CELEX: 62007CJ0321
Dyrektywa 91/439/EWG
Posiadanie praw jazdy różnych państw członkowskich
Ważność prawa jazdy wydanego przed przystąpieniem państwa
Cofnięcie drugiego prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania
Uznanie prawa jazdy wydanego przed wydaniem drugiego prawa jazdy, które później cofnięto ze względu na brak zdolności jego posiadacza do kierowania
Upływ okresu czasowego zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, który był połączony ze środkiem polegającym na cofnięciu prawa jazdy

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 ust. 2 i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (
Dz.U. L 237, s. 1
), zmienionej rozporządzeniem nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 września 2003 r. (
Dz.U. L 284, s. 1
) (zwanej dalej „dyrektywą 91/439”).
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania między K. Schwarzem a Staatsanwaltschaft Mannheim (prokuraturą w Mannheim) w przedmiocie prawa jazdy, które K. Schwarz otrzymał w Austrii przed przystąpieniem tego państwa do Unii Europejskiej i przed wydaniem niemieckiego prawa jazdy, które zostało mu cofnięte w Niemczech ze względu na spożycie alkoholu.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
Prawa jazdy zostały zharmonizowane przy okazji wydania pierwszej dyrektywy Rady 80/1263/EWG z dnia 4 grudnia 1980 r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego prawa jazdy (
Dz.U. L 375, s. 1
), która — jak wynika to z jej pierwszego motywu — ma w szczególności na celu przyczynienie się do poprawy bezpieczeństwa drogowego oraz ułatwienie przepływu osób, które osiedlają się w państwie członkowskim innym niż to, w którym osoby te zdawały egzamin na prawo jazdy, lub które przemieszczają się wewnątrz Wspólnoty Europejskiej.
Zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 80/1263 krajowe prawo jazdy wystawione według wzoru wspólnotowego jest zasadniczo ważne zarówno w ruchu krajowym, jak i w ruchu międzynarodowym.
Zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy jeśli posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy lub prawa jazdy zgodnego ze wzorem wspólnotowym wydanego przez państwo członkowskie obiera normalne miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim, jego prawo jazdy pozostaje ważne w tym państwie maksymalnie przez okres jednego roku od momentu obrania tego miejsca zamieszkania. W tym terminie państwo członkowskie może wydać posiadaczowi — na jego wniosek, pod warunkiem zwrotu jego prawa jazdy — prawo jazdy zgodne ze wzorem wspólnotowym.
Artykuł 8 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 80/1263 stanowi, że państwo członkowskie, które dokonuje wymiany prawa jazdy, powinno zwrócić stare prawo jazdy organom państwa członkowskiego, które je wydały.
W razie wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie art. 8 ust. 3 dyrektywy 80/1263 stanowi w szczególności, że prawo jazdy zgodne ze wzorem wspólnotowym może zostać wydane tylko wówczas, gdy prawo jazdy wydane przez państwo trzecie zostało przekazane właściwym organom państwa członkowskiego, które wydaje prawo jazdy.
Zgodnie z motywem pierwszym dyrektywy 91/439, która uchyliła dyrektywę 80/1263 z dniem 1 lipca 1996 r.:
„[…] do celów wspólnej polityki transportowej i jako wkład do poprawy bezpieczeństwa drogowego, a także dla ułatwienia ruchu osób zamieszkałych w jednym z państw członkowskich innym niż to, w którym zdawały egzamin na prawo jazdy, pożądane jest, aby istniał jeden wzór krajowego prawa jazdy dla całej Wspólnoty, uznawany wzajemnie przez państwa członkowskie, bez potrzeby wymiany praw jazdy”.
Zgodnie z motywem dziewiątym tej dyrektywy obowiązek wymiany praw jazdy w terminie jednego roku w wypadku zmiany państwa członkowskiego normalnego miejsca zamieszkania stanowi utrudnienie w swobodnym przepływie osób i jest niedopuszczalny w świetle postępu dokonanego w kierunku integracji europejskiej.
Ostatni motyw dyrektywy 91/439 stanowi:
„[…] z powodów związanych z bezpieczeństwem drogowym i z ruchem państwa członkowskie powinny mieć możliwość stosowania swoich przepisów krajowych w sprawie cofnięcia, zawieszenia i unieważnienia praw jazdy w stosunku do wszystkich posiadaczy praw jazdy mających normalne miejsce zamieszkania na ich terytorium”.
Artykuł 1 dyrektywy 91/439 stanowi:
„1.   Państwa członkowskie wprowadzają krajowe prawo jazdy oparte na wzorze wspólnotowym opisanym w załączniku I lub Ia zgodnie z przepisami niniejszej dyrektywy. […]
2.   Prawa jazdy wydane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane.
3.   Jeżeli posiadacz ważnego prawa jazdy przyjmuje normalne miejsce zamieszkania w państwie członkowskim innym niż to, które wydało prawo jazdy, przyjmujące państwo członkowskie może stosować do posiadacza prawa jazdy swoje krajowe przepisy przez okres ważności tego prawa jazdy, badania lekarskie i obowiązki uiszczania opłat [może stosować do posiadacza prawa jazdy swoje krajowe przepisy dotyczące okresu ważności tego prawa jazdy, badań lekarskich i obowiązków uiszczania opłat], a także może umieszczać w tym prawie jazdy informacje niezbędne dla służb administracyjnych”.
Na podstawie art. 7 ust. 1 dyrektywy 91/439 prawa jazdy są wydawane kandydatom, którzy spełniają następujące warunki:
„a)
[…] przeszli badania umiejętności i zachowania oraz badanie teoretyczne i […] odpowiadają normom medycznym, zgodnie z przepisami załączników II i III;
b)
[…] mają normalne miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego wydającego prawo jazdy albo […] mogą przedstawić zaświadczenie, że studiują w tym kraju od co najmniej sześciu miesięcy”.
Zgodnie z pkt 14 załącznika III do tej dyrektywy, zatytułowanego „Minimalne normy kondycji fizycznej i psychicznej do kierowania pojazdami o napędzie silnikowym”, spożywanie alkoholu stanowi podstawowe zagrożenie dla bezpieczeństwa drogowego. W związku ze skalą problemu służby medyczne muszą wykazać się wyjątkową czujnością.
Punkt 14.1 tego załącznika stanowi:
„Praw jazdy nie wydaje się ani nie przedłuża się okresu ich ważności w przypadku osób ubiegających się o nie czy kierowców uzależnionych od alkoholu lub niebędących w stanie powstrzymać się od picia i kierowania pojazdem.
Osoby ubiegające się o prawo jazdy i kierowcy, którzy w przeszłości byli uzależnieni od alkoholu, mogą otrzymać prawo jazdy lub uzyskać przedłużenie okresu jego ważności po udowodnionym okresie abstynencji oraz z zastrzeżeniem opinii upoważnionego lekarza i regularnych kontrolnych badań lekarskich”.
Zgodnie z art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439:
„Żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie”.
Artykuł 8 tej dyrektywy stanowi:
„1.   Jeżeli posiadacz ważnego krajowego prawa jazdy wydanego przez jedno z państw członkowskich zmienił normalne miejsce zamieszkania na inne państwo członkowskie, to może zażądać, aby jego prawo jazdy zostało wymienione na równoważne prawo jazdy; do państwa członkowskiego wydającego zamienne prawo jazdy należy sprawdzenie, w razie potrzeby, czy przedstawione prawo jazdy jest jeszcze rzeczywiście nadal ważne.
2.   Z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji państwa członkowskie normalnego miejsca zamieszkania mogą stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczania, zawieszania, cofania lub unieważniania prawa jazdy posiadaczowi prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie oraz, w razie potrzeby, wymienić w tym celu to prawo jazdy.
[…]
4.   Państwo członkowskie może odmówić uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie osobie, która na terytorium poprzednio wymienionego państwa podlega jednemu ze środków, określonych w ust. 2.
[…]
6.   W przypadku gdy państwo członkowskie wymienia prawo jazdy wydane przez państwo trzecie na prawo jazdy według wzoru wspólnotowego, to o takiej wymianie należy powiadomić Wspólnotę, jak również o każdym późniejszym przedłużeniu ważności lub wymianie [to o takiej wymianie należy nadmienić w tym drugim prawie jazdy, jak również przy każdym późniejszym przedłużeniu ważności lub wymianie].
Wymiana taka może nastąpić tylko wówczas, gdy prawo jazdy wydane przez państwo trzecie zostało przekazane właściwym organom państwa członkowskiego dokonującego wymiany. Jeżeli posiadacz tego prawa jazdy przenosi normalne miejsce zamieszkania do innego państwa członkowskiego, to ostatnie nie musi stosować art. 1 ust. 2”.
Zgodnie z art. 10 dyrektywy 91/439 państwa członkowskie, za zgodą Komisji Wspólnot Europejskich, określają równoważność kategorii praw jazdy wydanych przed wdrożeniem tej dyrektywy i kategorii wskazanych w art. 3.
Artykuł 12 dyrektywy 91/439 stanowi:
„1.   Po konsultacji z Komisją państwa członkowskie przyjmą przed dniem 1 lipca 1994 r. przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy w terminie do dnia 1 lipca 1996 r.
[…]
3.   Państwa członkowskie pomagają sobie wzajemnie we wprowadzaniu w życie niniejszej dyrektywy i, w razie potrzeby, wymieniają informacje na temat zarejestrowanych u siebie praw jazdy”.
Artykuł 1 decyzji Komisji 2000/275/WE z dnia 21 marca 2000 r. w sprawie równoważności niektórych kategorii praw jazdy (
Dz.U. L 91, s. 1
), zmienionej decyzją Komisji 2002/256/WE z dnia 25 marca 2002 r. (
Dz.U. L 87, s. 57
), stanowi, że decyzję tę stosuje się do wszystkich ważnych praw jazdy, które zostały wydane w państwach członkowskich i nadal pozostają w obiegu.
Artykuł 2 rzeczonej decyzji stanowi, że tabele określające równoważność kategorii praw jazdy wydanych przez państwa członkowskie przed wdrożeniem dyrektywy 91/439 i zharmonizowanych kategorii określonych w art. 3 dyrektywy 91/439 zostały zawarte w załączniku do tej decyzji.
Uregulowania krajowe
Paragraf 28 ust. 1, 4 i 5 Verordnung über die Zulassung von Personen zum Straßenverkehr (Fahrerlaubnis-Verordnung) [rozporządzenia w sprawie dopuszczenia osób do ruchu drogowego (rozporządzenia w sprawie praw jazdy), zwanego dalej „FeV”], z dnia 18 sierpnia 1998 r. (BGBl. 1998 I, s. 2214) stanowi:
„(1)   Posiadacze ważnego prawa jazdy [Unii] lub prawa jazdy wydanego w państwach [Europejskiego Obszaru Gospodarczego (zwanego dalej »EOG«)], mający normalne miejsce zamieszkania w rozumieniu § 7 ust. 1 lub 2 w Niemczech, mogą w zakresie swoich uprawnień — z zastrzeżeniem ograniczeń określonych w ust. 2–4 — kierować pojazdami na terytorium Niemiec. Warunki dotyczące zagranicznych praw jazdy są także uznawane w Niemczech. Przepisy niniejszego rozporządzenia mają zastosowanie również do tych praw jazdy, z wyjątkiem odmiennych postanowień.
[…]
(4)   Uprawnienie określone w ust. 1 nie dotyczy posiadaczy prawa jazdy [Unii] lub prawa jazdy wydanego w państwach EOG,
[…]
3.
którym w Niemczech prawo jazdy zostało cofnięte tymczasowo lub ostatecznie na podstawie orzeczenia sądowego bądź pod rygorem natychmiastowej wykonalności lub ostatecznie na podstawie decyzji organu administracyjnego, którym odmówiono wydania prawa jazdy w drodze ostatecznej decyzji bądź którym prawo jazdy nie zostało cofnięte jedynie dlatego, że w międzyczasie zrezygnowali oni z jego uzyskania,
[…]
(5)   Po wydaniu decyzji określonych w ust. 4 pkt 3 i 4 prawo do korzystania z prawa jazdy [Unii] lub prawa jazdy wydanego w państwach EOG na terenie Niemiec jest przyznawane na wniosek, gdy ustaną przyczyny jego cofnięcia lub zakazu ubiegania się o nie […]”.
Zgodnie z § 69 Strafgesetzbuch (kodeksu karnego) sąd karny zarządza cofnięcie prawa jazdy, jeżeli z okoliczności sprawy wynika, że oskarżony jest niezdolny do kierowania pojazdami. Zgodnie z § 69a tego kodeksu cofnięcie to jest połączone z okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy (okres zakazu), który może wynosić od sześciu miesięcy do pięciu lat, a nawet w pewnych okolicznościach może być orzeczony na zawsze.
Podobnie zgodnie z § 46 FeV organ właściwy do wydania prawa jazdy jest zobowiązany je cofnąć, jeżeli okaże się, że jego posiadacz jest niezdolny do kierowania pojazdami.
Paragraf 11 FeV, zatytułowany „Zdolność”, stanowi:
„(1)   Kandydaci na prawo jazdy muszą spełniać konieczne dla tego celu warunki fizyczne i psychiczne. Warunki te nie są spełnione w szczególności w przypadku chorób lub ułomności określonych w załączniku 4 lub 5, które wyłączają zdolność lub warunkową zdolność [do kierowania pojazdami samochodowymi]. […]
(2)   Jeżeli są znane okoliczności uzasadniające wątpliwości co do zdolności fizycznych lub psychicznych kandydata na prawo jazdy, organy właściwe ds. praw jazdy mogą zarządzić przedłożenie przez kandydata opinii medycznej w celu przygotowania decyzji w sprawie wydania lub przedłużenia prawa jazdy lub w sprawie nałożenia ograniczeń lub warunków. […]
(3)   Przedłożenie opinii oficjalnie uznanego ośrodka kontroli zdolności do kierowania (opinia medyczno-psychologiczna) można zarządzić w celu wyjaśnienia wątpliwości dotyczących zdolności do kierowania w celach określonych w ust. 2 [w szczególności]
[…]
4.
w przypadku ciężkich lub powtarzających się naruszeń kodeksu ruchu drogowego lub przestępstw mających związek z ruchem drogowym lub ze zdolnością do kierowania […]
lub
5.
przy ponownym wydaniu prawa jazdy,
[…]
b)
gdy cofnięcie prawa jazdy jest oparte na przesłankach określonych w pkt 4.
[…]
(8)   Jeżeli osoba zainteresowana odmówi poddania się badaniu lub nie dostarczy organom właściwym ds. praw jazdy wymaganej od niej opinii w terminie, właściwy organ jest uprawniony do stwierdzenia w swej decyzji braku zdolności osoby zainteresowanej do kierowania pojazdami […]”.
Paragraf 13 FeV zatytułowany „Zdolność do kierowania w przypadku problemów z alkoholem” umożliwia właściwym organom zarządzenie w pewnych okolicznościach przedstawienia opinii medyczno-psychologicznej w celu przygotowania właściwych decyzji dotyczących wydania lub przedłużenia prawa jazdy albo dotyczących nałożenia ograniczeń lub warunków w odniesieniu do uprawnienia do kierowania. Jest tak w szczególności, gdy według opinii medycznej lub na podstawie określonych faktów istnieją przesłanki nadużywania alkoholu lub gdy naruszenia ruchu drogowego były popełniane wielokrotnie pod wpływem alkoholu.
Paragraf 20 ust. 1 FeV przewiduje, że w wypadku wydania nowego prawa jazdy po jego cofnięciu mają zastosowanie przepisy dotyczące pierwszego wydania prawa jazdy. Zgodnie z ust. 2 tego paragrafu właściwy organ może wprawdzie zrezygnować z powtórzenia badań związanych z wydaniem prawa jazdy, gdy nie istnieje żadna przesłanka uzasadniająca przekonanie, że kandydat nie posiada już koniecznych umiejętności i zdolności, jednakże ust. 3 tego przepisu przewiduje, że taka decyzja nie narusza obowiązku przedłożenia opinii medyczno-psychologicznej przewidzianej w § 11 ust. 3 akapit pierwszy pkt 5 FeV.
Zgodnie z § 21 ust. 1 Straßenverkehrsgesetz (ustawy o ruchu drogowym, zwanej dalej „StVG”) ten, kto kieruje pojazdem, nie posiadając wymaganego prawa jazdy, podlega karze pozbawienia wolności do jednego roku lub karze grzywny.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
W dniu 28 października 1964 r. Verkehrsamt Wien [wydział ruchu drogowego w Wiedniu (Austria)] wydał K. Schwarzowi prawo jazdy kategorii A i B.
W 1968 r. K. Schwarz przepisał swoje austriackie prawo jazdy jako niemieckie prawo jazdy kategorii 1 oraz 3. Pozostawiono mu austriackie prawo jazdy.
W dniu 9 maja 1988 r. K. Schwarz zrezygnował z niemieckiego prawa jazdy i dokonał jego zwrotu.
Po pomyślnym przejściu przez K. Schwarza badań lekarskich i psychologicznych Ordnungsamt Mannheim (urząd ruchu drogowego miasta Mannheim, Niemcy) wydał mu w dniu 3 maja 1994 r. nowe niemieckie prawo jazdy. Pozostawiono mu jego austriackie prawo jazdy.
W dniu 1 grudnia 1997 r. Amtsgericht Mannheim skazał K. Schwarza na karę grzywny w wysokości 40 stawek dziennych po 50 DEM za dzień za umyślne kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości. Pozbawiono go uprawnienia do kierowania pojazdami, cofnięto mu prawo jazdy i orzeczono wobec niego zakaz ubiegania się o nowe prawo jazdy przez okres sześciu miesięcy.
W dniu 24 lipca 2000 r. K. Schwarz złożył do Ordnungsamt Mannheim wniosek o wydanie nowego prawa jazdy kategorii 3. W dniu 2 kwietnia 2001 r. wniosek ten został oddalony, ponieważ zainteresowany nie przedstawił wymaganej opinii o zdolności do kierowania pojazdami.
W dniu 11 kwietnia 2005 r. stwierdzono, że K. Schwarz kierował pojazdem bez wymaganego prawa jazdy. W związku z tym w dniu 30 stycznia 2006 r. Amtsgericht Mannheim skazał go na karę grzywny w wysokości 30 stawek dziennych po 25 EUR za dzień. K. Schwarz zapłacił orzeczoną grzywnę w celu uniknięcia zastępczej kary pozbawienia wolności.
K. Schwarz podniósł w tym względzie, że nie mógł wnieść sprzeciwu wobec tego nakazu karnego, ponieważ został on przesłany do Wiednia, a K. Schwarz otrzymał go zbyt późno.
Podczas kontroli drogowej w dniu 23 grudnia 2005 r. K. Schwarz okazał swoje austriackie prawo jazdy. Następnie wyrokiem z dnia 22 czerwca 2006 r. Amtsgericht Mannheim uwolnił K. Schwarza od zarzutu kierowania pojazdem bez ważnego prawa jazdy, co stanowi przestępstwo zagrożone karą na mocy § 21 ust. 1 StVG.
Chcąc doprowadzić do skazania K. Schwarza za kierowanie pojazdem bez prawa jazdy, Staatsanwaltschaft Mannheim (prokuratura w Mannheim) wniosła odwołanie od tego wyroku do Landgericht Mannheim.
W tych oto okolicznościach Landgericht Mannheim postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z dwoma następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)
Czy jest dopuszczalne na gruncie prawa wspólnotowego, aby — wbrew art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439/EWG — obywatel UE mógł posiadać ważne krajowe prawo jazdy oraz drugie prawo jazdy wydane przez inne państwo członkowskie, w przypadku gdy oba zostały uzyskane przed przystąpieniem […] państwa [trzeciego] do UE oraz, jeśli tak,
2)
czy odebranie — przed wejściem w życie [FeV] z dnia 1 stycznia 1999 r. — wydanego później drugiego krajowego prawa jazdy z powodu kierowania pojazdem samochodowym w stanie nietrzeźwości skutkuje tym, że ważność wydanego uprzednio za granicą pierwszego prawa jazdy nie musi być uznawana na terytorium kraju po przystąpieniu […] państwa [trzeciego] do UE, mimo że okres krajowego zakazu kierowania pojazdami już upłynął?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie pytania pierwszego
W ramach pytania pierwszego sąd krajowy oczekuje zasadniczo wyjaśnienia, czy art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie temu, by obywatel państwa członkowskiego posiadający wspólnotowe prawo jazdy wydane przez to państwo członkowskie posiadał ponadto inne prawo jazy wydane wcześniej przez inne państwo członkowskie, jeżeli oba prawa jazdy zostały uzyskane przed przystąpieniem tego ostatniego państwa do Unii.
Uwagi stron
K. Schwarz i Komisja uważają, że możliwe jest posiadanie dwóch praw jazdy, z których jedno zostało wydane przez państwo członkowskie miejsca zamieszkania, a drugie przez inne państwo członkowskie, przed przystąpieniem tego ostatniego państwa do Unii, nawet jeśli takie posiadanie jest sprzeczne z art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439. Taka bowiem sytuacja — chociaż nie jest zamierzona przez tę dyrektywę — może przestać istnieć tylko wówczas, gdy wprowadzony zostanie system scentralizowanego zarządzania prawami jazdy dla wszystkich krajów członkowskich.
Podobnie zdaniem rządu niemieckiego możliwe jest zasadniczo posiadanie dwóch praw jazdy wydanych przez dwa państwa członkowskie, jeżeli oba te prawa jazdy zostały uzyskane przed przystąpieniem jednego z tych państw do Unii.
Jednakże rząd niemiecki zauważa, że zgodnie z prawem krajowym prawo jazdy wydane przez państwo trzecie może utracić ważność na terytorium kraju przed przystąpieniem tego ostatniego państwa do Unii. Ma to miejsce w sytuacji takiej jak ta, która jest przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, zgodnie z obowiązującym prawem niemieckim, w świetle którego kierowca posiadający ważne prawo jazdy wydane przez państwo trzecie traci uprawnienie do posługiwania się tym prawem jazdy, jeżeli od chwili gdy obrał on swoje główne miejsce zamieszkania w Niemczech, minęło ponad dwanaście miesięcy.
W każdym razie ewentualne wznowienie ważności prawa jazdy przyznanego w 1964 r. byłoby sprzeczne z art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439, której celem jest zapobieganie przypadkom posiadania dwóch ważnych praw jazdy.
Zauważywszy, że okres ważności austriackiego prawa jazdy nie był prawdopodobnie ograniczony, rząd włoski pozostawia Trybunałowi zadanie ustalenia, czy w wypadku posiadania dwóch praw jazdy art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 należy interpretować w ten sposób, iż zobowiązuje on dane państwo członkowskie — przy zastosowaniu w razie potrzeby procedury wzajemnej pomocy — do uznania albo automatycznej utraty prawa jazdy wydanego wcześniej, albo nieważności ex novo prawa jazdy wydanego później.
Rząd portugalski zauważa, że zgodnie z art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 uprawnienie do kierowania pojazdami w państwie członkowskim może być wykonywane wyłącznie na podstawie jednego i jednolitego wspólnotowego prawa jazdy. Dlatego też ewentualne środki ograniczające mają wpływ na to jednolite prawo jazdy. Z administracyjnego punktu widzenia jednolite prawo jazdy pozwala na przeprowadzenie kontroli i na wykonanie ewentualnych kar. Celem dokonania prawidłowej transpozycji dyrektywy 91/439 Republika Federalna Niemiec winna zatem zapewnić, by każdy kierowca zamieszkujący na jej terytorium posiadał tylko jeden wspólnotowy dokument uprawniający do kierowania.
Odpowiedź Trybunału
— Uwagi wstępne
Przedstawiona przez sąd krajowy kwestia wykładni art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 opiera się na założeniu, że dwa prawa jazdy są ważne jednocześnie.
Rząd niemiecki podnosi, że zgodnie z prawem niemieckim K. Schwarz powinien był utracić uprawnienie do posługiwania się swoim austriackim prawem jazdy, które zostało wydane w 1964 r. i przepisane w 1968 r., dwanaście miesięcy po obraniu przez niego głównego miejsca zamieszkania w Niemczech.
Należy wskazać w tym względzie, że właściwość Trybunału jest ograniczona do badania jedynie przepisów prawa wspólnotowego i że ten ostatni nie jest powołany do orzekania w przedmiocie prawa krajowego (zob. podobnie wyrok z dnia 1 czerwca 2006 r. w sprawie
C-453/04 innoventif, Zb.Orz. s. I-4929
, pkt 29).
W każdym razie w ramach postępowania, o którym mowa w art. 234 WE, Trybunał jest uprawniony wyłącznie do orzekania o wykładni lub ważności aktów prawa wspólnotowego w oparciu o fakty przedstawione mu przez sąd krajowy (zob. wyroki z dnia 16 marca 1978 r. w sprawie
104/77 Oehlschläger, Rec. s. 791
, pkt 4; z dnia 11 września 2008 r. w sprawie
C-11/07 Eckelkamp i in., Zb.Orz. s. I-6845
, pkt 52).
Z postanowienia odsyłającego wynika, że przy przepisywaniu austriackiego prawa jazdy jako niemieckiego prawa jazdy w 1968 r. oraz przy okazji wydania niemieckiego prawa jazdy w 1994 r. pozostawiono K. Schwarzowi austriackie prawo jazdy i że to austriackie prawo jazdy zachowało ważność.
Jeśli chodzi o ważność niemieckiego prawa jazdy wydanego w 1994 r., po pierwsze, pojawia się kwestia zastosowania dyrektywy 80/1263, a w szczególności jej art. 8 ust. 3, w zakresie w jakim stanowi on, że jeżeli państwo członkowskie dokonuje wymiany prawa jazdy wydanego przez państwo trzecie na prawo jazdy zgodne ze wzorem wspólnotowym, takiej wymiany można dokonać tylko wówczas, gdy prawo jazdy wydane przez państwo trzecie zostało przekazane właściwym organom państwa członkowskiego, które dokonuje wymiany.
W sytuacji takiej jak ta, która jest przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, w związku z tym że wydanie niemieckiego prawa jazdy w 1994 r. nie stanowiło przepisania ani wymiany austriackiego prawa jazdy, ale — jak twierdzi rząd niemiecki — wydanie nowego prawa jazdy zgodnie z prawem niemieckim, przepisy dotyczące wymiany prawa jazdy nie znajdują zastosowania.
Po drugie, art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439, zgodnie z którym żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie, nie miał znaczenia w momencie wydania niemieckiego prawa jazdy w 1994 r., ponieważ rzeczona dyrektywa miała zostać wykonana dopiero w dniu 1 lipca 1996 r., a zatem w dniu, w którym dyrektywa 80/1263 została uchylona (zob. wyrok z dnia 29 października 1998 r. w sprawie
C-230/97 Awoyemi, Rec. s. I-6781
, pkt 33).
Zakładając nawet, że wydanie niemieckiego prawa jazdy w maju 1994 r. nie powinno — wbrew temu, co twierdzi rząd niemiecki — zostać uznane za wydanie nowego prawa jazdy, lecz w rzeczywistości powinno zostać uznane za wymianę istniejącego prawa jazdy, należy stwierdzić, iż obywatel państwa członkowskiego nie może ponieść szkody z tego względu, że posiada dwa prawa jazdy, nawet jeśli wydanie drugiego prawa jazdy było wynikiem nieprawidłowości polegającej na tym, że państwo członkowskie wydające naruszyło prawo wspólnotowe, nie przekazując prawa jazdy wydanego wcześniej przez inne państwo członkowskie organom tego państwa. Posiadacz takiego prawa jazdy nie może bowiem zostać ukarany przez państwo członkowskie za niedopełnienie obowiązków, jakie prawo wspólnotowe nakłada na to państwo.
— W przedmiocie stosowania art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439
Artykuł 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 stanowi, że żadna osoba nie może posiadać praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie. Wynika stąd, że państwa członkowskie nie mogą wydać wspólnotowego prawa jazdy, jeżeli osoba, która występuje o takie prawo jazdy, posiada już inne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim.
Choć prawdą jest, że art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 potwierdza niepowtarzalny charakter wspólnotowego prawa jazdy (zob. wyroki z dnia 26 czerwca 2008 r. w sprawach połączonych
C-329/06 i C-343/06 Wiedemann i Funk, Zb.Orz. s. I-4635
, pkt 70, oraz w sprawach połączonych od
C-334/06 do C-336/06 Zerche i in., Zb.Orz. s. I-4691
, pkt 67), niemniej jednak jedynym skutkiem tego przepisu jest uniemożliwienie wydania drugiego wspólnotowego prawa jazdy począwszy od momentu wykonania rzeczonego przepisu, a mianowicie od dnia 1 lipca 1996 r., czyli od dnia, w którym dyrektywa 80/1263 została uchylona.
Artykuł 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 nie stoi jednak na przeszkodzie temu, by obywatel państwa członkowskiego nadal posiadał więcej niż jedno ważne prawo jazdy, jeżeli jedno z tych praw jazdy zostało wydane w państwie członkowskim przed jego przystąpieniem, w zakresie w jakim takie prawo jazdy nie straciło ważności.
W takiej sytuacji, w razie współistnienia dwóch ważnych praw jazdy, wspomniany przepis nie wpływa zatem na ważność jednego z tych praw jazdy. Omawiany przepis nie wprowadza w podobnym wypadku pierwszeństwa stosowania i nie wymaga ani automatycznej utraty pierwszego prawa jazdy, ani nieważności drugiego prawa jazdy.
Jeżeli pierwsze prawo jazdy zostało wydane przez państwo przed jego przystąpieniem do Unii, art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 nie wymaga więc — w wypadku posiadania dwóch ważnych praw jazdy — ani automatycznej utraty prawa jazdy wydanego wcześniej przez to państwo przed jego przystąpieniem, ani nieważności prawa jazdy wydanego później w innym państwie członkowskim również przed rzeczonym przystąpieniem.
Z powyższego wynika, że na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by obywatel państwa członkowskiego posiadał jednocześnie dwa ważne prawa jazdy, z których jedno jest wspólnotowym prawem jazdy, a drugie — prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie, jeżeli oba prawa jazdy otrzymano przed przystąpieniem tego ostatniego państwa do Unii.
W przedmiocie pytania drugiego
W ramach pytania drugiego sąd krajowy oczekuje zasadniczo wyjaśnienia, czy art. 1 i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie odmówiło uznania uprawnienia do kierowania pojazdami wynikającego z prawa jazdy wydanego przez inne państwo przed jego przystąpieniem do Unii, jeżeli owo prawo jazdy zostało wydane przed wydaniem prawa jazdy przez pierwsze państwo członkowskie, w którym to drugie prawo jazdy zostało cofnięte ze względu na brak zdolności jego posiadacza do kierowania i jeśli upłynął okres zakazu towarzyszący temu cofnięciu.
Uwagi stron
K. Schwarz podnosi, że odmowa uznania przez państwo członkowskie prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim następuje w drodze decyzji krajowego urzędu właściwego w zakresie ruchu drogowego, co nie ma miejsca w sprawie rozpatrywanej przez sąd krajowy.
W niniejszej sprawie sąd krajowy nie jest właściwy i nie może więc ukarać K. Schwarza za kierowanie pojazdem bez prawa jazdy. Ponadto cofnięcie mu niemieckiego prawa jazdy w 1997 r., któremu towarzyszył okres zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, nie może uzasadniać, po upływie rzeczonego okresu zakazu, nieograniczonej odmowy uznania jego austriackiego prawa jazdy wydanego w 1964 r.
Komisja wskazuje, że prawo jazdy wydane w państwie członkowskim po cofnięciu pierwszego prawa jazdy w innym państwie członkowskim nie musi być uznawane przez to ostatnie państwo członkowskie, jeżeli drugie prawo jazdy zostało wydane w okresie obowiązywania zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy w państwie członkowskim, które cofnęło pierwsze prawo jazdy.
Jednakże możliwe jest ponowne kierowanie pojazdem na podstawie drugiego prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie po upływie okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy. Jeśli chodzi o prawo jazdy wydane przed okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, a nie podczas tego okresu, Komisja zauważa, że posiadacz takiego prawa jazdy właściwie nie był jeszcze notowany w momencie wydania prawa jazdy i że wspomniane prawo jazdy powinno zatem zostać uznane, chyba że szczególne okoliczności stoją temu na przeszkodzie.
W sprawie takiej jak ta, która jest przedmiotem postępowania przed sądem krajowy, ani fakt, iż Republika Austrii nie przystąpiła jeszcze do Unii, ani fakt, iż cofnięto prawo jazdy wydane później w Niemczech, nie wpływa na obowiązek uznania ważnego prawa jazdy wydanego przez Republikę Austrii po upływie okresu zakazu, który towarzyszył cofnięciu.
Mając na względzie odpowiedź, jakiej rząd niemiecki proponuje udzielić na pytanie pierwsze, podnosi on jedynie pomocniczo, że dyrektywa 91/439 nie stoi na przeszkodzie zasadzie przewidzianej w § 28 FeV, na podstawie której K. Schwarz nie może kierować pojazdem, posługując się swoim austriackim prawem jazdy, tak długo jak nie zostanie wykazane na podstawie przedłożonej opinii medyczno-psychologicznej, że ustały przyczyny uzasadniające cofnięcie wydanego później niemieckiego prawa jazdy. Cofnięcie niemieckiego prawa jazdy byłoby pozbawione wszelkiej skuteczności, gdyby organy były zobowiązane do uznania zagranicznego prawa jazdy wydanego wcześniej.
Ponadto art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 pozwala na wydanie przepisów przewidujących karę za zachowanie mające miejsce po otrzymaniu zagranicznego prawa jazdy.
Co więcej, zainteresowany — w przeciwieństwie do osoby, która otrzymała nowe prawo jazdy w innym państwie członkowskim po cofnięciu niemieckiego prawa jazdy — w ogóle nie wykazał dwukrotnie swojej zdolności do kierowania pojazdami. Artykuł 8 ust. 1 dyrektywy 80/1263 i art. 7 ust. 5 dyrektywy 91/439 świadczą właśnie o zamiarze uniknięcia przez prawodawcę wspólnotowego sytuacji, w której osoby posiadają podwójne uprawnienie do kierowania pojazdami.
Rząd niemiecki twierdzi też, że cofnięcie krajowego prawa jazdy powinno skutkować możliwością zakwestionowania ważności zagranicznego prawa jazdy otrzymanego wcześniej, jako że cel dyrektywy 91/439 zmierzający do ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego wymaga, by zakazano osobie, która jest niezdolna, kierowania pojazdem na drodze publicznej.
Rząd niemiecki zauważa wreszcie, że upływ okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy nie ma znaczenia w sprawie przed sądem krajowym, ponieważ oskarżony nie otrzymał nowego prawa jazdy z upływem okresu zakazu. Prawa K. Schwarza nie zostały wskutek tego nadmiernie naruszone, jako że nie jest zakazane uzyskanie przez niego nowego prawa jazdy z upływem okresu zakazu.
Podobnie rząd włoski podnosi, że nic nie stoi na przeszkodzie stosowaniu art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439, zgodnie z którym państwo członkowskie normalnego miejsca zamieszkania może stosować swoje przepisy krajowe dotyczące ograniczenia, zawieszenia, cofnięcia lub unieważnienia prawa jazdy wobec posiadacza prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie.
W sprawie przed sądem krajowym K. Schwarz nie został poddany — po cofnięciu mu niemieckiego prawa jazdy — kontroli jego zdolności do kierowania pojazdami zleconej przez organy innego państwa członkowskiego. Po wydaniu decyzji w sprawie cofnięcia prawa jazdy nic się więc nie wydarzyło, co pozwoliłoby uznać, że zainteresowany odzyskał zdolność do kierowania. Ponadto K. Schwarz może złożyć wniosek o wydanie nowego prawa jazdy na podstawie § 28 ust. 5 FeV.
Odpowiedź Trybunału
Z motywu pierwszego dyrektywy 91/439 wynika, że ogólna zasada wzajemnego uznawania praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie wyrażona w art. 1 ust. 2 tej dyrektywy została wprowadzona w szczególności w celu ułatwienia ruchu osób zamieszkałych w państwie członkowskim innym niż to, w którym zdawały egzamin na prawo jazdy (wyrok z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie
C-476/01 Kapper, Rec. s. I-5205
, pkt 71; ww. wyrok w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 49; ww. wyrok w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 46; wyrok z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie C-1/07 Weber, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 26).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rzeczony art. 1 ust. 2 przewiduje wzajemne uznawanie, bez jakichkolwiek formalności, praw jazdy wydawanych przez państwa członkowskie. Przepis ten nakłada na państwa członkowskie jasne i wyraźne zobowiązanie, które nie pozostawia żadnego zakresu uznania w odniesieniu do działań, które należy podjąć w celu zastosowania się do niego (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Awoyemi, pkt 41 i 42; wyrok z dnia 10 lipca 2003 r. w sprawie
C-246/00 Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. I-7485
, pkt 60 i 61; ww. wyrok w sprawie Kapper, pkt 45; ww. wyrok w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 50; ww. wyrok w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 47; ww. wyrok w sprawie Weber, pkt 27; postanowienia z dnia 6 kwietnia 2006 r. w sprawie C-227/05 Halbritter, pkt 25, oraz z dnia 28 września 2006 r. w sprawie C-340/05 Kremer, pkt 27).
Do państwa członkowskiego wydającego należy zbadanie, czy są spełnione minimalne warunki nałożone przez prawo wspólnotowe, w szczególności te dotyczące miejsca zamieszkania i zdolności do kierowania, przewidziane w art. 7 ust. 1 dyrektywy 91/439, a zatem, czy wydanie prawa jazdy jest uzasadnione (zob. ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 52, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 49).
Gdy organy jednego państwa członkowskiego wydały prawo jazdy zgodnie z art. 1 ust. 1 dyrektywy 91/439, inne państwa członkowskie nie są uprawnione do badania przestrzegania warunków wydania przewidzianych przez tę dyrektywę. Posiadanie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie należy uważać za stanowiące dowód, że posiadacz tego prawa jazdy w dniu jego wydania spełniał te warunki (zob. ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 53, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 50).
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że prawa jazdy wydawane w Austrii w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 1 listopada 1997 r. figurują w tabelach określających równoważność załączonych do decyzji 2000/275 zmienionej decyzją 2002/256.
Jednakże art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 pozwala państwom członkowskim — w pewnych okolicznościach, a w szczególności z powodów związanych z bezpieczeństwem ruchu drogowego, jak wynika to z ostatniego motywu tej dyrektywy — na stosowanie ich przepisów krajowych w sprawie ograniczenia, zawieszenia, cofnięcia i unieważnienia prawa jazdy w stosunku do wszystkich posiadaczy praw jazdy mających normalne miejsce zamieszkania na ich terytorium.
Uprawnienie przewidziane w art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 może być wykonywane z powodu zachowania zainteresowanego po uzyskaniu prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie (zob. podobnie ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 59, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 56; ww. postanowienia w sprawie Halbritter, pkt 38, i w sprawie Kremer, pkt 35, postanowienie z dnia 3 lipca 2008 r. w sprawie C-225/07 Möginger, pkt 36).
Choć prawdą jest, że art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 nie pozwala państwu członkowskiemu normalnego miejsca zamieszkania odmówić uznania prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie tylko na tej podstawie, że posiadaczowi tego prawa jazdy wcześniej odebrano poprzednie prawo jazdy w pierwszym państwie członkowskim, niemniej jednak przepis ten pozwala temu państwu — z zastrzeżeniem przestrzegania zasady terytorialności prawa karnego i uregulowań prawnych dotyczących policji — na stosowanie wobec tego posiadacza swoich przepisów krajowych dotyczących ograniczenia, zawieszenia, cofnięcia lub unieważniania prawa jazdy, jeżeli jest to uzasadnione jego zachowaniem po wydaniu tego prawa jazdy (zob. ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 66, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 63).
Artykuł 8 ust. 4 akapit pierwszy dyrektywy 91/439 upoważnia państwo członkowskie do odmowy uznania ważności prawa jazdy otrzymanego w innym państwie członkowskim przez osobę, która na terytorium pierwszego państwa członkowskiego podlega środkowi polegającemu na ograniczeniu, zawieszeniu, cofnięciu lub unieważnieniu prawa jazdy.
Trybunał orzekł w tym względzie, że art. 1 ust. 2 i art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439 nie sprzeciwiają się temu, aby państwo członkowskie odmówiło osobie, wobec której na jego terytorium zastosowano środek polegający na cofnięciu prawa jazdy, połączony z zakazem ubiegania się o nowe prawo jazdy przez czas określony, uznania nowego prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie podczas tego okresu zakazu (ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 65, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 62; ww. postanowienie w sprawie Möginger, pkt 38).
Jednakże upoważnienie przewidziane w art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439 stanowi odstępstwo od ogólnej zasady wzajemnego uznawania praw jazdy, a zatem podlega ścisłej wykładni (zob. ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 60, oraz w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 57; ww. wyrok w sprawie Weber, pkt 29).
Trybunał uznał, że państwo członkowskie nie może powoływać się na wspomniany art. 8 ust. 4, aby odmówić w sposób nieograniczony osobie, wobec której zastosowano na jego terytorium środek polegający na cofnięciu lub unieważnieniu prawa jazdy wydanego przez to państwo członkowskie, uznania ważności jakiegokolwiek prawa jazdy, które mogło być wydane tej osobie później — mianowicie po upływie okresu zakazu — przez inne państwo członkowskie (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Kapper, pkt 76; w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 63; w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 60; ww. postanowienia w sprawie Halbritter, pkt 28; w sprawie Kremer, pkt 29).
Tak więc jeżeli w państwie członkowskim zastosowano wobec osoby środek polegający na cofnięciu prawa jazdy, omawiany art. 8 ust. 4 nie pozwala w zasadzie temu państwu członkowskiemu odmówić uznania ważności prawa jazdy wydanego później tej samej osobie przez inne państwo członkowskie poza okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy (zob. podobnie ww. wyroki: w sprawie Kapper, pkt 76; w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 64; w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 60; ww. postanowienia: w sprawie Halbritter, pkt 27; w sprawie Kremer, pkt 29; i w sprawie Möginger, pkt 44).
W niniejszej sprawie — tak jak w sprawach, w których wydano wyroki i postanowienia przytoczone w poprzednim punkcie — prawo jazdy będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym zostało wydane i posługiwano się nim poza okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy.
Pozostaje jednak zbadać, czy fakt, iż prawo jazdy zostało wydane przez państwo członkowskie przed wydaniem prawa jazdy przez inne państwo członkowskie, a zatem przed jego cofnięciem, ma wpływ na spoczywający na tym ostatnim państwie obowiązek uznania prawa jazdy wydanego przez pierwsze państwo.
Choć prawdą jest, że prawo jazdy takie jak austriackie prawo jazdy będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym zostało wydane poza okresem zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy i że jego posiadacz posługiwał się nim poza rzeczonym okresem, niemniej wspomniane prawo jazdy — w przeciwieństwie do spraw, w których wydano przytoczone wyroki i postanowienia — zostało uzyskane przed wydaniem niemieckiego prawa jazdy, a nie po nim, a więc przed cofnięciem wspomnianego prawa jazdy.
Jak wskazał rzecznik generalny w pkt 40 swojej opinii, dyrektywa 91/439 zmierza do zrównoważenia, z jednej strony, zasady wzajemnego uznawania zmierzającej do ułatwienia swobodnego przepływu osób, co pozostaje celem dyrektywy, o którym wspomniano w pkt 74 niniejszego wyroku, a z drugiej strony, celu omawianej dyrektywy, jakim jest poprawa bezpieczeństwa ruchu drogowego, w szczególności pozwalając państwom członkowskim, na podstawie art. 8 ust. 2 i 4 tej dyrektywy, na stosowanie w pewnych okolicznościach swoich przepisów krajowych w sprawie cofnięcia, zawieszenia i unieważnienia prawa jazdy.
Tak więc Trybunał orzekł, że państwo członkowskie nie może odmówić uznania na swoim terytorium uprawnienia do kierowania wynikającego z prawa jazdy wydanego w drugim państwie członkowskim, a zatem ważności tego prawa jazdy, dopóki jego posiadacz nie podda się warunkom wymaganym przez to pierwsze państwo członkowskie do wydania nowego prawa jazdy w następstwie cofnięcia prawa jazdy uzyskanego tam wcześniej, w tym badaniu zdolności do kierowania potwierdzającemu, że nie istnieją już powody uzasadniające to cofnięcie (zob. ww. wyroki w sprawach połączonych Wiedemann i Funk, pkt 64; w sprawach połączonych Zerche i in., pkt 61; ww. postanowienia w sprawie Halbritter, pkt 32; w sprawie Kremer, pkt 38).
W sprawach tych brak zdolności do kierowania, który ukarano cofnięciem prawa jazdy w państwie członkowskim, został sanowany dzięki kontroli zdolności do kierowania przeprowadzonej przez drugie państwo członkowskie przy późniejszym wydawaniu prawa jazdy.
Jak wskazano w pkt 76 niniejszego wyroku, przy tej okazji państwo członkowskie wydające winno w szczególności zbadać, czy zgodnie z art. 7 ust. 1 dyrektywy 91/439 osoba ubiegająca się o prawo jazdy spełnia minimalne standardy dotyczące fizycznej i psychicznej zdolności do kierowania pojazdami.
W okolicznościach takich jak te, które bada sąd krajowy, cofnięcie prawa jazdy wydanego przez państwo członkowskie podaje w wątpliwość zdolność jego posiadacza do kierowania, a więc pośrednio prawo jazdy, które zostało mu wydane wcześniej przez inne państwo członkowskie.
Jak wskazały rządy niemiecki i włoski, po wcześniejszym cofnięciu niemieckiego prawa jazdy jego posiadacz nie został poddany — odmiennie niż w wyżej wymienionych postanowieniach w sprawie Halbritter i w sprawie Kremer — kontroli zdolności do kierowania zleconej przez organy innego państwa członkowskiego. Dlatego też w ogóle nie wykazano, że wspomniany posiadacz jest zdolny do kierowania i do uczestniczenia w ruchu drogowym zgodnie z wymogami dotyczącymi zdolności do kierowania ustanowionymi w dyrektywie 91/439.
Gdyby można było obejść środek krajowy polegający na cofnięciu — taki jak ten, który zastosowano w sprawie rozpatrywanej przez sąd krajowy — dzięki możliwości posługiwania się prawem jazdy wydanym przed wydaniem prawa jazdy, które cofnięto ze względu na brak zdolności do kierowania, a nie wykazano by, że osoba okazująca to stare prawo jazdy jest w momencie posługiwania się nim zdolna do kierowania zgodnie z dyrektywą 91/439, stwarzałoby to zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego.
Ponadto paradoksalne byłoby wymaganie od państwa członkowskiego uznania uprawnienia do kierowania wynikającego z prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie przed wydaniem prawa jazdy przez pierwsze państwo członkowskie, jeżeli to drugie prawo jazdy zostało cofnięte ze względu na brak zdolności jego posiadacza do kierowania. Jeśli obywatel państwa członkowskiego posiada jedno prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim, pierwsze państwo członkowskie ma prawo — na podstawie art. 8 ust. 2 dyrektywy 91/439 — stosować wobec niego swoje przepisy dotyczące cofnięcia, na przykład ze względu na brak zdolności do kierowania.
Z powyższego wynika, że art. 1 i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439 nie stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie odmówiło uznania uprawnienia do kierowania wynikającego z prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie przed jego przystąpieniem do Unii, jeśli to prawo jazdy zostało wydane przed wydaniem prawa jazdy przez pierwsze państwo członkowskie, w którym to drugie prawo jazdy zostało cofnięte ze względu na brak zdolności jego posiadacza do kierowania. Fakt, iż odmowa ta następuje po upływie okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, który był połączony z rzeczonym cofnięciem, jest w tym względzie bez znaczenia.
W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1)
Artykuł 7 ust. 5 dyrektywy Rady 91/439/EWG z dnia 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy, zmienionej rozporządzeniem nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) z dnia 29 września 2003 r., należy interpretować w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie temu, by obywatel państwa członkowskiego posiadał jednocześnie dwa ważne prawa jazdy, z których jedno jest wspólnotowym prawem jazdy, a drugie — prawem jazdy wydanym przez inne państwo członkowskie, jeżeli oba prawa jazdy otrzymano przed przystąpieniem tego ostatniego państwa do Unii Europejskiej.

2)
Artykuł 1 i art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy 91/439, zmienionej rozporządzeniem nr 1882/2003, nie stoją na przeszkodzie temu, by państwo członkowskie odmówiło uznania uprawnienia do kierowania wynikającego z prawa jazdy wydanego przez inne państwo członkowskie przed jego przystąpieniem do Unii Europejskiej, jeśli to prawo jazdy zostało wydane przed wydaniem prawa jazdy przez pierwsze państwo członkowskie, w którym to drugie prawo jazdy zostało cofnięte ze względu na brak zdolności jego posiadacza do kierowania. Fakt, iż odmowa ta następuje po upływie okresu zakazu ubiegania się o nowe prawo jazdy, który był połączony z rzeczonym cofnięciem, jest w tym względzie bez znaczenia.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niemiecki.