CELEX: 61988CJ0100
Ambtenaren
Voormalige personeelsleden van Europese Associatie voor Samenwerking

Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Hof op 24 maart 1988, hebben A. Oyowe, van Nigeriaanse nationaliteit, en A. Traore, van Malinese en Franse nationaliteit, personeelsleden van de Europese Associatie voor Samenwerking (hierna: „EAS”), beiden werkzaam als redacteur van het tweemaandelijks tijdschrift
Le Courrier-Afrique-Caraïbes-Pacifique-Communauté européenne
(hierna: „Le Courrier”), het Hof verzocht te verklaren voor recht, dat zij personeelsleden van de Commissie zijn, en de Commissie te veroordelen hen aan te stellen als ambtenaar, althans te hunnen aanzien de procedure tot aanstelling als ambtenaar in te leiden, en, subsidiair, de Commissie te veroordelen hun het behoud van hun gehele pensioen te garanderen, ongeacht in welk land zij later zullen wonen.
Verzoekers hebben als zogenoemde personeelsleden voor samenwerking (hierna: „personeelsleden-AC”) arbeidscontracten van het type „AC” met de EAS, een internationale vereniging zonder winstoogmerk, opgericht naar Belgisch recht, met als doel de samenwerking tussen de Gemeenschap en de ontwikkelingslanden te bevorderen. De EAS beschikte over drie categorieën personeel: het personeel van de zetel, het personeel overzee en het door de EAS op een speciaal contract aangestelde en bij de Commissie gedetacheerde personeel („personeelsleden-SC”).
Het onderscheid tussen de personeelsleden-SC en -AC is van budgettaire aard. De eerstgenoemden worden door de EAS uit haar algemene middelen gesalarieerd, terwijl het salaris van laatstgenoemden wordt betaald door het Europees Ontwikkelingsfonds in het kader van de uitvoering van een bepaald project.
Vaststaat dat verzoekers als personeelsleden-AC op grond van hun arbeidsovereenkomst met een vereniging naar Belgisch recht onder de Belgische pensioenwetgeving vallen en dat krachtens die wetgeving hun pensioenuitkeringen zullen worden beëindigd wanneer zij het Belgische grondgebied verlaten. In dat geval worden de reeds betaalde pensioenpremies niet aan hen terugbetaald.
Voor een nadere uiteenzetting van de feiten van het geschil, het procesverloop en de middelen en argumenten van partijen wordt verwezen naar het rapport ter terechtzitting. Deze elementen van het dossier worden hierna slechts weergegeven voor zover dat noodzakelijk is voor de redenering van het Hof.
De ontvankelijkheid
De Commissie stelt, dat het Hof niet bevoegd is van het beroep kennis te nemen, voor zover verzoekers geen ambtenaar of personeelslid van de Gemeenschappen zouden zijn.
Dienaangaande zij eraan herinnerd dat, zoals het Hof reeds menigmaal heeft vastgesteld (zie met name de arresten van 13 juli 1989, zaak
286/83, Alexis, Jurispr. 1989, blz. 2445
, en zaak
161/86, Jaeger, Jurispr. 1989, blz. 2467
), niet alleen degenen die de hoedanigheid van ambtenaar of personeelslid (niet zijnde plaatselijk functionaris) bezitten, maar ook degenen die op die hoedanigheid aanspraak maken, bij het Hof beroep kunnen instellen tegen een besluit waardoor zij zich bezwaard achten.
De door de Commissie opgeworpen exceptie van niet-ontvankelijkheid moet derhalve worden verworpen.
Ten gronde
Verzoekers stellen primair schending van algemene rechtsbeginselen, met name het billijkheidsbeginsel en het beginsel van gelijke behandeling. Zij betogen, dat de EAS slechts in schijn hun werkgeefster is en dat de werkelijke werkgeefster de Commissie is. Zij zouden de enige EAS-personeelsleden zijn die niet als ambtenaar van de Commissie zijn aangesteld. Subsidiair stellen verzoekers, dat de Commissie jegens hen aansprakelijk is, voor zover zij geen pensioen zullen ontvangen wanneer zij het Belgische grondgebied verlaten.
Voor hun eerste grief beroepen verzoekers zich op de betrekkingen tussen de EAS en de Commissie en in het bijzonder op het feit, dat de uitgever van Le Courrier een van de directeuren-generaal van de Commissie is, dat Le Courrier is opgenomen in het organigram van DG VIII van de Commissie, dat hun arbeidscontracten clausules bevatten volgens welke zij ter beschikking van de Commissie worden gesteld, en, ten slotte, dat de Commissie bevoegd is ten aanzien van het bestuur en het beleid van Le Courrier.
Dienaangaande moet worden vastgesteld, dat het gestelde met betrekking tot de positie van verzoekers bij Le Courrier geen enkel nieuw element aan het licht heeft gebracht betreffende het rechtskarakter van de EAS, die volgens vaste rechtspraak van het Hof (zie laatstelijk de arresten van 13 juli 1989, reeds aangehaald) een internationale vereniging zonder winstoogmerk naar Belgisch recht vormt en niet als een administratieve eenheid van de Commissie kan worden gezien. Daaruit volgt, dat de EAS en niet de Commissie de werkgeefster van verzoekers was. Deze grief moet derhalve worden verworpen.
Verzoekers stellen voorts, dat zij zijn gediscrimineerd ten opzichte van de overige personeelsleden van de EAS, die allen door de Commissie zijn aangesteld als ambtenaar in vaste dienst van de Gemeenschappen.
Volgens de Commissie bestaat er een objectieve rechtvaardiging voor het feit dat verzoekers niet in vaste dienst zijn aangesteld, namelijk de onverenigbaarheid van de hoedanigheid van gemeenschapsambtenaar met de taak van verzoekers binnen het gemengde redactieteam van Le Courrier. Die taak zou erin bestaan, de inbreng van de Afrikaanse, Caraïbische en Stille-Zuidzeestaten (hierna: „ACS-staten”) te vertolken. De speciale plaats die verzoekers in die redactie innemen, zou blijken uit de wijze waarop het tot hun aanwerving is gekomen. De loyaliteitsverplichting tegenover de Europese Gemeenschappen, die iedere ambtenaar ingevolge het Statuut heeft, zou onverenigbaar zijn met de werkzaamheden die verzoekers bij de redactie van Le Courrier verrichten.
Dienaangaande zij er in de eerste plaats op gewezen, dat het redactieteam van Le Courrier deels bestaat uit ambtenaren van de Commissie, waaronder ook een journalist van Europese afkomst, een in 1981 in vaste dienst aangesteld voormalig per-soneelslid-SC. Volgens de Commissie zijn de arbeidsovereenkomsten tussen de EAS en de personeelsleden-SC en -AC nagenoeg identiek en bestaat er, bij gelijke rang, geen wezenlijk verschil tussen hun werkzaamheden en is het onderscheid tussen beide soorten personeelsleden in wezen van budgettaire aard. De situatie van verzoekers, zoals voortvloeiend uit hun AC-contract met. de EAS, onderscheidt zich derhalve nauwelijks van die van hun collega's die personeelsleden-SC waren.
Voorts blijkt uit de stukken, dat verzoekers weliswaar oorspronkelijk zijn aangeworven op initiatief van het comité van de ACS-ambassadeurs, doch dat volgens de op 3 oktober 1978 door het paritair comité van Le Courrier vastgestelde regels van beroepsethiek, die voor alle leden van het redactieteam van Le Courrier gelden, de redacteuren van dit blad, ongeacht hun land van herkomst, niet de standpunten of belangen van de ACS-staten of de Lid-Staten dienen te verdedigen, doch allen een gemeenschappelijk doel moeten dienen, namelijk de samenwerking tussen de ACS-staten en de Gemeenschap. Hieruit volgt, dat voor de redacteuren van Le Courrier, of zij nu gemeenschapsambtenaren zijn of uit de ACS-staten afkomstige personeelsleden van de EAS, dezelfde beroepsethiek geldt en dat verzoekers bij de redactie van Le Courrier hoogstens de inbreng van hun herkomst hebben, juist zoals hun Europese collega's een eigen inbreng hebben wegens hun herkomst uit een Lid-Staat. Binnen het gemengde redactieteam ACSEEG is de vertolking van de inbreng van de ACS-staten dan wel van een Lid-Staat niet onverenigbaar met de hoedanigheid van ambtenaar en de Commissie kan daarop niet haar weigering baseren om verzoekers overeenkomstig hun wens in vaste dienst aan te stellen.
Ten slotte moet eraan worden herinnerd, dat de door het Statuut aan de ambtenaren opgelegde loyaliteitsverplichting tegenover de Gemeenschappen niet kan worden opgevat in een zin die ingaat tegen de vrijheid van meningsuiting, een fundamenteel recht waarvan het Hof de eerbiediging op het gebied van het gemeenschapsrecht moet verzekeren en dat van bijzonder belang is wanneer het, zoals in casu, gaat om journalisten wier eerste taak het is, in alle onafhankelijkheid te schrijven over de standpunten zowel van de ACS-staten als van de Gemeenschappen.
Gelet op het voorgaande moet worden vastgesteld, dat de Commissie geen objectieve rechtvaardiging heeft weten aan te voeren voor haar weigering verzoekers in vaste dienst aan te stellen; die rechtvaardiging is immers niet te vinden in een bijzondere situatie van verzoekers, voortvloeiende uit de aard van hun arbeidscontract met de EAS, noch in de omstandigheid dat zij binnen dat redactieteam van Le Courrier de inbreng van de ACS-landen zouden vertegenwoordigen.
Mitsdien moet het stilzwijgend genomen besluit tot afwijzing van verzoekers' klacht worden nietig verklaard.
Anderzijds moet worden vastgesteld, dat het niet aan het Hof staat, de administratie te gelasten verzoekers als ambtenaar aan te stellen (arrest van 26 januari 1989, zaak
224/87, Koutchoumoff, Jurispr. 1989, blz. 99
). De daarop betrekking hebbende vordering moet derhalve worden verworpen. Er zij echter op gewezen, dat de Commissie gehouden is de voor de uitvoering van dit arrest noodzakelijke maatregelen te nemen.
Uit het voorgaande volgt, dat de subsidiaire vordering niet meer aan de orde behoeft te komen.
Kosten
Volgens artikel 69, paragraaf 2, van het Reglement voor de procesvoering moet de in het ongelijk gestelde partij in de kosten worden verwezen. Aangezien de Commissie op de wezenlijke punten in het ongelijk is gesteld, dient zij in de kosten te worden verwezen.

HET HOF VAN JUSTITIE (Tweede kamer),
rechtdoende:

1)
Verklaart nietig het stilzwijgend genomen besluit van de Commissie tot afwijzing van de klacht van verzoekers van 4 november 1987.

2)
Verwerpt het beroep voor het overige.

3)
Verwijst de Commissie in de kosten van het geding.

Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 13 december 1989.
De griffier
J.-G. Giraud
De president van de Tweede kamer
F. A. Schockweiler
(
*1
)	Procestaal: Frans.