CELEX: 62002CJ0111
Αίτηση αναιρέσεως
Υπάλληλοι
Απόσπαση σε πολιτική ομάδα του Κοινοβουλίου
Τερματισμός της αποσπάσεως
Δικαιώματα υπερασπίσεως

συνιστά βλαπτική πράξη. Ως εκ τούτου, έκρινε ότι η ΑΔΑ είχε την υποχρέωση να ακούσει λυσιτελώς τον Patrick Reynolds
πριν από την έκδοση της αποφάσεως αυτής.
Περαιτέρω, κατά την κρίση του Πρωτοδικείου, στη σκέψη 94 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, το γεγονός ότι το άρθρο 90 του
ΚΥΚ προβλέπει διαδικασία προηγούμενης ενστάσεως δεν αρκεί, αυτό καθεαυτό, προκειμένου να αποκλειστεί η ύπαρξη υποχρεώσεως
της ΑΔΑ να ακούσει τον ενδιαφερόμενο υπάλληλο πριν από τη λήψη βλαπτικής γι’ αυτόν αποφάσεως.
Το Πρωτοδικείο υπογραμμίζει περαιτέρω, στη σκέψη 98 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η υποχρέωση που υπέχει η ΑΔΑ να
ακούσει τον υπάλληλο πριν αποφασίσει την προς το συμφέρον της υπηρεσίας απόσπασή του, όπως προβλέπει το άρθρο 38, στοιχείο
α΄, του ΚΥΚ, πρέπει επίσης να ισχύσει, όπως επιβάλλει η αρχή του παραλληλισμού των τυπικών διαδικασιών, στην περίπτωση που
η ΑΔΑ αποφασίσει να καθορίσει ή να μεταβάλει τη διάρκεια μιας προς το συμφέρον της υπηρεσίας αποσπάσεως, βάσει του άρθρου
38, στοιχείο β΄, του ΚΥΚ.
Το Πρωτοδικείο διαπίστωσε, στη σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η ΑΔΑ δεν εκπλήρωσε την υποχρέωση να ακούσει
λυσιτελώς τον Patrick Reynolds πριν την έκδοση της επίδικης αποφάσεως.
Το Πρωτοδικείο υπογράμμισε, στη σκέψη 112 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας
παραβιάζεται, αν αποδειχθεί ότι ο ενδιαφερόμενος δεν διατύπωσε λυσιτελώς τη γνώμη του πριν από την έκδοση της βλαπτικής γι’
αυτόν πράξεως και δεν μπορεί ευλόγως να αποκλεισθεί ότι η πλημμέλεια αυτή θα μπορούσε να έχει ιδιαίτερη επίπτωση στο περιεχόμενο
της πράξεως.
Στη σκέψη 113 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, επισήμανε ότι το ενδεχόμενο να έχει μια προηγούμενη διαβούλευση ιδιαίτερη
επίδραση στο περιεχόμενο μιας βλαπτικής πράξεως δεν μπορεί ευλόγως να αποκλεισθεί, παρά μόνον αν αποδειχθεί ότι ο συντάκτης
της πράξεως δεν είχε κανένα περιθώριο εκτιμήσεως και ότι ήταν υποχρεωμένος να ενεργήσει όπως ενήργησε.
Το Πρωτοδικείο, παραπέμποντας στη σκέψη 81 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, διαπίστωσε, στη σκέψη 114 αυτής, ότι, εν προκειμένω,
η ΑΔΑ διέθετε προφανώς περιθώριο εκτιμήσεως, περιορισμένο βεβαίως, αλλά όχι ανύπαρκτο, όσον αφορά τη δυνατότητα τερματισμού
της αποσπάσεως του Patrick Reynolds πριν τη συμπλήρωση της αρχικώς προβλεφθείσας διάρκειας. Σύμφωνα με το Πρωτοδικείο, δεν
μπορεί, συνεπώς, να αποκλεισθεί πλήρως ότι, εν προκειμένω, μια προηγούμενη διαβούλευση με τον προσφεύγοντα θα μπορούσε να
έχει ιδιαίτερη επίπτωση στο περιεχόμενο της επίδικης αποφάσεως.
Το Πρωτοδικείο προσέθεσε, στη σκέψη 115 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι δεν απόκειται σε αυτό να υποκαταστήσει τη διοικητική
αρχή και να ερευνήσει αν, εν προκειμένω, υφίστανται στοιχεία ικανά να έχουν ιδιαίτερη επίπτωση στο περιεχόμενο της επίδικης
αποφάσεως.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, το Πρωτοδικείο έκρινε, με τη σκέψη 117 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι ο λόγος που αντλείται
από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας είναι βάσιμος και, επομένως, η επίδικη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί, χωρίς να απαιτείται
η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως που προέβαλε ο Patrick Reynolds.
Ως προς την αγωγή αποζημιώσεως, το Κοινοβούλιο υποχρεώθηκε, με τις σκέψεις 149 και 150 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, να
καταβάλει στον Patrick Reynolds ποσό που αντιστοιχεί στη διαφορά μεταξύ των αποδοχών που αυτός θα δικαιούταν ως αποσπασμένος
υπάλληλος με βαθμό Α 2, κλιμάκιο 1, και αυτών που λαμβάνει κατόπιν της επανεντάξεώς του στον βαθμό LA 5, κλιμάκιο 3, για το
διάστημα από 15 Ιουλίου 2000 έως 30 Νοεμβρίου 2000, πλέον τόκων υπερημερίας με επιτόκιο 5,25% από την ημερομηνία κατά την
οποία κατέστησαν απαιτητά τα ποσά βάσει των οποίων υπολογίζεται ο τόκος μέχρι πραγματικής καταβολής τους.
Ως προς την ηθική βλάβη, το Πρωτοδικείο έκρινε, με τη σκέψη 153 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι ο Patrick Reynolds,
εφόσον δεν τήρησε την προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία που προβλέπεται προς τούτο, δεν μπορεί να ζητήσει την ικανοποίηση
της ηθικής βλάβης που υπέστη λόγω της συμπεριφοράς, μη έχουσας χαρακτήρα αποφάσεως, της ομάδας ΕΔΔ ή ορισμένων εκ των μελών
της. Αντιθέτως, το Πρωτοδικείο επισήμανε, στη σκέψη 154 της ως άνω αποφάσεως, ότι η έκδοση της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως
απλώς επέτεινε την ηθική βλάβη του Patrick Reynolds. Προς ικανοποίηση της βλάβης αυτής, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι το Κοινοβούλιο
πρέπει να υποχρεωθεί να καταβάλει στον ενδιαφερόμενο το συμβολικό ποσό του ενός ευρώ.
Η αίτηση αναιρέσεως
Με την αίτηση αναιρέσεως, το Κοινοβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο να εξαφανίσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση και να αποφανθεί
οριστικώς επί της διαφοράς, απορρίπτοντας την αίτηση αναιρέσεως ως αβάσιμη, ή να αναπέμψει την υπόθεση στο Πρωτοδικείο, προκειμένου
αυτό να αποφανθεί εκ νέου επί της διαφοράς. Ζητεί επίσης να απορριφθεί η ανταναίρεση του Patrick Reynolds ως προδήλως αβάσιμη.
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, το Κοινοβούλιο προβάλλει τέσσερις λόγους που αντλούνται από παραβίαση του κοινοτικού
δικαίου από το Πρωτοδικείο, ιδίως ως προς την υποχρέωση αιτιολογήσεως των δικαστικών αποφάσεων και τον σεβασμό των δικαιωμάτων
άμυνας.
Ο Patrick Reynolds ζητεί την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως του Κοινοβουλίου. Ζητεί, με ανταναίρεση, από το Δικαστήριο να
αναιρέσει το τέταρτο σημείο του διατακτικού της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως και να αποφανθεί οριστικώς επί της διαφοράς,
δεχόμενο την αγωγή του περί ικανοποιήσεως της ηθικής βλάβης που υπέστη, ή να αναπέμψει την υπόθεση στο Πρωτοδικείο, προκειμένου
αυτό να αποφανθεί εκ νέου ως προς το αίτημά του για αποζημίωση.
Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος επιβάλλεται να εξεταστεί πρώτος, το Κοινοβούλιο υποστηρίζει ότι η ανάλυση του Πρωτοδικείου,
σύμφωνα με την οποία κάθε υπάλληλος πρέπει να ακούγεται πριν τη λήψη μέτρου δυνάμενου να τον βλάψει, έρχεται σε αντίθεση με
την πάγια νομολογία των κοινοτικών δικαστηρίων επί των δικαιωμάτων άμυνας.
Ο Patrick Reynolds δεν συμφωνεί ότι το Πρωτοδικείο δεν έλαβε υπόψη του τη νομολογία αυτή.
Πρέπει καταρχάς να υπομνηστεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 37, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α΄, δεύτερη περίπτωση, του ΚΥΚ, επιτρέπεται
η προς το συμφέρον της υπηρεσίας απόσπαση υπαλλήλου, προκειμένου να ασκήσει προσωρινώς ορισμένα καθήκοντα σε μία πολιτική
ομάδα του Κοινοβουλίου.
Επιβάλλεται να διευκρινιστεί ότι η ΑΔΑ, εφόσον απόκειται σ’ αυτή να αποφασίσει τόσο για την απόσπαση υπαλλήλου σε πολιτική
ομάδα όσο και για τον τερματισμό της αποσπάσεως αυτής, υποχρεούται να σεβαστεί τη σχετική επιλογή της πολιτικής ομάδας που
ζητεί τη λήψη ενός τέτοιου μέτρου.
Πράγματι, η οικεία πολιτική ομάδα διαθέτει διακριτική ευχέρεια τόσο ως προς την επιλογή των συνεργατών που επιθυμεί να προσλάβει
για την άσκηση προσωρινών καθηκόντων στην ομάδα, όσο και για τον τερματισμό της σχέσεώς τους εργασίας.
Η διακριτική αυτή ευχέρεια δικαιολογείται ιδίως από την ιδιαίτερη φύση των καθηκόντων που ασκούνται εντός μιας πολιτικής ομάδας
και από την ανάγκη διατηρήσεως, σε ένα τέτοιο πολιτικό περιβάλλον, σχέσεων αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ της ομάδας και των
υπαλλήλων που έχουν αποσπαστεί σ’ αυτή.
Αποδεχόμενοι να ασκήσουν τέτοια προσωρινά καθήκοντα εντός μιας πολιτικής ομάδας, οι υπάλληλοι αυτοί πρέπει να έχουν συνείδηση
του γεγονότος ότι η ομάδα αυτή ενδέχεται να ζητήσει τον τερματισμό της σχέσεως εργασίας τους πριν τη λήξη της αρχικώς προβλεφθείσας
διάρκειας της αποσπάσεως.
Όσον αφορά έναν υπάλληλο όπως ο Patrick Reynolds, ο οποίος αποσπάστηκε στη θέση του γενικού γραμματέα πολιτικής ομάδας του
Κοινοβουλίου, είναι σαφές ότι προσελήφθη για την ανάληψη συγκεκριμένης αποστολής πολιτικού, κατά κύριο λόγο, χαρακτήρα (βλ.
την απόφαση της 18ης Οκτωβρίου 1977, 25/68, Schertzer κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 529, σκέψη 42).
Προκειμένου να είναι σε θέση να εκπληρώσει την αποστολή αυτή, είναι απαραίτητο οι σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης που δημιουργήθηκαν
μεταξύ αυτού και της πολιτικής ομάδας κατά την έναρξη της εργασιακής του σχέσεως, να διατηρηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια της
αποσπάσεως.
Σε περίπτωση που η οικεία πολιτική ομάδα κρίνει ότι αυτές οι σχέσεις αμοιβαίας εμπιστοσύνης εξέλειπαν, μπορεί μονομερώς να
τερματίσει τη σχέση εργασίας του αποσπασμένου υπαλλήλου πριν τη λήξη της αρχικώς προβλεφθείσας διάρκειας της αποσπάσεως.
Πράγματι, εφόσον για οποιονδήποτε λόγο παύσει να υπάρχει η αμοιβαία εμπιστοσύνη, ο εν λόγω υπάλληλος δεν είναι πλέον σε θέση
να ασκήσει τα καθήκοντά του. Σε μία τέτοια κατάσταση, η χρηστή διοίκηση επιβάλλει στο οικείο όργανο να αποφασίσει, έναντι
του υπαλλήλου αυτού, τον τερματισμό της αποσπάσεως το συντομότερο δυνατόν (βλ., αναλόγως, απόφαση της 12ης Ιουλίου 1979, 124/78,
List κατά Επιτροπής, Συλλογή 1979/τόμος ΙΙ, σ. 217, σκέψη 13· απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 1996, C-294/95, Ojha κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1996, σ. I-5863, σκέψεις 41 και 42).
Βεβαίως, όπως ορθώς διαπίστωσε το Πρωτοδικείο στη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, αποφαινόμενο επί του παραδεκτού,
μια τέτοια απόφαση συνιστά, από διαδικαστικής απόψεως, πράξη βλαπτική για τον υπάλληλο ο οποίος έχει, ως εκ τούτου, προσωπικό
συμφέρον να ζητήσει την ακύρωσή της. Ωστόσο, αντιθέτως προς ό,τι εσφαλμένως έκρινε το Πρωτοδικείο με τη σκέψη 87 της ως άνω
αποφάσεώς του, αυτό δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως και χωρίς να ληφθεί υπόψη η φύση της διαδικασίας που στρέφεται κατά του ενδιαφερομένου
ότι η ΑΔΑ ήταν, ως εκ τούτου, υποχρεωμένη να ακούσει λυσιτελώς τον Patrick Reynolds προτού εκδώσει την επίδικη απόφαση.
Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 49 της παρούσας αποφάσεως, ο υπάλληλος που αποδέχεται μία θέση με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως
αυτή του γενικού γραμματέα μιας πολιτικής ομάδας του Κοινοβουλίου, πρέπει να έχει συνείδηση του ότι η ομάδα αυτή έχει τη διακριτική
ευχέρεια να τερματίσει ανά πάσα στιγμή την εργασιακή του σχέση, ιδίως σε περίπτωση που παύσει να υπάρχει η αμοιβαία εμπιστοσύνη
μεταξύ της ομάδας και του υπαλλήλου.
Επομένως, η ΑΔΑ, όταν της υποβάλλεται από μια πολιτική ομάδα του Κοινοβουλίου αίτημα με αντικείμενο τον τερματισμό της αποσπάσεως
ενός υπαλλήλου στην ομάδα αυτή, είναι καταρχήν υποχρεωμένη να το ικανοποιήσει το συντομότερο δυνατόν, αφού εξακριβώσει ότι
το αίτημα αυτό προέρχεται πράγματι από πρόσωπο ή υπηρεσία που έχει την αρμοδιότητα να το υποβάλει.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι είναι δικαιολογημένη η έκδοση της επίδικης αποφάσεως από την ΑΔΑ χωρίς
προηγούμενη ακρόαση του Patrick Reynolds.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Πρωτοδικείο εσφαλμένως έκρινε, με τις σκέψεις 99, 109 και 117 της
αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι είναι βάσιμος ο λόγος που αντλείται από παραβίαση της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων
άμυνας, επειδή η ΑΔΑ δεν είχε λυσιτελώς ακούσει τον Patrick Reynolds πριν την έκδοση της επίδικης αποφάσεως.
Επομένως, χωρίς να απαιτείται η εξέταση των λοιπών λόγων αναιρέσεως που προβάλλει το Κοινοβούλιο, επιβάλλεται η εξαφάνιση
της αναιρεσιβαλλόﾼενης αποφάσεως, καθόσον ακυρώνει την επίδικη απόφαση. Κατά συνέπεια, επιβάλλεται επίσης η αναίρεση της αποφάσεως
αυτής καθόσον υποχρεώνει το Κοινοβούλιο στην αποκατάσταση της υλικής ζημίας και στην ικανοποίηση της ηθικής βλάβης που ο Patrick
Reynolds ισχυρίζεται ότι υπέστη λόγω της επίδικης αποφάσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η ανταναίρεση του Patrick Reynolds, που αφορά τον προσδιορισμό της ηθικής βλάβης που ισχυρίζεται ότι
υπέστη λόγω της επίδικης αποφάσεως, καθίσταται άνευ αντικειμένου και δεν απαιτείται να αποφανθεί το Δικαστήριο επ’ αυτής.
Επί της αναπομπής της υποθέσεως στο Πρωτοδικείο
Σύμφωνα με το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, σε περίπτωση αναιρέσεως αποφάσεως του Πρωτοδικείου,
το Δικαστήριο μπορεί είτε να αποφανθεί οριστικώς επί της διαφοράς, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει
στο Πρωτοδικείο για την κρίνει αυτό.
Δεδομένου ότι το Πρωτοδικείο εξέτασε μόνον δύο από τους επτά λόγους ακυρώσεως που προέβαλε ο Patrick Reynolds προς στήριξη
της προσφυγής, το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν μπορεί το ίδιο να αποφανθεί επί της υποθέσεως και ότι επιβάλλεται η αναπομπή της
στο Πρωτοδικείο, προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί των άλλων λόγων της προσφυγής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Αναιρεί, ως προς τα σημεία 1, 2 4 και 5 του διατακτικού της, την απόφαση του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 23ης
Ιανουαρίου 2002 στην υπόθεση T­237/00, Reynolds κατά Κοινοβουλίου.
2)
Αναπέμπει την υπόθεση στο Πρωτοδικείο.
3)
Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα.
Jann
Timmermans
Rosas
La Pergola
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Απριλίου 2004.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
–
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.