CELEX: 62009CJ0225
Regoli tal-Unjoni dwar l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat
Direttiva 98/5/KE
Artikolu 8
Prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprojbixxi l-eżerċizzju fl-istess ħin tal-professjoni ta’ avukat u ta’ xogħol bħala uffiċjal part-time
Tħassir tar-reġistrazzjoni fil-lista tal-kamra tal-avukati

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 3(1)(ġ) KE, 4 KE, 10 KE, 81 KE u 98 KE, tad-Direttiva
tal-Kunsill 77/249/KEE, tat-22 ta’ Marzu 1977, biex jiġi ffaċilitat l-eżerċizzju effettiv tal-libertà biex jiġu pprovduti
servizzi minn avukati (ĠU L 78, p. 17), tad-Direttiva 98/5/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Frar 1998 sabiex
tkun iffaċilitata l-prattika tal-professjoni ta’ avukat fuq bażi permanenti fl-Istati Membri minbarra dak fejn kienet miksuba
l-kwalifikazzjoni (ĠU L 77, p. 36), kif ukoll tal-prinċipji ġenerali ta’protezzjoni tal-aspettativi leġittimi u tar-rispett
tad-drittijiet kweżiti.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn E. J. Jakubowska u A. Maneggia fir-rigward ta’ talba għall-ħlas
tad-danni, liema kawża tat lok għal proċedura fil-preżent pendenti quddiem il-Giudice di pace di Cortona (il-Kummissarju tal-Ġustizzja
ta’ Cortona), li matulha l-avukati li jirrappreżentaw lil E. J. Jakubowska kienu s-suġġett ta’ deċiżjoni ta’ tħassir mir-reġistru
tal-Ordine degli Avvocati di Perugia [ordni tal-avukati ta’ Perugia (l-Italja)].

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 77/249
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 77/249 jipprovdi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika, fil-limiti u taħt il-kondizzjonijiet stabbiliti fiha, għall-attivitajiet ta’ l-avukati
mwettqa permezz tal-provvediment tas-servizzi.”
L-Artikolu 6 tal-istess direttiva jipprovdi:
“Kull Stat Membru jista’ jeskludi avukati li huma fl-impjieg salarjat ta’ impriża pubblika jew privata mit-twettiq ta’ attivitajiet
relatati mar-rappreżentazzjoni ta’ dik l-impriża fi proċeduri legali sa fejn avukati stabbiliti f’dak l-Istat m’għandhomx
permess iwettqu dawk l-attivitajiet.”
Fid-dawl tad-differenzi lingwistiċi tal-imsemmi Artikolu 6 u għall-finijiet li jiġi żgurat li dawn il-verżjonijiet kollha
jkollhom l-istess portata, it-termini “ente pubblico o privato” fil-verżjoni Taljana ta’ dan l-Artikolu għandhom jinftehmu
bħala li jirreferu għall-kunċett ta’ “impriża pubblika jew privata” (impresa pubblica o privata).
Id-Direttiva 98/5
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 98/5 jipprovdi:
“1.      Avukat li jixtieq jipprattika fi Stat Membru minbarra dak li fih kiseb il-kwalifika professjonali għandu jirreġistra ma’ l-awtorità
kompetenti f’dak l-Istat.
2.      L-awtorità kompetenti fl-Istat Membru ospitanti għandha tirreġistra lill-avukat mal-preżentazzjoni ta’ ċertifikat li jixhed
ir-reġistrazzjoni tiegħu ma’ l-awtorità kompetenti fl-Istat Membru li hu pajjiżu. […]
[…]”
L-Artikolu 6(1) tal-istess direttiva jipprovdi:
“Irrispettivament tar-regoli ta’ kondotta professjonali li għalihom huwa suġġett fl-Istat Membru li hu pajjiżu, avukat li
jipprattika taħt it-titolu professjonali ta’ pajjiżu għandu jkun suġġett għall-istess regoli ta’ kondotta professjonali bħal
avukati li jipprattikaw taħt it-titolu professjonali relevanti ta’ l-Istat Membru ospitanti fir-rigward ta’ l-attivitajiet
kollha li jeżerċita fit-territorju tiegħu.”
L-Artikolu 7(1) tad-direttiva msemmija jipprovdi:
“Fil-każ ta’ nuqqas minn avukat li jipprattika taħt it-titolu professjonali ta’ pajjiżu li jwettaq l-obbligazzjonijiet imposti
fl-Istat Membru ospitanti, ir-regoli tal-proċedura, il-pieni u r-rimedji kif provduti fl-Istat Membru ospitanti għandhom japplikaw.”
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 jipprovdi:
“Avukat irreġistrat fi Stat Membru ospitanti taħt it-titolu professjonali ta’ pajjiżu jista’ jipprattika bħala avukat b’salarju
f’impjieg ma’ avukat ieħor, assoċjazzjoni jew azjenda ta’ avukati, jew impriża pubblika jew privata jekk kemm-il darba l-Istat
Membru ospitanti jippermetti dan għal avukati rreġistrati taħt it-titolu professjonali użat f’dak l-Istat [Membru].”
Fid-dawl tad-differenzi lingwistiċi tal-imsemmi Artikolu 8 u għall-finijiet li jiġi żgurat li dawn il-verżjonijiet kollha
jkollhom l-istess portata, it-termini “ente pubblico o privato” fil-verżjoni Taljana ta’ dan l-artikolu għandhom jinftehmu
bħala li jirreferu għall-kunċett ta’ “impriża pubblika jew privata” (impresa pubblica o privata).

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
It-tieni paragrafu tal-Artikolu 3 tad-Digriet Irjali Nru 1578 tas-27 ta’ Novembru 1933, li jirregola l-professjonijiet tal-“avukat”
u ta’ “prokuratur legali” (ordinamento delle professioni di avvocato e procuratore legale, Gazzetta ufficiale del Regno d’Italia
Nru 281, tal-5 ta’ Diċembru 1933), li nbidel f’liġi, wara li ġie emendat, permezz tal-Liġi Nru 36 tat-22 ta’ Jannar 1934 (Gazzetta
ufficiale del Regno d’Italia Nru 24, tat-30 ta’ Jannar 1934), jipprovdi:
“[L-eżerċizzju, b’mod partikolari, tal-professjoni ta’ avukat huwa] inkompatibbli ma’ kull impjieg jew inkarigu ieħor imħallas
mill-baġit tal-Istat, tal-provinċji, tal-komuni […] u, b’mod ġenerali, ta’ kull amministrazzjoni jew istituzzjoni pubblika
suġġetta għat-tutela jew għall-kontroll tal-Istat, tal-provinċji u tal-komuni.”
Il-Liġi Nru 662 tat-23 ta’ Diċembru 1996, dwar miżuri ta’ razzjonalizzazzjoni tal-finanzi pubbliċi (misure di razionalizzazione
della finanza pubblica, Suppliment Ordinarju għall-GURI Nru 303, tat-28 ta’ Diċembru 1996), kif emendata bid-Digriet‑Liġi
Nru 79 tat-28 ta’ Marzu 1997, li jistabbilixxi miżuri urġenti għall-bilanċ tal-finanzi pubbliċi (misure urgenti per il riequilibrio
della finanza pubblica), li nbidel f’liġi, wara li ġie emendat, permezz tal-Liġi Nru 140 tat-28 ta’ Mejju 1997 (GURI Nru 123,
tad-29 ta’ Mejju 1997, p. 5, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 662/96”), jipprovdi fl-Artikolu 1(56) u (56A):
“56. Id-dispożizzjonijiet […] legali u regolamentari li jipprekludu r-reġistrazzjoni fil-listi professjonali ma japplikawx
għall-uffiċjali pubbliċi tal-amministrazzjonijiet pubbliċi li jaħdmu part-time u li l-provvista ta’ xogħol tagħhom ma teċċedix
il-50 fil-mija tal-provvista full-time.
56A. Id-dispożizzjonijiet li jipprekludu r-reġistrazzjoni fil-listi u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet professjonali mill-persuni
msemmija fil-paragrafu 56 huma mħassra. Id-dispożizzjonijiet l-oħra dwar il-kundizzjonijiet għar-reġistrazzjoni fil-listi
professjonali u għall-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet jibqgħu japplikaw. L-uffiċjali pubbliċi rreġistrati fil-listi professjonali
u li jeżerċitaw attività professjonali ma jistgħux jingħataw inkarigi professjonali mill-amministrazzjonijiet pubbliċi; dawn
l-uffiċjali pubbliċi ma jistgħux jiżguraw l-assistenza ġudizzjarja fil-kawżi fejn amministrazzjoni pubblika tkun parti fihom.”
Il-Liġi Nru 339 tal-25 ta’ Novembru 2003, li tistabbilixxi regoli fil-qasam tal-inkompatibbiltà tal-eżerċizzju tal-professjoni
ta’ avukat (norme in materia di incompatibilità dell’esercizio della professione di avvocato, GURI Nru 279, tal-1 ta’ Diċembru 2003,
iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 339/2003”), li daħlet fis-seħħ fit-2 ta’ Diċembru 2003, p. 6, tipprovdi fl-Artikolu 1 tagħha:
“Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 1(56), (56A) u (57) tal-Liġi Nru [662/96] ma japplikawx għar-reġistrazzjoni fil-listi tal-ordni
tal-avukati, li għalihom il-limiti u l-projbizzjonijiet stabbiliti fid-Digriet Irjali Nru 1578 tas-27 ta’ Novembru 1933, li
nbidel, wara li ġie emendat, fil-Liġi Nru 36 tat-22 ta’ Jannar 1934, u l-emendi ulterjuri tiegħu, jibqgħu fis-seħħ”
L-Artikolu 2 tal-istess liġi jipprovdi:
“1.      L-uffiċjali pubbliċi li ġew irreġistrati fil-lista tal-ordni tal-avukati wara d-dħul fis-seħħ tal-Liġi Nru [662/96] u li għadhom
irreġistrati jistgħu jagħżlu li jżommu r-relazzjoni ta’ xogħol, permezz ta’ komunikazzjoni lill-kunsill tal-ordni li huma
rreġistrati miegħu fi żmien sitta u tletin xahar mid-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi.
Fin-nuqqas ta’ tali komunikazzjoni fit-terminu stabbilit, il-kunsilli tal-ordni tal-avukati għandhom jipproċedu
ex officio
għat-tħassir tar-reġistrazzjoni fil-lista tagħhom.
2.      L-uffiċjal għandu d-dritt, fil-każ imsemmi fil-paragrafu (1), li jiġi integrat mill-ġdid fir-relazzjoni ta’ xogħol full-time.
3.      Fit-terminu ta’ sitta u tletin xahar imsemmi fil-paragrafu (1), l-uffiċjal jista’ jagħżel li jittermina r-relazzjoni ta’ xogħol
u, konsegwentement, iżomm ir-reġistrazzjoni tiegħu fil-lista tal-ordni tal-avukati.
4.      L-uffiċjal part-time li jgħamel użu minn din l-għażla għall-professjoni ta’ avukat fis-sens ta’ din il-liġi jżomm, għal ħames
snin, id-dritt li jiġi integrat mill-ġdid fis-servizz fuq bażi full-time fi żmien tliet xhur mill-applikazzjoni tiegħu, sakemm
ma jkunx impjegat żejjed, fl-impjieg okkupat fil-mument tal-għażla mal-amministrazzjoni li jappartjeni lilha. F’dan il-każ,
l-anzjanità tiġi sospiża matul il-perijodu kollu ta’ terminazzjoni tas-servizz u terġa’ tibda tiddekorri mid-data tal-integrazzjoni
mill-ġdid.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
E. J. Jakubowska ppreżentat rikors kontra A. Maneggia quddiem il-Giudice di pace di Cortona għall-ħlas ta’ somma ta’ EUR 200
bħala danni minħabba li huwa kien ikkawża ħsara fil-karozza tagħha b’mod aċċidentali.
Fil-kuntest ta’ din il-kawża, E. J. Jakubowska kienet irrappreżentata mill-avukati Mazzolai u Nardelli, li kienu rreġistrati
fil-lista tal-ordni tal-avukati ta’ Perugia. Dawn it-tnejn, bħala uffiċjali pubbliċi impjegati part-time, jidħlu fil-kamp
ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 1(56) u (56A) tal-Liġi Nru 662/96.
Wara d-dħul fis-seħħ tal-Liġi Nru 339/2003 u l-iskadenza tat-terminu stabbilit fl-Artikolu 2(1) tagħha, il-Kunsill tal-ordni
tal-avukati ta’ Perugia adotta żewġ deċiżjonijiet li jordnaw it-tħassir tal-avukati msemmija mill-imsemmija lista tal-ordni,
waqt li l-proċedura fil-kawża prinċipali kienet għadha pendenti quddiem il-qorti tar-rinviju.
E. J. Jakubowska ppreżentat nota fejn talbet sabiex l-avukati tagħha jiġu awtorizzati jkomplu jirrappreżentawha, billi sostniet
li l-Liġi Nru 339/2003 tmur kontra t-Trattat KE kif ukoll kontra l-prinċipji ġenerali tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi
u tar-rispett tad-drittijiet kweżiti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Giudice di pace di Cortona ddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jgħamel lill-Qorti
tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)      L-Artikoli 3(g) [KE], 4 [KE], 10 [KE], 81 [KE] u 98 KE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali
bħalma hija dik li tirriżulta mill-Artikoli 1 u 2 tal-Liġi Nru 339/2003 […], li jerġgħu jdaħħlu l-inkompatibbiltà tal-eżerċizzju
tal-professjoni ta’ avukat min-naħa ta’ impjegati pubbliċi part-time u jċaħħdu lil dawn tal-aħħar, minkejja li dawn ikunu
awtorizzati jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat, milli jeżerċitaw l-imsemmija professjoni billi jipprovdu għall-kanċellazzjoni
mil-lista tal-kamra [ordni] tal-avukati permezz ta’ deċiżjoni tal-Kunsill tal-kamra [ordni] tal-avukati kompetenti, ħlief
jekk l-uffiċjal jagħżel li jtemm ir-relazzjoni tal-impjieg?
2)      L-Artikoli 3(g) [KE], 4 [KE], 10 [KE] u 98 KE għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali,
bħalma hija dik li tirriżulta mill-Artikoli 1 u 2 tal-Liġi Nru 339/2003 […]?
3)      L-Artikolu 6 tad-Direttiva 77/249 […] għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali bħalma hija
dik li tirriżulta mill-Artikoli 1 u 2 tal-Liġi Nru 339/2003 […] fil-każ fejn tali leġiżlazzjoni nazzjonali tapplika wkoll
għall-avukati impjegati li jeżerċitaw l-attività ta’ avukat abbażi tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi?
4)      L-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 […] għandu jiġi interpretat fis-sens li dan ma japplikax għal avukat li jkun uffiċjal part-time?
5)      Il-prinċipji ġenerali tad-dritt [tal-Unjoni] tal-protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u [tal-osservanza] tad-drittijiet
kweżiti jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali, bħalma hija dik li tirriżulta mill-Artikoli 1 u 2 tal-Liġi Nru 339/2003 […],
li jdaħħlu l-inkompatibbiltà tal-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat min-naħa ta’ uffiċjali pubbliċi part-time u li japplikaw
ukoll għall-avukati li diġà kienu rreġistrati fil-listi tal-kamra [ordni] tal-avukati fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-imsemmija
Liġi […], fejn fl-[imsemmi] Artikolu 2 tipprovdi biss terminu “moratorju” qasir sabiex issir l-għażla obbligatorja bejn l-impjieġ
[bħala uffiċjal] u l-eżerċizzju tal-professjoni tal-avukat?”
B’risposta għad-domandi bil-miktub li saru mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-mandatarji
ad litem
ta’ E. J. Jakubowska, b’applikazzjoni tal-Artikolu 54A tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-avukat Nardelli,
b’ittra tal-31 ta’ Mejju 2010, ippreżenta ċertifikat tal-Kunsill tal-ordni tal-avukati ta’ Perugia minn liema jirriżulta li
huwa għadu formalment irreġistrat fil-lista ta’ dan l-ordni sa kemm dan tal-aħħar jiġi informat bid-data tan-notifika tad-deċiżjoni
tal-Kunsill nazzjonali tal-ordni tal-avukati li tiċħad l-appell tal-avukat Nardelli mid-deċiżjoni ta’ tħassir li tirrigwardah.
Bl-istess ittra, l-avukat Nardelli informa lill-Qorti tal-Ġustizzja li l-avukat Mazzolai kien irrinunzja għall-mandat
ad litem
li kien inkarigat bih fil-kawża prinċipali. Barra minn hekk, huwa informa lill-Qorti tal-Ġustizzja li E. J. Jakubowska kienet
akkordat mandat
ad litem
speċjali lil M. Frigessi di Rattalma sabiex jirrappreżentaha waqt is-seduta quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ammissibbiltà tad-domandi preliminari
Preliminarjament, għandu jiġi osservat li l-fatt li d-domandi preliminari ma għandhom ebda rabta mas-suġġett tal-istess kawża
mressqa minn E. J. Jakubowska kontra A. Maneggia, ma jrendihomx inammissibbli. Fil-fatt, id-domandi msemmija huma intiżi sabiex
jippermettu lill-qorti tar-rinviju li tevalwa l-legalità ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li l-applikazzjoni tagħha qajmet inċident
proċedurali fil-kawża prinċipali. Peress li dan l-inċident jifforma parti minn din il-kawża, huwa permess li l-qorti msemmija
tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-interpretazzjoni tar-regoli tal-Unjoni li huma, fil-fehma tagħha, rilevanti dwar
dan is-suġġett.
Mingħajr ma jikkontestaw il-possibbiltà ta’ tali rinviju preliminari, xi gvernijiet li ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom
lill-Qorti tal-Ġustizzja, l-istess bħall-Kummissjoni Ewropea, xorta qajmu eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà fir-rigward tad-domandi
li saru mill-Giudice di pace di Cortona.
Il-Gvernijiet tal-Irlanda u tal-Awstrija jenfasizzaw li l-elementi kollha tal-kawża prinċipali relatati mal-possibbiltà għall-mandatarji
ad litem
ta’ E. J. Jakubowska li jeżerċitaw il-professjoni tagħhom ta’ avukat huma limitati fi ħdan Stat Membru wieħed biss. Għaldaqstant,
il-problemi tad-dritt tal-Unjoni mqajma mill-qorti tar-rinviju huma purament ipotetiċi, u t-talba għal deċiżjoni preliminari
għandha, għal din ir-raġuni, tiġi ddikjarata bħala inammissibbli.
Skont il-Gvern Ungeriż, il-leġiżlazzjoni Taljana msemmija mill-qorti tar-rinviju tinsab, f’kull każ, barra mill-kamp ta’ applikazzjoni
tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni dwar l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat, peress li l-leġiżlazzjoni nazzjonali
msemmija tirrigwarda lil uffiċjali pubbliċi, filwaqt li d-Direttivi 77/249 u 98/5 jirrigwardaw l-eżerċizzju ta’ din il-professjoni
minn avukati indipendenti jew li jaħdmu bħala impjegati ta’ avukat ieħor, ta’ assoċjazzjoni jew ta’ impriża.
Min-naħa tagħha, il-Kummissjoni tqis li t-tielet domanda għandha titqies bħala waħda ipotetika u għaldaqstant inammissibbli,
għaliex din id-domanda tikkonċerna l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat taħt il-provvista ta’ servizzi, filwaqt li l-leġiżlazzjoni
inkwistjoni fil-kawża prinċipali tirrigwarda l-istabbiliment bħala avukat.
Il-Kummissjoni tesprimi wkoll dubji fir-rigward tal-ammissibbiltà tal-ħames domanda, fid-dawl tal-fatt li l-leġiżlazzjoni
Taljana li fir-rigward tagħha hija mitluba l-interpretazzjoni ta’ prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ma ġietx adottata
bil-għan li jiġu eżegwiti obbligi li dan id-dritt stabbilixxa fir-Repubblika Taljana.
Fid-dawl ta’ dawn id-diversi eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà, għandu jiġi mfakkar li d-domandi preliminari li jirrigwardaw
id-dritt tal-Unjoni jgawdu minn preżunzjoni ta’ rilevanza. Iċ-ċaħda mill-Qorti tal-Ġustizzja ta’ domanda magħmula minn qorti
nazzjonali hija possibbli biss meta jkun jidher manifestament li l-interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni mitluba ma għandhiex
x’taqsam mal-fatti jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali, meta l-problema hija ta’ natura ipotetika jew inkella meta l-Qorti
tal-Ġustizzja ma jkollhiex għad-dispożizzjoni tagħha l-elementi ta’ fatt u ta’ liġi neċessarji sabiex twieġeb b’mod utli għad-domandi
li jkunu sarulha (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-5 ta’ Diċembru 2006, Cipolla
et
, C-94/04 u C‑202/04, Ġabra p. I‑11421, punt 25, kif ukoll tal-1 ta’ Ġunju 2010, Blanco Pérez u Chao Gómez, C-570/07 u C-571/07,
li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 36).
Issa, fir-rigward tal-ewwel, tat-tieni u tar-raba’ domandi preliminari, ma jidhirx b’mod manifest li l-interpretazzjoni mitluba
ma għandha l‑ebda relazzjoni mal-fatti jew mas-suġġett tal-inċident proċedurali li seħħ fil-kuntest tal-kawża prinċipali jew
li l-problema hija ta’ natura ipotetika.
Minn naħa, għandu jiġi mfakkar li liġi li testendi ruħha fuq it-territorju kollu ta’ Stat Membru tista’, jekk ikun il-każ,
taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri fis-sens tal-Artikolu 81 KE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-19 ta’ Frar  2002,
Arduino, C-35/99, Ġabra p. I‑1529, punt 33, kif ukoll Cipolla
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 45). Konsegwentement, l-ewwel u t-tieni domandi intiżi sabiex jiġi stabbilit jekk ir-regoli
tad-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-kompetizzjoni jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali bħall-Liġi Nru 339/2003, ma humiex
manifestament irrilevanti.
Min-naħa l-oħra, f’dak li jirrigwarda r-raba’ domanda, għandu jiġi rilevat, hekk kif osservaw il-Gvern Taljan u l-Kummissjoni
waqt is-seduta, li r-regola stabbilita fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 ma għandhiex biss l-għan li tagħti lill-avukati rreġistrati
fi Stat Membru ospitanti bit-titolu professjonali tagħhom miksub fi Stat Membru ieħor l-istess drittijiet bħal dawk li jgawdu
l-avukati rreġistrati f’dan l-Istat Membru ospitanti bit-titolu professjonali miksub fl-istess Stat. Fil-fatt, din ir-regola
tiżgura wkoll li dawn tal-aħħar ma jbatux diskriminazzjoni bil-kontra, liema ħaġa tista’ tiġri jekk ir-regoli li jkunu imposti
fuqhom ma jkunux applikati wkoll fil-konfront tal-avukati rreġistrati fl-imsemmi Stat Membru ospitanti taħt titolu professjonali
miksub fi Stat Membru ieħor.
Għalhekk, il-fatt li l-proċedura ta’ tħassir mil-lista tal-ordni tal-avukati ta’ Perugia li wasslet għad-domandi preliminari
tirrigwarda lil avukati li jeżerċitaw din il-professjoni fl-Italja taħt it-titolu professjonali miksub f’dan l-Istat Membru
bl-ebda mod ma jġib il-konsegwenza li r-raba’ domanda li saret hija ipotetika. B’mod kuntrarju, l-interpretazzjoni mitluba
tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 tgħin lill-qorti tar-rinviju sabiex tistabbilixxi jekk il-Liġi Nru 339/2003 toħloqx diskriminazzjoni
bil-kontra bi ksur tad-dritt tal-Unjoni.
Preliminarjament, l-ammissibbiltà tar-raba’ domanda ma hijiex imxejna mill-argument tal-Gvern Ungeriż li jgħid li l-Liġi Nru 339/2003,
sa fejn din tirrigwarda lil uffiċjali pubbliċi, ma tirregola l-ebda waħda mis-sitwazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5,
li jirrigwarda biss lill-avukati b’salarju f’impjieg “ma’ avukat ieħor, assoċjazzjoni jew azjenda ta’ avukati, jew impriża
pubblika jew privata”.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li d-deroga li jirreferi għaliha l-Gvern Ungeriż, jiġifieri n-nuqqas ta’ applikazzjoni
tad-dritt tal-Unjoni għall-uffiċjali pubbliċi, tapplika biss għall-impjiegi li jinvolvu parteċipazzjoni fl-eżerċizzju tas-setgħa
pubblika u li b’hekk jippreżumu l-eżistenza ta’ relazzjoni partikolari fir-rigward tal-Istat. Min-naħa l-oħra, ir-regoli tad-dritt
tal-Unjoni dwar il-moviment liberu jibqgħu japplikaw għal impjiegi li, filwaqt li jaqgħu taħt l-Istat jew taħt entitajiet
oħra rregolati bid-dritt pubbliku, madankollu ma jimplikaw ebda konnessjoni mad-dmirijiet li jaqgħu taħt l-amministrazzjoni
pubblika hekk imsejħa (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-30 ta’ Settembru 2003, Colegio de Oficiales
de la Marina Mercante Española, C-405/01, Ġabra p. I‑10391, punti 39 u 40, kif ukoll tal-10 ta’ Diċembru 2009, Peśla, C‑345/08,
Ġabra p. I-11677, punt 31).
Fir-rigward, b’mod iktar preċiż, tal-kunċett ta’ “impriża pubblika”, imsemmi fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5, hija ġurisprudenza
stabbilita li, meta entità integrata fl-amministrazzjoni pubblika teżerċita attivitajiet li jippreżentaw karattru ekonomiku
u ma jiffurmawx parti mill-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ setgħa pubblika, din għandha titqies bħala tali impriża (ara, f’dan
is-sens, is-sentenzi tas-27 ta’ Ottubru 1993, Decoster, C‑69/91, Ġabra p. I‑5335, punt 15; tal-14 ta’ Settembru 2000, Collino
u Chiappero, C‑343/98, Ġabra p. I‑6659, punt 33, kif ukoll tas-26 ta’ Marzu 2009, SELEX Sistemi Integrati vs Il‑Kummissjoni,
C‑113/07 P, Ġabra p. I‑2207, punt 82).
Isegwi li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Liġi Nru 339/2003 – li, moqrija flimkien mad-Digriet Irjali Nru 1578 tas-27 ta’ Novembru 1933
li din tirreferi għalih, jikkonċerna lill-avukati rreġistrati fil-lista ta’ wieħed mill-ordnijiet tal-avukati tar-Repubblika
Taljana li huma fl-istess ħin impjegati minn amministrazzjoni jew istituzzjoni pubblika suġġetta għat-tutela jew għal-kontroll
tar-Repubblika Taljana jew ta’ kollettività territorjali tagħha – jikkoinċidi ma’ dak tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 f’dak
li jirrigwarda l-avukati impjegati minn entità li, għalkemm suġġetta għall-kontroll tal-Istat Taljan jew ta’ waħda mill-kollettivitajiet
territorjali, tikkostitwixxi “impriża pubblika”.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonjiet, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi kkunsidrata bħala ammissibbli f’dak
li jirrigwarda l-ewwel, it-tieni u r-raba’ domanda li saret.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tat-tielet domanda, li tirrigwarda d-Direttiva 77/249, u għalhekk l-eżerċizzju tal-professjoni
ta’ avukat f’sistema ta’ provvista libera ta’ servizzi, għandu jiġi kkonstatat li risposta għal din id-domanda mill-Qorti
tal-Ġustizzja ma tistax tkun ta’ utilità għall-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, l-inċident imqajjem quddiem din il-qorti jirrigwarda
l-kwistjoni jekk it-tħassir ta’ avukati abbażi tal-Liġi Nru 339/2003 huwiex kompatibbli mad-dritt tal-Unjoni. Hekk kif ġustament
osservat il-Kummissjoni, f’dan il-kuntest, dan jirrigwarda l-istabbiliment bħala avukat, u għalhekk il-qasam irregolat mid-Direttiva
98/5, u mhux l-eżerċizzju tal-professjoni ta’ avukat f’sistema ta’ provvista libera ta’ servizzi.
Għalhekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari għandha tiġi ddikjarata bħala inammissibbli f’dak li jirrigwarda t-tielet domanda
li saret.
Fir-rigward, finalment, tal-ħames domanda, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, permezz ta’ din id-domanda, il-Giudice
di pace di Cortona jitlob lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex teżamina, abbażi tal-ġurisprudenza tagħha dwar il-prinċipji tal-protezzjoni
tal-aspettattivi leġittimi u ta’ ċertezza legali, il-bidla sfavorevoli li tirriżulta, għal dawk li jridu jeżerċitaw fl-istess
ħin il-professjoni ta’ avukat u impjieg part-time ma’ entità pubblika, mil-Liġi Nru 339/2003, peress li din il-liġi ġabet
fi tmiem is-sistema iktar favorefoli għall-imsemmija persuni kkonċernati li kienet introduċiet il-Liġi Nru 662/96.
Issa, mingħajr ma hemm il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-argument tal-inammissibbiltà mressaq mill-Kummissjoni fir-rigward
ta’ din il-kwistjoni, biżżejjed li jiġi kkonstatat li, f’kull każ, il-Qorti tal-Ġustizzja ma tistax tagħti risposta utli għaliha,
fid-dawl tan-nuqqas tal-elementi neċessarji biex tagħmel dan.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ċertezza legali, hija ġurisprudenza stabbilita li leġiżlazzjoni li tinvolvi konsegwenzi sfavorevoli
fir-rigward ta’ individwi għandha tkun ċara u preċiża, u l-applikazzjoni tagħha tkun prevedibbli għall-persuni suġġetti għaliha
(sentenza tal-14 ta’ Settembru 2010, Akzo Nobel Chemicals u Akcros Chemicals vs Il‑Kummissjoni, C-550/07 P, li għadha ma ġietx
ippubblikata fil-Ġabra, punt 100 u l-ġurisprudenza ċċitata). Issa, la d-deċiżjoni tar-rinviju u lanqas l-osservazzjonijiet
imressqa quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja ma jippermettu lil din li tiddetermina f’liema perspettiva u għal-liema raġuni l-kjarezza
u l-prevedibbiltà tal-Liġi Nru 339/2003 hija mqegħeda indiskussjoni.
L-iktar l-iktar, il-qorti tar-rinviju ċċarat il-kwistjoni dwar dan il-prinċipju billi sostniet li l-Liġi Nru 339/2003 toħloq
effetti retroattivi, liema effetti huma preklużi mill-prinċipju ta’ ċertezza legali. Madankollu, din l-allegata retroattività
tal-Liġi Nru 339/2003 hija manifestament kontradetta mill-konstatazzjoni, li wkoll tinsab fid-deċiżjoni tar-rinviju, li tgħid
li d-dħul fis-seħħ ta’ din il-liġi ma jolqotx id-dritt tal-eżerċizzju fl-istess ħin mogħti, sa dan id-dħul fis-seħħ, mil-Liġi
Nru 662/96, peress li barra minn hekk, il-Liġi Nru 339/2003 tistabbilixxi perijodu tranżitorju ta’ tliet snin sabiex jiġi
evitat li l-bidla li tintroduċi tkun immedjata.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, huwa stabbilit li l-individwi ma humiex ġustifikati
li jiffurmaw aspettattivi fiż-żamma ta’ sitwazzjoni eżistenti li tista’ tinbidel fil-kuntest tas-setgħa diskrezzjonali tal-awtoritajiet
nazzjonali (sentenza tal-10 ta’ Settembru 2009, Plantanol, C-201/08, Ġabra p. I‑8343, punt 53 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fid-dawl ta’ din il-ġurisprudenza stabbilita, domanda preliminari bħall-ħames domanda li saret fil-kuntest ta’ din il-proċedura
ma tistax tiġi eżaminata b’mod utli mill-Qorti tal-Ġustizzja fin-nuqqas ta’ deskrizzjoni minima tal-elementi li tressqu fil-kawża
prinċipali sabiex jintwera li l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni ma hijiex relatata mal-każ fejn il-leġiżlatur sempliċement
jemenda, għall-futur, il-leġiżlazzjoni eżistenti.
F’dan il-każ, il-qorti tar-rinviju essenzjalment illimitat ruħha sabiex tesponi li l-Liġi Nru 339/2003 temenda b’mod sostanzjali
ħafna u, skont xi wħud, b’mod sorprendenti s-sistema li kienet fis-seħħ preċedentement abbażi tal-Liġi Nru 662/96. Issa, għandu
jiġi kkonstatat li s-sempliċi fatt li l-leġiżlatur adotta liġi ġdida u li din hija kunsiderevolment differenti minn dik li
kienet fis-seħħ preċedentement, ma jipprovdix bażi suffiċjenti lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex twettaq eżami ċar tal-ħames
domanda.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, it-talba għal deċiżjoni preliminari hija wkoll inammissibbli f’dak li jirrigwarda l-ħames domanda
li saret.

Fuq il-mertu
Fuq l-ewwel u t-tieni domanda
Permezz tal-ewwel u tat-tieni domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf,
essenzjalment, jekk l-Artikoli 3(1)(g) KE, 4 KE, 10 KE, 81 KE u 98 KE jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik li tirriżulta
mill-Artikoli 1 u 2 tal-Liġi Nru 339/2003, li tipprekludi lill-uffiċjali pubbliċi impjegati fil-kuntest ta’ relazzjoni ta’
xogħol part-time milli jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat, minkejja li huma abilitati li jeżerċitaw din il-professjoni,
u li timponi t-tħassir tagħhom mil-lista tal-ordni tal-avukati.
Għalkemm huwa minnu li, minnu stess, l-Artikolu 81 KE jikkonċerna biss l-imġiba tal-impriżi u ma jirrigwardax miżuri leġiżlattivi
jew regolamentari tal-Istati Membri, xorta jibqa’ l-fatt li dan l-Artikolu, moqri flimkien mal-Artikolu 10 KE, jimponi fuq
l-Istati Membri li ma jiħdux jew li ma jżommux fis-seħħ miżuri, anki ta’ natura leġiżlattiva jew regolamentari, li jkunu jistgħu
jeliminaw l-effett utli tar-regoli tal-kompetizzjoni applikabbli għall-impriżi (sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Arduino, punt 34,
kif ukoll Cipolla
et
, punt 46).
B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li jkun hemm ksur tal-Artikoli 10 KE u 81 KE kemm meta Stat Membru jimponi
jew jiffavorixxi l-konklużjoni ta’ ftehim li jmur kontra l-Artikolu 81 KE jew isaħħaħ l-effetti ta’ ftehim bħal dan, kif ukoll
meta jneħħi mil-leġiżlazzjoni tiegħu n-natura pubblika tiegħu billi jiddelega lill-operaturi privati r-responabbiltà li jieħdu
deċiżjonijiet ta’ intervent ta’ interess ekonomiku (sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Arduino, punt 35, kif ukoll Cipolla
et
, punt 47).
Issa, il-fatt li Stat Membru jippreskrivi lill-korpi ta’ assoċjazzjoni professjonali bħall-kunsilli tal-ordni tal-avukati
tad-diversi kmamar sabiex jipproċedu għat-tħassir
ex officio
tar-reġistrazzjoni fil-lista tal-ordni tal-avukati tal-membri ta’ din il-professjoni li jkunu wkoll uffiċjali pubbliċi part-time
u li ma jkunux għażlu, f’terminu stabbilit, jew li jżommu r-reġistrazzjoni fil-lista msemmija, jew li jżommu r-relazzjoni
ta’ xogħol mal-entità pubblika li timpjegahom, ma huwiex tali li jistabbilixxi li dan l-Istat Membru neħħa n-natura pubblika
mil-leġiżlazzjoni tiegħu. Fil-fatt, il-kunsilli msemmija ma għandhom ebda influwenza f’dak li jirrigwarda l-adozzjoni
ex officio
, preskritta mil-liġi, ta’ deċiżjonijiet ta’ tħassir.
Għal raġunijiet simili, leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax titqies bħala li timponi
jew li tiffavorixxi akkordji li jmorru kontra l-Artikolu 81 KE.
Dawn il-kunsiderazzjonijiet ma huma bl-ebda mod imxejna la mill-Artikolu 3(1)(g) KE, li jistabbilixxi l-azzjoni tal-Unjoni
Ewropea f’dak li jirrigwarda sistema li tiżgura li l-kompetizzjoni ma tiġix distorta fis-suq intern, u lanqas mill-Artikoli 4 KE
u 98 KE, li huma intiżi għall-istabbiliment ta’ politika ekonomika li tosserva l-prinċipju ta’ ekonomija tas-suq miftuħa għall-kompetizzjoni
u ħielsa.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta għall-ewwel u t-tieni domanda li saret għandha tkun li l-Artikoli 3(1)(g) KE, 4 KE,
10 KE, 81 KE u 98 KE ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-uffiċjali pubbliċi impjegati fil-kuntest
ta’ relazzjoni ta’ xogħol part-time li jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat, minkejja li jkunu abilitati li jeżerċitaw din
il-professjoni, u li timponi t-tħassir tagħhom mil-lista tal-ordni tal-avukati.
Fuq ir-raba’ domanda
Hekk kif ġie espost fid-deċiżjoni tar-rinviju, permezz tar-raba’ domanda tiegħu, il-Giudice di pace di Cortona jixtieq essenzjalment
ikun jaf jekk il-possibbiltà mogħtija mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 lill-Istat Membru ospitanti li jirregola u, b’hekk,
jekk ikun il-każ, li jirrestrinġi l-eżerċizzju, min-naħa tal-avukati li huma reġistrati hemmhekk, ta’ ċerti kategoriji ta’
impjieg, teżistix ukoll fir-rigward tal-avukati li jixtiequ biss jeżerċitaw wieħed minn dawn ix-xogħlijiet part-time.
Sabiex tingħata risposta għal din id-domanda, ikun utli li qabel kollox jiġi mfakkar li, bl-adozzjoni tad-Direttiva 98/5,
il-leġiżlatur tal-Unjoni ried b’mod partikolari jtemm id-differenza bejn ir-regoli nazzjonali dwar il-kundizzjonijiet ta’
reġistrazzjoni bħala avukat (sentenza tad-19 ta’ Settembru 2006, Wilson, C‑506/04, Ġabra p. I‑8613, punt 64).
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ppreċiżat li, fid-dawl ta’ dan il-għan tad-Direttiva 98/5, din għandha titqies li ġġib armonizzazzjoni
kompleta tal-kundizzjonijiet preliminari meħtieġa għar-reġistrazzjoni mal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru ospitanti,
peress li dawn il-kundizzjonijiet huma essenzjalment limitati għall-preżentazzjoni lil din l-awtorità ta’ ċertifikat ta’ reġistrazzjoni
mal-awtorità kompetenti tal-Istat Membru tal-oriġini (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Wilson, iċċitata iktar ’il fuq, punti 65
sa 67).
Madankollu, hekk kif jirriżulta b’mod ċar mill-Artikolu 6 tad-Direttiva 98/5, ir-reġistrazzjoni fi Stat Membru ospitanti ta’
avukati li jeżerċitaw taħt titolu miksub fi Stat Membru ieħor, tissuġġetta lil dawn l-avukati għall-applikazzjoni tar-regoli
professjonali u deontoloġiċi fis-seħħ fl-Istat Membru ospitanti. Issa, dawn ir-regoli, kuntrarjament għal dawk li jirrigwardaw
il-kundizzjonijiet preliminari meħtieġa għar-reġistrazzjoni, ma kinux is-suġġett ta’ armonizzazzjoni u jistgħu għalhekk ikunu
kunsiderevolment diverġenti minn dawk fis-seħħ fl-Istat Membru tal-oriġini. Qabel kollox, hekk kif jikkonferma l-Artikolu 7(1)
tal-istess direttiva, in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli jista’ jwassal għat-tħassir tar-reġistrazzjoni fl-Stat Membru ospitanti.
Għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 jirrigwarda kategorija speċifika tar-regoli professjonali u deontoloġiċi
li jirreferi għalihom l-Artikolu 6 tal-istess direttiva, jiġifieri dawk li jiddeterminaw sa fejn l-avukat irreġistrat jista’
“jipprattika bħala avukat b’salarju f’impjieg ma’ avukat ieħor, assoċjazzjoni jew azjenda ta’ avukati, jew impriża pubblika
jew privata”.
Fid-dawl tat-termini wiesgħa magħżula mil-leġiżlatur tal-Unjoni, għandu jitqies li l-imsemmi Artikolu 8 jirrigwarda r-regoli
kollha li l-Istat Membru ospitanti stabbilixxa sabiex jipprevjeni l-kunflitti ta’ interess li jistgħu, skont l-evalwazzjonijiet
tiegħu, jirriżultaw minn sitwazzjoni fejn avukat ikun, min-naħa waħda, irreġistrat fil-lista tal-ordni tal-avukati u, min-naħa
l-oħra, impjegat minn avukat ieħor, minn assoċjazzjoni jew azjenda ta’ avukati, jew minn impriża pubblika jew privata.
Il-projbizzjoni imposta mil-Liġi Nru 339/2003 fuq l-avukati rreġistrati fl-Italja milli jkunu impjegati, anki jekk fuq bażi
part-time, minn entità pubblika, tifforma parti mir-regoli stabbiliti fl-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5, għall-inqas sa kemm
l-interdizzjoni msemmija tirrigwarda l-eżerċizzju fl-istess ħin tal-professjoni ta’ avukat u ta’ impjieg ma’ impriża pubblika.
Qabel kollox, il-fatt li l-leġiżlazzjoni hekk stabbilita mir-Repubblika Taljana tista’ titqies bħala stretta, ma huwiex minnu
nnifsu kritikabbli. Fil-fatt, in-nuqqas ta’ kunflitt ta’ interess huwa indispensabbli għall-eżerċizzju tal-professjoni ta’
avukat u jimplika, b’mod partikolari, li avukat ikun f’sitwazzjoni ta’ indipendenza vis-à-vis l-awtoritajiet pubbliċi u tal-operaturi
l-oħra li ma għandux ikun influwenzat minnhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Frar 2002, Wouters
et
, C‑309/99, Ġabra p. I‑1577, punti 100 sa 102). Ċertament, ir-regoli stabbiliti f’dan ir-rigward ma għandhomx imorru lil hinn
minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan ta’ prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess. Madankollu, il-proporzjonalità
ta’ interdizzjoni bħal dik imposta mil-Liġi Nru 339/2003 ma għandhiex tiġi eżaminata fil-kuntest ta’ din id-domanda, li ma
tirrigwardax dan l-aspett.
Finalment, hekk kif diġà ġie kkonstatat fil-kuntest tal-eżami tal-ammissibbiltà ta’ din id-domanda, għandu jiġi enfasizzat
li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 jimplika li r-regoli tal-Istat Membru ospitanti jkunu applikati lill-avukati kollha rreġistrati
f’dan l-Istat Membru, kemm jekk ikunu rreġistrati abbażi tat-titolu professjonali miksub f’dan l-Istat jew abbażi ta’ dak
miksub fi Stat Membru ieħor.
Issa, bla ħsara għall-verifika li għandha ssir f’dan ir-rigward mill-qrati Taljani, ma jidhirx li l-Liġi Nru 339/2003 tapplika
b’mod esklużiv għall-avukati li joriġinaw mill-Italja u li b’hekk toħloq diskriminazzjoni bil-kontra. Ċertament, l-avukati
milquta minn din il-liġi huma dawk interessati li jeżerċitaw impjieg ma entitajiet suġġetti għat-tutela jew għall-kontroll
tar-Repubblika Taljana jew ta’ kollettivitajiet territorjali tagħha. Madankollu, għall-inqas sa fejn hemm involut impjieg
ma’ impriża pubblika, l-avukati rreġistrati fil-lista ta’ waħda mill-kmamar tal-avukati tar-Repubblika Taljana u b’hekk milquta
mill-interdizzjoni ta’ eżerċizzju fl-istess ħin ta’ tali impjieg jistgħu mhux biss ikunu ċittadini Taljani, iżda anki ċittadini
ta’ Stati Membri oħra.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha msemmija iktar ’il fuq, ir-risposta li għandha tingħata lir-raba’ domanda li saret
hija li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5 għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa mixtieq li l-Istat Membru ospitanti jimponi,
fuq l-avukati rreġistrati u impjegati fih – kemm jekk fuq bażi full-time jew part-time – ma’ avukat ieħor, ma’ assoċjazzjoni
jew azjenda ta’ avukati, jew ma’ impriża pubblika jew privata, restrizzjonijiet fuq l-eżerċizzju fl-istess ħin tal-professjoni
ta’ avukat u tal-impjieg imsemmi, sa kemm dawn ir-restrizzjonijiet ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex
jintlaħaq l-għan ta’ prevenzjoni tal-kunflitti ta’ interess u jkunu japplikaw għall-avukati kollha rreġistrati fl-imsemmi
Stat Membru.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il‑Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikoli 3(1)(g) KE, 4 KE, 10 KE, 81 KE u 98 KE ma jipprekludux leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-uffiċjali
pubbliċi impjegati fil-kuntest ta’ relazzjoni ta’ xogħol part-time li jeżerċitaw il-professjoni ta’ avukat, minkejja li jkunu
abilitati li jeżerċitaw din il-professjoni, u li timponi t-tħassir tagħhom mil-lista tal-ordni tal-avukati.
2)
L-Artikolu 8 tad-Direttiva 98/5/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Frar 1998, sabiex tkun iffaċilitata l-prattika
tal-professjoni ta’ avukat fuq bażi permanenti fl-Istati Membri minbarra dak fejn kienet miksuba l-kwalifikazzjoni, għandu
jiġi interpretat fis-sens li huwa mixtieq li l-Istat Membru ospitanti jimponi, fuq l-avukati rreġistrati u impjegati fih –
kemm jekk fuq bażi full-time jew part-time – ma’ avukat ieħor, ma’ assoċjazzjoni jew azjenda ta’ avukati, jew ma’ impriża
pubblika jew privata, restrizzjonijiet fuq l-eżerċizzju fl-istess ħin tal-professjoni ta’ avukat u tal-impjieg imsemmi, sa
kemm dawn ir-restrizzjonijiet ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq l-għan ta’ prevenzjoni tal-kunflitti
ta’ interess u jkunu japplikaw għall-avukati kollha rreġistrati fl-imsemmi Stat Membru.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.