CELEX: 62003CJ0535
Rybołówstwo
Dorsz
Ograniczenie nakładu połowowego
Włoki ramowe z sieciami otwartymi
Zasady proporcjonalności i niedyskryminacji

1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy ważności pkt 4 lit. b) i pkt 6 lit. a) załącznika XVII do rozporządzenia
Rady (WE) nr 2341/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. ustanawiającego na 2003 r. możliwości połowowe i związane z nimi warunki
dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych, stosowane na wodach terytorialnych Wspólnoty oraz dla statków wspólnotowych
na wodach, gdzie obowiązują ograniczenia połowowe (Dz.U. L 356, str. 12), pkt 4 lit. b) i pkt 6 lit. a) tego samego załącznika
zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 671/2003 z dnia 10 kwietnia 2003 r. (Dz.U. L 97, str. 11, zwanego dalej „zmienionym
załącznikiem XVII”) oraz art. 1 decyzji Komisji 2003/185/WE z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie przyznania dodatkowych dni nieobecności
w portach dla państw członkowskich zgodnie z załącznikiem XVII do rozporządzenia Rady (WE) nr 2341/2002 (Dz.U. L 71, str. 28)
(zwanych dalej łącznie „kwestionowanymi przepisami”).
2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Unitymark Ltd (zwaną dalej „Unitymark”) i North Sea Fishermen’s Organisation
(zwaną dalej „NSFO”) przeciwko Department for Environment, Food and Rural Affairs w przedmiocie ważności dwóch zarządzeń wydanych
przez ten ostatni w celu zastosowania załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 i tego samego załącznika zmienionego
rozporządzeniem nr 671/2003.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Załącznik XVII do rozporządzenia nr 2341/2002
3       Załącznik XVII do rozporządzenia Rady nr 2341/2002 ustala liczbę dni, którą statki o długości co najmniej 10 m mogą spędzić
na morzu, dokonując połowu dorsza w sposób główny lub jako przyłowu.
4       Punkty 1 i 2 wspomnianego załącznika określają ten okres, trwający od 1 lutego do 31 grudnia 2003 r., oraz strefy połowów,
których ten załącznik dotyczy.
5       Punkt 4 tego załącznika definiuje narzędzia połowowe, w szczególności:
„a)      włoki denne, okrężnice lub inne podobne ciągnione narzędzia połowowe o rozmiarze oczek sieci równym lub większym niż 100 mm,
z wyjątkiem włoków ramowych (zwane dalej »narzędziami typu 4a«);
b)      włoki ramowe o rozmiarze oczek sieci równym lub większym niż 80 mm (zwane dalej »narzędziami typu 4b«);
[...]
e)      włoki denne, okrężnice lub podobne ciągnione narzędzia połowowe o rozmiarze oczek sieci między 70 mm a 99 mm, z wyjątkiem
włoków ramowych (zwane dalej »narzędziami typu 4e«)”.
6       Należy wyjaśnić, że narzędzia typu 4a są używane głównie do połowu dorsza, narzędzia typu 4b do połowu płastug, a narzędzia
typu 4e do połowu homarca.
7       Punkt 6 lit. a) załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 ustanawia w formie tabeli liczbę dni w każdym miesiącu kalendarzowym,
w których statek może znajdować się poza portem, mając na pokładzie narzędzia połowowe określone w pkt 4. Biorąc pod uwagę
główne wykorzystanie tych narzędzi, istotne dane tej tabeli można streścić następująco:
–       9 dni dla narzędzi typu 4a (przeznaczonych głównie do połowu dorsza);
–       15 dni dla narzędzi typu 4b (przeznaczonych głównie do połowu płastug);
–       25 dni dla narzędzi typu 4e (przeznaczonych głównie do połowu homarca).
8       Punkt 6 lit. b) wspomnianego załącznika przewiduje, że dodatkowe dni mogą być przydzielone państwom członkowskim przez Komisję
w celu skompensowania dni żeglugi między portem macierzystym a strefami połowowymi oraz skompensowania dostosowania do nowo
wprowadzonych planów zarządzania nakładami połowowymi.
9       Punkt 6 lit. c) tego załącznika stanowi, że dodatkowe dni mogą zostać przydzielone państwom członkowskim przez Komisję również
tymczasowo dla statków mających narzędzia typu 4a w celu uwzględnienia programów wycofania z eksploatacji w 2002 i 2003 r.
statków, do których stosuje się przepisy niniejszego załącznika.
Decyzja 2003/185
10     Decyzja 2003/185 została wydana przez Komisję w zastosowaniu rozporządzenia nr 2341/2002.
11     Artykuł 1 tej decyzji, oparty na pkt 6 lit. b) załącznika XVII do wspomnianego rozporządzenia, stanowi, że państwa członkowskie
mogą przyznać dla skompensowania powrotu do portu w celu wymiany narzędzi połowowych maksymalnie dwa dodatkowe dni w miesiącu
kalendarzowym, w których statki wyposażone w narzędzia połowowe typu 4a, specjalizujące się w połowie dorsza, mogą być nieobecne
w porcie.
12     Artykuł 2 wspomnianej decyzja stanowi, że liczbę dodatkowych dni, przewidzianą w pkt 6 lit. c) załącznika XVII, ustala się
dla Zjednoczonego Królestwa na cztery dni.
13     Artykuł 3 decyzji stanowi, że liczba dodatkowych dni przyznanych na podstawie art. 1 i 2 może podlegać kumulacji.
Zmieniony załącznik XVII
14     Punkt 4 lit. b) i pkt 6 lit. a) zmienionego załącznika XVII mają brzmienie identyczne lub niemal identyczne z pkt 4 lit. b)
i pkt 6 lit. a) załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002.
15     Zgodnie z pkt 6 lit. c) zmienionego załącznika XVII dodatkowe dni przyznane na podstawie tego punktu dotyczą statków wyposażonych
w narzędzia połowowe określone w pkt 4 tego załącznika, a nie tylko statków wyposażonych w narzędzia typu 4a, specjalizujących
się w połowie dorsza.

Uregulowania krajowe
16     Department for Environment, Food and Rural Affairs wydał dwa zarządzenia: zarządzenie w sprawie rybołówstwa dalekomorskiego
(ograniczenie dni na morzu) z 2003 r. [Sea Fishing (Restriction on Days at Sea) Order 2003], (SI 2003 nr 229), które weszło
w życie w dniu 8 lutego 2003 r., oraz zarządzenie w sprawie rybołówstwa dalekomorskiego (ograniczenie dni na morzu) nr 2 z 2003 r.
[Sea Fishing (Restriction on Days at Sea), nº 2 Order 2003], (SI 2003 nr 1535), które weszło w życie w dniu 7 lipca 2003 r.
17     W drodze tych dwóch zarządzeń rząd Zjednoczonego Królestwa wprowadził sankcje wobec każdej osoby odpowiedzialnej za statek
zarejestrowany w tym państwie członkowskim, jeżeli dany statek będzie nieobecny w porcie przez większą liczbę dni niż liczba
przewidziana w załączniku XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 i w zmienionym załączniku XVII.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
18     Skarżącymi w postępowaniu przed sądem krajowym są, po pierwsze, Unitymark – spółka z siedzibą w Szkocji prowadząca połowy
płastug, mianowicie gładzicy i soli, przy użyciu statków wyposażonych we włoki ramowe należące do grupy narzędzi typu 4b,
a po drugie NSFO – organizacja reprezentująca rybaków prowadzących połowy głównie na Morzu Północnym statkami tego samego
typu co Unitymark i w tych samych celach. Skarżący ci, będący w sporze z Department for Environment, Food and Rural Affairs,
wszczęli postępowanie przed High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court) w celu
oceny legalności przywołanych powyżej zarządzeń, podnosząc, że są one oparte na uregulowaniu wspólnotowym, którego ważność
kwestionują.
19     Kwestionują oni w szczególności liczbę dni na morzu przyznanych statkom wyposażonym we włoki ramowe bez rozróżnienia na dwie
kategorie narzędzi połowowych należących do tego typu włoków.
20     Zdaniem sądu krajowego należy bowiem rozróżnić włoki ramowe z „siecią otwartą” (open gear beam trwals) od włoków z „siecią
łańcuszkową” (chain mat beam trawls). Włok ramowy z siecią otwartą jest stosowany do połowu płastug w strefach, gdzie dno
morza jest płaskie, piaszczyste, pozbawione skał i gdzie nie ma potrzeby ciągnięcia po dnie. Włok ramowy z siecią łańcuszkową,
którym dysponuje 20% europejskiej floty wyposażonej we włoki ramowe i który służy również do połowu płastug, funkcjonuje natomiast,
skrobiąc skaliste dno morskie, strasząc w ten sposób ryby, które wpadają do sieci na przedłużeniu włoka.
21     Unitymark i rybacy reprezentowani przez NSFO używają wyłącznie statków wyposażonych we włoki ramowe z siecią otwartą.
22     Zdaniem sądu krajowego pewne fakty są dla stron postępowania głównego bezsporne.
23     Przede wszystkim przyłowy dorsza dokonywane przez statki wyposażone we włoki ramowe z siecią otwartą są najniższe spośród
wszystkich metod rybołówstwa prowadzonego na Morzu Północnym przez statki o długości ponad 10 m. Przyłowy te są wyraźnie niższe
niż przyłowy statków wyposażonych w narzędzia połowowe pozwalające na połów głównie homarca, jak również przyłowy statków
wyposażonych we włoki ramowe z siecią łańcuszkową, specjalizujących się w połowie płastug.
24     Następnie wartość procentowa przyłowów dorsza złowionego przez statki angielskie i walijskie wyposażone we włoki ramowe wynosi
tylko 0,6%, podczas gdy dla wszystkich statków wyposażonych we włoki ramowe na odnośnym obszarze wynosi ona około 9%. Różnica
ta wynika z dużo większych przyłowów dorsza dokonywanych przez statki niderlandzkie, które częściej używają włoków z siecią
łańcuszkową. Ponadto przyłowy dorsza dokonywane przez statki łowiące głównie homarca stanowią około 20% całości ich połowów.
25     W końcu ograniczenia nakładu połowowego przewidziane w uregulowaniu wspólnotowym mają poważny wpływ na rentowność rybołówstwa
prowadzonego za pomocą włoków ramowych z siecią otwartą. Nie pozwalają one bowiem statkom, których to dotyczy, na wyczerpanie
ich kwot połowowych soli i gładzicy. Unitymark stoi w obliczu zamknięcia działalności, a innym przedsiębiorstwo grozi ten
sam los.
26     Sąd odsyłający dodaje, że zdaniem Unitymark i NSFO rybacy stosujący włoki z siecią otwartą zaliczają się do tych, którym liczba
dni na morzu została najbardziej ograniczona, chociaż wpływ tej kategorii rybaków na zasoby dorsza w porównaniu z innymi kategoriami
jest najmniejszy.
27     W tych okolicznościach High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court) postanowił zawiesić
postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„1)      Czy pkt 4 lit. b) i ta część pkt 6 lit. a), która odsyła do pkt 4 lit. b) załącznika XVII do rozporządzenia (WE) nr 2341/2002
[…], lub
2)      punkt 4 lit. b) i ta część pkt 6 lit. a), która odsyła do pkt 4 lit. b) załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 zmienionego
rozporządzeniem (WE) nr 671/2003 […], lub
3)      artykuł 1 decyzji 2003/185 […] w zakresie, w jakim Komisja odmawia zwiększenia na podstawie pkt 6 lit. b) załącznika XVII
do rozporządzenia nr 2341/2002 o dwa dni liczby dodatkowych dni przyznanych statkom mającym na pokładzie którekolwiek z narzędzi
połowowych określonych w pkt 4 lit. b) tego załącznika,
są niezgodnie z prawem w zakresie, w jakim stosuje się je do statków stosujących włoki ramowe z siecią otwartą, ponieważ:
a)      są sprzeczne z art. 33 WE (wcześniej art. 39 traktatu WE) i art. 34 WE (wcześniej art. 40 traktatu WE);
b)      są sprzeczne z art. 28 WE (wcześniej art. 30 traktatu WE) i art. 29 WE (wcześniej art. 34 traktatu WE);
c)      są nieproporcjonalne;
d)      są dyskryminujące lub
e)      naruszają podstawową swobodę prowadzenia działalności gospodarczej?”.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego

Uwagi wstępne
28     Sąd krajowy zwraca się do Trybunału o zbadanie ważności kwestionowanych przepisów w świetle artykułów traktatu ustanawiającego WE
dotyczących wspólnej polityki rolnej i swobodnego przepływu towarów, zasad proporcjonalności i niedyskryminacji oraz prawa
do swobodnego prowadzenia działalności gospodarczej.
29     Uwagi przedłożone Trybunałowi dotyczą jednakże zasadniczo zgodności kwestionowanych przepisów z zasadami proporcjonalności
i niedyskryminacji.

Uwagi przedłożone Trybunałowi
30     Unitymark i NSFO podkreślają, że w żadnym razie nie kwestionują, iż Rada Unii Europejskiej była uprawniona do wydania przepisów,
aby zareagować na bardzo dużą redukcję zasobów dorsza, w szczególności ograniczając liczbę dni na morzu odnośnych statków.
31     Przyznają one również, że Rada dysponuje szerokim zakresem uznania w tej dziedzinie. Podnoszą jednak, że to uprawnienie nie
pozwala tej instytucji na wydanie dowolnej regulacji z naruszeniem zasad proporcjonalności i niedyskryminacji. Unitymark i NSFO
uważają, że naruszenie tych dwóch zasad jest tak poważne w odniesieniu do statków wyposażonych we włoki ramowe z siecią otwartą,
że powoduje ono nieważność kwestionowanych przepisów.
32     Jeżeli chodzi o proporcjonalność, Unitymark i NSFO podnoszą, że biorąc pod uwagę niewielkie ilości dorsza łowionego przez
statki wyposażone we włoki ramowe, a w szczególności te, które stosują sieci otwarte, ograniczenie ich dni na morzu nie było
niezbędne lub przynajmniej nie w sposób tak drastyczny. Zakwestionowane przepisy są zatem nieproporcjonalne względem zamierzonego
celu.
33     Przepisy te są również nieproporcjonalne w pierwszej kolejności w odniesieniu do sytuacji statków wyposażonych w inne narzędzia
połowowe, w szczególności narzędzia typu 4a, specjalizujących się w połowach dorsza. Biorąc pod uwagę dodatkowe dni przydzielone
decyzją 2003/185, statki te miałyby przyznane piętnaście dni na morzu, to znaczy tę samą liczbę dni, jaka przyznana jest statkom
wyposażonym we włoki ramowe, w szczególności z siecią otwartą, które łowią jednak dużo mniej dorsza.
34     Następnie przepisy te są nieproporcjonalne w odniesieniu do sytuacji statków wyposażonych w narzędzia typu 4e, specjalizujących
się w połowie homarca. Zdaniem Unitymark i NSFO, chociaż statki te łowią dużo więcej dorsza niż statki wyposażone we włoki
ramowe, przyznano im dziesięć dni na morzu więcej niż tym ostatnim statkom, tj. dwadzieścia pięć dni.
35     W końcu należało wprowadzić rozróżnienie między statkami wyposażonymi we włoki ramowe z siecią otwartą a statkami wyposażonymi
we włoki ramowe z siecią łańcuszkową. Jedynie te drugie łowią znaczne ilości dorsza. W trakcie rozprawy Unitymark i NSFO powołały
się na tabele przedłożone przez Radę w załączeniu do uwag na piśmie. Wynika z nich, że na statki wyposażone we włoki ramowe
z siecią otwartą przypada jedynie 1,06% całości połowu wyładowanego dorsza w 2002 r., natomiast statki wyposażone we włoki
ramowe z siecią łańcuszkową złowiły 10,6%.
36     Unitymark i NSFO podkreślają, że tabele te wskazują wyraźnie na różnicę między tymi dwoma typami narzędzi połowowych, wymieniając
włoki ramowe o rozmiarze oczek 80–99 mm oraz większym niż 100 mm. Mniejsze rozmiary odpowiadają włokom ramowym z siecią łańcuszkową,
podczas gdy rozmiary większe są cechą włoków ramowych funkcjonujących z siecią otwartą.
37     Wynika z tego, że statki wyposażone we włoki ramowe z siecią otwartą stanowiły przedmiot oczywistej dyskryminacji zarówno
względem statków specjalizujących się w połowie dorsza, jak również specjalizujących się w połowie homarca lub statków stosujących
włoki ramowe z siecią łańcuszkową.
38     Unitymark i NSFO dodają ponadto, że rzekoma konieczność ochrony również zasobów płastug nie jest tu istotna, ponieważ rybacy
łowiący te ryby nie mogli osiągnąć kwot, które zostały im przyznane, nawet przed wydaniem kwestionowanych przepisów.
39     Ich zdaniem Rada powinna była wydać inne przepisy, które w mniejszym stopniu naruszyłyby zasady proporcjonalności i niedyskryminacji.
Twierdzą one, że wystarczyłoby zmniejszyć o jeden dzień liczbę dni przyznanych statkom specjalizującym się w połowie homarca
lub też ograniczyć liczbę dni na morzu dla statków o długości poniżej 10 m.
40     Rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada i Komisja przypominają, że zakres swobody uznania prawodawcy wspólnotowego w omawianej
dziedzinie jest bardzo szeroki i że Trybunał może zbadać jedynie, czy przyjęta regulacja nie jest w oczywisty sposób nieodpowiednia
do osiągnięcia zamierzonego celu.
41     Rząd ten i obie instytucje utrzymują, że uwzględniając wagę problemu, przed którym stanęła Wspólnota, tj. zagrożenie wyginięciem
dorsza, podjęcie działań w celu ochrony i odnowy tych zasobów było konieczne i pilne. Kwestionowane przepisy zostały przyjęte
na podstawie raportów naukowych i przestrzegały w zupełności zasad proporcjonalności i niedyskryminacji.
42     Jeżeli chodzi o proporcjonalność, rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada oraz Komisja wyjaśniają, że kwestionowane przepisy nie
podlegają zasadom czysto matematycznym. Gdyby tak było, rybacy specjalizujący się w połowie dorsza, odpowiedzialni za większość
tych połowów, musieliby ponieść istotną część, jeśli nie całość ograniczeń. Prawodawca wspólnotowy ze względów społecznych
i ekonomicznych uznał jednak za istotne, aby nie nakładać całego ciężaru środków ochrony dorsza wyłącznie na rybaków specjalizujących
się w jego połowach, ogłaszając moratorium na tę działalność. Ponieważ połowów dorsza nie można przypisać wyłącznie statkom
specjalizującym się w tych połowach, lecz również innym rybakom, w szczególności łowiącym płastugi, którzy również łowią dorsza
w znacznych ilościach, prawodawca uznał, że lepszym rozwiązaniem było rozłożenie zmniejszenia nakładu połowowego pomiędzy
wszystkie te podmioty poprzez ograniczenie ich liczby dni na morzu.
43     Zmniejszenie nakładu połowowego w największej części przypadło na rybaków specjalizujących się w połowie dorsza, których liczba
dni na morzu została zmniejszona o 60%. W przypadku statków wyposażonych we włoki ramowe, które łowiły 11,3% wyładowanego
dorsza, liczba ta została zmniejszona o 40%.
44     Rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada i Komisja stoją na stanowisku, że Unitymark i NSFO niesłusznie uważają, iż rybakom łowiącym
dorsza przyznano tyle samo dni na morzu co rybakom łowiącym płastugi, tj. piętnaście dni. Jeżeli rybakom Zjednoczonego Królestwa
specjalizującym się w połowie dorsza zezwolono na spędzenie piętnastu dni na morzu, to ma to miejsce w zastosowaniu pkt 6
lit. b) i c) załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 i uwzględnia ich szczególną sytuację. W celu skompensowania obowiązku
powrotu do portu na zmianę narzędzi połowowych przyznano rybakom dorsza dwa dodatkowe dni, które nie odpowiadają dniom połowów.
Poza tym cztery pozostałe dodatkowe dni zostały im przydzielone w celu uwzględnienia programów wycofania z eksploatacji statków
specjalizujących się połowie dorsza. Rozporządzenie to zezwoliło bowiem, by zmniejszenie całkowitej liczby statków łowiących
dorsza przełożyło się na przyznanie dodatkowych dni na morzu dla pozostałych statków. Porównanie dokonane przez Unitymark
i NSFO jest zatem oparte na nieprawidłowej podstawie.
45     Jeżeli chodzi o statki specjalizujące się w połowie homarca, wspomniany rząd i obie instytucje podnoszą, że raporty naukowe
nie wykazały istotnego związku pomiędzy połowem homarca a zmniejszeniem zasobów dorsza, podczas gdy związek taki został wykazany
w przypadku płastug. Ponadto nie stwierdzono zagrożenia zmniejszeniem zasobów homarca, natomiast zagrożenie takie ujawniło
się w przypadku płastug. W końcu rząd i instytucje utrzymują, że kwestionowane przepisy uwzględniają okoliczność, że rybakom
łowiącym dorsza łatwiej było przestawić się na połów homarca niż na połów płastug.
46     W odniesieniu do porównania ze statkami wyposażonymi we włoki ramowe z siecią łańcuszkową rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada
i Komisja stwierdziły podczas rozprawy, że przedłożone przez Unitymark i NSFO dane dotyczące wspomnianej w pkt 36 niniejszego
wyroku zależności między rozmiarem oczek włoków ramowych a obiema istniejącymi kategoriami tego typu włoków nigdy wcześniej
nie zostały przedstawione.
47     Wreszcie rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada i Komisja utrzymują, że proponowany środek alternatywny polegający na zmniejszeniu
liczby dni na morzu statków o długości co najmniej 10 m nie jest realistyczny, biorąc pod uwagę bardzo dużą liczbę tych statków
i trudność czy wręcz niemożliwość kontrolowania stosowania tego środka.
48     W konsekwencji kwestionowane przepisy nie są dotknięte nieważnością.

Odpowiedź Trybunału
W przedmiocie ograniczenia swobodnego przepływu towarów i swobody prowadzenia działalności gospodarczej
49     Należy wskazać w pierwszej kolejności, że pytania sądu krajowego dotyczące swobodnego przepływu towarów i swobody prowadzenia
działalności gospodarczej nie wymagają w niniejszym przypadku odrębnej analizy.
50     Jeżeli bowiem chodzi, po pierwsze, o swobodny przepływ towarów, należy podkreślić, że strony nie kwestionują konieczności
regulacji ograniczającej połowy dorsza przez różne kategorie rybaków w celu uniknięcia wyczerpania w długim czasie zasobów
tej ryby. Trybunał orzekł już w odniesieniu do działań ograniczających w krótkim terminie kwoty ryb, które państwa członkowskie
mogą wymienić między sobą, lecz zmierzających w długim okresie do zapewnienia optymalnej wydajności rybołówstwa i tym samym
zwiększenia tej wymiany, że takie działania nie wchodzą w zakres stosowania art. 29 WE o swobodnym przepływie towarów (zob.
wyrok z dnia 16 czerwca 1987 r. w sprawie 46/86 Romkes, Rec. str. 2671, pkt 24).
51     W konsekwencji, ponieważ sąd krajowy nie wskazał szczególnych powodów, dla których kwestionowane przepisy miałyby zakłócać
wymianę handlową, oprócz powodów wynikających z czasowego ograniczenia nakładu połowowego, nie ma konieczności badania tych
przepisów w świetle art. 29 WE.
52     Jeżeli chodzi o swobodę prowadzenia działalności gospodarczej, to została ona uznana przez Trybunał (zob. w szczególności
wyrok z dnia 17 października 1995 r. w sprawie C‑44/94 Fishermen’s Organisations i in., Rec. str. I‑3115, pkt 55), jednakże
– jak zauważyła Komisja w uwagach na piśmie – sąd krajowy nie wskazał, że swoboda ta została naruszona w sposób inny niż ewentualne
naruszenie analizowanych poniżej zasad proporcjonalności i niedyskryminacji, i należy uznać, że ten aspekt pytania nie wymaga
odrębnego rozpatrzenia.
W przedmiocie naruszenia zasad niedyskryminacji i proporcjonalności
53     Należy przypomnieć, że zarówno zasada niedyskryminacji, jak i zasada proporcjonalności, która w niniejszym przypadku jest
z nią ściśle związana, stanowią ogólne zasady prawa wspólnotowego i znajdują wyraz w dziedzinie rolnictwa, do której należy
rybołówstwo, w art. 34 ust. 2 akapit drugi WE.
54     Przepis ten powierza ustawodawcy wspólnotowemu zadanie realizacji wspólnej polityki rolnej, o której mowa w art. 33 WE, w celu
zapewnienia w szczególności odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej oraz zagwarantowania bezpieczeństwa dostaw z wykluczeniem
wszelkiej dyskryminacji między producentami ze Wspólnoty.
55     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem prawodawca wspólnotowy dysponuje szerokim zakresem uznania, odpowiadającym odpowiedzialności
politycznej, jaką nakładają na niego art. 34–37 WE. W konsekwencji kontrola sądu powinna ograniczać się do oceny, czy dany
przepis nie jest dotknięty oczywistym błędem lub nadużyciem władzy lub czy też dany organ nie przekroczył w sposób oczywisty
granic przysługującego mu swobodnego uznania (wyroki z dnia 12 lipca 2001 r. w sprawie C‑189/01 Jippes i in., Rec. str. I‑5689,
pkt 80 i z dnia 9 września 2004 r. w sprawie C‑304/01 Hiszpania przeciwko Komisji, Rec. str. I‑7655, pkt 23).
56     W odniesieniu do zakresu uznania Trybunał orzekł, że zasada proporcjonalności wymaga, aby działania podejmowane w trybie przepisów
wspólnotowych były odpowiednie do realizacji zamierzonego celu i nie wychodziły poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia
(zob. w szczególności wyroki z dnia 11 lipca 2002 r. w sprawie C‑210/00 Käserei Champignon Hofmeister, Rec. str. I‑6453, pkt 59,
z dnia 14 grudnia 2004 r. w sprawie C‑210/03 Swedish Match, Rec. str. I‑11893, pkt 47, z dnia 6 grudnia 2005 r. w sprawach
połączonych C‑453/03, C‑11/04, C‑12/04 i C‑194/04 ABNA i in., Zb.Orz. str. I‑10423, pkt 68 i z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie
C‑344/04 IATA i ELFAA, Zb.Orz. str. I‑403, pkt 79).
57     Odnośnie do sądowej kontroli warunków realizacji tej zasady, z uwagi na szeroki zakres swobodnego uznania, którym prawodawca
wspólnotowy dysponuje w dziedzinie wspólnej polityki rolnej, za bezprawne można uznać wyłącznie takie działanie podjęte w tej
dziedzinie, które jest oczywiście nieodpowiednie w stosunku do celu zamierzonego przez właściwą instytucję (zob. wyroki z dnia
13 listopada 1990 r. w sprawie C‑331/88 Fedesa i in., Rec. str. I‑4023, pkt 14, z dnia 5 października 1994 r. w sprawach połączonych
C‑133/93, C‑300/93 i C‑362/93 Crispoltoni i in., Rec. str. I‑4863, pkt 42, ww. w sprawie Jippes i in., pkt 82 i ww. w sprawie
IATA i ELFAA, pkt 80).
58     Trybunał powinien zatem zbadać, czy kwestionowane przepisy nie były oczywiście nieodpowiednie.
59     Z danych przedłożonych Trybunałowi i ujętych w szczególności w pkt 23–26 i 35 niniejszego wyroku wynika, że statki wyposażone
we włoki ramowe z siecią otwartą zostały w stosunku do ilości łowionego przez nie dorsza obciążone przepisami ograniczającymi
nakład połowowy znacznie bardziej niż statki wyposażone w inne narzędzia połowowe.
60     Aby ocenić odpowiedni charakter tych przepisów, należy stwierdzić, że Rada uznała, iż lepszym rozwiązaniem było rozłożenie
zmniejszenia nakładu połowowego pomiędzy zainteresowane podmioty niż ogłoszenie moratorium na działalność rybaków łowiących
głównie dorsza. Czyniąc tak, zmierzała ona do wypełnienia jednego z celów wspólnej polityki rolnej, tj. zapewnienia odpowiedniego
poziomu życia wszystkich zainteresowanych rybaków. Taki wybór prawodawcy nie może być podważany, o ile wydając kwestionowane
przepisy, nie prowadzi on do pokrzywdzenia innej grupy rybaków w sposób nieproporcjonalny i bez obiektywnego uzasadnienia.
61     Unitymark i NSFO uważają, że rozpatrywane przepisy nie pozwalają rybakom łowiącym płastugi, stosującym włoki ramowe z siecią
otwartą na połów przyznanych im kwot płastug, i w konsekwencji wpływają niekorzystnie na rentowność ich działalności. Ich
zdaniem, prawodawca wspólnotowy mógł uniknąć tego rodzaju skutków, wprowadzając rozróżnienie pomiędzy obiema kategoriami włoków
ramowych, mianowicie włokami z siecią łańcuszkową oraz z siecią otwartą.
62     Nie można zgodzić się z argumentacją, że nie było potrzeby zmniejszania liczby dni na morzu rybaków łowiących płastugi w celu
ochrony zasobów tych ryb, ponieważ rybacy brytyjscy, nawet przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2341/2002, nie mogli już
osiągnąć przyznanych im kwot. Okoliczności te nie są bowiem rozstrzygające, jeżeli chodzi o ochronę zasobów dorsza. Poza tym
w niniejszym przypadku nie podniesiono argumentu, że wszyscy rybacy płastug, których objęły kwestionowane przepisy, nie mogli
osiągnąć przyznanych im kwot.
63     Ponadto okoliczność, że przepis wspólnotowy wpływa niekorzystnie na jedną grupę bardziej niż na inną, nie oznacza koniecznie,
iż jest on nieproporcjonalny lub dyskryminujący, jeżeli przepis ten zmierza do uregulowania w sposób globalny problemu o powszechnym
znaczeniu.
64     W obliczu niemałych ilości dorsza łowionego przez ogół statków wyposażonych we włoki ramowe, stanowiących około 11% ogólnej
ilości wyładowanego dorsza, istotne ograniczenie liczby dni na morzu nałożone na te statki nie jest samo w sobie oczywiście
nieodpowiednie.
65     Następnie należy ocenić, czy kwestionowane przepisy nie są dyskryminujące w odniesieniu do rybaków stosujących różne typy
narzędzi połowowych, oraz porównać w tym celu w pierwszej kolejności sytuację rybaków używających statków wyposażonych we
włoki ramowe z siecią otwartą z sytuacją rybaków używających statków wyposażonych we włoki ramowe z siecią łańcuszkową.
66     W tym względzie nie można stwierdzić, że raporty naukowe dostępne w czasie wydania kwestionowanych przepisów dokonywały rozróżnienia
między tymi dwoma typami narzędzi połowowych. Z akt przedłożonych Trybunałowi wynika wręcz przeciwnie, że włoki ramowe zostały
przedstawione jako jedna całość. Poza tym dane liczbowe z 2002 r., znajdujące się w załączniku do uwag na piśmie Rady, na
których Unitymark i NSFO oparły się podczas rozprawy przed Trybunałem, nie były jeszcze dostępne w chwili wydania załącznika XVII
do rozporządzenia nr 2341/2002.
67     W tych warunkach i w świetle rozważań poczynionych w pkt 64 niniejszego wyroku należy uznać, że kwestionowane przepisy nie
dyskryminują rybaków stosujących włoki ramowe z siecią otwartą względem rybaków stosujących włoki ramowe z siecią łańcuszkową.
68     Pozostaje zbadać, czy kwestionowane przepisy nie są dyskryminujące pod względem liczby dni przyznanych rybakom łowiącym głównie
dorsza wobec rybaków łowiących głównie homarca oraz wobec rybaków łowiących statkami o długości poniżej 10 m.
69     Jeżeli chodzi o pierwszą kategorię tych statków, należy stwierdzić, że zarzut dotyczy nie tyle przydziału tym ostatnim dziewięciu
dni podstawowych, lecz sześciu dni dodatkowych, które otrzymały statki Zjednoczonego Królestwa prowadzące ten rodzaj rybołówstwa.
70     W tym względzie należy stwierdzić, że dodatkowe dni przyznane decyzją 2003/185 na podstawie pkt 6 lit. b) i c) załącznika XVII
do rozporządzenia nr 2341/2002 rybakom, których statki są wyposażone w narzędzia połowowe typu 4a, zostały przyznane ze względu
na szczególne okoliczności, o których mowa w tych dwóch przepisach. Jeżeli chodzi o dodatkowe dwa dni przewidziane w pkt 6
lit. b) w celu skompensowania w szczególności dni żeglugi między portem macierzystym a strefami połowowymi, nie można stwierdzić,
by rząd Zjednoczonego Królestwa lub rybacy łowiący płastugi zgłaszali Komisji, że nie tylko statki specjalizujące się w połowie
dorsza, lecz również rybacy łowiący płastugę mogli ich potrzebować. Jeżeli chodzi o przyznanie na podstawie pkt 6 lit. c)
załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002 dodatkowych dni rybakom korzystającym ze statków specjalizujących się w połowie
dorsza, wynika to z programów wycofania z eksploatacji tych statków, odpowiadających globalnemu ograniczeniu tego rodzaju
rybołówstwa.
71     Stąd liczba dni na morzu przyznanych rybakom specjalizującym się w połowie płastug, których statki są wyposażone w narzędzia
typu 4b, nie jest oczywiście nieproporcjonalna względem liczby dni na morzu przyznanych rybakom, których statki są wyposażone
w narzędzia typu 4a, specjalizującym się w połowie dorsza, również po uwzględnieniu dodatkowych dni przydzielonych zgodnie
z pkt 6 lit. b) i c) załącznika XVII do rozporządzenia nr 2341/2002.
72     Odnośnie do porównania z rybakami łowiącymi homarca należy stwierdzić, że dane przekazane Trybunałowi w tej kwestii są sprzeczne,
jeżeli chodzi o stopień znaczenia połowów dorsza przez tych rybaków, istnienie zagrożenia zachowania płastug lub możliwość
łatwiejszego przestawienia się rybaków łowiących dorsza na połów homarca niż na połów płastug.
73     W każdym razie z akt przedłożonych Trybunałowi nie wynika, by uwagi Unitymark i NSFO dotyczące różnego traktowania rybaków
łowiących płastugi i rybaków łowiących homarca zostały przedstawione prawodawcy wspólnotowemu przed wydaniem kwestionowanych
przepisów.
74     W konsekwencji nawet jeżeli różnica między liczbą dni przyznanych rybakom łowiącym homarca a liczbą dni przyznanych rybakom
łowiącym płastugi może wydawać się znaczna, nie jest ona oczywiście nieodpowiednia, biorąc pod uwagę informacje, jakimi prawodawca
wspólnotowy mógł dysponować w chwili przyjęcia rozporządzenia nr 2341/2002.
75     Wreszcie odnośnie do rybaków korzystających ze statków o długości poniżej 10 m należy stwierdzić, że szczególnie duża liczba
tych statków mogła powodować, że kontrole byłyby szczególnie trudne, i mogła uzasadniać decyzję prawodawcy wspólnotowego o ograniczeniu
liczby dni na morzu rybaków korzystających z innych typów statków w celu przyczynienia się do ochrony zasobów dorsza.
76     Z powyższych rozważań wynika, że kwestionowane przepisy nie były oczywiście nieodpowiednie.
77     Jak z tego wynika, analiza postawionego pytania nie wykazała niczego, co mogłoby naruszać ważność kwestionowanych przepisów.

W przedmiocie kosztów
78     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
Analiza postawionego pytania nie wykazała niczego, co naruszałoby ważność:
–
punktu 4 lit. b) i pkt 6 lit. a) załącznika XVII do rozporządzenia Rady (WE) nr 2341/2002 z dnia 20 grudnia 2002 r. ustanawiającego
na 2003 r. możliwości połowowe i związane z nimi warunki dla niektórych zasobów rybnych i grup zasobów rybnych stosowane na
wodach terytorialnych Wspólnoty oraz dla statków wspólnotowych na wodach, gdzie obowiązują ograniczenia połowowe;
–
punktu 4 lit. b) i pkt 6 lit. a) tego samego załącznika zmienionego rozporządzeniem Rady (WE) nr 671/2003 z dnia 10 kwietnia
2003 r.,
–
artykułu 1 decyzji Komisji 2003/185/WE z dnia 14 marca 2003 r. w sprawie przyznania dodatkowych dni nieobecności w portach
dla państw członkowskich zgodnie z załącznikiem XVII do rozporządzenia nr 2341/2002.
Podpisy
? Język postępowania: angielski