CELEX: 61989CJ0093
Αλιεία
Άδειες
Δικαίωμα εγκαταστάσεως

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 20 Μαρτίου 1989, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιρλανδία, απαιτώντας από τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών να συνιστούν εταιρίες ιρλανδικού δικαίου, προκειμένου να λαμβάνουν άδειες θαλάσσιας αλιείας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 52 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Με το άρθρο 2 του Fisheries ( Amendment ) Act 1983 ( νόμου του 1983 για την τροποποίηση του νόμου περί αλιείας, στο εξής: νόμος του 1983 ) προστέθηκε ένα άρθρο 222 Β στον Fisheries ( Consolidation ) Act 1959 (νόμο του 1959 για την κωδικοποίηση των διατάξεων περί αλιείας, στο εξής: νόμος του 1959). Το άρθρο αυτό ορίζει,στην παράγραφο 2, ότι τα νηολογημένα στην Ιρλανδία αλιευτικά σκάφη δεν μπορούν να χρησιμοποιούνται για τη θαλάσσια αλιεία ούτε στην ιρλανδική αποκλειστική ζώνη αλιείας ούτε αλλαχού, αν δεν τους έχει χορηγηθεί σχετική άδεια από τον αρμόδιο υπουργό.
Το άρθρο 222 Β, παράγραφος 4, στοιχείο a, έχει ως εξής:
« Ο υπουργός θα χορηγεί άδεια βάσει του παρόντος άρθρου, μόνο αν η κυριότητα του αλιευτικού σκάφους για το οποίο χορηγείται η άδεια ανήκει πλήρως σε Ιρλανδό υπήκοο ή σε νομικό πρόσωπο που έχει συσταθεί κατά την ιρλανδική νομοθεσία και υπόκειται στη νομοθεσία αυτή και έχει το κέντρο των δραστηριοτήτων του ( principal place of business ) εντός της ιρλανδικής επικράτειας. »
Η Επιτροπή, κρίνοντας ότι το άρθρο 222 Β, παράγραφος 4, στοιχείο a, του νόμου του 1959 αντιβαίνει προς το άρθρο 52 της Συνθήκης, κίνησε κατά της Ιρλανδίας τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης.
Με Διάταξη της 4ης Οκτωβρίου 1989, το Δικαστήριο επέτρεψε στο Ηνωμένο Βασίλειο να παρέμβει υπέρ της Ιρλανδίας.
Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Κατ' αρχάς επιβάλλεται να τονιστεί ότι η Επιτροπή και η Ιρλανδία συμφωνούν ότι το αντικείμενο της παραβάσεως για την οποία κατηγορείται η Ιρλανδία αφορά μόνο τις προϋποθέσεις χορηγήσεως των αδειών αλιείας, τις οποίες θέτει το άρθρο 222 Β, παράγραφος 4, στοιχείο a, του νόμου του 1959, και όχι τις πανομοιότυπες με αυτές προϋποθέσεις που θέτει η ιρλανδική νομοθεσία για τη νηολόγηση των αλιευτικών σκαφών.
Κατά την Επιτροπή, το άρθρο 222 Β, παράγραφος 4, στοιχείο a, του νόμου του 1959 αντιβαίνει προς το άρθρο 52 της Συνθήκης, καθόσον εισάγει διάκριση λόγω ιθαγένειας εις βάρος των υπηκόων των άλλων κρατών μελών που είναι πλοιοκτήτες ή κύριοι αλιευτικών σκαφών νηολογημένων στην Ιρλανδία. Οι εν λόγω υπήκοοι δηλαδή αναγκάζονται, αντίθετα προς τους Ιρλανδούς υπηκόους, να συνιστούν εταιρίες ιρλανδικού δικαίου, προκειμένου να λαμβάνουν άδειες αλιείας, και έτσι να υποβάλλονται σε διάφορα έξοδα και διάφορες φροντίδες.
Η Ιρλανδική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η επίμαχη διάταξη του εθνικού δικαίου δεν δημιουργεί διακρίσεις. Η διάταξη αυτή, αφενός, δεν αφορά τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών, αλλά εφαρμόζεται σε όλα τα αλιευτικά σκάφη που είναι νηολογημένα ή πρέπει να νηολογηθούν στην Ιρλανδία. Αφετέρου, δεν εμποδίζει τους πλοιοκτήτες και κυρίους των αλιευτικών σκαφών που είναι νηολογημένα σε άλλα κράτη μέλη να εγκαθίστανται στην Ιρλανδία και να εκμεταλλεύονται τα σκάφη τους με βάση ιρλανδικούς λιμένες.
Σχετικά με τα επιχειρήματα αυτά πρέπει να τονιστεί ότι εν προκειμένω η αιτίαση της Επιτροπής δεν αφορά τη δημιουργία διακρίσεων μεταξύ σκαφών νηολογημένων σε διάφορα κράτη μέλη, αλλά τη λόγω της επίμαχης διατάξεως διαφορετική μεταχείριση αφενός των Ιρλανδών υπηκόων που είναι πλοιοκτήτες ή κύριοι αλιευτικού σκάφους νηολογημένου στην Ιρλανδία και αφετέρου των υπηκόων των άλλων κρατών μελών που είναι επίσης πλοιοκτήτες ή κύριοι αλιευτικού σκάφους νηολογημένου στην Ιρλανδία.
Η διαφορετική αυτή μεταχείριση συνιστά, όσον αφορά το δικαίωμα εγκαταστάσεως, διάκριση λόγω ιθαγένειας, η οποία απαγορεύεται από το άρθρο 52 της Συνθήκης.
Η Ιρλανδική Κυβέρνηση υποστηρίζει ακόμη ότι η επίμαχη διάταξη του εθνικού δικαίου δικαιολογείται βάσει του κοινοτικού συστήματος ποσοστώσεων αλιείας, καθόσον σκοπός της είναι η προστασία των ποσοστώσεων της Ιρλανδίας από τις καταχρήσεις που συνίστανται στη λεγόμενη « λεηλασία ποσοστώσεων » ( quota hopping ). Η Ιρλανδική Κυβέρνηση προσθέτει ότι η νομότυπη εφαρμογή του συστήματος αυτού εκ μέρους των κρατών μελών καλύπτεται από την έννοια της δημόσιας τάξης, όπως χρησιμοποιείται στο άρθρο 56, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ.
Πρέπει καταρχάς να υπομνηστεί ότι, με τις αποφάσεις της 14ης Δεκεμβρίου 1989 στην υπόθεση
C-3/87, Agegate (Συλλογή 1989, σ. 4459)
, και στην υπόθεση
C-216/87, Jaderow ( Συλλογή 1989, σ. 4509 )
, το Δικαστήριο τόνισε ότι τα κράτη μέλη, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας που τους έχει παρασχεθεί προς καθορισμό των λεπτομερειών για τη χρησιμοποίηση των ποσοστώσεων τους, μπορούν να καθορίζουν σε ποια από τα σκάφη του αλιευτικού τους στόλου θα επιτρέπεται να αλιεύουν στο πλαίσιο των εθνικών ποσοστώσεων, υπό τον όρο ότι τα εφαρμοζόμενα κριτήρια συμβιβάζονται προς το κοινοτικό δίκαιο. Με την τελευταία από τις ανωτέρω δύο αποφάσεις το Δικαστήριο αποφάνθηκε, μεταξύ άλλων, ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επιβάλλουν προϋποθέσεις που έχουν ως σκοπό να εξασφαλίζουν την ύπαρξη πραγματικού οικονομικού συνδέσμου μεταξύ του σκάφους και του οικείου κράτους, εφόσον ο σύνδεσμος αυτός αφορά μόνο τις σχέσεις μεταξύ των αλιευτικών δραστηριοτήτων του σκάφους αυτού και των πληθυσμών που εξαρτώνται από την αλιεία και τις συναφείς βιομηχανίες.
Στο πλαίσιο αυτό πρέπει να τονιστεί ότι οι άδειες που προβλέπονται από την επίμαχη διάταξη του εθνικού δικαίου δεν αφορούν ειδικά τα είδη που υπόκεινται σε ποσοστώσεις και επομένως σκοπός τους δεν είναι ο καθορισμός των τρόπων εκμεταλλεύσεως των ιρλανδικών ποσοστώσεων, αλλά η παροχή γενικά του δικαιώματος ασκήσεως αλιείας σε κάθε αλιευτικό σκάφος νηολογημένο στην Ιρλανδία. Κατά συνέπεια, όποιοι και αν είναι οι σκοποί που επιδιώκει ο εθνικός νομοθέτης, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από την ύπαρξη του κοινοτικού συστήματος εθνικών ποσοστώσεων.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ιρλανδία, απαιτώντας από τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών να συνιστούν εταιρίες ιρλανδικού δικαίου, προκειμένου να λαμβάνουν άδειες θαλάσσιας αλιείας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 52 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του αντιδίκου. Δεδομένου ότι η Ιρλανδία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. Το Ηνωμένο Βασίλειο, που παρενέβη υπέρ της Ιρλανδίας, θα φέρει τα έξοδα του.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Ιρλανδία, απαιτώντας από τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών να συνιστούν εταιρίες ιρλανδικού δικαίου, προκειμένου να λαμβάνουν άδειες θαλάσσιας αλιείας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 52 της Συνθήκης ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ιρλανδία στα δικαστικά έξοδα.

3)
Το Ηνωμένο Βασίλειο θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Diez de Velasco
Slynn
Κακούρης
Joliét
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 4 Οκτωβρίου 1991.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο προεδρεύων
G. F. Mancini
Πρόεδρος τμήματος
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.