CELEX: 61989CJ0087
Ενίσχυση για τη μεταποίηση της τομάτας
Καταγγελία για απάτες
Προσφυγή ακυρώσεως και αγωγή αποζημιώσεως

Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 16 Μαρτίου 1989, η Société nationale interprofessionnelle de la tomate ( στο εξής: Sonito ) και δεκαεπτά επιχειρήσεις μέλη της προαναφερθείσας άσκησαν, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή ακυρώσεως της αποφάσεως της Επιτροπής, που τους κοινοποιήθηκε στις 17 Ιανουαρίου 1989, με την οποία η Επιτροπή έθεσε στο αρχείο μία καταγγελία των προσφευγουσών, και, δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, αγωγή αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας.
Με την καταγγελία της 17ης Οκτωβρίου 1986, η Sonito επέστησε την προσοχή της Επιτροπής στις απάτες που διέπραξαν, στο πλαίσιο του καθεστώτος ενισχύσεως για τη μεταποίηση της τομάτας, μεταποιητές που ασκούν τη δραστηριότητα τους στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Τα στοιχεία σχετικά με τη μεταποίηση που διαβίβασαν αυτά τα δύο κράτη μέλη για τις περιόδους 1983/1984, 1984/1985 και 1985/1986 είχαν υπερεκτιμηθεί σε μεγάλο βαθμό, γεγονός που είχε ως συνέπεια να υποστούν ζημία οι γάλλοι μεταποιητές, τόσο σε επίπεδο ανταγωνισμού όσο και λόγω μειώσεως της ενισχύσεως για τις περιόδους που ακολούθησαν εκείνη κατά τη διάρκεια της οποίας σημειώθηκε υπέρβαση του επιπέδου εγγυήσεως που προβλέπει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση. Η Sonito έκρινε ότι η Επιτροπή μπορούσε να ασκήσει κατά των εν λόγω κρατών μελών προσφυγή λόγω παραβάσεως, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ και ότι είχε υποχρέωση να προβεί σε διόρθωση, σύμφωνα με την εφαρμοστέα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση, των εσφαλμένων στοιχείων που διαβίβασαν τα κράτη μέλη.
Στο έγγραφο της 17ης Ιανουαρίου 1989 η Επιτροπή εξέθεσε ότι δεν είχε στη διάθεση της στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι η Ιταλία ή η Ελλάδα δεν εξεπλήρωσαν τις υποχρεώσεις ελέγχου και εξακριβώσεως που υπέχουν και ότι από έρευνες που διεξήγαγαν οι υπηρεσίες της δεν προέκυψε η ύπαρξη πλημμελειών.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, η εξέλιξη της διαδικασίας, οι λόγοι ακυρώσεως, η βάση της αγωγής και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί της προσφυγής ακυρώσεως
Με την προσφυγή που ασκήθηκε δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ ζητείται συγχρόνως η ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής να μην ακολουθήσει την πρόσκληση της Sonito για κίνηση της διαδικασίας λόγω παραβάσεως κατά της Ιταλίας και κατά της Ελλάδας, και της αρνήσεως της να προβεί σε αναδρομική διόρθωση των στοιχείων που προσκόμισαν τα κράτη μέλη και, κατά συνέπεια, των ποσών των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν στους γάλλους μεταποιητές.
Όσον αφορά την απόφαση της Επιτροπής να μην κινήσει διαδικασία λόγω παραβάσεως, από την οικονομία του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο αυτό, αλλά διαθέτει εξουσία εκτιμήσεως η οποία αποκλείει το δικαίωμα των ιδιωτών να απαιτούν από το εν λόγω όργανο να ενεργεί προς ορισμένη κατεύθυνση ασκώντας προσφυγή ακυρώσεως κατά της αρνήσεως του να ενεργήσει.
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή εκδίδει αιτιολογημένη γνώμη μόνον αν θεωρεί ότι το οικείο κράτος μέλος παρέβη μία από τις υποχρεώσεις του. Εξάλλου, σε περίπτωση που το κράτος αυτό δεν συμμορφωθεί με τη γνώμη αυτή μέσα στην ταχθείσα προθεσμία, η Επιτροπή έχει εν πάση περιπτώσει την ευχέρεια, όχι όμως και την υποχρέωση, να προσφύγει στο Δικαστήριο ζητώντας να διαπιστωθεί η προσαπτόμενη παράβαση ( βλέπε, τελευταία, την απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 1989, Star Fruit,
247/87, Συλλογή 1989, σ. 291
).
Ως προς την άρνηση της Επιτροπής να προβεί στην αναδρομική διόρθωση του ποσού των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν, αρκεί να διαπιστωθεί ότι οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν ότι η εν λόγω άρνηση τις αφορά άμεσα και ατομικά, κατά το άρθρο 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ. Πράγματι, η αιτούμενη αναδρομική διόρθωση θα έπρεπε να γίνει υπό μορφή κανονισμού γενικής ισχύος που να αφορά, κατά τρόπο αντικειμενικό, όλους τους επιχειρηματίες της Κοινότητας υπό μόνη την ιδιότητα τους ως μεταποιητών τομάτας.
Η προσφυγή ακυρώσεως πρέπει, επομένως, να απορριφθεί ως απαράδεκτη όσον αφορά τόσο την απόφαση της Επιτροπής να μην κινήσει τη διαδικασία δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ κατά της Ιταλίας και κατά της Ελλάδος όσο και την άρνηση της να προβεί σε αναδρομική διόρθωση του ποσού των ενισχύσεων που χορηγήθηκαν.
Επί της αγωγής αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης
Οι ενάγουσες ζητούν την αποκατάσταση τριών ζημιών, ήτοι της διαφοράς μεταξύ του ποσού της ενισχύσεως που έλαβαν πράγματι κατά τις περιόδους 1984/1985 έως 1987/1988 και του ποσού της ενισχύσεως που θα έπρεπε να λάβουν άν δεν υπήρχε μείωση, της εμπορικής ζημίας και, μόνο για τη Sonito, την απόδοση των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε στην Ιταλία.
Η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό της αγωγής αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης, ισχυριζόμενη ότι οι ενάγουσες θέτουν στην πραγματικότητα ζήτημα παραλείψεων ελέγχου και διώξεων που είναι έργο μόνον των εθνικών αρχών. Όμως μόνον τα εθνικά δικαστήρια είναι αρμόδια να εξασφαλίσουν την αποκατάσταση ζημίας που καταλογίζεται στις εθνικές αρχές.
Σχετικά πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι ενάγουσες ισχυρίζονται ότι υπέστησαν ζημίες οι οποίες, κατά την άποψη τους, οφείλονται σε συμπεριφορά όχι των εθνικών αρχών αλλά της Επιτροπής, συμπεριφορά που ισχυρίζονται ότι είναι παράνομη και συνίσταται στην παράλειψη διορθώσεως των στοιχείων που διαβίβασαν ορισμένα κράτη μέλη και, κατά συνέπεια, των χορηγηθεισών ενισχύσεων. Κατά συνέπεια πρέπει να απορριφθεί αυτή η ένσταση απαραδέκτου.
Όσον αφορά το αίτημα για αποκατάσταση της ζημίας που απορρέει από τη διαφορά μεταξύ της ενισχύσεως που πράγματι καταβλήθηκε και αυτής που οι ενάγουσες ισχυρίζονται ότι δικαιούνται, η Επιτροπή προβάλλει μία δεύτερη ειδική ένσταση απαραδέκτου, υποστηρίζοντας ότι το πραγματικό αντικείμενο της αγωγής αυτής ισοδυναμεί με την καταβολή των ποσών που θα προέκυπταν από την ανάκληση ή την ακύρωση των διαδοχικών κανονισμών που εξέδωσε η Επιτροπή δεδομένου όμως ότι οι προσφεύγουσες-ενάγουσες δεν έχουν δικαίωμα να επιδιώξουν έναν τέτοιο σκοπό με την προσφυγή βάσει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, δεν μπορούν να τον επιδιώξουν ούτε με την αγωγή αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης.
Πρέπει σχετικά να υπενθυμιστεί ότι η αγωγή αποζημιώσεως των άρθρων 178 και 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ έχει θεσπιστεί ως αυτοτελές ένδικο βοήθημα, που επιτελεί ιδιαίτερη λειτουργία στο πλαίσιο του συστήματος παροχής έννομης προστασίας και υπάγεται σε προϋποθέσεις ασκήσεως που έχουν οριστεί έτσι ώστε να εξυπηρετούν τον σκοπό του. Διακρίνεται ιδίως από την προσφυγή ακυρώσεως κατά το ότι με αυτήν δεν επιδιώκεται η άρση συγκεκριμένου μέτρου, αλλά η αποκατάσταση της ζημίας που προκλήθηκε από τις πράξεις ενός οργάνου (βλέπε απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 1986, Krohn,
175/84, Συλλογή 1986, σ. 753, 763
).
Επομένως το αίτημα αποζημιώσεως που υπέβαλαν οι ενάγουσες πρέπει να εξεταστεί στο πλαίσιο της αγωγής αυτής και μπορεί να γίνει δεκτό αν είναι βάσιμο, χωρίς να χρειάζεται να εκδώσει η Επιτροπή νέες κανονιστικές πράξεις (απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 1979, Interquell,
261/78 και 262/78, Rec. 1979, σ. 3045
). Υπό τις συνθήκες αυτές ηαγωγή πρέπει να θεωρηθεί παραδεκτή.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου η θεμελίωση εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας εξαρτάται από την πλήρωση σειράς προϋποθέσεων που αφορούν τον παράνομο χαρακτήρα της συμπεριφοράς που προσάπτεται στα κοινοτικά όργανα, το υποστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της συμπεριφοράς και της επικαλούμενης ζημίας.
Όσον αφορά το αίτημα αποκαταστάσεως της ζημίας που προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ της ενισχύσεως που προβλεπόταν και πράγματι καταβλήθηκε και εκείνης που θα έπρεπε να καταβληθεί και της εμπορικής ζημίας, πρέπει να τονιστεί ότι οι προσφεύγουσες δεν μπόρεσαν να αποδείξουν την ύπαρξη παράνομης συμπεριφοράς της Επιτροπής. Πράγματι, από τη δικογραφία και τις συζητήσεις στο ακροατήριο προκύπτει ότι η τελευταία είχε στη διάθεση της, ως προς τις απάτες που υποστηρίζεται ότι διέπραξαν επιχειρηματίες στην Ιταλία και στην Ελλάδα, μεμονωμένα μόνο και μη εξακριβωμένα στοιχεία που της κοινοποίησαν οι εθνικές αρχές. Εξάλλου, από τους ελέγχους που πραγματοποίησαν οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν προέκυψε ότι υπήρξαν απάτες όπως αυτές που επικαλούνται οι ενάγουσες. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή δεν μπορούσε να προβεί κατά νόμο στη διόρθωση των προσκομισθέντων στοιχείων και, κατά συνέπεια, σε αναδρομική προσαρμογή του ποσού των ενισχύσεων για τις περιόδους 1984/1985 έως 1987/1988.
Ως προς το αίτημα αποδόσεως των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε στην Ιταλία, η Sonito δεν μπόρεσε να αποδείξει ότι η Επιτροπή είχε υποχρέωση να την υποστηρίξει στο πλαίσιο διαδικασιών οι οποίες, εν πάση περιπτώσει, δεν θα μπορούσαν να καταλήξουν σε αποζημίωση της για την κύρια ζημία την οποία ισχυρίζεται ότι υπέστη και η οποία συνίσταται στο διαφυγόν κέρδος λόγω μη προσαρμογής των χορηγηθέντων ποσών ενισχύσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές η αγωγή αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες-ενάγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή ακυρώσεως ως απαράδεκτη.

2)
Απορρίπτει την αγωγή αποζημιώσεως λόγω εξωσυμβατικής ευθύνης ως αβάσιμη.

3)
Καταδικάζει τις προσφεύγουσες-ενάγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Κακούρης
Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Diez de Velasco
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 17 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
Κ. Ν. Κακούρης
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.