CELEX: 62009CJ0061
Κοινή γεωργική πολιτική
Ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου ορισμένων καθεστώτων ενισχύσεων
Κανονισμός (ΕΚ) 1782/2003
Καθεστώς ενιαίας ενισχύσεως
Κοινοί κανόνες για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης
Έννοια "επιλέξιμου εκταρίου"
Μη γεωργικές δραστηριότητες
Προϋποθέσεις για την υπαγωγή γεωργικής εκτάσεως σε εκμετάλλευση

της 22ας Οκτωβρίου 2007 και επανέφερε σε ισχύ την τροποποιητική απόφαση.
Το εν λόγω Verwaltungsgericht έκρινε καταρχάς ότι, στην περίπτωση που η εκμετάλλευση έχει χαρακτηριστικά τόσο προστασίας της
φύσεως όσο και εκτατικής γεωργικής δραστηριότητας, λαμβάνεται υπόψη το δικαίωμα επί του οποίου αυτή θεμελιώνεται. Εν συνεχεία
επισήμανε ότι το καθεστώς ενιαίας ενισχύσεως δεν αποβλέπει στην ενίσχυση του εισοδήματος για την εκπλήρωση καθηκόντων προστασίας
του φυσικού περιβάλλοντος με τα οποία η κρατική διοίκηση έχει επιφορτίσει τον γεωργό. Το εν λόγω δικαστήριο έκρινε επιπλέον
ότι γεωργική χρήση μπορούσε να υπάρξει μόνον αν ο γεωργός είχε αποκτήσει το δικαίωμα εκμεταλλεύσεως βάσει μισθώσεως αγροτικού
κτήματος ή παρόμοιας συναλλαγής. Εκτίμησε εξάλλου ότι, στο πλαίσιο της υποθέσεως της κύριας δίκης, ο σκοπός για τον οποίο
οι εν λόγω εκτάσεις παραχωρήθηκαν στην A. Niedermair-Schiemann δεν ήταν γεωργικός, αλλά αναγόταν στην προστασία της φύσεως.
Τέλος, έκρινε ότι, για να είναι επιλέξιμες για τη χορήγηση ενισχύσεως, οι οικείες εκτάσεις πρέπει να υπάγονται στη γεωργική
εκμετάλλευση που λαμβάνει την ως άνω ενίσχυση και ο γεωργός πρέπει να έχει το δικαίωμα χρήσεώς τους για γεωργικούς σκοπούς,
πράγμα που δεν συμβαίνει εν προκειμένω.
Το Landkreis Bad Dürkheim και η A. Niedermair-Schiemann άσκησαν έφεση κατά της εν λόγω αποφάσεως ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου.
Σύμφωνα με το εν λόγω δικαστήριο, η λύση της διαφοράς της κύριας δίκης εξαρτάται από το ζήτημα αν οι επίμαχες εκτάσεις αποτελούν
«επιλέξιμα εκτάρια» κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Oberverwaltungsgericht Rheinland-Pfalz αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να
υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)      Υφίσταται γεωργική έκταση κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003 και στην περίπτωση που
η χρήση της εξυπηρετεί μεν και γεωργικούς σκοπούς (βοσκή για την εκτροφή προβάτων), αλλά κύριος σκοπός είναι η προστασία του
τοπίου και της φύσεως;
2)      Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα:
Χρησιμοποιείται μια έκταση για μη γεωργικές δραστηριότητες κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ)
1782/2003, όταν η οικεία δραστηριότητα εξυπηρετεί κυρίως την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος ή εν πάση περιπτώσει όταν
ο γεωργός, κατά την εκπλήρωση των σκοπών προστασίας της φύσεως, ενεργεί σύμφωνα με οδηγίες της αρμόδιας για την προστασία
του φυσικού περιβάλλοντος αρχής;
3)      Σε περίπτωση που υφίσταται γεωργική έκταση (ερώτημα 1), η οποία χρησιμοποιείται επίσης για γεωργική δραστηριότητα (ερώτημα
2):
Για να μπορεί να λογίζεται ότι μια γεωργική έκταση υπάγεται στην οικεία εκμετάλλευση [“γεωργική έκταση της εκμεταλλεύσεως”
κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003]:
α)      Απαιτείται η έκταση αυτή να είναι στη διάθεση της εκμεταλλεύσεως έναντι ανταλλάγματος βάσει συμβάσεως μισθώσεως αγροτικού
κτήματος ή παρόμοιας δικαιοπραξίας με περιορισμένη χρονική διάρκεια;
β)      Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως: Θίγεται η ως άνω υπαγωγή στην εκμετάλλευση όταν οι εκτάσεις παραχωρούνται στην εκμετάλλευση
άνευ ανταλλάγματος ή απλώς έναντι αναλήψεως της υποχρεώσεως καταβολής εισφορών προς τον επαγγελματικό [ασφαλιστικό] φορέα,
προκειμένου να χρησιμοποιηθούν κατά ορισμένο τρόπο και εντός περιορισμένου χρονικού διαστήματος σύμφωνα με τους σκοπούς της
προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος;
γ)      Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως: Θίγεται η ως άνω υπαγωγή στην εκμετάλλευση όταν η εκμετάλλευση βαρύνεται με την υποχρέωση
να εκτελεί ορισμένες εργασίες στις σχετικές εκτάσεις λαμβάνοντας αντίστοιχη αποζημίωση;»

Επί των προδικαστικών ερωτημάτων

Επί του πρώτου και του δευτέρου ερωτήματος
Με τα δύο πρώτα ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξετασθούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να πληροφορηθεί
αν το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει να είναι επιλέξιμη έκταση η οποία,
μολονότι χρησιμοποιείται και για γεωργικούς σκοπούς, εξυπηρετεί κυρίως την προστασία του τοπίου και της φύσεως, ιδίως όταν,
κατά την εκπλήρωση των σκοπών προστασίας της φύσεως, ο γεωργός οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες της αρμόδιας για την ως άνω
προστασία αρχής.
Κατά το πρώτο εδάφιο του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003, «επιλέξιμα εκτάρια» είναι κάθε γεωργική έκταση
της εκμεταλλεύσεως που καλύπτεται από αρόσιμη γη και μόνιμους βοσκοτόπους εκτός από εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για μόνιμες
καλλιέργειες, δάση ή εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για μη γεωργικές δραστηριότητες.
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, πρώτον, αν μπορεί να θεωρείται ως γεωργική μια έκταση η οποία, μολονότι χρησιμοποιείται
για γεωργικούς σκοπούς, εξυπηρετεί κυρίως την προστασία του τοπίου και της φύσεως.
Το άρθρο 2, στοιχείο α΄, του κανονισμού 795/2004 ορίζει τη γεωργική έκταση ως τη συνολική έκταση της αρόσιμης γης, των μόνιμων
βοσκοτόπων και των μόνιμων καλλιεργειών.
Βάσει του άρθρου 2, στοιχείο β΄, του εν λόγω κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, σημείο 1, του κανονισμού 796/2004, αρόσιμη
γη είναι η γη που καλλιεργείται για φυτική παραγωγή και η γη υπό παύση καλλιέργειας ή γη διατηρούμενη σε καλή γεωργική και
περιβαλλοντική κατάσταση σύμφωνα με το άρθρο 5 του κανονισμού 1782/2003.
Κατά το άρθρο 2, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 795/2004, σε συνδυασμό με το άρθρο 2, σημείο 2, του κανονισμού 796/2004, μόνιμος
βοσκότοπος είναι η γη που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη αγρωστωδών ή άλλων ποωδών κτηνοτροφικών φυτών και δεν έχει περιληφθεί
στην εναλλαγή καλλιεργειών της εκμετάλλευσης για διάστημα πενταετίας ή μεγαλύτερο.
Όπως προκύπτει από τις διατάξεις που μνημονεύθηκαν στις σκέψεις 32 έως 36 της παρούσας αποφάσεως, ο χαρακτηρισμός ως «αρόσιμης
γης» ή ως «μονίμου βοσκοτόπου» και, συνεπώς, ως «γεωργικής εκτάσεως» εξαρτάται από την πραγματική χρήση των επίμαχων γαιών.
Έτσι, μια έκταση πρέπει να θεωρείται ως γεωργική εφόσον χρησιμοποιείται ως αρόσιμη γη ή ως μόνιμος βοσκότοπος κατά την έννοια
του άρθρου 2, σημεία 1 και 2, του κανονισμού 796/2004.
Συνεπώς, το γεγονός ότι γεωτεμάχια τα οποία πράγματι χρησιμοποιούνται ως αρόσιμες γαίες ή ως μόνιμοι βοσκότοποι έχουν ως κύριο
προορισμό την προστασία της φύσεως και τη διατήρηση του φυσικού τοπίου δεν εμποδίζει τον χαρακτηρισμό τους ως γεωργικής εκτάσεως
κατά την έννοια του άρθρου 2, σημεία 1 και 2, του κανονισμού 796/2004.
Ως εκ περισσού, επισημαίνεται ότι, όπως προκύπτει από την τρίτη, την εικοστή πρώτη και την εικοστή τέταρτη αιτιολογική σκέψη
του κανονισμού 1782/2003, η προστασία του περιβάλλοντος συγκαταλέγεται στους σκοπούς του καθεστώτος ενιαίας ενισχύσεως. Το
Δικαστήριο έχει κρίνει επίσης ότι η προστασία του περιβάλλοντος, η οποία συνιστά έναν από τους βασικούς σκοπούς της Ευρωπαϊκής
Ένωσης, πρέπει να θεωρηθεί ως σκοπός εντασσόμενος στην κοινή πολιτική στον τομέα της γεωργίας (απόφαση της 16ης Ιουλίου 2009,
C‑428/07, Horvath, Συλλογή 2009, σ. I‑6355, σκέψη 29). Εξάλλου, το άρθρο 2, σημείο 1, του κανονισμού 796/2004 προβλέπει ρητώς
ότι αρόσιμη γη και κατά συνέπεια γεωργική έκταση δυνάμει του άρθρου 2, στοιχείο α΄, του κανονισμού 795/2004 είναι η γη που
διατηρείται σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού 1782/2003.
Στο πλαίσιο αυτό, θα αποτελούσε αντίφαση το να παύει να είναι επιλέξιμη μια γεωργική έκταση όταν χρησιμοποιείται χάριν της
διατηρήσεως του φυσικού τοπίου και της προστασίας της φύσεως.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το γεγονός ότι μια έκταση προορίζεται κυρίως για την προστασία της φύσεως και τη διατήρηση του
φυσικού τοπίου δεν αίρει τον χαρακτήρα της ως γεωργικής εκτάσεως κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού
1782/2003, εφόσον, εν προκειμένω, η έκταση χρησιμοποιείται πράγματι ως αρόσιμη γη ή βοσκότοπος.
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να πληροφορηθεί αν μπορεί να είναι επιλέξιμη η γεωργική έκταση στην οποία ασκείται δραστηριότητα
που εξυπηρετεί κατά κύριο λόγο την προστασία του τοπίου και της φύσεως.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 44, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1782/2003, δεν
είναι επιλέξιμες οι γεωργικές εκτάσεις που χρησιμοποιούνται για μη γεωργικές δραστηριότητες.
Το άρθρο 2, στοιχείο γ΄, του εν λόγω κανονισμού ορίζει τη γεωργική δραστηριότητα ως την παραγωγή, την εκτροφή ή την καλλιέργεια
γεωργικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων της συγκομιδής, της άμελξης, της αναπαραγωγής και εκτροφής ζώων για γεωργική εκμετάλλευση,
ή της διατήρησης της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική κατάσταση, όπως ορίζεται στο άρθρο 5 του εν λόγω κανονισμού.
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο θέτει το ζήτημα αν είναι επιλέξιμη η γεωργική έκταση που χρησιμοποιείται τόσο για γεωργικές
όσο και για μη γεωργικές δραστηριότητες κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου 44, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο.
Εντούτοις, εν προκειμένω διαπιστώνεται ότι, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, οι επίμαχες εκτάσεις χρησιμοποιούνταν
για γεωργική δραστηριότητα.
Ειδικότερα, εφόσον μια γεωργική έκταση χρησιμοποιείται για γεωργική δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 2, στοιχείο γ΄,
του κανονισμού 1782/2003, δεν έχει σημασία για την εφαρμογή του άρθρου 44, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού το αν η δραστηριότητα
αυτή έχει κυρίως γεωργικούς σκοπούς ή σκοπούς που ανάγονται στην προστασία της φύσεως.
Ομοίως, δεν έχει σημασία, λαμβανομένου υπόψη του ορισμού της γεωργικής δραστηριότητας που περιέχεται στην εν λόγω διάταξη,
το γεγονός ότι ο γεωργός οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες της αρμόδιας εθνικής αρχής. Τούτο καθόσον μάλιστα, κατά το άρθρο
3 του κανονισμού 1782/2003, όχι μόνο οφείλει ο γεωργός ο οποίος λαμβάνει άμεσες ενισχύσεις να εφαρμόζει τις κανονιστικές απαιτήσεις
διαχειρίσεως που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ του ως άνω κανονισμού και τις ορθές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες
που θεσπίζονται στο άρθρο 5 του κανονισμού αυτού, αλλά και η αρμόδια εθνική αρχή θέτει στη διάθεση του γεωργού τον κατάλογο
με τις κανονιστικές απαιτήσεις διαχείρισης και τις ορθές γεωργικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που πρέπει να εφαρμοσθούν.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003 έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει να είναι
επιλέξιμη η έκταση η οποία, μολονότι χρησιμοποιείται και για γεωργικούς σκοπούς, εξυπηρετεί κυρίως την προστασία του τοπίου
και της φύσεως. Επιπλέον, το γεγονός ότι ο γεωργός οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες της αρμόδιας για την προστασία του φυσικού
περιβάλλοντος αρχής δεν αίρει τον γεωργικό χαρακτήρα δραστηριότητας η οποία ανταποκρίνεται στον ορισμό του άρθρου 2, στοιχείο
γ΄, του εν λόγω κανονισμού.

Επί του τρίτου ερωτήματος
Το τρίτο ερώτημα αφορά το ζήτημα των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μια γεωργική έκταση μπορεί να θεωρηθεί ως υπαγόμενη σε εκμετάλλευση
κατά την έννοια του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003.
Ειδικότερα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί καταρχάς να πληροφορηθεί αν είναι απαραίτητο, προκειμένου να θεωρηθεί ότι γεωργική
έκταση υπάγεται στην εκμετάλλευση γεωργού, ο εν λόγω γεωργός να κατέχει την έκταση αυτή εξ επαχθούς αιτίας, βάσει συμβάσεως
μισθώσεως αγροτικού κτήματος ή άλλου είδους συμβάσεως μισθώσεως της ίδιας φύσεως. Το εν λόγω δικαστήριο ζητεί εν συνεχεία
να πληροφορηθεί αν υπάγεται στην εκμετάλλευση η έκταση η οποία παραχωρείται στον γεωργό για καθορισμένη χρήση εντός περιορισμένου
χρονικού διαστήματος και σύμφωνα με τους σκοπούς της προστασίας της φύσεως. Τέλος, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν μια γεωργική
έκταση μπορεί να θεωρηθεί ως υπαγόμενη στην εκμετάλλευση όταν ο γεωργός υποχρεούται να εκτελεί εντός αυτής ορισμένες εργασίες
λαμβάνοντας αντίστοιχη αμοιβή.
Πρώτον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, βάσει του άρθρου 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003, επιλέξιμες είναι οι γεωργικές
εκτάσεις της εκμεταλλεύσεως. Η εκμετάλλευση ορίζεται στο άρθρο 2, στοιχείο β΄, του ως άνω κανονισμού ως το σύνολο των παραγωγικών
μονάδων που διαχειρίζεται ο γεωργός και οι οποίες βρίσκονται στην επικράτεια του ιδίου κράτους μέλους.
Το άρθρο 44, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού διευκρινίζει ότι τα αγροτεμάχια τα οποία αντιστοιχούν στην επιλέξιμη έκταση
που συνοδεύει κάθε δικαίωμα ενίσχυσης πρέπει να βρίσκονται στην κατοχή του γεωργού για χρονική περίοδο τουλάχιστον δέκα μηνών.
Έτσι, διαπιστώνεται ότι ούτε η παράγραφος 2 ούτε η παράγραφος 3 του άρθρου 44 του κανονισμού 1782/2003 προσδιορίζουν τη φύση
της εννόμου σχέσεως βάσει της οποίας ο γεωργός χρησιμοποιεί την οικεία έκταση. Συνεπώς, από τις διατάξεις αυτές δεν προκύπτει
ότι τα επίμαχα αγροτεμάχια πρέπει να βρίσκονται στην κατοχή του γεωργού βάσει συμβάσεως μισθώσεως αγροτικού κτήματος ή αντίστοιχης
συναλλαγής.
Επομένως, σύμφωνα με την αρχή της συμβατικής ελευθερίας, οι συμβαλλόμενοι είναι ελεύθεροι να διαμορφώσουν την έννομη σχέση
επί της οποίας θεμελιώνεται η χρήση της οικείας εκτάσεως. Ελλείψει αντίθετης διατάξεως, οι συμβαλλόμενοι είναι επίσης ελεύθεροι
να προβλέψουν ότι η παραχώρηση των αγροτεμαχίων γίνεται χωρίς οικονομικό αντάλλαγμα.
Ομοίως, δύνανται να προβλέψουν ότι, σε αντάλλαγμα της εν λόγω παραχωρήσεως, ο γεωργός οφείλει να αναλάβει την υποχρέωση της
καταβολής εισφορών προς τον επαγγελματικό ασφαλιστικό φορέα.
Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να πληροφορηθεί αν μια έκταση μπορεί να θεωρηθεί ως υπαγόμενη στην εκμετάλλευση όταν
επιβάλλονται στον γεωργό, όπως συμβαίνει στο πλαίσιο της συμβάσεως την οποία συνήψε η A. Niedermair-Schiemann στις 12 Νοεμβρίου
1998 με το ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου, ορισμένοι περιορισμοί σχετικά με τη διάρκεια και τη φύση των δραστηριοτήτων
που επιτρέπονται στην έκταση αυτή.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 52 της παρούσας αποφάσεως, μια έκταση υπάγεται στην εκμετάλλευση
του γεωργού όταν αυτός έχει την εξουσία να τη διαχειριστεί για την άσκηση γεωργικής δραστηριότητας.
Ούτε ο κανονισμός 1782/2003 ούτε οι κανονισμοί 795/2004 και 796/2004 παρέχουν διευκρινίσεις όσον αφορά την ακριβή έννοια της
φράσεως «παραγωγικές μονάδες που διαχειρίζεται ο γεωργός» του άρθρου 2, στοιχείο β΄, του κανονισμού 1782/2003.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, ο προσδιορισμός της σημασίας και του περιεχομένου εκφράσεων ως προς τις οποίες το δίκαιο
της Ένωσης δεν παρέχει κανέναν ορισμό πρέπει να γίνεται σύμφωνα με το συνηθισμένο τους νόημα στην καθημερινή γλώσσα, λαμβάνοντας
ταυτόχρονα υπόψη το πλαίσιο εντός του οποίου αυτές χρησιμοποιούνται και τους σκοπούς της ρυθμίσεως της οποίας αποτελούν τμήμα
(απόφαση της 10ης Μαρτίου 2005, C‑336/03, easyCar, Συλλογή 2005, σ. I‑1947, σκέψη 21 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Όσον αφορά το καθεστώς ενιαίας ενισχύσεως, σε αντίθεση προς όσα ισχυρίζεται η ADD με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η έννοια
της διαχειρίσεως δεν προϋποθέτει να έχει ο γεωργός απεριόριστη εξουσία διαθέσεως της οικείας εκτάσεως στο πλαίσιο της χρήσεώς
της για γεωργικούς σκοπούς.
Ο γεωργός πρέπει όμως να διαθέτει, όσον αφορά την έκταση αυτή, επαρκή αυτονομία για την άσκηση της γεωργικής δραστηριότητάς
του, πράγμα που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως.
Σε περιπτώσεις όπως αυτή της διαφοράς της κύριας δίκης, ενδιαφέρει ιδίως το να μην εξαρτάται τελείως ο γεωργός από τις οδηγίες
της αρμόδιας εθνικής αρχής. Έτσι, παρά τις οδηγίες της ως άνω αρχής, ο γεωργός πρέπει να είναι σε θέση να ασκήσει κάποια εξουσία
λήψεως αποφάσεων στο πλαίσιο της χρήσεως της οικείας εκτάσεως.
Εξάλλου, κατά το άρθρο 44, παράγραφος 3, του κανονισμού 1782/2003, οι επιλέξιμες εκτάσεις πρέπει να βρίσκονται στην κατοχή
του γεωργού για διάστημα τουλάχιστον δέκα μηνών.
Κατά τη διάρκεια του διαστήματος αυτού, ο γεωργός πρέπει να είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει με επαρκή αυτονομία την εν λόγω
έκταση για τις γεωργικές του δραστηριότητες, περιλαμβανομένης της διατηρήσεως της γης σε καλή γεωργική και περιβαλλοντική
κατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού 1782/2003.
Επιπλέον, σημαντικό είναι οι επίμαχες εκτάσεις να μη χρησιμοποιούνται από τρίτον για την άσκηση γεωργικής δραστηριότητας κατά
τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου. Συγκεκριμένα, προκειμένου να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να διεκδικήσουν τα εν λόγω αγροτεμάχια
ως υπαγόμενα στην εκμετάλλευσή τους περισσότεροι γεωργοί, είναι απαραίτητο, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι ως άνω
εκτάσεις να μη μπορούν να θεωρηθούν ως υπαγόμενες στην εκμετάλλευση άλλων γεωργών στο πλαίσιο του καθεστώτος ενιαίας ενισχύσεως.
Τρίτον, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν μια γεωργική έκταση μπορεί να θεωρηθεί ως υπαγόμενη στην εκμετάλλευση όταν ο γεωργός
υποχρεούται να εκτελεί εντός αυτής ορισμένες εργασίες λαμβάνοντας αντίστοιχη αμοιβή.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003, η γεωργική εκμετάλλευση αποτελείται
από αρόσιμη γη και μόνιμους βοσκοτόπους που χρησιμοποιούνται για γεωργική δραστηριότητα, την οποία ασκεί ο γεωργός με κάποια
αυτονομία.
Πρέπει επίσης να διευκρινιστεί ότι η άσκηση της γεωργικής δραστηριότητας στις οικείες εκτάσεις πρέπει να γίνεται στο όνομα
και για λογαριασμό του γεωργού, πράγμα το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει.
Το γεγονός ότι ο γεωργός υποχρεούται επίσης να πραγματοποιεί έναντι αμοιβής ορισμένες εργασίες για λογαριασμό τρίτου δεν ασκεί
συναφώς επιρροή.
Συνεπώς, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003 έχει την έννοια
ότι:
–        δεν είναι απαραίτητο, προκειμένου να θεωρηθεί ότι γεωργική έκταση υπάγεται στην εκμετάλλευση γεωργού, ο εν λόγω γεωργός να
κατέχει την έκταση αυτή εξ επαχθούς αιτίας, βάσει συμβάσεως μισθώσεως αγροτικού κτήματος ή άλλου είδους συμβάσεως μισθώσεως
της ίδιας φύσεως·
–        δεν απαγορεύει να θεωρηθεί ως υπαγόμενη σε εκμετάλλευση η έκταση που παραχωρείται στον γεωργό δωρεάν, με μόνο αντάλλαγμα την
εκ μέρους του ανάληψη της υποχρεώσεως καταβολής των εισφορών προς τον επαγγελματικό ασφαλιστικό φορέα, για καθορισμένη χρήση
εντός περιορισμένου χρονικού διαστήματος, σύμφωνα με τους σκοπούς της προστασίας της φύσεως, υπό την προϋπόθεση ότι ο ως άνω
γεωργός είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει την εν λόγω έκταση με επαρκή αυτονομία για τις γεωργικές του δραστηριότητες τουλάχιστον
για διάστημα δέκα μηνών, και ότι
–        η υπαγωγή της οικείας εκτάσεως στην εκμετάλλευση του γεωργού δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι αυτός υποχρεούται να πραγματοποιεί
έναντι αμοιβής ορισμένες εργασίες για λογαριασμό τρίτου, εφόσον χρησιμοποιεί την ως άνω έκταση και για την άσκηση της γεωργικής
του δραστηριότητας στο όνομά του και για λογαριασμό του.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι
κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003 του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, για τη θέσπιση κοινών
κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης στα πλαίσια της κοινής γεωργικής πολιτικής και για τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων
στήριξης για τους γεωργούς και για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 2019/93, (ΕΚ) 1452/2001, (ΕΚ) 1453/2001, (ΕΚ) 1454/2001,
(ΕΚ) 1868/94, (ΕΚ) 1251/1999, (ΕΚ) 1254/1999, (ΕΚ) 1673/2000, (ΕΟΚ) 2358/71 και (ΕΚ) 2529/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον
κανονισμό (ΕΚ) 2013/2006 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 2006, έχει την έννοια ότι δεν απαγορεύει να είναι επιλέξιμη η
έκταση η οποία, μολονότι χρησιμοποιείται και για γεωργικούς σκοπούς, εξυπηρετεί κυρίως την προστασία του τοπίου και της φύσεως.
Επιπλέον, το γεγονός ότι ο γεωργός οφείλει να ακολουθεί τις οδηγίες της αρμόδιας για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος
αρχής δεν αίρει τον γεωργικό χαρακτήρα δραστηριότητας η οποία ανταποκρίνεται στον ορισμό του άρθρου 2, στοιχείο γ΄, του εν
λόγω κανονισμού.
2)
Το άρθρο 44, παράγραφος 2, του κανονισμού 1782/2003, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2013/2006, έχει την έννοια ότι:
–
δεν είναι απαραίτητο, προκειμένου να θεωρηθεί ότι γεωργική έκταση υπάγεται στην εκμετάλλευση γεωργού, ο εν λόγω γεωργός να
κατέχει την έκταση αυτή εξ επαχθούς αιτίας, βάσει συμβάσεως μισθώσεως αγροτικού κτήματος ή άλλου είδους συμβάσεως μισθώσεως
της ίδιας φύσεως·
–
δεν απαγορεύει να θεωρηθεί ως υπαγόμενη σε εκμετάλλευση η έκταση που παραχωρείται στον γεωργό δωρεάν, με μόνο αντάλλαγμα την
εκ μέρους του ανάληψη της υποχρεώσεως καταβολής των εισφορών προς τον επαγγελματικό ασφαλιστικό φορέα, για καθορισμένη χρήση
εντός περιορισμένου χρονικού διαστήματος, σύμφωνα με τους σκοπούς της προστασίας της φύσεως, υπό την προϋπόθεση ότι ο ως άνω
γεωργός είναι σε θέση να χρησιμοποιήσει την εν λόγω έκταση με επαρκή αυτονομία για τις γεωργικές του δραστηριότητες τουλάχιστον
για διάστημα δέκα μηνών, και ότι
–
η υπαγωγή της οικείας εκτάσεως στην εκμετάλλευση του γεωργού δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι αυτός υποχρεούται να πραγματοποιεί
έναντι αμοιβής ορισμένες εργασίες για λογαριασμό τρίτου, εφόσον χρησιμοποιεί την ως άνω έκταση και για την άσκηση της γεωργικής
του δραστηριότητας στο όνομά του και για λογαριασμό του.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.