσον αφορά τον σχετικό με την ενίσχυση της απασχολήσεως σκοπό, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι οι ρήτρες περί αυτοδίκαιης
λύσεως της συμβάσεως εργασίας μισθωτού που έχει συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του χρησιμοποιούνταν από μακρού χωρίς
όμως να έχουν τον ελάχιστο αντίκτυπο στο επίπεδο της απασχολήσεως στη Γερμανία. Επιπλέον, σημειώνει ότι το άρθρο 19, σημείο
8, της RTV δεν απαγορεύει στον εργοδότη να προσλάβει εργαζόμενους άνω των 65 ετών ούτε και επιβάλλει, κατά μείζονα λόγο, στον
εργοδότη να αντικαθιστά μισθωτό που έχει συμπληρώσει το 65ο έτος της ηλικίας του με νεότερο εργαζόμενο.
Όσον αφορά τον σκοπό της αρμονικής διαρθρώσεως της ηλικιακής δομής στον τομέα των υπηρεσιών καθαρισμού, το αιτούν δικαστήριο
εκφράζει αμφιβολίες ως προς τη λυσιτέλειά του ελλείψει ιδιαίτερου κινδύνου γήρανσης του απασχολούμενου στον τομέα αυτό εργατικού
δυναμικού.
Λαμβανομένων υπόψη των εκτιμήσεων του αιτούντος δικαστηρίου, επιβάλλεται η επισήμανση ότι η επίμαχη στη διαφορά της κύριας
δίκης ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας αποτελεί το προϊόν συμφωνίας κατόπιν διαπραγματεύσεων μεταξύ των
εκπροσώπων εργαζομένων και εργοδοτών, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό έκαναν χρήση του, αναγνωρισμένου ως θεμελιώδους, δικαιώματος
σε συλλογικές διαπραγματεύσεις (απόφαση της 15ης Ιουλίου 2010, C‑271/08, Επιτροπή κατά Γερμανίας, που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί
στη Συλλογή, σκέψη 37). Το γεγονός ότι οι κοινωνικοί εταίροι αποκτούν δυνατότητα προς εξισορρόπηση των συμφερόντων κάθε πλευράς
παρέχει μη αμελητέα ευελιξία, στον βαθμό που κάθε πλευρά μπορεί, ενδεχομένως, να καταγγείλει τη συμφωνία (βλ., υπ’ αυτή την
έννοια, προπαρατεθείσα απόφαση Palacios de la Villa, σκέψη 74).
Η ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας, καθόσον εξασφαλίζει στους εργαζομένους σταθερή ως ένα βαθμό απασχόληση
και, μακροπρόθεσμα, καθορισμένη ημερομηνία συνταξιοδοτήσεως και συγχρόνως παρέχει στους εργοδότες περισσότερη ευελιξία για
τη διαχείριση του προσωπικού τους, αποτελεί το προϊόν σταθμίσεως μεταξύ αποκλινόντων, πλην όμως θεμιτών συμφερόντων και εντάσσεται
εντός ενός περίπλοκου πλαισίου σχέσεων εργασίας, στενά συνδεδεμένο με πολιτικές επιλογές σε ζητήματα συντάξεων και απασχολήσεως.
Επομένως, λαμβανομένου υπόψη του ευρέως περιθωρίου εκτιμήσεως που αναγνωρίζεται στους κοινωνικούς εταίρους στο εθνικό επίπεδο
ως προς την επιλογή όχι μόνο του συγκεκριμένου σκοπού ο οποίος πρόκειται να επιδιωχθεί στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής
και της απασχολήσεως αλλά και ως προς τον καθορισμό των μέτρων με τα οποία μπορεί να υλοποιηθεί ο ως άνω σκοπός, δεν στερείται
προφανώς λογικής για τους κοινωνικούς εταίρους να θεωρείται ότι μέτρο όπως το περιεχόμενο στο άρθρο 19, σημείο 8, της RTV
μπορεί να είναι πρόσφορο για την επίτευξη των προμνησθέντων σκοπών.
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο διερωτάται εάν ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας όπως η περιεχόμενη στο
άρθρο 19, σημείο 8, της RTV έχει αναγκαίο χαρακτήρα.
Αφενός, με την αυτοδίκαιη λύση των συμβάσεων εργασίας προκαλείται σοβαρή οικονομική ζημία γενικώς στους εργαζόμενους στον
τομέα του βιομηχανικού καθαρισμού και ειδικώς στην G. Rosenbladt. Στον τομέα αυτό, οι θέσεις απασχολήσεως είναι χαμηλά αμειβόμενες
και μερικού χρόνου, ως εκ τούτου οι συντάξεις που χορηγούνται στο πλαίσιο του δημόσιου συστήματος ασφαλίσεως γήρατος δεν επιτρέπουν
στους εργαζόμενους να καλύψουν τις βιοτικές τους ανάγκες.
Αφετέρου, υπάρχουν μέτρα λιγότερο επαχθή από την αυτοδίκαιη λύση των συμβάσεων εργασίας. Όσον αφορά, για παράδειγμα, το συμφέρον
των εργοδοτών να προγραμματίζουν την πολιτική διαχειρίσεως προσωπικού, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι αρκεί αυτοί να
ερωτούν τους μισθωτούς τους εάν σκέπτονται να εξακολουθήσουν την εργασία τους και μετά την ηλικία συνταξιοδοτήσεως.
Για να ελεγχθεί εάν το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης μέτρο βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των
επιδιωκόμενων σκοπών και εάν προκαλεί υπέρμετρη βλάβη στα συμφέροντα όσων εργαζομένων συμπληρώνουν το 65ο έτος της ηλικίας
τους και δικαιούνται κατά τον χρόνο αυτό τη χορήγηση συντάξεως, πρέπει το εν λόγω μέτρο να ενταχθεί στο νομικό πλαίσιο του
οποίου αποτελεί τμήμα όπως και να ληφθεί υπόψη τόσο η ζημία που μπορεί να προκαλέσει στους ενδιαφερόμενους εργαζομένους όσο
και τα πλεονεκτήματα που δημιουργεί γενικώς για το κοινωνικό σύνολο και τα άτομα που το συνθέτουν.
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο όπως και τις παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου,
το γερμανικό εργατικό δίκαιο δεν απαγορεύει σε πρόσωπο που συμπληρώνει όριο ηλικίας, μετά την οποία δικαιούται τη χορήγηση
συντάξεως βάσει δικαιωμάτων που έχει θεμελιώσει, να συνεχίσει την επαγγελματική του δραστηριότητα. Επιπλέον, όπως προκύπτει
από τα ως άνω στοιχεία, εργαζόμενος ευρισκόμενος σε αυτή την κατάσταση εξακολουθεί να προστατεύεται κατά των διακρίσεων λόγω
ηλικίας βάσει του AGG. Το αιτούν δικαστήριο επισήμανε συναφώς ότι δυνάμει του AGG απαγορεύεται η άρνηση θέσεως απασχολήσεως
για λόγο συνδεόμενο προς την ηλικία σε πρόσωπο ευρισκόμενο στην κατάσταση της G. Rosenbladt κατόπιν της λύσεως της συμβάσεως
εργασίας λόγω συμπληρώσεως του ορίου ηλικίας συνταξιοδοτήσεως, είτε η άρνηση προέρχεται από τον πρώην εργοδότη είτε από τρίτο.
Εντασσόμενη στο πλαίσιο αυτό, η αυτοδίκαιη λύση της συμβάσεως εργασίας συνεπεία μέτρου όπως αυτό του άρθρου 19, σημείο 8,
της RTV δεν συνεπάγεται αυτομάτως τον εξαναγκασμό όσων υπάγονται στο μέτρο να αποσυρθούν οριστικώς από την αγορά εργασίας.
Επομένως, με την εν λόγω διάταξη δεν καθιερώνεται δεσμευτικό πλαίσιο για υποχρεωτική συνταξιοδότηση (βλ., υπ’ αυτή την έννοια,
προπαρατεθείσα απόφαση Age Concern England, σκέψη 27) ούτε απαγορεύεται σε εργαζόμενο ο οποίος επιθυμεί, παραδείγματος χάριν
για οικονομικούς λόγους, να εξακολουθήσει να ασκεί το επάγγελμά του να το πράττει μετά την ηλικία συνταξιοδοτήσεως. Όσοι μισθωτοί
έχουν συμπληρώσει το όριο ηλικίας συνταξιοδοτήσεως αλλά επιθυμούν να παραμείνουν επαγγελματικώς ενεργοί και αναζητούν νέα
εργασία δεν στερούνται της προστασίας κατά των διακρίσεων λόγω ηλικίας εξαιτίας αυτής της διατάξεως.
Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω στοιχεία, πρέπει να θεωρηθεί ότι μέτρο όπως αυτό που καθιερώνεται στο άρθρο 19, σημείο 8, της RTV
δεν βαίνει πέραν αυτού που είναι αναγκαίο για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών, λαμβανομένου υπόψη του ευρέως περιθωρίου
εκτιμήσεως που αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη και στους κοινωνικούς εταίρους στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής και της απασχολήσεως.
Κατά συνέπεια, στο πρώτο και τρίτο ερώτημα επιβάλλεται να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78
έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει μέτρο όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 19, σημείο 8, της RTV ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως
των συμβάσεων εργασίας όσων μισθωτών συμπληρώνουν το καθοριζόμενο στα 65 έτη όριο ηλικίας συνταξιοδοτήσεως.
Επί του τετάρτου ερωτήματος
Με το τέταρτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί εάν η αρχή της απαγορεύσεως διακρίσεων λόγω ηλικίας,
όπως κατοχυρώνεται στα άρθρα 1 και 2 της οδηγίας 2000/78, απαγορεύει σε κράτος μέλος να κηρύξει γενικώς δεσμευτική μια συλλογική
σύμβαση εργασίας που περιλαμβάνει ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας, όπως η ρήτρα του άρθρου 19, σημείο
8, της RTV, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις οικονομικές, κοινωνικές και δημογραφικές συνθήκες και την κατάσταση στην αγορά εργασίας.
Η οδηγία 2000/78 δεν ορίζει αυτή καθεαυτή τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να κηρύσσουν μια συλλογική
σύμβαση γενικώς δεσμευτική. Εντούτοις, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διασφαλίζουν, με τα κατάλληλα νομοθετικά, κανονιστικά
και διοικητικά μέτρα, ότι όλοι οι εργαζόμενοι μπορούν να τύχουν της προστασίας, σε όλο της το εύρος, που παρέχει η οδηγία
2000/78 κατά των διακρίσεων λόγω ηλικίας. Το άρθρο 16, στοιχείο β΄, της εν λόγω οδηγίας επιβάλλει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν
τα αναγκαία μέτρα ώστε να «κηρύσσονται ή μπορούν να κηρυχθούν άκυρες ή να τροποποιούνται οποιεσδήποτε διατάξεις αντίθετες
προς την αρχή της ίσης μεταχείρισης οι οποίες περιέχονται στις ατομικές ή συλλογικές συμβάσεις ή συμφωνίες». Εφόσον λοιπόν
μια συλλογική σύμβαση δεν είναι αντίθετη προς τα άρθρα 1 και 2 της οδηγίας 2000/78, το οικείο κράτος μέλος είναι ελεύθερο
να επεκτείνει την υποχρεωτική της ισχύ σε πρόσωπα που δεν δεσμεύονται από αυτή (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της 21ης Σεπτεμβρίου
1999, C-67/96, Albany, Συλλογή 1999, σ. I-5751, σκέψη 66).
Λαμβανομένων υπόψη αυτών των εκτιμήσεων, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 1 και 2 της οδηγίας 2000/78
έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν σε κράτος μέλος να κηρύξει γενικώς δεσμευτική συλλογική σύμβαση εργασίας, όπως η επίμαχη
στη διαφορά της κύριας δίκης, εφόσον αυτή δεν στερεί τους υπαγόμενους στο πεδίο εφαρμογής της εργαζόμενους από την προστασία
που τους παρέχεται με τις διατάξεις κατά των διακρίσεων λόγω ηλικίας.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2000, για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου
για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει εθνική διάταξη, όπως αυτή του άρθρου
10, σημείο 5, του γενικού νόμου περί ίσης μεταχειρίσεως (Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz), δυνάμει της οποίας λογίζονται
ως έγκυρες οι ρήτρες περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων εργασίας λόγω συμπληρώσεως ορίου ηλικίας συνταξιοδοτήσεως ενός
μισθωτού, στον βαθμό που, αφενός, η εν λόγω διάταξη δικαιολογείται αντικειμενικά και λογικά από έναν θεμιτό σκοπό στους τομείς
της πολιτικής απασχολήσεως και αγοράς εργασίας και, αφετέρου, τα μέσα για την επίτευξη του σκοπού αυτού είναι πρόσφορα και
αναγκαία. Η χρήση της ως άνω δυνατότητας στο πλαίσιο συλλογικής συμβάσεως δεν εκφεύγει, αυτή καθεαυτή, οποιουδήποτε δικαστικού
ελέγχου, αλλά, σύμφωνα με όσα επιτάσσει το άρθρο 6, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, πρέπει, και αυτή, να αποσκοπεί στην
εξυπηρέτηση ενός θεμιτού σκοπού κατά τρόπο πρόσφορο και αναγκαίο.
2)
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/78 έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει μέτρο όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 19, σημείο
8, της συλλογικής συμβάσεως γενικής ισχύος για τους μισθωτούς εργαζόμενους στον τομέα του βιομηχανικού καθαρισμού (Allgemeingültiger
Rahmentarifvertrag für die gewerblichen Beschäftigten in der Gebäudereinigung) ρήτρα περί αυτοδίκαιης λύσεως των συμβάσεων
εργασίας όσων μισθωτών συμπληρώνουν το καθοριζόμενο στα 65 έτη όριο ηλικίας συνταξιοδοτήσεως.
3)
Τα άρθρα 1 και 2 της οδηγίας 2000/78 έχουν την έννοια ότι δεν απαγορεύουν σε κράτος μέλος να κηρύξει γενικώς δεσμευτική συλλογική
σύμβαση εργασίας, όπως η επίμαχη στη διαφορά της κύριας δίκης, εφόσον αυτή δεν στερεί τους υπαγόμενους στο πεδίο εφαρμογής
της εργαζόμενους από την προστασία που τους παρέχεται με τις διατάξεις κατά των διακρίσεων λόγω ηλικίας.
(υπογραφές)
*
–	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.