CELEX: 62003CJ0131
Αίτηση αναιρέσεως
Απόφαση της Επιτροπής να ασκήσει προσφυγή ενώπιον δικαστηρίου τρίτου κράτους
Προσφυγή ακυρώσεως
Απαράδεκτη

της 1ης Δεκεμβρίου 2005, C‑46/03, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. Ι-10167, σκέψη 25), οι απλές συστάσεις
και γνωμοδοτήσεις (απόφαση της 23ης Νοεμβρίου 1995, C-476/93 P, Nutral κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. I‑4125, σκέψη 30)
και, καταρχήν, οι εσωτερικές οδηγίες (βλ. προαναφερθείσα απόφαση Γαλλία κατά Επιτροπής, σκέψη 9).
Ακολούθως, το Πρωτοδικείο ορθώς συνήγαγε από το γεγονός ότι η επίδικη απόφαση δεν παρήγαγε υποχρεωτικά έννομα αποτελέσματα
κατά την έννοια του άρθρου 230 ΕΚ το συμπέρασμα ότι η απόφαση αυτή δεν ήταν ικανή να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής χωρίς
να περιορίσει το περιεχόμενο της λύσεως αυτής στις προπαρασκευαστικές πράξεις.
Συνεπώς, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, στο μέτρο που δεν συγχέεται με το τρίτο, τέταρτο και πέμπτο σκέλος, επιβάλλεται η διαπίστωση
ότι το Πρωτοδικείο ορθώς επισήμανε, κατ’ αναλογία προς τη σκέψη 47 της προαναφερθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Γερμανίας,
ότι, μολονότι η προσφυγή ενώπιον δικαστηρίου είναι αναγκαία πράξη προκειμένου να εκδοθεί δεσμευτική δικαστική απόφαση, δεν
καθορίζει, καθαυτή, οριστικώς τις υποχρεώσεις των διαδίκων, οπότε, a fortiori, η απόφαση περί ασκήσεως δικαστικής προσφυγής
δεν μεταβάλλει, αφ’ εαυτής, την επίδικη νομική κατάσταση.
Το αν οι επίδικες αποφάσεις υπόκεινται στον έλεγχο του κοινοτικού δικαστή δεν ασκεί επιρροή επί του ζητήματος αυτού.
Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
Όσον αφορά το τρίτο σκέλος, το Πρωτοδικείο έκρινε επίσης ορθώς, με τη σκέψη 105 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η εκ
μέρους του δικαστή εφαρμογή των εσωτερικών δικονομικών κανόνων αποτελεί μία από τις αναγκαίες συνέπειες της ασκήσεως προσφυγής
σε οποιοδήποτε δικαστήριο και, συνεπώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι αποτελεί έννομο αποτέλεσμα, κατά την έννοια του άρθρου
230 ΕΚ, της αποφάσεως περί ασκήσεως προσφυγής.
Πρέπει να επισημανθεί ότι το κατά πόσον οι επίδικες αποφάσεις της Επιτροπής μπορούν να χαρακτηρισθούν ως έννομες πράξεις δυνάμενες
να προσβληθούν κατά την έννοια της αναφερόμενης στο άρθρο 54 νομολογίας δεν μπορεί να εξαρτάται από το ότι, αν η Επιτροπή
είχε προσφύγει ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους, θα υπήρχε δυνατότητα προδικαστικής παραπομπής βάσει του άρθρου 234 ΕΚ στο
πλαίσιο της κινηθείσας διαδικασίας.
Συνεπώς, το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
Όσον αφορά το τέταρτο σκέλος, το Πρωτοδικείο ορθώς ερμήνευσε την προαναφερθείσα απόφαση Ισπανία κατά Επιτροπής (σκέψεις 12
έως 20), κρίνοντας ότι από την απόφαση αυτή προκύπτει ότι η απόφαση περί κινήσεως της διαδικασίας εξετάσεως των κρατικών ενισχύσεων
δεν παράγει έννομα αποτελέσματα κατά την έννοια του άρθρου 230 ΕΚ. Πράγματι, συγκεκριμένες έννομες συνέπειες απορρέουν από
την αξιολόγηση και τον χαρακτηρισμό των οικείων ενισχύσεων, καθώς και από την επιλογή της συνακόλουθης διαδικασίας. Αντιθέτως,
το γεγονός και μόνον ότι, με τις επίδικες αποφάσεις, η Επιτροπή επέλεξε τη διαδικασία που επρόκειτο να κινηθεί κατά των αναιρεσειουσών,
αποκλείοντας με τον τρόπο αυτό άλλες διαδικασίες, δεν μπορεί, αφ’ εαυτού, να αποτελέσει έννομο αποτέλεσμα κατά την έννοια
του εν λόγω άρθρου.
Κατά συνέπεια, το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι απορριπτέο.
Όσον αφορά το πέμπτο σκέλος, όπως ορθώς διαπίστωσε το Πρωτοδικείο, μολονότι οι επίδικες αποφάσεις, όπως κάθε πράξη οργάνου,
συνεπάγονται ότι ο εκδότης τους λαμβάνει θέση ως προς την αρμοδιότητά του να τις εκδώσει, η θέση αυτή δεν μπορεί ωστόσο να
χαρακτηρισθεί, αφ’ εαυτής, ως υποχρεωτικό έννομο αποτέλεσμα κατά την έννοια του άρθρου 230 ΕΚ, όπως έχει ερμηνευθεί από τη
νομολογία.
Όσον αφορά τη χρήση δημοσιονομικών πόρων την οποία καθιστούν δυνατή οι επίδικες αποφάσεις για την άσκηση των επίμαχων αγωγών,
αρκεί η διαπίστωση ότι το στοιχείο αυτό δεν ασκεί επιρροή στο κατά πόσον οι εν λόγω αποφάσεις παράγουν υποχρεωτικά έννομα
αποτελέσματα ικανά να θίξουν τα συμφέροντα των αναιρεσειουσών, μεταβάλλοντας χαρακτηριστικώς τη νομική τους κατάσταση.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι πρέπει να απορριφθεί το πέμπτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως και, ως εκ τούτου,
ο λόγος αυτός στο σύνολό του.

Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 230 ΕΚ όσον αφορά τα αποτελέσματα που,
κατά το δίκαιο των ΗΠΑ, παράγει η άσκηση των επίδικων αγωγών
Επιχειρήματα των διαδίκων
Κατά τις αναιρεσείουσες, το Πρωτοδικείο κακώς έκρινε, με τη σκέψη 105 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το District Court
μπορούσε να υποκαταστήσει την έλλειψη καθεστώτος προδικαστικής παραπομπής στις Ηνωμένες Πολιτείες με την εκ μέρους του εφαρμογή
του κοινοτικού δικαίου. Συναφώς, υποστηρίζουν ότι, λόγω της θεωρίας του «Act of State», το District Court δεν μπορεί να αποφανθεί
επί των θεμελιωδών ζητημάτων του κοινοτικού δικαίου που ανακύπτουν ενώπιόν του. Συναφώς, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της
Επιτροπής, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι είχαν ήδη επικαλεστεί τη θεωρία αυτή, τουλάχιστον το περιεχόμενό της, ενώπιον
του Πρωτοδικείου.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι αυτός ο λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, διότι αποτελεί νέο ισχυρισμό. Πράγματι, οι αναιρεσείουσες,
δεν επικαλέστηκαν τη θεωρία του «Act of State», μολονότι θα μπορούσαν, ούτε ενώπιον του Πρωτοδικείου ούτε ενώπιον του District
Court.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Καταρχάς, πρέπει να διαπιστωθεί ότι, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 66 των προτάσεών της, από τη σκέψη 72
της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι οι αναιρεσείουσες επικαλέστηκαν τη θεωρία του «Act of State» ενώπιον του Πρωτοδικείου,
οπότε ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως είναι παραδεκτός.
Αυτός ο λόγος αναιρέσεως πάντως, στο μέτρο που διαφέρει από το τρίτο και το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, πρέπει
να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Συγκεκριμένα, το ζήτημα της εφαρμογής της θεωρίας του «Act of State» από το αρμόδιο δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν
ασκεί επιρροή στην ερμηνεία της έννοιας της πράξεως που μπορεί να προσβληθεί, κατά το άρθρο 230 ΕΚ.

Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από παράβαση του θεμελιώδους δικαιώματος για αποτελεσματική δικαστική προστασία
Επιχειρήματα των διαδίκων
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Πρωτοδικείο δεν τους εξασφάλισε αποτελεσματική δικαστική προστασία και υπέπεσε σε πλάνη
περί το δίκαιο, στο μέτρο που έκρινε, με τη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το κρίσιμο κριτήριο επί του ζητήματος
αυτού είναι μάλλον η δυνατότητα ασκήσεως προσφυγής παρά η ύπαρξη αποτελεσματικών προσφυγών, στην οποία προσβλέπει η νομολογία.
Συναφώς, επικαλούνται την απόφαση της 25ης Ιουλίου 2002, C‑50/00 P, Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (Συλλογή
2002, σ. I‑6677, σκέψη 39).
Επιπλέον, από το γεγονός ότι, με την προαναφερθείσα απόφαση Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου (σκέψη 40), και
την απόφαση της 2ας Απριλίου 1998, C‑321/95 P, Greenpeace Council κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I‑1651), το Δικαστήριο
επισήμανε την ύπαρξη πλήρους συστήματος ενδίκων βοηθημάτων και διαδικασιών το οποίο σκοπεί στην εξασφάλιση του ελέγχου της
νομιμότητας των πράξεων των οργάνων, χωρίς όμως να περιλαμβάνει το άρθρο 288 ΕΚ, προκύπτει ότι το Πρωτοδικείο κακώς έκρινε,
με τη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι το να μη γίνει δεκτό το παραδεκτό της προσφυγής ακυρώσεως λόγω της δυνατότητας
ασκήσεως αγωγής για τη διαπίστωση εξωσυμβατικής ευθύνης βάσει του εν λόγω άρθρου δεν απάδει προς την ανάγκη αποτελεσματικής
δικαστικής προστασίας. Επιπλέον, η απλή έλλειψη αρμοδιότητας των κοινοτικών οργάνων δεν συνεπάγεται εξωσυμβατική ευθύνη της
Κοινότητας, οπότε μια αγωγή αποζημιώσεως δεν αρκεί για να παράσχει στις αναιρεσείουσες αποτελεσματική δικαστική προστασία.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αρχή της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας εξασφαλίζει προστασία από τις πράξεις των κοινοτικών
οργάνων που είναι ικανές να θίξουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που αναγνωρίζει το κοινοτικό δίκαιο, ήτοι από τις πράξεις
που έχουν έννομα αποτελέσματα στους ενδιαφερομένους. Οι επίδικες αποφάσεις όμως δεν συνιστούν τέτοιου είδους πράξεις.
Όσον αφορά την προαναφερθείσα απόφαση Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το Δικαστήριο
έκρινε, με τη σκέψη 44 της αποφάσεως αυτής, ότι, παρά το γεγονός ότι η προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία, για να μπορεί ο ενδιαφερόμενος
να ασκήσει προσφυγή κατά κανονισμού πρέπει η εν λόγω πράξη να τον αφορά ατομικά πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της αρχής
της παροχής αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, λαμβανομένων υπόψη των διαφόρων περιστάσεων που δύνανται να εξατομικεύσουν
τον προσφεύγοντα, η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια τη μη συνεκτίμηση της εν λόγω προϋποθέσεως.
Όσον αφορά το άρθρο 288 ΕΚ, η Επιτροπή φρονεί ότι το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζουν οι αναιρεσείουσες δεν έγκειται
στο κατά πόσον το άρθρο αυτό τους παρέχει αποτελεσματική δικαστική προστασία, αλλά στη δυσκολία να αποδειχθεί ότι η Επιτροπή
προέβη σε παράνομη πράξη επιδιώκοντας την έκδοση από το District Court αποφάσεως αναγνωρίζουσας ότι οι αναιρεσείουσες διέπραξαν
τις διάφορες παράνομες και αθέμιτες πράξεις για τις οποίες γίνεται λόγος στις αγωγές και ότι η προκληθείσα ζημία αποτελεί
άμεση επίπτωση της ασκήσεως τέτοιας αγωγής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Καταρχάς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το Πρωτοδικείο ορθώς στηρίχθηκε, με τη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως,
στη διαπίστωση ότι τα μέτρα που δεν παράγουν υποχρεωτικά έννομα αποτελέσματα ικανά να θίξουν τα συμφέροντα των ενδιαφερομένων
δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως.
Βεβαίως, όπως υπενθύμισε το Πρωτοδικείο με τη σκέψη 121 της αποφάσεως αυτής, η Συνθήκη καθιερώνει, αφενός, με τα άρθρα 230
ΕΚ και 241 ΕΚ και, αφετέρου, με το άρθρο 234 ΕΚ, ένα πλήρες σύστημα ενδίκων βοηθημάτων και διαδικασιών το οποίο σκοπεί στην
εξασφάλιση του ελέγχου της νομιμότητας των πράξεων των οργάνων, αναθέτοντας τον έλεγχο αυτό στον κοινοτικό δικαστή (βλ. προαναφερθείσες
αποφάσεις Les Verts κατά Κοινοβουλίου, σκέψη 23, και Foto-Frost, σκέψη 16, καθώς και απόφαση της 6ης Δεκεμβρίου 2005, C‑461/03,
Gaston Schul Douane-expediteur, Συλλογή 2005, σ. I‑10513, σκέψη 22).
Ωστόσο, μολονότι η προϋπόθεση περί υποχρεωτικών εννόμων αποτελεσμάτων ικανών να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος μεταβάλλοντας
χαρακτηριστικώς τη νομική του κατάσταση πρέπει να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα της αρχής της παροχής αποτελεσματικής δικαστικής
προστασίας, η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια να μη λαμβάνεται υπόψη η εν λόγω προϋπόθεση χωρίς υπέρβαση των
αρμοδιοτήτων που η Συνθήκη απονέμει στον κοινοτικό δικαστή (βλ., κατ’ αναλογία, όσον αφορά την προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία
η βαλλόμενη πράξη πρέπει να αφορά ατομικά το προσφεύγον φυσικό ή νομικό πρόσωπο, προαναφερθείσα απόφαση Unión de Pequeños
Agricultores κατά Συμβουλίου, σκέψη 44).
Επίσης, το Πρωτοδικείο ορθώς διαπίστωσε, με τη σκέψη 123 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, μολονότι οι ενδιαφερόμενοι
δεν μπορούν να ασκήσουν προσφυγή ακυρώσεως κατά των εν λόγω μέτρων, απολαύουν ωστόσο δικαστικής προστασίας, καθόσον υπάρχει
δυνατότητα ασκήσεως της αγωγής διαπιστώσεως εξωσυμβατικής ευθύνης την οποία προβλέπουν τα άρθρα 235 EΚ και 288, δεύτερο εδάφιο,
ΕΚ, αν η επίδικη συμπεριφορά είναι ικανή να θεμελιώσει ευθύνη της Κοινότητας.
Η αγωγή αυτή δεν εμπίπτει στο σύστημα ελέγχου της νομιμότητας των κοινοτικών πράξεων που έχουν υποχρεωτικά έννομα αποτελέσματα
ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του ενδιαφερομένου, αλλά μπορεί να ασκηθεί όταν ένας διάδικος υπέστη ζημία λόγω παράνομης συμπεριφοράς
ενός οργάνου.
Επιπλέον, το ότι οι αναιρεσείουσες δεν είναι ενδεχομένως σε θέση να αποδείξουν την ύπαρξη παράνομης συμπεριφοράς εκ μέρους
των κοινοτικών οργάνων, φερόμενης ζημίας ή αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της συμπεριφοράς αυτής και της εν λόγω ζημίας δεν σημαίνει
ότι στερούνται αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Επί του τετάρτου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από εσφαλμένη εφαρμογή και ερμηνεία της νομολογίας του Δικαστηρίου όσον αφορά
τη δυνατότητα προσβολής προδήλως παράνομων μέτρων
Επιχειρήματα των διαδίκων
Οι αναιρεσείουσες επισημαίνουν ότι καμία διάταξη της Συνθήκης και καμία πράξη παραγώγου δικαίου δεν εξουσιοδοτεί την Κοινότητα
να κινεί ένδικες διαδικασίες εκτός της κοινοτικής έννομης τάξεως και την Επιτροπή να θεσπίζει εκτελεστικά μέτρα στον τομέα
της εισπράξεως δασμών και ΦΠΑ. Συναφώς, οι αναιρεσείουσες αναφέρουν ότι το άρθρο 211 ΕΚ δεν αποτελεί γενική διάταξη εξουσιοδοτήσεως
η οποία καθιστά αλυσιτελές το άρθρο 7 ΕΚ. Συνεπώς, στο μέτρο που οι επίδικες αποφάσεις είναι προδήλως παράνομες, το Πρωτοδικείο
θα έπρεπε να είχε κηρύξει παραδεκτές τις προσφυγές ακυρώσεως, σύμφωνα με την προαναφερθείσα απόφαση IBM κατά Επιτροπής.
Όσον αφορά την προαναφερθείσα διάταξη FNAB κ.λπ. κατά Συμβουλίου, στην οποία παρέπεμψε το Πρωτοδικείο με τις σκέψεις 87 και
88 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, οι αναιρεσείουσες αναφέρουν ότι το Δικαστήριο, κάνοντας λόγο, με τη σκέψη 40 της διατάξεως
αυτής, για τα «[κριτήρια] παραδεκτού που ορίζει ρητώς η Συνθήκη», αναφέρθηκε στις προβλεπόμενες από το άρθρο 230, τέταρτο
εδάφιο, ΕΚ προϋποθέσεις περί άμεσου και ατομικού συμφέροντος, ανεξαρτήτως του αν, υπό εξαιρετικές περιστάσεις, μέτρα ακόμη
και προδήλως παράνομα μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως.
Εν πάση περιπτώσει, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Πρωτοδικείο προέβη σε εσφαλμένη εφαρμογή της νομολογίας που απορρέει,
μεταξύ άλλων, από την προαναφερθείσα απόφαση της 9ης Οκτωβρίου 1990, Γαλλία κατά Επιτροπής, και από την απόφαση της 16ης Ιουνίου
1993, C‑325/91, Γαλλία κατά Επιτροπής (Συλλογή 1993, σ. I‑3283), και υπέπεσε σε παράβαση ουσιώδους τύπου, καθόσον δεν εξέτασε
το ζήτημα του παραδεκτού από κοινού με την ουσία της υποθέσεως.
Η Επιτροπή φρονεί, πρώτον, ότι αυτός ο λόγος αναιρέσεως είναι απαράδεκτος, διότι τα εκτιθέμενα επιχειρήματα αποτελούν απλή
επανάληψη εκείνων που προβλήθηκαν πρωτοδίκως.
Δεύτερον, επισημαίνει ότι, ενώπιον του Πρωτοδικείου, οι διάδικοι που έχουν δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής βάσει του άρθρου 230,
δεύτερο εδάφιο, ΕΚ και των οποίων οι θεσμικές προνομίες θίγονται άμεσα από τη μονομερή θέση που έλαβε η Επιτροπή επί του ζητήματος
της αρμοδιότητάς της, υπεραμύνθηκαν σαφώς του δικαιώματός της να εκδώσει τις επίδικες αποφάσεις. Επιπλέον, η Επιτροπή καθαυτή
υπενθύμισε τις προνομίες στον τομέα της εκπροσωπήσεως της Κοινότητας που της απονέμει το άρθρο 282 ΕΚ, το οποίο συνιστά εφαρμογή
της γενικής αρχής ότι η Επιτροπή είναι αποκλειστικώς αρμόδια να εκπροσωπεί την Κοινότητα ενώπιον των δικαστηρίων. Με την απάντησή
της στην υποβληθείσα ενώπιον του District Court αίτηση περί απορρίψεως της αρμοδιότητάς της, η Επιτροπή στηρίχθηκε στο άρθρο
211 ΕΚ, όπως και σε άλλα άρθρα της Συνθήκης. Συνεπώς, δεδομένου ότι η Επιτροπή διαθέτει, τουλάχιστον a priori, την οικεία
αρμοδιότητα, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι υπάρχει πρόδηλη αναρμοδιότητα ούτε ότι οι επίδικες αποφάσεις στερούνται προδήλως
νομιμότητας.
Τρίτον, όσον αφορά την προαναφερθείσα διάταξη FNAB κ.λπ. κατά Συμβουλίου και το επιχείρημα των αναιρεσειουσών ότι το Πρωτοδικείο
θα έπρεπε να είχε εξετάσει το ζήτημα του παραδεκτού από κοινού με την ουσία της υποθέσεως, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, για
να μπορέσει ο ενδιαφερόμενος να προσβάλει μια απόφαση, πρέπει καταρχάς να αποδείξει ότι η απόφαση αυτή παρήγαγε ορισμένα οριστικά
έννομα αποτελέσματα, η περίπτωση αυτή όμως δεν συντρέχει εν προκειμένω.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Καταρχάς, η ένσταση απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με τους εκτεθέντες στις
σκέψεις 49 έως 52 της παρούσας αποφάσεως.
Ακολούθως, χωρίς να είναι αναγκαία η απόφαση επί του ζητήματος αν από την προαναφερθείσα απόφαση IBM κατά Επιτροπής προκύπτει
ότι, υπό εξαιρετικές περιστάσεις, οι προσφυγές ακυρώσεως κατά μέτρων προδήλως στερούμενων νομιμότητας πρέπει να κηρύσσονται
παραδεκτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, εν πάση περιπτώσει, η περίπτωση αυτή προδήλως δεν συντρέχει εν προκειμένω.
Συγκεκριμένα, αρκεί, συναφώς, η επισήμανση ότι το άρθρο 211 ΕΚ προβλέπει ότι η Επιτροπή μεριμνά για την εφαρμογή των διατάξεων
της Συνθήκης καθώς των διατάξεων που θεσπίζονται βάσει αυτής, ότι, σύμφωνα με το άρθρο 281 ΕΚ, η Κοινότητα έχει νομική προσωπικότητα
και ότι το άρθρο 282 ΕΚ, το οποίο, μολονότι έχει περιορισμένο στα κράτη μέλη περιεχόμενο σύμφωνα με τη διατύπωσή του, αποτυπώνει
μια γενική αρχή, διευκρινίζει ότι η Κοινότητα έχει νομική ικανότητα, εκπροσωπείται δε, προς τούτο, από την Επιτροπή.
Όσον αφορά την αιτίαση ότι το Πρωτοδικείο έπρεπε να είχε εξετάσει την ένσταση απαραδέκτου από κοινού με την ουσία, επιβάλλεται
η διαπίστωση ότι, αντιθέτως προς την περίπτωση των αποφάσεων που επικαλούνται οι αναιρεσείουσες, η εκτίμηση της βασιμότητας
της ενστάσεως απαραδέκτου που προβλήθηκε ενώπιον του Πρωτοδικείου ήταν ανεξάρτητη, εν προκειμένω, από την εκτίμηση των επί
της ουσίας ισχυρισμών που προέβαλαν οι αναιρεσείουσες.
Συνεπώς, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτός.

Επί του πέμπτου λόγου αναιρέσεως, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 292 ΕΚ
Επιχειρήματα των διαδίκων
Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Πρωτοδικείο, κρίνοντας ότι το District Court μπορούσε να αποφανθεί επί οποιασδήποτε
διαφοράς σχετικής με την αρμοδιότητα της Επιτροπής όσον αφορά την κίνηση των οικείων διαδικασιών στις Ηνωμένες Πολιτείες,
έλαβε θέση αντίθετη προς το άρθρο 292 ΕΚ και προς το σύστημα των Συνθηκών.
Συγκεκριμένα, η αυτονομία της κοινοτικής έννομης τάξεως διακυβεύεται από κάθε μη κοινοτικό σύστημα το οποίο θα είχε ως συνέπεια
να δεσμεύσει την Κοινότητα και τα όργανά της, κατά την άσκηση των εσωτερικών αρμοδιοτήτων τους, με μια ιδιαίτερη ερμηνεία
των κανόνων του κοινοτικού δικαίου (βλ., μεταξύ άλλων, γνωμοδότηση 1/91, της 14ης Δεκεμβρίου 1991, Συλλογή 1991, σ. I‑6079,
σκέψεις 41 έως 46, και 1/00, της 18ης Απριλίου 2002, Συλλογή 2002, σ. I‑3493, σκέψη 45), η δε περίπτωση αυτή θα συνέτρεχε
αν το District Court εκτιμούσε το ζήτημα της αρμοδιότητας της Επιτροπής να κινεί διαδικασίες εντός τρίτου κράτους με σκοπό
την είσπραξη των δασμών και του ΦΠΑ που φέρεται ότι δεν καταβλήθηκαν.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει, καταρχάς, ότι το άρθρο 292 ΕΚ δεν αφορά την Επιτροπή, αλλά τα κράτη μέλη.
Ακολούθως, υποστηρίζει ότι η Κοινότητα δεν επιδιώκει να υποκαταστήσει το District Court στη θέση του Δικαστηρίου ως όργανο
διαιτησίας επί ζητημάτων κοινοτικού δικαίου. Όλα τα σχετικά με την εξουσιοδότηση και την αρμοδιότητα της Επιτροπής ζητήματα
που μπορούν υποβληθούν από τις αναιρεσείουσες στην κρίση του District Court εκτιμώνται από την Επιτροπή κατά τον ίδιο τρόπο
με όλα τα άλλα ζητήματα που εγείρει μια αγωγή την οποία ασκεί σε βάρος τους η Κοινότητα. Εφόσον είναι αναγκαίο να ληφθεί υπόψη
το κοινοτικό δίκαιο για την εφαρμογή των κανόνων της εσωτερικής έννομης τάξεως, το District Court συγκεντρώνει όλα τα απαραίτητα
προς τούτο στοιχεία.
Όσον αφορά την επιλογή δικαστηρίου, πρόκειται περί ζητήματος στρατηγικής για την Επιτροπή, η οποία μεριμνά ώστε να ασκήσει
αγωγή ή να παρέμβει στη διαδικασία εντός του κράτους στο οποίο ασκήθηκαν οι επικρινόμενες δραστηριότητες και στο οποίο θα
εκτελεστεί η απόφαση. Το District Court είναι το Δικαστήριο στην περιφέρεια του οποίου, αφενός, είναι εγκατεστημένες μία ή
πλείονες από τις αναιρεσείουσες επιχειρήσεις και, αφετέρου, ασκήθηκαν οι παράνομες δραστηριότητες, οπότε αποτελεί το καταλληλότερο
δικαστήριο για την αποτελεσματική εκτέλεση της προς έκδοση αποφάσεως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς των αναιρεσειουσών, η απόφαση δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών
επί του ζητήματος της δυνατότητας της Επιτροπής να ασκήσει αγωγή ενώπιον του δικαστηρίου αυτού δεν δεσμεύει την Κοινότητα
και τα όργανά της, κατά την άσκηση των εσωτερικών αρμοδιοτήτων τους, με μια ιδιαίτερη ερμηνεία των κανόνων του κοινοτικού
δικαίου. Συγκεκριμένα, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 90 των προτάσεών της, η απόφαση αυτή είναι δεσμευτική
μόνο στο πλαίσιο συγκεκριμένης διαδικασίας.
Κατά συνέπεια, ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους αναιρέσεως που προέβαλαν οι αναιρεσείουσες προς στήριξη της αιτήσεώς τους αναιρέσεως
δεν είναι βάσιμος, ο λόγος αυτός πρέπει, κατά συνέπεια, να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του
άρθρου 118 του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος
διαδίκου. Επειδή η Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστούν οι αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα, οι δε τελευταίες ηττήθηκαν, οι
αναιρεσείουσες πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα.. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 4, του ίδιου κανονισμού, το οποίο
έχει επίσης εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του εν λόγω άρθρου 118, τα κράτη μέλη και τα κοινοτικά όργανα που
παρενέβησαν στη διαφορά φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει τις R.J. Reynolds Tobacco Holdings, Inc., RJR Acquisition Corp., R.J. Reynolds Tobacco Company, R.J. Reynolds
Tobacco International, Inc., και Japan Tobacco, Inc. στα δικαστικά έξοδα.
3)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το Βασίλειο της Ισπανίας, η Γαλλική Δημοκρατία, η Ιταλική Δημοκρατία, το Βασίλειο
των Κάτω Χωρών, η Πορτογαλική Δημοκρατία, η Δημοκρατία της Φινλανδίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τιο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής
Ένωσης φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.