CELEX: 62009CJ0367
Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως
Προσβολή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95
Άρθρα 1, 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, 5 και 7
Κανονισμός (ΕΟΚ) 3665/87
Άρθρα 11 και 18, παράγραφος 2, στοιχείο γ΄
Έννοια του όρου "οικονομικός φορέας"
Πρόσωπα που συνέπραξαν στην παρατυπία
Πρόσωπα υπεύθυνα για την παρατυπία ή για την αποτροπή της
Διοικητική κύρωση
Άμεσο αποτέλεσμα
Παραγραφή της επισύρουσας την κύρωση πράξεως
Διακοπή

της 11ης Ιουλίου 2002, C‑210/00, Käserei Champignon Hofmeister, Συλλογή 2002, σ. I‑6453, σκέψεις 42, 61 και 62). Συγκεκριμένα,
ο εξαγωγέας είναι ελεύθερος να επιλέγει τους αντισυμβαλλομένους του και οφείλει να λαμβάνει τις κατάλληλες προφυλάξεις, είτε
προσθέτοντας ανάλογες ρήτρες στις συμβάσεις που συνάπτει με αυτούς είτε συνάπτοντας ειδική ασφάλιση (προπαρατεθείσα απόφαση
AOB Reuter, σκέψη 36).
Πάντως, σε περίπτωση που ο εξαγωγέας εισπράττει επιστροφή κατά την εξαγωγή βάσει βεβαιώσεως περί διαθέσεως στην κατανάλωση,
η οποία, κατά τη νομοθεσία της Ένωσης, πρέπει να εκδίδεται από διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και εποπτείας εταιρία,
και προκύπτει ότι η βεβαίωση αυτή είναι ψευδής εν αγνοία του εν λόγω εξαγωγέα, με συνέπεια ο ασφαλιστής που καλύπτει τους
σχετικούς με την εξαγωγή κινδύνους να έχει την ευχέρεια να μην καταβάλει αποζημίωση για ζημία οφειλόμενη στη μη πραγματοποίηση
της εξαγωγής, το άρθρο 11 του κανονισμού 3665/87 δεν απαγορεύει στην αρμόδια εθνική αρχή να στραφεί κατά της διεθνώς ειδικευμένης
σε θέματα ελέγχου και εποπτείας εταιρίας, κατ’ εφαρμογήν διατάξεως της εθνικής νομοθεσίας περί αλληλέγγυας ευθύνης της εταιρίας
αυτής για τις οικονομικές συνέπειες των βεβαιώσεων που έχει εκδώσει, προς αναζήτηση των οφειλομένων λόγω επιβολής της κυρώσεως
της παραγράφου 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α΄, του άρθρου αυτού, στον εξαγωγέα.
Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι μια κύρωση, έστω και αν δεν έχει ποινικό χαρακτήρα, μπορεί να επιβληθεί μόνον αν στηρίζεται σε
σαφή και μη διφορούμενη νομική βάση (βλ. απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2000, C‑110/99, Emsland-Stärke, Συλλογή 2000, σ. I‑11569,
σκέψη 56, προπαρατεθείσα απόφαση Käserei Champignon Hofmeister, σκέψη 52, καθώς και απόφαση της 6ης Απριλίου 2006, C‑274/04,
ED & F Man Sugar, Συλλογή 2006, σ. I‑3269, σκέψη 15).
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας
δίκης και δεδομένου ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο, η τομεακή ρύθμιση της Ένωσης δεν υποχρέωνε τα κράτη μέλη να επιβάλλουν αποτελεσματικές
κυρώσεις σε διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και εποπτείας εταιρία, αναγνωρισμένη από κράτος μέλος, η οποία εκδίδει ψευδείς
βεβαιώσεις, το άρθρο 7 του κανονισμού 2988/95 δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να επιβάλλουν κύρωση στην εταιρία αυτή ως πρόσωπο
που έχει «[συμπράξει] στην πραγμάτωση της παρατυπίας» ή που «[φέρει] την ευθύνη» για την παρατυπία κατά την έννοια της διατάξεως
αυτής, υπό την προϋπόθεση, πάντως, ότι η επιβολή τέτοιας κυρώσεως στηρίζεται σε σαφή και μη διφορούμενη νομική βάση, πράγμα
που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξετάσει.

Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν συνιστούν πράξεις που αποσκοπούν στη διερεύνηση ή τη δίωξη, κατά την έννοια
του άρθρου 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95, η ανακοίνωση, σε διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και
εποπτείας εταιρία, η οποία έχει εκδώσει, σχετικά με εξαγωγή, βεβαίωση περί διαθέσεως στην κατανάλωση, του περιεχομένου εκθέσεως
διερευνήσεως της υποθέσεως, με την οποία διαπιστώνεται παρατυπία σε σχέση με την εν λόγω εξαγωγή, ή ένα έγγραφο με το οποίο
ζητείται η προσκόμιση συμπληρωματικών εγγράφων προς επιβεβαίωση της θέσεως σε κατανάλωση ή μια συστημένη επιστολή με την οποία
επιβάλλεται κύρωση λόγω συμπράξεως της εταιρίας αυτής στην παρατυπία.
Τονίζεται ότι, υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης, ελλείψει τομεακής ρυθμίσεως της Ένωσης που να επιτάσσει
την επιβολή κυρώσεων στις διεθνώς ειδικευμένες εταιρίες σε θέματα ελέγχου και εποπτείας οι οποίες έχουν συμπράξει σε παρατυπία
θίγουσα τα οικονομικά συμφέροντα της Ένωσης, η επιβολή της κυρώσεως του άρθρου 11, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α΄,
του κανονισμού 3665/87 σε τέτοια εταιρία, λόγω της κατά την εθνική νομοθεσία αλληλέγγυας ευθύνης της εταιρίας αυτής με τον
εξαγωγέα, εμπίπτει στην ευχέρεια και στην αρμοδιότητα των κρατών μελών στο πλαίσιο της πολιτικής τους καταπολεμήσεως της απάτης.
Στην περίπτωση, όμως, αυτή τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, καθώς και τους γενικούς
κανόνες που απορρέουν από τον κανονισμό 2988/95 και τις ρυθμίσεις της Ένωσης που ενδεχομένως ισχύουν σε άλλους τομείς.
Κατά συνέπεια, η εθνική διοικητική αρχή, όταν επιβάλλει τέτοια κύρωση σε εταιρία ελέγχου και εποπτείας βάσει της κατά την
εθνική νομοθεσία αλληλέγγυας ευθύνης της εταιρίας αυτής με τον εξαγωγέα, ενεργεί εντός του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού
2988/95.
Ωστόσο, εφόσον ο κανονισμός 3665/87 δεν περιέχει κανόνες παραγραφής της αξιώσεως ανακτήσεως των αχρεωστήτως καταβληθεισών
επιστροφών κατά την εξαγωγή, εφαρμοστέο είναι το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95 (απόφαση της
15ης Ιανουαρίου 2009, C‑281/07, Bayerische Hypotheken- und Vereinsbank, Συλλογή 2009, σ. I‑91, σκέψη 16), καθώς η διάταξη
αυτή έχει άμεση εφαρμογή εντός των κρατών μελών, περιλαμβανομένου του τομέα των επιστροφών λόγω εξαγωγής γεωργικών προϊόντων,
ελλείψει κοινοτικής τομεακής ρυθμίσεως προβλέπουσας συντομότερη, αλλά όχι μικρότερη των τριών ετών, προθεσμία παραγραφής,
ή εθνικής ρυθμίσεως καθορίζουσας μεγαλύτερη προθεσμία παραγραφής (προπαρατεθείσα απόφαση Handlbauer, σκέψη 35).
Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95, η παραγραφή της επισύρουσας την κύρωση πράξεως διακόπτεται
με κάθε πράξη που φέρεται εις γνώσιν του ενδιαφερόμενου, προέρχεται από την αρμόδια αρχή και αποσκοπεί στη διερεύνηση ή τη
δίωξη της παρατυπίας. Η προθεσμία παραγραφής, εξάλλου, αρχίζει εκ νέου μετά από κάθε διακοπή της.
Η λειτουργία που εν γένει επιτελούν οι προθεσμίες παραγραφής συνίσταται στην κατοχύρωση της ασφαλείας δικαίου. Η λειτουργία
αυτή δεν θα εκπληρωνόταν πλήρως αν η προθεσμία παραγραφής του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95 μπορούσε να διακοπεί
από κάθε γενικής φύσεως πράξη ελέγχου, στην οποία προβαίνει η εθνική διοικητική αρχή, ανεξαρτήτως των υπονοιών για παρατυπίες
απτόμενες ενεργειών καθορισμένων με επαρκή σαφήνεια (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Handlbauer, σκέψη 40).
Όταν όμως, οι εθνικές διοικητικές αρχές κοινοποιούν εκθέσεις με τις οποίες διαπιστώνεται, σε σχέση με συγκεκριμένη εξαγωγή,
παρατυπία στην οποία συνέπραξε ο παραλήπτης, ζητούν από αυτόν συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με την εξαγωγή ή, ακόμη, του
επιβάλλουν κύρωση σε σχέση με την εν λόγω ενέργεια, πρόκειται για πράξεις με αρκούντως σαφές περιεχόμενο, οι οποίες αποσκοπούν
στη διερεύνηση ή τη δίωξη της παρατυπίας, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2988/95.
Επομένως, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, η ανακοίνωση,
σε διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και εποπτείας εταιρία, η οποία έχει εκδώσει, σχετικά με συγκεκριμένη εξαγωγή, βεβαίωση
περί διαθέσεως στην κατανάλωση του περιεχομένου εκθέσεως διερευνήσεως της υποθέσεως, με την οποία διαπιστώνεται παρατυπία
σε σχέση με την εν λόγω εξαγωγή, ή ένα έγγραφο με το οποίο ζητείται από την εταιρία αυτή η προσκόμιση συμπληρωματικών εγγράφων
προς επιβεβαίωση της διαθέσεως προς κατανάλωση ή μια συστημένη επιστολή με την οποία επιβάλλεται κύρωση στην εταιρία αυτή
λόγω συμπράξεώς της σε παρατυπία, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95, συνιστούν πράξεις με
αρκούντως σαφές περιεχόμενο, γνωστοποιηθείσες στον ενδιαφερόμενο, οι οποίες αποσκοπούν στη διερεύνηση ή τη δίωξη της παρατυπίας
και, συνεπώς, διακόπτουν την παραγραφή της επισύρουσας την κύρωση πράξεως, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, τρίτο
εδάφιο, του εν λόγω κανονισμού.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Τα άρθρα 5 και 7 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των
οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, δεν μπορούν να εφαρμοστούν κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η επιβολή διοικητικής
κυρώσεως βάσει των διατάξεων αυτών και μόνον, καθώς, στο πλαίσιο της προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, η
επιβολή διοικητικής κυρώσεως σε συγκεκριμένα πρόσωπα προϋποθέτει, πριν τη διάπραξη συγκεκριμένης παρατυπίας, είτε ο νομοθέτης
της Ένωσης να έχει θεσπίσει τομεακή κανονιστική ρύθμιση που να καθορίζει την κύρωση, καθώς και τις προϋποθέσεις επιβολής της,
είτε, ενδεχομένως, εφόσον δεν υφίσταται τέτοια ρύθμιση σε επίπεδο Ένωσης, η επιβολή διοικητικής κυρώσεως στα συγκεκριμένα
πρόσωπα να προβλέπεται από τη νομοθεσία του κράτους μέλους όπου διαπράχθηκε η παρατυπία.
2)
Υπό τις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης και δεδομένου ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο, η τομεακή ρύθμιση της Ένωσης
δεν υποχρέωνε τα κράτη μέλη να επιβάλλουν αποτελεσματικές κυρώσεις σε διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και εποπτείας
εταιρία, αναγνωρισμένη από κράτος μέλος, η οποία εκδίδει ψευδείς βεβαιώσεις, το άρθρο 7 του κανονισμού 2988/95 δεν απαγορεύει
στα κράτη μέλη να επιβάλλουν κύρωση στην εταιρία αυτή ως πρόσωπο που έχει «[συμπράξει] στην πραγμάτωση της παρατυπίας» ή που
«[φέρει] την ευθύνη» για την παρατυπία κατά την έννοια της διατάξεως αυτής, υπό την προϋπόθεση, πάντως, ότι η επιβολή τέτοιας
κυρώσεως στηρίζεται σε σαφή και μη διφορούμενη νομική βάση, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξετάσει.
3)
Υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, η ανακοίνωση, σε διεθνώς ειδικευμένη σε θέματα ελέγχου και εποπτείας
εταιρία, η οποία έχει εκδώσει, σχετικά με συγκεκριμένη εξαγωγή, βεβαίωση περί διαθέσεως στην κατανάλωση του περιεχομένου εκθέσεως
διερευνήσεως της υποθέσεως, με την οποία διαπιστώνεται παρατυπία σε σχέση με την εν λόγω εξαγωγή, ή η υποβολή αιτήματος προσκομίσεως
συμπληρωματικών εγγράφων προς επιβεβαίωση της διαθέσεως προς κατανάλωση ή επίδοση συστημένης επιστολής με την οποία επιβάλλεται
κύρωση στην εταιρία αυτή λόγω συμπράξεώς της σε παρατυπία, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95,
συνιστούν πράξεις με αρκούντως σαφές περιεχόμενο, γνωστοποιηθείσες στον ενδιαφερόμενο, οι οποίες αποσκοπούν στη διερεύνηση
ή τη δίωξη της παρατυπίας και, συνεπώς, διακόπτουν την παραγραφή της επισύρουσας την κύρωση πράξεως, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, τρίτο εδάφιο, του εν λόγω κανονισμού.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική