CELEX: 62005TJ0319
Εξωτερικές σχέσεις
Συμφωνία μεταξύ Ευρωπαϊκής Κοινότητας και Ελβετικής Συνομοσπονδίας σχετικά με τις αεροπορικές μεταφορές
Μέτρα που έλαβε η Γερμανία σχετικά με τις προσεγγίσεις στον αερολιμένα της Ζυρίχης
Κανονισμός (ΕΚ) 2408/92
Δικαιώματα άμυνας
Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων
Αρχή της αναλογικότητας

, την πραγματικότητα, ελαχιστοποιώντας τον αντίκτυπο που έχουν τα γερμανικά μέτρα επί του αερολιμένα της Ζυρίχης.
Πράγματι, εφόσον, όπως επισημάνθηκε μόλις ανωτέρω, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν ήταν σε θέση να επιβάλει οποιοδήποτε
άλλο μέτρο πέραν των επίμαχων εν προκειμένω προκειμένου να επιτύχει τον σκοπό της μειώσεως των οχλήσεων από τον θόρυβο, ο
ενδεχόμενος περιορισμός της επιχειρησιακής ικανότητας του αερολιμένα της Ζυρίχης κατόπιν της λήψης των μέτρων αυτών δεν αρκεί,
αυτός καθαυτός, για να συναχθεί το συμπέρασμα ότι τα εν λόγω μέτρα ήσαν δυσανάλογα.
Το συμπέρασμα ότι τα μέτρα αυτά είναι δυσανάλογα θα μπορούσε να δικαιολογηθεί μόνο σε περίπτωση που θα συνεπάγονταν μείζονα
προβλήματα για τον αερολιμένα της Ζυρίχης, όπως παραδείγματος χάρη τη συρρίκνωση της επιχειρησιακής του ικανότητας με αποτέλεσμα
την οριστική κατάργηση πτήσεων.
Επιβάλλεται, πάντως, η διαπίστωση ότι η Ελβετική Συνομοσπονδία ούτε επικαλέστηκε ούτε, ακόμη λιγότερο, απέδειξε την ύπαρξη
ή έστω το ενδεχόμενο προκλήσεως τέτοιων προβλημάτων.
Πράγματι, πέραν ορισμένων γενικόλογων ισχυρισμών σχετικά με τη διαφορά μεταξύ της μέγιστης δυνατής και της προσδοκώμενης επιχειρησιακής
ικανότητας του αερολιμένα της Ζυρίχης, καθώς και με τη σημασία της βελτιστοποιήσεως της ροής των πραγματοποιούμενων κατά κύματα
προσγειώσεων και απογειώσεων, η Ελβετική Συνομοσπονδία επικαλέστηκε απλώς και μόνο τη συμφόρηση στις απογειώσεις ή τις προσγειώσεις,
στον αερολιμένα της Ζυρίχης, για σύντομα διαστήματα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όμως, η συμφόρηση, καίτοι ενοχλητική τόσο
για τους επιβάτες όσο και για τις αεροπορικές εταιρίες, δεν πρέπει να θεωρηθεί μείζον πρόβλημα.
Όσον αφορά το επιχείρημα της Ελβετικής Συνομοσπονδίας ότι κακώς η Επιτροπή στηρίχθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση στο πρόγραμμα
πτήσεων της αεροπορικής εταιρίας Swiss, επισημαίνεται, αφενός, ότι, στην αιτιολογική σκέψη 46 της αποφάσεως αυτής, η Επιτροπή
αναφέρθηκε γενικώς στα θερινά δρομολόγια 2003 και στα χειμερινά δρομολόγια της περιόδου 2003/2004, τα οποία περιλαμβάνουν
όλες τις πτήσεις με αφετηρία ή προορισμό τον αερολιμένα της Ζυρίχης, και όχι μόνον εκείνες που πραγματοποιεί η Swiss.
Πρέπει να τονιστεί, αφετέρου, ότι η Ελβετική Συνομοσπονδία δεν προσκόμισε κάποιο έγγραφο, που να περιέχει, παραδείγματος χάρη,
τα στοιχεία των πτήσεων οι οποίες καταργήθηκαν αναγκαστικώς λόγω της εφαρμογής των επίδικων γερμανικών μέτρων, προκειμένου
να ανατρέψει το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή με την αιτιολογική σκέψη 47 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι δηλαδή
λαμβανομένων υπόψη των δρομολογίων στα οποία αναφέρθηκε με την αιτιολογική σκέψη 46 της εν λόγω αποφάσεως, ο ενδεχόμενος αντίκτυπος
των επίδικων γερμανικών μέτρων ήταν περιορισμένος.
Επομένως, το επιχείρημα που αντλεί η Ελβετική Συνομοσπονδία από τον αντίκτυπο των επίδικων γερμανικών μέτρων στην επιχειρησιακή
ικανότητα του αερολιμένα της Ζυρίχης πρέπει να απορριφθεί. Επιβάλλεται, κατά συνέπεια, το συμπέρασμα ότι ορθώς έκρινε η Επιτροπή
με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι τα μέτρα αυτά δεν συνιστούν παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Εφόσον από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα δικαιολογούνται από αντικειμενικές περιστάσεις
και είναι ανάλογα προς τον σκοπό που επιδιώκουν, διαπιστώνεται, λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας στην οποία αναφέρονται οι
ανωτέρω σκέψεις 140 και 145, ότι δεν εισάγουν διάκριση εις βάρος των ελβετικών αεροπορικών εταιριών και, ιδίως, της Swiss.
Επιπλέον, ακόμη και αν υποτεθεί ότι, αντιθέτως προς τα διαλαμβανόμενα στην ανωτέρω σκέψη 123, η Επιτροπή όφειλε να λάβει επίσης
υπόψη, κατά την ανάλυση των επίδικων γερμανικών μέτρων, τα δικαιώματα των περιοίκων και των εχόντων την εκμετάλλευση των αερολιμένων,
συγκεκριμένα δε των περιοίκων του αερολιμένα της Ζυρίχης και της επιχειρήσεως η οποία έχει την εκμετάλλευσή του, επιβάλλεται
για τους ίδιους λόγους το συμπέρασμα ότι τα επίδικα μέτρα δεν εισάγουν διακρίσεις ούτε εις βάρος των ως άνω προσώπων.
Επομένως, ορθώς έκρινε η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα δεν αντιβαίνουν στην αρχή της
ίσης μεταχειρίσεως, την οποία κατοχυρώνει το άρθρο 3 της Συμφωνίας.
–       Επί της προβαλλόμενης παραβιάσεως της αρχής της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών στον τομέα των αερομεταφορών
Υπενθυμίζεται ότι κατά την Ελβετική Συνομοσπονδία η προσβαλλόμενη απόφαση βαρύνεται με πλάνη περί το δίκαιο, στο μέτρο που
η Επιτροπή έκρινε με την αιτιολογική σκέψη 35, στοιχείο β΄, της αποφάσεως αυτής ότι η ελεύθερη παροχή των υπηρεσιών «δεν υφίσταται»
στο πλαίσιο της Συμφωνίας και, ως εκ τούτου, δεν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα συνεπάγονται περιορισμούς
της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών στον τομέα των αερομεταφορών.
Πρέπει να υπομνηστεί ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα έχουν, αποδεδειγμένα, ως σκοπό τη μείωση των οχλήσεων από τον θόρυβο σε
μία τουριστική περιοχή της Γερμανίας, σκοπός που άπτεται μιας ειδικής πτυχής της προστασίας του περιβάλλοντος.
Κατά πάγια νομολογία, η προστασία του περιβάλλοντος καταλέγεται μεταξύ των επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος που μπορούν
να δικαιολογήσουν περιορισμούς των θεμελιωδών ελευθεριών τις οποίες εγγυάται η Συνθήκη ΕΚ, όπως είναι ιδίως η ελεύθερη παροχή
των υπηρεσιών (βλ., σχετικώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 20ής Σεπτεμβρίου 1988, 302/86, Επιτροπή κατά Δανίας, Συλλογή 1988,
σ. 4607, σκέψη 9, και της 14ης Δεκεμβρίου 2004, C‑309/02, Radlberger Getränkegesellschaft και S. Spitz, Συλλογή 2004, σ. I‑11763,
σκέψη 75).
Ασφαλώς, ανεξαρτήτως της υπάρξεως θεμιτού σκοπού, προϋπόθεση για να δικαιολογηθεί περιορισμός των θεμελιωδών ελευθεριών τις
οποίες εγγυάται η Συνθήκη ΕΚ αποτελεί ότι το επίμαχο μέτρο πρέπει να είναι κατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού
και να μην υπερβαίνει τα αναγκαία για την επίτευξη του σκοπού αυτού όρια (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Οκτωβρίου 2008,
C‑527/06, Renneberg, σ. I-7735, σκέψη 81 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Υπενθυμίζεται πάντως ότι η Επιτροπή εξέτασε με την προσβαλλόμενη απόφαση, επικουρικώς, το ζήτημα της συμβατότητας των επίδικων
γερμανικών μέτρων με την αρχή της αναλογικότητας και ορθώς κατέληξε ότι τα μέτρα αυτά είναι ανάλογα προς τον σκοπό που επιδιώκουν.
Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι είναι αβάσιμη η αιτίαση την οποία προέβαλε η Ελβετική Συνομοσπονδία,
ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει την αρχή της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών. Συγκεκριμένα, ακόμη και αν το συμπέρασμα
της αιτιολογικής σκέψης 35, στοιχείο β΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως, το οποίο υπομνήσθηκε με την ανωτέρω σκέψη 203, ήταν
εσφαλμένο, το σφάλμα αυτό δεν θα επέφερε την ακύρωση της αποφάσεως, καθόσον, όπως ήδη επισημάνθηκε, ορθώς έκρινε η Επιτροπή
με την εν λόγω απόφαση ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα επιδιώκουν σκοπό σχετικό με την προστασία του περιβάλλοντος και είναι
ανάλογα προς τον ως άνω σκοπό.
Το αυτό ισχύει και για την αιτίαση ότι κακώς δεν ελήφθη υπόψη η προαναφερθείσα στην ανωτέρω σκέψη 33 απόφαση Malpensa. Όπως
ισχυρίζεται η ίδια η Ελβετική Συνομοσπονδία, η συνεκτίμηση της αποφάσεως αυτής θα έπρεπε να οδηγήσει την Επιτροπή στην εξέταση
των επίδικων γερμανικών μέτρων και υπό το πρίσμα των συνεπειών τους επί της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών στον τομέα των
αερομεταφορών. Όπως, όμως, τονίστηκε μόλις παραπάνω, η εξέταση αυτή δεν θα ήταν δυνατό να καταλήξει σε διαφορετικό συμπέρασμα
από εκείνο που συνήχθη με την προσβαλλόμενη απόφαση.
–       Επί της προβαλλομένης αθετήσεως εκ μέρους της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας της υποχρεώσεως ειλικρινούς συνεργασίας
Απορριπτέα είναι και η αιτίαση της Ελβετικής Συνομοσπονδίας ότι η Επιτροπή παρέλειψε να λάβει υπόψη την υποτιθέμενη αθέτηση,
εκ μέρους της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, της υποχρεώσεως ειλικρινούς συνεργασίας, η οποία απορρέει από το άρθρο
17 της Συμφωνίας.
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι ήδη διαπιστώθηκε ότι τα επίδικα γερμανικά μέτρα δεν αντιβαίνουν στην αρχή της ίσης μεταχειρίσεως,
την οποία κατοχυρώνει το άρθρο 3 της Συμφωνίας.
Εξάλλου, διαπιστώθηκε επίσης ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η αρχή της ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών ετύγχανε εφαρμογής
στο πλαίσιο της Συμφωνίας, οι ενδεχόμενοι περιορισμοί της ελευθερίας αυτής λόγω της εφαρμογής των επίδικων γερμανικών μέτρων
δικαιολογούνται από τον σκοπό της προστασίας του περιβάλλοντος, με συνέπεια η ελεύθερη παροχή των υπηρεσιών να μην αποκλείει
την εφαρμογή των ως άνω μέτρων.
Τέλος, η Ελβετική Συνομοσπονδία δεν προσδιόρισε οποιαδήποτε διάταξη της Συμφωνίας η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί υπό την
έννοια ότι απαγορεύει την εφαρμογή των γερμανικών μέτρων. Κατά συνέπεια, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι η Συμφωνία συνεπάγεται
για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η οποία δεν είναι ένα εκ των συμβαλλομένων μερών της, υποχρέωση ειλικρινούς
συνεργασίας, ορθώς διαπιστώθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι δεν συντρέχει παράβαση της υποτιθέμενης αυτής υποχρεώσεως.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι ο τρίτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί, όπως και η προσφυγή στο σύνολό
της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα
δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Ελβετική Συνομοσπονδία ηττήθηκε, πρέπει
να φέρει όχι μόνον τα δικά της δικαστικά έξοδα, αλλά και εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, σύμφωνα με το αίτημα της
τελευταίας.
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του ίδιου Κανονισμού, τα κράτη μέλη που παρενέβησαν στη διαφορά φέρουν τα δικαστικά
τους έξοδα. Επομένως, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, ως παρεμβαίνουσα, να φέρει τα δικά της έξοδα.
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι κάποιος
εκ των παρεμβαινόντων φέρει τα δικαστικά του έξοδα. Εν προκειμένω, το Landkreis Waldshut, που παρενέβη υπέρ της Επιτροπής,
φέρει τα δικά του έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Ελβετική Συνομοσπονδία φέρει τα δικαστικά της έξοδα, καθώς και εκείνα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.
3)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Landkreis Waldshut φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Βηλαράς
Prek
Ciucă
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 9 Σεπτεμβρίου 2010.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.