CELEX: 62003CJ0445
Uchybienie zobowiązaniom Państwa Członkowskiego
Swobodne świadczenie usług
Wymogi postawione przez przyjmujące Państwo Członkowskie przedsiębiorstwom, które delegują na jego terytorium pracowników będących obywatelami państwa trzeciego

Komisja Wspólnot Europejskich w swojej skardze wnioskuje do Trybunału o stwierdzenie, że:
–        stawiając usługodawcy mającemu siedzibę w innym Państwie Członkowskim, noszącemu się z zamiarem delegowania swoich pracowników
będących obywatelami państw trzecich, przebywających i pracujących legalnie w tym innym Państwie Członkowskim, wymóg uzyskania
indywidualnego bądź też zbiorowego pozwolenia na pracę, którego wydanie jest uzależnione od względów związanych z rynkiem
pracy, a także od istnienia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony oraz wcześniejszego zatrudnienia przez tego samego
usługodawcę przez okres co najmniej sześciu miesięcy, a także
–        zobowiązując tego usługodawcę do wystawienia gwarancji bankowej w wysokości co najmniej 60 000 LUF (1487 EUR),
Wielkie Księstwo Luksemburga uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 49 WE.

Krajowe ramy prawne
Rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r., określające środki mające zastosowanie do zatrudniania pracowników-cudzoziemców
na terytorium Wielkiego Księstwa Luksemburga (
Mémorial
A 1972, str. 945, zwane dalej rozporządzeniem wielkoksiążęcym z dnia 12 maja 1972 r.), zmienione rozporządzeniem wielkoksiążęcym
z dnia 17 czerwca 1994 r. (
Mémorial
A 1994, str. 1034), w art. 1 akapity pierwszy i czwarty stanowi:
„Z zastrzeżeniem przepisów dotyczących wjazdu oraz pobytu w Wielkim Księstwie Luksemburga, żaden cudzoziemiec nie ma prawa
na terytorium luksemburskim do zatrudnienia w charakterze pracownika fizycznego bądź umysłowego bez uzyskania zezwolenia zgodnie
z przepisami niniejszego rozporządzenia.
[…]
Przepisów niniejszego rozporządzenia nie stosuje się wobec pracowników będących obywatelami Państwa Członkowskiego Unii Europejskiej,
a także państwa będącego stroną Traktatu ustanawiającego Europejski Obszar Gospodarczy”.
Zgodnie z art. 2 rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. zezwolenie, o którym mówi art. 1 tego rozporządzenia
jest wydawane pracownikowi przez ministère du Travail (ministra pracy) lub też osobę przezeń upoważnioną. Zezwolenie to należeć
może do jednej z czterech kategorii wymienionych w tym artykule.
Artykuł 4 akapity pierwszy, drugi, piąty i szósty rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. stanowią:
„Żaden pracodawca nie może zatrudniać pracownika-cudzoziemca nieposiadającego ważnego zezwolenia na pracę, nie złożywszy uprzednio
w Office national du Travail [krajowym biurze pracy] deklaracji dotyczącej wolnego miejsca pracy.
Deklaracja ta, która powinna zostać złożona w dwóch egzemplarzach, należycie podpisanych przez pracownika, służy jako wniosek
o wydanie lub też przedłużenie zezwolenia na pracę, w przypadku pracownika nieposiadającego jeszcze zezwolenia na pracę lub
którego zezwolenie straciło ważność lub też jest ważne tylko w odniesieniu do określonego pracodawcy i zawodu.
[…]
Pokwitowanie złożenia deklaracji zgodnie z akapitem drugim niniejszego artykułu będzie wydane zainteresowanemu pracownikowi
przez krajowe biuro pracy. Pokwitowanie to służy jako czasowe zezwolenie na pracę. Jego kopia zostanie wysłana pracodawcy.
W przypadku odmowy udzielenia zezwolenia na pracę czasowe zezwolenie na pracę traci automatycznie swą ważność”.
Artykuł 8 rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. brzmi jak następuje:
„Minister pracy lub też osoba przezeń upoważniona wydaje, odmawia i cofa zezwolenie na pracę na podstawie opinii wydanej przez
specjalną komisję przewidzianą przez art. 7a niniejszego rozporządzenia, a także na podstawie opinii administracji właściwej
do spraw zatrudnienia. Obydwie te opinie uwzględniają sytuację na rynku pracy, jego zmiany, a także organizację.
Artykuł 9 ust. 1 rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. stanowi:
„Zbiorowe zezwolenie na pracę może zostać wydane w wyjątkowych przypadkach pracownikom-cudzoziemcom delegowanym czasowo do
Wielkiego Księstwa Luksemburga bądź to przez przedsiębiorstwo zagraniczne, bądź przez przedsiębiorstwo luksemburskie. Zezwolenie
takie jest udzielane na wniosek przedsiębiorstwa delegującego zatrudnionych pracowników.
Przedmiotem takiego zbiorowego zezwolenia na pracę w znaczeniu poprzedniego akapitu mogą być jedynie pracownicy związani umową
o pracę na czas nieokreślony zawartą z delegującym ich przedsiębiorstwem, pod warunkiem że obowiązywanie takiej umowy rozpoczęło
się co najmniej sześć miesięcy przed rozpoczęciem zatrudnienia na terytorium Wielkiego Księstwa Luksemburga, które jest przedmiotem
wniosku o zbiorowe zezwolenie na pracę”.
Artykuł 9a akapity pierwszy i drugi tego samego rozporządzenia stanowią:
„Indywidualne i zbiorowe zezwolenia na pracę mogą zostać wydane tylko po wystawieniu przez pracodawcę gwarancji bankowej,
służącej pokryciu kosztów ewentualnej repatriacji pracowników, dla których wnioskuje on o zezwolenie na pracę. Gwarancja taka
musi być udzielona przez należycie upoważnioną instytucję finansową.
Kwota gwarancji bankowej jest ustalona przez specjalną komisję ustanowioną przez art. 7a niniejszego rozporządzenia i nie
może być niższa niż 60 000 franków na jednego pracownika”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
Stojąc na stanowisku, że wymogi wynikające z art. 1, 4, 8, 9 oraz 9a rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r.
są sprzeczne z art. 49 WE, Komisja wszczęła postępowanie o stwierdzenie uchybienia.
Wezwawszy Wielkie Księstwo Luksemburga do przedstawienia uwag, Komisja w dniu 21 marca 2002 r. wydała uzasadnioną opinię,
wzywając to Państwo Członkowskie do przyjęcia środków niezbędnych do zastosowania się do niej w terminie dwóch miesięcy od
powiadomienia o niej. Ponieważ Wielkie Księstwo Luksemburga nie odpowiedziało na tę opinię, Komisja wniosła niniejszą skargę.

W przedmiocie skargi

Argumenty stron
Po pierwsze, Komisja stwierdza, że podporządkowując czasowe delegowanie pracowników na terytorium luksemburskie zasadom regulującym
dostęp pracowników do lokalnego rynku pracy, rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. pociąga za sobą dyskryminację
ze szkodą dla świadczących usługi przedsiębiorstw. Komisja stwierdza ponadto, że to rozporządzenie pociąga za sobą niewątpliwie
ograniczenia sprzeczne z art. 49 WE.
Po drugie, ustosunkowując się do różnorodnych wymogów przewidzianych przez rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r.,
Komisja stwierdza, że wymóg uprzedniego uzyskania zezwolenia na pracę czyni swobodne świadczenie usług jedynie pozornym oraz
że otrzymanie takiego zezwolenia jest uzależnione od władzy dyskrecjonalnej lokalnej administracji. Komisja stoi na stanowisku,
że w przypadku oddelegowania pracowników celem świadczenia usług zapewnienie przestrzegania luksemburskich zasad ochrony socjalnej
jest możliwe za pomocą środków o mniej przymusowym charakterze.
Jeśli chodzi o wymóg umowy o pracę na czas nieokreślony, która obowiązuje co najmniej od sześciu miesięcy przed delegowaniem,
Komisja wskazuje, że jest on sprzeczny z zasadą proporcjonalności. Komisja stwierdza, że w sytuacji gdy wymagania przewidziane
przez przepisy Państwa Członkowskiego, w którym przedsiębiorstwo świadczące usługi ma siedzibę, dotyczące zatrudnienia obywatela
państwa trzeciego, są spełnione, uznać należy, że ta osoba korzysta z legalnego zatrudnienia o stałym charakterze. Dodaje
ona, że wymóg ten nie uwzględnia ani specyfiki pewnych rodzajów działalności, które uciekają się często do rozwiązań w postaci
umów o pracę na czas określony, ani sytuacji świadczenia usług okazjonalnych i przez bardzo krótki czas.
Jeśli chodzi o wymóg gwarancji bankowej, Komisja stwierdza, że nakłada on dodatkowy ciężar gospodarczy na pracodawców mających
siedzibę za granicą, zobowiązanych już uprzednio do uiszczenia opłat, a wręcz wystawienia gwarancji w ich Państwie Członkowskim
pochodzenia, celem otrzymania zezwolenia na pracę w tym państwie. Dodać należy, że inne, mniej restrykcyjne środki pozwoliłyby
na zapewnienie powrotu pracownika do Państwa Członkowskiego, w którym pracodawca ma siedzibę, po zakończeniu świadczenia przezeń
usług.
Rząd luksemburski odpowiada, po pierwsze, że rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. powinno być oceniane przy
uwzględnieniu krajowych przepisów socjalnych, które narzucają ścisłe normy dotyczące minimalnego wynagrodzenia, bezpieczeństwa
w miejscu pracy i czasu trwania umowy o pracę. Rząd ten stwierdza, że jedyny skuteczny sposób zapewnienia przestrzegania tych
przepisów, także w zakresie świadczenia usług przez przedsiębiorstwa zagraniczne zatrudniające obywateli państw trzecich,
polega na kontroli opierającej się na udzielaniu zezwoleń administracyjnych. Potwierdza on także, że przedmiotowe wymagania,
z jednej strony, służą interesowi publicznemu, to jest ochronie socjalnej pracowników, dążąc do wyeliminowania ryzyka ich
wyzysku, zwłaszcza w sytuacji gdy pochodzą oni z krajów trzecich. Z drugiej strony, wymagania te są stosowane zarówno wobec
usługodawców zagranicznych, jak i przedsiębiorstw mających siedzibę w Luksemburgu, a to celem uniknięcia odwrotnej dyskryminacji
na niekorzyść tych ostatnich.
Po drugie, rząd luksemburski podważa uzasadnienie zarzutów sformułowanych przez Komisję w kwestii różnorodnych wymogów postawionych
przez rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r.
Jeśli chodzi o wymóg uzyskania uprzedniego zezwolenia, rząd luksemburski stwierdza, że odniesienie do sytuacji na rynku pracy
i do wyjątkowych przypadków, zawarte odpowiednio w art. 8 i 9 rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r., stanowią
jedynie zastosowanie zasady pierwszeństwa zatrudnienia obywateli Wspólnoty, której poświęcone jest rozporządzenie Rady (EWG)
nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. L 257, str. 2).
Dodać należy, że wykonywanie kontroli sądowej wobec decyzji odmawiających zezwolenia na pracę wyłącza całkowitą władzę dyskrecjonalną
władz luksemburskich.
Rząd luksemburski podważa ponadto stwierdzenie, jakoby środek w postaci zezwolenia zbiorowego miał czynić pozornym świadczenie
usług, podkreślając, że usługodawca ma prawo złożyć wniosek przed ostatecznym udzieleniem zamówienia, a także że wniosek taki
jest przedmiotem postępowania uproszczonego.
Jeśli chodzi o wymóg umowy o pracę na czas nieokreślony, która obowiązuje co najmniej od sześciu miesięcy przed delegowaniem,
rząd luksemburski stwierdza, że wymóg ten zmierza do zagwarantowania pracownikowi trwałego związku z Państwem Członkowskim
pochodzenia, a także ścisłego związku z delegującym go przedsiębiorstwem, mając za cel uniknięcie ryzyka nadużyć wobec siły
roboczej pochodzącej z krajów trzecich, a także negatywnego wpływu dumpingu społecznego na konkurencję. Dodać należy, że w sytuacji
braku perspektywy długookresowego zatrudnienia w swoim przedsiębiorstwie delegowany pracownik, raz już wprowadzony na pewien
okres na luksemburski rynek pracy, mógłby odczuwać pokusę pozostania tam. Rząd luksemburski podważa ponadto rzekomą nieproporcjonalność
spornego wymogu podkreślając, że ochrona pracowników, ze względu na duże zróżnicowania w tym zakresie pomiędzy poszczególnymi
krajami, nie musi być koniecznie zagwarantowana w Państwie Członkowskim, z którego został delegowany pracownik.
Jeśli chodzi o wymóg gwarancji bankowej, rząd luksemburski stwierdza, że sprowadza się ona do uzyskania od instytucji bankowej
listu gwarancyjnego i stanowi koszt tylko 25 EUR na pół roku.

Ocena Trybunału
W świetle utrwalonego orzecznictwa art. 49 WE wymaga nie tylko zniesienia wszelkich form dyskryminacji wobec usługodawcy mającego
siedzibę w innym Państwie Członkowskim ze względu na jego przynależność narodową, ale także zniesienia wszelkich ograniczeń,
nawet jeśli są one stosowane zarówno wobec usługodawców krajowych, jak i tych pochodzących z innych Państw Członkowskich,
ponieważ z natury rzeczy mają one za cel zakaz, ograniczenie lub uczynienie mniej atrakcyjną działalności usługodawcy mającego
siedzibę w innym Państwie Członkowskim, gdzie świadczy on analogiczne usługi (zob. w szczególności wyrok z dnia 24 stycznia
2002 r. w sprawie C-164/99 Portugaia Construções, Rec. str. I-787, pkt 16 oraz cytowane tam orzecznictwo).
Jednakże przepisy krajowe, które regulują obszar niebędący przedmiotem harmonizacji na poziomie wspólnotowym i które są stosowane
zarówno wobec osób, jak i przedsiębiorstw prowadzących działalność na terytorium danego Państwa Członkowskiego, mogą, pomimo
skutku ograniczającego swobodne świadczenie usług, być uzasadnione o tyle, o ile czynią one zadość niezaprzeczalnym racjom
interesu publicznego, który nie jest już chroniony poprzez przepisy, którym usługodawca podlega w Państwie Członkowskim, w którym
ma siedzibę. Przepisy te jednak muszą być właściwe, aby zagwarantować osiągnięcie celu, do którego zmierzają oraz nie wychodzić
poza to, co jest konieczne do jego osiągnięcia (zob. wyroki z dnia 23 listopada 1999 r. w sprawach połączonych C-369/96 i
C-376/96 Arblade i in., Rec. str. I-8453, pkt 34 i 35, oraz już przytoczony wyrok w sprawie Portugaia Construções, pkt 19).
Zgodność spornych wymogów z art. 49 WE powinna być badana w świetle tych właśnie zasad.
Jest niepodważalnym, że warunki, których zgodnie z rozporządzeniem wielkoksiążęcym z dnia 12 maja 1972 r. powinno przestrzegać
przedsiębiorstwo świadczące usługi, zamierzające delegować na terytorium luksemburskie pracowników będących obywatelami państw
trzecich, utrudniają, z powodu obciążeń administracyjnych i finansowych, które sobą przedstawiają, planowane delegowanie oraz
skutkiem tego – prowadzenie przez to przedsiębiorstwo działalności świadczenia usług (zob. podobnie wyrok z dnia 25 października
2001 r. w sprawach połączonych C-49/98, C-50/98, od C-52/98 do C-54/98 oraz od C-68/98 do C-71/98 Finalarte i in., Rec. str. I-7831,
pkt 30).
Jeśli chodzi o delegowanie pracowników z państwa trzeciego przez przedsiębiorstwo wspólnotowe świadczące usługi, zostało już
rozstrzygnięte, że przepisy krajowe, które uzależniają wykonywanie świadczenia usług na terytorium tego kraju przez przedsiębiorstwo
mające siedzibę w innym Państwie Członkowskim od wystawienia zezwolenia administracyjnego, stanowią ograniczenie tej wolności
w znaczeniu art. 49 WE (zob. wyrok z dnia 9 sierpnia 1994 r. w sprawie C-43/93 Vander Elst, Rec. str. I-3803, pkt 15).
Kwestie odnoszące się do delegowania pracowników będących obywatelami państw trzecich w ramach świadczenia usług transgranicznych
nie są zharmonizowane na poziomie wspólnotowym – propozycja dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie warunków delegowania
pracowników będących obywatelami państwa trzeciego w ramach świadczenia usług transgranicznych (Dz.U. 1999, C 67, str. 12),
przedstawiona przez Komisję w dniu 12 lutego 1999 r., do chwili obecnej nie została przyjęta. Ponadto rozporządzenie wielkoksiążęce
z dnia 12 maja 1972 r. stosowane jest zarówno wobec przedsiębiorstw mających siedzibę na terytorium Wielkiego Księstwa, jak
i poza nim, tak jak to wynika w szczególności z art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia.
Należy zatem w tych okolicznościach sprawdzić, czy ograniczenia swobodnego świadczenia usług, które wynikają z rozporządzenia
wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. byłyby uzasadnione celem interesu publicznego oraz, w takim przypadku, czy byłyby
one niezbędne do jego faktycznego osiągnięcia i czy byłoby to dokonywane za pomocą najwłaściwszych środków, (zob. uprzednio
przytoczony wyrok w sprawie Finalarte i in., pkt 37).
W ninejszym przypadku względy, z jednej strony, ochrony socjalnej a z drugiej strony, stabilności rynku pracy, są przywoływane
na poparcie wymogów wynikających z rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r.
Po pierwsze, rząd luksemburski odwołuje się do konieczności czuwania nad przestrzeganiem przepisów krajowych, w szczególności
w zakresie minimalnego wynagrodzenia oraz bezpieczeństwa w miejscu pracy w celu zagwarantowania ochrony socjalnej pracownikom
oddelegowanym na jego terytorium, a także równości, na płaszczyźnie społecznej, warunków konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami
mającymi siedzibę w Luksemburgu i tymi mającymi siedzibę zagranicą. W szczególności w przypadku wniosku o zbiorowe zezwolenie
na pracę wymóg umowy o pracę na czas nieokreślony wiążącej od co najmniej sześciu miesięcy zainteresowanych pracowników z delegującym
ich przedsiębiorstwem zmierza, w opinii rządu, do oddalenia ryzyka nadmiernego wykorzystywania, poprzez ograniczone czasowo
i źle opłacane kontrakty, siły roboczej pochodzącej z krajów trzecich, a także niebezpieczeństwa negatywnego wpływu dumpingu
społecznego na konkurencję.
Oczywiście jedną z niezaprzeczalnych racji interesu publicznego, już uznanych przez Trybunał, jest ochrona pracowników (zob.
szczególnie uprzednio przytoczone wyroki Finalarte i in., pkt 33 oraz Portugaia Construções, pkt 20). Jest także prawdą, że
prawo wspólnotowe nie stoi na przeszkodzie temu, aby Państwa Członkowskie rozciągały stosowanie swojego własnego prawodawstwa,
a także zbiorowych układów pracy zawartych pomiędzy partnerami społecznymi, na wszelkie zatrudnione na ich terytorium osoby,
nawet w sytuacji gdy ich zatrudnienie ma charakter czasowy, i to niezależnie od kraju pochodzenia pracodawcy. Prawdziwe jest
także twierdzenie, że prawo wspólnotowe nie zabrania tym bardziej wymagania poszanowania tych zasad poprzez przyjęcie najwłaściwszych
środków (zob. wyrok z dnia 3 lutego 1982 r. w sprawach połączonych 62/81 i 63/81 Seco i Desquenne & Giral, Rec. str. 223,
pkt 14) w sytuacji gdy okazuje się, że ochrona, której te zasady udzielają, nie jest zagwarantowana przez wymogi identyczne
lub co do zasady porównywalne, których przedsiębiorstwo jest przedmiotem w Państwie Członkowskim, w którym ma siedzibę (zob.
wyroki z dnia 28 marca 1996 r. w sprawie C-272/94 Guiot, Rec. str. I-1905, pkt 16 i 17, oraz w uprzednio przywołanej sprawie
Arblade i in., pkt 51).
W żadnym przypadku nie można uznać za najwłaściwszy środka polegającego na udzieleniu zezwolenia na pracę w postaci takiej,
w jakiej został uregulowany w rozporządzeniu wielkoksiążęcym. Polega on bowiem na zadośćuczynieniu formalnościom i terminom
mającym zniechęcić do swobodnego świadczenia usług przy pomocy delegowanych pracowników będących obywatelami kraju trzeciego.
Wymóg postawiony przedsiębiorstwu świadczącemu usługi, aby sygnalizowało zawczasu lokalnym władzom obecność jednego lub większej
liczby oddelegowanych pracowników, przewidywany czas tej obecności, a także tego, czy świadczenie usługi uzasadnia delegowanie,
stanowiłby równie skuteczny, a mniej restrykcyjny środek niż sporny wymóg. Z natury swojej pozwalałby on tym władzom kontrolować,
czy podczas oddelegowania przestrzegane są luksemburskie przepisy socjalne, z uwzględnieniem także wymogów postawionych przedsiębiorstwu
zgodnie z zasadami prawa socjalnego stosowanymi w Państwie Członkowskim pochodzenia tego przedsiębiorstwa.
Uzależnienie ponadto przyznania zbiorowego zezwolenia na pracę od istnienia umowy o pracę na czas nieokreślony, wiążącej pracowników
z delegującym ich przedsiębiorstwem od co najmniej sześciu miesięcy poprzedzających delegowanie na terytorium luksemburskie,
jako niezbędnego warunku wykonywania świadczenia usług przy pomocy delegowanych pracowników będących obywatelami państwa trzeciego,
wykracza poza to, co może być wymagane ze względu na cel ochrony socjalnej.
Wymóg ten, tak jak słusznie podnosi Komisja, z natury swej znacznie utrudniaj delegowanie pracownika z kraju trzeciego na
terytorium luksemburskie celem świadczenia usług w tych sektorach, w których, z uwagi na specyfikę działalności, często stosuje
się umowy na czas określony lub o wykonanie określonego świadczenia. Zauważyć należy, że zgodnie z objaśnieniami udzielonymi
przez rząd luksemburski przepisy krajowe regulujące umowy o pracę zezwalają, dla pewnych typów zadań, na zatrudnienie pracowników
pochodzących z krajów Wspólnoty za pomocą umów takiego właśnie rodzaju.
Jak to podkreśla rzecznik generalny w pkt 52 swojej opinii, sporny wymóg ma ponadto wpływ na sytuację nowo powstających przedsiębiorstw,
które noszą się z zamiarem świadczenia usług w Luksemburgu, zatrudniając pracowników z krajów trzecich.
Ponadto wymóg ten nie uwzględnia zobowiązań o charakterze społecznym, którym przedsiębiorstwo noszące się z zamiarem delegowania
podlega w kraju pochodzenia, zwłaszcza w zakresie warunków pracy i wynagrodzenia, zgodnie z prawem tego Państwa Członkowskiego
lub też zgodnie ewentualną umową o współpracy zawartą pomiędzy Wspólnotą Europejską a danym krajem trzecim, których stosowanie
ze swej natury wyklucza poważne ryzyko wyzysku pracowników oraz negatywny wpływu na konkurencję pomiędzy przedsiębiorstwami
(zob. przytoczony już wyrok w sprawie Vander Elst, pkt 25).
Należy zatem uznać, że wymogi postawione przez rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. nie są najwłaściwszymi
środkami do osiągnięcia celu ochrony pracowników.
Po drugie, tak jak to wyraźnie wskazuje rząd luksemburski w kwestii wymogu przywołanego w pkt 32–35 niniejszego wyroku, rozporządzenie
wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. zmierza do uniknięcia sytuacji, w której krajowy rynek pracy byłby narażony na zakłócenia
wskutek napływu pracowników będących obywatelami krajów trzecich.
W tym miejscu wspomnieć także należy, że troska o uniknięcie zakłóceń na rynku pracy stanowi z pewnością niezaprzeczalną rację
interesu publicznego (zob. podobnie wyrok z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C-113/89 Rush Portuguesa, Rec. str. I-1417, pkt 13).
Pracownicy zatrudnieni przez przedsiębiorstwo mające siedzibę w Państwie Członkowskim, delegowani do innego Państwa Członkowskiego
celem świadczenia tam usług, nie roszczą sobie tymczasem prawa dostępu do rynku pracy tego drugiego państwa, ponieważ powracają
oni do swego kraju pochodzenia lub pobytu po spełnieniu swej misji (zob. uprzednio przytoczone wyroki w sprawach Rush Portuguesa,
pkt 15, Vander Elst, pkt 21, oraz Finalarte i in., pkt 22).
Zostało już w każdym razie rozstrzygnięte, że Państwo Członkowskie może sprawdzić, czy przedsiębiorstwo mające siedzibę w innym
Państwie Członkowskim, które deleguje na jego terytorium pracowników z kraju trzeciego, nie korzysta ze swobody świadczenia
usług w celu innym niż spełnienie danego świadczenia, jak na przykład przysłanie swego personelu celem ulokowania go bądź
też jego udostępnienia (zob. ww. wyrok w sprawie Rush Portuguesa, pkt 17).
Kontrola tego typu powinna jednocześnie uwzględniać ograniczenia wynikające z prawa wspólnotowego, w szczególności te wynikające
ze swobody świadczenia usług, która nie może stać się pozorna i z której korzystanie nie może być uzależnione od swobodnego
uznania administracyjnemu (zob. uprzednio przytoczony wyrok w sprawie Rush Portuguesa, pkt 17).
W tym przypadku, jak zostało to podniesione w pkt 30 niniejszego wyroku, konieczność uzyskania zezwolenia na pracę jest w stanie,
ze względu na formalności i terminy, które pociąga za sobą, pozbawić sensu swobodne świadczenie usług na terytorium luksemburskim
z udziałem delegowanych pracowników będących obywatelami krajów trzecich.
Ponadto, jak podnosi to Komisja, stwierdzając, że badanie wniosków o indywidualne zezwolenie na pracę powinno być dokonywane
w kontekście sytuacji na rynku pracy oraz że zezwolenie zbiorowe może zostać udzielone tylko w wyjątkowych przypadkach, rozporządzenie
wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. skutkuje uzależnieniem możliwości delegowania pracowników będących obywatelami kraju
trzeciego na terytorium luksemburskie celem świadczenia usług od swobodnego uznania lokalnej administracji.
Wbrew stwierdzeniom rządu luksemburskiego, względy związane z pierwszeństwem zatrudnienia obywateli Wspólnoty są pozbawione
znaczenia jeśli chodzi o pracowników, którzy mają być delegowani w ramach świadczenia usług, a zatem których przeznaczeniem
nie jest wejście na rynek pracy przyjmującego Państwa Członkowskiego. Jeśli chodzi o fakt, przyznany przez sam rząd, że decyzje
administracyjne mogą być przedmiotem kontroli sądowej, to jest on dodatkowym argumentem na to, że uzyskanie wymaganego zezwolenia
na pracę może stanowić dla usługodawcy przyczynę niekorzystnych opóźnień.
Jeśli chodzi o postawiony w przypadku zbiorowych zezwoleń na pracę wymóg umów o pracę na czas nieokreślony wiążących pracowników
z ich przedsiębiorstwem delegującym od co najmniej sześciu miesięcy, zostało już podniesione w pkt 33 i 34 niniejszego wyroku,
że jest on w stanie znacząco utrudnić spełnienie świadczenia usług na terytorium luksemburskim przez przedsiębiorstwa działające
w sektorze charakteryzującym się stosowaniem umów na czas określony lub o wykonanie określonego świadczenia lub też przez
przedsiębiorstwa nowo powstałe przy pomocy delegowanych pracowników będących obywatelami kraju trzeciego.
Wymóg ten jest ponadto nieproporcjonalny w stosunku do celu polegającego na zapewnieniu powrotu pracowników do Państwa Członkowskiego
pochodzenia po zakończeniu ich delegowania.
Nałożone na przedsiębiorstwo świadczące usługi zobowiązanie, aby dostarczyć lokalnym władzom informacje poświadczające, że
dani pracownicy mają uregulowaną sytuację w Państwie Członkowskim, gdzie to przedsiębiorstwo ich zatrudnia, zwłaszcza jeśli
chodzi o legalność pobytu, zezwolenie na pracę oraz zabezpieczenie socjalne, dawałoby tym władzom, w mniej restrykcyjny, ale także
skuteczny sposób, gwarancje co do legalności sytuacji takich pracowników, a także co do tego, że wykonują oni swoją główną
działalność zawodową w Państwie Członkowskim, w którym ma siedzibę przedsiębiorstwo świadczące usługi. W połączeniu z dostarczonymi
przez to przedsiębiorstwo danymi dotyczącymi przewidywanego okresu oddelegowania informacje te pozwoliłyby władzom luksemburskim
na podjęcie, w danym przypadku, odpowiednich środków po upływie tego okresu.
Zobowiązanie do wystawienia, celem uzyskania zezwolenia na pracę, gwarancji bankowej mającej pokryć koszty ewentualnej repatriacji
pracownika po zakończeniu jego delegowania stanowi dla przedsiębiorstw świadczących usługi ciężar nieproporcjonalny do zamierzonego
celu. Jak zostało to podniesione przez rzecznika generalnego w pkt 56 jego opinii, do przyjęcia są środki respektujące swobodne
świadczenie usług bardziej niż ogólne zobowiązanie do wystawienia uprzedniej gwarancji, takie jak nakaz zapłaty kosztów rzeczywiście
spowodowanych przez ewentualną repatriację.
Należy zatem stwierdzić, że wymogi postawione przez rozporządzenie wielkoksiążęce z dnia 12 maja 1972 r. są nieodpowiednie
dla osiągnięcia celu uniknięcia destabilizacji lokalnego rynku pracy.
W świetle powyższego zarzuty sformułowane przez Komisję wobec rozporządzenia wielkoksiążęcego z dnia 12 maja 1972 r. okazują
się uzasadnione.
Należy zatem stwierdzić, że stawiając usługodawcom mającym siedzibę w innym Państwie Członkowskim i noszącym się z zamiarem
delegowania na terytorium Wielkiego Księstwa Luksemburga pracowników będących obywatelami kraju trzeciego wymóg uzyskania
indywidualnego zezwolenia na pracę, którego wydanie jest podporządkowane względom związanym z rynkiem pracy, lub też stawiając
wymóg zezwolenia zbiorowego, które może zostać wydane jedynie w wyjątkowych przypadkach i wtedy, gdy pracownicy byliby związani
z przedsiębiorstwem delegującym umowami o pracę na czas nieokreślony od co najmniej sześciu miesięcy przed oddelegowaniem,
a także zobowiązując usługodawcę do dostarczenia gwarancji bankowej, Wielkie Księstwo Luksemburga uchybiło zobowiązaniom ciążącym
na nim mocy art. 49 WE.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 ust. 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Wielkiego Księstwa Luksemburga kosztami postępowania, a Wielkie Księstwa Luksemburga
przegrało sprawę, należy obciążyć je kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Stawiając usługodawcom mającym siedzibę w innym Państwie Członkowskim i noszącym się z zamiarem delegowania na terytorium
Wielkiego Księstwa Luksemburga pracowników będących obywatelami kraju trzeciego wymóg uzyskania indywidualnego zezwolenia
na pracę, którego wydanie jest podporządkowane względom związanym z rynkiem pracy, lub też stawiając wymóg zezwolenia zbiorowego,
które może zostać wydane jedynie w wyjątkowych przypadkach i wtedy, gdy pracownicy byliby związani z przedsiębiorstwem delegującym
umowami o pracę na czas nieokreślony od co najmniej sześciu miesięcy przed oddelegowaniem, a także zobowiązując usługodawcę
do dostarczenia gwarancji bankowej, Wielkie Księstwo Luksemburga uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim mocy art. 49 WE.
2)
Wielkie Księstwo Luksemburga zostaje obciążone kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.