CELEX: 62004CJ0193
Taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital
Direttiva 69/335/KEE
Trasferiment ta' ishma ta' kumpannija b'responsabbiltà limitata

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikoli 4(3), 10(ċ), u 12(1)(e) tad-Direttiva tal-Kunsill
69/335/KEE tas-17 ta’ Lulju 1969 li tikkonċerna taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital (ĠU L 249, p. 25), kif emendata mid-Direttiva
tal-Kunsill 85/303/KEE ta’ l-10 ta’ Ġunju 1985 (ĠU L 156, p. 23, iktar ‘il quddiem id-"Direttiva 69/335").
2       Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-Fazenda Pública (it-Teżor Pubbliku) u l-kumpannija Organon Portuguesa
– Produtos Químicos e Farmacêuticos L
da
(iktar ‘il quddiem "Organon Portuguesa") dwar il-ħlas ta’ drittijiet għall-kostituzzjoni ta’ att notarili li bih jiġi reġistrat
trasferiment ta’ ishma.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       L-ewwel premessa tad-Direttiva 69/335 tirreferi għall-objettiv tat-Trattat KEE li jfittex li jippromwovi l-moviment ħieles
tal-kapital, bil-għan li tinħoloq unjoni ekonomika li għandha karatteristiċi simili għal dawk ta’ suq domestiku.
4       Fit-tieni premessa tad-Direttiva 69/335, huwa kkonstatat li t-taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital, li huma fis-seħħ fl-Istati
Membri, jagħtu lok għal diskriminazzjoni, taxxa doppja u d-diversitajiet li jfixklu l-moviment ħieles tal-kapital u li għandhom
jiġu eliminati b’armonizzazzjoni.
5       Għal dan il-għan, is-sitt u s-seba’ premessi tad-Direttiva 69/335 jikkonstataw il-bżonn ta’ l-applikazzjoni għall-ġbir ta’
kapital ta’ dazju li jista’ jiġi mitlub darba biss fis-suq komuni, li għandu jkun l-istess fl-Istati Membri kollha u armonizzata
f’dak li jirrigwarda l-istruttura u r-rati tiegħu. Fl-aħħar, it-tmien premessa ta’ din id-Direttiva taħseb għat-tneħħija tat-taxxi
indiretti l-oħra kollha bl-istess karatteristiċi bħal dan id-dazju kapitali uniku.
6       Skond l-Artikolu 1 tad-Direttiva 69/335, "[l]-Istati Membri għandhom jimponu ħlas fuq il-kontribuzzjonijiet ta’ kapital lil
kumpanniji ta’ kapital taxxa armonizzata […]".
7       L-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 69/335 jistabbilixxi l-lista ta’ operazzjonijiet li jagħtu lok għall-impożizzjoni ta’ dazju
kapitali. Dawn l-operazzjonijiet essenzjalment jirrigwardaw il-formazzjoni ta’ kumpannija kapitali fis-sens ta’ din id-Direttiva
jew iż-żieda fil-kapital ta’ tali kumpannija. Il-paragrafu 3 ta’ dan l-Artikolu jaqra kif ġej:
""Formazzjoni, fis-sens tal-paragrafu 1 (a), m’għandha tinkludi ebda alterazzjoni ta’ l-istrument jew ir-regolamenti kostitwenti
ta’ kumpannija kapitali, u b’mod partikolari:
a)      il-konverżjoni ta’ kumpannija kapitali f’tip differenti ta’ kumpannija kapitali;
b)      it-trasferiment minn Stat Membru għal Stat Membru ieħor taċ-ċentru effettiv ta’ ammini[s]trazzjoni jew ta’ l-uffiċju rreġistrat
ta’ kumpannija, ditta, assoċjazzjoni jew persuna ġuridika li hi kkunsidrata fiż-żewġ Stati Membri, għall-iskopijiet li jiġi
mpost dazju kapitali, bħala kumpannija kapitali;
ċ)      bidla fl-objettivi ta’ kumpannija kapitali;
d)      l-estenzjoni tal-perjodu ta’ eżistenza ta’ kumpannija kapitali."
8       Skond l-Artikolu 10 tad-Direttiva 69/335:
"Barra d-dazju kapitali, l-Istati Membri m’għandhom jimponu ebda ntaxxar affattu, fir-rigward ta’ kumpanniji, ditti, assoċjazzjonijiet
jew persuni ġuridiċi li jaħdmu għal profit:
a)      fir-rigward ta’ l-operazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 4;
b)      fir-rigward ta’ kontribuzjonijiet, self jew il-provvista ta’ servizzi, li jsiru bħala parti mill-operazzjonijiet imsemmija
fl-Artikolu 4;
ċ)      fir-rigward ta’ reġistrazzjoni jew kull formalità oħra meħtieġa qabel il-bidu ta’ negozju li għalih kumpanija, ditta, assoċjazzjoni,
jew persuna ġuridika li taħdem għall-profitt tista’ tkun soġġetta għar-raġuni tal-forma ġuridika tagħha."
9       L-Artikolu 11 tad-Direttiva 69/335 jiddisponi li:
"L-Istati Membri m’għandhom [jas]soġġett[aw] għal ebda forma ta’ tassazzjoni:
a)      il-ħolqien, il-ħruġ, l-ammissjoni għall-kwotazzjoni fil-Borża, li jagħmlu disponibbli fis-suq jew li jittrattaw fi
stocks
, ishma jew sigurtajiet oħrajn ta’ l-istess tip […]
[…]"
10     Fl-aħħar, l-Artikolu 12 tad-Direttiva 69/335 jipprovdi li:
« "1.      Minkejja l-Artikoli 10 u 11, l-Istati Membri […] jistgħu jimponu:
a)      dazji fuq it-trasferiment ta’ titoli, kemm jekk imposti b’rata uniformi u kemm jekk le;
[…]
e)      dazji mħallsa [bħala] drittijiet;
[…]"

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
11     Skond l-Artikolu 228(1) tal-Kodiċi tal-kumpanniji kummerċjali u l-Artikolu 80(2)(h) tal-Kodiċi notarili, trasferiment ta’
ishma ta’ kumpannija kapitali għandu jiġi formalment irreġistrat b’att notarili. Id-drittijiet għall-kostituzzjoni ta’ tali
att notarili huma stabbiliti skond it-tariffi tar-rinumerazzjonijiet notarili approvati bid-Digriet Nru 996/98, tal-25 ta’
Novembru 1998 (
Diário da República
I, Serje B, Nru 273, tal-25 ta’ Novembru 1998, iktar ‘il quddiem it-"tariffa"). Dawn id-drittijiet jikkonsistu f’ammont fiss
(l-Artikolu 4 tat-tariffa) u f’ammont li jvarja, ikkalkulat fuq il-valur totali tat-tranżazzjoni (l-Artikolu 5(1) tat-tariffa).

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
12     Jirriżulta mill-proċess li Organon Portuguesa, kumpannija b’responsabbiltà limitata regolata mil-liġi Portugiża li, minħabba
f’hekk, hija kumpannija kapitali fis-sens ta’ l-Artikolu 3(1)(a) tad-Direttiva 69/335, li rreġistrat trasferiment ta’ ishma,
b’att notarili magħmul fil-25 ta’ Ottubru 2001 f’uffiċċju notarili ta’ Lisbona. Dan it-trasferiment mhuwiex marbut ma’ żieda
fil-kapital ta’ l-imsemmija kumpannija.
13     Għall-kostituzzjoni ta’ dan l-att notarili, meħtieġa mil-leġiżlazzjoni fuq imsemmija, u abbażi tal-metodu ta’ kalkolu previst
f’din il-leġiżlazzjoni, Organon Portuguesa kellha tħallas drittijiet notarili fl-ammont totali ta’ 2 577 150 PTE.
14     It-Tribunal Tributário de Primeira Instância de Lisboa laqa’ r-rikors ppreżentat quddiemu minn Organon Portuguesa kontra l-att
ta’ likwidazzjoni ta’ l-imsemmija drittijiet notarili. Fazenda Pública kkontestat din id-deċiżjoni u appellat quddiem is-Supremo
Tribunal Administrativo, li ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jressaq lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari
li ġejjin:
"1)      Id-drittijiet miġbura għall-kostituzzjoni ta’ att pubbliku ta’ trasferiment ta’ ishma ta’ kumpannija jaqgħu taħt id-dispożizzjonijiet
ta’ l-Artikolu 4(3) [tad-Direttiva 69/335]?
2)      L-Artikolu 5(1) moqri flimkien ma’ l-Artikolu 3(c) tat-tariffa […], fil-verżjoni tagħha fis-seħħ fid-data meta seħħew il-fatti,
huwa inkompatibbli ma’ l-Artikoli 10(ċ) u 12(1)(e) tad-Direttiva 69/335 […], safejn tistabbilixxi, għall-kostituzzjoni ta’
att pubbliku ta’ trasferiment ta’ ishma, drittiijiet iffissati esklużivament skond il-valur ta’ l-ishma ttrasferiti, mingħajr
limitu ta’ l-ammont u indipendentement mill-valur tas-servizz ipprovdut?"

Fuq id-domandi preliminari
15     Permezz ta’ dawn id-domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk id-dispożizzjonijiet
tad-Direttiva 69/335 jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi, għall-kostituzzjoni
ta’ att notarili li bih jiġi reġistrat trasferiment ta’ ishma mhux marbut ma’ żieda fil-kapital ta’ kumpannija, li għandhom
jinġabru drittijiet iffissati esklużivament skond il-valur ta’ l-ishma ttrasferiti, mingħajr limitu ta’ l-ammont u indipendentement
mill-valur tas-servizz ipprovdut.
16     Il-Qorti tal-Ġustizzja sejra tillimita ruħha li teżamina d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 69/335 li huma rilevanti sabiex
tagħti tweġiba utli lill-qorti tar-rinviju.
17     Skond il-ġurisprudenza kostanti tal-Qorti tal-Ġustizzja, id-drittijiet miġbura għall-kostituzzjoni ta’ att notarili li bih
tiġi rreġistrata operazzjoni li taqa’ taħt id-Direttiva 69/335, fil-kuntest ta’ sistema bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali,
li hija kkaratterizzata mill-fatt li n-nutara huma uffiċjali ta’ l-Istat u li d-drittijiet huma mħallsa parzjalment lill-Istat
biex tiġi ffinanzjata l-ħidma tiegħu, jikkostitwixxu taxxa fis-sens ta’ din id-Direttiva (is-sentenzi tad-29 ta’ Settembru
1999, Modelo, C-56/98, Ġabra p. I‑6427, punt 23, u tal-21 ta’ Settembru 2000, Modelo, C-19/99, Ġabra p. I‑7213, punt 23).
18     L-Artikolu 11(a) tad-Direttiva 69/335 tipprojbixxi kull forma ta’ tassazzjoni tal-ħolqien, tal-ħruġ, ta’ l-ammissjoni għall-kwotazzjoni
fil-Borża, tat-tqegħid fis-suq jew tan-negozjar fi
stocks
, ta’ ishma jew ta’ sigurtajiet oħrajn ta’ l-istess tip, jew taċ-ċertifikati li jirrappreżentaw dawn is-sigurtajiet, maħruġa
minn min ikun.
19     Għalhekk, din id-dispożizzjoni tirrigwarda wkoll it-taxxi mitluba għall-formalitajiet essenzjali marbuta mat-trasferiment
ta’ ishma, bħalma huma d-drittijiet notarili in kwistjoni fil-kawża prinċipali.
20     Madankollu, l-Artikolu 12 tad-Direttiva 69/335 tipprovdi derogi għad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikoli 10 u 11 ta’ din id-Direttiva.
Fost dawn id-derogi hemm, fl-Artikolu 12(1)(a), id-"dazji fuq it-trasferiment ta’ titoli, kemm jekk imposti b’rata uniformi
u kemm jekk le". Huwa paċifiku li t-trasferiment ta’ ishma jaqa’ taħt il-kunċett ta’ trasferiment ta’ titoli.
21     F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (is-sentenza tas-17 ta’ Diċembru 1998, Codan, C-236/97,
Ġabra p. I‑8679, punt 31, u d-digriet tal-5 ta’ Frar 2004, SONAE Distribuição, C-357/02, li għadu ma ġiex ippubblikat fil-Ġabra,
punt 23) li l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 69/335 jippermetti l-ġbir ta’ taxxa fil-każ ta’ trasferiment ta’ titoli, indipendentement
mill-kwistjoni jekk il-kumpannija li toħroġ dawn it-titoli hijiex ammessa għal kwotazzjoni fil-Borża u jekk it-trasferiment
ta’ dawn it-titoli jkunx seħħ fil-Borża jew direttament mit-trasferent għall-akkwirent.
22     Konsegwentement, taxxa bħal dik ikkostitwita mid-drittijiet in kwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt id-deroga prevista
fl-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 69/335 u, għaldaqstant, il-ġbir tagħha ma jmurx kontra din id-Direttiva.
23     F’dan ir-rigward għandu jingħad ukoll li l-fatt li l-ammont ta’ l-imsemmija drittijiet jiżdied direttament u mingħajr limitu
proporzjonalment għall-valur ta’ l-ishma ttrasferiti ma jaffettwax din il-konklużjoni (id-digriet SONAE, iċċitat iktar ’il
fuq, punt 25).
24     Fil-fatt, billi l-Artikolu 12(1)(a) tad-Direttiva 69/335 jipprovdi li t-taxxi previsti minn din id-dispożizzjoni jistgħu jkunu
"imposti b’rata uniformi [jew] le", huwa jagħti lill-Istati Membri l-possibbiltà li jiddeterminaw liberament ir-rata ta’ dawn
it-taxxi. Minbarra dan, dawn it-taxxi mhumiex meqjusa li jikkostitwixxu l-korrispettiv finanzjarju ta’ servizz mogħti, b’mod
li l-ammont tagħhom m’għandux għalfejn ikun marbut ma’ l-ispejjeż ta’ l-imsemmi servizz u li l-kriterji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza
(ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-21 ta’ Ġunju 2001, SONAE, C-206/99, Ġabra p. I‑4679, punti 32 sa 34, u l-ġurisprudenza
ċċitata) sabiex jiddistingwu d-dazji mħallsa bħala drittijiet, fis-sens tad-Direttiva 69/335, minn dawk li ma jaqgħux taħt
din il-kategorija mhumiex applikabbli għalihom (id-digriet SONAE, iċċitat iktar ‘il fuq, punti 26 u 27).
25     Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għad-domandi mressqa għandha tkun li d-Direttiva 69/335 ma tipprekludix
leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi, għall-kostituzzjoni ta’ att notarili li bih jiġi rreġistrat trasferiment ta’ ishma
mhux marbut ma’ żieda fil-kapital ta’ kumpannija, li għandhom jinġabru drittijiet iffissati b’rata uniformi u/jew skond il-valur
ta’ l-ishma ttrasferiti.

Fuq l-ispejjeż
26     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
Id-Direttiva tal-Kunsill 69/335/KEE tas-17 ta’ Lulju 1969 li tikkonċerna taxxi indiretti fuq il-ġbir tal-kapital, kif emendata
mid-Direttiva tal-Kunsill 85/303/KEE ta’ l-10 ta’ Ġunju 1985, ma tipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi, għall-kostituzzjoni
ta’ att notarili li bih jiġi rreġistrat trasferiment ta’ ishma mhux marbut ma’ żieda fil-kapital ta’ kumpannija, li għandhom
jinġabru drittijiet iffissati b’rata uniformi u/jew skond il-valur ta’ l-ishma ttrasferiti.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.