CELEX: 62008CJ0526
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Ammissibbiltà
Ne bis in idem
Res judicata
Artikoli 226 KE u 228 KE
Artikolu 29 tar-Regoli tal-Proċedura
Lingwa tal-kawża
Direttiva 91/676/KEE
Protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati minn sorsi agrikoli
Nuqqas ta’ konformità tal-miżuri nazzjonali mar-regoli dwar il-perijodi, il-kundizzjonijiet u t-teknika ta’ applikazzjoni tal-fertilizzant fuq l-art
Kapaċità ta’ ħażna minima ta’ demel
Projbizzjoni ta’ applikazzjoni fuq artijiet b’xaqliba wieqfa
Teknika li tippermetti li tiġi żgurata applikazzjoni uniformi u effettiva tal-fertilizzant

Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi ma adottax il-liġijiet,
ir-regolamenti u l-miżuri amministrattivi neċessarji sabiex jikkonforma ruħu kompletament u korrettament mal-Artikoli 4 u
5 tad-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE, tat-12 ta’ Diċembru 1991, dwar il‑protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati
minn sorsi agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 2, p. 68), b’rabta mal-punti 1, 2, 5 u 6 tal-Anness II(A),
kif ukoll il-punti 1 u 2 tal-Anness III(1) ta’ din id‑direttiva, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi
tiegħu taħt din id-direttiva.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 91/676:
“Din id-Direttiva għandha l-mira li:
–        tnaqqas it-tniġġis ta’ l-ilma kkawżat jew imdaħħal bin-nitrati minn sorsi agrikoli u
–        tipprevjieni aktar tniġġis minn dan.”
L-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.      Bil-għan li jipprovdu għall-ilmijiet kollha livell ġenerali ta’ protezzjoni kontra t-tniġġis, l-Istati Membri għandhom, f’perjodu
taż-żmien ta’ sentejn wara n-notifika ta’ din id-Direttiva:
a)      jistabbilixxu kodiċi jew kodiċijiet ta’ prattika agrikola tajba, li għandhom jiġu mħaddma mill-bdiewa fuq bażi volontarja,
li għandu jkun fihom dispożizzjonijiet li jkopru mill-inqas l-intestaturi msemmija f’L-Anness II A;
b)      jistabbilixxu meta meħtieġ programm, li jinkludi l-provvediment tat-taħriġ u t-tagħrif għall-bdiewa, li jippromwovi t-tħaddim
tal-kodiċi/jiet ta’ prattika agrikola tajba.
2.      L-Istati Membri għandhom jissottomettu lill-Kummissjoni d-dettalji tal-kodiċijiet tagħhom ta’ prattika agrikola tajba u l-Kummissjoni
għandha tinkludi t‑tagħrif dwar dawn il-kodiċijiet fir-rapport riferit fl-Artikolu 11. Fid-dawl tat-tagħrif li tkun irċeviet,
il-Kummissjoni tista’, jekk tikkunsidrhom meħtieġa, tagħmel il-proposti xierqa lill-Kunsill.”
L-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jipprovdi:
“1.      Fil-perjodu taż-żmien ta’ sentejn wara n-nomini inizjali riferiti fl-Artikolu 3(2) jew fi żmien sena minn kull nomina addizzjonali
riferita fl-Artikolu 3(4), l-Istati Membri għandhom, bl-iskop li jilħqu l-għanijiet speċifikati fl-Artikolu 1, jistabbilixxu
programmi ta’ azzjoni rigward iż-żoni nnominati vulnerabbli.
2.      Programm ta’ azzjoni jista’ jkollu x’jaqsam maż-żoni vulnerabbli kollha fit-territorju ta’ Istat Membru jew, meta l-Istat
Membru jqisha ħaġa xierqa, jistgħu jiġu stabbiliti programmi differenti għal żoni vulnerabbli differenti jew partijiet ta’
żoni.
3.      Il-Programmi ta’ azzjoni għandhom iqisu:
a)      l-informazzjoni xjentifika u teknika disponibbli, b’mod partikolari b’riferiment għall-kontribuzzjonijiet tan-nitroġenu rispettivi
ġejjin minn sorsi agrikoli jew minn sorsi oħra;
b)      il-kondizzjonijiet ambjentali fir-reġjuni rilevanti ta’ l-Istat Membru interessat.
4.      Il-programmi ta’ azzjoni għandhom jiġu implimentati fi żmien erba’ snin minn meta jiġu stabbiliti u għandhom jikkonsistu mill-miżuri
obbligatorji li ġejjin:
a)      il-miżuri f’L-Anness III;
b)      dawk il-miżuri li l-Istati Membri jkunu stabbilew fil-kodiċi/jiet ta’ prattika agrikola tajba stabbiliti skond l-Artikolu 4,
għajr dawk li posthom ikun ġie meħud mill-miżuri f’l-Anness III.
5.      L-Istati Membri għandhom barra minn hekk jieħdu, fil-qafas tal-programmi ta’ azzjoni, dawk il-miżuri addizzjonali jew azzjonijiet
imsaħħa li jqisu li huma meħtieġa jekk, fil-bidu jew fid-dawl ta’ l-esperjenza miksuba fl-implimentazzjoni tal-programmi ta’
azzjoni, ikun jidher biċ-ċar illi l-miżuri msemmija fil-paragrafu 4 ma jkunux biżżejjed għalbiex jinkisbu l-miri speċifikati
fl-Artikolu 1. Fil-għażla ta’ dawn il-miżuri jew azzjonijiet, l-Istati Membri għandhom iqisu l‑effiċjenza tagħhom u l-ispejjeż
tagħhom fejn għandhom x’jaqsmu l-miżuri preventivi l-oħra possibbli.
6.      L-Istati Membri għandhom ifasslu u jimplimentaw programmi ta’ monitoraġġ xieraq sabiex jivvalutaw l-effiċjenza tal-programmi
ta’ azzjoni stabbiliti skond dan l-Artikolu.
L-Istati Membri li japplikaw l-Artikolu 5 fit-territorju tagħhom kollu għandhom jimmonitorjaw il-kontenut tan-nitrat fl-ilma
(l-ilma tal-wiċċ u ta’ taħt l-art) f’lokalitajiet magħżula għall-kejl li jagħmluha possibbli li jiġi stabbilit l-ammont tat-tniġġis
min-nitrat fl-ilmijiet minn sorsi agrikoli.
7.      L-Istati Membri għandhom jirrevedu u jekk meħtieġ jikkorreġu l-programmi ta’ azzjoni tagħhom, inkluża kull miżura addizzjonali
meħuda skond il‑paragrafu 5, mill-inqas kull erba’ snin. Għandhom jgħarrfu lill-Kummissjoni b’kull tibdil fil-programmi ta’
azzjoni.”
Skont l-Anness II tad-Direttiva 91/676, intitolat “Il-kodiċijiet ta’ prattika agrikola tajba”:
“A.      Kodiċi jew kodiċijiet ta’ prattika agrikola tajba bil-mira li jitnaqqas it-tniġġis min-nitrati u jingħata kas tal-kundizzjonijiet
fir-reġjuni differenti tal-Komunità għandu jkun fihom dispożizzjonijiet li jkopru l-intestaturi li ġejjin, sakemm ikunu rilevanti:
1)      il-perjodi taż-żmien meta l-applikazzjoni ta’ fertilizzant fir-raba’ tkun barra minn lokha;
2)      l-applikazzjoni ta’ fertilizzant fuq art b’xaqliba wieqfa ħafna;
[…]
5)      il-kapaċità u l-kostruzzjoni tal-kontenituri li jaħżnu d-demel ta’ l-annimali, inklużi miżuri li jipprevjienu t-tniġġis ta’
ilma meta l-likwidi li jkun fihom id-demel tal-bhejjem tar-rziezet u l-effluwenti mill-materjali tal-pjanti maħżuna bħall-għalf
tal-ħaxix, jiskulaw jew inixxu fl-ilma ta’ taħt l-art u l‑ilma tal-wiċċ;
6)      il-proċeduri sabiex jiġu applikati fir-raba, inklużi r-rata u l-uniformità tat-tferrix, kemm tal-fertilizzanti kimiċi u kemm
tad-demel ta’ l-annimali, li żżomm it-telf tan-nutrijenti fl-ilma għal livell aċċettabbli.
[...]”
Skont l-Anness III ta’ din id-direttiva, intitolat “Il-miżuri li għandhom jiġu [i]nklużi fil-programmi ta’ azzjoni skond l-Artikolu 5(4)(a)”:
“1.      Il-miżuri għandhom jinkludu regoli li għandhom x'jaqsmu ma’:
1)      il-perjodi taż-żmien meta l-applikazzjoni fir-raba’ ta’ ċerti tipi ta’ fertilizzanti hija projbita;
2)      il-kapaċità tal-kontenituri tal-ħażna tad-demel ta’ l-annimali; din il-kapaċità għandha taqbeż dik meħtieġa għall-ħażna matul
l-itwal perijodu taż-żmien li matulu tkun ipprojbita l-applikazzjoni fir-raba’ fiż-żona vulnerabbli, għajr fejn jista’ jintwera
lill-awtoritajiet kompetenti illi kull kwantità ta’ demel li taqbeż il-kapaċità attwali tal-ħażna tiġi [mormija] b’manjiera
li ma tikkawżax ħsara lill-ambjent;
[…]
2.      Dawn il-miżuri jridu jiżguraw illi għal kull razzett jew unità ta’ bhima, l‑ammont tad-demel ta’ l-annimali applikat kull
sena fuq l-art, inkluż dak mill-annimali nfushom, m’għandux jaqbeż ammont speċifiku għal kull ettaru.
L-ammont speċifikat għal kull ettaru għandu jkun l-ammont tad-demel li jkun fih 170 kg N. […]
[…]”

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 6 tar-Regolament Gran Dukali tal-24 ta’ Novembru 2000, dwar l-użu ta’ fertilizzanti organiċi fl-agrikoltura (
Mémorial
A 2000, p. 2856, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Gran Dukali”), intitolat “Projbizzjonijiet u restrizzjonijiet”, jipprovdi
kif ġej:
“A.      Projbizzjonijiet u restrizzjonijiet applikabbli fit-territorju kollu
1)      Ma hijiex permessa l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti organiċi
–        fuq raba’ mhux maħduma mingħajr veġetazzjoni;
–        fuq raba’ mhux maħduma għal perijodi multiannwali;
–        fuq raba’ mhux maħduma b’mod spontanju;
–        fuq l-art iffriżata fil-fond li tista’ tagħti lok għal skular barra miż-żona ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti qabel ma
tibda’ tinħall;
–        fuq l-art imfawra bl-ilma, mgħottija bl-għarar jew mgħottija bil-borra b’mod partikolari meta ma jkunx jista’ jassorbi iżjed;
–        fuq distanza ta’ inqas minn 50 metru mill-bjar, mill-ġibjuni u minn imkejjen għall-ġbir tal-ilma, li fihom ilma għax-xorb
fir-rigward tal-fertilizzanti organiċi u ta’ inqas minn 10 metri mill-bjar u minn imkejjen għall-ġbir tal-ilma, li fihom ilma
għax-xorb fir-rigward tal-fertilizzanti minerali b’komponent ta’ nitroġenu;
–        fuq distanza ta’ inqas minn 10 metri minn mill-mgħodijiet ta’ ilma u mill-pjani ta’ ilma fir-rigward tal-fertilizzanti organiċi.
Fir-rigward tal-fertilizzanti minerali b’komponent ta’ nitroġenu, l-applikazzjoni għandha ssir b’mod li l-applikazzjoni tkun
diretta f’sens oppost tal-art biswit il‑mgħodija tal-ilma. Kull rimi ta’ fertilizzanti b’komponent ta’ nitroġenu fil-mgħodija
tal-ilma huwa pprojbit.
2)      L-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbi u ta’ ħama tad-drenaġġ likwidi matul il-perijodu mill-15 ta’ Ottubru sal-1
ta’ Marzu fuq l-artijiet mhux mgħottija hija pprojbita.
3)      L-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama tad-drenaġġ likwidi matul il-perijodu mill-15 ta’ Ottubru sal-15
ta’ Frar fuq l-artijiet mgħottija minbarra l-artijiet bil-ħaxix u l-artijiet għall-mergħa hija pprojbita. L-artijiet bil-ħaxix
u l-artijiet għall-mergħa li fuqhom ikunu ġew applikati fertilizzanti organiċi matul il-perijodu mill-15 ta’ Ottubru sal-15
ta’ Frar ma jistgħux jinħadmu qabel il‑15 ta’ Frar tas-sena attwali.
4)      Il-kwantità totali ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama tad-drenaġġ likwidi applikata matul il-perijodu mill-1 ta’
Settembru sal-1 ta’ Marzu ma għandhomx jirrappreżentaw iktar minn 80 kg ta’ nitroġenu għal kull ettaru.
5)      L-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama tad-drenaġġ likwidi fuq l-artijiet b’xaqliba wieqfa għandha
ssir b’mod li ma jkunx hemm tnixxija barra miż-żona ta’ applikazzjoni, b’mod partikolari billi jittieħdu inkunsiderazzjoni
–        in-natura u l-koltivazzjoni tal-art;
–        id-direzzjoni ta’ kif inhi miżrugħa l-firxa ta’ veġetazzjoni;
–        il-kundizzjonijiet klimatiċi li jikkorrispondu għall-perijodi ta’ applikazzjoni possibbli;
–        in-natura tal-fertilizzanti.
L-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama ta’ drenaġġ likwidi hija pprojbita fuq l-artijiet b’xaqliba
medja ogħla minn 8 % u mhux koperti minn veġetazzjoni, ħlief jekk tiġi inkorporata fl-iqsar żmien possibbli sa mhux iktar
tard minn 48 siegħa wara l-applikazzjoni tagħhom.
6)      L-applikazzjonijiet ta’ fertilizzanti b’komponent ta’ nitroġenu huma permessi biss biex jiġu koperti l-bżonnijiet fiżjoliġiċi
tal-veġetazzjoni filwaqt li tingħata attenzjoni sabiex ma jkunx hemm telf ta’ nutrijenti u filwaqt li tittieħed inkunsiderazzjoni
l-preżenza ta’ nitroġenu preżenti fl-art.
Il-kwantità ta’ fertilizzanti organiċi applikati għal kull sena u għal kull ettaru ma għandhiex tirrappreżenta iktar minn
170 kg ta’ nitroġenu, ħlief għall-koltivazzjonijiet b’rata għolja ta’ proteina u l-koltivazzjonijiet puri ta’ leguminużi li
għalihom il-limitu huwa ta’ 85 kg ta’ nitroġenu.
Il-kwantità ta’ fertilizzanti minerali b’komponent ta’ nitroġenu applikata għal kull sena u għal kull ettaru ma għandhiex
taqbeż il-kwantitajiet massimi ta’ demel b’komponent ta’ nitroġenu bħal dawk iddefiniti fit-tabella riprodotta fl-Anness I,
skont in-natura u r-rendiment tal-koltivazzjonijiet u fid-dawl tal-ispeċifiċitajiet lokali u l-kundizzjonijiet agro-klimatiċi
tas-sena.
Fil-każ ta’ taħlit ta’ fertilizzanti organiċi u minerali, ir-rata ta’ demel b’komponent ta’ nitroġenu minerali massimu għandha
titnaqqas skont il-kwantità ta’ fertilizzanti organiċi applikati fid-dawl tan-natura tal-fertilizzant organiku, tal-metodu
ta’ applikazzjoni, tat-tip ta’ koltivazzjoni u tal-perijodu ta’ applikazzjoni hekk kif deskritti fil-linji gwida agrikoli.
Jekk l-operatur agrikolu ma jkollux biżżejjed artijiet għad-dispożizzjoni tiegħu fejn l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti organiċi
hija permessa, huwa għandu jiżgura d-disponibbiltà ta’ għelieqi li jappartjenu għal operaturi agrikoli oħra bil-kundizzjoni
li tkun tista’ ssir applikazzjoni ta’ fertilizzanti fuq dawn l-għelieqi.
B.      Projbizzjonijiet u restrizzjonijiet speċjali applikabbli fiż-żoni ta’ protezzjoni tal-ilma intiża għall-konsum mill-bniedem
1)      Fiż-żoni ta’ protezzjoni immedjata, l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti b’komponent ta’ nitroġenu hija pprojbita.
2)      Fiż-żoni ta’ protezzjoni viċini u distanti, hija pprojbita l-applikazzjoni
–        ta’ demel, ta’ kompost u ta’ ħama tad-drenaġġ imnixxef matil il-perijodu mill-1 ta’ Awwissu sal-1 ta’ Frar. Fuq l-artijiet
mgħottija, din il-projbizzjoni tapplika mill-1 ta’ Ottubru sal-1 ta’ Frar.
–        ta’ kull fertilizzant organiku ieħor matul il-perijodu mill-1 ta’ Awwissu sal-1 ta’ Marzu. Fuq l-artijiet mgħottija, ħlief
għall-koltivazzjoni ta’ qamħ fix-xitwa, ta’ triticale (tip ta’ qamħ ibridu) fix-xitwa u ta’ segala fix-xitwa, din il-projbizzjoni
tapplika mill-1 ta’ Ottubru sal-1 ta’ Marzu.
3)      L-applikazzjoni ta’ fertilizzanti organiċi meta jinbidel l-użu tal-artijiet bil-ħaxix u tal-artijiet għall-mergħa b’mod permanenti
jew temporanju jew meta ssir ir-rotazzjoni ta’ koltivazzjonijiet puri ta’ leguminużi, hija pprojbita.
4)      Il-kwantità totali ta’ demel, ta’ materjal insolubbli, ta’ ħama tad-drenaġġ likwidi applikata matul il-perijodu mill-1 ta’
Awwissu sal-1 ta’ Ottubru ma għandhiex tirrappreżenta iktar minn 80 kg ta’ nitroġenu għal kull ettaru.
5)      L-artijiet mgħottija li fuqhom ikunu ġew applikati fertilizzanti organiċi matul il-perijodu mill-1 ta’ Awwissu sal-1 ta’ Ottubru
ma jistgħux jinħadmu qabel l-1 ta’ Diċembru tas-sena attwali.
6)      Il-kwantità ta’ fertilizzanti organiċi applikati għal kull sena u għal kull ettaru ma għandhiex tirrappreżenta iktar minn
130 kg ta’ nitroġenu, ħlief għal koltivazzjonijiet b’rata għolja ta’ proteina u l-koltivazzjonijiet puri ta’ leguminużi li
għalihom l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti organiċi hija pprojbita.
Il-kwantità ta’ fertilizzanti mineral b’komponent ta’ nitroġenu applikat għal kull sena u għal kull ettaru ma għandhiex taqbeż
il-kwantità ta’ demel b’komponent ta’ nitroġenu massimu hekk kif iddefinita fit-tabella riprodotta fl-Anness II skont in‑natura
u r-rendiment tal-koltivazzjonijiet u fid-dawl tal-ispeċifiċitajiet lokali u l-kundizzjonijiet agro-klimatiċi tas-sena.
Fil-każ ta’ taħlit ta’ fertilizzanti organiċi u minerali, id-demel minerali massimu b’komponent ta’ nitroġenu għandu jitnaqqas
skont il-kwantità ta’ fertilizzanti organiċi applikati fid-dawl tan-natura tal-fertilizzant organiku, tal-metodu ta’ applikazzjoni,
tat-tip ta’ koltivazzjoni u tal-perijodu ta’ applikazzjoni hekk kif deskritti fil-linji gwida agrikoli.”
L-Artikolu 7 tar-Regolament Gran Dukali, intitolat “Derogi”, jipprovdi:
“1)      Fil-każ ta’ sitwazzjoni klimatika eċċezzjonali, il-ministri li fost il‑kompetenzi tagħhom għandhom l-agrikoltura u l-ambjent
jistgħu jidderogaw mill-perijodi ta’ projbizzjoni mill-applikazzjoni ta’ fertilizzant imsemmija fl-Artikolu 6 u jipprovdu
l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni approprjati.
2)      Fil-każ ta’ avvenimenti straordinarji li jkollhom inċidenza fuq impriża agrikola, il-ministri li għandhom fost il-kompetenzi
tagħhom l-agrikoltura u l‑ambjent jew ir-rappreżentanti tagħhom jistgħu, fuq talba speċjali tal-operatur agrikolu kkonċernat,
jidderogaw mill-perijodi ta’ projbizzjoni mill-applikazzjoni ta’ fertilizzant imsemmija fl-Artikolu 6 u jipprovdu l-kundizzjonijiet
u l-metodi li taħthom tkun tista’ sseħħ l-applikazzjoni.”
L-Artikolu 8 tar-Regolament Gran Dukali, intitolat “ħażna” jipprovdi:
“L-operaturi agrikoli għandu jkollhom għalihom infushom jew jiżguraw lilhom infushom mid-disponibbiltà ta’ tagħmir approprjat
li jservi għall-ħażna u għall-applikazzjoni ta’ demel tal-annimali.
It-tagħmir ġdid jew li għandu jiġi mmodernizzat għandu jiggarantixxi l-ħażna ta’ demel u ta’ materjal insolubbli għal perijodu
minimu ta’ 6 xhur konsekuttivi.”

Il-proċedura prekontenzjuża
Billi qieset li l-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva 91/676 kif ukoll il-punti 1, 2, 5 u 6 tal-Anness II(A) l-punti 1 u 2 tal-Anness III(1)
ta’ din id-direttiva ma ġewx trasposti korrettament mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, il-Kummissjoni bdiet proċeduri għal nuqqas
ta’ twettiq ta’ obbligu taħt l-Artikolu 226 KE.
Wara li intimat lil dan l-Istat Membru sabiex jippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu, il-Kummissjoni, billi qieset li dawn
tal-aħħar ma kinux sodisfaċenti fir-rigward tal-elementi mqajma, ħarġet opinjoni motivata fis-27 ta’ Ġunju 2007, fejn stiednet
lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu jieħu l-miżuri neċessarji sabiex jikkonforma ruħu ma’ din l-opinjoni motivata f’terminu ta’
xahrejn min-notifika tagħha.
Permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Mejju 2008, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu ddefenda l-pożizzjoni tiegħu.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan ir-rikors.

Fuq ir-rikors

Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors
Fuq il-kunsiderazzjoni żbaljata tar-regoli dwar id-determinazzjoni tal-lingwa tal-kawża
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu talab li r-rikors tal-Kummissjoni jiġi ddikjarat null jew inammissibbli minħabba kunsiderazzjoni
żbaljata tal-Artikolu 29(2)(a) u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 29(3) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja,
billi hija ma osservatx ir-regoli dwar id-determinazzjoni tal-lingwa tal-kawża. Huwa josserva li r-rikors ġie ppreżentat bil-lingwa
Franċiża bħala l-lingwa meqjusa bħala lingwa tal-kawża. Madankollu l-Annessi V u VII tar-rikors kienu redatti bil-lingwa Ingliża.
F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni ssostni li t-tielet subparagrafu tal-Artikolu 29(3) tar-Regoli tal-Proċedura jinkludi eċċezzjoni,
li abbażi tagħha hija setgħet tikkunsidra li, minħabba n-natura voluminuża tal-Anness V tar-rikors, billi ssir referenza għaż-żewġ
annessi inkwistjoni biss darba waħda fir-rikors u billi din tinkludi traduzzjoni sħiħa tal-partijiet rilevanti ta’ dawn l-annessi,
ma kienx indispensabbli li tiġi pprovduta traduzzjoni sħiħa ta’ dawn l-annessi. Il‑Kummissjoni tfakkar li, fi kwalunkwe każ,
hija kkonformat ruħha bis-sħiħ mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 29 tar-Regoli tal-Proċedura billi wara talba f’dan is‑sens,
hija ttrażmettiet verżjoni bil-lingwa Franċiża tal-annessi inkwistjoni lir-Reġistru.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, skont l-Artikolu 29(2)(a) u l-ewwel u t‑tieni paragrafi tal-Artikoli 29(3) tar-Regoli
tal-Proċedura, il-lingwa ta’ din il‑kawża hija l-lingwa Franċiża u li, b’hekk, billi n-noti u l-annessi tagħhom għandhom jiġu
ppreżentati f’din il-lingwa, id-dokumenti redatti b’lingwa oħra għandhom jinkludu traduzzjoni bil-Franċiż.
Issa, f’dan il-każ, ir-rikors huwa redatt kollu kemm hu bil-lingwa Franċiża. Barra minn hekk, għalkemm żewġ dokumenti annessi
ma’ dan ir-rikors kienu prodotti f’lingwa oħra, il-partijiet rilevanti ta’ dawn id-dokumenti ġew tradotti u ċċitati fir-rikors.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-rikors ma jistax jiġi kkunsidrat bħala inammissibbli u l‑kwistjoni li tirriżulta hija biss dik dwar
jekk iż-żewġ annessi inkwistjoni għandhomx jitneħħew mill-atti.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 29(3) tar-Regoli tal-Proċedura, fil-każ
ta’ atti u ta’ dokumenti voluminużi, jistgħu jiġu ppreżentati traduzzjonijiet ta’ estratti. Barra minn hekk, f’kull mument,
il‑Qorti tal-Ġustizzja tista’ tirrikjedi traduzzjoni iktar kompleta jew sħiħa, kemm
ex officio
, kif ukoll fuq talba ta’ waħda mill-partijiet. Issa, f’dan il-każ, it‑traduzzjonijiet bil-lingwa Franċiża taż-żewġ annessi
inkwistjoni ġew ipprovduti mill-Kummissjoni skont it-talba magħmula mir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Għaldaqstant, ma hemmx lok li jitneħħew mill-atti ż-żewġ annessi inkwistjoni, prodotti f’lingwa differenti minn dik tal-kawża
fil-mument tal-preżentata ta’ dan ir-rikors, li t-traduzzjoni tagħhom fil-lingwa tal-kawża kienet prodotta, fi stadju ulterjuri,
skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 29(3) tar-Regoli tal-proċedura.
Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’
res judicata
u tal-prinċipju ta’
ne bis in idem
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jsostni li r-rikors huwa inammissibbli minħabba l‑kunsiderazzjoni żbaljata tal-Artikolu 226
KE, minħabba li jikser il-prinċipju ta’
res judicata
u l-prinċipju ta’
ne bis in idem
, fir-rigward tal-ewwel parti tal-ewwel ilment u t-tielet ilment. Huwa jsostni li l-ewwel parti tal-ewwel ilment, dwar in‑nuqqas
ta’ projbizzjoni ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzant kimiku, jikkorrispondi għall-ewwel ilment ifformulat fil-kawża li tat
lok għas-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2001, Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu (C‑266/00, Ġabra p. I‑2073) u li t-tielet ilment,
dwar il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzant fuq l-artijiet b’xaqliba wieqfa, kien ukoll ġie fformulat fil-kuntest
ta’ din il-kawża, fejn kien jikkostitwixxi t-tieni lment. Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu huwa tal-fehma li, jekk il-Kummissjoni
tqis li hija ma adottatx il-miżuri li tikkomporta l-eżekuzzjoni ta’ din is-sentenza, hija għandha timxi skont l-Artikolu 228(2) KE
u mhux tibda proċeduri ġodda abbażi tal-Artikolu 226 KE.
Il-Kummissjoni ssostni li, għalkemm din il-kawża hija ispirata minn dak li jirriżulta mis-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu,
iċċitata iktar ’il fuq, hija tkopri leġiżlazzjoni nazzjonali ġdida u lmenti differenti. Fir-rigward tal-prinċipju ta’
ne bis in idem
, il-Kummissjoni ssostni li dan ma japplikax għal din il‑kawża, peress li din ma tirrigwardax proċeduri reprissivi ta’ natura
amministrattiva jew kriminali. Fil-fehma tagħha, li kieku kellu jitqies li dan il‑prinċipju jista’ japplika għar-rikorsi għal
nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il‑kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tiegħu mhumiex sodisfatti f’dan il-każ, billi din l-applikazzjoni
hija suġġetta għal kundizzjoni tripla, jiġifieri l-identiċità tal-fatti, l-identiċità ta’ min iwettaq il-ksur u l-identiċità
tal-interess ġuridiku protett.
Qabel kollox, għandu jiġi osservat li l-Kummissjoni tat lok għall-proċeduri preżenti skont l-Artikolu 226 KE. Il-kwistjoni
tal-applikabbiltà tal-Artikolu 228 KE sseħħ biss jekk kellu jirriżulta li l-ilmenti mqajma fiha huma fattwalment u legalment
identiċi għal dawk ifformulati fil-kawża li tat lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il fuq.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’
res judicata
, kemm il-partijiet kif ukoll l-Istati Membri li ppreżentaw osservazzjonijiet u l-Parlament Ewropew isostnu li dan il‑prinċipju
jista’ japplika għall-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu.
Fil-kuntest ta’ din il-kawża, tirriżulta l-kwistjoni dwar jekk il-prinċipju ta’
res judicata
jipprekludix il-preżentata ta’ dan ir-rikors skont l-Artikolu 226 KE min-naħa tal-Kummissjoni minħabba s-sentenza Il‑Kummissjoni
vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il fuq, mogħtija fuq rikors ippreżentat minnha skont dan l-istess artikolu.
Il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret, f’diversi drabi, l-importanza li għandu, kemm fis-sistema legali tal-Unjoni kif ukoll fis-sistemi
legali nazzjonali, il-prinċipju ta’
res judicata
(sentenzi tat-30 ta’ Settembru 2003, Köbler, C‑224/01, Ġabra p. I‑10239, punt 38; tas-16 ta’ Marzu 2006, Kapferer, C‑234/04,
Ġabra p. I‑2585, punt 20, u tat-3 ta’ Settembru 2009, Fallimento Olimpiclub, C‑2/08, fil-Ġabra p. I-7501, punt 22).
Mill-ġurisprudenza jirriżulta li dan il-prinċipju huwa applikabbli wkoll għall-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu
u li r-
res judicata
tintrabat biss mal-punti fattwali u legali li ġew effettivament jew neċessarjament deċiżi mid-deċiżjoni ġudizzjarja inkwisjtjoni
(sentenza tat-12 ta’ Ġunju 2008, Il‑Kummissjoni vs Il‑Portugall, C462/05, Ġabra p. I‑4183, punt 23 u l‑ġurisprudenza ċċitata).
Peress li kemm il-proċeduri fil-kawża li taw lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il fuq, kif
ukoll dawn il-proċeduri nbdew mill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 226 KE, hemm lok biex jiġi eżaminat il-kuntest fattwali
u legali ta’ dawn iż-żewġ kawżi sabiex jiġi kkonstatat jekk essenzjalment teżistix identiċità fattwali u legali bejniethom.
L-eżami tal-ilmenti mqajma mill-Kummissjoni f’kawża li tat lok għal sentenza timplika analiżi tad-dispożittiv tagħha fid-dawl
tal-konstatazzjonijiet u tal-motivi warajha.
B’hekk, fir-rigward tal-ewwel ilment fil-kawża li tat lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il
fuq, id-dispożittiv ta’ din is‑sentenza għandha tiġi analizzata fid-dawl tal-punti 22 u 29 sa 31 ta’ din l-istess sentenza.
Minn dawn il-punti jirriżulta li, f’din il-kawża, kienu kkonċernati l‑obbligi li jirriżultaw mill-punt 4 tal-Anness II(A)
u mill-punt 3 tal-Anness III(1) tad-Direttiva 91/676. Dawn l-obbligi jikkonċernaw, minn naħa, il-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni
tal-fertilizzanti kimiċi viċin mogħdijiet tal-ilma u, min-naħa l‑oħra, it-tfassil ta’ ekwilibriju bejn il-bżonnijiet ta’ nitroġenu
previsti għall-koltivazzjonijiet u n-nitroġenu pprovdut lilhom, b’mod partikolari permezz tal-provvista ta’ kompost b’komponenti
ta’ nitroġenu derivanti minn fertilizzanti kimiċi.
Min-naħa l-oħra, l-ewwel parti tal-ewwel ilment f’din il-kawża tirreferi għall-punt 1 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676.
Din id-dispożizzjoni tipprovdi l‑obbligu ta’ inklużjoni, fil-linji gwida agrikoli, tal-perijodi li matulhom l‑applikazzjoni
ta’ fertilizzanti ma hijiex approprjata.
Fir-rigward tat-tieni lment fil-kawża li tat lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il fuq, mid-dispożittiv
ta’ din is-sentenza kif ukoll mill-punti 23 u 33 tagħha jirriżulta li permezz ta’ dan l-ilment il-Kummissjoni akkużat lill-Gran
Dukat tal-Lussemburgu talli ma rregolat il-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ fertilizzant fuq l-artijiet b’xaqliba wieqfa
ħafna biss meta l‑artijiet ikunu mfawra bl-ilma, mgħottija bl-għarar jew mgħottija bil-borra għal iktar minn 24 siegħa jew
iffriżati meta kien jaqbel iżjed li tiġi adottata leġiżlazzjoni indipendenti mill-kundizzjonijiet klimatiċi.
Madankollu, permezz tat-tielet ilment imqajjem f’din il-kawża, il-Kummissjoni tikkritika l-fatt li d-dispożizzjonijiet tar-Regolament
Gran Dukali dwar l-artijiet b’xaqliba jikkonċernaw biss il-fertilizzanti organiċi likwidi u l-fatt li ma teżistix leġiżlazzjoni
dwar l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti kimiċi fuq it-tali artijiet.
Għaldaqstant, għandu jiġi osservat li, fid-dawl tal-kontenut, minn naħa, tal-ewwel u tat-tieni lmenti fformulati fil-kawża
li tat lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni vs Il‑Lussemburgu ċċitata iktar ’il fuq, u, min-naħa l-oħra, tal-ewwel parti tal-ewwel
ilment u tat-tielet ilment imqajma mill-Kummissjoni f’din il-kawża, essenzjalment ma teżistix identiċità fattwali u legali
bejn dawn iż-żewġ kawżi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, billi ppreżentat dan ir-rikors, il-Kummissjoni ma għamlitx kunsiderazzjoni żbaljata tal-prinċipju ta’
res judicata
.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’
ne bis in idem
, u jekk jitqies li dan il-prinċipju jista’ jiġi invokat f’dan il-każ, l-applikazzjoni tiegħu huwa fi kwalunkwe każ eskluż
f’din il-kawża minħabba n-nuqqas ta’ identiċità fattwali u legali bejnha u l-kawża li tat lok għas-sentenza Il‑Kummissjoni
vs Il‑Lussemburgu, iċċitata iktar ’il fuq.
Barra minn hekk, fin-nuqqas tat-tali identiċità bejn dawn iż-żewġ kawżi, il‑kwistjoni tal-applikabbiltà tal-Artikolu 228 KE
ma tirriżultax.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-rikors tal-Kummissjoni huwa ammissibbli.

Fuq il-mertu tar-rikors
L-argumenti tal-partijiet
Insostenn tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tqajjem erba’ lmenti.
Permezz tal-ewwel ilment tagħha, maqsum fi tliet partijiet, il-Kummissjoni tikkritika lill-Gran Dukat tal-Lussemburgu l-fatt
li r-Regolament Gran Dukali li jfassal il-perijodi li matulhom il-fertilizzanti ma jistgħux jintużaw fuq l-artijiet agrikoli
ma jinkludix il-fertilizzanti kimiċi, ma jipprovdi ebda perijodu ta’ projbizzjoni kompleta għall-artijiet bil-ħaxix u ma jiddefinixxix
biżżejjed il‑kuntest tad-derogi.
Fil-kuntest tal-ewwel parti ta’ dan l-ilment, il-Kummissjoni tfakkar li, skont il‑punt 1 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676,
il-leġiżlazzjoni nazzjonali għandha tinkludi regoli li jipprojbixxu, matul ċerti perijodi, l-applikazzjoni ta’ “fertilizzanti”,
mingħajr ma tagħmel distinzjoni bejn fertilizzanti organiċi u fertilizzanti kimiċi. Issa, fil-fehma tagħha, il-perijodi ta’
projbizzjoni għall-applikazzjoni ta’ fertilizzanti previsti fl-Artikolu 6 tar-Regolament Gran Dukali jikkonċernaw biss il-fertilizzanti
organiċi u mhux il-fertilizzanti kimiċi, u dan meta ebda dispożizzjoni tad-Direttiva 91/676 ma tipprovdi jew tawtorizza l‑esklużjoni
ta’ fertilizzanti kimiċi. Għaldaqstant il-Kummissjoni ssostni li l‑leġiżlazzjoni Lussemburgiża ma hijiex kompatibbli mad-definizzjoni
tat-terminu “fertilizzant”, mogħtija fl-Artikolu 2(e) ta’ din id-direttiva.
Permezz tat-tieni parti tal-ewwel ilment tagħha, il-Kummissjoni tindika li r‑Regolament Gran Dukali ma jinkludix preskrizzjoni
dwar il-perijodi li matulhom l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti hija pprojbita fir-rigward tal-artijiet bil-ħaxix, filwaqt
li l-Artikolu 5 u l-punt 1 tal-Anness III(1) tad-Direttiva 91/676 ma jippermettu l-esklużjoni ta’ ebda wiċċ tal-art agrikola.
Billi tistrieħ fuq studji xjentifiċi, hija żżid minn naħa, li r-riskji ta’ lissija ta’ nitrati fl-art fil-ħarifa u fix-xitwa
huma partikolarment għolja, mhux biss għar-raba’ li tista’ tiġi kkoltivata iżda wkoll għall-artijiet bil-ħaxix u, min-naħa
l-oħra, li t-temperaturi medji Lussemburgiżi fi tmiem il-ħarifa u fix-xitwa mhumiex approprjati biex jippermettu biżżejjed
assorbiment u biex jiġu evitati riskji kunsiderevoli ta’ lissija. Barra minn hekk, skont il-Kummissjoni, il-limitazzjoni prevista
fil-punt 4 tal-Artikolu 6(A) tar-Regolament Gran Dukali hija insuffiċjenti biex tevita r-riskji ta’ tniġġiż, peress li dan
ir-regolament ma jinkludix il-fertilizzanti kimiċi, ma jeżisti ebda perijodu ta’ projbizzjoni stretta u l-limitu ta’ 80 kilogramma
ta’ nitroġenu għal kull ettaru jirrappreżenta madwar nofs il-valur massimu annwali awtorizzat fl-Anness III(2) tad-Direttiva 91/676.
Fir-rigward tat-tielet parti tal-ewwel ilment, il-Kummissjoni tqis li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża għandha tiddefinixxi b’mod
iktar preċiż il-każijiet li jistgħu jagħtu lok għal deroga mill-projbizzjoni ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzant għal ċerti
perijodi tas-sena. Hija tal-fehma li l-Artikolu 7 tar-Regolament Gran Dukali huwa nieqes minn preċiżjoni, peress li jipprovdi
li, fil-każ ta’ “sitwazzjoni klimatika eċċezzjonali” jew ta’ “avvenimenti straordinarji li jkollhom inċidenza fuq impriża
agrikola” il-ministru kompetenti jista’ jawtorizza l-applikazzjoni ta’ fertilizzant matul il-perijodi ta’ projbizzjoni, iżda
dan ir-regolament ma jiddefinix dawn il‑kunċetti. Il-Kummissjoni żżid li l-projbizzjoni mill-applikazzjoni ta’ fertilizzant
għal ċerti perijodi tas-sena hija dispożizzjoni essenzjali tad-Direttiva 91/676, li din ma tipprovdix din id-deroga u li t-transpożizzjoni
ċara u preċiża ta’ din id-direttiva hija indispensabbli sabiex jiġi sodisfatt ir-rekwiżit ta’ ċertezza legali u li tiġi ggarantita
l-applikazzjoni sħiħa u kompleta ta’ din id-direttiva.
Permezz tat-tieni lment tagħha, il-Kummissjoni ssostni li r-Regolament Gran Dukali jimponi kapaċità minima ta’ ħażna tad-demel
tal-annimali ta’ sitt xhur biss għall-impjanti l-ġodda, iżda mhux għall-impjanti eżistenti. Hija tindika li, minkejja li d-Direttiva
91/676 ma tagħmilx distinzjoni bejn l-impjanti ġodda u l‑impjanti eżistenti, ir-Regolament Gran Dukali jipprovdi, fl-Artikolu 8
tiegħu, li t-tagħmir ġdid jew li għandu jiġi mmodernizzat għandu jiggarantixxi l-ħażna ta’ demel u ta’ materjal insolubbli
għal perijodu minimu ta’ sitt xhur konsekuttivi.
Permezz tat-tielet ilment tagħha, il-Kummissjoni tfakkar li, skont il-punt 2 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676, leġiżlazzjoni
nazzjonali għandha tinkludi regoli li jkopru “l-applikazzjoni ta’ fertilizzant fuq art b’xaqliba wieqfa ħafna” kif ukoll li
l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-Anness II(A) ta’ din id-direttiva jinkludi l-fertilizzanti kollha u mhux biss dawk li,
bħad-demel tal-annimali, huma ta’ oriġini organika (sentenza tat-2 ta’ Ottubru 2003, Il‑Kummissjoni vs Il‑Pajjiżi l‑Baxxi,
C‑322/00, Ġabra p. I‑11267, punt 134). Issa, ir-Regolament Gran Dukali jipprovdi fil-punt 5 tal-Artikolu 6(A) tiegħu, li,
“[l]-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama ta’ drenaġġ likwidi hija pprojbita fuq l-artijiet b’xaqliba
medja ogħla minn 8 % u mhux koperti minn veġetazzjoni”, mingħajr ma testendi din il-projbizzjoni għall-fertilizzanti kimiċi.
Permezz tar-raba’ lment tagħha, il-Kummissjoni tqis li l-miżuri adottati mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu huma insuffiċjenti,
peress li, skont il-punt 6 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676, il-leġiżlazzjonijiet nazzjonali għandhom jinkludu regoli
dwar il-“proċeduri sabiex jiġu applikati fir-raba’, inklużi r-rata u l‑uniformità tat-tferrix, kemm tal-fertilizzanti kimiċi
u kemm tad-demel tal-annimali, li żżomm it-telf tan-nutrijenti fl-ilma għal livell aċċettabbli”. Madankollu, fil-fehma tagħha,
il-leġiżlazzjoni Lussemburgiża ma tinkludix elementi fuq il-proċeduri ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzant, b’mod partikolari
fir-rigward ta’ tekniki li jiżguraw applikazzjoni uniformi u effettiva tal-fertilizzanti. Il-Kummissjoni tqis li l-karatteristika
moderna tal-agrikoltura Lussemburgiża u l‑prestazzjoni tal-magni agrikoli mhumiex suffiċjenti biex jiġi stabbilit li l‑adozzjoni
ta’ regoli dwar il-metodi ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti kimiċi u tad-demel tal-annimali ma hijiex rilevanti. Id-Direttiva 91/676
ma teżentax lill-Istati Membri milli jipprovdu għal proċeduri ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti anki jekk l-agrikoltura
tagħhom hija żviluppata.
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu jikkontesta l-mertu tar-rikors tal-Kummissjoni biss fil-kontroreplika tiegħu.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fir-rigward tal-eċċezzjonijiet fuq il-mertu invokata mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, għandu jiġi osservat li, skont l-Artikolu 42(2)
tar-Regoli tal-Proċedura, il-produzzjoni ta’ motivi ġodda fil-mori tal-kawża huwa pprojbit sakemm dawn il-motivi ma jibbażawx
rwieħhom fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt li rriżultaw matul il-proċeduri.
Issa, huwa paċifiku li, f’dan il-każ, l-eċċezzjonijiet fuq il-mertu proposti għall-ewwel darba fil-kontroreplika kienu ġew
essenzjalment ippreżentati fir-risposta tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu fl-opinjoni motivata. Wara din ir-risposta, il‑Kummissjoni
ppreżentat ir-rikors tagħha fejn eskludiet erbgħa mit-tmien ilmenti fformulati fl-opinjoni motivata u żammet l-erbgħa l-oħra.
Fir-risposta tiegħu, il‑Gran Dukat tal-Lussemburgu la adotta pożizzjoni fuq il-fondatezza tar-rikors tal-Kummissjoni u lanqas
talab sabiex dan jiġi miċħud bħala infondat, iżda llimita d-difiża tiegħu fuq l-ammissibbiltà ta’ dan ir-rikors.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandhom jiġu kkunsidrati tardivi u għaldaqstant, inammissibbli, it-talbiet intiżi għaċ-ċaħda tar-rikors
fuq il-mertu kif ukoll il-motivi sottostanti ppreżentati għall-ewwel darba fil-kontroreplika (ara, f’dan is-sens, is‑sentenza
tal-5 ta’ Novembru 2002, Il‑Kummissjoni vs Il‑Belġju, C‑471/98, Ġabra p. I‑9681, punti 41 sa 43).
Għaldaqstant, għandu sempliċement jiġi eżaminat jekk in-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu jistax jiġi stabbilit sempliċement
abbażi tal-ilmenti tal-Kummissjoni.
Fir-rigward tal-ewwel parti tal-ewwel ilment, għandu jitfakkar li l-punt 1 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676 jipprovdi
l-obbligu li fil-linji gwida agrikoli jiġu inklużi l-perijodi li matulhom l-applikazzjoni ta’ fertilizzanti ma hijiex xierqa.
Għandu jitfakkar ukoll li, minn naħa, l-Artikolu 2(e) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi l-“fertilizzant” bħala kull sustanza
li jkun fiha komponent tan-nitroġenu jew komponenti tan-nitroġenu utilizzati fir-raba’ sabiex jgħinu t-tkabbir tal-pjanti
u s-siġar, inkluż id-demel tal-annimali. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 2(f) ta’ din l-istess direttiva jiddefinixxi l-“fertilizzant
kimiku” bħala kull ferilizzant li jiġi fabbrikat bi proċess industrijali. Għaldaqstant, il-kelma “fertilizzant” tinkludi,
fis-sens tad-Direttiva 91/676, il-fertilizzanti kimiċi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, peress li d-Direttiva 91/676 tobbliga lill-Istati Membri, mingħajr ma tipprovdi derogi, jistabbilixxu
perijodi ta’ projbizzjoni għall-applikazzjoni ta’ kull tip ta’ fertilizzanti, għandu jiġi kkonstatat li l-Gran Dukat tal-Lussemburgu
ma kkonformax ruħu ma’ dan l-obbligu fir-rigward tal-fertilizzanti kimiċi.
Fir-rigward tat-tieni parti tal-ewwel ilment, għandu jiġi kkonstatat, qabel kollox, li l-leġiżlazzjoni Lussemburgiża dwar
il-perijodi li matulhom hija pprojbita l‑applikazzjoni ta’ ċerti tipi ta’ fertilizzanti ma japplikawx għall-art bil-ħaxix,
meta ebda deroga mhija espressament prevista mid-Direttiva 91/676 għal dan it‑tip ta’ raba’.
Fi kwalunkwe każ, anki li kieku kellu jitqies li l-artijiet bil-ħaxix jassorbu kwantità kunsiderevoli ta’ nitroġenu, din iċ-ċirkustanza
ma tistax tiġġustifika l‑awtorizzazzjoni li tiġi applikata kwantità totali ta’ demel, ta’ materjal insolubbli u ta’ ħama tad-drenaġġ
li tista’ tammonta għal 80 kilogramma ta’ nitroġenu għal kull ettaru bejn l-1 ta’ Settembru u l-1 ta’ Marzu, bħalma hu previst
fil-punt 4 tal-Artikolu 6(A) tar-Regolament Gran Dukali. Kif osservat l-Avukat Ġenerali fil-punt 93 tal-konklużjonijiet tagħha,
din l-aħħar kwantità hija eċċessiva, fid-dawl tal-fatt li l-Anness III(2) tad-Direttiva 91/676 jippermetti l-applikazzjoni
ta’ 170 kilogramma ta’ nitroġenu tul is-sena kollha. Issa, awtorizzazzjoni ta’ kważi nofs din l-aħħar kwantità għal matul
is-sitt xhur xitwin timplika li matul dan il‑perijodu l-veġetazzjoni tassorbi u tittrasforma kważi l-istess ammont ta’ nitroġenu
bħas-sitt xhur sajfin. Barra minn hekk, filwaqt li l-limitu li jinsab fl-Anness III(2) ta’ din id-direttiva japplika għall-kwantità
ta’ nitroġenu derivanti mill-applikazzjoni tad-demel kollu tal-annimali, dak previst fil-punt 4 tal-Artikolu 6(A) tar-Regolament
Gran Dukali jikkonċerna biss il-kwantità ta’ nitroġenu li jiġi esklużivament mill-applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli
u minn ħama tad-drenaġġ likwidu.
Fir-rigward tat-tielet parti tal-ewwel ilment, il-Kummissjoni ssostni ġustament li l‑projbizzjoni ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti
f’ċerti perijodi tas-sena hija dispożizzjoni essenzjali tad-Direttiva 91/676 u din ma tipprovdix derogi.
Issa, l-Artikolu 7 tar-Regolament Gran Dukali jippermetti lill-ministri kompetenti, fil-każ ta’ sitwazzjoni klimatika eċċezzjonali
jew avvenimenti straordinarji li jkollhom inċidenza fuq impriża agrikola, sabiex jidderogaw mill-perijodi ta’ projbizzjoni
ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti.
Anki li kieku kellu jitqies li Stat Membru għandu d-dritt jipprovdi, fid-dritt nazzjonali tiegħu, għal derogi mill-perijodi
ta’ projbizzjoni ta’ applikazzjoni ta’ fertilizzanti, fil-każ ta’ sitwazzjoni klimatika eċċezzjonali jew ta’ avvenimenti straordinarji
li jkollhom inċidenza fuq impriża agrikola, dawn id-derogi għandhom, fi kwalunkwe każ, ikunu suffiċjentement ċirkoskritti
fil-leġiżlazzjoni li tittransponi d-Direttiva 91/676.
Issa, leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti setgħa diskrezzjonali lill-ministri kompetenti għad-deċiżjoni li għandha tingħata
lil talbiet individwali għat-tali derogi ma tissodisfax dan ir-rekwiżit.
Fir-rigward tal-kapaċità ta’ ħażna msemmija mit-tieni lment tal-Kummissjoni, għandu jiġi kkonstatat li l-unika dispożizzjoni
determinanti fil-konfront tagħha tinsab fil-punt 2 tal-Anness III(1) tad-Direttiva 91/676.
Skont din id-dispożizzjoni, il-programmi ta’ azzjoni jikkomportaw regoli fir-rigward tal-kapaċità tat-tankijiet għall-ħażna
tad-demel tal-annimali u din il‑kapaċità għandha teċċedi dik li hi neċessarja għall-ħażna matul l-itwal perijodi tal-projbizzjoni
mill-applikazzjoni ta’ fertilizzanti fiż-żona vulnerabbli.
L-unika deroga prevista f’din l-istess dispożizzjoni tikkonċerna s-sitwazzjoni fejn jista’ jiġi pprovat li l-volum ta’ demel
tal-annimali li jeċċedi l-kapaċità ta’ ħażna reali jintrema b’mod li ma jkunx ta’ ħsara għall-ambjent.
Issa, l-Artikolu 8 tar-Regolament Gran Dukali ma jinkludix din il-kundizzjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li billi r-Regolament Gran Dukali ma jipprovdix l-obbligu li jinsab fil-punt 2
tal-Anness III(1) tad-Direttiva 91/676 fir-rigward tal-impjanti eżistenti li ma humiex suġġetti għal modernizzazzjoni, dan
ma huwiex konformi ma’ din id-direttiva.
Fir-rigward tat-tielet ilment tal-Kummissjoni, għandu jiġi osservat li, skont il‑punt 2 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676,
il-linji gwida agrikoli għandhom jinkludu regoli li jkopru l-kundizzjonijiet ta’ applikazzjoni tal-fertilizzanti fuq l‑artijiet
b’xaqliba wieqfa ħafna, sa fejn dan l-element huwa rilevanti.
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676 jinkludi l-fertilizzanti kollha u mhux biss dawk
li huma ta’ oriġini organika (sentenza tat-2 ta’ Ottubru 2003, Il‑Kummissjoni vs Il‑Pajjiżi l‑Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq,
punt 134).
Issa, il-punt 5 tal-Artikolu 6(A) tar-Regolament Gran Dukali jipprojbixxi biss l‑applikazzjoni ta’ demel, ta’ materjal insolubbli
u ta’ ħama tad-drenaġġ likwidu, li huma fertilizzanti organiċi, iżda ma jinkludix dispożizzjoni dwar l-applikazzjon ta’ fertilizzanti
kimiċi.
Għalhekk għandu jiġi kkonstatat li d-Direttiva 91/676 ma ġietx korrettament trasposta mill-Gran Dukat tal-Lussemburgu, f’dan
ir-rigward.
Fir-rigward tar-raba’ lment tal-Kummissjoni, għandu jiġi osservat li l-punt 6 tal-Anness II(A) tad-Direttiva 91/676 jipprovdi
li l-linji gwida agrikoli għandhom jinkludu regoli li jkopru l-metodi ta’ applikazzjoni tal-fertilizzanti kimiċi u tad-demel
tal-annimali, b’mod partikolari l-livell u l-uniformità tiegħu, sabiex, fejn rilevanti, l-iskular tal-elementi nutrijenti
fl-ilma jinżamm fuq livell aċċettabbli.
Billi fil-Lussemburgu dawn id-dispożizzjonijiet ma jeżistux, għandu jiġi kkonstatat il-ksur ta’ din il-preskrizzjoni.
Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li n-nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu huwa stabbilit fuq is-sempliċi bażi tal-ilmenti tal-Kummissjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, billi ma adottax il-liġijiet, ir‑regolamenti u l-miżuri amministrattivi
kollha sabiex jikkonforma ruħu mal-Artikoli 4 u 5 tad-Direttiva 91/676 moqrija flimkien mal-punti 1, 2, 5 u 6 tal-Anness II(A)
kif ukoll mal-punti 1 u 2 tal-Anness III(1) ta’ din id-direttiva, il‑Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi
tiegħu taħt din id‑direttiva.

Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.
Peress li l-Gran Dukat tal-Lussemburgu tilef, hemm lok li jiġi ordnat ibati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi ma adottax il-liġijiet, ir-regolamenti u l-miżuri amministrattivi kollha sabiex jikkonforma ruħu mal-Artikoli 4 u 5
tad-Direttiva tal-Kunsill 91/676/KEE, tat-12 ta’ Diċembru 1991, dwar il-protezzjoni tal-ilma kontra t-tniġġis ikkawżat min-nitrati
minn sorsi agrikoli, moqrija flimkien mal-punti 1, 2, 5 u 6 tal-Anness II(A) kif ukoll mal-punti 1 u 2 tal-Anness III(1) ta’
din id-direttiva, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu naqas milli jwettaq l-obbligi tiegħu taħt din id-direttiva.
2)
Il-Gran Dukat tal-Lussemburgu huwa kkundannat għall-ispejjeż.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.