CELEX: 61983CJ0267
Migrerende werknemers
Verblijfsrecht van gezinsleden van werknemers

1 BIJ BESCHIKKING VAN 18 OKTOBER 1983 , INGEKOMEN TEN HOVE OP 5 DECEMBER DAARAANVOLGEND , HEEFT HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT KRACHTENS ARTIKEL 117 EEG-VERDRAG TWEE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 10 EN 11 VAN VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB L 257 VAN 1968 , BLZ . 2 ).
2 DEZE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN HET KADER VAN EEN GEDING TUSSEN AISSATOU DIATTA , VAN SENEGALESE NATIONALITEIT , EN DE DEELSTAAT BERLIJN IN DE PERSOON VAN DE POLIZEIPRASIDENT TE BERLIJN .
3 DIATTA IS GEHUWD MET EEN FRANS ONDERDAAN DIE IN BERLIJN WOONT EN WERKT . ZIJZELF IS ALDAAR SINDS FEBRUARI 1978 ONONDERBROKEN WERKZAAM GEWEEST .
4 NA EEN TIJD LANG MET HAAR ECHTGENOOT TE HEBBEN SAMENGEWOOND , IS ZIJ OP 29 AUGUSTUS 1978 GESCHEIDEN VAN HEM GAAN LEVEN , MET DE BEDOELING ZICH VAN HEM TE LATEN SCHEIDEN ; ZIJ WOONT SEDERTDIEN IN EEN EIGEN WONING .
5 BIJ AFLOOP VAN HAAR VERBLIJFSVERGUNNING VERZOCHT DIATTA DE BEVOEGDE INSTANTIE OM VERLENGING ERVAN . DIT VERZOEK WERD DOOR DE POLIZEIPRASIDENT TE BERLIJN BIJ BESCHIKKING VAN 29 AUGUSTUS 1980 AFGEWEZEN OP GROND DAT DIATTA GEEN GEZINSLID VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT VAN DE EEG MEER WAS EN GEEN GEZAMENLIJK DOMICILIE MET HAAR ECHTGENOOT HAD . DEZE AFWIJZENDE BESCHIKKING WERD DOOR HET VERWALTUNGSGERICHT BEVESTIGD OP GROND DAT DE ECHTGENOTEN GEEN GEZAMENLIJK DOMICILIE HADDEN . HET VERWALTUNGSGERICHT OVERWOOG ECHTER DAT DE GEZINSBAND NOG WEL BESTOND . VERZOEKSTER STELDE TEGEN DEZE UITSPRAAK HOGER BEROEP IN BIJ HET OBERVERWALTUNGSGERICHT EN NADAT DIT BEROEP WAS VERWORPEN , VOORZAG ZIJ ZICH IN CASSATIE ( REVISION ) BIJ HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT .
6 IN DEZE OMSTANDIGHEDEN HEEFT HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT HET HOF DE VOLGENDE VRAGEN VOORGELEGD :
'  ' 1 ) MOET SARTIKEL 10 , LID 1 , VAN VERORDENING NR . 1612/68 ALDUS WORDEN UITGELEGD , DAT DE ECHTGENOOT VAN EEN WERKNEMER DIE ONDERDAAN IS VAN EEN LID-STAAT EN DIE OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT IS TEWERKGESTELD , OOK DAN  '  ' MET DE WERKNEMER GEVESTIGD '  '  IS , WANNEER HIJ WELISWAAR DUURZAAM GESCHEIDEN LEEFT VAN DIE WERKNEMER , MAAR IN DEZELFDE PLAATS ALS DE WERKNEMER EEN EIGEN WONING BEWOONT ?
2 ) ONTLEENT DE NIET DE NATIONALITEIT VAN EEN LID-STAAT BEZITTENDE ECHTGENOOT VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT , DIE OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT WERKZAAM IS EN WOONT , AAN ARTIKEL 11 VAN VERORDENING NR . 1612/68 EEN VAN DE VOORWAARDEN VAN ARTIKEL 10 DIER VERORDENING ONAFHANKELIJK VERBLIJFSRECHT , WANNEER HIJ OP HET GRONDGEBIED VAN DIE ANDERE LID-STAAT ARBEID IN LOONDIENST WIL VERRICHTEN ?
'  '
7 DEZE TWEE VRAGEN VAN HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT STREKKEN ER IN WEZEN TOE TE VERNEMEN , OF INGEVOLGE ARTIKEL 10 VAN VERORDENING NR . 1612/68 HET RECHT VAN VERBLIJF VAN GEZINSLEDEN VAN EEN MIGREREND WERKNEMER AFHANKELIJK IS VAN DE VOORWAARDE , DAT ZIJ DUURZAAM BIJ DIE WERKNEMER WONEN , EN OF ARTIKEL 11 VAN DIE VERORDENING EEN VERBLIJFSRECHT VERLEENT DAT LOS STAAT VAN HET IN ARTIKEL 10 BEDOELDE RECHT .
8 ARTIKEL 10 VAN VERORDENING NR . 1612/68 LUIDT ALS VOLGT :
'  ' 1 ) MET DE WERKNEMER DIE ONDERDAAN IS VAN EEN LID-STAAT EN DIE OP HET GRONDGEBIED VAN EEN ANDERE LID-STAAT IS TEWERKGESTELD MOGEN ZICH VESTIGEN , ONGEACHT HUN NATIONALITEIT :
A ) ZIJN ECHTGENOOT EN BLOEDVERWANTEN IN NEERGAANDE LIJN BENEDEN DE LEEFTIJD VAN 21 JAAR OF DIE TE HUNNEN LASTE ZIJN ;
B)DE BLOEDVERWANTEN IN OPGAANDE LIJN VAN DEZE WERKNEMER EN VAN ZIJN ECHTGENOOT , DIE TE ZIJNEN LASTE ZIJN .
2 ) DE LID-STATEN BEGUNSTIGEN DE TOELATING VAN ALLE FAMILIELEDEN DIE NIET ONDER DE BEPALINGEN VAN LID 1 VALLEN , INDIEN ZIJ TEN LASTE ZIJN VAN BOVENBEDOELDE WERKNEMER DAN WEL IN HET LAND VAN HERKOMST ONDER ZIJN DAK LEVEN .
3 ) VOOR DE TOEPASSING VAN DE LEDEN 1 EN 2 MOET DE WERKNEMER DE BESCHIKKING HEBBEN OVER EEN WONING VOOR ZIJN FAMILIE , DIE IN HET GEBIED WAAR HIJ WERKT VOOR DE NATIONALE WERKNEMERS ALS NORMAAL WORDT BESCHOUWD ; DEZE BEPALING MAG GEEN DISCRIMINATIE TUSSEN DE NATIONALE WERKNEMERS EN DE WERKNEMERS UIT ANDERE LID-STATEN TEN GEVOLGE HEBBEN . '  '
9 ARTIKEL 11 VAN DEZE VERORDENING LUIDT ALS VOLGT :
'  ' DE ECHTGENOOT VAN EEN ONDERDAAN VAN EEN LID-STAAT DIE OP HET GRONDGEBIED VAN EEN LID-STAAT ARBEID AL OF NIET IN LOONDIENST VERRICHT , ALSMEDE DE KINDEREN ONDER DE 21 JAAR OF DIE TE ZIJNEN LASTE ZIJN HEBBEN HET RECHT , ZELFS INDIEN ZIJ NIET DE NATIONALITEIT VAN EEN LID-STAAT BEZITTEN , OM OP HET GEHELE GRONDGEBIED VAN DIE LID-STAAT IEDERE ARBEID IN LOONDIENST TE AANVAARDEN . '  '
10 VERZOEKSTER IN HET HOOFDGEDING BETOOGT , DAT ARTIKEL 10 NIET UITDRUKKELIJK VAN SAMENWONEN SPREEKT , DOCH ENKEL VERLANGT DAT DE MIGRERENDE WERKNEMER ZIJN GEZINSLEDEN EEN  '  ' ALS NORMAAL TE BESCHOUWEN WONING TER BESCHIKKING KAN STELLEN . HET ZOU ER IMMERS OM GAAN , DE OPENBARE ORDE EN VEILIGHEID TE WAARBORGEN DOOR DE IMMIGRATIE TE VOORKOMEN VAN PERSONEN DIE IN ONZEKERE OMSTANDIGHEDEN LEVEN . DIT ZOU ECHTER NIET UITSLUITEN , DAT DE ECHTGENOOT OF EEN ANDER GEZINSLID ZICH MEER LEEFRUIMTE KAN VERSCHAFFEN DOOR EEN EIGEN WONING TE HUREN . VERORDENING NR . 1612/68 ZOU NIET ALDUS MOGEN WORDEN UITGELEGD , DAT EEN INTACTE ECHTELIJKE LEEFGEMEENSCHAP VEREIST IS , WANT HET ZOU NIET OP DE WEG VAN DE VREEMDELINGENDIENST LIGGEN OM TE BEOORDELEN OF EEN VERZOENING NOG MOGELIJK IS . INDIEN EEN GEMEENSCHAPPELIJKE WONING VAN DE ECHTGENOTEN EEN DWINGENDE VOORWAARDE WAS , ZOU DE WERKNEMER , DOOR ZIJN ECHTGENOOT OP STRAAT TE ZETTEN , BOVENDIEN TE ALLEN TIJDE DIENS UITWIJZING KUN    NEN BEWERKSTELLIGEN . TENSLOTTE ZOU ARTIKEL 11 VAN DE VERORDENING EEN VERBLIJFSRECHT VAN RUIMERE STREKKING VERLENEN DAN ARTIKEL 10 , EN NOODZAKELIJKERWIJS DE MOGELIJKHEID IMPLICEREN OM ELDERS EEN EIGEN DOMICILIE TE KIEZEN .
11 VOLGENS VERWEERDER IN HET HOOFDGEDING , DE DEELSTAAT BERLIJN , HEEFT ARTIKEL 10 VAN VERORDENING NR . 1612/68 ENKEL TEN DOEL , DE MIGRERENDE WERKNEMERS TE BESCHERMEN EN HUN MOBILITEIT TE VERZEKEREN DOOR HET IN STAND BLIJVEN VAN HUN GEZINSBANDEN TE WAARBORGEN . ER ZOU DERHALVE GEEN AANLEIDING BESTAAN OM HUN GEZINSLEDEN EEN VERBLIJFSRECHT TOE TE KENNEN , WANNEER DAT RECHT NIET ZIJN GRONDSLAG VINDT IN DE LEEFGEMEENSCHAP VAN HET GEZIN . ARTIKEL 11 ZOU GEEN VERBLIJFSRECHT VERLENEN , DOCH UITSLUITEND HET RECHT OM ARBEID TE VERRICHTEN .
12 OOK DE DUITSE , DE BRITSE EN DE NEDERLANDSE REGERING ZIJN VAN OORDEEL , DAT DE ECHTGENOOT BLIJKENS DE FORMULERING EN HET DOEL VAN ARTIKEL 10 VAN DE VERORDENING ENKEL EEN VERBLIJFSRECHT HEEFT INDIEN HIJ EEN WONING MET DE WERKNEMER DEELT . UIT DE VIJFDE OVERWEGING VAN VERORDENING NR . 1612/68 BLIJKT DUIDELIJK , DAT DE VERORDENING TEN DOEL HEEFT , DE WERKNEMER IN STAAT TE STELLEN BIJ ZIJN GEZIN TE WONEN . VAN GEZINSHERENIGING ZOU ECHTER GEEN SPRAKE ZIJN WANNEER DE ECHTELIEDEN DE ECHTELIJKE LEEFGEMEENSCHAP OPGEVEN . VERORDENING NR . 1612/68 ZOU IN HAAR ARTIKELEN 10 EN 11 REKENING HOUDEN MET DE IN ARTIKEL 48 , LID 3 , EEG-VERDRAG OMSCHREVEN DUALITEIT VAN DE RECHTSPOSITIE , NAMELIJK HET RECHT OP TOEGANG TOT DE ARBEIDSMARKT EN HET RECHT VAN VERBLIJF . DEZE UITLEGGING ZOU BEVESTIGING VINDEN IN DE ONTSTAANSGESCHIEDENIS VAN DE ARTIKELEN 10 EN 11 VAN VERORDENING NR . 1612/68 , DIE TERUGGAAN OP DE ARTIKELEN 17 EN 18 VAN VERORDENING NR . 38/64 VAN DE RAAD VAN 25 MAART 1964 MET BETREKKING TOT HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB 62 , BLZ . 965 ). UIT ARTIKEL 18 VAN VERORDENING NR . 38/64 ZOU DUIDELIJK BLIJKEN , DAT EEN GEZINSLID DAT GEEN RECHTSPOSITIE KAN ONTLENEN AAN ARTIKEL 17 , GEEN ZELFSTANDIG VERBLIJFSRECHT HEEFT .
13 DE COMMISSIE BETOOGT DAT NAAR ALGEMENE OPVATTING HET DOOR DE ARTIKELEN 48 E.V . EEG-VERDRAG VERLEENDE FUNDAMENTELE RECHT VAN VRIJ VERKEER OOK GELDT VOOR HET GEZIN VAN DE MIGRERENDE WERKNEMER . DAAROM ZOU HET RECHT VAN VRIJ VERKEER NIET AFHANKELIJK MOGEN WORDEN GESTELD VAN DE VRAAG , HOE DE ECHTGENOTEN HUN HUWELIJKSLEVEN WENSEN IN TE RICHTEN , DAT WIL ZEGGEN VAN HET VEREISTE DAT ZIJ EEN GEMEENSCHAPPELIJKE WONING DELEN . NIET ALLE LID-STATEN EN NIET ALLE INDIVIDUEN ZOUDEN DEZELFDE OPVATTINGEN HEBBEN OVER DE VORMGEVING VAN EEN HUWELIJKSRELATIE . DAAROM ZOU ARTIKEL 10 EEN DERGELIJK VEREISTE NIET STELLEN . ARTIKEL 10 ZOU ENKEL WILLEN WAAR    BORGEN , DAT BUITENLANDERS OVER PASSENDE WOONRUIMTE KUNNEN BESCHIKKEN , ZULKS UIT OVERWEGINGEN VAN VREEMDELINGENPOLITIE MET BETREKKING TOT EEN GEZONDE HUISVESTING . OOK VOLGENS ARTIKEL 4 , LEDEN 3 EN 4 , VAN RICHTLIJN NR . 68/360 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 INZAKE DE OPHEFFING VAN DE BEPERKINGEN VAN DE VERPLAATSING EN HET VERBLIJF VAN DE WERKNEMERS DER LID-STATEN EN VAN HUN FAMILIE BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB L 257 VAN 1968 , BLZ . 13 ), ZOU VOOR DE AFGIFTE VAN DE VERBLIJFSVERGUNNING ENKEL HET MATERIELE CRITERIUM GELDEN DAT ER EEN HUWELIJK BESTAAT , EN NIET HET AANVULLENDE CRITERIUM DAT DE ECHTELIEDEN SAMENWONEN . TER TERECHTZITTING IS DE COMMISSIE NOG VERDER GEGAAN : NOCH HET VERBLIJFSRECHT VAN DE GEZINSLEDEN VAN EEN MIGREREND WERKNEMER NOCH HUN RECHT OM OP HET GEHELE GRONDGEBIED VAN DE ONTVANGENDE LID-STAAT ARBEID IN LOONDIENST TE VERRICHTEN , GAAT VERLOREN WANNEER DE GEZINSBAND NA DE BINNENKOMST OP DIT GRONDGEBIED WORDT VERBROKEN .
14 BIJ DE BEANTWOORDING VAN DE GESTELDE VRAGEN DIENT VERORDENING NR . 1612/68 TE WORDEN GEZIEN IN HET VERBAND WAARIN ZIJ THUISHOORT .
15 DEZE VERORDENING MAAKT DEEL UIT VAN EEN AANTAL REGELINGEN DIE DE VERWEZENLIJKING VAN DE DOELSTELLINGEN VAN ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG MOETEN VERGEMAKKELIJKEN . ZIJ MOET EEN WERKNEMER ONDER MEER DE MOGELIJKHEID BIEDEN OM ZICH OP HET GRONDGEBIED VAN DE ANDERE LID-STATEN VRIJELIJK TE VERPLAATSEN EN ALDAAR TE VERBLIJVEN TENEINDE ER ARBEID TE VERRICHTEN .
16 HIERTOE BEPAALT ARTIKEL 10 , DAT OOK BEPAALDE FAMILIELEDEN VAN DE MIGRERENDE WERKNEMER HET GRONDGEBIED VAN DE LID-STAAT WAAR DE WERKNEMER IS GEVESTIGD , MOGEN BINNENKOMEN EN ZICH BIJ HEM MOGEN VESTIGEN .
17 GEZIEN HET VERBAND EN HET DOEL VAN DEZE BEPALING , MAG ZIJ NIET BEPERKEND WORDEN UITGELEGD .
18 WANNEER ARTIKEL 10 VAN DE VERORDENING BEPAALT DAT DE GEZINSLEDEN VAN DE MIGRERENDE WERKNEMER ZICH BIJ DE WERKNEMER MOGEN VESTIGEN , BETEKENT DIT NIET , DAT HET BETROKKEN GEZINSLID DAAR DUURZAAM MOET WONEN , DOCH ENKEL , NAAR UIT LID 3 VAN DIT ARTIKEL BLIJKT , DAT DE WONING WAAROVER DE WERKNEMER BESCHIKT , ALS EEN NORMAAL VERBLIJF VOOR ZIJN GEZIN MOET KUNNEN WORDEN BESCHOUWD . HET VEREISTE DAT HET OM     EEN ENKELE DUURZAME GEZINSWONING MOET GAAN , KAN DUS NIET WORDEN GEACHT DAARIN BESLOTEN TE LIGGEN .
19 VERDER IS EEN DERGELIJKE UITLEGGING IN OVEREENSTEMMING MET HET DOEL VAN ARTIKEL 11 VAN DE VERORDENING . VOLGENS DIT ARTIKEL HEBBEN DE GEZINSLEDEN HET RECHT OM OP HET GEHELE GRONDGEBIED VAN DE BETROKKEN LID-STAAT ARBEID IN LOONDIENST TE VERRICHTEN , OOK WANNEER DIE ARBEID WORDT VERRICHT OP EEN PLAATS DIE VER VERWIJDERD IS VAN DE VERBLIJFPLAATS VAN DE MIGRERENDE WERKNEMER .
20 HIERAAN MOET WORDEN TOEGEVOEGD , DAT HET HUWELIJK NIET ALS ONTBONDEN KAN WORDEN BESCHOUWD , ZOLANG DE ECHTSCHEIDING NIET DOOR DE BEVOEGDE INSTANTIE IS UITGESPROKEN . DIT IS NIET HET GEVAL BIJ ECHTGENOTEN DIE ENKEL GESCHEIDEN LEVEN , OOK WANNEER ZIJ VOORNEMENS ZIJN ZICH LATER VAN ECHT TE LATEN SCHEIDEN .
21 WAT ARTIKEL 11 VAN VERORDENING NR . 1612/68 BETREFT , BLIJKT REEDS UIT DE BEWOORDINGEN HIERVAN , DAT HET DE GEZINSLEDEN VAN DE MIGRERENDE WERKNEMER GEEN ZELFSTANDIG VERBLIJFSRECHT TOEKENT , DOCH ALLEEN HET RECHT OM OP HET GEHELE GRONDGEBIED VAN DE BETROKKEN LID-STAAT ARBEID IN LOONDIENST TE VERRICHTEN . ARTIKEL 11 VAN DEZE VERORDENING KAN DUS NIET DE RECHTSGRONDSLAG VORMEN VOOR EEN VERBLIJFSRECHT DAT LOS STAAT VAN DE IN ARTIKEL 10 GENOEMDE VOORWAARDEN .
22 MITSDIEN MOET OP DE VRAGEN VAN HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT WORDEN GEANTWOORD , DAT DE GEZINSLEDEN VAN EEN MIGREREND WERKNEMER , IN DE ZIN VAN ARTIKEL 10 VAN VERORDENING NR . 1612/68 , NIET DUURZAAM BIJ HEM MOETEN WONEN OM EEN RECHT VAN VERBLIJF KRACHTENS DEZE BEPALING TE HEBBEN ; ARTIKEL 11 VAN DEZE VERORDENING VERLEENT NIET EEN RECHT VAN VERBLIJF DAT EEN ZELFSTANDIG KARAKTER HEEFT TEN OPZICHTE VAN DAT BEDOELD IN ARTIKEL 10 .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
23 DE KOSTEN DOOR DE INTERVENIERENDE REGERINGEN EN DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN WEGENS INDIENING HUNNER OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT , KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN , ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ,
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR HET BUNDESVERWALTUNGSGERICHT BIJ BESCHIKKING VAN 18 OKTOBER 1983 GESTELDE VRAGEN , VERKLAART VOOR RECHT :
DE GEZINSLEDEN VAN EEN MIGREREND WERKNEMER , IN DE ZIN VAN ARTIKEL 10 VAN VERORDENING NR . 1612/68 , MOETEN NIET DUURZAAM BIJ HEM WONEN OM EEN RECHT VAN VERBLIJF KRACHTENS DEZE BEPALING TE HEBBEN ; ARTIKEL 11 VAN DEZE VERORDENING VERLEENT NIET EEN RECHT VAN VERBLIJF DAT EEN ZELFSTANDIG KARAKTER HEEFT TEN OPZICHTE VAN DAT BEDOELD IN ARTIKEL 10 .