CELEX: 62001CJ0255
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
Ósma dyrektywa 84/253/EWG
Artykuły 11 i 15
Dopuszczanie do wykonywania zawodu osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowej kontroli dokumentów finansowych
Możliwość dopuszczenia do wykonywania zawodu osób, które nie złożyły z wynikiem pozytywnym egzaminu z kwalifikacji zawodowych
Przesłanki zatwierdzania obywateli innych Państw Członkowskich

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 11 i 15 ósmej dyrektywy Rady 84/253/EWG z dnia
10 kwietnia 1984 r. wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych
za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych (Dz.U. L 126, str. 20, zwanej dalej „ósmą dyrektywą”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między P. Markopoulosem i innymi, z jednej strony, a Ypourgosem Anaptyxisem
(ministrem ds. rozwoju) oraz Soma Orkoton Elegkton (izbą biegłych rewidentów, zwaną dalej „Izbą Biegłych Rewidentów”) z drugiej
strony, do którego wstąpili w charakterze interwenientów G. Samothrakis i inni oraz P. Panagiotidis, w przedmiocie decyzji
tej izby o wpisaniu do prowadzonego przez nich rejestru 60 kandydatów, w tym wymienionych interwenientów postępowania głównego,
bez poddania ich egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje zawodowe, przewidzianemu w art. 4 ósmej dyrektywy.
Sąd krajowy zadaje zasadniczo Trybunałowi pytanie dotyczące określenia zakresu uprawnienia przysługującego Państwu Członkowskiemu,
przewidzianego przez art. 15 ósmej dyrektywy, do dopuszczania niektórych kategorii osób do dokonywania kontroli dokumentów
finansowych bez potrzeby złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu w zakresie kwalifikacji zawodowych. Poza tym sąd krajowy
zadaje pytanie, czy zwolnienie z egzaminu mogłoby być w każdym razie uzasadnione na podstawie art. 11 ósmej dyrektywy w przypadku
osób, które już zostały dopuszczone do wykonywania zawodu w innym Państwie Członkowskim.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Motywy pierwszy, drugi oraz trzeci ósmej dyrektywy stanowią:
„[…] na mocy dyrektywy 78/660/EWG roczne sprawozdania finansowe niektórych rodzajów spółek muszą być kontrolowane przez jedną
lub więcej osób uprawnionych do dokonywania takich kontroli […];
[…]      wyżej wymieniona dyrektywa została uzupełniona dyrektywą 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych;
[…] należy zharmonizować kwalifikacje osób uprawnionych do dokonywania ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych [finansowych];
należy zapewnić, aby były to osoby niezależne i o nieposzlakowanej opinii;
[…] wysoki poziom wiedzy teoretycznej wymaganej do ustawowego kontrolowania dokumentów rachunkowych oraz umiejętność wykorzystywania
tej wiedzy w praktyce muszą być zapewnione poprzez egzaminowanie w zakresie kwalifikacji zawodowych”.
Według szóstego motywu ósmej dyrektywy:
„[…] Państwom Członkowskim powinno się […] zezwolić na przyjmowanie przepisów przejściowych na korzyść pracowników wykwalifikowanych
[osób wykonujących dany zawód]”.
Dziewiąty motyw dyrektywy stanowi:
„[…] Państwo Członkowskie będzie mogło zatwierdzać [dopuszczać do wykonywania zawodu] osoby, które uzyskały kwalifikacje równoważne
tym wymaganym na mocy niniejszej dyrektywy poza tym państwem”.
Biorąc pod uwagę czwartą dyrektywę Rady 78/660/EWG z dnia 25 lipca 1978 r. wydaną na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu
w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek (Dz.U. L 222, str. 11) oraz siódmą dyrektywę Rady 83/349/EWG
z dnia 13 czerwca 1983 r. wydaną na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych
(Dz.U. L 193, str. 1), obie cytowane odpowiednio w pierwszym i drugim motywie ósmej dyrektywy, art. 1 ust. 1 tej ostatniej
dyrektywy stanowi:
„Środki koordynacji określone w niniejszej dyrektywie mają zastosowanie do przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
Państw Członkowskich dotyczących osób odpowiedzialnych za:
a)       dokonywanie ustawowych kontroli rocznych sprawozdań finansowych spółek oraz sprawdzanie zgodności rocznych sprawozdań z rocznymi
sprawozdaniami finansowymi w zakresie, w jakim takie kontrole i takie sprawdzenie są wymagane przez prawo wspólnotowe;
b)      dokonywanie ustawowych kontroli skonsolidowanych sprawozdań finansowych organów przedsiębiorstw oraz sprawdzanie zgodności
skonsolidowanych rocznych sprawozdań ze skonsolidowanymi sprawozdaniami finansowymi w zakresie, w jakim takie kontrole i takie
sprawdzenie są wymagane przez prawo wspólnotowe”.
Artykuł 2 ósmej dyrektywy zastrzega prawo wykonywania ustawowej kontroli dokumentów określonych w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy
dla osób, które zostały do tego dopuszczone. Na podstawie art. 4 tej dyrektywy takie dopuszczenie może na zasadach ogólnych
zostać udzielone osobie fizycznej jedynie „po osiągnięciu wiedzy na poziomie wstępnego egzaminu uniwersyteckiego, ukończeniu
kursu teoretycznego, przejściu praktycznego szkolenia i zdaniu egzaminu sprawdzającego kwalifikacje zawodowe na poziomie końcowego
egzaminu uniwersyteckiego organizowanego lub uznawanego przez dane państwo”.
Artykuł 11 ust. 1 ósmej dyrektywy stanowi jednak, że:
„Władze Państwa Członkowskiego mogą zatwierdzać osoby, które zdobyły wszystkie lub część swoich kwalifikacji w innym państwie,
pod warunkiem że osoby te spełniają następujące dwa warunki [wymogi]:
a)      właściwe władze muszą uznać ich kwalifikacje za równoważne z tymi, które są wymagane na mocy prawa tego Państwa Członkowskiego
zgodnie z niniejszą dyrektywą; oraz
b)      osoby te muszą przedstawić dowód posiadania wiedzy prawniczej wymaganej w danym Państwie Członkowskim do celów ustawowego
kontrolowania dokumentów określonych w art. 1 ust. 1. Władze tego Państwa Członkowskiego nie muszą jednak wymagać takiego
dowodu, jeśli uznają wiedzę prawniczą uzyskaną w innym państwie za wystarczającą”.
Artykuły 12–19 ósmej dyrektywy dotyczą przepisów przejściowych. Według art. 15 tej dyrektywy:
„W ciągu jednego roku zastosowania [od wprowadzenia w życie] przepisów określonych w art. 30 ust. 2 pracownicy wykwalifikowani
[osoby wykonujące dany zawód], którzy nie zostali zatwierdzeni [dopuszczeni do wykonywania zawodu] na mocy indywidualnych
aktów właściwych władz, lecz mimo to posiadają w Państwie Członkowskim kwalifikacje w zakresie dokonywania ustawowych kontroli
dokumentów określonych w art. 1 ust. 1 oraz faktycznie wykonywały w tym czasie te czynności, mogą zostać zatwierdzone [dopuszczone
do wykonywania tego zawodu] przez to Państwo Członkowskie zgodnie z niniejszą dyrektywą”.
Artykuł 19 ósmej dyrektywy stanowi:
„Żaden z pracowników wykwalifikowanych [osób wykonujących dany zawód] określonych w art. 15 i 16 ani żadna z osób określonych
w art. 18 nie może zostać zatwierdzony lub zatwierdzona na zasadzie odstępstwa od art. 4, o ile właściwe władze nie uznają,
że osoby te spełniają warunki [wymogi] konieczne do dokonywania ustawowych kontroli dokumentów określonych w art. 1 ust. 1
i posiadają kwalifikacje równoważne z kwalifikacjami osób zatwierdzonych [dopuszczonych] na mocy art. 4”.
Według art. 30 ust. 1 i 2 ósmej dyrektywy:
„1.      Państwa Członkowskie wprowadzą w życie przed dniem 1 stycznia 1988 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne
do wykonania niniejszej dyrektywy i niezwłocznie powiadamiają o tym Komisję.
2.      Państwa Członkowskie mogą postanowić, że przepisy określone w ust. 1 nie mają zastosowania przed dniem 1 stycznia 1990 r.”.

Uregulowania krajowe
Jak wyjaśnia sąd krajowy, przed przyjęciem ósmej dyrektywy działalność związana z kontrolą niektórych kategorii dokumentów
finansowych w Grecji zastrzeżona była dla biegłych księgowych. Ci ostatni musieli być wpisani do rejestru prowadzonego przez
Soma Orkoton Logiston (zwaną dalej „Izbą Biegłych Księgowych”). Artykuł 10 ust. 6 greckiego dekretu z mocą ustawy nr 3329/55
(FEK A’ 230) stanowił, że w celu sprawdzenia wiedzy kandydatów Komisja Nadzorcza Izby Biegłych Księgowych mogła poddać ich
egzaminowi z zakresu tej wiedzy. Z tego punktu widzenia art. 2 greckiego królewskiego dekretu nr 737/61 (FEK A’ 186) upowszechniał
obowiązek złożenia uprzedniego egzaminu w stosunku do wszystkich kandydatów.
Na podstawie art. 2 dekretu z mocą ustawy nr 3329/55 przyznano tym biegłym księgowym „wyłączną” kompetencję, w której zakres
wchodziła początkowo działalność kontrolna o charakterze urzędowym, która to kompetencja została stopniowo rozszerzona na
kontrolę różnych przedsiębiorstw państwowych założonych w formie spółki akcyjnej oraz na kontrolę różnych kategorii spółek
akcyjnych z kapitałem prywatnym. Owi biegli księgowi korzystali także na podstawie art. 3 dekretu z mocą ustawy nr 3329/55
z „fakultatywnej” kompetencji, gdyż mogli być powołani do wykonywania działalności kontrolnej wszelkiego rodzaju spółek handlowych
oraz różnych osób prawnych przewidzianych w kodeksie cywilnym.
Poza tym istnieli także księgowi, nieobjęci obowiązkiem uprzedniego złożenia z wynikiem pozytywnym konkursu lub egzaminu,
którzy mieli prawo wykonywania wyłącznie działalności niezastrzeżonej dla biegłych księgowych. Ta kategoria osób wykonujących
dany zawód, czyli tzw. „zwyczajnych księgowych” – obejmowała nie tylko obywateli greckich prowadzących tę działalność, ale
także osoby, które zostały dopuszczone do wykonywania tej działalności w innych państwach.
Z postanowienia odsyłającego wynika, że system krajowy został kilka razy zmieniony w celu dokonania transpozycji ósmej dyrektywy
do krajowego porządku prawnego.
Po pierwsze, dekret z mocą ustawy nr 3329/55 został zmieniony przez grecki dekret prezydencki nr 15/89 w sprawie dostosowania
ustawodawstwa dotyczącego biegłych księgowych do przepisów ósmej dyrektywy (FEK A’ 5/5.1.1989). Z tego punktu widzenia w celu
dostosowania systemu krajowego do ósmej dyrektywy zmieniony art. 10 dekretu z mocą ustawy nr 3329/55 uściśla – przy utrzymaniu
zasadniczo struktury instytucji Izby Biegłych Księgowych – kwestie związane z obowiązkiem uprzedniego złożenia egzaminu z wynikiem
pozytywnym, niezbędnego do uzyskania wpisu do rejestru tej izby. Ponadto w zmienionym art. 10 ust. 9 dekretu z mocą ustawy
nr 3329/55 przewidziano także możliwość powołania na biegłych księgowych osób, które zostały dopuszczone do wykonywania zawodu
przez władze innego Państwa Członkowskiego, pod warunkiem że ich kwalifikacje zostały uznane za równoważne z tymi, które są
wymagane od osób powołanych lub awansowanych na biegłych księgowych zgodnie z ust. 1 tego przepisu, i pod warunkiem że uprzednio
złożyły egzamin z wynikiem pozytywnym.
Jeśli chodzi o przepisy przejściowe, w art. 6 ust. 3 i 4 dekret prezydencki nr 15/89 ustanowił, do dnia 1 stycznia 1990 r.,
możliwość powołania na biegłego księgowego bez potrzeby złożenia egzaminu, osób, które wykazały, że wykonują w Grecji ustawową
kontrolę rocznych sprawozdań finansowych spółek lub skonsolidowanych sprawozdań finansowych grup przedsiębiorstw pod warunkiem
posiadania przez nie dyplomu uniwersyteckiego i uznania ich kwalifikacji do przeprowadzania ustawowej kontroli dokumentów
finansowych.
Po drugie, na skutek zbiegu ustawy nr 1969/91 (FEK A’ 167/30.10.1991) i dekretu prezydenckiego nr 226/92 (FEK A’ 120/14.7.1992),
Izba Biegłych Księgowych została zastąpiona przez Izbę Biegłych Rewidentów. Artykuł 10 prezydenckiego dekretu nr 226/92, który
określa przesłanki wstępu do tej nowej izby, przewidział, że wstęp ten jest uzależniony od pozytywnego złożenia egzaminu z kwalifikacji
zawodowych, który uregulowany jest szczegółowo w art. 11 dekretu prezydenckiego nr 226/92. Jednakże art. 24 ust. 4 tego dekretu
stanowi, że biegli księgowi, którzy byli już członkami Izby Biegłych Księgowych, zostają z mocy prawa wpisani na listę biegłych
rewidentów.
Jeśli chodzi o przepisy przejściowe, to art. 24 ust. 2 dekretu prezydenckiego nr 226/92 stanowi:
„2.      Do rejestru biegłych rewidentów wpisuje się również na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od daty publikacji niniejszego
dekretu i po zdaniu z wynikiem pozytywnym egzaminu zgodnie z przepisami następnego ustępu:
a)      osoby posiadające dyplom ukończenia studiów wyższych z dziedziny finansów, handlu lub przemysłu uzyskany w Grecji lub równoważny
dyplom uzyskany za granicą, które posiadają obywatelstwo greckie lub pochodzenie greckie i zdobyły w Grecji piętnastoletnie
doświadczenie w zakresie kontroli w dziedzinie handlu, księgowości lub prawa;
b)      obywateli greckich i obywateli innych Państw Członkowskich Wspólnot Europejskich, którzy i) zostali dopuszczeni do wykonywania
zawodu biegłego księgowego lub biegłego rewidenta w innym Państwie Członkowskim Wspólnot Europejskich i są uznani jako biegli
księgowi lub biegli rewidenci w jednym z państw należących do Wspólnot Europejskich […] oraz ii) zdobyli dziesięcioletnie
doświadczenie w dziedzinie kontroli, z czego co najmniej trzy lata w Grecji”.
Po trzecie, obowiązek uprzedniego podejścia do egzaminu przewidzianego w art. 24 ust. 2 dekretu prezydenckiego nr 226/92 został
zniesiony przez art. 2 ust. 7 dekretu prezydenckiego nr 121/93 (FEK A’ 53/12.4.1993), na mocy którego zainteresowani objęci
dyspozycją art. 24 ust. 2 lit. a) i b) dekretu prezydenckiego nr 226/92 muszą złożyć dokumenty dotyczące kontroli finansowych,
których dokonali w trakcie kariery zawodowej w celu umożliwienia ich weryfikacji i oceny przez właściwą komisję.
Po czwarte, art. 18 ust. 3 greckiej ustawy nr 2231/94 (FEK A’ 139/31.8.1994) stanowi:
„Osoby wpisane już do rejestru prowadzonego przez Izbę Biegłych Rewidentów, o którym mowa w art. 13 dekretu prezydenckiego
nr 226/92, które nie były członkami Izby Biegłych Księgowych na dzień 30 kwietnia 1993 r., obowiązane są złożyć egzamin z kwalifikacji
zawodowych przewidziany w art. 10 i 11 dekretu prezydenckiego nr 226/92, zanim zostaną powołane na określony szczebel zawodowy.
Egzaminy te są organizowane przez Komisję Nadzorczą, która także powołuje komisje egzaminacyjne. Osoby, które nie uzyskały
pozytywnego wyniku egzaminu lub które do niego nie przystąpiły, zostają wykreślone z rejestru”.
Na koniec ten ostatni przepis, który przywrócił obowiązek złożenia egzaminu z kwalifikacji zawodowych przez te osoby, które
chcą uzyskać dopuszczenie do wykonywania zawodu biegłego rewidenta na podstawie przepisów przejściowych zawartych w art. 24
ust. 2 dekretu prezydenckiego nr 226/92, został uchylony przez art. 3 ust. 2 greckiej ustawy nr 2257/94 (FEK A’ 197/23.11.1994),
który stanowi:
„W art. 18 ustawy nr 2231/94 (FEK A’ 139) po ust. 3 dodaje się ust. 3a, 3b i 3c w brzmieniu: »3a. Za zwolnione z egzaminu
przewidzianego w art. 18 ust. 3 ustawy nr 2231/94 i ważnie wpisane do rejestru Izby Biegłych Rewidentów, o którym mowa w art. 13
dekretu prezydenckiego nr 226/92, uważa się osoby posiadające dyplom ukończenia studiów wyższych, przewidziany w art. 10 ust. 1
dekretu prezydenckiego nr 226/92, które wykażą się osiemnastoletnim doświadczeniem w wykonywaniu działalności kontrolnej w Grecji,
najpóźniej do dnia publikacji niniejszej ustawy, i przeprowadzaniem kontroli w Grecji na dzień 1 stycznia 1989 r. lub które
zostały dopuszczone do wykonywania zawodu biegłego księgowego lub biegłego rewidenta w innym Państwie Członkowskim Unii Europejskiej
lub w jednym z następujących państw: Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Australii, Nowej Zelandii lub Afryce Południowej oraz
które zdobyły dziesięcioletnie doświadczenie w przeprowadzaniu kontroli, z czego co najmniej trzy lata w Grecji na dzień 1 stycznia
1989 r. Kumulatywne spełnienie tych przesłanek jest weryfikowane przez Komisję Nadzorczą Izby Biegłych Rewidentów w terminie
dwóch miesięcy. Biegli rewidenci, o których mowa w poprzednich zdaniach tego ustępu, których Komisja Nadzorcza Izby Biegłych
Rewidentów uznała za nieposiadających wymaganych kwalifikacji, składają dokumenty potwierdzające ich kwalifikacje w celu ponownego
ich zbadania przez specjalną komisję trójstronną powołaną w drodze decyzji ministra gospodarki narodowej i składającej się
z jednego profesora wyższej szkoły audytu lub księgowości, przedstawiciela izby handlowej i członka komitetu naukowego Izby
Biegłych Rewidentów. Osoby uznane przez komisję za posiadające wymagane kwalifikacje, z wyjątkiem lat uprzedniego doświadczenia
zawodowego, zostają wpisane z zaszeregowaniem na szczeblu pomocniczego biegłego rewidenta i awansują na stopień biegłego rewidenta
jedynie po zdobyciu doświadczenia zawodowego wymaganego w ust. 3a niniejszego artykułu […]«”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Powodowie złożyli do Symvoulio tis Epikrateias (greckiej rady stanu) wniosek o uchylenie decyzji Komisji Nadzorczej Izby Biegłych
Rewidentów nr 75 z dnia 19 stycznia 1995 r., na mocy której powyższa rada przyjęła w szeregi izby 60 kandydatów, którzy nie
wywodzili się z dawnej Izby Biegłych Księgowych, bez poddania ich egzaminowi z kwalifikacji zawodowych z tego względu, że
spełniali wszystkie przesłanki, o których mowa w art. 18 ust. 3a ustawy nr 2231/94 w brzmieniu, jaki nadał mu dodany art. 3
ust. 2 ustawy nr 2257/94 (zwany dalej „art. 18 ust. 3a ustawy nr 2231/94”).
Wśród tych 60 kandydatów niektórzy, tak jak G. Samothrakis i in., posiadają dyplom ukończenia studiów wyższych z zakresu finansów
i handlu, obywatelstwo greckie i zdobyli piętnastoletnie doświadczenie w sektorze gospodarczym, księgowości lub prawa, podczas
gdy pozostali, tak jak Ch. Panagiotidis, są obywatelami greckimi lub obywatelami innych państw, którzy są dopuszczeni do wykonywania
zawodu biegłego księgowego lub biegłego rewidenta w innym Państwie Członkowskim oraz wykonywali działalność z zakresu kontroli
przez dziesięć lat.
W związku z podniesieniem przez powodów kwestii zgodności zwolnienia z egzaminu sprawdzającego kwalifikacje zawodowe z ósmą
dyrektywą, przyznanego na mocy art. 18 ust. 3a ustawy nr 2231/94, który posłużył jako podstawa prawna do wydania decyzji nr 75,
oraz uznając istnienie wątpliwości co do wykładni art. 11 i 15 ósmej dyrektywy, Symvoulio tis Epikrateias zawiesił postępowanie
w sprawie i skierował do Trybunału następujące dwa pytania prejudycjalne:
„1)      Czy ustawodawca krajowy może na podstawie art. 15 ósmej dyrektywy […] skorzystać z uprawnienia przewidzianego w tym artykule
i postanowić, że różne kategorie osób mogą zostać dopuszczone do przeprowadzania kontroli dokumentów finansowych, na zasadzie
odstępstwa od ogólnych uregulowań, tzn. bez potrzeby uprzedniego złożenia egzaminu w zakresie kwalifikacji zawodowych, gdy
zainteresowane Państwo Członkowskie ustanowiło już taki egzamin w swoim krajowym porządku prawnym przed przyjęciem tej dyrektywy?
W każdym razie, czy ustawodawca krajowy może wielokrotnie korzystać z uprawnienia do wydawania przepisów przejściowych na
podstawie cytowanego powyżej artykułu tej dyrektywy, w szczególności nawet po dniu 1 stycznia 1991 r. (przepisy art. 15 w związku
z przepisami art. 30 ust. 2 dyrektywy)?
2)      Czy art. 11 dyrektywy oznacza tylko tyle, że jeżeli osoba, która wnosi o dopuszczenie do przeprowadzania kontroli dokumentów
finansowych w jednym Państwie Członkowskim Unii Europejskiej, nabyła pewne kwalifikacje wymagane w innym Państwie Członkowskim
według obowiązującego przed harmonizacją stanu prawnego, to państwo, do którego skierowany jest wniosek o dopuszczenie do
wykonywania zawodu, może uznać, że te kwalifikacje zostały nabyte w tymże państwie, bez potrzeby wprowadzania odstępstwa od
ogólnej zasady, zgodnie z którą dopuszczenie przyznaje się tylko po złożeniu z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego
kwalifikacje zawodowe? Czy też oznacza on jednak, że umożliwia się osobie, która została dopuszczona do przeprowadzania kontroli
dokumentów finansowych w jednym Państwie Członkowskim według obowiązującego przed harmonizacją stanu prawnego, na uzyskanie
odpowiedniego dopuszczenia w innym Państwie Członkowskim, bez potrzeby składania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje zawodowe,
jedynie na podstawie weryfikacji równoważności jej kwalifikacji?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pierwszego pytania
W pierwszym pytaniu, które dzieli się na dwie części, sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy Państwo Członkowskie może powoływać
się na uprawnienie przewidziane w art. 15 ósmej dyrektywy w celu przyjęcia przepisów przejściowych, na podstawie których niektóre
kategorie podmiotów mogą zostać dopuszczone do przeprowadzania kontroli dokumentów finansowych bez potrzeby złożenia uprzednio
z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych przewidzianego przez ósmą dyrektywę, skoro Państwo Członkowskie
już ustanowiło taki egzamin w swoim porządku prawnym przed przyjęciem tej dyrektywy. W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej
na pierwszą część pytania sąd krajowy pragnie się w dalszej kolejności dowiedzieć, czy, mając na względzie art. 15 i 30 ust. 2
ósmej dyrektywy czytane łącznie, zainteresowane Państwo Członkowskie może powoływać się kilkakrotnie na to uprawnienie po
dniu 1 stycznia 1991 r.
W przedmiocie pierwszej części pierwszego pytania
Co się tyczy pierwszej części pytania, powodowie w postępowaniu głównym podnoszą, że uprawnienie przewidziane w art. 15 ósmej
dyrektywy nie powinno pozwalać na wyłączenie stosowania obowiązujących przed przyjęciem tej dyrektywy przepisów krajowych
czy też przepisów wspólnotowych ustanawiających ogólny system poświadczania kwalifikacji zawodowych w stosunku do księgowych.
Ich zdaniem, powołanie się na to uprawnienie ma bowiem służyć ochronie już istniejącego w prawie wewnętrznym Państw Członkowskich
dorobku prawnego. Stąd powyższe uprawnienie nie może być stosowane jako podstawa prawna do wydania nowych przepisów krajowych,
odbiegających od zasad ogólnych ósmej dyrektywy oraz wcześniej istniejącego systemu krajowego.
W konsekwencji, uwzględniając istnienie w prawie wewnętrznym przed przyjęciem ósmej dyrektywy obowiązku złożenia z wynikiem
pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych, ustawodawca grecki nie może się powoływać na art. 15 i 30 ósmej dyrektywy
w celu zwolnienia niektórych osób wykonujących ten zawód z tego obowiązku.
Tymczasem zarówno w opinii G. Samothrakisa i innych, jak i rządu greckiego oraz Komisji, uprawnienie przewidziane przez art. 15
ósmej dyrektywy nie jest podporządkowane przepisom, które istniały w Państwach Członkowskich przed wejściem w życie ósmej
dyrektywy. Taka interpretacja mogłaby doprowadzić do dyskryminacji w traktowaniu osób wykonujących ten zawód, które spełniają
przesłanki przewidziane w art. 15 i 19 tej dyrektywy.
Komisja zaznacza, że odnośnie do systemu greckiego, który obowiązywał przed przyjęciem ósmej dyrektywy, szczególna kategoria
kontrolujących rachunki poddana była obowiązkowi egzaminacyjnemu, natomiast inni kontrolujący rachunki wykonywali czynności
objęte zakresem obowiązywania ósmej dyrektywy bez potrzeby uprzedniego złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminów czy też szczególnych
konkursów zawodowych.
Zważywszy na to, powodowie w postępowaniu głównym podnieśli podczas rozprawy, że w prawie greckim, przed przyjęciem ósmej
dyrektywy, jedynie biegli księgowi mogli wykonywać niektóre czynności i dlatego interwenienci postępowania głównego nie korzystają
z przepisów przejściowych wydanych na podstawie art. 15 tej dyrektywy.
Należy przede wszystkim stwierdzić od razu, że adresatami art. 15 ósmej dyrektywy są wszystkie Państwa Członkowskie. Skorzystanie
z uprawnienia zawartego w tym artykule jest ograniczone jedynie określonymi w nim przesłankami.
Zgodnie z tymi przesłankami uprawnienie to odnosi się jedynie do podmiotów wykonujących dany zawód, którzy „w ciągu jednego
roku zastosowania [od wprowadzenia w życie] przepisów określonych w art. 30 ust. 2, […] nie zostali zatwierdzeni [dopuszczeni
do wykonywania zawodu] na mocy indywidualnych aktów właściwych władz, lecz mimo to posiadają w Państwie Członkowskim kwalifikacje
w zakresie dokonywania ustawowych kontroli dokumentów określonych w art. 1 ust. 1 oraz faktycznie wykonywały w tym czasie
te czynności”.
W konsekwencji, jeżeli dana osoba spełnia owe przesłanki, może zostać dopuszczona do wykonywania zawodu przy skorzystaniu
z uprawnienia, które zostało przewidziane w art. 15 ósmej dyrektywy, bez potrzeby badania, czy i w jakim zakresie przepisy
krajowe obowiązujące przed przyjęciem ósmej dyrektywy przewidywały w stosunku do szczególnej kategorii osób wykonujących ten
zawód obowiązek zdania egzaminu.
Jednakże w celu odniesienia się do argumentu powodów w postępowaniu głównym, o którym mowa w pkt 28 niniejszego wyroku, należy
zwrócić uwagę, że ponieważ to krajowe przepisy obowiązujące przed przyjęciem ósmej dyrektywy określały, czy dany podmiot mógł
przeprowadzać ustawową kontrolę dokumentów, o których mowa w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy, stosowanie wymogów przewidzianych
w art. 15 tej dyrektywy miałoby taki skutek, że w przypadkach gdy wcześniej obowiązujące przepisy krajowe nakładały obowiązek
zdania egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych w celu wykonywania działalności, o której mowa w ósmej dyrektywie, osoby
wykonujące ten zawód wymienione w art. 15 jako osoby, które potencjalnie mogą korzystać z przepisów przejściowych tego artykułu,
powinny były i tak złożyć tenże egzamin z wynikiem pozytywnym.
Zważywszy na to, należy wysnuć wniosek, że art. 15 ósmej dyrektywy zezwala wszystkim Państwom Członkowskim na dopuszczanie
do wykonywania zawodu osób, które spełniają wymogi przewidziane w tym artykule, a mianowicie tych, które posiadają w zainteresowanym
Państwie Członkowskim kwalifikacje do dokonywania ustawowej kontroli dokumentów, o których mowa w art. 1 ust. 1 tej dyrektywy,
i które przeprowadzały takie kontrole do dnia określonego w art. 15, bez potrzeby poddawania ich obowiązkowi uprzedniego złożenia
z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych.
W przedmiocie drugiej części pierwszego pytania
W drugiej części pierwszego pytania, która jest również dwuczęściowa, sąd krajowy docieka, czy, w przypadku gdy zainteresowani
spełniają dwa kryteria wymienione w art. 15 ósmej dyrektywy, Państwo Członkowskie może po dniu 1 stycznia 1991 r. tak powoływać
się na uprawnienie przyznane mu w art. 15 ósmej dyrektywy, jak i korzystać z niego kilkakrotnie.
Odnośnie do pierwszego członu drugiej części pytania zarówno powodowie w postępowaniu głównym, jak i rząd hiszpański – na
wzór opinii większości składu orzekającego sądu krajowego – podnoszą, iż z art. 15 w związku z art. 30 ósmej dyrektywy wynika,
że Państwo Członkowskie może dopuszczać do wykonywania zawodu osoby wykonujące już ten zawód na podstawie powyższego art. 15,
nie później jednak niż do dnia 1 stycznia 1991 r.
Zważywszy na to, powodowie w postępowaniu głównym zaznaczają, że w tej sprawie decyzja nr 75 została wydana w dniu 19 stycznia
1995 r., czyli w dniu, w którym upłynął już termin przewidziany w art. 15 ósmej dyrektywy. Ze swej strony owa większość składu
sądu krajowego opiera się na art. 18 ust. 3a ustawy nr 2231/94, dodanym w dniu 23 listopada 1994 r. przez ustawę nr 2257/94,
czyli w dniu, który również odpowiada dacie późniejszej niż data 1 stycznia 1991 r.
Zdaniem zarówno G. Samothrakisa i innych, jak i rządu greckiego, art. 15 ósmej dyrektywy przyznaje prawo osobom, o których
mowa w tym artykule, do uzyskania dopuszczenia do wykonywania na zasadzie odstępstwa od ogólnych przepisów tej dyrektywy,
które nie może zostać ograniczone ze względu na ewentualne opóźnienie zainteresowanego Państwa Członkowskiego w przyjęciu
niezbędnych do uzyskania dopuszczenia przepisów krajowych.
Ze swojej strony Komisja jest zdania, że zgodnie z brzmieniem art. 15 ósmej dyrektywy roczny termin ustanowiony do uzyskania
dopuszczenia do wykonywania zawodu przewidziany w tym artykule zaczyna biec od chwili rzeczywistego wprowadzenia w życie środków
transponujących tę dyrektywę, czyli transpozycji, która została według niej dokonana w formie dekretu prezydenckiego nr 226/92,
zmienionego przez dekret prezydencki nr 121/93. Mając to na względzie, uściśla ona, że chociaż art. 18 ust. 3a ustawy nr 2231/94
został opublikowany ponad rok po dniu, w którym rząd grecki rzeczywiście dokonał transpozycji ósmej dyrektywy, artykuł ten
powinno się uważać za przyjęty w terminie, albowiem przyjmując ten przepis, ustawodawca ograniczył się do przywrócenia stosowania
przepisów przejściowych, ustanowionych we właściwym terminie w drodze dekretu prezydenckiego nr 121/93, w celu ich stosowania
w sposób retroaktywny.
Należy zauważyć na wstępie, że art. 15 ósmej dyrektywy stanowi, że uprawnienie przewidziane w tym artykule może zostać wykorzystane
„w ciągu jednego roku zastosowania [od wprowadzenia w życie] przepisów określonych w art. 30 ust. 2”. Zważywszy, że chociaż
art. 30 ust. 1 tej samej dyrektywy stanowi, że Państwa Członkowskie „wprowadzą w życie przed dniem 1 stycznia 1988 r. przepisy
ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy”, to zgodnie z ust. 2 tego samego artykułu
„mogą [one] postanowić, że przepisy określone w ust. 1 nie mają zastosowania przed dniem 1 stycznia 1990 r.”.
Ten ostatni przepis pozwala zatem Państwom Członkowskim na zróżnicowane stosowanie do dnia 1 stycznia 1990 r. przepisów niezbędnych
do dokonania transpozycji ósmej dyrektywy. Na tej podstawie art. 15 tej samej dyrektywy skutkuje zezwoleniem Państwu Członkowskiemu
na powołanie się na uprawnienie, które jest w nim przewidziane, w ciągu roku od chwili zastosowania krajowych przepisów przejściowych
transponujących ósmą dyrektywę, najpóźniej jednak do dnia 1 stycznia 1990 r.
Po pierwsze, należy zaznaczyć, że argument G. Samothrakisa i innych oraz rządu greckiego, zgodnie z którym art. 15 ósmej dyrektywy
przyznaje prawo osobom wykonującym ten zawód, o których mowa w tym artykule, bez względu na ewentualne opóźnienie Państwa
Członkowskiego w skorzystaniu z uprawnienia przewidzianego w tym artykule, nie znajduje oparcia. Jak stwierdził rzecznik generalny
w pkt 55 opinii, ponieważ zgodnie z art. 15 ósmej dyrektywy Państwo Członkowskie „może” dopuścić do wykonywania zawodu kategorię
osób, o których mowa w tym artykule, przyznaje on tylko Państwom Członkowskim możliwość wydania przepisów przejściowych, tzn.
uprawnienie dyskrecjonalne, które, ze względu na swój charakter, nie może służyć jako podstawa prawna osobom, które mogą czerpać
korzyści z ewentualnego skorzystania z tego uprawnienia.
Po drugie, argument Komisji, zgodnie z którym roczny termin ustanowiony w art. 15 ósmej dyrektywy rozpoczyna swój bieg od
dnia rzeczywistej transpozycji ósmej dyrektywy do prawa wewnętrznego, również nie może zostać przyjęty. Skutkiem przyjęcia
tego argumentu byłoby zezwolenie Państwu Członkowskiemu na powołanie się na uprawnienie do wydania przepisów przejściowych,
których nieuchronnym skutkiem jest zróżnicowanie pełnego przyjęcia dyrektywy, nawet w przypadku opóźnionej transpozycji tej
dyrektywy.
Zważywszy na to, a także na to, co zostało ustalone w pkt 44 niniejszego wyroku, należy uznać, iż z uprawnienia przewidzianego
w art. 15 ósmej dyrektywy można skorzystać w ciągu roku od chwili zastosowania krajowych przepisów wdrażających ósmą dyrektywę,
najpóźniej jednak do dnia 1 stycznia 1990 r. Należy zatem stwierdzić, że zastosowanie art. 15 w związku z art. 30 ósmej dyrektywy
służy uzyskaniu równowagi pomiędzy, z jednej strony, ostatecznym celem dyrektywy, którym jest harmonizacja przepisów na poziomie
Wspólnoty, a z drugiej strony, uzasadnioną ochroną osób, które już wykonywały działalność w dziedzinie, o której mowa, poprzez
przyznanie Państwom Członkowskim rocznego okresu na wydanie przepisów przejściowych w stosunku do tych osób.
Dokonana przez Komisję wykładnia prowadziłaby w konsekwencji do zakłócenia tej równowagi, gdyż pozwoliłaby Państwom Członkowskim
na wydawanie przepisów przejściowych w terminie, który zacząłby biec od dnia rzeczywistej transpozycji spornej dyrektywy do
prawa wewnętrznego, co mogłoby nastąpić po przepisanym terminie.
Zatem należy dojść do wniosku, że art. 15 ósmej dyrektywy sprzeciwia się temu, aby Państwo Członkowskie korzystało z przewidzianego
w tym artykule uprawnienia do dopuszczania do wykonywania zawodu osób wykonujących już ten zawód, bez poddawania ich obowiązkowi
uprzedniego złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych, na zasadzie odstępstwa od ogólnych
przepisów tej dyrektywy, po upływie rocznego terminu, który zaczyna swój bieg począwszy od dnia wprowadzenia w życie przepisów
krajowych wdrażających tę dyrektywę, a w każdym razie po dniu 1 stycznia 1990 r.
Odnośnie do drugiego członu drugiej części pierwszego pytania, który dotyczy kwestii, czy z uprawnienia przewidzianego w art. 15
ósmej dyrektywy można skorzystać kilkakrotnie, należy zwrócić uwagę na fakt, że pytanie to opiera się na twierdzeniu, że przyjęcie
przepisu krajowego pozwalającego właściwym władzom na dopuszczenie w ramach tego przepisu do wykonywania zawodu osób już go
wykonujących stanowi skorzystanie z tego uprawnienia.
Ponieważ jednak zainteresowani mogli zostać dopuszczeni do wykonywania zawodu jedynie w drodze decyzji właściwych władz krajowych
– co jest zresztą przewidziane w art. 19 ósmej dyrektywy – w tym stanie faktycznym tylko decyzja nr 75, która została wydana
w dniu 19 stycznia 1995 r., tzn. po upływie w dniu 1 stycznia 1991 r. ostatecznego terminu, może być uznana za próbę skorzystania
z tego uprawnienia. W związku z tym udzielenie odpowiedzi na drugi człon drugiej części pierwszego pytania staje się bezprzedmiotowe.
W świetle wyżej przedstawionych rozważań należy odpowiedzieć na pierwsze pytanie w ten sposób, że art. 15 ósmej dyrektywy
pozwala wszystkim Państwom Członkowskim na dopuszczenie do wykonywania zawodu osób, które spełniają wymogi przewidziane w tym
artykule, tj. tych, które posiadają kwalifikacje w zainteresowanym Państwie Członkowskim do dokonywania ustawowej kontroli
dokumentów, o których mowa w art. 1 ust. 1 i które ją wykonywały do dnia określonego w art. 15, bez potrzeby poddawania ich
obowiązkowi uprzedniego złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych.
Jednakże tenże art. 15 sprzeciwia się temu, aby Państwo Członkowskie korzystało z uprawnienia, przewidzianego w tym artykule,
po upływie rocznego terminu, który zaczyna swój bieg począwszy od dnia wprowadzenia w życie przepisów krajowych wdrażających
tę dyrektywę, a w każdym razie po dniu 1 stycznia 1990 r.

W przedmiocie drugiego pytania
W drugim pytaniu sąd krajowy zwraca się zasadniczo o udzielenie odpowiedzi w kwestii, czy na mocy art. 11 ósmej dyrektywy
podmioty dopuszczone w innym Państwie Członkowskim do dokonywania ustawowej kontroli dokumentów finansowych mogą zostać dopuszczone
do wykonywania tej działalności w innym Państwie Członkowskim, bez obowiązku złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu sprawdzającego
kwalifikacje zawodowe, o którym mowa w ósmej dyrektywie.
Powodowie w postępowaniu głównym oraz rząd grecki utrzymują – podobnie zresztą do tego, co także uznał jednomyślnie sąd krajowy
– że art. 11 ósmej dyrektywy przewiduje jedynie poddanie ocenie przyjmującego Państwa Członkowskiego kwalifikacji uzyskanych
w innym Państwie Członkowskim w celu dopuszczenia do wykonywania zawodu na jego własnym terytorium i nie pozwala mu na owo
dopuszczenie bez egzaminu, gdy zgodnie z innymi przepisami ósmej dyrektywy określającymi wymagane kwalifikacje pozytywne złożenie
egzaminu stanowi konieczny warunek dopuszczenia do wykonywania zawodu.
Zaznaczają oni ponadto, że art. 11 ósmej dyrektywy dotyczy jedynie możliwości uznania za równoważne kwalifikacji uzyskanych
przez kandydata w innym Państwie Członkowskim, a nie uznania dopuszczenia do wykonywania zawodu uzyskanego w innym państwie.
Komisja ze swojej strony uważa, że zarówno litera art. 11 ósmej dyrektywy, jak również jego ratio legis, jakim jest zmierzanie
ku uznaniu za równoważne de facto kwalifikacji zdobytych w innym Państwie Członkowskim z tymi, które wymagane są w przyjmującym
Państwie Członkowskim, przemawiają za wykładnią, według której właściwe władze przyjmującego Państwa Członkowskiego oceniają
i orzekają o równoważności tych kwalifikacji z kwalifikacjami, które wymagane są w ich państwie bez obowiązku poddania podmiotów
egzaminowi, o którym mowa w art. 4 tej dyrektywy.
Należy od razu zauważyć, że art. 11 ósmej dyrektywy ma zasadniczo na celu ustalenie przez właściwe władze przyjmującego Państwa
Członkowskiego równoważności „kwalifikacji” osób, które uzyskały część lub całość swych kwalifikacji w innym Państwie Członkowskim.
Tymczasem pojęcie „kwalifikacje” nie zostało zdefiniowane w ósmej dyrektywie. W tym kontekście nie można uważać, że kwalifikacje
w rozumieniu art. 11 tej dyrektywy odpowiadają każda odrębnym wymaganiom przepisanym w art. 4 tej dyrektywy, co obejmuje także
zdanie egzaminu sprawdzającego kwalifikacje zawodowe. Jednakże użycie tego pojęcia pozwala właściwym władzom przyjmującego
Państwa Członkowskiego całościowo ocenić umiejętności zainteresowanego, co wszakże nie nakłada na nie obowiązku wymagania
od zainteresowanych złożenia egzaminu z wynikiem pozytywnym z kwalifikacji zawodowych w tym państwie lub wylegitymowania się
zdaniem takiego egzaminu w przeszłości w innym Państwie Członkowskim.
Należy ponadto zaznaczyć, że uznanie kwalifikacji za równoważne, o którym mowa w art. 11 ósmej dyrektywy, opiera się na faktycznej
ocenie, a nie na formalnym stwierdzeniu równoważności danej kwalifikacji. W tym świetle należy zauważyć, że to dyrektywa Rady
89/48/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie ogólnego systemu uznawania dyplomów ukończenia studiów wyższych, przyznawanych
po ukończeniu kształcenia i szkolenia zawodowego, trwających co najmniej trzy lata (Dz.U. 1989, L 19, str. 16) odnosi się
do uznania dopuszczenia do wykonywania zawodu regulowanego w innym Państwie Członkowskim. Niemniej jednak, chociaż dyrektywa
ta podlegała stosowaniu w chwili zdarzeń będących przedmiotem postępowania głównego, pytanie postawione przez sąd krajowy
dotyczy wykładni ósmej dyrektywy, która została przyjęta przed dyrektywą nr 89/48. Ponadto, jak wskazał rzecznik generalny
w pkt 74 opinii, dwunasty motyw ósmej dyrektywy wskazuje jasno, że ta dyrektywa nie dotyczy „uznawania zatwierdzeń [dopuszczenia
do wykonywania zawodu] przyznanych obywatelom innego Państwa Członkowskiego” do celu dokonywania kontroli dokumentów finansowych,
które – zgodnie z tym motywem – zostanie uregulowane w późniejszym terminie.
Ponadto w celu udzielenia odpowiedzi na drugie pytanie należy zaznaczyć, że skorzystanie z uprawnienia przewidzianego w art. 11
ósmej dyrektywy nie jest ograniczone tylko do oceny równoważności kwalifikacji zdobytych na podstawie przepisów obowiązujących
przed przyjęciem ósmej dyrektywy i że ocena równoważności nie powinna zależeć od momentu zdobycia tych kwalifikacji, tzn.
od tego, czy nastąpiło to przed czy po transpozycji ósmej dyrektywy.
Odnośnie do samej istoty oceny, o której mowa w art. 11 ósmej dyrektywy, należy uznać, że w przypadku braku przepisów szczególnych
regulujących kwestie związane z weryfikacją równoważności kwalifikacji, na właściwych władzach spoczywa obowiązek przeprowadzenia
tej weryfikacji z poszanowaniem zobowiązań, jakie nakładają na Państwa Członkowskie przepisy Traktatu WE, a w szczególności
przepisy dotyczące swobody przedsiębiorczości.
Artykuł 52 Traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 43 WE) nakłada na Państwo Członkowskie, któremu przedstawiono wniosek o dopuszczenie
do wykonywania zawodu, do którego dostęp jest, zgodnie z prawem krajowym, uzależniony od posiadania dyplomu lub kwalifikacji
zawodowych, obowiązek uwzględnienia dyplomów, certyfikatów i innych świadectw, które zainteresowany zdobył w celu wykonywania
tego samego zawodu w innym Państwie Członkowskim, poddając kwalifikacje potwierdzone tymi dyplomami porównaniu z wiedzą i z kwalifikacjami
wymaganymi przez prawo krajowe (zob. wyroki z dnia 7 maja 1991 r. w sprawie C‑340/89 Vlassopoulou, Rec. str. I‑2357, pkt 16,
z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie C‑232/99 Komisja przeciwko Hiszpanii, Rec. str. I‑4235, pkt 21 oraz z dnia 13 listopada 2003 r.
w sprawie C‑313/01 Morgenbesser, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 57).
Jeżeli po przeprowadzeniu tej analizy porównawczej dochodzi się do wniosku, że wiedza i kwalifikacje potwierdzone zagranicznym
dyplomem odpowiadają kwalifikacjom wymaganym przez przepisy krajowe, to Państwo Członkowskie ma obowiązek uznać, że dyplom
ten spełnia wymogi ustanowione przez te przepisy (ww. wyrok w sprawie Vlassopoulou, pkt 19).
Jeżeli jednak okaże się, że kwalifikacje te i wiedza nie odpowiadają w całości kwalifikacjom i wiedzy wymaganym przez przepisy
krajowe, przyjmujące Państwo Członkowskie ma prawo wymagać od zainteresowanego, aby ten wykazał, że nabył brakującą wiedzę
i kwalifikacje. W tym przypadku do właściwych władz krajowych należeć będzie ocena, czy zdobyta w przyjmującym Państwie Członkowskim
w ramach studiów wyższych lub praktyki wiedza może zostać uznana dla ustalenia posiadania brakującej wiedzy (ww. wyrok w sprawie
Vlassopoulou, pkt 20).
Ponieważ zainteresowani zostali dopuszczeni do wykonywania zawodu w drodze decyzji nr 75 opartej na przepisach krajowych wdrażających
art. 11 ósmej dyrektywy, do sądu krajowego należy ustalenie, czy mając na uwadze związek między art. 18 ust. 3a, ustawą nr 2231/94
oraz decyzją nr 75, osoby te zostały dopuszczone do wykonywania zawodu zgodnie z wyżej wymienionymi zasadami.
W świetle wyżej przedstawionych rozważań należy odpowiedzieć na drugie pytanie w ten sposób, że art. 11 ósmej dyrektywy pozwala
przyjmującemu Państwu Członkowskiemu na dopuszczenie osób już dopuszczonych w innym Państwie Członkowskim do wykonywania działalności
polegającej na ustawowej kontroli dokumentów finansowych, bez potrzeby poddania ich egzaminowi z zakresu kwalifikacji zawodowych,
jeżeli właściwe władze tego przyjmującego Państwa Członkowskiego uznają ich kwalifikacje za równoważne z tymi, które zgodnie
z tą dyrektywą wymagane są przez ustawodawstwo krajowe ich Państwa Członkowskiego.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 15 ósmej dyrektywy Rady 84/253/EWG z dnia 10 kwietnia 1984 r., wydanej na podstawie art. 54 ust. 3 lit. g) Traktatu
EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych pozwala wszystkim
Państwom Członkowskim na dopuszczanie do wykonywania zawodu osób, które spełniają wymogi przewidziane w tym artykule, tj.
tych, które posiadają kwalifikacje w zainteresowanym Państwie Członkowskim do dokonywania ustawowej kontroli dokumentów, o których
mowa w art. 1 ust. 1, i które ją wykonywały do dnia określonego w art. 15, bez potrzeby poddawania ich obowiązkowi uprzedniego
złożenia z wynikiem pozytywnym egzaminu z zakresu kwalifikacji zawodowych.
Jednakże artykuł ten sprzeciwia się temu, aby Państwo Członkowskie korzystało z uprawnienia przewidzianego w tym artykule
po upływie rocznego terminu, który zaczyna swój bieg począwszy od dnia wprowadzenia w życie przepisów krajowych wdrażających
tę dyrektywę, a w każdym razie po dniu 1 stycznia 1990 r.
2)
Artykuł 11 ósmej dyrektywy 84/253 pozwala przyjmującemu Państwu Członkowskiemu na dopuszczenie osób już dopuszczonych w innym
Państwie Członkowskim do wykonywania działalności polegającej na ustawowej kontroli dokumentów finansowych bez potrzeby poddania
ich egzaminowi z zakresu kwalifikacji zawodowych, jeżeli właściwe władze tego przyjmującego Państwa Członkowskiego uznają
ich kwalifikacje za równoważne z tymi, które zgodnie z tą dyrektywą wymagane są przez ustawodawstwo krajowe ich Państwa Członkowskiego.
Podpisy
*
Język postępowania: grecki.