CELEX: 62008FJ0039
Sprawy pracownicze
Urzędnicy
Nieusprawiedliwiona nieobecność

Pismem, które wpłynęło za pośrednictwem faksu do sekretariatu Sądu w dniu 28 marca 2008 r. (oryginał został złożony w dniu
31 marca 2008 r.), skarżący wnosi o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 29 maja, 20 czerwca, 28 czerwca i 6 lipca 2007 r.,
a także dwóch decyzji z dnia 26 lipca 2007 r. i decyzji z dnia 2 sierpnia 2007 r. dotyczących zmniejszenia łącznie o 32 dni
jego prawa do urlopu za 2007 r.

Ramy prawne

Prawo urzędników do urlopu
Zgodnie z art. 57 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego urzędników Wspólnot Europejskich (zwanego dalej „regulaminem pracowniczym”):
„Urzędnicy uprawnieni są do urlopu corocznego w wymiarze nie mniejszym niż 24 dni robocze oraz nie większym niż 30 dni roboczych
w każdym roku kalendarzowym, zgodnie z przepisami przyjętymi w drodze wspólnego porozumienia instytucji Wspólnot, po zasięgnięciu
opinii [k]omitetu ds. [r]egulaminu [p]racowniczego”.
Artykuł 59 regulaminu pracowniczego stanowi, że:
„1. Urzędnikowi, który wykaże, iż jest niezdolny do wykonywania obowiązków z powodu choroby lub wypadku, przysługuje zwolnienie
chorobowe.
Powinien on niezwłocznie powiadomić instytucję, w której jest zatrudniony, o swojej niezdolności do wykonywania obowiązków
oraz wskazać swoje miejsce pobytu. Jeśli jest nieobecny przez okres dłuższy niż trzy dni, zobowiązany jest przedstawić zaświadczenie
lekarskie. Zwolnienie to należy przesłać najpóźniej piątego dnia nieobecności, decyduje data stempla pocztowego. Jeżeli niewysłanie
zaświadczenia nie jest spowodowane przyczynami od niego niezależnymi, nieobecność urzędnika uważana jest za nieusprawiedliwioną.
[…]
2. Jeśli w okresie 12 miesięcy urzędnik był z powodu choroby kilkakrotnie nieobecny w pracy przez okresy do trzech dni, które
łącznie wynosiły ponad 12 dni, to ma obowiązek przedstawienia zaświadczenia lekarskiego za każdą następną nieobecność spowodowaną
chorobą. Jego nieobecność uznaje się za nieusprawiedliwioną, począwszy od trzynastego dnia nieobecności spowodowanej chorobą,
niepopartej zaświadczeniem lekarskim.
3. Bez uszczerbku dla stosowania zasad postępowania dyscyplinarnego, w miarę potrzeb każdą nieobecność uznawaną za nieusprawiedliwioną
na mocy ust. 1 i 2 odlicza się od wymiaru urlopu corocznego danego urzędnika. W przypadku gdy urzędnikowi nie przysługuje
prawo do urlopu, traci prawo do wynagrodzenia za odnośny okres.
[…]”.
Zgodnie z art. 60 akapit pierwszy regulaminu pracowniczego:
„Z wyjątkiem przypadków choroby lub wypadku, urzędnik nie może być nieobecny w pracy bez uprzedniego zezwolenia przełożonego.
Bez uszczerbku dla środków dyscyplinarnych, które mogą mieć zastosowanie w tym przypadku, jakakolwiek nieusprawiedliwiona
nieobecność, która zostanie należycie stwierdzona, jest odliczana od corocznego urlopu tego urzędnika. Jeśli wykorzystał on
już swój coroczny urlop, traci on prawo do wynagrodzenia za okres nieobecności”.

Reprezentacja pracownicza
Artykuł 10c regulaminu pracowniczego stanowi:
„Każda instytucja może zawierać umowy dotyczące jej pracowników z przedstawicielami związków zawodowych i stowarzyszeń pracowniczych.
Umowy te nie mogą pociągać za sobą zmiany [r]egulaminu pracowniczego lub wszelkiego rodzaju zobowiązań budżetowych, nie mogą
również wpływać na funkcjonowanie danej instytucji. Przedstawiciele związków zawodowych i zrzeszeń pracowniczych będący sygnatariuszami
działają w każdej z instytucji w poszanowaniu uprawnień statutowych komitetu pracowniczego”.
Prawa przedstawicieli pracowników
Jeżeli chodzi o komitet pracowniczy, art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego stanowi:
„Obowiązki wykonywane przez członków komitetu pracowniczego oraz przez urzędników wyznaczonych przez komitet do placówek ustanowionych
na podstawie regulaminu pracowniczego lub przez instytucje uważa się za część ich normalnej służby w instytucji. Pełnienie
tych obowiązków nie może mieć ujemnych skutków dla osoby zainteresowanej”.
Artykuł 1 ust. 2 umowy ramowej dotyczącej stosunków między Komisją Wspólnot Europejskich a organizacjami związkowymi i zawodowymi,
która weszła w życie w dniu 27 stycznia 2006 r. na okres 18 miesięcy (zwanej dalej „umową ramową”), stanowi:
„Przynależność do organizacji związkowej lub zawodowej, udział w działalności związkowej lub pełnienie mandatu związkowego
w jakiejkolwiek formie ani z jakiegokolwiek tytułu nie może negatywnie oddziaływać na sytuację zawodową lub przebieg kariery
zainteresowanego” [tłumaczenie nieoficjalne].
Środki udostępnione reprezentacji pracowniczej
Reprezentacja pracownicza w Komisji była przedmiotem kilku umów między instytucją a organizacjami związkowymi i zawodowymi,
w tym umowy ramowej w sprawie komitetu pracowniczego. Umowy dotyczyły w szczególności środków na reprezentację pracowniczą.
W „umowie między wiceprzewodniczącym [Komisji] a [organizacjami związkowymi i zawodowymi]” z dnia 4 kwietnia 2001 r. (zwanej
dalej „umową w sprawie środków z 2001 r.”) stwierdzono, że organizacje związkowe i zawodowe zobowiązują się do zapewnienia
podziału środków zarazem między siebie, ale również między centralny komitet pracowniczy i lokalne komitety pracownicze na
podstawie reprezentacji organizacji, przy uwzględnieniu uwarunkowań lokalnych. Przewidziano również, że podział środków będzie
regulowany protokołem między organizacjami związkowymi i zawodowymi, podpisanym również przez dyrekcję generalną ds. personelu
i administracji. Na koniec ustalono, że Komisja udostępni organizacjom związkowym i zawodowym 31,5 etatów na zasadzie oddelegowania,
w tym 19,5 etatów dla komitetu pracowniczego, przy czym wszystkie etaty będą rozdzielane między organizacje związkowe i zawodowe
na podstawie ich reprezentacji.
Jeżeli chodzi o niniejszą sprawę, „w [p]rotokole porozumienia między [organizacjami związkowymi i zawodowymi] a [DG ds. personelu
i administracji] w sprawie przyznania środków na reprezentację pracowniczą w 2007 r.” przewidziano przydzielenie 20 etatów
na zasadzie oddelegowania – uzupełnionych dodatkową dotacją – komitetowi pracowniczemu, to jest centralnemu komitetowi pracowniczemu
i pracowniczym komitetom lokalnym. Jeżeli chodzi o podział wspomnianych 20 etatów, 10 z nich przyznano konfederackiemu przymierzu
wolnych związków zawodowych.
W praktyce, na podstawie regulaminu pracowniczego może istnieć wiele sposobów oddelegowania tego samego urzędnika lub oddelegowanego
pracownika do organizacji związkowej i zawodowej, w ramach reprezentacji związkowej, lub do komitetu pracowniczego, w szczególności,
jak następuje:
–        100% na podstawie regulaminu pracowniczego, albo do centralnego komitetu pracowniczego, albo do lokalnego komitetu pracowniczego,
lub 100% w ramach reprezentacji związkowej;
–        50% na podstawie regulaminu pracowniczego i 50% w ramach reprezentacji związkowej;
–        50% na podstawie regulaminu pracowniczego lub reprezentacji związkowej z zatrudnieniem danego pracownika w połowie wymiaru
czasu pracy w służbie Komisji.
Przedstawiciele pracowników, oddelegowani w ramach reprezentacji związkowej lub na podstawie regulaminu pracowniczego, są
wybierani przez organizacje związkowe i zawodowe, lecz decyzje o oddelegowaniu podejmuje Komisja.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
Skarżący, urzędnik Komisji w Eurostacie, został decyzją z dnia 12 marca 2004 r., podjętą przez ówczesnego dyrektora generalnego
DG ds. personelu i administracji H. Reichenbacha, oddelegowany w 100% wymiaru czasu pracy tytułem reprezentacji związkowej
w okresie od dnia 1 kwietnia 2004 r. do dnia 31 grudnia 2004 r., po upływie którego miał powrócić do swojej służby w Eurostacie.
W chwili wydawania wspomnianej decyzji o oddelegowaniu skarżący pełnił funkcję sekretarza politycznego w konfederackim przymierzu
wolnych związków zawodowych.
W październiku 2004 r. skarżący został wybrany na stanowisko wiceprzewodniczącego lokalnego komitetu pracowniczego w Luksemburgu
(zwanego dalej „lokalnym komitetem pracowniczym”).
Decyzją z dnia 23 grudnia 2004 r. C. Chêne’a, następcy H. Reichenbacha w DG ds. personelu i administracji, która została zastąpiona
nową decyzją C. Chêne’a z dnia 10 lutego 2005 r., skarżący został ponownie zatrudniony w Eurostacie w połowie wymiaru czasu
pracy począwszy od dnia 1 stycznia 2005 r. Nadal zatem 50% wymiaru czasu pracy poświęcał obowiązkom w ramach oddelegowania
jako przedstawiciel związkowy.
Niemniej jednak, w rzeczywistości, w latach 2005 i 2006 skarżący pracował wyłącznie na rzecz reprezentacji związkowej i reprezentacji
na podstawie regulaminu pracowniczego (zob. odpowiednio pkt 14 i 15 niniejszego wyroku), przeznaczając na tę działalność (zwaną
dalej „działalnością w zakresie reprezentacji pracowniczej”) 100% wymiaru swojego czasu pracy, a tym samym w ogóle nie poświęcał
czasu pracy na rzecz służb, w których był zatrudniony. Bezsprzeczne jest, że ta sytuacja nie miała wpływu na jego prawo do
urlopu.
Pismem z dnia 27 września 2006 r. kierownik wydziału E.5 „Międzynarodowa współpraca statystyczna” w dyrekcji E „Statystyki
dotyczące rolnictwa i środowiska, współpraca statystyczna” (zwany dalej „kierownikiem wydziału, w którym pracował skarżący”
lub „jego kierownikiem wydziału”) zwrócił się do skarżącego, w szczególności, o stawianie się odtąd w pracy w wydziale E.5
w wymiarze 50% czasu pracy, o wykonywanie zadań związanych z zajmowanym stanowiskiem i osiąganie celów wyznaczonych i omówionych
w 2005 r., a także o przekazywanie mu informacji na temat „osiągniętych postępów” na koniec każdego miesiąca; kierownik wydziału,
w którym pracował skarżący, uściślił, że „powyższe polecenia [nie mają] wpływu na ewentualne konsekwencje wynikające z nieobecności
w miejscu pracy i niewykonywanie zadań w okresie od dnia zatrudnienia w wydziale E.5”.
W piśmie z dnia 5 października 2006 r. skierowanym do swojego kierownika wydziału skarżący, odnosząc się do swojego „połowicznego
oddelegowania” i obowiązków wynikających z pełnienia funkcji wiceprzewodniczącego lokalnego komitetu pracowniczego, wyraził
zdziwienie zarzucanym mu uchybieniem, zwłaszcza że w okresie, kiedy nie był oddelegowany i wykonywał mniej czynności związanych
z reprezentacji pracowniczą, Sąd Pierwszej Instancji stwierdził nieważność decyzji o braku awansu z powodu niewykonywania
żadnej pracy na rzecz Eurostatu (zob. wyroki z dnia 17 marca 2004 r.: w sprawie T‑175/02 Lebedef przeciwko Komisji, RecFP
s. I‑A‑73, II‑313; w sprawie T‑4/03 Lebedef przeciwko Komisji, RecFP s. I‑A‑79, II‑337); skarżący dodał, że „powyższe uwagi
nie mają wpływu na konsekwencje wynikające z blokowania mojej działalności związkowej, naruszenia art. 24b [r]egulaminu pracowniczego,
naruszenia umowy ramowej między Komisją a organizacjami związkowymi i zawodowymi oraz nękania psychicznego […] doświadczanego
[…] od lat [ze strony] Eurostatu”.
Pismem z dnia 3 listopada 2006 r. skarżący, odnosząc się do ww. wyroku z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie T‑4/03 Lebedef przeciwko
Komisji, pkt 60 i 64, poinformował w szczególności swojego kierownika wydziału, że jego obecność i jego praca na rzecz reprezentacji
pracowniczej „ma również znaczenie dla Eurostatu”; proponował również „osiągn[ięcie] porozumieni[a]” w sprawie systemu kontroli
jego obecności przez przedstawicielstwo pracownicze, jeżeli taka kontrola byłaby konieczna ze względów praktycznych i formalnych.
W piśmie z dnia 17 listopada 2006 r. dyrektor generalny Eurostatu poinformował skarżącego, że jego akta zostały przekazane
kierownikowi wydziału A.1 „Personel” w dyrekcji A „Zasoby” Eurostatu (zwanemu dalej „kierownikiem wydziału personelu Eurostatu”).
W piśmie z dnia 16 stycznia 2007 r. kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, poinformował go, że po konsultacji z właściwymi
służbami DG ds. personelu i administracji nie może akceptować stanowiska przyjętego przez skarżącego w piśmie z dnia 5 października
2006 r.; dodał również:
„Całkowita nieobecność w pracy w wydziale, w którym jest Pan zatrudniony, nie jest możliwa bez formalnego oddelegowania. Uważam,
że wspomniana nieobecność nie jest zgodna z [r]egulaminem pracowniczym, a zatem jest nieusprawiedliwiona. Jestem zmuszony
ponowić polecenie z mojego pisma z dnia 27 września 2006 r. […], aby przystąpił pan do normalnego trybu pracy zgodnie z wymiarem
zatrudnienia w Eurostacie. Zwracam się do Pana o informowanie mnie o wszystkich nieobecnościach – bez względu na [ich] powód
– z wyprzedzeniem. Na te nieobecności musi pan uzyskać moją wcześniejszą zgodę”.
Według skarżącego, od dnia 29 stycznia 2007 r. za każdym razem, kiedy nie był on obecny w Komisji w dniu roboczym, również
w dniach pełnienia funkcji związanych z reprezentacją związkową, w informatycznym systemie zarządzania personelem zwanym SysPer
2 (zwanym dalej „SysPer 2”) pojawiał się wpis o nieusprawiedliwionej nieobecności w połowie dnia.
Pismem z dnia 5 lutego 2007 r. skierowanym do kierownika wydziału skarżącego doradca skarżącego przypomniał, że czas, którego
ten nie poświęcał na zadania przydzielone przez Eurostat, związany jest „wyłącznie z ilością pracy na rzecz reprezentacji
związkowej pracowników”, i ponowił argumenty skarżącego dotyczące naruszenia „praw związkowych” i art. 24b regulaminu pracowniczego,
który przewiduje, że urzędnikom przysługuje prawo do zrzeszania się i bycia członkami organizacji związkowych i zawodowych.
Pismami z dnia 12 marca i 14 maja 2007 r. skierowanymi do kierownika wydziału personelu Eurostat, p. Frankin, przewodniczący
lokalnego komitetu pracowniczego, po pierwsze potwierdził obecność skarżącego w styczniu, lutym, marcu i kwietniu 2007 r.
albo w reprezentacji związkowej czy reprezentacji ustanowionej na mocy regulaminu pracowniczego, albo w Brukseli w ramach
zadań związanych z reprezentacją związkową (podróże służbowe w dniach 11 i 30 stycznia 2007 r., w dniu 14 lutego 2007 r.,
w dniach 2 i 22 marca 2007 r.), a po drugie poinformował o okresach urlopów i zwolnień chorobowych skarżącego. Skarżący przebywał
bowiem na urlopie zatwierdzonym przez Eurostat w dniu 9 stycznia 2007 r. oraz w okresie od dnia 19 do dnia 28 lutego 2007 r.
oraz przedstawił Eurostatowi zwolnienie chorobowe za okres od dnia 18 do dnia 26 stycznia 2007 r., a również był hospitalizowany,
a następnie przebywał na zatwierdzonym przez Eurostat zwolnieniu chorobowym w dniach 26–30 marca 2007 r. i w dniach 2–30 kwietnia
2007 r. W tych samych pismach przewodniczący lokalnego komitetu pracowniczego dodał, że zgodnie z regulaminem pracowniczym
i umową ramową działalność skarżącego w reprezentacji pracowniczej liczy się za działalność wykonywaną w jego pracy, a zatem
jak obecność w Eurostacie.
Jak wynika z tabeli zatytułowanej „Zmiana przydziału” (zwanej dalej „tabelą SysPer2”), która wydaje się być wyciągiem z SysPer2,
prawo do rocznego urlopu skarżącego zostało zmniejszone o piętnaście i pół dnia w dniu 29 maja 2007 r., a także o dwa dni
w dniu 20 czerwca 2007 r., o trzy dni w dniu 28 czerwca 2007 r. i o trzy dni w dniu 6 lipca 2007 r. Pobrane dni urlopu odnosiły
się do czterech okresów odpowiednio od dnia 29 stycznia 2007 r. do dnia 23 marca 2007 r., od dnia 15 czerwca 2007 r. do dnia
20 czerwca 2007 r., od dnia 21 czerwca 2007 r. do dnia 28 czerwca 2007 r. oraz od dnia 29 czerwca 2007 r. do dnia 6 lipca
2007 r.
Pismem z dnia 5 lipca 2007 r. skierowanym do kierownika wydziału personelu Eurostatu przewodniczący lokalnego komitetu pracowniczego,
po pierwsze, potwierdził obecność skarżącego w maju i czerwcu 2007 r., w tym w dniach, kiedy pracował w niepełnym wymiarze
czasu pracy z przyczyn zdrowotnych (dwanaście dni od dnia 2 maja do dnia 25 maja 2007 r., następnie osiem dni od dnia 4 czerwca
do dnia 15 czerwca 2007 r.), albo w reprezentacji związkowej lub reprezentacji ustanowionej na podstawie regulaminu pracowniczego,
albo w Brukseli w ramach podróży służbowych związanych z reprezentacją związkową (podróże w dniach 2, 15, 16 maja 2007 r.
oraz w dniach 7, 14 i 28 czerwca 2007 r.), a po drugie poinformował o zatwierdzonym przez Eurostat urlopie od dnia 28 maja
do dnia 1 czerwca 2007 r. W tym samym piśmie przewodniczący lokalnego komitetu pracowniczego dodał, że zgodnie z regulaminem
pracowniczym i umową ramową działalność skarżącego w reprezentacji pracowniczej liczy się za działalność wykonywaną w jego
pracy, a zatem jak obecność w Eurostacie.
Pismem z dnia 16 lipca 2007 r. skierowanym do skarżącego kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, odrzucił jego wniosek
o urlop w wymiarze 34 dni – od dnia 30 lipca 2007 r. do dnia 14 września 2007 r. – ze względu na to, że saldo przysługujących
mu dni urlopu wynosiło jedynie osiem i pół dnia. Według kierownika wydziału skarżącego każdorazowo, gdy skarżący nie stawiał
się w pracy lub nie dostarczał odpowiedniego zaświadczenia, administracja Eurostatu była zobowiązana odnotować jego nieusprawiedliwioną
nieobecność, o czym poinformowano go w piśmie z dnia 16 stycznia 2007 r.
Pismem z dnia 23 lipca 2007 r. skarżący odpowiedział na wspomniane pismo z dnia 16 lipca 2007 r., uznając decyzje swojego
kierownika wydziału za „powtarzające się i ciągłe nękanie psychiczne”.
Pismem z dnia 26 lipca 2007 r. kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, potwierdził odmowę udzielenia zgody na urlop
w wymiarze 34 dni, uściślając, że nieobecności skarżącego nie zostały wcześniej zatwierdzone. Ponadto poinformował skarżącego,
że saldo przysługujących mu dni urlopu wynosi obecnie cztery i pół dnia. Tego samego dnia, jak wynika z tabeli SysPer2, prawo
do urlopu skarżącego w wymiarze rocznym zostało zmniejszone o trzy, a następnie cztery dni; wspomniane odpisane dni urlopu
odnosiły się do okresów odpowiednio od dnia 9 lipca do dnia 16 lipca 2007 r. i od dnia 17 lipca do dnia 26 lipca 2007 r.
Pismem z dnia 1 sierpnia 2007 r. skierowanym do swojego kierownika wydziału skarżący poinformował po pierwsze, że przebywa
na zwolnieniu chorobowym od dnia 1 sierpnia do dnia 24 sierpnia 2007 r., co wynika zresztą z tabeli SysPer2, a po drugie,
że zwraca się z wnioskiem o urlop w wymiarze 7 dni od dnia 27 sierpnia do dnia 4 września 2007 r.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2007 r. kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, odmówił udzielenia urlopu, ponieważ saldo
dni urlopu skarżącego wynosiło tylko półtora dnia, a jednocześnie poinformował go, że jest gotów zaakceptować wniosek o urlop
w wymiarze nie większym niż pięć dni. Tego samego dnia, jak wynika z tabeli SysPer2, prawo do urlopu skarżącego zostało zmniejszone
o półtora dnia; pobrany urlop odnosił się do okresu od dnia 27 lipca do dnia 31 lipca 2007 r.
Pismem z dnia 27 sierpnia 2007 r. skierowanym do kierownika wydziału personelu Eurostatu przewodniczący lokalnego komitetu
pracowniczego, po pierwsze, potwierdził obecność skarżącego w lipcu 2007 r. albo w reprezentacji związkowej lub reprezentacji
ustanowionej na podstawie regulaminu pracowniczego, albo w Brukseli w ramach zadań związanych z reprezentacją związkową (podróże
służbowe w dniach 12, 18, 26 lipca 2007 r.), a po drugie poinformował, że w sierpniu 2007 r. skarżący przebywał przez cały
miesiąc na zwolnieniu chorobowym z wyjątkiem, zgodnie z tym pismem, dnia 2 sierpnia 2007 r., kiedy skarżący był w Brukseli
w podróży służbowej w związku z reprezentacją związkową. Podobnie jak w poprzednich zaświadczeniach, o których mowa w pkt 24
i 26 niniejszego wyroku, przewodniczący lokalnego komitetu pracowniczego dodał, że zgodnie z regulaminem pracowniczym i umową
ramową działalność wykonywana przez skarżącego w reprezentacji pracowniczej jest traktowana jak działalność wykonywana w jego
miejscu pracy, a zatem jak obecność w Eurostacie.
W dniu 29 sierpnia 2007 r. skarżący złożył zażalenie na decyzje z dnia 29 maja, 20 czerwca, 28 czerwca i 6 lipca 2007 r.,
jak również na dwie decyzje z dnia 26 lipca 2007 r. oraz na decyzję z dnia 2 sierpnia 2007 r. dotyczące zmniejszenia o 32
dni prawa skarżącego do urlopu za 2007 r. (zwane dalej „zaskarżonymi decyzjami”). W zażaleniu skarżący powołał się po pierwsze
na naruszenie art. 57, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego, a także
art. 1 ust. 2 umowy ramowej oraz blokowanie wolności związkowej, a po drugie na naruszenie zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań
i zasady patere legem quam ipse fecisti.
W dniu 18 grudnia 2007 r. organ powołujący wyraźnie oddalił zażalenie skarżącego, argumentując, że nie może on powoływać się
na funkcję przedstawiciela pracowniczego celem niewypełniania obowiązków spoczywających na nim jako na urzędniku zatrudnionym
w Eurostacie w wymiarze połowy czasu pracy. Ponadto, ponieważ Eurostat skrupulatnie przestrzegał procedur, a zamiana nieusprawiedliwionych
nieobecności na dni urlopu wynikała ze ścisłego zastosowania zwłaszcza art. 59 i 60 regulaminu, nie można stwierdzić żadnych
nieprawidłowości w zaskarżonych decyzjach.

Żądania stron i postępowanie
Skarżący wnosi do Sądu o:
–        stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 29 maja, 20 czerwca, 28 czerwca i 6 lipca 2007 r., jak również dwóch decyzji z dnia
26 lipca 2007 r. i decyzji z dnia 2 sierpnia 2007 r. dotyczących zmniejszenia o 32 dni jego prawa do urlopu za 2007 r.;
–        orzeczenie w przedmiocie kosztów oraz obciążenie nimi Komisji.
Komisja wnosi do Sądu o:
–        oddalenie skargi;
–        obciążenie strony skarżącej kosztami postępowania.
Zgodnie z art. 56 regulaminu postępowania Sąd podjął środki organizacji postępowania, o których strony zostały powiadomione
w pismach z dnia 8 stycznia 2009 r. i 3 lutego 2009 r. Strony zastosowały się do tych środków.
W ramach odpowiedzi na środki organizacji postępowania skarżący poinformował, a Komisja nie zaprzeczyła w tym względzie na
rozprawie, że w odniesieniu do okresu od dnia 1 sierpnia 2007 r. do dnia 6 września 2007 r. przebywał na zwolnieniu chorobowym
od dnia 1 do dnia 24 sierpnia 2007 r. (zob. także pkt 32 niniejszego wyroku), a następnie od dnia 27 sierpnia do dnia 6 września
2007 r. Ponadto, jeżeli chodzi o okres od dnia 10 września do dnia 21 grudnia 2007 r., oświadczył, a Komisja znów temu nie
zaprzeczyła, że pracował w niepełnym wymiarze czasu pracy z przyczyn zdrowotnych, a czas pracy poświęcił wyłącznie na reprezentację
ustanowioną na podstawie regulaminu pracowniczego i reprezentację związkową pracowników, zaś Eurostat, który uznał jego obecność
w pracy w tym okresie, zmniejszył o jeden dzień jego prawo do urlopu.

Co do prawa

Argumenty stron
W uzasadnieniu żądania stwierdzenia nieważności skarżący przedstawił dwa zarzuty, z których pierwszy dotyczy, po pierwsze,
naruszenia art. 57, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego, a także
art. 1 ust. 2 umowy ramowej, a po drugie blokowania wolności związkowej, zaś drugi zarzut dotyczy naruszenia zasady ochrony
uzasadnionych oczekiwań i zasady patere legem quam ipse fecisti.
Jeżeli chodzi o pierwszy zarzut, skarżący, po odniesieniu się do ww. wyroków z dnia 17 marca 2004 r. w sprawie T‑175/02 Lebedef
przeciwko Komisji i w sprawie T‑4/03 Lebedef przeciwko Komisji, utrzymuje, że jego działalność związana z reprezentacją pracowniczą
zajmowała ponad siedem i pół godziny dziennie, przy czym nie można było wyraźnie oddzielić działalności związanej z reprezentacją
związkową od działalności związanej z reprezentacją ustanowioną na podstawie regulaminu pracowniczego. Ponadto skarżący twierdzi,
że wspomniane naruszenia stają się jeszcze bardziej oczywiste ze względu na fakt, że Eurostat odmówił nawet uregulowania nieobecności
wynikających z wykonywania zadań związanych z reprezentacją związkową, i zastanawia się, dlaczego nieobecności sprzed stycznia
2007 r. nie były uznawane za nieusprawiedliwione. Ponadto, zwracając uwagę, że regulamin pracowniczy nie określa granic działalności
związanej z reprezentacją pracowniczą, skarżący utrzymuje, że jego przypadek jest przypadkiem ad hoc oraz że „nie należy uogólniać”.
Jeżeli chodzi o drugi zarzut, skarżący wyraża uzasadnione nadzieje, utrzymuje, że Eurostat zaczął zmniejszać jego prawo do
urlopu, nie informując go nigdy, że administracja nie zamierza uwzględnić zaświadczeń przewodniczącego lokalnego komitetu
pracowniczego (zaświadczeń, o których mowa w pkt 24, 26 i 32 niniejszego wyroku), i uważa, że Komisja powinna przestrzegać,
zgodnie z zasadą pacta sunt servanda, postanowień art. 57, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, art. 1 akapit szósty załącznika II
do regulaminu, a także art. 1 ust. 2 umowy ramowej.
Jeżeli chodzi o pierwszy zarzut, Komisja podnosi, że nic nie zwalnia skarżącego z obowiązku uzyskania wcześniejszej zgody
przełożonego na nieobecność lub wcześniejszego informowania przełożonego. Tymczasem w niniejszej sprawie za każdym razem brakowało
wspomnianej zgody lub informacji. Ponadto Komisja uważa, że treść art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego
wskazuje, że oprócz funkcji pełnionych przez przedstawicieli pracowników, należy obowiązkowo wykonywać inną część zadań w miejscu
zatrudnienia, z wyjątkiem oddelegowania w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto Komisja zauważyła, że ww. wyroki z dnia 17 marca
2004 r. w sprawie T‑175/02 Lebedef przeciwko Komisji i w sprawie T‑4/03 Lebedef przeciwko Komisji ograniczają się do stwierdzenia
nieważności decyzji dotyczących odmowy awansu, bez orzekania, czy skarżący był zobowiązany do wykonywania swojej pracy w miejscu
zatrudnienia. Ponadto Komisja twierdzi, że w niniejszej sprawie nadużyto prawa oraz że wyrok Sądu z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie
F‑36/07 Lebedef przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, potwierdza, że skarżący nie może w żadnym razie sam
decydować o swoim wymiarze czasu pracy w czasie zatrudnienia w Eurostacie. Wreszcie Komisja wielokrotnie informowała skarżącego,
zwłaszcza w piśmie z dnia 16 stycznia 2007 r. przypominającym pismo z dnia 27 września 2006 r., jakie są jego obowiązki. Zaliczenie
nieusprawiedliwionych nieobecności na poczet prawa do urlopu jest zatem ścisłym zastosowaniem w szczególności art. 59 i 60
regulaminu pracowniczego.
Jeżeli chodzi o drugi zarzut, Komisja podnosi, że argument opierający się na domniemanym naruszeniu zasady patere legem quam
ipse fecisti należy odrzucić, mając na uwadze, że wszystkie odpowiednie postanowienia zostały w niniejszej sprawie prawidłowo
zastosowane. Z tego samego powodu nie może zostać uwzględnione twierdzenie dotyczące domniemanego naruszenia zasady ochrony
uzasadnionych oczekiwań, tym bardziej, że skarżący nigdy nie uzyskał indywidualnej obietnicy, był natomiast ostrzegany o „ewentualnych
konsekwencjach swojego nieprawidłowego zachowania”. Na koniec Komisja zauważa, że skarżący – nawet jeżeli powołuje się na
umowę ramową – nie pozostaje z Komisją w związku umownym, lecz regulaminowym, a zatem zasada pacta sunt servanda nie może
być stosowana.
W replice skarżący zarzuca, że jego kierownik wydziału i przełożeni byli informowani o wykonywanej przez niego działalności.
Informuje również, że nie występuje nadużycie prawa, a raczej konflikt interesów, a dokładniej konflikt zadań i obowiązków
po pierwsze wobec własnego miejsca zatrudnienia, a po drugie wobec reprezentacji pracowniczej. Na koniec skarżący stwierdza,
że o ile w ww. wyroku z dnia 7 maja 2008 r. w sprawie Lebedef przeciwko Komisji, Sąd przyjął krytyczne uwagi Komisji względem
zachowania skarżącego, „nie wypowiedział się na temat domniemanych […] nieobecności”.
W duplice Komisja utrzymuje w szczególności, że fakt, iż kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, i jego przełożeni
wiedzieli o wykonywanej przez niego działalności jako przedstawiciela pracowników, nie jest równoznaczny z wcześniejszym informowaniem
ani z wcześniejszą zgodą.

Ocena Sądu
W przedmiocie zarzutu dotyczącego po pierwsze naruszenia art. 57, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, art. 1 akapit szósty załącznika II
do regulaminu pracowniczego, a także art. 1 ust. 2 umowy ramowej, a po drugie blokowania wolności związkowej
Reprezentacja pracownicza ma zasadnicze znaczenie dla dobrego funkcjonowania instytucji wspólnotowych, a także wykonywanych
przez nie zadań.
Uznając to, prawodawca, który przyjął regulamin pracowniczy, przewidział w art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu
pracowniczego, że obowiązki wykonywane przez członków komitetu pracowniczego są uważane za „część ich normalnej służby w instytucji”
oraz że wykonywanie „tych obowiązków nie może mieć ujemnych skutków dla osoby zainteresowanej”. Podobnie art. 1 ust. 2 umowy
ramowej stanowi w szczególności, że działalność związana z reprezentacją związkową „w żadnej formie ani z żadnego tytułu nie
mo[że] negatywnie oddziaływać na sytuację zawodową lub przebieg kariery zainteresowanego”.
Ponadto, doświadczenie zdobyte w instytucjach wspólnotowych w dziedzinie reprezentacji pracowniczej pozwoliło stwierdzić korzyści
przedstawionego w pkt 11 niniejszego wyroku systemu, na podstawie którego niektórzy urzędnicy poświęcają 50% lub 100% czasu
pracy na funkcje związane z reprezentacją.
Dlatego też nie jest ani możliwe, ani pożądane, aby za reprezentację pracowniczą odpowiadali wyłącznie urzędnicy lub oddelegowani
pracownicy, zarówno w wymiarze 50%, jak i 100% czasu pracy. Istnieje pewien interes w tym, aby pracownicy nieoddelegowani
wypełniali część obowiązków wynikających z reprezentacji pracowniczej. Niemniej jednak system, do którego odwołano się w poprzednim
punkcie, przewidujący specjalnie oddelegowanie niektórych przedstawicieli pracowników, oznacza, że w przypadku urzędników
lub pracowników nieoddelegowanych udział w reprezentacji pracowniczej ma charakter okazjonalny i, liczony w skali półrocznej
lub kwartalnej, obejmuje dość niewielki procent czasu pracy.
Prawdą jest, że dokładne określenie „okazjonalnego” charakteru udziału w reprezentacji pracowniczej, a także dokładne określenie
proporcji czasu poświęconego na taką działalność jest z natury niemożliwe i może być dokonywane wyłącznie indywidualnie. Należy
jednak stwierdzić, że akceptowanie sytuacji, w której nieoddelegowany pracownik poświęca reprezentacji pracowniczej prawie
cały lub cały czas pracy, co oznacza, że poświęca niewiele, a nawet nie poświęca wcale czasu na pracę w miejscu zatrudnienia,
skutkuje omijaniem systemu wprowadzonego przez różne umowy zawarte między Komisją a organizacjami związkowymi i zawodowymi
(zob. pkt 8, 9 i 10 niniejszego wyroku) i może stanowić, w zależności od okoliczności, naruszenie prawa, które sąd wspólnotowy
powinien sankcjonować (zob. wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 8 maja 2007 r. w sprawie T‑271/04 Citymo przeciwko Komisji,
Zb.Orz. s. II‑1375, pkt 100 i nast.; dokładniej, w dziedzinie służby publicznej, wyroki Sądu Pierwszej Instancji z dnia 18 grudnia
1997 r.: w sprawie T‑222/95 Angelini przeciwko Komisji, RecFP s. I‑A‑491, II‑1277, pkt 35, 36; w sprawie T‑57/96 Costantini
przeciwko Komisji, RecFP s. I‑A‑495, II‑1293, pkt 28, 29; postanowienie Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 czerwca 2001 r.
w sprawie T‑95/98 DEP Gogos przeciwko Komisji, RecFP s. I‑A‑123, II‑571, pkt 24).
W każdym razie, aby rozstrzygnąć przedstawiony mu spór, Sąd nie musi orzekać w sprawie dokładnych granic, których muszą przestrzegać,
wobec braku oddelegowania lub oddelegowania w wymiarze 50% czasu pracy, przedstawiciele pracowników podczas wykonywania działalności
związanej z reprezentacją. Sąd nie musi również orzekać w kwestii, czy skarżący ewentualnie nadużył prawa, ani dokonywać oceny,
w celu stwierdzenia takiego nadużycia, zachowania instytucji, w szczególności stałego i ciągłego charakteru stosowanej przez
nią wykładni i wdrażania przez nią odpowiednich postanowień regulaminowych, a także jasności i spójności jej zachowania wobec
skarżącego, to jest elementów, których brak mógłby wpłynąć na takie nadużycie.
Należy bowiem stwierdzić, że przez cały 2007 r. skarżący nie poświęcał w ogóle czasu na pracę w swoim miejscu zatrudnienia.
Przez cały okres, o którym mowa w zaskarżonych decyzjach, to jest okres od dnia 29 stycznia 2007 r. do dnia 23 marca 2007 r.
i od dnia 15 czerwca 2007 r. do dnia 31 lipca 2007 r. poświęcał – jak stwierdził w swojej skardze – 60% czasu pracy na działalność
związaną z działalnością związkową, w przypadku których był objęty oddelegowaniem w wymiarze 50%, a pozostały czas na działalność
związaną z reprezentacją ustanowioną na podstawie regulaminu pracowniczego. Ponadto z odpowiedzi skarżącego na środki organizacji
postępowania wynika, że w pozostałej części 2007 r., który to okres nie był uwzględniony w zaskarżonych decyzjach, skarżący
albo przebywał na zwolnieniu chorobowym, albo pracował w niepełnym wymiarze czasu pracy z przyczyn zdrowotnych, poświęcając
swój czas pracy w tym wymiarze „wyłącznie na reprezentację związkową i reprezentację ustanowioną na podstawie regulaminu pracowniczego”
(w tym ostatnim okresie jego prawo do urlopu nie zostało w ogóle zmniejszone).
Tymczasem przełożony skarżącego w Eurostacie, to jest jego kierownik wydziału, nie udzielał wcześniejszej zgody na żadną z nieobecności,
które najpierw zostały uznane za nieusprawiedliwione przez administrację Eurostatu, a następnie zaliczone na poczet prawa
do urlopu skarżącego w wymiarze czasu pracy, którą powinien świadczyć w swoim miejscu zatrudnienia, to jest w wymiarze 50%,
a wreszcie doprowadziły do przyjęcia zaskarżonych decyzji, ani nawet nie był o nich wcześniej informowany przez skarżącego.
Skarżący nie zastosował się zatem do art. 60 regulaminu pracowniczego, który wprowadza wymóg wcześniejszej zgody przełożonego
zainteresowanego na każdą nieobecność, z wyjątkiem choroby lub wypadku, a nawet nie przekazał, co Komisja mogłaby zaakceptować,
jak zasugerowała na rozprawie, z wyprzedzeniem swojemu kierownikowi wydziału informacji przewidzianej w art. 6 ust. 1 decyzji
Komisji C(2005) 2665 z dnia 15 lipca 2005 r. w sprawie poprawy dialogu społecznego w tej instytucji, która została przytoczona
w piśmie kierownika działu B.5 „Dialog społeczny, rozszerzenie i relacje z krajowymi organami administracji publicznej” w DG
ds. personelu i administracji z dnia 4 stycznia 2007 r., skierowanym do kierownika wydziału personelu Eurostatu i załączona
do odpowiedzi Komisji na środki organizacji postępowania (wspomniany artykuł stanowi, że członkowie komisji i komitetów parytetowych,
w tym przedstawiciele pracowników, muszą informować z wyprzedzeniem przełożonych o wszelkich nieobecnościach związanych z ich
udziałem w pracach komisji/komitetu).
Ponadto, mając na uwadze powyższe uwagi, zaświadczenia ex post przewodniczącego lokalnego komitetu pracowniczego z dni 12
marca, 14 maja, 5 lipca i 27 sierpnia 2007 r. skierowane do kierownika wydziału personelu Eurostatu nie pozwalały zatwierdzić
po fakcie nieusprawiedliwionych nieobecności skarżącego, gdyż takie zatwierdzenie mogło nastąpić, na mocy art. 60 regulaminu
pracowniczego, jedynie w przypadku choroby lub wypadku; w każdym przypadku, nawet wobec zaświadczeń ex post, właściwa administracja
musi mieć możliwość zachowania pewnego prawa kontroli i oceny zasadności późniejszego usprawiedliwiania nieobecności uznawanych
za nieusprawiedliwione.
Prawdą jest, że aby uzasadnić brak wniosków o wcześniejszą zgodę lub brak wcześniejszego informowania kierownika wydziału,
skarżący poinformował o trudnościach praktycznych i poufności związanej z wykonywaną działalnością w zakresie reprezentacji
pracowniczej.
Sąd wskazuje jednak, że Komisja poinformowała, a skarżący temu nie zaprzeczył, że inni urzędnicy lub pracownicy Komisji z powodzeniem
godzili zadania związane z miejscem zatrudnienia i zadania związane z reprezentacją pracowniczą, zgodnie z art. 60 regulaminu
pracowniczego. Ponadto, o ile można uznać, że w niektórych okolicznościach trudności praktyczne lub ograniczenia związane
z poufnością mogły uniemożliwiać przedstawicielom pracowników przestrzeganie obowiązku uzyskiwania wcześniejszej zgody od
przełożonych (lub przynajmniej ich wcześniejszego informowania), należy przypomnieć, że skarżący w niniejszej sprawie nigdy
nie występował o wcześniejszą zgodę do swojego kierownika wydziału na nieobecności (ani nawet nie informował go o nich wcześniej).
Ponadto skarżący nie przytoczył na rozprawie żadnego konkretnego przypadku, w którym trudności praktyczne lub ograniczenia
związane z poufnością uniemożliwiły mu przestrzeganie wspomnianego obowiązku. Jeżeli chodzi w szczególności o kwestię związaną
z poufnością, to pomijając fakt, że liczne informacje dotyczące działalności w zakresie reprezentacji pracowniczej nie są
poufne, a zwłaszcza informacje na temat miejsca, godziny i uczestników oficjalnych zebrań, oraz że obowiązek poufności obejmuje
jedynie część działalności skarżącego, należy stwierdzić, że nawet w przypadku danych poufnych, przedstawiciel pracowników
zawsze może udzielić przełożonemu informacji ogólnych nieobjętych poufnością, na przykład na temat przybliżonego czasu trwania
zebrania. W konsekwencji argumentacja skarżącego opierająca się na trudnościach praktycznych lub ograniczeniach związanych
z poufnością w wykonywaniu działalności przedstawiciela pracowników, która zresztą nie została poparta dowodami, nie może
go całkowicie zwalniać z obowiązku występowania o wcześniejszą zgodę kierownika wydziału (lub przynajmniej z wcześniejszego
informowania go w znaczeniu podanym w pkt 54 niniejszego wyroku).
Ponadto fakt, że administracja Eurostatu, a zatem kierownik wydziału skarżącego, wiedzieli o jego działalności związanej z reprezentacją
pracowniczą i wykonywanej poza czasem pracy poświęcanym na oddelegowanie w ramach reprezentacji związkowej, również nie może
uzasadniać zachowania skarżącego. Ogólna i pobieżna wiedza, jak w niniejszej sprawie, przełożonych w miejscu zatrudnienia
o działalności reprezentacji pracowniczej urzędnika nie może być równoznaczna z wcześniejszym informowaniem w znaczeniu podanym
w pkt 54 niniejszego wyroku ani a fortiori z wcześniejszą zgodą przełożonego.
Zresztą, o ile w piśmie z dnia 3 listopada 2006 r. skierowanym do kierownika wydziału skarżący zaproponował wprowadzenie kontroli
jego nieobecności przez „reprezentację pracowniczą”, tego rodzaju kontrola nie jest właściwa w niniejszej sprawie. Bezsprzeczne
jest bowiem, że skarżący podlega dwóm strukturom hierarchicznym: pierwszą z nich jest reprezentacja pracownicza dotycząca
jego działalności przedstawiciela związkowego, a drugą – struktura hierarchiczna Eurostatu w ramach zatrudnienia w jego służbach.
O ile reprezentacja pracownicza jest właściwa do kontrolowania nieobecności skarżącego w ramach oddelegowania związanego z reprezentacją
związkową, nie może kontrolować jego nieobecności, które wiążą się z czasem pracy przeznaczonym na wykonywanie zadań w miejscu
zatrudnienia. W ich przypadku jedyną właściwą jednostką jest Eurostat.
Wreszcie fakt, że po pierwsze (zgodnie z oświadczeniem skarżącego podczas rozprawy, a nawet przy takim założeniu) większość
nieoddelegowanych przedstawicieli pracowników w nieznacznym stopniu angażowała się w reprezentację pracowniczą, natomiast
inni, w tym skarżący, wykonywali zadania istotne i konieczne do przygotowania i prawidłowego przebiegu zebrań komitetu pracowniczego,
a po drugie, nieobecności skarżącego nie podlegały sferze prywatnej, lecz wynikały z wykonywania czynności reprezentacji pracowniczej,
nie może podważyć stanowiska Sądu.
Z powyższych uwag wynika, że w niniejszej sprawie odliczenie dni urlopu skarżącego, którego dokonała administracja Eurostatu,
nie narusza art. 60 regulaminu pracowniczego.
Dotyczy to również innych postanowień, na które powołał się skarżący na poparcie swojego pierwszego zarzutu, jak również blokowania
wolności związkowej. Tak jest zwłaszcza w przypadku domniemanego naruszenia art. 57 regulaminu pracowniczego, na które powoływał
się skarżący, ponieważ wspomniany artykuł przewiduje po prostu prawo do urlopu urzędników, którego nie odmówiono skarżącemu
w niniejszej sprawie. Jeżeli chodzi o art. 59 regulaminu, dotyczy on urzędników, którzy nie mogą pełnić swoich funkcji w wyniku
choroby lub wypadku, tymczasem w niniejszej sprawie sporna kwestia zmniejszenia prawa do urlopu nie dotyczyła takich założeń.
W każdym razie skarżący nie dostarczył żadnych niezależnych argumentów na temat domniemanego naruszenia dwóch ostatnich artykułów.
Ponadto, ani z zasady zrównania funkcji członków komitetu pracowniczego z zadaniami, jakie mają obowiązek pełnić w swojej
instytucji (zgodnie z brzmieniem art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego), ani z nałożonego na instytucje
zakazu podejmowania jakichkolwiek działań, z którymi wiążą się ujemne skutki dla przedstawicieli pracowników (zgodnie z brzmieniem
art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego i art. 1 ust. 2 umowy ramowej), ani wreszcie z samego pojęcia
wolności związkowej, na które powołuje się skarżący, nie wynika ogólne prawo przedstawicieli pracowników do nieobecności w miejscu
pracy w służbach zatrudnienia bez wcześniejszej zgody przełożonego (lub przynajmniej poinformowania go w znaczeniu podanym
w pkt 54 niniejszego wyroku) i niepoświęcania czasu na pracę w miejscu zatrudnienia, tym bardziej w przypadku, gdy tego rodzaju
nieobecności obejmują zasadniczą część czasu pracy, a nawet cały czas pracy, a jednocześnie nie stwierdzono, ani nawet nie
dowiedziono, że administracja odmówiła przyznania zainteresowanemu niezbędnych ułatwień do pełnienia funkcji związanych z reprezentacją.
Wnioski, do których doszedł Sąd w pkt 61 i 62 niniejszego wyroku, odnoszą się również do dni urlopu, które zostały odliczone
z tytułu zadań, które skarżący wykonywał w 2007 r. w Brukseli w ramach reprezentacji związkowej, w dniach 30 stycznia, 14 lutego,
2 i 22 marca, 28 czerwca, a także 12, 18 i 26 lipca. Nawet w przypadku nieobecności związanych z tymi zadaniami skarżący miał
obowiązek zwrócić się z wnioskiem do swojego kierownika wydziału w Eurostacie o wcześniejszą zgodę (lub przynajmniej poinformować
go o tym w znaczeniu podanym w pkt 54 niniejszego wyroku), tym bardziej, że w przypadku planowanych oficjalnych zebrań nie
występowały problemy, o których była mowa w pkt 57 niniejszego wyroku, to jest trudności praktyczne lub obowiązek zachowania
poufności.
Ponadto, jeżeli w przypadku każdej podróży służbowej, które skarżący odbył do Brukseli na rzecz reprezentacji związkowej,
było uzasadnione, aby skarżący poświęcał na nie cały dzień pracy, a w konsekwencji przekraczał czas pracy, który powinien
poświęcać na taką działalność, ponieważ jest objęty oddelegowaniem w ramach reprezentacji związkowej w wymiarze 50% czasu
pracy, skarżący powinien był zrekompensować taką sytuację, odpracowując każdy dzień podróży służbowej do Brukseli na rzecz
miejsca zatrudnienia w Eurostacie. W każdym razie chodzi jedynie o zarzut dotyczący odliczenia czterech dni urlopu z powodu
ośmiu dni podróży służbowej do Brukseli na rzecz reprezentacji związkowej. Tymczasem w okresie, o którym mowa w zaskarżonych
decyzjach, Eurostat nie odliczał dni urlopu za dni, podczas których skarżący pracował na pół etatu z przyczyn zdrowotnych
i w ogóle nie poświęcał czasu na pracę w miejscu zatrudnienia. Administracja Eurostatu zaakceptowała bowiem, że podczas tych
dni (zob. pkt 26 niniejszego wyroku) skarżący poświęcał pozostałe 50% czasu pracy na reprezentację pracowniczą, chociaż, jak
stwierdziła Komisja w swoich odpowiedziach na środki organizacji postępowania, Eurostat mógł z tego tytułu zmniejszyć prawo
do urlopu skarżącego (o liczbę dni przekraczającą liczbę potrąconą za dni poświęcone na wykonywanie zadań w Brukseli) i uważał,
że ma prawo tak zrobić, „jeżeli Sąd miałby odrzucić argumenty [Komisji]”. Podobnie, z odpowiedzi skarżącego na środki organizacji
postępowania wynika, że za okres (nieuwzględniony w zaskarżonych decyzjach), w trakcie którego skarżący pracował w niepełnym
wymiarze czasu pracy z przyczyn zdrowotnych, to jest od dnia 10 września do dnia 21 grudnia 2007 r., Eurostat w ogóle nie
zmniejszył prawa do urlopu skarżącego, chociaż ten poświęcił pozostały swój czas pracy wyłącznie na reprezentację ustanowioną
na podstawie regulaminu pracowniczego i reprezentację związkową pracowników.
Z powyższych uwag wynika, że należy odrzucić rozpatrywany zarzut jako bezzasadny.
W przedmiocie zarzutu dotyczącego naruszenia zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasady patere legem quam ipse fecisti
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawo dochodzenia ochrony uzasadnionych oczekiwań posiada każda osoba, która może uzyskać
dokładne, bezwarunkowe i spójne zapewnienia od administracji (wyroki Sądu Pierwszej Instancji: z dnia 27 lutego 1996 r. w sprawie
T‑235/94 Galtieri przeciwko Parlamentowi, RecFP s. I‑A‑43, II‑129, pkt 63, 65; z dnia 16 marca 2005 r. w sprawie T‑329/03
Ricci przeciwko Komisji, Zb.Orz.SP s. I‑A‑69, II‑315, pkt 79; wyroki Sądu: z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie F‑4/07 Skoulidi
przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 79; z dnia 4 listopada 2008 r. w sprawie F‑126/07 Van Beers przeciwko
Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 70).
W niniejszej sprawie, nawet przy założeniu, że bezczynność Eurostatu w latach 2005 i 2006 w kwestii ciągłych nieobecności
skarżącego w miejscu zatrudnienia wiązała się, w znaczeniu wspomnianego orzecznictwa, z „dokładnymi, bezwarunkowymi i spójnymi
zapewnieniami” administracji, która tolerowała, że, po pierwsze, zainteresowany wykonuje swoją działalność w zakresie reprezentacji
pracowniczej bez świadczenia pracy w miejscu zatrudnienia, a po drugie jest zwolniony z obowiązku uzyskiwania wcześniejszej
zgody od kierownika wydziału (lub przynajmniej wcześniejszego informowania go w znaczeniu podanym w pkt 54 niniejszego wyroku),
w każdym razie takie stwierdzenie dotyczy tylko okresu do momentu wysłania skarżącemu pisma z dnia 27 września 2006 r. lub,
później, pisma z dnia 16 stycznia 2007 r. Tymi pismami kierownik wydziału, w którym pracował skarżący, zwrócił się do niego
o stawianie się od tego czasu w pracy w wydziale E.5 w wymiarze 50% czasu pracy i wykonywanie zadań związanych z zajmowanym
stanowiskiem, a następnie poinformował, że całkowita nieobecność w pracy w miejscu zatrudnienia nie jest zgodna z regulaminem
pracowniczym wobec braku całkowitego oddelegowania, a zatem jest nieusprawiedliwiona, a wreszcie zwrócił się do niego z wnioskiem
o informowanie go z wyprzedzeniem o każdej nieobecności w celu uzyskania wcześniejszej zgody. Ponadto, w piśmie z dnia 27 września
2006 r. kierownik wydziału skarżącego oświadczył, że treść pisma nie ma „wpływu na ewentualne konsekwencje wynikające z nieobecności
w miejscu pracy i niewykonania pracy w okresie od dnia [zatrudnienia] w wydziale E.5”.
Tym samym od momentu otrzymania tych pism i później, to jest w okresie, o którym mowa w zaskarżonych decyzjach, skarżący nie
mógł powoływać się na jakiekolwiek zapewnienia ze strony administracji Eurostatu, a tym bardziej na uzasadnione oczekiwania
w znaczeniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 66 niniejszego wyroku, ani nawet na prawo do podtrzymania sytuacji istniejącej
w latach 2005 i 2006.
Ponadto z akt sprawy wynika, że nawet jeżeli wykładnia i wdrożenie odpowiednich postanowień regulaminu pracowniczego przez
Eurostat nie miały stałego i ciągłego charakteru w niniejszej sprawie, a stanowisko administracji wobec zainteresowanego nie
zawsze było jasne i spójne, nie pomniejsza to faktu, że Eurostat postąpił w sposób należyty, uprzedzając skarżącego ww. pismami
z dnia 27 września 2006 r. i z dnia 16 stycznia 2007 r. o istniejącym od tego czasu obowiązku stawiennictwa w sekcji Eurostatu,
o nieusprawiedliwionych obecnościach w świetle regulaminu i o konieczności wcześniejszego informowania o nieobecnościach i uzyskiwania
na nie zgody.
Jeżeli chodzi o zarzuty związane ze spoczywającym na Komisji obowiązkiem przestrzegania, na mocy zasady pacta sunt servanda,
postanowień art. 57, 59 i 60 regulaminu pracowniczego, art. 1 akapit szósty załącznika II do regulaminu pracowniczego, a także
art. 1 ust. 2 umowy ramowej, pomijając fakt, że w kwestii spoczywającego na Komisji obowiązku respektowania tych postanowień,
związek pracy między skarżącym a administracją nie ma charakteru umownego, lecz regulaminowy, należy stwierdzić, że w świetle
uwag przedstawionych w ramach pierwszego zarzutu, również ten zarzut należy odrzucić.
W konsekwencji zarzut oparty na naruszeniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasady patere legem quam ipse fecisti
należy odrzucić jako bezzasadny.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 87 ust. 1 regulaminu, z zastrzeżeniem innych przepisów rozdziału ósmego tytuł II tego regulaminu, kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Na mocy art. 87 ust. 2 Sąd może postanowić,
jeżeli wymagają tego względy słuszności, że strona przegrywająca zostanie obciążona tylko częścią kosztów, a nawet, że nie
zostanie nimi obciążona w ogóle.
W tym przypadku skarżący przegrał sprawę. Zatem, wobec braku powodów uzasadniających zastosowanie art. 87 ust. 2 regulaminu,
należy obciążyć go wszystkimi kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (pierwsza izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
G. Lebedef zostaje obciążony wszystkimi kosztami postępowania.
Gervasoni
Kreppel
Tagaras
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 7 lipca 2009 r.
Sekretarz

Prezes
W. Hakenberg

S. Gervasoni
Treść niniejszego orzeczenia, jak również cytowanych w nim, a dotychczas nieopublikowanych orzeczeń sądów wspólnotowych, jest
dostępna na stronie internetowej Trybunału Sprawiedliwości www.curia.europa.eu
*
Język postępowania: francuski.