CELEX: 61989CJ0192
Συμφωνία συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας
Απόφαση του Συμβουλίου Συνδέσεως
Άμεσο αποτέλεσμα

Με απόφαση της 1ης Ιουνίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 8 Ιουνίου 1989, το Raad van State των Κάτω Χωρών υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων των αποφάσεων 2/76, της 20ής Δεκεμβρίου 1976, και 1/80, της 19ης Σεπτεμβρίου 1980, του Συμβουλίου Συνδέσεως που συστάθηκε με τη Συμφωνία Συνδέσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας που υπογράφηκε στην 'Αγκυρα, στις 12 Σεπτεμβρίου 1963, και συνήφθη επ' ονόματι της Κοινότητας με την απόφαση 64/732/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 1963 (ΕΕ ειδ. έκδ. 11/001, σ. 48, στο εξής: Συμφωνία ).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του S. Ζ. Sevince, Τούρκου υπηκόου, και του Staatssecretaris van Justitie σχετικά με την άρνηση χορηγήσεως άδειας διαμονής στις Κάτω Χώρες.
Όπως προκύπτει από τη δικογραφία της υποθέσεως, στις 11 Σεπτεμβρίου 1980 απορρίφθηκε η αίτηση του Sevince για ανανέωση της άδειας διαμονής, που του είχε χορηγηθεί στις 22 Φεβρουαρίου του 1979, για τον λόγο ότι δεν υφίσταντο πλέον οικογενειακοί λόγοι που είχαν δικαιολογήσει τη χορήγηση της άδειας αυτής. Η ασκηθείσα κατά της αποφάσεως αυτής προσφυγή, η οποία είχε αυτοδικαίως ανασταλτικό αποτέλεσμα, απορρίφθηκε οριστικά από το Raad van State στις 12 Ιουνίου 1986. Κατά την περίοδο που υφίστατο το ανασταλτικό αποτέλεσμα της προσφυγής, ο Sevince έλαβε πιστοποιητικό εργασίας η ισχύς του οποίου διήρκεσε μέχρι την έκδοση της προαναφερθείσας αποφάσεως του Raad van State της 12ης Ιουνίου 1986.
Ισχυριζόμενος ότι είχε ασκήσει επί ορισμένα έτη έμμισθη δραστηριότητα στις Κάτω Χώρες, ο Sevince ζήτησε, στις 13 Απριλίου 1987, τη χορήγηση άδειας διαμονής. Προς στήριξη της αιτήσεως του, επικαλέστηκε το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β ), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76, κατά το οποίο ο Τούρκος εργαζόμενος που έχει απασχοληθεί επί πέντε και πλέον έτη σε κράτος μέλος της Κοινότητας έχει στο εν λόγω κράτος μέλος ελεύθερη πρόσβαση σε οποιαδήποτε έμμισθη δραστηριότητα της επιλογής του, και το άρθρο 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80, κατά το οποίο ο Τούρκος εργαζόμενος που απασχολείται στη νόμιμη αγορά εργασίας κράτους μέλους έχει εντός αυτού του κράτους μέλους, ύστερα από τέσσερα έτη νόμιμης απασχόλησης, ελεύθερη πρόσβαση σε οποιαδήποτε έμμισθη δραστηριότητα της επιλογής του. Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε σιωπηρώς από τις ολλανδικές αρχές.
Το Raad van State, ενώπιον του οποίου ασκήθηκε προσφυγή κατά της απορριπτικής αυτής αποφάσεως, αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιον του διαδικασία έως ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί των εξής προδικαστικών ερωτημάτων:
« 1)
Πρέπει το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ένα δικαστήριο κράτους μέλους είναι αρμόδιο να υποβάλει στο Δικαστήριο ( και αν, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, το δικαστήριο αυτό υποχρεούται να πράξει κάτι τέτοιο) προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των αποφάσεων του Συμβουλίου Συνδέσεως περί των οποίων τίθεται εν προκειμένω ζήτημα, δηλαδή της αποφάσεως 2/76 και/ή της αποφάσεως 1/80, αν τέτοιο ερώτημα ανακύψει ενώπιον του και αυτό κρίνει ότι η επίλυση του είναι αναγκαία για την έκδοση της αποφάσεως του;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα
Πρέπει το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), της αποφάσεως 2/76 και/ή το άρθρο 6, παράγραφος 1, της αποφάσεως 1/80 καθώς και το άρθρο 7 της αποφάσεως σεως 2/76 και/ή το άρθρο 13 της αποφάσεως 1/80 να θεωρηθούν ως διατάξεις που εφαρμόζονται απευθείας εντός των χωρών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας;
3)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα
Τι πρέπει να νοείται με την έκφραση “ που απασχολήθηκε νομίμως ” του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), της αποφάσεως 2/76 και/ή του άρθρου 6, παράγραφος 1, της αποφάσεως 1/80 ( ενόψει επίσης της διατάξεως του άρθρου 7 της αποφάσεως 2/76 και/ή αυτής του άρθρου 13 της αποφάσεως 1/80); Πρέπει με αυτό να νοείται κάθε είδος εργασίας ενώ ο ενδιαφερόμενος ήταν κάτοχος αδείας διαμονής δυνάμει της νομοθεσίας περί αλλοδαπών — εξού και το πρόσθετο ερώτημα σχετικά με το ζήτημα αν η έκφραση αυτή αφορά επίσης, εν προκειμένω, υπό ευρύτερη έννοια, την εργασία που ο ενδιαφερόμενος μπορούσε και δικαιούταν να εκτελεί κατά την περίοδο που ανέμενε να καταστεί οριστική η απόφαση σχετικά με την άδεια του διαμονής — ή μόνο την εργασία που πρέπει να θεωρείται ως νομίμως επιτρεπομένη δυνάμει των διατάξεων περί εργασίας των αλλοδαπών; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο κατά το μέτρο που απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο του ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν η ερμηνεία των προαναφερθεισών αποφάσεων 2/76 και 1/80 εμπίπτει στο πεδίο του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί, καταρχάς, ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι διατάξεις μιας συμφωνίας που συνάπτεται από το Συμβούλιο, σύμφωνα με τα άρθρα 228 και 238 της Συνθήκης ΕΟΚ, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος, από της ενάρξεως της ισχύος της συμφωνίας αυτής, της κοινοτικής έννομης τάξης ( βλέπε την απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1987, Demirel, σκέψη 7,
12/86, Συλλογή 1987, σ. 3719
, και την απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 1989, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 12,
30/88, Συλλογή 1989, σ. 3711
).
To Δικαστήριο έχει επίσης αποφανθεί ότι, λόγω της άμεσης σχέσεως τους προς τη Συμφωνία που θέτουν σε εφαρμογή, οι αποφάσεις του Συμβουλίου Συνδέσεως αποτελούν, όπως ακριβώς και η ίδια η Συμφωνία, από της ενάρξεως της ισχύος τους, αναπόσπαστο τμήμα της κοινοτικής έννομης τάξης ( βλέπε την προαναφερθείσα απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 1989, Ελλάδα κατά Επιτροπής, σκέψη 13 ).
Δεδομένου ότι το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφαίνεται, μέσω προδικαστικής αποφάσεως επί μιας συμφωνίας ως πράξεως Οργάνου της Κοινότητας ( βλέπε την απόφαση της 30ής Απριλίου 1974, Haegeman,
181/73, Jurispr. 1974, σ. 449
), είναι επίσης αρμόδιο να αποφαίνεται ως προς την ερμηνεία των αποφάσεων του οργάνου που έχει θεσπιστεί με τη συμφωνία και επιφορτιστεί με την εφαρμογή της.
Αυτό πρέπει να ισχύει διότι με το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ σκοπείται η διασφάλιση της ομοιόμορφης εφαρμογής εντός της Κοινότητας όλων των διατάξεων που αποτελούν τμήμα της κοινοτικής έννομης τάξης ώστε τα αποτελέσματα τους να μην ποικίλλουν ανάλογα με την ερμηνεία που τους δίδεται στα διάφορα κράτη μέλη ( βλέπε την απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 1982, Kupferberg,
104/81, Συλλογή 1982, σ. 3641
, και την απόφαση της 16ης Μαρτίου 1983, SPI και SAMI, 267/81 έως
269/81, Συλλογή 1983, σ. 801
).
Επομένως, στο πρώτο ερώτημα του Raad van State πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η ερμηνεία των προαναφερθεισών αποφάσεων 2/76 και 1/80 εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Το δεύτερο ερώτημα του Raad van State αφορά το ζήτημα αν τα άρθρα 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), και 7 της προαναφερθείσας αποφάσεως 2/76 και τα άρθρα 6, παράγραφος 1, και 13 της προαναφερθείσας αποφάσεως 1/80 έχουν άμεσο αποτέλεσμα στο έδαφος των κρατών μελών.
Συναφώς, επιβάλλεται να αναγνωριστεί ότι οι διατάξεις μιας αποφάσεως του Συμβουλίου Συνδέσεως πρέπει, προκειμένου να τους αναγνωριστεί ένα τέτοιο αποτέλεσμα, να ανταποκρίνονται στις ίδιες προϋποθέσεις με αυτές που ισχύουν για τις διατάξεις της ίδιας της Συμφωνίας.
Με την προαναφερθείσα απόφαση του της 30ης Σεπτεμβρίου 1987, Demirel, το Δικαστήριο έκρινε ότι διάταξη συμφωνίας συναφθείσας από την Κοινότητα με τρίτες χώρες πρέπει να θεωρείται ότι εφαρμόζεται απευθείας όταν, ενόψει του γράμματος της, του αντικειμένου και της φύσεως της συμφωνίας, συνεπάγεται σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση που δεν εξαρτάται, ως προς την εφαρμογή ή τα αποτελέσματα της, από τη θέσπιση οποιασδήποτε μεταγενέστερης πράξης ( σκέψη 14 ). Τα ίδια κριτήρια ισχύουν και όταν πρόκειται να προσδιοριστεί αν οι διατάξεις μιας αποφάσεως του Συμβουλίου Συνδέσεως μπορούν να έχουν άμεσο αποτέλεσμα.
Προκειμένου να καθοριστεί αν οι εν λόγω διατάξεις των προαναφερθεισών αποφάσεων 2/76 και 1/80 ανταποκρίνονται στα κριτήρια αυτά, πρέπει να εξεταστεί, καταρχάς, το περιεχόμενο τους.
Επί του σημείου αυτού πρέπει να αναγνωριστεί ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και το άρθρο 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 καθιερώνουν, κατά τρόπο σαφή, ακριβή και ανεπιφύλακτο το δικαίωμα των Τούρκων εργαζομένων, να έχουν, ύστερα από ορισμένα έτη νόμιμης εργασίας σε κράτος μέλος, ελεύθερη πρόσβαση σε οποιαδήποτε έμμισθη δραστηριότητα της επιλογής τους.
Ομοίως, το άρθρο 7 της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και το άρθρο 13 της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 θέτουν μια μη επιδεχόμενη παρερμηνεία ρήτρα « standstill » όσον αφορά την επιβολή νέων περιορισμών σχετικά με την πρόσβαση σε απασχόληση των εργαζομένων που νομίμως διαμένουν και απασχολούνται στο έδαφος των συμβαλλομένων κρατών.
Η διαπίστωση ότι οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης διατάξεις των αποφάσεων του Συμβουλίου Συνδέσεως μπορούν να διέπουν κατά τρόπο άμεσο την κατάσταση των Τούρκων εργαζομένων που απασχολούνται στη νόμιμη αγορά εργασίας κράτους μέλους ενισχύεται από την εξέταση του αντικειμένου και της φύσεως των αποφάσεων των οποίων τα κείμενα αυτά αποτελούν μέρος καθώς και της Συμφωνίας βάσει της οποίας οι εν λόγω αποφάσεις έχουν ληφθεί.
Με τη Συμφωνία, η οποία έχει, σύμφωνα με το άρθρο της 2, παράγραφος 1, ως αντικείμενο την προώθηση της συνεχούς και ισόρροπης ενίσχυσης των εμπορικών και οικονομικών σχέσεων μεταξύ των συμβαλλομένων μερών, πραγματοποιείται, μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας, σύνδεση η οποία προβλέπει μια προπαρασκευαστική φάση με σκοπό να διευκολυνθεί η Τουρκία να ενισχύσει την οικονομία της με τη βοήθεια της Κοινότητας, μια μεταβατική φάση για τη σταδιακή εγκαθίδρυση τελωνειακής ενώσεως και την προσέγγιση των οικονομικών πολιτικών και μια τελική φάση που στηρίζεται στην τελωνειακή ένωση και συνεπάγεται την ενίσχυση και τον συντονισμό των οικονομικών πολιτικών ( βλέπε την προαναφερθείσα απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1987, Demirel, σκέψη 15 ). Όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων, το άρθρο 12 της Συμφωνίας, που περιλαμβάνεται στον τίτλο II περί εφαρμογής της μεταβατικής φάσης της συνδέσεως, ορίζει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν να διαπνέονται από τα άρθρα 48, 49 και 50 της Συνθήκης ΕΟΚ για τη σταδιακή πραγματοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας μεταξύ αυτών. Το Πρόσθετο Πρωτόκολλο, που υπογράφηκε στις 23 Νοεμβρίου 1970, αποτελεί παράρτημα της Συμφωνίας Συνδέσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας και συνάφθηκε με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2760/72 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1972 (ΕΕ ειδ. έκδ. 11/002, σ. 149, στο εξής: Πρόσθετο Πρωτόκολλο ), προβλέπει, στο άρθρο του 36, τις προθεσμίες για τη σταδιακή πραγματοποίηση της ελεύθερης αυτής κυκλοφορίας και ορίζει ότι το Συμβούλιο Συνδέσεως αποφασίζει σχετικά με τις ακολουθητέες για τον σκοπό αυτό διαδικασίες.
Οι προαναφερθείσες αποφάσεις 2/76 και 1/80 ελήφθησαν από το Συμβούλιο Συνδέσεως για την εφαρμογή του άρθρου 12 της Συμφωνίας και του άρθρου 36 του Προσθέτου Πρωτοκόλλου στα οποία το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει προγραμματικό, κατ' ουσίαν, χαρακτήρα. 'Ετσι, η απόφαση 2/76 αναφέρεται ρητώς, στο προοίμιο της, στο άρθρο 12 της Συμφωνίας και στο άρθρο 36 του Προσθέτου Πρωτοκόλλου και καθορίζει, σύμφωνα με το άρθρο της 1, για ένα πρώτο στάδιο, τις διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν για την εφαρμογή του άρθρου 36 του Προσθέτου Πρωτοκόλλου. Σύμφωνα με την τρίτη αιτιολογική σκέψη του προοιμίου της, η απόφαση 1/80 αποσκοπεί, όσον αφορά τον τομέα των κοινωνικών ασφαλίσεων, στη βελτίωση, σε σχέση με το σύστημα που θεσπίστηκε με την απόφαση 2/76, του συστήματος στο οποίο υπάγονται οι εργαζόμενοι και τα μέλη των οικογενειών τους. Ο προγραμματικός, κατ' ουσίαν, χαρακτήρας των προαναφερθεισών διατάξεων της Συμφωνίας και του Προσθέτου Πρωτοκόλλου δεν αποκλείει το άμεσο αποτέλεσμα των αποφάσεων του Συμβουλίου Συνδέσεως με τις οποίες υλοποιούνται, ως προς συγκεκριμένα σημεία, τα προβλεπόμενα στη Συμφωνία προγράμματα.
Το συμπέρασμα ότι τα άρθρα των προαναφερθεισών αποφάσεων 2/76 και 1/80, που αποτελούν το αντικείμενο του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος, μπορούν να έχουν άμεσο αποτέλεσμα δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι το άρθρο 2, παράγραφος 2, της αποφάσεως 2/76 και το άρθρο 6, παράγραφος 3, της αποφάσεως 1/80 προβλέπουν ότι οι λεπτομέρειες σχετικά με τον τρόπο ασκήσεως των δικαιωμάτων που παρέχονται στους Τούρκους εργαζομένους καθορίζονται από την εθνική νομοθεσία. Πράγματι, οι διατάξεις αυτές απλώς διευκρινίζουν την υποχρέωση των κρατών μελών για τη λήψη των διοικητικής φύσεως μέτρων που, ενδεχομένως, συνεπάγεται η εφαρμογή των διατάξεων αυτών, χωρίς να παρέχουν στα κράτη μέλη την ευχέρεια να εξαρτούν από όρους ή να περιορίζουν την άσκηση του συγκεκριμένου και ανεπιφύλακτου δικαιώματος που οι διατάξεις των αποφάσεων του Συμβουλίου Συνδέσεως αναγνωρίζουν στους Τούρκους εργαζομένους.
Ομοίως, το άρθρο 12 της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και το άρθρο 29 της προαναφερθείσας απόφασης 1/80, τα οποία προβλέπουν ότι έκαστο των συμβαλλόμενων μερών λαμβάνει, στο βαθμό που το αφορά, τα μέτρα που συνεπάγεται η εφαρμογή των διατάξεων της παρούσας απόφασης, απλώς υπογραμμίζουν την υποχρέωση της καλόπιστης εφαρμογής μιας διεθνούς συμφωνίας, πράγμα που υπενθυμίζει, άλλωστε, και το άρθρο 7 της ίδιας της Συμφωνίας.
Εξάλλου, το άμεσο αποτέλεσμα των επίμαχων στην υπόθεση της κύριας δίκης διατάξεων δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση απλώς και μόνο λόγω της μη δημοσιεύσεως των προαναφερθεισών αποφάσεων 2/76 και 1/80. Πράγματι, η μη δημοσίευση των αποφάσεων αυτών, καίτοι είναι δυνατόν να εμποδίσει την επιβολή υποχρεώσεων σ' έναν ιδιώτη, δεν μπορεί να του στερήσει την ευχέρεια να επικαλεστεί, έναντι μιας δημόσιας αρχής, τα δικαιώματα που οι αποφάσεις αυτές του παρέχουν.
Όσον αφορά τις ρήτρες διασφαλίσεως που επιτρέπουν στα συμβαλλόμενα μέρη να παρεκκλίνουν από τις διατάξεις που αναγνωρίζουν ορισμένα δικαιώματα υπέρ των Τούρκων εργαζομένων που έχουν νομίμως ενταχθεί στην αγορά εργασίας ενός κράτους μέλους, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι εν λόγω ρήτρες δεν εφαρμόζονται παρά μόνο στο πλαίσιο συγκεκριμένων καταστάσεων. Εκτός των ειδικών καταστάσεων που μπορούν να συνεπάγονται την εφαρμογή τους, η ύπαρξη, αυτή καθεαυτή, των ρητρών αυτών δεν εμποδίζει την απευθείας εφαρμογή των διατάξεων από τις οποίες οι εν λόγω ρήτρες επιτρέπουν παρεκκλίσεις ( βλέπε την προαναφερθείσα απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 1982, Kupferberg ).
Από το σύνολο των προηγουμένων σκέψεων προκύπτει ότι στο δεύτερο ερώτημα του Raad van State πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β ), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή το άρθρο 6, παράγραφος 1, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80, καθώς και το άρθρο 7 της αποφάσεως 2/76 και/ή το άρθρο 13 της αποφάσεως 1/80 έχουν άμεσο αποτέλεσμα στα κράτη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο του ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ζητεί να μάθει αν η έκφραση « που απασχολείται νομίμως» του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή του άρθρου 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 αφορά την κατάσταση Τούρκου εργαζομένου στον οποίο επετράπη να εργάζεται κατά την περίοδο αναστολής εκτελέσεως της αποφάσεως με την οποία δεν του παρασχέθηκε δικαίωμα διαμονής και κατά της οποίας ο εν λόγω εργαζόμενος έχει ασκήσει προσφυγή.
Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό,πρέπει, καταρχάς, να αναγνωριστεί ότι οι προαναφερθείσες διατάξεις περιορίζονται στη ρύθμιση της καταστάσεως των Τούρκων εργαζομένων όσον αφορά την απασχόληση, χωρίς να αναφέρονται στην κατάσταση αυτών από πλευράς δικαιώματος διαμονής.
Είναι όμως εξίσου αληθές ότι οι δύο αυτές πτυχές της προσωπικής καταστάσεως ενός Τούρκου εργαζομένου συνδέονται στενώς και ότι οι εν λόγω διατάξεις, αναγνωρίζοντας στον εργαζόμενο αυτό, μετά τη συμπλήρωση ορισμένης περιόδου νόμιμης απασχόλησης εντός κράτους μέλους, τη δυνατότητα προσβάσεως σε οποιαδήποτε έμμισθη δραστηριότητα της επιλογής του, συνεπάγονται κατ' ανάγκη — άλλως θα ήταν δυνατόν να στερείται οποιουδήποτε αποτελέσματος το δικαίωμα που οι διατάξεις αυτές αναγνωρίζουν στον Τούρκο εργαζόμενο — την ύπαρξη, όσον αφορά τον ενδιαφερόμενο, τουλάχιστον κατά το χρονικό αυτό σημείο, δικαιώματος διαμονής.
Ωστόσο, ο νόμιμος χαρακτήρας μιας εργασίας κατά την έννοια των διατάξεων αυτών, έστω και αν γίνει δεκτό ότι η εργασία αυτή δεν εξαρτάται κατ' ανάγκη από την κατοχή νόμιμης άδειας διαμονής, προϋποθέτει μια σταθερή και όχι πρόσκαιρη κατάσταση στην αγορά εργασίας.
Ειδικότερα, καίτοι το να έχει εργαστεί κάποιος νομίμως για ορισμένη περίοδο συνεπάγεται, μετά το τέλος της περιόδου αυτής, την αναγνώριση δικαιώματος διαμονής, είναι αδιανόητο ένας Τούρκος εργαζόμενος να μπορεί ο ίδιος να προκαλέσει την πλήρωση της προϋποθέσεως αυτής και, κατά συνέπεια, να πετύχει να του αναγνωριστεί το δικαίωμα αυτό απλώς και μόνο διότι, καθώς οι εθνικές αρχές είχαν αρνηθεί να του χορηγήσουν άδεια διαμονής ισχύουσα κατά την περίοδο αυτή και ο εν λόγω εργαζόμενος είχε κάνει χρήση των ενδίκων μέσων που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο κατά της αρνήσεως εκείνης, ίσχυσε υπέρ αυτού το ανασταλτικό αποτέλεσμα που συνεπάγεται η ένδικη προσφυγή του και, επομένως, του επετράπη προσωρινώς, μέχρι πέρατος της σχετικής δίκης, να διαμένει στο εν λόγω κράτος μέλος και να εργάζεται.
Κατά συνέπεια, η έκφραση « που απασχολείται νομίμως » του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β ), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή του άρθρου 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 δεν μπορεί να αφορά την κατάσταση Τούρκου εργαζομένου ο οποίος μπόρεσε νομίμως να συνεχίσει να εργάζεται απλώς και μόνο λόγω του ανασταλτικού αποτελέσματος που συνεπάγεται η προσφυγή του έως ότου το εθνικό δικαστήριο αποφανθεί οριστικώς επ' αυτής, υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι το δικαστήριο αυτό θα απορρίψει την προσφυγή του.
Επομένως, στο τρίτο ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η έκφραση « που απασχολείται νομίμως », του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή του άρθρου 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 δεν αφορά την κατάσταση Τούρκου εργαζομένου στον οποίο επετράπη να εργαστεί κατά την περίοδο κατά την οποία είχε ανασταλεί η εκτέλεση αποφάσεως με την οποία δεν του παρεσχέθη δικαίωμα διαμονής και κατά της οποίας ο εν λόγω εργαζόμενος άσκησε προσφυγή η οποία απορρίφθηκε.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, η Κυβέρνηση του Βασιλείου των Κάτω Χωρών και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με απόφαση της 1ης Ιουνίου 1989, το Raad van State των Κάτω Χωρών αποφαίνεται:

1)
Η ερμηνεία των αποφάσεων 2/76, της 20ής Δεκεμβρίου 1976, και 1/80, της 19ης Σεπτεμβρίου 1980, του Συμβουλίου Συνδέσεως που θεσπίστηκε με τη Συμφωνία συνδέσεως μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ.

2)
To άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο β ), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή το άρθρο 6, παράγραφος 1, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80, καθώς και το άρθρο 7 της αποφάσεως 2/76 και/ή το άρθρο 13 της αποφάσεως 1/80, έχουν άμεσο αποτέλεσμα εντός των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας.

3)
Η έκφραση « που απασχολείται νομίμως », του άρθρου 2, παράγραφος 1, στοιχείο β ), της προαναφερθείσας απόφασης 2/76 και/ή του άρθρου 6, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της προαναφερθείσας απόφασης 1/80 δεν αφορά την κατάσταση Τούρκου εργαζομένου στον οποίο επετράπη να εργαστεί κατά την περίοδο κατά την οποία είχε ανασταλεί η εκτέλεση αποφάσεως με την οποία δεν του παρεσχέθη δικαίωμα διαμονής και κατά της οποίας ο εν λόγω εργαζόμενος άσκησε προσφυγή η οποία απορρίφθηκε.

Due
Slynn
Κακούρης
Schockweiler
Zuleeg
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Grévisse
Diez de Velasco
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 20 Σεπτεμβρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.