CELEX: 61990CJ0039
Σύνθετες ζωοτροφές
Υποχρέωση αναγραφής των συστατικών των συνθέτων ζωοτροφών
Άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης και οδηγία 79/373/ΕΟΚ

Με Διάταξη της 16ης Ιανουαρίου 1990, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 12 Φεβρουαρίου 1990, το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικά ερωτήματα ως προς το κύρος και την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί εμπορίας των συνθέτων ζωοτροφών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/025, σ. 33 ), και των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης EOK, για να εκτιμηθεί κατά πόσον συμβιβάζεται με τις διατάξεις αυτές η γερμανική ρύθμιση περί συνθέτων ζωοτροφών.
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Denkavit Futtermittel GmbH (στο εξής: Denkavit) και του ομόσπονδου κράτους της Βάδης-Βυρτεμβέργης σχετικά με την άρνηση των αρχών του κράτους αυτού να επιτρέψουν στην Denkavit να θέσει στο εμπόριο, στο έδαφος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, σύνθετες ζωοτροφές που παρασκευάστηκαν σύμφωνα με τους κανόνες στις Κάτω Χώρες, λόγω του ότι δεν τήρησε τις διατάξεις του άρθρου 13 της Futtermittelverordnung της 22ας Ιουνίου 1988 ( BGBl. Ι, σ. 869, στο εξής: FMV), που εκδόθηκε βάσει του Futtermittelgesetz της 2ας Ιουλίου 1975 ( σ. 1745 ). Από το άρθρο αυτό της FMV προκύπτει ότι οι σύνθετες ζωοτροφές πρέπει, από 30ής Ιουνίου 1988, να αναγράφουν όλα τα συστατικά που τις συνθέτουν « κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους » ( στο εξής: απλοποιημένη δήλωση ).
Η Denkavit προσέφυγε κατά της αρνήσεως αυτής ενώπιον του Verwaltungsgericht Stuttgart υποστηρίζοντας ότι η απαίτηση της FMV είναι αντίθετη προς τις διατάξεις της προαναφερθείσας οδηγίας 79/373.
Το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg ενώπιον του οποίου το ομόσπονδο κράτος της Βάδης-Βυρτεμβέργης άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως του Verwaltungsgericht Stuttgart, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία μέχρις ότου αποφανθεί το Δικαστήριο επί των ακολούθων προδικαστικών ερωτημάτων:
« 1)
Πρέπει το άρθρο 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, σε συνδυασμό προς την παράγραφο 7, της οδηγίας 79/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί εμπορίας των συνθέτων ζωοτροφών, να ερμηνευθεί υπό την έννοια
—
ότι παρέχει στα κράτη μέλη την εξουσία να θεσπίσουν υποχρέωση δηλώσεως των χρησιμοποιουμένων συστατικών κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους στη σύνθετη ζωοτροφή (απλοποιημένη δήλωση, halboffene Deklaration ), υποχρέωση που δεν υφίστατο ακόμη βάσει του εθνικού δικαίου κατά τον χρόνο ενάρξεως ισχύος της οδηγίας, ή
—
ότι παρέχει απλώς στα κράτη μέλη το δικαίωμα να διατηρήσουν την υποχρέωση αυτή, στην περίπτωση που προβλεπόταν ήδη στο εθνικό τους δίκαιο κατά τον χρόνο ενάρξεως ισχύος της οδηγίας;
2)
Σε περίπτωση που η οδηγία 79/373 δεν επιτρέπει μόνο τη διατήρηση, αλλά και τη θέσπιση αυτής της υποχρεώσεως αναγραφής ενδείξεων:
α)
Συνιστά κάτι τέτοιο “ μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος ” προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών, κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης ΕΟΚ;
β)
Εάν κριθεί ότι η υποχρέωση αυτή συνιστά πράγματι μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος, καθιστά ο σκοπός της προστασίας του καταναλωτή αναγκαία την επίμαχη αναγραφή ενδείξεων;
γ)
Εάν η επίδικη αναγραφή ενδείξεων είναι αναγκαία ενόψει των απαιτήσεων της προστασίας του καταναλωτή, συνιστά η αναγραφή αυτή το μέσο που παρεμποδίζει το λιγότερο δυνατό την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων;
3)
Εάν η παρεμπόδιση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων συνεπεία της επίμαχης αναγραφής ενδείξεων δεν μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 30 της Συνθήκης ΕΟΚ, μπορεί να θεωρηθεί ότι δικαιολογείται, κατ' εξαίρεση, η παρεμπόδιση του εμπορίου από λόγους προστασίας της υγείας των ανθρώπων ή των ζώων κατά το άρθρο 36 της Συνθήκης ΕΟΚ; »
Στη Διάταξη περί παραπομπής, το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τη διατύπωση τους, οι παράγραφοι 4 και 7 του άρθρου 5 της οδηγίας 79/373 φαίνεται ότι επιτρέπουν τη θέσπιση αυστηρότερων προϋποθέσεων από αυτές που εφαρμόζονταν ήδη, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας, κατά τη θέση της οδηγίας αυτής σε ισχύ. Η δυνατότητα όμως αυτή είναι αντίθετη προς τους όρους της πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της οδηγίας η οποία, στο πλαίσιο τελολογικής ερμηνείας, φαίνεται να επιφυλάσσει στα κράτη μέλη μόνο τη δυνατότητα διατηρήσεως των υποχρεώσεων δηλώσεως που υφίσταντο ήδη κατά τη θέση της οδηγίας 79/373 σε ισχύ. Όσον αφορά το δεύτερο και τρίτο ερώτημα, το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg διευκρινίζει, καταρχάς, ότι κύρια αιτία της θεσπίσεως στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας της απαιτήσεως απλοποιημένης δηλώσεως ήταν η ανάγκη ενημερώσεως των κτηνοτρόφων σχετικά με τον τύπο και την ποσότητα των πρώτων υλών των συνθέτων ζωοτροφών και, στη συνέχεια, επισημαίνει την αδυναμία επικλήσεως του άρθρου 36 της Συνθήκης, λαμβανομένης υπόψη της αποκλειστικής ρυθμίσεως που υιοθέτησε το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 100 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και η εφαρμοζόμενη στη διαφορά της κύριας δίκης ρύθμιση, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει προκαταρκτικώς να παρατηρηθεί, καταρχάς, ότι η προαναφερθείσα οδηγία 79/373 αποτελεί ένα στάδιο της διαδικασίας εναρμονίσεως των εθνικών νομοθεσιών που τείνουν στην προοδευτική κατάργηση όλων των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των συνθέτων ζωοτροφών εντός της Κοινότητας. Πράγματι, βάσει των διατάξεων του άρθρου 15 της οδηγίας αυτής, η Επιτροπή, με βάση την κτηθείσα πείρα, διαβιβάζει στο Συμβούλιο προτάσεις τροποποιήσεως της οδηγίας αυτής με σκοπό να πραγματοποιηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των συνθέτων ζωοτροφών και να εξαλειφθούν ορισμένες διαφορές, ιδίως όσον αφορά τα χρησιμοποιούμενα συστατικά και την επίθεση ετικετών.
Πρέπει, στη συνέχεια, να υπογραμμιστεί ότι βάσει του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της προαναφερθείσας οδηγίας 79/373:
« 4.
Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίζουν, ολικώς ή μερικώς, μόνο τις ακόλουθες συμπληρωματικές ενδείξεις:
α)
(...)
β)
τα περιεχόμενα συστατικά·
(...)
7.
Στην περίπτωση που δίδονται οι ενδείξεις οι σχετικές με τα περιεχόμενα συστατικά, όλα τα χρησιμοποιούμενα συστατικά πρέπει να αναφέρονται είτε με την ένδειξη της περιεκτικότητός τους είτε κατά ελαττωμένη τάξη μεγέθους του βάρους ( των συστατικών ) μέσα στη σύνθετη τροφή. Τα κράτη μέλη μπορούν να ορίζουν τον έναν από τους δύο αυτούς τύπους ενδείξεων, αποκλείοντας τον άλλον. Όταν κανένα μέτρο δεν έχει αποφασιστεί, σύμφωνα με το άρθρο 10, περίπτωση β, τα κράτη μέλη μπορούν να ομαδοποιούν τα περιεχόμενα συστατικά σε κατηγορίες ή να διατηρούν τις υφιστάμενες κατηγορίες και να δέχονται την αντικατάσταση της ενδείξεως των περιεχομένων συστατικών από αυτή των κατηγοριών. »
Πρέπει επίσης να επισημανθεί ότι σύμφωνα με την πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας αυτής,
« (... ) αναμένοντας τη θέσπιση συμπληρωματικών διατάξεων, κρίνεται απαραίτητο, έναντι των πρακτικών εφαρμογών που υφίστανται σε ορισμένα κράτη μέλη, να προβλέπεται — προσωρινώς — η δυνατότητα να απαιτείται σε εθνικό επίπεδο πληρέστερη δήλωση της συνθέσεως των τροφών, όσον αφορά τα αναλυτικά συστατικά και τις περιεχόμενες ύλες που χρησιμοποιούνται πάντως, ότι οι δηλώσεις αυτές δεν μπορεί να απαιτούνται παρά μόνο στο μέτρο που προβλέπονται από την παρούσα οδηγία. »
Τα άρθρα 8 και 9 της οδηγίας 79/373 έχουν ως εξής:
«Άρθρο 8
Στα κράτη μέλη επιτρέπεται, εφόσον οι εθνικές τους διατάξεις το προβλέπουν κατά την υιοθέτηση της παρούσης οδηγίας, να περιορίζουν τη διάθεση στο εμπόριο των συνθέτων τροφών σε εκείνες:
—
που παράγονται από ορισμένα συστατικά, ή
—
που είναι απαλλαγμένες από ορισμένα συστατικά.
Άρθρο 9
Τα κράτη μέλη μεριμνούν, ώστε οι σύνθετες τροφές να μην υποβάλλονται, για λόγους που αφορούν οι διατάξεις που περιέχονται στην παρούσα οδηγία, σε περιορισμούς εμπορίας άλλους από εκείνους που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία. »
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το ερώτημα αυτό το παραπέμπον δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 5, παράγραφοι 4 και 7, της οδηγίας 79/373 αποτελεί ρήτρα standstill που επιτρέπει στα κράτη μέλη να εξαρτούν τη διάθεση των συνθέτων ζωοτροφών στο εμπόριο από απλοποιημένη δήλωση μόνον αν το εθνικό δίκαιο προβλέπει ήδη την απαίτηση αυτή, κατά την ημερομηνία θέσεως της οδηγίας σε ισχύ.
Πρέπει, καταρχάς, να επισημανθεί ότι η ενδεχόμενη υποχρέωση standstill δεν μπορεί να συναχθεί από το κείμενο του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της προαναφερθείσας οδηγίας. Πράγματι, οι διατάξεις αυτές δεν περιέχουν σχετική ρητή διατύπωση, σε αντίθεση προς το άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, δυνάμει του οποίου επιτρέπεται στα κράτη μέλη να περιορίζουν τη διάθεση στο εμπόριο ορισμένων τροφών « εφόσον οι εθνικές τους διατάξεις το προβλέπουν κατά την υιοθέτηση της παρούσης οδηγίας ».
Μία τέτοια υποχρέωση standstill δεν προκύπτει ούτε από την πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 79/373, στην οποία το Συμβούλιο περιορίζεται να διαπιστώσει ότι μόνο ορισμένα κράτη μέλη απαιτούν δήλωση των συστατικών και ότι, αναμένοντας τη θέσπιση συμπληρωματικών διατάξεων, κρίνεται απαραίτητο να προβλέπεται η δυνατότητα να απαιτείται σε εθνικό επίπεδο πληρέστερη δήλωση της συνθέσεως των τροφών, όσον αφορά τα αναλυτικά συστατικά και τις χρησιμοποιούμενες ύλες.
Η έλλειψη ρήτρας standstill στις διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373 επιβεβαιώνεται από την έκδοση, μετά τα πραγματικά περιστατικά της παρούσης υποθέσεως, της οδηγίας 90/44/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Ιανουαρίου 1990, για την τροποποίηση της οδηγίας 79/373, περί εμπορίας των συνθέτων ζωοτροφών (
ΕΕ L 27, σ. 35
), βάσει της οποίας τα κράτη μέλη υποχρεούνται να έχουν θεσπίσει, μέχρι τις 22 Ιανουαρίου 1992, την απλοποιημένη δήλωση.
Βάσει των παρατηρήσεων αυτών πρέπει στο πρώτο ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373 έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν με τη νομοθεσία τους υποχρέωση αναγραφής των χρησιμοποιουμένων στις σύνθετες ζωοτροφές, συστατικών κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους, έστω και αν η υποχρέωση αυτή δεν υφίστατο στο εθνικό δίκαιο κατά την έναρξη ισχύος της ανωτέρω οδηγίας.
Επί του δεύτερου και τρίτου ερωτήματος
Τα ερωτήματα αυτά περιλαμβάνουν δύο σκέλη. Αφενός, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν, σε περίπτωση θεσπίσεως της απλοποιημένης δηλώσεως από ένα κράτος μέλος, η δήλωση αυτή αποτελεί μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών κατά την έννοια του άρθρου 30 της Συνθήκης και, ενδεχομένως, αν δικαιολογείται από την επιτακτική ανάγκη προστασίας του καταναλωτή, που αναγνωρίζεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, ή από λόγους προστασίας της υγείας των ανθρώπων και των ζώων δυνάμει του άρθρου 36 της Συνθήκης. Αφετέρου, το εθνικό δικαστήριο αμφισβητεί το κύρος των διατάξεων της οδηγίας 79/373 που επιτρέπουν στα κράτη μέλη να θεσπίσουν την απαίτηση της απλοποιημένης δηλώσεως, υπό το πρίσμα των άρθρων 30 επ. της Συνθήκης.
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος των ερωτημάτων αυτών, πρέπει εξαρχής να παρατηρηθεί ότι η απαίτηση της απλοποιημένης δηλώσεως, που εφαρμόζεται αδιακρίτως επί των εγχωρίων και των εισαγομένων προϊόντων, έχει ως αποτέλεσμα να καθιστά δυσχερέστερες τις εισαγωγές των συνθέτων ζωοτροφών που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη, τα οποία δεν απαιτούν τέτοια δήλωση. Κατά συνέπεια, και κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (βλ. ιδίως τις αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 1974,
8/74, Dassonville, Smi. 1974, σ. 837
και της 20ής Φεβρουαρίου 1979,
120/78, Rewe-Zentrale, Smi. 1979, σ. 649
), η απαίτηση απλοποιημένης δηλώσεως εμπίπτει στην απαγόρευση του άρθρου 30 της Συνθήκης.
Στη συνέχεια πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, σύμφωνα ιδίως με την απόφαση της 11ης Μαΐου 1989,
76/86, Επιτροπή κατά Γερμανίας ( Συλλογή 1986, σ. 1021 )
, από τα άρθρα 30 επ. της Συνθήκης προκύπτει ότι η εθνική κανονιστική ρύθμιση που θεσπίστηκε ελλείψει κοινών ή εναρμονισμένων κανόνων και εφαρμόζεται αδιακρίτως επί των εθνικών προϊόντων και επί των εισαγομένων προϊόντων από άλλα κράτη μέλη, όπου νομίμως παρασκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο, συμβιβάζεται με την εν λόγω Συνθήκη μόνον εφόσον επιβάλλεται από έναν από τους λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο άρθρο 36 της Συνθήκης ή από επιτακτικές ανάγκες που αφορούν ιδίως την ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών και την προστασία των καταναλωτών.
Τέλος, όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο ιδίως στην απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 1977,
5/77, Tedeschi (Sig. 1977, σ. 1555)
, η επίκληση του άρθρου 36 παύει να δικαιολογείται μόνον αν, κατ' εφαρμογή του άρθρου 100, κοινοτικές οδηγίες προβλέπουν πλήρη εναρμόνιση των εθνικών νομοθεσιών. Πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι όταν δεν έχει ακόμη πραγματοποιηθεί η προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σε ορισμένο τομέα, οι αντίστοιχες εθνικές νομοθεσίες μπορούν να εμποδίζουν την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας στο μέτρο που τα εν λόγω εμπόδια δικαιολογούνται από έναν από τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 36 της Συνθήκης ή από επιτακτικές ανάγκες.
Πρέπει σχετικά να υπενθυμιστεί ότι, όπως επισήμανε ήδη το Δικαστήριο στην απόφαση της 27ης Μαρτίου 1985,
73/84, Denkavit Futtermittel ( Συλλογή 1985, σ. 1013 )
, η προαναφερθείσα οδηγία 79/373 αποσκοπεί στην επιβολή της τηρήσεως ορισμένων κανόνων ποιότητας των συνθέτων ζωοτροφών, στην εξασφάλιση του υγειονομικού ελέγχου των προϊόντων αυτών και της ευθύτητας των συναλλαγών.
Σύμφωνα με τη Διάταξη περί παραπομπής, η απαίτηση της δηλώσεως περιορισμένου περιεχομένου επιβλήθηκε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ακριβώς για να εξασφαλιστεί η ενημέρωση των κτηνοτρόφων όσον αφορά τον τύπο και την ποσότητα των πρώτων υλών που περιέχονται στις σύνθετες τροφές.
Από την πέμπτη και έκτη αιτιολογική σκέψη της προαναφερθείσας οδηγίας 90/44, που καθιστά υποχρεωτική τη δήλωση περιορισμένου περιεχομένου από 22ας Ιανουαρίου 1992, προκύπτει ότι η οδηγία 79/373 έχει ως στόχο να πληροφορείται ο εκτροφέας αντικειμενικά και όσο το δυνατόν ακριβέστερα τη σύνθεση και τη χρησιμοποίηση των ζωοτροφών και ότι η δήλωση των συστατικών των τροφών αυτών αποτελεί, σε ορισμένες περιπτώσεις, σημαντικό στοιχείο πληροφορήσεως των εκτροφέων.
Ενόψει των παρατηρήσεων αυτών, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η απαίτηση δηλώσεως περιορισμένου περιεχομένου τείνει συγχρόνως να εξασφαλίσει την προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων και των ζώων, κατά την έννοια του άρθρου 36 της Συνθήκης καθώς και την προστασία των καταναλωτών και την ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών.
Μια τέτοια απαίτηση πρέπει εντούτοις να ικανοποιείται με μέσα που να μην είναι δυσανάλογα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς και να εμποδίζουν όσο το δυνατόν λιγότερο την εισαγωγή προϊόντων που παρασκευάστηκαν και διατέθηκαν νόμιμα στο εμπόριο σε άλλα κράτη μέλη. Η αναγραφή όμως υποχρεωτικής ενδείξεως, επί των συνθέτων ζωοτροφών, όλων των συστατικών που τις συνθέτουν κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους μπορεί να θεωρηθεί ως κατάλληλο μέσο και ανάλογο προς τους επιδιωκόμενους σκοπούς, στο μέτρο που είναι βέβαιο ότι η επισήμανση αποτελεί ένα από τα λιγότερο περιοριστικά μέτρα για την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων αυτών εντός της Κοινότητας.
Στο πρώτο σκέλος του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος πρέπει επομένως να δοθεί η απάντηση ότι η επιβαλλόμενη από τη νομοθεσία κράτους μέλους υποχρέωση αναγραφής των συστατικών των συνθέτων ζωοτροφών κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους δικαιολογείται από το γενικό συμφέρον της προστασίας της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, κατά την έννοια του άρθρου 36 της Συνθήκης, καθώς και από τις απαιτήσεις της προστασίας των καταναλωτών και της ευθύτητας των εμπορικών συναλλαγών.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος των ερωτημάτων αυτών σχετικά με το κύρος των διατάξεων της προαναφερθείσας οδηγίας 79/373, υπό το πρίσμα των άρθρων 30 επ. της Συνθήκης, πρέπει να υπενθυμιστεί η πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ. ιδίως την απόφαση της 18ης Απριλίου 1991,
C-63/89, Les Assurances du Crédit, Συλλογή 1991, σ. Ι-1799
) σύμφωνα με την οποία, στο πλαίσιο της ασκήσεως των καθηκόντων που έχουν ανατεθεί στα κοινοτικά όργανα όσον αφορά την προσέγγιση των νομοθετικών διατάξεων, πρέπει αναγκαστικά να αναγνωριστεί στα όργανα αυτά ένα περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά τα στάδια που πρέπει να τηρηθούν κατά την εναρμόνιση, λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων του προς εναρμόνιση τομέα.
Όπως διαπίστωσε ανωτέρω το Δικαστήριο, η εναρμόνιση που πραγματοποιήθηκε μέχρι τώρα στον τομέα των συνθέτων ζωοτροφών είναι μόνο μερική. Επομένως, δεν έχει ουδόλως αποδειχθεί ότι το Συμβούλιο, επιτρέποντας βάσει των διατάξεων του άρθρου 5, παράγραφοι 4 και 7, της προαναφερθείσας οδηγίας 79/373, τη διατήρηση ή τη θέσπιση από τα κράτη μέλη της απαιτήσεως απλοποιημένης δηλώσεως, υπερέβη τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεως του. Απ' αυτό προκύπτει ότι τα εμπόδια της ελεύθερης κυκλοφορίας που προκύπτουν, με τον τρόπο αυτό, από τις διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών πρέπει να γίνουν δεκτά στο μέτρο που η απαίτηση της δηλώσεως εξυπηρετεί την προστασία της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, την προστασία του καταναλωτή και την ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών.
Κατά συνέπεια, στο δεύτερο σκέλος του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέταση των διατάξεων του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373 δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να θίξουν το κύρος των διατάξεων αυτών.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική και η Ιταλική Κυβέρνηση, το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( δεύτερο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Verwaltungsgerichtshof Baden-Württemberg, με Διάταξη της 16ης Ιανουαρίου 1990, αποφαίνεται:

1)
Το άρθρο 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί εμπορίας των συνθέτων ζωοτροφών, έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίσουν με τη νομοθεσία τους υποχρέωση αναγραφής των χρησιμοποιουμένων στις σύνθετες ζωοτροφές συστατικών κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους, έστω και αν η υποχρέωση αυτή δεν υφίστατο στο εθνικό δίκαιο κατά την έναρξη ισχύος της ανωτέρω οδηγίας.

2)
Η επιβαλλόμενη από τη νομοθεσία κράτους μέλους υποχρέωση αναγραφής των συστατικών των συνθέτων ζωοτροφών κατά φθίνουσα τάξη μεγέθους του βάρους τους δικαιολογείται από το γενικό συμφέρον της προστασίας της υγείας των ανθρώπων και των ζώων, κατά την έννοια του άρθρου 36 της Συνθήκης, καθώς και από τις απαιτήσεις της προστασίας των καταναλωτών και της ευθύτητας των εμπορικών συναλλαγών.

3)
Από την εξέταση των διατάξεων του άρθρου 5, παράγραφος 4, στοιχείο β, και παράγραφος 7, της οδηγίας 79/373 δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να θίξουν το κύρος των διατάξεων αυτών.

O'Higgins
Mancini
Schockweiler
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 20 Ιουνίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
Τ. F. O'Higgins
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.