CELEX: 62002CJ0065
Odwołania
Traktat EWWiS
Kartele
Dopłata do stopu
Zmniejszenie grzywny
Współpraca w trakcie postępowania administracyjnego
Możliwość przypisania naruszenia
Prawa do obrony

1       ThyssenKrupp Stainless GmbH (zwana dalej „TKS”) i ThyssenKrupp Acciai speciali Terni SpA (zwana dalej „AST”) żądają w odwołaniach
uchylenia wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 13 grudnia 2001 r. w sprawach T-45/98 i T-47/98 Krupp
Thyssen Stainless i Acciai speciali Terni przeciwko Komisji (Rec. str. II‑3757, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), w którym
jedynie w części została uwzględniona skarga o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 98/247/EWWiS z dnia 21 stycznia 1998 r.
dotyczącej postępowania na podstawie art. 65 Traktatu EWWiS (sprawa IV/35.814 – dopłata do stopu) (Dz.U. L 100, str. 55, zwanej
dalej „sporną decyzją”).

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
2       Okoliczności leżące u podstaw skarg, przedstawione przez Sąd w zaskarżonym wyroku, można dla celów niniejszej sprawy streścić
w następujący sposób.
3       TKS, spółka prawa niemieckiego, powstała w dniu 1 stycznia 1995 r. na skutek połączenia działalności Fried Krupp AG Hoesch-Krupp
(zwanej dalej „Krupp”) i Thyssen Stahl AG (zwanej dalej „Thyssen”) w sektorze wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej, odpornych
na działania kwasów i wysokiej temperatury. Początkowo firma TKS brzmiała KruppThyssen Nirosta GmbH, a następnie, od września
1997 r. – Krupp Thyssen Stainless GmbH.
4       AST, dawniej Acciai speciali Terni SpA, spółka prawa włoskiego, której jednym z głównych przedmiotów działalności jest wytwarzanie
wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej, została założona w dniu 1 stycznia 1994 r. W dniu 21 grudnia 1994 r. Komisja Wspólnot
Europejskich udzieliła zgody na łączne nabycie spółki AST przez kilka spółek, wśród których znajdowały się Krupp i Thyssen.
Udział spółki Krupp w AST powiększył się w grudniu 1995 z 50 % do 75 %, a następnie, w dniu 10 maja 1996 r. do 100 %. Krupp
przeniósł następnie wszystkie swoje udziały w AST na rzecz TKS.
5       Dnia 16 marca 1995 r., wskutek pojawienia się informacji opublikowanych w prasie specjalizującej się w zakresie skarg konsumentów,
Komisja, działając na podstawie art. 47 Traktatu EWWiS, zażądała od kilku producentów stali nierdzewnej przedstawienia informacji
dotyczących ustalania wspólnie przez tych producentów podwyżki ceny, określanej jako „dopłata do stopu”.
6       Dopłata do stopu jest dodatkiem do ceny, obliczonym na podstawie kursu cen elementów stopu i dodawanym do podstawowej ceny
stali nierdzewnej. Koszty elementów stopu używanych przez producentów stali nierdzewnej (nikiel, chrom i molibden) stanowią
istotną część kosztów produkcji. Kursy cen tych elementów są nadzwyczaj zmienne.
7       W dniu 19 grudnia 1995 r. Komisja na podstawie zebranych informacji skierowała do 19 przedsiębiorstw pismo w sprawie przedstawienia
zarzutów (dalej zwane pierwszym pismem w sprawie przedstawienia zarzutów).
8       W grudniu 1996 r. i styczniu 1997 r., po serii kontroli przeprowadzonych na miejscu przez Komisję, adwokaci i przedstawiciele
niektórych przedsiębiorstw poinformowali tę instytucję o chęci współpracy. W dniach, odpowiednio, 17 grudnia 1996 r. i 10 stycznia
1997 r. spółki TKS i AST skierowały do Komisji oświadczenie w tym przedmiocie.
9       W dniu 24 kwietnia 1997 r. Komisja skierowała do tych przedsiębiorstw, jak również do spółki Thyssen, nowe pismo w sprawie
przedstawienia zarzutów (zwane dalej „drugim pismem w sprawie przedstawienia zarzutów”), które zastąpiło pismo w sprawie przedstawienia
zarzutów z dnia 19 grudnia 1995 r.
10     Na mocy oświadczenia z dnia 23 lipca 1997 r. TKS potwierdziła swą odpowiedzialność za czyny zarzucane spółce Thyssen od roku
1993 r., chociaż działalność tej spółki w sektorze wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej została przeniesiona na TKS dopiero
w dniu 1 stycznia 1995 r.
11     W dniu 21 stycznia 1998 r. Komisja wydała sporną decyzję.
12     Zgodnie z tą decyzją ceny elementów stopu ze stali nierdzewnej znacznie spadły w roku 1993. Gdy od września 1993 r. wzrósł
kurs ceny niklu, w istotny sposób zawężył się zakres swobody działania producentów. W celu przeciwdziałania tej sytuacji większość
producentów wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej porozumiała się w trakcie spotkania mającego miejsce w Madrycie w dniu 16 grudnia
1993 r. (zwanego dalej „spotkaniem w Madrycie”) w kwestii podwyżki swych cen w uzgodniony sposób, poprzez zmianę metody obliczania
dopłaty do stopu. Producenci ci zadecydowali o zastosowaniu od 1 lutego 1994 r. dopłaty do stopu, obliczanej według wzoru
używanego po raz ostatni w roku 1991, przyjmując jako wartości odniesienia dla elementów stopu dane z września 1993 r., kiedy
kurs ceny niklu osiągnął historyczne minimum.
13     W spornej decyzji wskazano, że dopłata do stopu, obliczona na podstawie nowo określonych wartości odniesienia, została zastosowana
przez wszystkich producentów w zakresie obejmującym ich sprzedaż w Europie poza Hiszpanią i Portugalią, począwszy od dnia
1 lutego 1994 r.
14     W art. 1 spornej decyzji Komisja uznała, że modyfikując i stosując w sposób uzgodniony wartości odniesienia w formule obliczania
dopłaty do stopu Compañía española para la fabricación de aceros inoxidables SA (Acerinox) (zwana dalej „Acerinox”), ALZ NV,
AST, Avesta Sheffield AB (zwana dalej „Avesta”), Krupp i Thyssen, przekształcone z dniem 1 stycznia 1995 r. w TKS, oraz Ugine
SA, przekształcona w Usinor SA (zwana dalej „Usinor”), naruszyły art. 65 ust. 1 Traktatu EWWiS w okresie od grudnia 1993 r.
do listopada 1996 r. w przypadku Avesta i do chwili wydania spornej decyzji w przypadku wszystkich pozostałych przedsiębiorstw.
Zdaniem Komisji celem i skutkiem tej praktyki było ograniczenie oraz zakłócenie konkurencji na wspólnym rynku.
15     W art. 2 spornej decyzji zostały nałożone następujące grzywny:
–       Acerinox:                   3 530 000 ECU,
–       ALZ NV:                    4 540 000 ECU,
–       AST:                             4 540 000 ECU,
–       Avesta:                            2 810 000 ECU,
–       TKS:                             8 100 000 ECU,
–       Usinor:                             3 860 000 ECU.

Skargi przed Sądem i zaskarżony wyrok
16     Pismami złożonymi w sekretariacie Sądu w dniach – odpowiednio – 11 i 13 marca 1998 r. TKS i AST wniosły skargę o stwierdzenia
nieważności spornej decyzji w zakresie dotyczącym tych spółek i, ewentualnie, o istotne obniżenie kwoty grzywien, nałożonych
na nie na mocy tej decyzji.
17     W zaskarżonym wyroku Sąd:
–       połączył sprawy T-45/98 i T-47/98 do celów wydania wyroku,
–       stwierdził nieważność art. 1 spornej decyzji w zakresie, w którym przypisała ona spółce TKS odpowiedzialność za naruszenie
popełnione przez spółkę Thyssen,
–       ustalił kwoty grzywien nałożonych na TKS i AST w art. 2 spornej decyzji na 4 032 000 EUR,
–       oddalił obydwie skargi w pozostałym zakresie,
–       w sprawie T-45/98 orzekł, że TKS i Komisja ponoszą własne koszty oraz
–       w sprawie T-47/98 orzekł, że AST ponosi własne koszty oraz dwie trzecie kosztów Komisji, a Komisja ponosi jedną trzecią własnych
kosztów.

Żądania stron i zarzuty mające na celu uchylenie wyroku, podniesione na uzasadnienie odwołania
18     W sprawie C-65/02 P TKS wnosi do Trybunału o:
–       uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym oddalona została skarga TKS,
–       zmianę art. 1 spornej decyzji i modyfikację okresu naruszenia w zakresie dotyczącym TKS,
–       obniżenie, w takim samym stosunku, kwoty grzywny, która została nałożona na TKS zgodnie z art. 2 spornej decyzji,
–       ewentualnie, w zakresie dotyczącym dwóch uprzednich żądań, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd,
–       oddalenie odwołania wzajemnego Komisji oraz
–       obciążenie Komisji kosztami związanymi z odwołaniem i z odwołaniem wzajemnym.
19     W tej samej sprawie Komisja wnosi do Trybunału o:
–       oddalenie odwołania,
–       ewentualnie, w przypadku uchylenia zaskarżonego wyroku, oddalenie wniosku o obniżenie kwoty grzywny,
–       uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym Sąd:
i)      stwierdził nieważność art. 1 spornej decyzji, w którym odpowiedzialność za naruszenie popełnione przez spółkę Thyssen zostało
przypisane spółce TKS;
ii)      określił kwotę grzywny nałożoną na TKS na podstawie art. 2 spornej decyzji w wysokości mniejszej niż 7 596 000 EUR,
iii)      postanowił, że Komisja ponosi własne koszty;
–       obciążenie TKS kosztami postępowania przed Trybunałem.
20     W sprawie C-73/02 P AST wnosi do Trybunału o:
–       uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym utrzymuje w mocy sporną decyzję, nakładającą na spółkę AST grzywnę w formie
ryczałtu, pomimo że należała do grupy TKS, na którą również została nałożona grzywna w formie ryczałtu,
–       ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym utrzymuje w mocy art. 1 spornej decyzji, zgodnie z którym
zarzucane naruszenie przepisów w zakresie konkurencji trwało do momentu wydania tej decyzji;
–       uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie, w którym nie zostało uwzględnione żądanie dodatkowego obniżenia grzywny o 40 % ze
względu na współpracę AST w trakcie postępowania administracyjnego oraz
–       obciążenie Komisji kosztami postępowania.
21     W tej samej sprawie Komisja wnosi do Trybunału o:
–       oddalenie odwołania;
–       ewentualnie, w przypadku uchylenia któregoś z punktów zaskarżonego wyroku, oddalenie wniosku o stwierdzenie nieważności spornej
decyzji oraz
–       obciążenie AST kosztami postępowania.
22     Na uzasadnienie swego odwołania TKS podnosi trzy zarzuty:
–       błąd co do prawa w  ocenie czasu trwania naruszenia,
–       błędne obliczenie ryczałtowej kwoty grzywny oraz
–       błąd co do prawa w zakresie dotyczącym wpływu współpracy TKS podczas  dochodzenia na obniżenie kwoty grzywny.
23     Również AST podnosi trzy zarzuty na uzasadnienie swego odwołania:
–       błąd co do prawa polegający na nałożeniu na AST grzywny, pomimo że stanowiła ona część grupy TKS,
–       błąd co do prawa w zakresie oceny czasu trwania naruszenia oraz
–       naruszenie zasady równego traktowania i zasady niedyskryminacji w zakresie dotyczącym obniżenia kwoty grzywny.
24     Komisja podnosi trzy zarzuty na uzasadnienie swego odwołania wzajemnego:
–       wypaczenie niektórych dokumentów stanowiących materiał dowodowy i błąd co do prawa w zakresie oceny przeniesienia odpowiedzialności
ze spółki Thyssen na spółkę TKS,
–       błędną ocenę wymogów w zakresie zapewnienia prawa do obrony oraz
–       błędną ocenę istnienia naruszenia prawa do obrony.

W przedmiocie połączenia spraw
25     Po wysłuchaniu stron i rzecznika generalnego należy, ze względu na powiązanie ze sobą niniejszych spraw, połączyć je w celu
wydania wyroku, zgodnie z art. 43 regulaminu Trybunału.

W przedmiocie odwołań wniesionych przez TKS i AST
26     Ponieważ trzy zarzuty podniesione na uzasadnienie odwołań przez TKS i AST są w istocie identyczne, należy je rozpatrzyć łącznie
i w ramach każdego z zarzutów odnieść się ewentualnie do kwestii szczególnych, które są odrębne dla każdej z wnoszących odwołanie.

W przedmiocie zarzutu opartego na błędzie co do prawa w  ocenie czasu trwania naruszenia
Argumentacja stron
27     TKS podniosła w ramach zarzutu pierwszego, a AST w ramach zarzutu drugiego, że naruszenie nie trwało cztery lata, a więc od
daty spotkania w Madrycie do wydania spornej decyzji, lecz było jednorazowe, w przeciwieństwie do tego, co orzekł Sąd w pkt 182
zaskarżonego wyroku. Naruszenie rozpoczęło się od tego spotkania i nie trwało dłużej niż kilka tygodni.
28     TKS i AST podkreślają, że każde przedsiębiorstwo ustaliło swe ceny w sposób niezależny, na co wskazują fluktuacje tych cen.
Działały one niezależnie, bez uzgodnień, nie zmieniając wartości odniesienia dopłaty do stopu. Uważają one, że Sąd nieprawidłowo
uzasadnił swe twierdzenia dotyczące czasu trwania naruszenia, w szczególności w pkt 178 zaskarżonego wyroku.
29     Ponadto TKS i AST zarzucają, że Sąd nie wziął pod uwagę, iż Komisja dopuściła się uchybienia polegającego na braku poinformowania
tych spółek w sposób jasny w toku postępowania administracyjnego, że uważała ona, iż porozumienia, decyzje i uzgodnione praktyki
(zwane dalej „kartelem”) trwały w dalszym ciągu. Uchybienie to naruszyło uzasadnione oczekiwania obydwu przedsiębiorstw.
Ocena Trybunału
30     Zarzut podniesiony przez TKS i AST składa się z dwóch części. Pierwsza część dotyczy oceny dowodów wskazujących na czas trwania
kartelu. Druga część dotyczy zarzucanego naruszenia uzasadnionych oczekiwań tych przedsiębiorstw.
31     Co się tyczy pierwszej części tego zarzutu, Sąd prawidłowo orzekł w pkt 174 zaskarżonego wyroku, że do Komisji należy nie
tylko wykazanie istnienia kartelu, lecz również wykazanie czasu jego trwania.
32     Sąd od razu przypomniał w pkt 176 zaskarżonego wyroku, że celem kartelu było zastosowanie w formule na obliczenie dopłaty
do stopu identycznych wartości odniesienia przez wszystkich producentów wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej w celu podniesienia
ich ceny końcowej. Sąd stwierdził następnie, w pkt 177 tego wyroku, że ze spornej decyzji wynika, iż kartel powstał na spotkaniu
w Madrycie i że od 1 lutego 1994 r. TKS i AST oraz inne przedsiębiorstwa biorące udział w kartelu skutecznie stosowały przy
sprzedaży w Europie, z wyjątkiem Hiszpanii i Portugalii, dopłatę do stopu obliczoną na podstawie formuły opartej na wartościach
odniesienia uzgodnionych na tym spotkaniu.
33     Sąd stwierdził ostatecznie w pkt 178 zaskarżonego wyroku, że TKS i AST nie zaprzeczyły okoliczności, że wartości odniesienia
uzgodnione podczas wskazanego spotkania pozostały niezmienione aż do momentu przyjęcia spornej decyzji. Sąd wywnioskował stąd,
w tym samym pkt 178, że skoro przedsiębiorstwa te stosowały w dalszym ciągu te wartości odniesienia, to brak jakakolwiek wyraźnej
decyzji dotyczącej okresu stosowania kartelu nie dowodzi, iż miał on charakter jednorazowy, a nie ciągły.
34     Należy wskazać, że wniosek, do którego doszedł Sąd w pkt 178 zaskarżonego wyroku, stanowi ocenę faktów, której nie można podważyć
w stadium odwołania, jeśli brak jest okoliczności dowodzących wypaczenia dowodów lub nieprawidłowej analizy prawnej stanu
faktycznego.
35     W tym zakresie TKS i AST podnoszą, że Sąd nie wziął pod uwagę innych okoliczności wskazujących na brak istnienia kartelu w latach
1994–1998, a mianowicie różnych cen, które zostały ustalone przez te spółki oraz równoległego zachowania przedsiębiorstw.
36     W każdym razie należy stwierdzić, że okoliczności te są pozbawione znaczenia lub też całkowicie niewystarczające, aby podważyć
ocenę Sądu.
37     Po pierwsze, co się tyczy różnic pomiędzy cenami stosowanymi przez TKS i AST wobec ich klientów i fluktuacji cen, mających
wskazywać na samodzielne zachowanie tych spółek na rynku oraz na brak jakiegokolwiek uzgodnienia, należy stwierdzić, że argument
ten jest nieistotny, jak słusznie ocenił Sąd w pkt 179 zaskarżonego wyroku. Powyższe ceny wyrażają bowiem cenę końcową wyrobów
płaskich ze stali nierdzewnej stosowaną przez te przedsiębiorstwa. Otóż fakt, że ceny te były różne i że obydwa przedsiębiorstwa
stosowały je odmiennie w różnych momentach okresu, o którym mowa, nie może w żaden sposób obalić wniosku Komisji i Sądu, że
ceny te były w głównej mierze wynikiem zawarcia kartelu w przedmiocie istotnego elementu składowego tych cen, a mianowicie
dopłaty do stopu.
38     Po drugie, jeśli chodzi o rzekome zachowania równoległe przedsiębiorstw, argument ten nie może podważyć twierdzenia o ciągłości
kartelu, ponieważ nasuwa się inne wyjaśnienie tej kwestii. W tym względzie Sąd prawidłowo uznał w pkt 180 zaskarżonego wyroku,
że utrzymanie przez wskazane przedsiębiorstwa identycznych wartości odniesienia w formule na obliczenie dopłaty do stopu wyjaśnia
stosowanie wartości odniesienia określonych wspólnie podczas dyskusji, które odbyły się między producentami w grudniu 1993 r.
39     W związku z tym należy stwierdzić, że Sąd nie popełnił błędu co do prawa stwierdzając w pkt 174–184 zaskarżonego wyroku, że
Komisja prawidłowo uznała, iż naruszenie trwało cztery lata, czyli w okresie od spotkania w Madrycie do wydania spornej decyzji,
i że zaskarżony wyrok jest w tym zakresie wystarczająco uzasadniony.
40     Co się tyczy drugiej części zarzutu, dotyczącej podniesionego naruszenia uzasadnionych oczekiwań TKS i AST, należy wskazać,
że wbrew temu, co podnoszą TKS i AST, Sąd orzekł w pkt 215 zaskarżonego wyroku, że nie można zarzucać Komisji, iż uznała,
że naruszenie było ciągłe, nie informując o tym tych spółek w toku postępowania administracyjnego. Sąd potwierdził tę ocenę,
wskazując w szczególności, że w pkt 50 drugiego pisma w sprawie przedstawienia zarzutów Komisja podkreśliła, iż „uzgodnienie
rozpoczęło się od spotkania w Madrycie i od tego czasu nadal trwało”.
41     Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań nie mogą powoływać
się podmioty, które dopuściły się oczywistych naruszeń obowiązujących przepisów prawa (wyrok z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie
C‑96/89 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. str. I‑2461, pkt 30). Wobec tego, jak prawidłowo wskazał rzecznik generalny w pkt 112
swej opinii, przedsiębiorstwo, które umyślnie zachowało się w sposób sprzeczny z regułami konkurencji, nie może podnosić,
iż zasada ta została naruszona z tego względu, że Komisja nie poinformowała go w sposób jasny o tym, że jego działanie stanowiło
naruszenie.
42     Z powyższych rozważań wynika, że podniesiony przez TKS i AST zarzut dotyczący czasu trwania zarzucanego im naruszenia powinien
zostać oddalony jako nieuzasadniony.

W przedmiocie zarzutu opartego na błędzie co do prawa ze względu na brak dodatkowego obniżenia kwoty grzywny
Argumentacja stron
43     W zarzucie trzecim TKS i AST podnoszą, że skoro uznały one okoliczności faktyczne, na których opiera się sporna decyzja –
jak stwierdził Sąd w pkt 262 i 268 zaskarżonego wyroku ‑ to ich grzywna powinna tak samo zostać obniżona jak w przypadku przedsiębiorstw,
które ponadto wyraźnie przyznały się do naruszenia. Nie można dokonywać rozróżnienia pomiędzy tymi przedsiębiorstwami ze względu
na stopień ich współpracy z Komisją, a ich zachowanie nie może stanowić podstawy do zastosowania różnych obniżek nałożonych
grzywien.
44     Zdaniem TKS i AST z komunikatu Komisji w sprawie zwolnienia z grzywien oraz zmniejszania grzywien w przypadkach karteli (Dz.U.
2002, C 45, str. 3) a także z poprzedniej wersji tego komunikatu (Dz.U. 1996, C 207, str. 4, zwanego dalej „komunikatem w sprawie
współpracy”) wynika, że w celu skorzystania z obniżenia kwoty grzywny wystarczy, aby przedsiębiorstwa dostarczyły Komisji
dowody i aby w efekcie uznały okoliczności faktyczne. Nie jest konieczne, aby przedsiębiorstwa dokonywały kwalifikacji prawnej
stanu faktycznego i w ten sposób przyznawały się do swojego udziału w naruszeniu. Kwalifikacja prawna okoliczności faktycznych
i wynikające z niej stwierdzenie naruszenia są wyłącznie obowiązkami Komisji.
45     Wobec tego Komisja nie miała prawa przyznać dodatkowej obniżki grzywny przedsiębiorstwu, które uznało kwalifikację prawną
okoliczności faktycznych lub wyraźnie przyznało, że brało udział w naruszeniu. Obniżenie grzywny w tych okolicznościach naruszałoby
prawo do obrony, ponieważ oznaczałoby ukaranie przedsiębiorstwa, które zdecydowało bronić się, kwestionując naruszenie.
46     TKS podnosi ponadto, że fakt, iż twierdziła ona, że samodzielnie podejmowała decyzje, nie oznacza, że zakwestionowała swój
udział w naruszeniu, w tym przypadku w uzgodnionej praktyce. Co się tyczy AST, spółka ta zakwestionowała jedynie kwalifikację
prawną „porozumienia”, a nie okoliczność, że kartel był sprzeczny z regułami konkurencji.
47     W konsekwencji TKS i AST uznają, że Sąd naruszył prawo, odmawiając im w pkt 260–281 zaskarżonego wyroku dodatkowego obniżenia
grzywny, jakie zostało przyznane spółkom Usinor i Avesta.
Ocena Trybunału
48     W celu stwierdzenia, czy Sąd popełnił błąd co do prawa obniżając grzywnę spółkom TKS i AST w mniejszym stopniu niż spółkom
Usinor i Avesta, należy przytoczyć orzecznictwo Trybunału dotyczące zakresu kompetencji Komisji w sprawach procedur dotyczących
dochodzeń wstępnych i procedur administracyjnych w zakresie konieczności zapewnienia prawa do obrony.
49     Zgodnie z wyrokiem z dnia 18 października 1989 r. w sprawie 374/87 Orkem przeciwko Komisji, Rec. str. 3283, pkt 34 i 35, Komisja
może zobowiązać przedsiębiorstwo do przedstawienia jej wszelkich koniecznych informacji dotyczących okoliczności, o których
mogło ono wiedzieć, lecz nie może nałożyć na to przedsiębiorstwo obowiązku udzielenia odpowiedzi wiążących się z przyznaniem
zaistnienia naruszenia, którego wykazanie należy do Komisji.
50     Jednakże, o ile Komisja nie może zmusić przedsiębiorstwa do przyznania się do udziału w naruszeniu, to przy ustalaniu kwoty
grzywny może wziąć pod uwagę pomoc w wykazaniu naruszenia udzieloną przez to przedsiębiorstwo z własnej woli.
51     W tym zakresie z wyroku z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie C‑298/98 P Finnboard przeciwko Komisji, Rec. str. I‑10157, a konkretnie
z pkt 56, 59 i 60 wynika, że przy ustalaniu kwoty grzywny Komisja może wziąć pod uwagę pomoc udzieloną jej przez dane przedsiębiorstwo
w celu ułatwienia wykazania naruszenia, a w szczególności okoliczność, że przedsiębiorstwo przyznało się do swojego udziału
w naruszeniu. Komisja może w odczuwalny sposób obniżyć grzywnę przedsiębiorstwu, które pomogło jej w ten sposób, i udzielić
znacznie mniejszej obniżki grzywny innemu przedsiębiorstwu, które ograniczyło się do niekwestionowania podstawowych okoliczności
faktycznych, na których Komisja oparła swe zarzuty.
52     Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 140 swej opinii, należy podkreślić, że przyznanie się do zarzucanego naruszenia ma dla
danego przedsiębiorstwa charakter całkowicie dobrowolny. Przedsiębiorstwo to nie jest w żaden sposób zmuszone do uznania istnienia
kartelu.
53     W związku z tym należy stwierdzić, że uwzględnienie przez Komisję stopnia współpracy danego przedsiębiorstwa, która obejmuje
przyznanie się do naruszenia, co powoduje nałożenie mniejszej grzywny, nie stanowi naruszenia prawa do obrony.
54     W ten sposób należy rozumieć komunikat w sprawie współpracy, a w szczególności punkt D, zgodnie z którym Komisja może przyznać
przedsiębiorstwu obniżkę wynoszącą od 10 % do 50 % kwoty grzywny, która zostałaby nałożona przy braku współpracy, w szczególności,
jeśli przedsiębiorstwo to oświadczy Komisji, że nie kwestionuje okoliczności faktycznych, na których opiera ona swe zarzuty.
Wobec tego współpraca danego przedsiębiorstwa umożliwiająca obniżenie grzywny nie jest ograniczona do uznania okoliczności
faktycznych, lecz obejmuje również możliwość przyznania się do udziału w naruszeniu.
55     W niniejszej sprawie Sąd stwierdził w pkt 261 zaskarżonego wyroku, że zgodnie ze sporną decyzją jedynie Usinor i Avesta przyznały
się do naruszenia, podczas gdy TKS i AST zaprzeczyły istnieniu uzgodnień i w związku z tym nie przyznały, że naruszenie miało
miejsce. Sąd wskazał, iż Komisja uznała w związku z tym, że współpraca spółek TKS i AST była bardziej ograniczona od współpracy
spółek Usinor oraz Avesta i nie uzasadniała obniżenia grzywny w tak samo dużym stopniu, jak w przypadku tych dwóch ostatnich
spółek.
56     Co się tyczy TKS, Sąd uściślił w pkt 263 zaskarżonego wyroku, że spółka ta twierdziła, że samodzielnie podejmowała decyzje
dotyczące dopłaty do stopu. W pkt 264 tego wyroku Sąd uznał wobec tego, nie popełniając błędu co do prawa, że TKS dała w ten
sposób milcząco, lecz nieuchronnie do zrozumienia, że nie zostały spełnione kryteria koordynacji i kooperacji, które są właściwe
uzgodnionej praktyce. W pkt 266 wskazanego wyroku Sąd stwierdził w związku z tym, że nie można uznać, iż przedsiębiorstwo
to w sposób wyraźny przyznało się do  swojego udziału w naruszeniu.
57     Co się tyczy AST, Sąd wskazał w pkt 268 zaskarżonego wyroku, że wprawdzie uznała ona okoliczności faktyczne, na których oparła
się Komisja, jednak nie uznała ona uzgodnienia.
58     W związku z tym należy stwierdzić, że uzasadnione było odrzucenie przez Sąd w pkt 269 zaskarżonego wyroku argumentu AST, jakoby
uznanie takie wynikało z faktu, że spółka ta zakwestionowała jedynie kwalifikację prawną swego zachowania jako uzgodnionej
praktyki. W pkt 270 tego wyroku Sąd prawidłowo rozróżnił bowiem pomiędzy wyraźnym przyznaniem się do naruszenia a zwykłym
brakiem zakwestionowania naruszenia, które nie ułatwia Komisji wykonania jej zadania polegającego na wykrywaniu i zwalczaniu
naruszeń wspólnotowych przepisów w dziedzinie konkurencji.
59     Należy dodać, że Sąd prawidłowo odniósł się do komunikatu w sprawie współpracy z 1996 r., ponieważ w momencie wydania zaskarżonego
wyroku wersja tego komunikatu z roku 2002 nie została jeszcze przyjęta. W tym zakresie Sąd orzekł również prawidłowo w pkt 275
wskazanego wyroku, że fakt, iż przedmiotowy komunikat przewiduje wyraźnie możliwość przyznania się do naruszenia w stosunkowo
wczesnym stadium postępowania, nie wyklucza możliwości przyznania się do niego również w stadium późniejszym, przed skierowaniem
pisma w sprawie przedstawienia zarzutów do danego przedsiębiorstwa lub po nim, oraz że Komisja bierze pod uwagę to przyznanie
się przy obniżeniu grzywny.
60     W tych okolicznościach należy uznać, że Sąd prawidłowo orzekł, iż wyraźne przyznanie się do naruszenia może spowodować dodatkowe
obniżenie grzywny, i stwierdził, że w braku takiego przyznania się przez TKS lub AST stopień współpracy tych dwóch przedsiębiorstw
z Komisją nie uzasadnia przyznania im tak dużej obniżki grzywny jak w przypadku spółek Usinor i Avesta.
61     Wobec powyższego zarzut braku dodatkowego obniżenia grzywny nałożonej na TKS i AST należy oddalić jako nieuzasadniony.

W przedmiocie zarzutu opartego na błędzie co do prawa przy zastosowaniu grzywny w formie ryczałtu
Argumentacja stron
62     TKS i AST podnoszą – odpowiednio w zarzucie pierwszym i drugim ‑ że Sąd popełnił błąd co do prawa nie uwzględniając w pkt 189–192
zaskarżonego wyroku okoliczności, iż w chwili nałożenia grzywny, czyli w dniu 21 stycznia 1998 r., trzy podmioty, a mianowicie
TKS, jednostka zajmująca się produkcją wyrobów płaskich ze stali nierdzewnej, należąca dawniej do Thyssen, oraz AST należały
do tej samej grupy przedsiębiorstw i stanowiły zatem jeden podmiot gospodarczy pod kierownictwem TKS.
63     TKS i AST podnoszą, że gdy kwota grzywny jest obliczana w sposób ryczałtowy i jednolity, Komisja ma obowiązek zastosować tę
kwotę wobec całego podmiotu gospodarczego. Przez nałożenie grzywny na każdy z trzech podmiotów grupy TKS na spółkę tę została
w rzeczywistości nałożona trzy razy większa grzywna niż w przypadku innych spółek w tej sprawie, a mianowicie Acerinox, ALZ
NV, Avesta i Usinor.
64     AST dodaje ponadto, że w świetle wyroku Sądu z dnia 14 maja 1998 r. w sprawie T‑354/94 Stora Kopparbergs Bergslags przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑2111 nie jest uzasadnione nałożenie dwóch odrębnych grzywien, jednej na TKS i drugiej na samą AST, biorąc
pod uwagę, po pierwsze, że nabywając całość udziałów w AST spółka TKS nie mogła nie wiedzieć, że AST wzięła udział w kartelu,
bowiem sama TKS również się do niego przyłączyła, oraz, po drugie, że w chwili, gdy kartel rozpoczął działalność, niezależność
spółki AST trwała jedynie przez krótki okres.
65     TKS podnosi, że badając tylko i wyłącznie stosunek pomiędzy TKS i AST oraz nie odpowiadając na zarzut TKS dotyczący grupy,
którą tworzyła ona wraz spółka jednostką zajmującą się wyrobami płaskimi ze stali nierdzewnej, dawniej należącą do spółki
Thyssen, jak również nakładając odrębne grzywny na spółkę Thyssen i na samą TKS, Sąd odmówił ochrony prawnej i niedostatecznie
uzasadnił zaskarżony wyrok w tym zakresie.
Ocena Trybunału
66     W tym zakresie należy przypomnieć, że Sąd prawidłowo orzekł w pkt 189 i 191 zaskarżonego wyroku, że przypisanie przedsiębiorstwu
odpowiedzialności za naruszenie reguł konkurencji zależy od tego, czy przedsiębiorstwo to działało w sposób samodzielny, czy
też wykonywało jedynie polecenia swej spółki dominującej. Sąd prawidłowo przypomniał w pkt 189, że w tym drugim przypadku
zachowanie antykonkurencyjne przedsiębiorstwa może zostać przypisane jego spółce dominującej.
67     Jednakże jeżeli przedsiębiorstwa stanowiące grupę i biorące udział w kartelu działały samodzielnie, Komisja może nałożyć na
każde z nich grzywnę, przyjmując kwotę ryczałtową jako punkt wyjścia dla obliczeń.
68     W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził w pkt 191 zaskarżonego wyroku, że TKS i AST nie kwestionowały swego samodzielnego działania
przez cały okres trwania kartelu i stwierdzenie to nie zostało w żaden sposób podane w wątpliwość w odwołaniach. Wobec tego
Komisja mogła zastosować wobec każdego z przedsiębiorstw podstawową kwotę w formie ryczałtu i kwotę odpowiadającą czasowi
trwania naruszenia oraz żądać zapłaty tak obliczonej kwoty od każdego ze wskazanych przedsiębiorstw, ponieważ od początku
kartelu pozostały one odrębnymi osobami prawnymi. W tych okolicznościach Sąd nie popełnił błędu co do prawa, orzekając w pkt 192
zaskarżonego wyroku, że nie można uwzględnić zarzutu TKS i AST, według którego jedna grzywna ryczałtowa powinna zostać nałożona
na całą grupę.
69     Co się tyczy argumentu AST opartego na wyżej wymienionym wyroku w sprawie Stora Kopparbergs Bergslags przeciwko Komisji, wystarczy
przypomnieć, że wyrok ten został uchylony przez Trybunał w zakresie dotyczącym kwestii przytoczonej przez AST. Trybunał orzekł
bowiem, iż okoliczność, że spółka dominująca nie mogła nie wiedzieć, że spółki zależne, które zostały przez nią nabyte, brały
udział w kartelu, ponieważ ona sama do niego przystąpiła, nie wystarcza, aby przypisać jej odpowiedzialność za naruszenia
popełnione przez te spółki przed ich nabyciem (zob. wyrok z dnia 16 listopada 2000 r. w sprawie C-286/98 P Stora Kopparbergs
Bergslags przeciwko Komisji, Rec. str. I‑9925, pkt 39).
70     Co się tyczy zarzutu, w którym TKS podnosi brak ustosunkowania się przez Sąd do podniesionego przez tę spółkę argumentu odnoszącego
się do stosunku w ramach grupy pomiędzy TKS a  dawną jednostką spółki Thyssen zajmującą się wyrobami płaskimi ze stali nierdzewnej,
należy stwierdzić, że jak wskazał rzecznik generalny w pkt 91 i 93 swej opinii, Sąd mógł ze względów ekonomiki procesowej
nie ustosunkowywać się w szczególny sposób do tego zarzutu. Ponieważ Sąd stwierdził nieważność art. 1 spornej decyzji w zakresie,
w którym przypisano spółce TKS odpowiedzialność za naruszenie popełnione przez spółkę Thyssen i zmienił wobec tego kwotę grzywny
nałożoną na TKS w art. 2 tej decyzji, uwzględniając w ten sposób podniesiony przez tę spółkę zarzut naruszenia jej praw do
bycia wysłuchaną co do działań spółki Thyssen, nie miał on obowiązku rozpatrywania innego zarzutu zmierzającego do uzyskania
tego samego rezultatu.
71     Wobec tego należy oddalić jako nieuzasadniony zarzut błędnego zastosowania grzywny w formie ryczałtu.
72     Żaden z zarzutów podniesionych przez TKS i AST w ich odwołaniach nie jest uzasadniony, wobec czego odwołania te należy oddalić.

W przedmiocie odwołania wzajemnego

W przedmiocie pierwszego zarzutu odwołania wzajemnego opartego na wypaczeniu dowodów i na błędzie co do prawa przy ocenie
przeniesienia odpowiedzialności ze spółki Thyssen na spółkę TKS
Argumentacja stron
73     Komisja podnosi, że Sąd dokonał zbyt wąskiej wykładni oświadczenia z dnia 23 lipca 1997 r., w którym TKS potwierdziła swą
odpowiedzialność za czyny zarzucane spółce Thyssen od roku 1993 r., chociaż działalność spółki Thyssen w sektorze wyrobów
płaskich ze stali nierdzewnej została na nią przeniesiona dopiero w dniu 1 stycznia 1995 r.
74     Zdaniem Komisji Sąd wypaczył treść tego oświadczenia, niesłusznie uznając w pkt 64 zaskarżonego wyroku, że nie może być ono
interpretowane nie tylko jako uznanie odpowiedzialności, ale także jako zrzeczenie się przez TKS z prawa do bycia wysłuchaną
w kwestii działań spółki Thyssen.
75     Komisja jest zdania, że Sąd nie rozpatrzył całkowicie dokumentów, które doprowadziły do wydania oświadczenia w dniu 23 lipca
1997 r., i że je wypaczył.
76     Podnosi ona również, że zarówno w odpowiedzi na pierwsze pismo w sprawie przedstawienia zarzutów, jak również w piśmie z dnia
17 grudnia 1996 r., TKS przedstawiła swe uwagi zarówno we własnym imieniu, jak również w imieniu spółki Thyssen w zakresie
dotyczącym działalności sprzed 1 stycznia 1995 r. Ponadto w odpowiedzi na drugie pismo w sprawie przedstawienia zarzutów TKS
nawiązała do pisma z dnia 17 grudnia 1996 r. w zakresie wspomnianej działalności. Ponadto Thyssen odpowiedziała na dwa pisma
w sprawie przedstawienia zarzutów, doręczając jedynie uwagi TKS i uczyniła to jedynie z uwagi na „jak najdalej idącą ostrożność”.
Spółka Thyssen podniosła ponadto, że Komisja nie mogła prowadzić jednocześnie postępowania przeciwko TKS i postępowania dotyczącego
TKS.
77     Komisja dodaje, że drugie pismo w sprawie przedstawienia zarzutów wskazuje, iż TKS przyjęła odpowiedzialność za czyny spółki
Thyssen w okresie przed przeniesieniem działalności tej spółki, które nastąpiło w dniu 1 stycznia 1995 r., w taki sam sposób,
w jaki wzięła na siebie odpowiedzialność za działania spółki Krupp.
78     Zdaniem Komisji okoliczność, że drugie pismo w sprawie przedstawienia zarzutów zostało skierowane oddzielnie do spółki TKS
i do spółki Thyssen oraz że te dwa przedsiębiorstwa odpowiedziały na nie odrębnie, pozostaje bez znaczenia. Przedsiębiorstwa
te udzieliły bowiem oddzielnej odpowiedzi wyłącznie ze względów formalnych. Jeżeli jednak mogłyby istnieć jakieś wątpliwości,
powinny one zostać rozwiane ze względu na to, że po otrzymaniu odpowiedzi wskazanych przedsiębiorstw na wspomniane pismo w sprawie
przedstawienia zarzutów Komisja ponownie zażądała od TKS potwierdzenia, czy przyjmuje ona odpowiedzialność za czyny spółki
Thyssen od roku 1993.
79     Komisja podnosi również, że Sąd nie wziął pod uwagę wyjątkowych okoliczności umożliwiających mu przypisanie odpowiedzialności
za naruszenie innej osobie prawnej niż tej, która je popełniła. Po pierwsze, TKS była następcą prawnym i gospodarczym spółki
Thyssen. Ponadto zachowanie obu tych przedsiębiorstw odznaczało się oczywistą jednolitością czynu w zakresie dotyczącym tej
działalności spółki Thyssen, która została przejęta przez TKS. Wreszcie spółka TKS wydawała oświadczenia w imieniu spółki
Thyssen w toku postępowania administracyjnego. Komisja dodaje, że orzecznictwo potwierdza jej zdanie, iż mogła ona nałożyć
grzywnę na spółkę TKS za zachowanie spółki Thyssen.
Ocena Trybunału
80     Należy zbadać, czy orzekając, że oświadczenie z dnia 23 lipca 1997 r. nie oznaczało zrzeczenia się przez TKS prawa do bycia
wysłuchaną, Sąd wypaczył ten dowód oraz ewentualnie również dokumenty wskazane w pkt 76 i 77 niniejszego wyroku, oraz czy
z tego względu popełnił błąd co do prawa.
81     W tym zakresie Sąd wskazał w pkt 62 zaskarżonego wyroku, że mając na uwadze oświadczenie z dnia 23 lipca 1997 r. nie ulega
wątpliwości, że Komisja miała wyjątkowo prawo przypisać spółce TKS odpowiedzialność za czyny zarzucane spółce Thyssen od grudnia
1993 r. do chwili przeniesienia jej działalności na spółkę TKS, w dniu 1 stycznia 1995 r.
82     Jednakże Sąd prawidłowo stwierdził w pkt 63 zaskarżonego wyroku, że ponieważ takie oświadczenie stanowi odstępstwo od  zasady,
zgodnie z którą osoba fizyczna lub prawna może być pociągnięta do odpowiedzialności jedynie za zdarzenia, które mogą być jej
przypisane indywidualnie, oświadczenie to powinno być interpretowane wąsko. Sąd prawidłowo wywiódł, że w braku odmiennej wskazówki
ze strony podmiotu składającego takie oświadczenie nie można domniemywać, iż zrzekł się on swego prawa do obrony.
83     Należy jednakże zbadać, czy interpretując oświadczenie z dnia 23 lipca 1997 r., Sąd nie pominął innych dowodów związanych
z tym oświadczeniem.
84     Zdaniem Komisji z odpowiedzi TKS na obydwa pisma w sprawie przedstawienia zarzutów i z pisma tej spółki z dnia 17 grudnia
1996 r. wynika, że przedsiębiorstwo to przedstawiło w swym własnym imieniu uwagi dotyczące swej działalności oraz działalności
przejętej od spółki Thyssen przed jej nabyciem. Spółka Thyssen odesłała do odpowiedzi TKS. W związku z tym oświadczenie z dnia
23 lipca 1997 r., w którym spółka ta przyjęła na siebie odpowiedzialność za działania spółki Thyssen sprzed 1 stycznia 1995 r.,
powinno zostać rozumiane jako uznanie grzywny, która zostałaby nałożona na TKS za działania Thyssen po przeprowadzeniu postępowania
wszczętego przez Komisję. Dlatego też, zdaniem Komisji, oświadczenie z dnia 23 lipca 1997 r. nie może być rozumiane w ten
sposób, że spółka TKS zgodziła się na przyjęcie na siebie tej odpowiedzialności, pod warunkiem że zostanie ponownie wysłuchana
w tej kwestii.
85     Należy stwierdzić, że w piśmie z dnia 17 grudnia 1996 r. TKS nie wskazała wyraźnie, że wypowiada się również w imieniu spółki
Thyssen. Ponadto odpowiedź TKS na pierwsze pismo w sprawie przedstawienia zarzutów została złożona w imieniu i na rzecz TKS.
W tym kontekście nawet jeśli TKS przedstawiła w swych dokumentach uwagi dotyczące pewnych działań spółki Thyssen przed jej
nabyciem w roku 1995, to oświadczenie z dnia 23 lipca 1997 r. nie oznacza, że TKS uznała, iż skorzystała już w pełni i w wystarczający
sposób z możliwości obrony w tym zakresie, co wiązałoby się z tym, że Komisja miałaby prawo nałożyć na tę spółkę grzywnę za
działania spółki Thyssen bez ponownego wysłuchania TKS w tej kwestii.
86     Wobec faktu, że Komisja skierowała odrębne pisma w sprawie przedstawienia zarzutów do spółek TKS i Thyssen oraz że odpowiedziały
one oddzielnie w zakresie dotyczącym zarzucanych im działań, Komisja miała obowiązek przesłuchać i wysłuchać TKS w kwestii
działań spółki Thyssen, zanim uznała ją odpowiedzialną za te działania i zanim nałożyła na nią grzywnę za naruszenia zarzucane
spółce Thyssen.
87     Wobec tego należy stwierdzić, że Sąd w żaden sposób nie wypaczył treści oświadczenia z dnia 23 lipca 1997 r. ani innych dowodów
przedłożonych Komisji przez spółkę TKS. Sąd ten nie popełnił błędu co prawa stwierdzając, że uznanie odpowiedzialności za
działania spółki Thyssen nie oznaczało, iż spółka TKS zrzekła się prawa do bycia wysłuchaną w tej kwestii.
88     Co się tyczy wyjątkowych okoliczności przytoczonych przez Komisję i wymienionych przez nią w pkt 79 niniejszego wyroku, wystarczy
przypomnieć na wstępie, że spółka TKS nie jest następca gospodarczym spółki Thyssen. Spółka ta, aż do chwili wydania spornej
decyzji pozostała bowiem odrębną osobą prawną. Ponadto jednolitość czynu, jaką odznaczało się zachowanie spółek Thyssen i TKS
po 1 stycznia 1995 r., nie wystarcza, by uzasadnić przypisanie spółce TKS działań spółki Thyssen sprzed tej daty, ze względu
na zasadę wskazaną w pkt 82 niniejszego wyroku, zgodnie z którą osoba fizyczna lub prawna może być pociągnięta do odpowiedzialności
jedynie za zdarzenia, które mogą być jej przypisane indywidualnie. Co się wreszcie tyczy oświadczeń, które zostały złożone
przez TKS w przedmiocie działań spółki Thyssen w toku postępowania administracyjnego, zostało już wskazane w pkt 85 i 86 niniejszego
wyroku, że nie umożliwiają one przypisania spółce TKS odpowiedzialności za działania spółki Thyssen sprzed tej daty.
89     Wobec tego należy oddalić zarzut pierwszy podniesiony przez Komisję w odwołaniu wzajemnym.

W przedmiocie zarzutów drugiego i trzeciego podniesionych w odwołaniu wzajemnym, opartych na braku naruszenia zasady poszanowania
prawa do obrony i na braku naruszenia możliwości wykonania tego prawa
Argumenty stron
90     W zarzucie drugim Komisja podniosła, że nie naruszyła zasady poszanowania prawa do obrony, ponieważ w pkt 11 F drugiego pisma
w sprawie przedstawienia zarzutów wskazano, iż TKS ma ponieść odpowiedzialność za czyny spółki Thyssen w okresie przed przeniesieniem
jej działalności w dniu 1 stycznia 1995 r. i że ponadto zażądała od spółki TKS ponownego i wyraźnego potwierdzenia dotyczącego
przyjęcia tej odpowiedzialności.
91     W zarzucie trzecim Komisja podniosła, że nie naruszyła możliwości wykonania prawa do obrony spółki TKS, co wynika z odpowiedzi
i uwag przedstawionych przez tę ostatnią w toku postępowania administracyjnego. Na poparcie swego zarzutu Komisja powołuje
pkt 142–146 wyroku z dnia 16 marca 2000 r. w sprawach C‑395/96 P i C‑396/96 P Compagnie maritime belge transports i in. przeciwko
Komisji, Rec. str. I‑1365. Komisja podkreśla, że w sprawie, w której zapadł wskazany wyrok, odmiennie niż w niniejszej sprawie,
pismo w sprawie przedstawienia zarzutów wskazywało, że naruszenie popełniła jedynie Associated Central West Africa Lines,
morska konferencja liniowa, a nie jej członkowie. Komisja wskazuje również wyrok Sądu z dnia 11 marca 1999 r. T‑137/94 ARBED
przeciwko Komisji, Rec. str. II‑303. Komisja podnosi, że podobnie jak w przypadku spółki ARBED SA – której, zdaniem Sądu,
mogła zostać przypisana odpowiedzialność za działania jej spółki zależnej TradeARBED SA w szczególności dlatego, że odpowiedziała
ona na pismo w sprawie przedstawienia zarzutów i na żądanie przedstawienia informacji skierowane do tej ostatniej – TKS przedstawiła
uwagi w imieniu spółki Thyssen, która ze swej strony odesłała do tych uwag.
Ocena Trybunału
92     W tym zakresie należy stwierdzić, że Sąd prawidłowo orzekł w pkt 55 i 56 zaskarżonego wyroku, iż poszanowanie prawa do obrony
w postępowaniu mogącym prowadzić do nałożenia sankcji stanowi fundamentalną zasadę zagwarantowaną przez art. 36 akapit pierwszy
traktatu EWWiS. Sąd słusznie wskazał, że wymogiem skutecznego poszanowania tej zasady jest umożliwienie danemu przedsiębiorstwu
już w stadium postępowania administracyjnego przedstawienia w efektywny sposób swego stanowiska w kwestii prawdziwości i znaczenia
zarzucanych faktów i okoliczności oraz w kwestii dokumentów, na podstawie których Komisja oparła swe twierdzenia. Sąd wskazał
w pkt 57 tego wyroku, że w zasadzie osoba fizyczna lub prawna kierująca danym przedsiębiorstwem w chwili popełnienia naruszenia
powinna wypowiedzieć się w tej kwestii, nawet gdy w momencie wydania decyzji stwierdzającej naruszenie odpowiedzialność za
prowadzenie przedsiębiorstwa ponosiła inna osoba. Należy również dodać, że mając na uwadze znaczenie pisma w sprawie przedstawienia
zarzutów, powinno ono jednoznacznie określać podmiot, na który może zostać nałożona grzywna, oraz powinno być skierowane do
tego podmiotu (zob. w szczególności wyrok z dnia 2 października 2003 r. w sprawie C‑176/99 P ARBED przeciwko Komisji, Rec.
str. I‑10687, pkt 21).
93     W sytuacji, w której zgodnie z powyższymi zasadami Komisja skierowała odrębne pisma w sprawie przedstawienia zarzutów do spółek
Thyssen i TKS, można mieć wątpliwość co do tego, jak daleko sięgają zarzuty wobec tej drugiej spółki i czy istnieje konieczność
podjęcia przez tę spółkę obrony w zakresie dotyczącym zarzutów zawartych w piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, skierowanym
oddzielnie do spółki Thyssen. W tym zakresie stwierdzenie w drugim piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów, że za czyny spółki
Thyssen w okresie przed utworzeniem TKS odpowiadać będzie ta druga spółka, nie wyjaśnia całkowicie tych wątpliwości. Ponadto
jak wynika z pkt 84–86 niniejszego wyroku, o ile żądanie potwierdzenia przez TKS przyjęcia odpowiedzialności za spółkę Thyssen
i oświadczenie TKS w tym przedmiocie mogłoby wyjaśnić kwestię przyjęcia tej odpowiedzialności, to jednak w dalszym ciągu zasadne
pozostawałoby pytanie, czy spółka TKS miała możliwość ustosunkowania się do wszystkich zarzutów względem spółki Thyssen w latach
1993–1995.
94     Ponieważ Komisja skierowała odrębne pisma w sprawie przedstawienia zarzutów do spółek Thyssen i TKS, w pełni poszanowałaby
prawa do obrony TKS jedynie wówczas, gdyby po drugim piśmie w sprawie przedstawienia zarzutów zwróciła się do tej spółki z pytaniem,
czy zamierza przedstawić jeszcze inne uwagi w zakresie zarzutów postawionych konkretnie spółce Thyssen.
95     Z powyższego wynika, że nawet jeśli TKS w istocie wypowiedziała się w szerokim zakresie w przedmiocie działań spółki Thyssen
sprzed
dniem 1 stycznia 1995 r., jednak Komisja dopuściła się uchybienia proceduralnego, które słusznie podniosła spółka TKS. Wobec
tego Sąd prawidłowo stwierdził w pkt 66 zaskarżonego wyroku, że Komisja nie umożliwiła spółce TKS przedstawienia swych uwag
co do prawdziwości i znaczenia czynów zarzucanych spółce Thyssen i że w związku z tym TKS nie mogła skorzystać ze swego prawa
do obrony w tym zakresie.
96     Należy dodać, że orzecznictwo, na które powołuje się Komisja, a mianowicie ww. wyrok Sądu w sprawie ARBED przeciwko Komisji
i ww. wyrok Trybunału w sprawie Compagnie maritime belge transports i in. przeciwko Komisji nie mogą w żaden sposób wesprzeć
argumentacji, na poparcie której zostały powołane. Wyrok Sądu został bowiem uchylony przez Trybunał w postępowaniu odwoławczym.
Trybunał orzekł bowiem, opierając się właśnie na wskazanym wyroku w sprawie Compagnie maritime belge transports i in. przeciwko
Komisji, że Sąd nie miał racji stwierdzając, że brak skierowania przez Komisję pisma w sprawie przedstawienia zarzutów do
spółki ARBED SA w sytuacji, w której nałożona została na tę spółkę grzywna za czyny jej spółki zależnej, TradeARBED SA, nie
mógł spowodować nieważności decyzji Komisji ze względu na naruszenie praw do obrony (zob. ww. wyrok Trybunału w sprawie ARBED
przeciwko Komisji, pkt 24).
97     Z powyższego wynika, że należy oddalić zarzuty drugi i trzeci podniesione przez Komisję w  odwołaniu wzajemnym.
98     Ponieważ wszystkie zarzuty podniesione przez Komisję w odwołaniu wzajemnym są nieuzasadnione, odwołanie należy oddalić.

W przedmiocie kosztów
99     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Jednakże na podstawie art. 69 § 3 regulaminu
akapit pierwszy, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, Trybunał może postanowić, że każda ze stron poniesie swoje
własne koszty. Ponieważ żądania TKS i AST nie zostały uwzględnione w ramach ich odwołania, a żądania Komisji nie zostały uwzględnione
w ramach jej odwołania wzajemnego, każda ze stron ponosi własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie i odwołanie wzajemne zostają oddalone.
2)
ThyssenKrupp Stainless GmbH, ThyssenKrupp Acciai speciali Terni SpA i Komisja Wspólnot Europejskich ponoszą własne koszty.
Podpisy.
*
Języki postępowania: niemiecki i włoski.