CELEX: 62006CJ0443
Άμεσοι φόροι
Φορολόγηση της υπεραξίας ακινήτου
Ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων
Βάση επιβολής φόρου
Δυσμενής διάκριση
Συνοχή του φορολογικού συστήματος

της 19ης Ιανουαρίου 2006, C‑265/04, Bouanich, Συλλογή 2006, σ. Ι‑923, σκέψη 38).
Υπό το φως της παρατεθείσας στην προηγούμενη σκέψη νομολογίας, πρέπει να εξεταστεί, καταρχάς, αν η διαφορετική φορολόγηση
των εισοδημάτων, ανάλογα με το αν η υπεραξία κατά τη μεταβίβαση ακινήτου στην Πορτογαλία πραγματοποιείται από κάτοικο ημεδαπής
ή κάτοικο αλλοδαπής, αφορά αντικειμενικά δυσανάλογες καταστάσεις.
Η Πορτογαλική Κυβέρνηση υποστηρίζει, συναφώς, ότι η συγκεκριμένη διαφορετική μεταχείριση είναι απολύτως δικαιολογημένη λόγω
της διαφορετικής καταστάσεως των φορολογουμένων των δύο αυτών κατηγοριών. Ο περιορισμός κατά 50 % της βάσεως επιβολής φόρου
ισχύει μόνον ως προς τους κατοίκους ημεδαπής, διότι αυτοί φορολογούνται για το εισόδημα που πραγματοποιούν παγκοσμίως με κλιμακούμενους
συντελεστές. Αντιθέτως, οι κάτοικοι ημεδαπής φορολογούνται μόνο για τα εισοδήματα που πραγματοποιούν στην Πορτογαλία. Δηλαδή,
ο μηχανισμός που θεσπίζει μια εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, αποσκοπεί στο να μη θιγούν οι κάτοικοι
ημεδαπής οι οποίοι, σε αντίθεση με τους κατοίκους αλλοδαπής, φορολογούνται με κλιμακούμενους συντελεστές.
Επιπλέον, προβάλλει ότι η διαφορετική φορολογική μεταχείριση  που απορρέει από την εφαρμογή διαφορετικής φορολογικής βάσεως
για τους κατοίκους αλλοδαπής πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με το γενικό σύστημα φορολογίας εισοδήματος που ισχύει τόσο
για τους κατοίκους ημεδαπής όσο και για τους κατοίκους αλλοδαπής.
Με το επιχείρημα αυτό, η Πορτογαλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι η θέσπιση διαφορετικής φορολογικής βάσεως, για τη φορολόγηση των
υπεραξιών που πραγματοποιούνται από κατοίκους αλλοδαπής, δικαιολογείται αν ληφθεί υπόψη το σύστημα φορολογίας εισοδήματος
και, ειδικότερα, το γεγονός ότι οι κάτοικοι ημεδαπής και οι κάτοικοι αλλοδαπής φορολογούνται με διαφορετικούς συντελεστές.
Συγκεκριμένα, το φορολογητέο εισόδημα των πρώτων προκύπτει από την άθροιση των εισοδημάτων διαφόρων κατηγοριών, περιλαμβανομένων,
επομένως, των υπεραξιών που αποκομίζουν κάθε έτος, και φορολογείται με κλιμακούμενους συντελεστές, ενώ, για τους κατοίκους
αλλοδαπής, ο CIRS προβλέπει ειδικό αναλογικό συντελεστή.
Επισημαίνεται ότι, στην υπόθεση της κύριας δίκης, πρώτον, η φορολόγηση των υπεραξιών από τη μεταβίβαση ακινήτου αφορά μια
μόνον κατηγορία εισοδημάτων των φορολογουμένων, είτε πρόκειται για κατοίκους ημεδαπής είτε για κατοίκους αλλοδαπής, δεύτερον,
η φορολόγηση αυτή αφορά αμφότερες τις κατηγορίες φορολογουμένων και, τρίτον, το κράτος μέλος πηγή του εισοδήματος είναι σε
αμφότερες τις περιπτώσεις η Πορτογαλική Δημοκρατία.
Συναφώς, πρέπει, ειδικότερα, να διευκρινιστεί ότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, το ότι λαμβάνεται
υπόψη το ήμισυ της υπεραξίας που πραγματοποιεί ο κάτοικος ημεδαπής, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αυτός φορολογείται με κλιμακούμενους
συντελεστές, εκ των οποίων ο υψηλότερος είναι 42 %, οδηγεί, υπό τις ίδιες συνθήκες φορολογίας, σε βαρύτερη φορολόγηση του
κατοίκου αλλοδαπής.
Υπό τις συνθήκες αυτές, ο ισχυρισμός που προβάλλει εν προκειμένω η Πορτογαλική Κυβέρνηση δεν μπορεί να γίνει δεκτός.
Από τις προηγηθείσες σκέψεις προκύπτει ότι η κατάσταση των φορολογουμένων δεν παρουσιάζει αντικειμενικά καμία διαφορά που
να δικαιολογεί την άνιση φορολογική μεταχείριση κατά τη φορολόγηση των υπεραξιών. Επομένως, η κατάσταση της E. Hollmann είναι
ανάλογη της του κατοίκου ημεδαπής.
Κατά συνέπεια, μια εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, εισάγει άνιση φορολογική μεταχείριση σε βάρος
των κατοίκων αλλοδαπής, καθόσον επιτρέπει τη βαρύτερη φορολόγηση των υπεραξιών που αυτοί πραγματοποιούν και, ως εκ τούτου,
τους επιβάλλει υψηλότερη φορολογία σε σχέση με τους κατοίκους ημεδαπής που βρίσκονται σε αντικειμενικά ανάλογη κατάσταση.
Όσον αφορά, δεύτερον, τους επιτακτικούς λόγους δημοσίου συμφέροντος, η Πορτογαλική Κυβέρνηση επικαλείται την ανάγκη διασφαλίσεως
της συνοχής του εθνικού φορολογικού συστήματος.
Από τη νομολογία συνάγεται ότι η ανάγκη διατηρήσεως της συνοχής του φορολογικού συστήματος μπορεί να δικαιολογήσει περιορισμό
στην άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που κατοχυρώνει η Συνθήκη. Ωστόσο, για να ευδοκιμήσει ένα επιχείρημα στηριζόμενο στη
δικαιολογία αυτή, πρέπει να αποδεικνύεται ότι υπάρχει άμεσος σύνδεσμος μεταξύ του οικείου φορολογικού πλεονεκτήματος και της
αντισταθμίσεώς του από συγκεκριμένη φορολογική επιβάρυνση (αποφάσεις της 23ης Φεβρουαρίου 2006, C‑471/04, Keller Holding,
Συλλογή 2006, σ. I‑2107, σκέψη 40, και της 29ης Μαρτίου 2007, C‑347/04, Rewe Zentralfinanz, η οποία δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί
στη Συλλογή, σκέψη 62 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Στην υπό κρίση υπόθεση, η Πορτογαλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη ο σκοπός και η οικονομία του συστήματος
φορολογίας των υπεραξιών από μεταβίβαση ακινήτου. Συναφώς, σκοπός αυτού του φορολογικού συστήματος είναι να μη θιγούν οι κάτοικοι
ημεδαπής κατά τη φορολόγηση των υπεραξιών, λόγω της εφαρμογής των κλιμακούμενων φορολογικών συντελεστών. Κατ’ ουσίαν, υπάρχει
άμεσος σύνδεσμος μεταξύ, αφενός, του φορολογικού πλεονεκτήματος που διαθέτουν οι κάτοικοι ημεδαπής λόγω της κατά το ήμισυ
μειώσεως της βάσεως επιβολής φόρου υπεραξίας και, αφετέρου, των κλιμακούμενων φορολογικών συντελεστών με τους οποίους φορολογείται
το σύνολο των εισοδημάτων τους.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από τη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, το φορολογικό πλεονέκτημα που παρέχεται στους κατοίκους ημεδαπής
και συνίσταται στην κατά το ήμισυ μείωση της βάσεως επιβολής φόρου επί των υπεραξιών υπερβαίνει, σε κάθε περίπτωση, το αντιστάθμισμά
του, το οποίο συνίσταται στη φορολόγηση των εισοδημάτων τους με κλιμακούμενους συντελεστές.
Επομένως, δεν υπάρχει άμεσος σύνδεσμος μεταξύ του εν λόγω πλεονεκτήματος και της αντισταθμίσεώς του από συγκεκριμένη φορολογική
επιβάρυνση.
Κατά συνέπεια, ο περιορισμός που προκύπτει από την επίμαχη στην κύρια δίκη φορολογική ρύθμιση δεν μπορεί να δικαιολογηθεί
από την ανάγκη διατηρήσεως της συνοχής του φορολογικού συστήματος.
Κατόπιν των προηγουμένων σκέψεων, στο τεθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 56 ΕΚ πρέπει να ερμηνευθεί κατά
την έννοια ότι απαγορεύει εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, δυνάμει της οποίας ο φόρος επί της υπεραξίας
από τη μεταβίβαση ακινήτου σε κράτος μέλος είναι μεγαλύτερος, όταν η μεταβίβαση γίνεται από κάτοικο άλλου κράτους μέλους,
από τον φόρο επί της υπεραξίας την οποία θα πραγματοποιούσε στο πλαίσιο της ίδιας συναλλαγής ο κάτοικος του κράτους μέλους
όπου βρίσκεται το ακίνητο.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 56 ΕΚ πρέπει να ερμηνευθεί κατά την έννοια ότι απαγορεύει εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη,
δυνάμει της οποίας ο φόρος επί της υπεραξίας από τη μεταβίβαση ακινήτου σε κράτος μέλος είναι μεγαλύτερος, όταν η μεταβίβαση
γίνεται από κάτοικο άλλου κράτους μέλους, από τον φόρο επί της υπεραξίας την οποία θα πραγματοποιούσε στο πλαίσιο της ίδιας
συναλλαγής ο κάτοικος του κράτους μέλους όπου βρίσκεται το ακίνητο.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η πορτογαλική.