CELEX: 62009CJ0031
Οδηγία 2004/83/ΕΚ
Οι προϋποθέσεις που πρέπει τουλάχιστον να πληρούν υπήκοοι τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς για να μπορούν να ζητήσουν τη χορήγηση του καθεστώτος πρόσφυγα
Ανιθαγενής παλαιστινιακής καταγωγής η οποία δεν ζήτησε την προστασία ή συνδρομή του Γραφείου Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους Παλαιστίνιους Πρόσφυγες στην Εγγύς Ανατολή (UNRWA)
Αίτηση χορηγήσεως του καθεστώτος πρόσφυγα
Απόρριψη λόγω μη πληρώσεως των προϋποθέσεων που προβλέπει το άρθρο 1A της Συμβάσεως περί του καθεστώτος των προσφύγων, η οποία υπογράφηκε στη Γενεύη στις 28 Ιουλίου 1951
Δικαίωμα της εν λόγω ανιθαγενούς να της αναγνωρισθεί το καθεστώς πρόσφυγα βάσει του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας 2004/83

Salahadin Abdulla κ.λπ., σκέψεις 53 και 54).

Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο
α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας, ένα πρόσωπο απολαύει της προστασίας ή συνδρομής οργάνου των Ηνωμένων Εθνών εκτός του UNHCR,
αποκλειστικά και μόνον επειδή το πρόσωπο αυτό έχει δικαίωμα στην εν λόγω προστασία ή συνδρομή ή είναι αναγκαίο να κάνει πράγματι
χρήση της εν λόγω προστασίας ή συνδρομής.
Καταρχάς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, στο πλαίσιο της προδικαστικής παραπομπής, εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να διαπιστώσει
τα πραγματικά περιστατικά.
Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 27 της παρούσας αποφάσεως, η N. Bolbol δεν έτυχε της προστασίας ή συνδρομής του UNRWA.
Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο III της οδηγίας
αυτής περί των προϋποθέσεων που απαιτούνται για τη χορήγηση του καθεστώτος πρόσφυγα, κάθε υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής
αποκλείεται από το καθεστώς πρόσφυγα «εφόσον εμπίπτει στο πεδίο του άρθρου 1Δ της Σύμβασης της Γενεύης, το οποίο αφορά την
παροχή προστασίας ή συνδρομής από όργανα ή οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών, εκτός της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών
για τους Πρόσφυγες».
Το άρθρο 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης ορίζει ότι το άρθρο αυτό δεν εφαρμόζεται «επί προσώπων άτινα απολαύουν σήμερον προστασίας
ή συνδρομής» παρεχομένης από τέτοιου είδους οργανισμό ή όργανο των Ηνωμένων Εθνών.
Δεν αμφισβητείται ότι το UNRWA συνιστά έναν εκ των οργανισμών και οργάνων των Ηνωμένων Εθνών εκτός του UNHCR που προβλέπουν
το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας και το άρθρο 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης, καθόσον συνεστήθη ακριβώς λόγω
της ιδιαίτερης καταστάσεως των προσφύγων της Παλαιστίνης που ετύγχαναν της συνδρομής ή προστασίας του UNRWA, όπως προκύπτει,
ιδίως, από την υποβληθείσα στις 12 Σεπτεμβρίου 2001 από την Επιτροπή πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου [COM (2001) 510 τελικό].
Όπως παρατήρησε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 12 και 13 των προτάσεών της, από τις ενοποιημένες οδηγίες περί επιλεξιμότητας
και εγγραφής (Consolidated Eligibility and Registration Instructions, στο εξής: οδηγίες) που εξέδωσε το UNRWA, οι οποίες τροποποιήθηκαν
το έτος 2009, προκύπτει ότι, μολονότι ο όρος «Παλαιστίνιος πρόσφυγας» αναφέρεται για τις ανάγκες του UNRWA στα «πρόσωπα με
συνήθη διαμονή στην Παλαιστίνη κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1ης Ιουνίου 1946 και 15ης Μαΐου 1948 που απώλεσαν τις εστίες
και τα υπάρχοντά τους λόγω της συρράξεως του 1948» (σημείο III.A.1 των οδηγιών), και άλλα πρόσωπα μπορούν να τύχουν της συνδρομής
ή προστασίας του UNRWA. Μεταξύ των προσώπων αυτών συγκαταλέγονται τα «μη εγγεγραμμένα [πρόσωπα] που εκτοπίσθηκαν λόγω των
εχθροπραξιών του 1967 και των εχθροπραξιών που ακολούθησαν» [σημείο III.B των οδηγιών· βλ. επίσης, μεταξύ άλλων, την παράγραφο
6 του ψηφίσματος της Γενικής Συνελεύσεως των Ηνωμένων Εθνών 2252 (ES-V), της 4ης Ιουλίου 1967].
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να αποκλεισθεί, εκ προοιμίου, ότι πρόσωπα όπως η N. Bolbol, τα οποία δεν είναι εγγεγραμμένα
στο UNRWA, μπορούν εντούτοις να περιληφθούν στα πρόσωπα του άρθρου 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης και, συνεπώς, στα πρόσωπα
του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας.
Δεν μπορεί να υποστηριχθεί κατά της συμπεριλήψεως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης εκτοπισθέντων
λόγω των εχθροπραξιών του 1967, αντιθέτως προς την άποψη της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, ότι το άρθρο 1Δ της Συμβάσεως
αυτής και, ως εκ τούτου, το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας αφορούν μόνον τους κατόπιν της συρράξεως του
1948 Παλαιστίνιους πρόσφυγες, οι οποίοι ετύγχαναν της συνδρομής ή προστασίας του UNRWA κατά τον χρόνο συνάψεως της Συμβάσεως
της Γενεύης, όπως είχε αρχικώς το 1951.
Συγκεκριμένα, η Σύμβαση της Γενεύης, όπως είχε αρχικώς το 1951, τροποποιήθηκε με το πρωτόκολλο περί του καθεστώτος των προσφύγων
της 31ης Ιανουαρίου 1967 ακριβώς για να καταστεί δυνατή η εξελικτική ερμηνεία της και να ληφθούν υπόψη νέες κατηγορίες προσφύγων,
πλην των προσώπων που έγιναν πρόσφυγες εξαιτίας των «γεγονότων που επήλθαν προ της 1ης Ιανουαρίου 1951».
Ως εκ τούτου, προκειμένου να εκτιμηθεί αν πρόσωπα όπως η N. Bolbol εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο
α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας, πρέπει να εξετασθεί, όπως ζητεί το αιτούν το δικαστήριο, αν αρκεί η διαπίστωση ότι το εν
λόγω πρόσωπο δικαιούται να τύχει της συνδρομής που παρέχει το UNRWA ή αν πρέπει να αποδειχθεί ότι όντως έτυχε της εν λόγω
συνδρομής.
Το άρθρο 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας, περιορίζεται
στο να αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω Συμβάσεως τα πρόσωπα που «απολαύουν σήμερον» της προστασίας ή συνδρομής
οργανισμού ή οργάνου των Ηνωμένων Εθνών εκτός του UNHCR.
Από το σαφές γράμμα του άρθρου 1Δ της Συμβάσεως της Γενεύης προκύπτει ότι μόνον τα πρόσωπα που έτυχαν πράγματι συνδρομής από
το UNRWA εμπίπτουν στην προβλεπόμενη στο εν λόγω άρθρο ρήτρα αποκλεισμού από το καθεστώς πρόσφυγα, η οποία πρέπει, ως έχει,
να ερμηνευθεί συσταλτικώς και δεν μπορεί, συνεπώς, να καλύπτει και τα πρόσωπα που απλώς δικαιούνταν να τύχουν προστασίας ή
συνδρομής από το UNRWA.
Μολονότι η εγγραφή στο UNRWA συνιστά επαρκή απόδειξη της πραγματικής παροχής συνδρομής εκ μέρους του UNRWA, η συνδρομή αυτή,
όπως εκτέθηκε στη σκέψη 45 της παρούσας αποφάσεως, μπορεί να παρασχεθεί ακόμη και ελλείψει εγγραφής και, στην περίπτωση αυτή,
πρέπει το πρόσωπο που απολαύει της συνδρομής αυτής να έχει τη δυνατότητα να αποδείξει την παροχή της με κάθε άλλο αποδεικτικό
μέσο.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει στο πρώτο υποβληθέν ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 12, παράγραφος
1, στοιχείο α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2004/83, ένα πρόσωπο απολαύει της προστασίας ή συνδρομής οργάνου των Ηνωμένων
Εθνών εκτός του UNHCR, όταν έχει όντως τύχει της εν λόγω προστασίας ή συνδρομής.
Πρέπει να σημειωθεί επιπροσθέτως ότι τα πρόσωπα που δεν έτυχαν πράγματι της προστασίας ή συνδρομής του UNRWA πριν από την
υποβολή αιτήσεως για την αναγνώριση του καθεστώτος πρόσφυγα μπορούν, εν πάση περιπτώσει, να ζητήσουν την εξέταση της αιτήσεως
αυτής βάσει του άρθρου 2, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.

Επί του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος
Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 41 της παρούσας αποφάσεως, η N. Bolbol δεν έτυχε της προστασίας ή συνδρομής του UNRWA.
Υπό τις συνθήκες αυτές και κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στα λοιπά ερωτήματα του
αιτούντος δικαστηρίου.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 2004/83/EΚ του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου
2004, για θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων για την αναγνώριση και το καθεστώς των υπηκόων τρίτων χωρών ή των απατρίδων ως προσφύγων
ή ως προσώπων που χρήζουν διεθνούς προστασίας για άλλους λόγους, ένα πρόσωπο απολαύει της προστασίας ή συνδρομής οργάνου των
Ηνωμένων Εθνών εκτός της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, όταν το πρόσωπο αυτό τυγχάνει όντως της
εν λόγω προστασίας ή συνδρομής.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ουγγρική.