CELEX: 61983CJ0264(01)
Υπάλληλοι
Τόκοι επί αναδρομικών αποδοχών

Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 28 Νοεμβρίου 1983, ο R. Délhez και άλλοι υπάλληλοι της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, υπηρετούντες στις Βρυξέλλες, στο Geel, στο Petten, στο Λουξεμβούργο και στην Ispra, άσκησαν προσφυγή με την οποία ζητούν την ακύρωση των εκκαθαριστικών σημειωμάτων αποδοχών τους του Δεκεμβρίου 1982 που περιέχουν εκκαθάριση των αναδρομικών αποδοχών κατ' εφαρμογή του κανονισμού 3139/82 του Συμβουλίου της 22ας Νοεμβρίου 1982 (
ΕΕ L 331 της 26.11.1982, σ. 1
) και επικουρικώς την ακύρωση των ρητών ή σιωπηρών αποφάσεων της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 1983 με τις οποίες απορρίφθηκαν οι διοικητικές ενστάσεις που είχαν υποβάλει δυνάμει του άρθρου 90, παράγραφος 2, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως. Η ακύρωση ζητείται καθόσον επί των αναδρομικών αποδοχών για την περίοδο από 1ης Ιουλίου 1980 μέχρι 30ής Νοεμβρίου 1982 δεν κατεβλήθησαν τόκοι υπερημερίας, που θα πρέπει να υπολογιστούν σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν στους διάφορους τόπους υπηρεσίας των προσφευγόντων, ή σύμφωνα με άλλη, ενιαία και κατάλληλη κατά την κρίση του Δικαστηρίου μέθοδο. Περαιτέρω, με την προσφυγή ζητείται να καταδικαστεί η Επιτροπή να καταβάλει στους προσφεύγοντες τόκους προς αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας για την απώλεια της αγοραστικής δύναμης, που προέκυψε εν τω μεταξύ.
Στις 20 Ιανουαρίου 1981 το Συμβούλιο θέσπισε κατ' εφαρμογή του άρθρου 65 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων τον κανονισμό 187/81 περί προσαρμογής των αμοιβών και συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καθώς και των διορθωτικών συντελεστών βάσει των οποίων τροποποιούνται αυτές οι αμοιβές και συντάξεις (
ΕΕ L 21, σ. 18
), αποκλίνοντας από τη σχετική πρόταση της Επιτροπής, της 9ης Δεκεμβρίου 1980.
Μετά τον κανονισμό αυτό, το Συμβούλιο θέσπισε, στις 10 Φεβρουαρίου 1981, τον κανονισμό 397/81 (
ΕΕ L 46, σ. 1
) περί καθορισμού των μισθολογικών πινάκων καθώς και των άλλων στοιχείων των αποδοχών.
Στις 16 Μαρτίου 1981 η Επιτροπή άσκησε προσφυγή με την οποία ζήτησε την ακύρωση του κανονισμού 187/81 και των άρθρων 1 α), 2 α), 2 β) και 11, πρώτη παράγραφος, του κανονισμού 397/81.
Με απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1982 ( Επιτροπή κατά Συμβουλίου,
59/81, Συλλογή σ. 3329
), το Δικαστήριο ακύρωσε τον κανονισμό 187/81 και τις προαναφερθείσες διατάξεις του κανονισμού 397/81.
Προκειμένου να συμμορφωθεί προς την απόφαση αυτή, το Συμβούλιο θέσπισε τον κανονισμό 3139/82 της 22ας Νοεμβρίου 1982, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής της 29ης Οκτωβρίου 1982.
Κατ' εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή προέβη στην εκκαθάριση και την καταβολή των αναδρομικών αποδοχών για την περίοδο από 1ης Ιουλίου 1980.
Καθένας από τους προσφεύγοντες υπέβαλε με στερεότυπο έγγραφο διοικητική ένσταση κατά την έννοια του άρθρου 90, παράγραφος 2, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως με την οποία υποστήριξε ότι έπρεπε να ληφθεί υπόψη η μείωση της αγοραστικής δύναμης κατά την περίοδο για την οποία κατεβλήθησαν αναδρομικώς καθυστερούμενες αποδοχές εις εκτέλεση του κανονισμού 3139/82 του Συμβουλίου και ζήτησε την καταβολή τόκων υπερημερίας που έπρεπε να καταβληθούν επί των αναδρομικών αποδοχών.
Στις 29 Ιουνίου 1983, η Επιτροπή απέρριψε ρητά τις ενστάσεις αυτές, κατόπιν αυτού δε οι προσφεύγοντες άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή.
Με απόφαση του τρίτου τμήματος της 4ης Ιουλίου 1985, η προσφυγή κρίθηκε απαράδεκτη έναντι των προσφευγόντων που άσκησαν εκπρόθεσμα την προσφυγή τους και έναντι όλων των προσφευγόντων όσον αφορά το αίτημα της καταβολής τόκων προς αποκατάσταση της περιουσιακής ζημίας, παραπέμφθηκε δε η υπόθεση στην ολομέλεια του Δικαστηρίου για την εξέταση των λοιπών αιτημάτων των προσφευγόντων.
Κατά τους προσφεύγοντες, ο κανονισμός 3139/82 με τον οποίο προσαρμόσθηκαν αναδρομικά από 1ης Ιουνίου 1980 οι αποδοχές των υπαλλήλων και οι διορθωτικοί συντελεστές θεσπίστηκε με υπερβολική καθυστέρηση. Λόγω αυτής της καθυστερήσεως όφειλε να προβλέψει την καταβολή τόκων υπερημερίας επί των αναδρομικών αποδοχών. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι αφού ο εν λόγω κανονισμός δεν προέβλεψε την καταβολή τόκων είναι παράνομος, οπότε είναι παράνομα και τα προσβαλλόμενα εκκαθαριστικά σημειώματα αποδοχών καθόσον δεν περιλαμβάνουν τόκους υπερημερίας.
Για να στηρίξουν την άποψη ότι σε περίπτωση καθυστερήσεως, οι αναδρομικές αποδοχές πρέπει να καταβάλλονται εντόκως, οι προσφεύγοντες επικαλούνται το άρθρο 62 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων που ορίζει ότι ο υπάλληλος δικαιούται αποδοχών αντιστοίχων με το βαθμό και το κλιμάκιό του εκ μόνου του γεγονότος του διορισμού του και ότι δεν μπορεί να παραιτηθεί αυτού του δικαιώματος, καθώς και το άρθρο 16, πρώτη παράγραφος, του παραρτήματος VII του κανονισμού, που προβλέπει ότι ο μισθός καταβάλλεται τη 15η κάθε μηνός για τον τρέχοντα μήνα. Κατά την άποψη των προσφευγόντων από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι ο κανονισμός 3139/82 που προέβλεψε την καταβολή ορισμένων ποσών από τον Ιανουάριο του 1981 όφειλε να προβλέψει και τόκους υπερημερίας.
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν επίσης ότι η μη καταβολή τόκων υπερημερίας συνιστά παράβαση του άρθρου 65, παράγραφος 1, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων, το οποίο καθιερώνει ετήσια διαδικασία επανεξέτασης του επιπέδου των αποδοχών των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των Κοινοτήτων βάσει κριτηρίων που καθορίζονται με μεθόδους που εγκρίνει το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής. Το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένα ότι, αφού θεσπιστούν, τα εν λόγω κριτήρια είναι δεσμευτικά. Αν βάσει αυτών προκύπτει θετικό ποσοστό, το Συμβούλιο οφείλει να το λάβει υπόψη για την αναπροσαρμογή των αποδοχών που παρίσταται καταρχήν ως αύξηση. Επομένως, κατά την άποψη των προσφευγόντων, σε περίπτωση καθυστερήσεως στην ολοκλήρωση αυτής της διαδικασίας, που εν προκειμένω υπήρξε υπερβολική, ο κανονισμός περί προσαρμογής των αποδοχών πρέπει να προβλέπει την καταβολή τόκων υπερημερίας επί των αναδρομικών αποδοχών.
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η μη πρόβλεψη της καταβολής τόκων υπερημερίας συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης η οποία, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, πρέπει να διέπει την εφαρμογή του άρθρου 64 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως που θεσπίζει διορθωτικούς συντελεστές και του άρθρου 65, παράγραφος 2, που προβλέπει την προσαρμογή τους σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής του κόστους ζωής, αποβλέποντας έτσι να εξασφαλίσει σ' όλους τους υπαλλήλους και το λοιπό προσωπικό αποδοχές που ανταποκρίνονται ανά πάσα στιγμή στην αγοραστική δύναμη ανεξαρτήτως του τόπου υπηρεσίας του υπαλλήλου. Ο στόχος αυτός όμως δεν επιτυγχάνεται σε περίπτωση υπερβολικής καθυστέρησης στην εκκαθάριση των αναδρομικών αποδοχών όπως εν προκειμένω, παρά με την καταβολή τόκων υπερημερίας.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 62 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων απλώς διατυπώνει γενικώς το δικαίωμα των υπαλλήλων στη λήψη των αποδοχών τους και δεν αφορά το ύψος των αποδοχών, το οποίο διέπεται από άλλες διατάξεις του κανονισμού. Εξάλλου το άρθρο 65, παράγραφος 1, του κανονισμού αφήνει στο Συμβούλιο την επιλογή των μέσων και των τύπων που είναι οι πλέον κατάλληλοι για την εφαρμογή της συγκεκριμένης πολιτικής όσον αφορά τις αποδοχές η διάταξη αυτή δεν θεσπίζει σύστημα αυτόματης αναπροσαρμογής, αλλά διαδικασία προσαρμογής, παρέχει δε στο Συμβούλιο ευρεία εξουσία εκτιμήσεως. Ως προς την παράγραφο 2 του άρθρου 65 του κανονισμού, η Επιτροπή παρατηρεί ότι εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση σοβαρής στρεβλώσεως ( « ουσιώδης μεταβολή του κόστους ζωής » ) και επιτρέπει στο Συμβούλιο να δίδει ή όχι αναδρομική ισχύ στα μέτρα προσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι διατάξεις του άρθρου 62 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων καθώς και του άρθρου 16 του παραρτήματος VII του κανονισμού τις οποίες επικαλούνται οι προσφεύγοντες απλώς προσδιορίζουν το χρονικό σημείο κατά το οποίο καταβάλλονται οι αποδοχές που οφείλονται κατά την ισχύουσα κανονιστική ρύθμιση. Οι διατάξεις αυτές δεν προβλέπουν την καταβολή τόκων σε περίπτωση καθυστερήσεως της θέσης σε ισχύ των κανονισμών που καθορίζουν αναδρομικά τις αποδοχές των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού. Το άρθρο 65, παράγραφος 1, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως θεσπίζει απλώς διαδικασία ετήσιας εξέτασης, ενόψει της προσαρμογής των αποδοχών των υπαλλήλων που γίνεται μετά το Σεπτέμβριο, διαρκεί κατά κανόνα μερικούς μήνες και καταλήγει στην έκδοση κανονισμού ο οποίος ισχύει κατ' ανάγκη αναδρομικά, από 1ης Ιουλίου-ωστόσο, παρά το ότι ο κατ' αυτό τον τρόπο εκδιδόμενος κανονισμός έχει κατ' ανάγκη αναδρομική ισχύ, το εν λόγω άρθρο δεν επιβάλλει να προβλέπεται με τον εν λόγω κανονισμό η καταβολή τόκων υπερημερίας ούτε στην περίπτωση ομαλής εξελίξεως της διαδικασίας που περατώνεται με τη θέσπιση του ούτε στην περίπτωση καθυστερήσεως της διαδικασίας. Εξάλλου από την παράγραφο 2 του άρθρου 65 δεν προκύπτει, ακόμα και υπό το φως της αρχής της ίσης μεταχείρισης, η υποχρέωση προβλέψεως τόκων υπερημερίας στην περίπτωση αναδρομικής προσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών διότι η εν λόγω διάταξη απλώς προβλέπει την προσαρμογή των διορθωτικών συντελεστών που θεσπίζει το άρθρο 64 για την περίπτωση ουσιώδους μεταβολής του κόστους ζωής.
Επομένως οι ισχυρισμοί που στηρίζονται στην έλλειψη νομιμότητας του κανονισμού 3139/82 λόγω παραβάσεως των άρθρων 62, 64 και 65 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν περαιτέρω ότι η Επιτροπή όφειλε να τους καταβάλει τόκους υπερημερίας δυνάμει γενικής αρχής που θέτουν τα δίκαια των κρατών μελών και αναγνωρίζει η νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία η καθυστέρηση στην εκπλήρωση χρηματικής παροχής συνεπάγεται την υποχρέωση καταβολής τόκων υπερημερίας. Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι ακόμη και αν ο κανονισμός, θεσπιζόμενος εντός των χρονικών ορίων που τάσσει το άρθρο 65, παράγραφος 1, του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, δεν το προβλέπει, η Επιτροπή υποχρεούται να καταβάλει τόκους υπερημερίας στην περίπτωση όπου ο κανονισμός αυτός εκδίδεται μετά την παρέλευση των συνήθων χρονικών ορίων, με υπερβολική καθυστέρηση αυτό ακριβώς συνέβη εν προκειμένω, δεδομένου ότι ο κανονισμός 3139/82 εκδόθηκε με καθυστέρηση σχεδόν δύο ετών.
Η Επιτροπή δεν αρνείται μεν την ύπαρξη αρχής ως προς τους τόκους υπερημερίας, υποστηρίζει όμως ότι η δυνατότητα αξιώσεως τόκων υπερημερίας εξαρτάται από την προηγούμενη όχληση πλην εξαιρέσεων όταν κάποια διάταξη νόμου προβλέπει αυτόματη γέννηση τόκων. Εν προκειμένω ελλείπει αυτή η προϋπόθεση δεδομένου ότι καμιά διάταξη του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως δεν προβλέπει την αυτοδίκαια καταβολή τόκων υπερημερίας, οι δε προσφεύγοντες δεν υπέβαλαν σχετικό αίτημα πριν από την καταβολή της κύριας οφειλής, δηλαδή πριν από την καταβολή των αναδρομικών αποδοχών.
Πρέπει να σημειωθεί σχετικώς ότι, εν πάση περιπτώσει, η υποχρέωση καταβολής τόκων υπερημερίας υπάρχει ενδεχομένως μόνο εφόσον η κύρια οφειλή είναι βεβαία ως προς το ποσό ή τουλάχιστον προσδιορίσιμη βάσει δεδομένων αντικειμενικών στοιχείων. Εν προκειμένω πριν από τη θέση σε ισχύ του κανονισμού 3139/82 δεν υπήρχε βεβαία ή προσδιορίσιμη οφειλή.
Συγκεκριμένα, οι αρμοδιότητες που έχει το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 65 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως όσον αφορά την προσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού και τον καθορισμό των διορθωτικών συντελεστών που εφαρμόζονται σ' αυτές τις αποδοχές και συντάξεις περιλαμβάνουν και εξουσία εκτιμήσεως· μέχρις ότου το Συμβούλιο ασκήσει τις αρμοδιότητες αυτές και εκδώσει τον προβλεπόμενο κανονισμό δεν υπάρχει καμιά βεβαιότητα ως προς το ύψος των εν λόγω προσαρμογών. Με την προαναφερθείσα απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1982 το Δικαστήριο έκρινε μεν ότι το Συμβούλιο πρέπει να λαμβάνει υπόψη ορισμένα στοιχεία κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει, πλην όμως, αντίθετα με όσα ισχυρίζονται οι προσφεύγοντες, δεν καθόρισε τα ποσά που οφείλονται πράγματι στους υπαλλήλους και στο λοιπό προσωπικό βάσει του άρθρου 65 του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως ούτε τα αντικειμενικά στοιχεία βάσει των οποίων θα μπορούσαν να καθοριστούν με επαρκή ακρίβεια τα εν λόγω ποσά.
Απορριπτέο είναι εξάλλου και το επιχείρημα ότι ο κανονισμός 3139/82 αναγνώρισε, ακριβώς διότι είχε αναδρομική ισχύ, ότι σε κάθε παρέλευση των χρονικών ορίων που προβλέπει ο κανονισμός υπηρεσιακής καταστάσεως για την καταβολή των αποδοχών υπήρχε ήδη απαίτηση κάθε υπαλλήλου για συγκεκριμένο ποσό. Πράγματι πριν από την έναρξη της ισχύος του κανονισμού 3139/82 το ποσό της κύριας απαίτησης δεν ήταν ορισμένο για την περίοδο μετά τη θέση σε ισχύ του εν λόγω κανονισμού οι προσφεύγοντες δεν επικαλούνται καθυστέρηση στην καταβολή των ποσών που οφείλονταν βάσει αυτού.
Ανακύπτει εξάλλου το ζήτημα αν μπορεί να γίνει λόγος για υποχρέωση καταβολής τόκων υπερημερίας στην περίπτωση όπου καθυστερεί αδικαιολόγητα ο ίδιος ο καθορισμός του ύψους της απαιτήσεως των αποδοχών. Εν προκειμένω όμως το Συμβούλιο προκειμένου να συμμορφωθεί με την προαναφερθείσα απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Οκτωβρίου 1982 εξέδωσε χωρίς καθυστέρηση, στις 22 Νοεμβρίου 1982, τον κανονισμό 3139/82.
Συνεπώς δεν χωρεί εν προκειμένω καταβολή τόκων υπερημερίας. Άρα τα αιτήματα των προσφευγόντων, την εξέταση των οποίων παρέπεμψε στην ολομέλεια του Δικαστηρίου το τρίτο τμήμα με την προαναφερθείσα απόφαση της 4ης Ιουλίου 1985, πρέπει να απορριφθούν. Η προσφυγή τους πρέπει λοιπόν να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα. Σύμφωνα όμως με το άρθρο 70 του κανονισμού διαδικασίας, προκειμένου περί προσφυγών υπαλλήλων των Κοινοτήτων, τα όργανα φέρουν τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

Koopmans
Bahlmann
Joliet
Bosco
Κακούρης
O' Higgins
Schockweiler
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 30 Σεπτεμβρίου 1986.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο προεδρεύων
Τ. Koopmans
πρόεδρος τμήματος
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.