CELEX: 62003CJ0086
Προσφυγή ακυρώσεως
Άρνηση της Επιτροπής να επιτρέψει τη χρήση βαρέος μαζούτ, μέγιστης περιεκτικότητας σε θείο 3 % κατά μάζα, σε τμήμα της ελληνικής επικράτειας
Οδηγία 1999/32/ΕΚ
Περιεκτικότητα σε θείο ορισμένων υγρών καυσίμων

στηρίχθηκε στα στοιχεία ως προς τις εκπομπές για τα έτη 2000 και 2001. Η ελληνική συμβολή στις εναποθέσεις θείου στην
Ιταλία είναι μεν περιορισμένη, πλην όμως όχι αμελητέα. Για τρία κράτη μέλη, και συγκεκριμένα το Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου,
τη Δημοκρατία της Φινλανδίας και το Βασίλειο της Σουηδίας, η εναπόθεση θείου στην Ιταλία αναφέρεται ως μηδενική.
54     Κατά την Επιτροπή, η ερμηνεία την οποία υποστηρίζει δεν θίγει την αποτελεσματικότητα της σχετικής διατάξεως και τηρεί το γράμμα
και το πνεύμα της οδηγίας. Παρέκκλιση μπορεί να επιτραπεί είτε όταν η συμβολή του κράτους που τη ζητεί είναι μηδενική, λόγω
του ότι η εναπόθεση είναι μικρότερη από τα όρια ανιχνεύσεως του προτύπου EMEP, είτε όταν δεν υπάρχει υπέρβαση των κρίσιμων
φορτίων στα άλλα κράτη μέλη, σενάριο που δεν είναι ούτε θεωρητικό ούτε αβάσιμο.
55     Τέλος, η Επιτροπή σημειώνει ότι περιορίστηκε να εφαρμόσει τις διατάξεις της οδηγίας, οπότε δεν παραβιάστηκε ούτε το άρθρο
252 ΕΚ.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
56     Με την επιχειρηματολογία της, η Ελληνική Δημοκρατία στην ουσία αμφισβητεί, αφενός, την υποστηριζόμενη από την Επιτροπή ερμηνεία
της δεύτερης προϋποθέσεως που το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας θέτει για να επιτραπεί παρέκκλιση, δηλαδή ότι οι «εκπομπές
δεν συμβάλλουν στην υπέρβαση» των κρίσιμων φορτίων στα κράτη μέλη και, αφετέρου, τη μέθοδο αξιολογήσεως που η Επιτροπή χρησιμοποίησε
για να διαπιστώσει μια τέτοια συμβολή και, επομένως, την ίδια την ύπαρξη κάθε εναποθέσεως θείου από την Ελλάδα συμβάλλουσας
στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων στην Ιταλία.
57     Κατ’ αρχάς, όσον αφορά την ερμηνεία της προϋποθέσεως σχετικά με την έλλειψη συμβολής στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων κατά
το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας, ο ισχυρισμός της Ελληνικής Κυβερνήσεως πρέπει να απορριφθεί.
58     Κατά το ίδιο το κείμενο της διατάξεως αυτής, η χρήση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο μεταξύ 1 και 3 % κατά μάζα επιτρέπεται
εφόσον, πέρα από την προϋπόθεση να τηρούνται τα πρότυπα ποιότητας του αέρα τα οποία καθορίζει για το διοξείδιο του θείου η
σχετική κοινοτική ρύθμιση, πληρούται και μια δεύτερη προϋπόθεση, κατά την οποία οι εκπομπές διοξειδίου του θείου «δεν συμβάλλουν
στην υπέρβαση» των κρίσιμων φορτίων σε ένα κράτος μέλος, χωρίς η διάταξη αυτή να διευκρινίζει το μέγεθος της συμβολής αυτής
ή τον ρόλο της στην πιο πάνω υπέρβαση. Στο κείμενο της διατάξεως αυτής δεν υπάρχει τίποτα που να μπορεί να στηρίξει το συμπέρασμα
ότι δύναται να επιτραπεί παρέκκλιση όταν η συμβολή δεν είναι καθοριστική για την υπέρβαση ή όταν η συμβολή αυτή, ενώ είναι
ανιχνεύσιμη, δεν υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο κατώτατο όριο.
59     Η στενή ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας επιρρωννύεται, πέρα από τον κανόνα ότι οι εξαιρέσεις πρέπει να ερμηνεύονται
στενά, και από την ανάλυση των προπαρασκευαστικών εργασιών σχετικά με την οδηγία, από την οποία προκύπτει ότι ναι μεν, με
την πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου, η Επιτροπή είχε προτείνει η παρέκκλιση να επιτρέπεται υπό την προϋπόθεση ότι είναι «αμελητέα»
η συμβολή στη διασυνοριακή ρύπανση, πλην όμως το Συμβούλιο, στην οδηγία, εξάρτησε την παρέκκλιση από την προϋπόθεση ότι οι
εκπομπές «δεν συμβάλλουν» στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων, χωρίς να διακρίνει αναλόγως του αν η συμβολή είναι σημαντική
και χωρίς να απαιτήσει η συμβολή να είναι καθοριστική για την περί ης πρόκειται υπέρβαση.
60     Είναι αλήθεια ότι στις αποδόσεις του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας στην ισπανική και στην ιταλική γλώσσα διευκρινίζεται,
στην ίδια περίοδο της εν λόγω παραγράφου, ότι οι εκπομπές δεν πρέπει να συμβάλλουν «σημαντικά» στην υπέρβαση των κρίσιμων
φορτίων στα κράτη μέλη. Ωστόσο, όπως ο γενικός εισαγγελέας παρατήρησε στο σημείο 63 των προτάσεών του, η διευκρίνιση αυτή
δεν έχει συνέπειες, καθόσον σε καμία από τις άλλες γλωσσικές αποδόσεις δεν περιέχεται τέτοια διευκρίνιση και, ακόμη και στις
αποδόσεις της οδηγίας στην ισπανική και στην ιταλική γλώσσα, το άρθρο 3, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας ορίζει
ότι η άδεια αυτή ισχύει μόνον όσο οι εκπομπές από το κράτος μέλος «δεν συμβάλλουν στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων» στα
κράτη μέλη, χωρίς να επαναλάβει τη λέξη «σημαντικά» που είχε χρησιμοποιηθεί προηγουμένως.
61     Το συμπέρασμα αυτό δεν στερεί ούτε της πρακτικής του αποτελεσματικότητας το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας, καθόσον παρέκκλιση
σχετικά με τη χρήση βαρέος μαζούτ περιεκτικότητας σε θείο μεταξύ 1 και 3 % κατά μάζα δύναται να επιτραπεί όταν, όπως παρατηρεί
η Επιτροπή, τα αποτελέσματα των αναλύσεων επιτρέπουν να συναχθεί ότι υπάρχει μηδενική συμβολή στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων
στα κράτη μέλη ή στην περίπτωση που οποιαδήποτε υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων παύσει να διαπιστώνεται στα κράτη μέλη κατόπιν,
μεταξύ άλλων, της εφαρμογής της οδηγίας 2001/80/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Οκτωβρίου 2001,
για τον περιορισμό των εκπομπών στην ατμόσφαιρα ορισμένων ρύπων που προέρχονται από μεγάλες εγκαταστάσεις καύσεως (ΕΕ L 309,
σ. 1).
62     Στη συνέχεια, όσον αφορά την αιτίαση σχετικά με τη μέθοδο που το EMEP και η Επιτροπή χρησιμοποίησαν για την αξιολόγηση της
συμβολής στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων, πρέπει να επισημανθεί ότι, αντιθέτως με αυτό που υποστηρίζει η Ελληνική Κυβέρνηση,
ουδεμία διάταξη της οδηγίας επιβάλλει στην Επιτροπή να χρησιμοποιεί συγκεκριμένη μέθοδο αξιολογήσεως ούτε, κατά μείζονα λόγο,
καθιστά υποχρεωτικό η μέθοδος που χρησιμοποιείται μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας να είναι εκείνη που στο πλαίσιο των προπαρασκευαστικών
εργασιών σχετικά με την οδηγία χρησίμευσε ως μέθοδος αναφοράς.
63     Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι στηρίχθηκε στα αποτελέσματα των αναλύσεων που έγιναν από
το Ινστιτούτο κατ’ εφαρμογήν μιας μεθόδου αξιολογήσεως, της οποίας, άλλωστε, το επιστημονικό κύρος δεν αμφισβητεί η Ελληνική
Κυβέρνηση.
64     Συγκεκριμένα, η κυβέρνηση αυτή δεν απέδειξε ότι η ελληνική συμβολή στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων, και ιδίως στην Ιταλία,
δεν επιβεβαιώνεται από επικυρωμένα αποτελέσματα προσομοιώσεως που στηρίζονται, όπως ο γενικός διευθυντής του Ινστιτούτου σημειώνει
στην από 19 Νοεμβρίου 2002 συνοδευτική επιστολή του, στη γενική γνώση των ατμοσφαιρικών διαδικασιών μεταφοράς σε μεγάλες αποστάσεις
η οποία αποκτήθηκε από την επιστημονική κοινότητα κατά τα 30 τελευταία έτη.
65     Αντιθέτως με αυτό που υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, ο ισχυρισμός που περιλαμβάνεται στη δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη
της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατά τον οποίο τεκμηριώνεται πέρα από κάθε λογική αμφιβολία ότι οι ελληνικές εκπομπές όντως
συμβάλλουν σε υπερβάσεις εναποθέσεως πέρα από τα κρίσιμα φορτία για την οξίνιση σε άλλα κράτη μέλη, και ιδιαίτερα στην Ιταλία,
και που περιέχεται στην επιστολή του γενικού διευθυντή του Ινστιτούτου το οποίο προέβη στις επίμαχες αναλύσεις, προέρχεται
από τον συντάκτη της επιστολής αυτής ο οποίος εκφράζεται υπό την ιδιότητά του ως γενικού διευθυντή και σχετικά με τις αναλύσεις
αυτές. Πόρρω απέχων από το να αποτελεί προσωπική άποψη του πιο πάνω διευθυντή, ο ισχυρισμός αυτός επαναλαμβάνει εκείνον του
Ινστιτούτου σχετικά με τις αναλύσεις στις οποίες προέβη το τελευταίο.
66     Επιπλέον, ούτως ή άλλως η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη σύμφωνα με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής, οπότε ο κοινοτικός
δικαστής μπορεί να επικρίνει μια τέτοια απόφαση μόνο σε περίπτωση πρόδηλης πραγματικής ή νομικής πλάνης ή σε περίπτωση καταχρήσεως
εξουσίας (βλ., στο ίδιο πνεύμα, μεταξύ άλλων αποφάσεων, την απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1983, 216/82, Universität Hamburg,
Συλλογή 1983, σ. 2771, σκέψη 14). Πάντως, δεν αποδείχθηκε τέτοια πλάνη ή κατάχρηση εξουσίας.
67     Από όλα τα πιο πάνω προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν παρέβη το άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας ούτε το άρθρο 252 ΕΚ όταν εξέδωσε
την προσβαλλόμενη απόφαση, η οποία είναι σύμφωνη με τη γνώμη της συμβουλευτικής επιτροπής, χρησιμοποιώντας ως στήριγμα τα
αποτελέσματα των αναλύσεων του Ινστιτούτου, κατά τα οποία οι εναποθέσεις που οφείλονταν στην Ελλάδα συνέβαλλαν στην υπέρβαση
των κρίσιμων φορτίων σε ορισμένες ιταλικές περιοχές, και τούτο ακόμη και αν η συμβολή αυτή δεν υπερέβαινε το 0,5 % των σχετικών
εναποθέσεων θείου και δεν ήταν καθοριστική για την υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων.
68     Υπό τις συνθήκες αυτές, και ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
69     Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι θεμιτά μπορούσε να προσδοκά ότι θα της επιτραπεί παρέκκλιση βάσει του άρθρου 3, παράγραφος
2, της οδηγίας, λαμβανομένης υπόψη, μεταξύ άλλων, της ανακοινώσεως για την οξίνιση, την οποία η Επιτροπή παρουσίασε μαζί με
την αρχική πρόταση της οδηγίας. Συγκεκριμένα, η ανακοίνωση αυτή άφηνε σαφώς να νοηθεί ότι για την Ελληνική Δημοκρατία πρόκειται
να επιτραπεί τέτοια παρέκκλιση στα τμήματα της επικράτειάς της που δεν συμβάλλουν σημαντικά στο πρόβλημα της οξινίσεως. Οι
εναποθέσεις θείου στην Ιταλία που μπορούν να αποδοθούν στην Ελληνική Δημοκρατία αντιπροσώπευαν συνολικά για την περίοδο 1985-1996
συμβολή η οποία, όταν εκδόθηκε η οδηγία, αναφερόταν στην έκθεση του ΕΜΕΡ για το έτος 1998 ως μηδενική με όρους ποσοστιαίων
συνεισφορών στο συνολικό ισοζύγιο θείου στην Ιταλία, πράγμα που ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τη θεμιτή προσδοκία της Ελληνικής
Δημοκρατίας ότι θα μπορέσει να ωφεληθεί από τη διάταξη που επιτρέπει παρεκκλίσεις.
70     Η Επιτροπή απαντά ότι οι προπαρασκευαστικές εργασίες και η ανακοίνωση για την οξίνιση οι οποίες οδήγησαν στη διαμόρφωση της
προτάσεως της οδηγίας του Συμβουλίου δεν μπορούν να θεωρηθούν συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις που δημιούργησαν στην προσφεύγουσα
βάσιμες ελπίδες όσον αφορά τη δημιουργία συγκεκριμένης καταστάσεως. Δεν αμφισβητείται ότι οι προτάσεις οδηγιών συχνά τροποποιούνται
κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, όπως άλλωστε συνέβη εν προκειμένω.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
71     Η δυνατότητα επικλήσεως της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης παρέχεται σε κάθε οικονομική μονάδα στην οποία ένα
κοινοτικό όργανο δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες. Επιπλέον, τίποτα δεν αντιτίθεται στο να ισχυριστεί ένα κράτος μέλος, στο
πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, ότι μια πράξη των κοινοτικών οργάνων διαψεύδει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ορισμένων οικονομικών
μονάδων (βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 10ης Μαρτίου 2005, C-342/03, Ισπανία κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2005, σ. Ι-1975,
σκέψη 47).
72     Ωστόσο, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι μια ανακοίνωση την οποία η Επιτροπή παρουσίασε μαζί με πρόταση οδηγίας, ακόμη και αν
στις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας αυτής γίνεται μνεία της πιο πάνω ανακοινώσεως, μπόρεσε να δημιουργήσει δικαιολογημένη
εμπιστοσύνη σχετικά με τη διατήρηση των προσανατολισμών που διατυπώνονται στην ανακοίνωση αυτή, ενώ από τα άρθρα 189 Α της
Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 250 ΕΚ) και 189 Γ της Συνθήκης ΕΚ προκύπτει ότι η Επιτροπή δύναται οποτεδήποτε να τροποποιήσει την
πρόταση αυτή και ότι το Συμβούλιο δύναται να εκδώσει μια πράξη η οποία μεταβάλλει την πιο πάνω πρόταση (βλ., στο ίδιο πνεύμα,
μεταξύ άλλων αποφάσεων, την απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 1993, C-13/92 έως C-16/92, Driessen κ.λπ., Συλλογή 1993, σ. I‑4751,
σκέψη 33), πράγμα που όντως έγινε εν προκειμένω όσον αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες μπορεί να επιτραπεί παρέκκλιση
για τη χρήση βαρέος μαζούτ του οποίου η περιεκτικότητα υπερβαίνει το 1 % κατά μάζα.
73     Κατά συνέπεια, εφόσον η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παρέβλεψε την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, ο λόγος
ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής αυτής πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
74     Η Ελληνική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει να επιδεικνύεται ελαστικότητα όταν επιτρέπεται παρέκκλιση
βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας. Δεδομένης της αοριστίας των εννοιών σχετικά με τα κρίσιμα φορτία, την υπέρβαση
και τη συμβολή στην υπέρβαση, η εξαιρετικά στενή ερμηνεία στην οποία προέβη η Επιτροπή είναι αντίθετη με οποιαδήποτε ελαστικότητα
που να λαμβάνει υπόψη «τη χωροταξική πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών φαινομένων, τα οποία επιχειρείται να αντιμετωπιστούν»,
την οποία η Επιτροπή ανέφερε στην ανακοίνωση για την οξίνιση.
75     Η αναντιστοιχία μεταξύ του κόστους εκ της απορρίψεως της αιτήσεως να επιτραπεί παρέκκλιση και του αμελητέου οφέλους για το
περιβάλλον έπρεπε να οδηγήσει την Επιτροπή να δεχθεί την αίτηση. Το κόστος για την Ελληνική Δημοκρατία είναι 50 φορές μεγαλύτερο
από ό,τι θα ήταν για την Ιταλική Δημοκρατία προκειμένου να επιτευχθεί το ίδιο αποτέλεσμα περιβαλλοντικής προστασίας στο έδαφός
της. Η άποψη της Επιτροπής θα οδηγούσε ένα κράτος μέλος να επωμιστεί σημαντικό και δυσανάλογο κόστος για να μειώσει την περιεκτικότητα
σε θείο του βαρέος μαζούτ, ενώ η μείωση που θα επιτυγχανόταν ουδόλως θα συνέβαλλε στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων
της οδηγίας, καθόσον θα έμενε αμετάβλητος ο αριθμός των μη προστατευομένων οικοσυστημάτων σε κάθε ψηφίδα του χάρτη καννάβου
όπου παρατηρείται υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων. Συγκεκριμένα, κανένα μη προστατευόμενο οικοσύστημα στην κρίσιμη περιοχή της
Ιταλίας δεν θα προστατευθεί αν εξαλειφθούν οι εκπομπές διοξειδίου του θείου από την καύση βαρέος μαζούτ ή από οποιαδήποτε
άλλη πηγή στην Ελλάδα. Επιπλέον, κανένα από τα προστατευόμενα οικοσυστήματα στη ζώνη αυτή δεν θα γινόταν ευάλωτο απλώς και
μόνον αν επιτρεπόταν η παρέκκλιση. Εφόσον δεν ήταν ούτε ενδεδειγμένη ούτε αναγκαία, η προσβαλλόμενη απόφαση αντίκειται στην
αρχή της αναλογικότητας.
76     Η Ελληνική Κυβέρνηση προσθέτει ότι, αν η εξαιρετικά στενή ερμηνεία της Επιτροπής συνάδει με το πνεύμα της οδηγίας, τότε η
ίδια η οδηγία δεν ανταποκρίνεται στο κριτήριο της αποδοτικότητας και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.
77     Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το γεγονός ότι το Συμβούλιο κατέστησε αυστηρότερες τις προϋποθέσεις της παρεκκλίσεως, αφαιρώντας
από το άρθρο 3 την προταθείσα από την Επιτροπή έννοια της «αμελητέας» συμβολής, επιβεβαιώνει ότι η ίδια δεν έχει διακριτική
ευχέρεια κατά την εξέταση μιας αιτήσεως παρεκκλίσεως.
78     Το Συμβούλιο, από την πλευρά του, έχει ήδη λάβει υπόψη την αρχή της αναλογικότητας. Ο κατάλληλος χαρακτήρας της επίμαχης διατάξεως
δικαιολογείται στην όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας. Ο αναγκαίος χαρακτήρας του μέτρου θεμελιώνεται και αυτός στην ένατη,
στη δέκατη και στη δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας.
79     Άλλωστε, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η σημασία των επιδιωκομένων σκοπών μπορεί να δικαιολογήσει, ακόμη και σημαντικές,
αρνητικές οικονομικές συνέπειες για ορισμένους συναλλασσόμενους. Η νομιμότητα ενός μέτρου που θεσπίστηκε στον τομέα της περιβαλλοντικής
πολιτικής μπορεί να θιγεί μόνον αν το μέτρο αυτό είναι προδήλως ακατάλληλο για την επίτευξη του σκοπού του αρμοδίου κοινοτικού
οργάνου, πράγμα που δεν συμβαίνει εν προκειμένω.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
80     Από την εξέταση του λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβαλλόταν παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας προκύπτει ότι
η Επιτροπή δεν έχει διακριτική ευχέρεια να επιτρέψει παρέκκλιση βάσει της διατάξεως αυτής όταν έχει διαπιστωθεί συμβολή στην
υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων, και τούτο ανεξαρτήτως της εκτάσεως της συμβολής αυτής και του ρόλου της στην εν λόγω υπέρβαση.
Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως άλλωστε σημειώνει η Επιτροπή, το ζήτημα αν εν προκειμένω τηρήθηκε η αρχή της αναλογικότητας καταλήγει
στην πραγματικότητα σε αμφισβήτηση της ίδιας της οδηγίας.
81     Άλλωστε, ακριβώς προς αυτή την κατεύθυνση ισχυρίζεται επικουρικώς η Ελληνική Κυβέρνηση ότι, στην περίπτωση που το Δικαστήριο
δεχθεί την υποστηριζόμενη από την Επιτροπή ερμηνεία της οδηγίας, η ίδια η οδηγία παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, οπότε
η οδηγία αυτή πρέπει να κηρυχθεί ανεφάρμοστη βάσει του άρθρου 241 ΕΚ.
82     Η Επιτροπή και το Συμβούλιο θεωρούν ότι η προβληθείσα από την Ελληνική Κυβέρνηση ένσταση ελλείψεως νομιμότητας της οδηγίας
είναι απαράδεκτη καθόσον στο δικόγραφο της προσφυγής δεν υπάρχουν νομικοί ισχυρισμοί προς στήριξη της ενστάσεως αυτής.
83     Ο ισχυρισμός αυτός δεν μπορεί να γίνει δεκτός.
84     Συγκεκριμένα, στο εισαγωγικό της δίκης έγγραφο, η Ελληνική Κυβέρνηση ισχυρίζεται επικουρικώς ότι ο κοινοτικός νομοθέτης παραβίασε
την αρχή της αναλογικότητας καθόσον οι προϋποθέσεις που η οδηγία θέτει για να επιτραπεί παρέκκλιση δεν ανταποκρίνονται στα
κριτήρια οικονομικής ορθολογικότητας τα οποία η Επιτροπή αναφέρει στην ανακοίνωσή της για την οξίνιση.
85     Η προσφυγή αναφέρει με επαρκή σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους προβάλλεται ότι παραβιάστηκε η αρχή της αναλογικότητας.
Κατά συνέπεια, η ένσταση ελλείψεως νομιμότητας δεν μπορεί να κηρυχθεί απαράδεκτη για τον λόγο αυτόν.
86     Ωστόσο, ακόμη και αν υποτεθεί ότι ένα κράτος μέλος δύναται, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως η οποία ασκήθηκε ενώπιον του κοινοτικού
δικαστή, να προβάλει με ένσταση την έλλειψη νομιμότητας κοινοτικής οδηγίας της οποίας είναι αποδέκτης και κατά της οποίας
δεν άσκησε προσφυγή ακυρώσεως εντός της προθεσμίας που τάσσει προς τούτο το άρθρο 230, πέμπτο εδάφιο, ΕΚ, ο ισχυρισμός αυτός
είναι ούτως ή άλλως αβάσιμος.
87     Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου (βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 14ης Απριλίου 2005, C-110/03, Βέλγιο κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2005, σ. Ι-2801, σκέψη 61), η παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας προϋποθέτει ότι η κοινοτική πράξη επιβάλλει στα
υποκείμενα δικαίου μια υποχρέωση η οποία υπερβαίνει τα κατάλληλα και αναγκαία όρια για την επίτευξη του επιδιωκομένου από
την πράξη αυτή σκοπού.
88     Εξάλλου, τόσο λόγω της ανάγκης σταθμίσεως ορισμένων από τους στόχους και τις αρχές του άρθρου 130 Ρ της Συνθήκης ΕΚ (νυν,
κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρου 174 ΕΚ), καθόσον η οδηγία έχει ως νομική βάση το άρθρο 130 Σ, παράγραφος 1, της Συνθήκης το
οποίο σκοπό είχε την επίτευξη των στόχων του πιο πάνω άρθρου 130 Ρ, όσο και λόγω της περίπλοκης εφαρμογής των κριτηρίων που
ο κοινοτικός νομοθέτης οφείλει να τηρεί στο πλαίσιο της υλοποιήσεως της περιβαλλοντικής πολιτικής, ο δικαστικός έλεγχος πρέπει
αναγκαστικά να περιοριστεί στο ζήτημα αν το Συμβούλιο, όταν εξέδωσε την οδηγία, υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως (βλ.,
στο ίδιο πνεύμα, μεταξύ άλλων αποφάσεων, την απόφαση της 14ης Ιουλίου 1998, C-284/95, Safety Hi-Tech, Συλλογή 1998, σ. I-4301,
σκέψη 37).
89     Πρέπει ευθύς να επισημανθεί ότι, κατά το μέρος που οι αιτιάσεις της Ελληνικής Κυβερνήσεως στηρίζονται σε δηλώσεις που περιέχονται
στην ανακοίνωση για την οξίνιση, δεν αμφισβητείται ότι το Συμβούλιο επίτηδες κατέστησε αυστηρότερες τις προϋποθέσεις της παρεκκλίσεως
για τη χρήση βαρέος μαζούτ του οποίου η περιεκτικότητα σε θείο υπερβαίνει το 1 % κατά μάζα. Επομένως, δεν είναι λυσιτελής
η επίκληση της ανακοινώσεως αυτής προς στήριξη του ισχυρισμού περί παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας από τον κοινοτικό
νομοθέτη.
90     Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας, η οδηγία αυτή σκοπό έχει τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του θείου από την καύση
ορισμένων τύπων υγρών καυσίμων. Προς τούτο, το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2003 δεν
πρέπει να χρησιμοποιείται στο έδαφος των κρατών μελών βαρύ μαζούτ του οποίου η περιεκτικότητα σε θείο υπερβαίνει το 1 % κατά
μάζα.
91     Όπως προκύπτει, μεταξύ άλλων, από την τρίτη, την τέταρτη και την όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, η παρουσία θείου στο
πετρέλαιο έχει αναγνωριστεί εδώ και δεκαετίες ως η κύρια πηγή των εκπομπών διοξειδίου του θείου που είναι σε μεγάλο βαθμό
υπεύθυνες για την όξινη βροχή και την ατμοσφαιρική ρύπανση που υπάρχει σε πολλές αστικές και βιομηχανικές ζώνες. Άλλωστε,
το πρόβλημα της οξινίσεως είναι, όπως εκτίθεται, μεταξύ άλλων, στην πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, διασυνοριακό πρόβλημα.
92     Κατά συνέπεια, η εξάρτηση της άδειας χρήσεως βαρέος μαζούτ, του οποίου η περιεκτικότητα σε θείο υπερβαίνει το επιτρεπόμενο
κατώτατο όριο του 1 % κατά μάζα, από αυστηρές προϋποθέσεις, όπως αυτές του άρθρου 3, παράγραφος 2, της οδηγίας, αποτελεί κατάλληλο
μέτρο για την επίτευξη του σκοπού τον οποίο επιδιώκει η οδηγία.
93     Όσον αφορά την ανάγκη αυστηρής εφαρμογής της προϋποθέσεως σχετικά με τη συμβολή των εκπομπών στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων
στα κράτη μέλη, η δέκατη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας εκθέτει ότι «ειδικές μελέτες κατέδειξαν ότι τα πλεονεκτήματα από τη
μείωση των εκπομπών θείου διά της μειώσεως της περιεκτικότητας των καυσίμων σε θείο θα είναι σημαντικά μεγαλύτερα σε σχέση
με το κόστος για τη βιομηχανία δυνάμει της παρούσας οδηγίας [και] ότι η τεχνολογία για τη μείωση του επιπέδου του θείου των
υγρών καυσίμων υπάρχει και είναι καλά εδραιωμένη». Όπως σημείωσε η Επιτροπή, η αιτιολογική αυτή σκέψη προστέθηκε από το Συμβούλιο
για να εξηγηθεί ότι η αρχή της αναλογικότητας ελήφθη υπόψη όταν το Συμβούλιο τροποποίησε επί το αυστηρότερον την πρόταση της
Επιτροπής.
94     Η δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας διευκρινίζει ότι για τα κράτη μέλη και τις περιοχές όπου η κατάσταση του περιβάλλοντος
το επιτρέπει πρέπει να προβλεφθούν παρεκκλίσεις από την υποχρέωση τηρήσεως της επιτρεπομένης από την οδηγία μέγιστης περιεκτικότητας
του βαρέος μαζούτ σε θείο.
95     Λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, των συνεπειών των εκπομπών θείου για την υγεία των ανθρώπων και για το περιβάλλον καθώς
και της σημαντικής συμμετοχής των εκπομπών αυτών στο διασυνοριακό φαινόμενο της οξινίσεως, το Συμβούλιο χωρίς να υποπέσει
σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως θεώρησε ότι ήταν αναγκαίο η παρέκκλιση για τη χρήση βαρέος μαζούτ του οποίου η περιεκτικότητα
σε θείο υπερβαίνει το 1 % κατά μάζα να επιτρέπεται όταν δεν υπάρχει καμία συμβολή των εκπομπών θείου από ένα κράτος μέλος
στην υπέρβαση των κρίσιμων φορτίων στο έδαφος των κρατών μελών, ακόμη και αν το οικονομικό κόστος ενός τέτοιου μέτρου μπορεί
να είναι σημαντικό και ακόμη και αν η εν λόγω συμβολή δεν είναι σημαντική για την επιβάρυνση της καταστάσεως στα κράτη μέλη.
96     Η σημασία των επιδιωκομένων σκοπών είναι ικανή να δικαιολογήσει, ακόμη και σημαντικές, αρνητικές οικονομικές συνέπειες για
ορισμένους συναλλασσόμενους (βλ., στο ίδιο πνεύμα, μεταξύ άλλων αποφάσεων, τις αποφάσεις της 13ης Νοεμβρίου 1990, C-331/88,
Fedesa κ.λπ., Συλλογή 1990, σ. I-4023, σκέψη 17, και της 17ης Ιουλίου 1997, C-183/95, Affish, Συλλογή 1997, σ. I-4315, σκέψη
42), πολλώ δε μάλλον όταν η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί έναν από τους ουσιώδεις στόχους της Κοινότητας (βλ., μεταξύ
άλλων, τις αποφάσεις της 13ης Σεπτεμβρίου 2005, C-176/03, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή,
σκέψη 41, και της 15ης Νοεμβρίου 2005, C-320/03, Επιτροπή κατά Αυστρίας, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη
72).
97     Κατά συνέπεια, και ο ισχυρισμός περί ελλείψεως νομιμότητας της οδηγίας πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
98     Κατόπιν όλων των ανωτέρω, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
99     Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ελληνικής Δημοκρατίας στα δικαστικά
έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα. Κατά την παράγραφο 4 του ίδιου άρθρου, το Συμβούλιο
θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
3)
Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.