CELEX: 62008CJ0338
Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως
Οδηγία 90/435/ΕΟΚ
Έννοια της "παρακρατήσεως στην πηγή"
Επιβολή εισφοράς 5 % κατά τη διανομή μερισμάτων και την "επιστροφή της προσαυξήσεως φόρου βάσει τελικής εκκαθαρίσεως" μιας ιταλικής θυγατρικής στην εγκατεστημένη στις Κάτω Χώρες μητρική εταιρία κατ’ εφαρμογή διμερούς συμβάσεως

Finanzamt Hamburg-Am Tierpark κατά Burda, προαναφερθείσα, σκέψεις 55 και 56).
Πρέπει συνεπώς, υπό την επιφύλαξη των εξακριβώσεων που πρέπει να διενεργήσει συναφώς το αιτούν δικαστήριο, να ληφθεί ως αφετηρία
η παραδοχή ότι η φορολογική προσαύξηση αποτελεί συμπληρωματικό φόρο επί των κερδών των εταιριών με τον οποίο επιβαρύνεται
η διανέμουσα εταιρία και τον οποίο δεν απαγορεύει η οδηγία.
Ως εκ τούτου, η «επιστροφή» του «ποσού» της προσαυξήσεως αυτής την οποία δικαιούνται οι ολλανδικές εταιρίες δυνάμει του άρθρου
10, παράγραφος 3, της διμερούς συμβάσεως πρέπει να θεωρηθεί μεταβίβαση μέρους φορολογικού εσόδου προκύπτουσα από την παραίτηση
του ιταλικού κράτους από την οριστική είσπραξη του εσόδου αυτού με σκοπό, για τον οποίο έχουν συμφωνήσει τα δύο κράτη μέρη
της συμβάσεως, να περιοριστεί η διπλή φορολογία των μερισμάτων που διανέμει σε ολλανδική εταιρία η ιταλική θυγατρική της.
Το άρθρο 10, παράγραφος 3, της διμερούς συμβάσεως, που προβλέπει ότι η διανέμουσα εταιρία, όταν η χρηματική αυτή μεταβίβαση
πραγματοποιείται ευθέως από αυτήν, μπορεί στη συνέχεια να αφαιρέσει το εν λόγω ποσό από τον φόρο που οφείλει στην ιταλική
φορολογική αρχή, επιρρωννύει επίσης τον χαρακτηρισμό αυτό. Συγκεκριμένα, ο συμψηφισμός του μεταβιβαζόμενου στη μητρική εταιρία
ποσού με τον φόρο που οφείλεται στο ιταλικό Δημόσιο μπορεί να εξηγηθεί, λαμβανομένου υπόψη του καθεστώτος της φορολογικής
προσαυξήσεως, μόνο βάσει του φορολογικού χαρακτήρα του συμψηφισμού αυτού και συνεπώς βάσει του δικαιώματος προς επιστροφή
που συναρτά σε αυτόν η διμερής σύμβαση.
Εναπόκειται ωστόσο στο εθνικό δικαστήριο να εκτιμήσει τα διάφορα αυτά στοιχεία και να ελέγξει ειδικότερα μήπως η ιταλική φορολογική
αρχή παραιτείται συστηματικά στην πράξη από το φορολογικό έσοδο που συνίσταται στη φορολογική προσαύξηση σε περίπτωση διανομής
μερισμάτων από ιταλική προς ολλανδική εταιρία, μεταξύ άλλων στην περίπτωση κατά την οποία η φορολογική προσαύξηση δεν εισπράττεται
από την εν λόγω αρχή, αλλά τα ποσά που αντιστοιχούν στην προσαύξηση αυτή μεταβιβάζονται ευθέως από την ιταλική στην ολλανδική
εταιρία. Αν διαπιστωθεί ότι συντρέχει όντως παραίτηση, η εν λόγω μεταβίβαση, όταν πραγματοποιείται, θα μπορούσε συγκεκριμένα
να θεωρηθεί διανομή κερδών.
Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει κατά συνέπεια να θεωρηθεί ότι πληρούται η σχετική με τη βάση επιβολής του φόρου προϋπόθεση
που αναφέρθηκε στη σκέψη 26 της παρούσας αποφάσεως και εξετάστηκε σε σχέση με τον χαρακτηρισμό μιας παρακρατήσεως στην πηγή
επί των διανεμομένων κερδών κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας. Στον βαθμό που οι δύο λοιπές αναγκαίες
για τον χαρακτηρισμό ενός φόρου ως παρακρατήσεως στην πηγή προϋποθέσεις, οι οποίες υπενθυμίστηκαν επίσης στην εν λόγω σκέψη
και οι οποίες αφορούν, αντιστοίχως, το γενεσιουργό γεγονός της εξεταζόμενης φορολογίας και τον καθορισμό του υποκειμένου στον
φόρο, πληρούνται επίσης όσον αφορά παρακράτηση φόρου όπως η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης, πρέπει να συναχθεί το
συμπέρασμα ότι μια τέτοια παρακράτηση φόρου συνιστά παρακράτηση στην πηγή επί των κερδών κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος
1, της οδηγίας.
Υπό τις επιφυλάξεις αυτές, πρέπει να θεωρηθεί ότι η επιστροφή της επίμαχης στις υποθέσεις της κύριας δίκης φορολογικής προσαυξήσεως
αντιστοιχεί σε μεταβίβαση φορολογικού εσόδου της ιταλικής φορολογικής αρχής προς ολλανδική εταιρία και ότι δεν μπορεί, κατά
συνέπεια, να θεωρηθεί ότι συνιστά απόδοση τίτλων (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση Océ van der Grinten, προαναφερθείσα, σκέψη 56).
Στην περίπτωση αυτή, η βάση παρακρατήσεως φόρου, όπως η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης, δεν αποτελείται από την απόδοση
των τίτλων, η δε διαπίστωση αυτή αρκεί για να θεωρηθεί ότι, ως εφαρμοζόμενη στην επιστροφή της φορολογικής προσαυξήσεως, η
εν λόγω παρακράτηση δεν συνιστά συνεπώς παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών, η οποία απαγορεύεται καταρχήν από
το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, υπό την επιφύλαξη, μεταξύ άλλων, της εξακριβώσεως
από το αιτούν δικαστήριο, όπως ρητώς διευκρινίστηκε στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, της φύσεως της «επιστροφής» της «προσαυξήσεως
φόρου βάσει τελικής εκκαθαρίσεως» την οποία διενήργησε ιταλική εταιρία προς ολλανδική εταιρία, βάσει του άρθρου 10, παράγραφος
3, της διμερούς συμβάσεως, πρέπει να θεωρηθεί ότι, ως εφαρμοζόμενη στην εν λόγω επιστροφή, παρακράτηση φόρου, όπως η επίμαχη
στις υποθέσεις της κύριας δίκης, δεν αποτελεί παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών απαγορευόμενη καταρχήν από
το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας. Ωστόσο, σε περίπτωση που το αιτούν δικαστήριο εκτιμήσει ότι η εν λόγω «επιστροφή» της
φορολογικής αυτής προσαυξήσεως δεν είναι φορολογικής φύσεως, παρακράτηση φόρου, όπως η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης,
θα συνιστά παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών, απαγορευόμενη καταρχήν από το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει αν παρακράτηση φόρου, όπως η επίμαχη
στις υποθέσεις της κύριας δίκης, σε περίπτωση που αποτελεί παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών κατά την έννοια
του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας, θα μπορούσε εντούτοις να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος 2,
της οδηγίας αυτής.
Σε περίπτωση που το αιτούν δικαστήριο, μετά την εξακρίβωση, ιδίως κατά τον τρόπο που ρητώς διευκρινίστηκε στη σκέψη 38 της
παρούσας αποφάσεως, της φύσεως της επιστροφής της φορολογικής προσαυξήσεως διαμορφώσει την άποψη ότι η επίμαχη στις υποθέσεις
της κύριας δίκης παρακράτηση φόρου συνιστά παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών κατά την έννοια του άρθρου 5,
παράγραφος 1, της οδηγίας, πρέπει να καθοριστεί αν η παρακράτηση αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος
2, της οδηγίας αυτής.
Συναφώς, πρέπει καταρχάς να υπομνησθεί ότι, στον βαθμό που αποτελεί παρέκκλιση από τη γενική αρχή της απαγορεύσεως της παρακρατήσεως
στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών που διαλαμβάνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας, το άρθρο 7, παράγραφος 2,
της οδηγίας αυτής πρέπει να ερμηνεύεται στενά (βλ. απόφαση Océ van der Grinten, προαναφερθείσα, σκέψη 86).
Επιβάλλεται εν συνεχεία η διαπίστωση ότι, μολονότι η διμερής σύμβαση επιδιώκει τον σκοπό, όπως προκύπτει από τον τίτλο της,
της αποφυγής της διπλής φορολογίας όσον αφορά τον φόρο εισοδήματος και περιουσίας, η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης
παρακράτηση φόρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 7, παράγραφος 2, της οδηγίας μόνον αν,
αφενός, η διμερής σύμβαση προέβλεπε διατάξεις αποσκοπούσες στην κατάργηση ή στον μετριασμό της διπλής φορολογίας των μερισμάτων
και, αφετέρου, η εφαρμογή της εν λόγω παρακρατήσεως δεν μπορούσε να αναιρέσει τις συνέπειες της φορολογίας αυτής (βλ. μεταξύ
άλλων, όσον αφορά την τελευταία αυτή προϋπόθεση, απόφαση Océ van der Grinten, προαναφερθείσα, σκέψη 87), πράγμα που εναπόκειται
στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει.
Υπό τις συνθήκες αυτές, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, αν το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι η επίμαχη στις
υποθέσεις της κύριας δίκης παρακράτηση φόρου αποτελεί παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών κατά την έννοια του
άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας, η εν λόγω παρακράτηση φόρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής
του άρθρου 7, παράγραφος 2, της οδηγίας μόνον αν, αφενός, η εν λόγω σύμβαση προέβλεπε διατάξεις αποσκοπούσες στην κατάργηση
ή στον μετριασμό της διπλής φορολογίας της διανομής μερισμάτων και, αφετέρου, η εφαρμογή της εν λόγω παρακρατήσεως δεν αναιρούσε
τις συνέπειες της φορολογίας αυτής, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Υπό την επιφύλαξη, μεταξύ άλλων, της εξακριβώσεως από το αιτούν δικαστήριο, όπως ρητώς διευκρινίστηκε στη σκέψη 38 της παρούσας
αποφάσεως, της φύσεως της «επιστροφής» της «προσαυξήσεως φόρου βάσει τελικής εκκαθαρίσεως» την οποία διενήργησε ιταλική εταιρία
προς ολλανδική εταιρία, βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 3, της συμβάσεως μεταξύ της Ιταλικής Δημοκρατίας και του Βασιλείου
των Κάτω Χωρών περί αποφυγής της διπλής φορολογίας, όσον αφορά τον φόρο εισοδήματος και περιουσίας, και περί πατάξεως της
φοροδιαφυγής, με πρόσθετο πρωτόκολλο, που συνήφθη στη Χάγη στις 8 Μαΐου 1990, πρέπει να θεωρηθεί ότι, ως εφαρμοζόμενη στην
εν λόγω επιστροφή, παρακράτηση φόρου, όπως η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης, δεν αποτελεί παρακράτηση στην πηγή επί
των διανεμομένων κερδών απαγορευόμενη καταρχήν από το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 90/435/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 3ης
Ιουλίου 1990, σχετικά με το κοινό φορολογικό καθεστώς το οποίο ισχύει για τις μητρικές και τις θυγατρικές εταιρείες διαφορετικών
κρατών μελών, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης. Ωστόσο, σε περίπτωση που το αιτούν
δικαστήριο εκτιμήσει ότι η εν λόγω «επιστροφή» της φορολογικής αυτής προσαυξήσεως δεν είναι φορολογικής φύσεως, παρακράτηση
φόρου, όπως η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης, θα συνιστά παρακράτηση στην πηγή επί των διανεμομένων κερδών, απαγορευόμενη
καταρχήν από το άρθρο 5, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας 90/435.
2)
Αν το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι η επίμαχη στις υποθέσεις της κύριας δίκης παρακράτηση φόρου αποτελεί παρακράτηση στην πηγή
επί των διανεμομένων κερδών κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 90/435, όπως ίσχυε κατά τον χρόνο των
πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, η εν λόγω παρακράτηση φόρου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής
του άρθρου 7, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας 90/435 μόνον αν, αφενός, η εν λόγω σύμβαση προέβλεπε διατάξεις αποσκοπούσες
στην κατάργηση ή στον μετριασμό της διπλής φορολογίας της διανομής μερισμάτων και, αφετέρου, η εφαρμογή της εν λόγω παρακρατήσεως
δεν αναιρούσε τις συνέπειες της φορολογίας αυτής, πράγμα που απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.