CELEX: 61999TJ0059
Ανταγωνισμός
Κανονισμός (ΕΟΚ) 4056/86
.λεγχοι στους χώρους εταιρίας ανεξάρτητης προς την αποδέκτρια της αποφάσεως διενέργειας ελέγχου
.ρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ)
Καθορισμός των τιμών
Απόδειξη της παραβάσεως
Εσφαλμένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών
Πρόστιμα
Αναλογικότητα
Ελαφρυντικές περιστάσεις

Chemiefarma κατά Επιτροπής, σκέψη 133). Επιπλέον, οι οριζόντιοι περιορισμοί, όπως είναι τα καρτέλ για τις τιμές όπως
τα εν προκειμένω, χαρακτηρίζονται, κατ' αρχήν, ως πολύ σοβαρές παραβάσεις, κατά τις κατευθυντήριες γραμμές.
Εν προκειμένω, από την Απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή κατέληξε ότι επρόκειτο για σοβαρή παράβαση των κοινοτικών κανόνων
ανταγωνισμού (σημείο 150 του αιτιολογικού), αφού αναγνώρισε (σημείο 148 του αιτιολογικού) ότι η παράβαση είχε περιορισμένο
μόνον πραγματικό αντίκτυπο στην αγορά, δεχόμενη έτσι το επιχείρημα των εμπλεκομένων επιχειρήσεων ότι δεν εφάρμοσαν πλήρως
όλες τις ειδικές συμφωνίες περί τιμών και ότι, κατά τη διάρκεια της παραβάσεως, υπήρχε μεταξύ τους ανταγωνισμός ως προς τις
τιμές μέσω της εφαρμογής διαφορετικών εκπτώσεων. Η Επιτροπή αναγνώρισε επίσης ρητώς ότι η Ελληνική Κυβέρνηση, κατά τη διάρκεια
της ίδιας αυτής περιόδου, ενθάρρυνε τις επιχειρήσεις να διατηρούν τις αυξήσεις των ναύλων τους εντός των ορίων του πληθωρισμού
και έτσι οι ναύλοι διατηρήθηκαν σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα εντός της κοινής αγοράς για τις θαλάσσιες μεταφορές από ένα
κράτος μέλος στο άλλο. Η Επιτροπή δέχθηκε επιπλέον (σημείο 149 του αιτιολογικού) ότι τα αποτελέσματα της παραβάσεως αφορούσαν
ένα περιορισμένο τμήμα της κοινής αγοράς, δηλαδή τρεις από τις θαλάσσιες γραμμές της Αδριατικής, υπογραμμίζοντας συγχρόνως
ότι, ακόμη και αν ληφθούν υπόψη όλες οι ναυτιλιακές γραμμές μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας, η αγορά είναι εν πάση περιπτώσει μικρή
σε σύγκριση με τις άλλες αγορές εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. Τέλος, η Επιτροπή έλαβε υπόψη (σημείο 149 του αιτιολογικού)
τα αριθμητικά στοιχεία που αντιστοιχούν στον αριθμό των επιβατών, των αυτοκινήτων και των ρυμουλκούμενων οχημάτων που μεταφέρθηκαν
κατά τη διάρκεια του 1996 στη σχετική αγορά σε σύγκριση με τα μεταφερθέντα στις άλλες ναυτιλιακές γραμμές της Ευρωπαϊκής Ενώσεως.
Συνεπώς, κατά την αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως και, επομένως, κατά την εκτίμηση του βασικού ποσού του επιβληθέντος
στην προσφεύγουσα προστίμου, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τις ελαφρυντικές περιστάσεις που επικαλέσθηκε η προσφεύγουσα, δηλαδή
τον περιορισμένο αντίκτυπο των συμφωνιών στη σχετική αγορά, το ότι οι καθορισθείσες με τις συμφωνίες τιμές δεν τηρήθηκαν στην
πράξη, το ότι η Ελληνική Κυβέρνηση παρότρυνε τις επιχειρήσεις να διατηρούν τις αυξήσεις των ναύλων τους εντός των ορίων του
πληθωρισμού, καθώς και το ότι τα αποτελέσματα της παραβάσεως αφορούσαν ένα περιορισμένο τμήμα της κοινής αγοράς.
Δεδομένου ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τις ελαφρυντικές αυτές περιστάσεις, οι οποίες και δικαιολόγησαν την εκ μέρους της
μείωση του πολύ υψηλού επιπέδου σοβαρότητας της παραβάσεως, το οποίο συνήθως χαρακτηρίζει τις συμπράξεις περί τιμών, η προσφεύγουσα
δεν μπορεί να επικαλείται τις ίδιες αυτές περιστάσεις για να απαιτήσει και περαιτέρω μείωση του επιπέδου σοβαρότητας της παράβασεως.
Συνεπώς, το τμήμα αυτό του δευτέρου σκέλους πρέπει να απορριφθεί.
2. Επί του ότι δεν ελήφθησαν υπόψη οι λοιπές ελαφρυντικές περιστάσεις
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει επίσης ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της όλες τις ελαφρυντικές περιστάσεις που συντρέχουν εν προκειμένω.
Στα σημεία 163 και 164 του αιτιολογικού της, η Απόφαση εκθέτει τις ελαφρυντικές περιστάσεις τις οποίες έλαβε υπόψη της η Επιτροπή
κατά τον καθορισμό του τελικού ύψους του επιβλητέου σε κάθε αποδέκτη της Αποφάσεως προστίμου, αφού καθόρισε το βασικό ποσό.
Στο σημείο 163 του αιτιολογικού της Αποφάσεως, η Επιτροπή δέχεται ότι υπήρχε κάποια σύγχυση μεταξύ των ελληνικών εταιριών
που δραστηριοποιούνταν στις εσωτερικές γραμμές ως προς το αν οι διαβουλεύσεις επί των τιμών για το διεθνές τμήμα των ναυτιλιακών
γραμμών αποτελούσαν παράβαση. Η Επιτροπή εκθέτει τα εξής:
Η συνήθης πρακτική ─που δεν επιβάλλεται άμεσα από το νομοθετικό ή το κανονιστικό πλαίσιο─ του καθορισμού των εγχώριων ναύλων
στην Ελλάδα μέσω διαβούλευσης όλων των εγχώριων φορέων εκμετάλλευσης (κατά τη οποία αναμενόταν να υποβάλουν κοινή πρόταση)
και της εκ των υστέρων απόφασης του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας μπορεί να προκάλεσε ορισμένες αμφιβολίες στις ελληνικές
εταιρείες που ασκούν δραστηριότητες και στις εσωτερικές γραμμές για το κατά πόσον η διαβούλευση για τον καθορισμό τιμών στις
διεθνείς γραμμές συνιστούσε πράγματι παράβαση. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, η Επιτροπή έκρινε ότι έπρεπε να μειωθούν τα πρόστιμα κατά 15 % για όλες τις επιχειρήσεις
(σημείο 163 του αιτιολογικού, τελευταία περίοδος).
Στο σημείο 164 του αιτιολογικού της, η Απόφαση εκθέτει ότι η Επιτροπή έκρινε τα εξής:  Οι εταιρίες Marlines, Adriatica, ΑΝΕΚ και Βεντούρης περιορίστηκαν απλώς να ακολουθήσουν τους πρωταίτιους της παράβασης. Οι
διαπιστώσεις αυτές δικαιολογούν μείωση των προστίμων κατά 15 % για τις εν λόγω εταιρίες.
Επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της όλες τις ελαφρυντικές περιστάσεις που επικαλέστηκε η προσφεύγουσα
και ότι για τον λόγο αυτό μείωσε κατά 30 % το ύψος του προστίμου που, άλλως πώς, θα της είχε επιβληθεί.
3. Επί του αν το πρόστιμο είναι ανάλογο προς το ειδικό βάρος της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην κολασθείσα παράβαση
Τέλος, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι υπέπεσε σε σφάλμα κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, καθόσον το
υπολόγισε χωρίς να λάβει υπόψη της την έκταση της παραβάσεως που έγινε δεκτή εις βάρος της προσφεύγουσας, η οποία αφορούσε
μόνον τη γραμμή Πάτρα-Μπάρι-Μπρίντιζι και είχε αποκλειστικώς ως αντικείμενο τους ναύλους για τη μεταφορά των φορτηγών οχημάτων,
αντιθέτως προς τη σύμπραξη που αφορούσε τη γραμμή Πάτρα-Ανκόνα, η οποία είχε ως αντικείμενο και τους ναύλους για τη μεταφορά
των επιβατών και των οχημάτων τους. Ενεργώντας κατά τον τρόπο αυτόν, η Επιτροπή παραγνώρισε το γεγονός ότι η προσφεύγουσα
κρίθηκε ένοχη μόνο για τη συμμετοχή σε σύμπραξη αφορώσα τις γραμμές Πάτρα-Μπάρι και Πάτρα-Μπρίντιζι, πράγμα που είχε ως αποτέλεσμα
την επιβολή προστίμου δυσαναλόγου σε σχέση με τη σοβαρότητα της διαπραχθείσας παραβάσεως.
Υπενθυμίζεται ο τρόπος κατά τον οποίο η Επιτροπή καθόρισε το βασικό ποσό του προστίμου εν προκειμένω.
Δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή υπολόγισε το ύψος των προστίμων εν προκειμένω βάσει της συλλογιστικής που εκτίθεται στο σημείο
144 του αιτιολογικού της Αποφάσεως, κατά την οποία συλλογιστική η Επιτροπή θεώρησε ότι οι δύο συμπράξεις τις οποίες έκρινε
αποδεδειγμένες με την απόφαση αποτελούν πτυχές
μιας ενιαίας συνεχούς παράβασης. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι λόγω του ότι η παράβαση διαπιστώθηκε και στις τρεις γραμμές, οι οποίες θεωρούνται ότι αποτελούν
μία και μόνη αγορά, το βασικό ποσό καθορίστηκε αφού ελήφθη υπόψη ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων στο σύνολο της αγοράς
των υπηρεσιών πορθμείων μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.
Πράγματι, από τα σημεία 157 και 158 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή υπολόγισε τα πρόστιμα με βάση
ένα ενιαίο για όλες τις επιχειρήσεις βασικό ποσό, προσαρμοσμένο βάσει του μεγέθους εκάστης, χωρίς όμως άλλη διάκριση αναλόγως
της συμμετοχής τους σε μία ή σε δύο κολασθείσες παραβάσεις.
Σημειωτέον ότι κρίθηκε ότι από το διατακτικό της Αποφάσεως προκύπτει σαφώς ότι η Επιτροπή επέβαλε κυρώσεις για δύο αυτοτελείς
παραβάσεις και ότι προσάπτεται στην προσφεύγουσα μόνον ότι μετέσχε στην παράβαση για την οποία επιβάλλει κυρώσεις το άρθρο
1, παράγραφος 2, δηλαδή την παράβαση που αφορά τα επίπεδα των ναύλων για τα φορτηγά στις γραμμές Πάτρα-Μπάρι και Πάτρα-Μπρίντιζι.
Συνεπώς, το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο υπολογίστηκε με βάση την εσφαλμένη υπόθεση ότι η Απόφαση κόλαζε μία και μόνη
παράβαση αφορώσα και τις τρεις γραμμές.
Συνεπώς, η Επιτροπή επέβαλε κυρώσεις κατά τον ίδιο τρόπο στις επιχειρήσεις που μετέσχαν και στις δύο παραβάσεις και στις επιχειρήσεις
που μετέσχαν μόνο στη μία, κατά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Για λόγους επιεικείας και αναλογικότητας, πρέπει οι
εταιρίες των οποίων η συμμετοχή παρέμεινε περιορισμένη σε μία μόνο σύμπραξη να τιμωρηθούν λιγότερο αυστηρά από τις εταιρίες
που μετέσχαν σε όλες τις επίδικες συμφωνίες. Η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει το ίδιο αυστηρές κυρώσεις στις εταιρίες στις
οποίες η Απόφαση καταλογίζει δύο παραβάσεις και σε εκείνες στις οποίες καταλογίσθηκε η μία μόνον από τις παραβάσεις, όπως
συμβαίνει με την προσφεύγουσα.
Επομένως, κατά το μέτρο που η προσφεύγουσα δεν κρίθηκε υπεύθυνη παρά μόνο για τη συμμετοχή στην παράβαση που κολάζεται  στο
άρθρο 1, παράγραφος 2, της Αποφάσεως, της επιβλήθηκε πρόστιμο δυσανάλογο σε σχέση με τη σοβαρότητα της διαπραχθείσας παραβάσεως.
Κατά συνέπεια, το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα πρέπει να μειωθεί.
Με γνώμονα την οικονομία της Αποφάσεως και το ότι η Επιτροπή θέλησε να εφαρμόσει εν προκειμένω μέθοδο σκοπούσα να λάβει υπόψη
το ειδικό βάρος των επιχειρήσεων και το πραγματικό αποτέλεσμα των διαπραχθεισών παραβάσεων επί του ανταγωνισμού, το ύψος του
προστίμου της προσφεύγουσας πρέπει να καθορισθεί λαμβανομένου υπόψη του σχετικού μεγέθους της κινήσεως στις γραμμές τις οποίες
αφορά το άρθρο 1, παράγραφος 2, της Αποφάσεως (Πάτρα-Μπάρι και Πάτρα-Μπρίντιζι) σε σχέση με το μέγεθος της κινήσεως στην γραμμή
την οποία αφορά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της Αποφάσεως (Πάτρα-Ανκόνα). Από την απάντηση της Επιτροπής στην ερώτηση του Πρωτοδικείου
στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας προκύπτει ότι ο συνολικός κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων στις οποίες επιβλήθηκαν
κυρώσεις με την Απόφαση ανέρχεται σε 114,3 εκατομμύρια ECU. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι ο κύκλος εργασιών που αντιστοιχεί
στις υπηρεσίες μεταφοράς οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο της συμπράξεως που κολάζεται με το άρθρο 1, παράγραφος 2, της Αποφάσεως
(στις γραμμές Πάτρα-Μπάρι και Πάτρα-Μπρίντιζι) αντιστοιχεί, περίπου, στο ένα τέταρτο του συνολικού κύκλου εργασιών που ελήφθη
υπόψη.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω στοιχείων, το Πρωτοδικείο κρίνει, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας,
ότι το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο ύψους 1 010 000 ECU πρέπει να μειωθεί σε 252 500 ευρώ.
Κατά τα λοιπά, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.
ΙΙΙ ─  Επί του αιτήματος περί λήψεως μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας
Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα πρότεινε στο Πρωτοδικείο να εξετάσει κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση ορισμένους
μάρτυρες προς στήριξη των λόγων της προσφυγής της που ενδεχομένως δεν προαποδεικνύονται εγγράφως και προς συμπλήρωση και διευκρίνιση
των ισχυρισμών και των επιχειρημάτων της. Ωστόσο, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι, δεδομένου ότι στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως
δεν υπήρξε διάσταση απόψεων ως προς την εξέλιξη των πραγματικών περιστατικών, είναι σε θέση να εκτελέσει το δικαιοδοτικό του
καθήκον χωρίς να είναι αναγκαίο να εξετάσει τους προταθέντες μάρτυρες.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα δικαστικά έξοδα ή να
αποφασίσει ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων. Εν προκειμένω, πρέπει να
υποχρεωθεί η προσφεύγουσα να φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα τρία τέταρτα των δικαστικών εξόδων της Επιτροπής, περιλαμβανομένων
των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Καθορίζει το ποσό του προστίμου που επιβάλλεται στη Ventouris Group Enterprises SA σε 252 500 ευρώ.
2)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
3)
Η Ventouris Group Enterprises SA φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα τρία τέταρτα των δικαστικών εξόδων της Επιτροπής,
περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων. Η Επιτροπή φέρει το ένα τέταρτο των εξόδων της.
Cooke
García-Valdecasas
Lindh
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 11 Δεκεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Η Πρόεδρος
H. Jung
P. Lindh
–
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.