CELEX: 62002TJ0059
Kompetizzjoni
akkordju
Aċidu ċitriku
Artikolu 81
Multa
Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17
Linji gwida għall-kalkolu ta' l-ammont ta' multa
Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni
Prinċipji ta' ċertezza legali u ta' non retroattività
Prinċipju tal-proporzjonalità
Trattament ugwali
Obbligu ta' motivazzjoni
Drittijiet tad-difiża

Il-fatti li wasslu għall-kawża
1       Ir-rikorrenti, Archer Daniels Midland Co. (iktar ’il quddiem “ADM”), hija l-kumpannija prinċipali ta’ grupp ta’ impriżi li
joperaw fis-settur tat-trasformazzjoni taċ-ċereali u ta’ żerriegħa li minnha jingħasar iż-żejt. Hija daħlet fis-suq ta’ l-aċidu
ċitriku fl-1991.
2       L-aċidu ċitriku huwa l-iżjed aġent aċidifikanti u preżervanti li jintuża fid-dinja. Jeżistu diversi tipi, għal użu differenti,
b’mod partikolari fil-prodotti ta’ l-ikel u x-xorb, fid-deterġenti u fil-prodotti għall-indafa tad-dar, fil-prodotti farmaċewtiċi
u kożmetiċi kif ukoll fid-diversi proċessi industrijali.
3       Fl-1995, il-bejgħ totali ta’ aċidu ċitriku fid-dinja kollha kien ta’ madwar EUR 894 720000 filwaqt li l-bejgħ imwettaq fiż-Żona
Ekonomika Ewropea (ŻEE) kien ta’ madwar EUR 323690000. Fl-1996, mas-60 % tas-suq dinji ta’ l-aċidu ċitriku kien f’idejn il-ħames
destinatarji tad-deċiżjoni li hija s-suġġett tar-rikors preżenti, jiġifieri, minbarra ADM, Jungbunzlauer AG (iktar ’il quddiem
“JBL”), F. Hoffmann-La Roche AG (iktar ’il quddiem “HLR”), Haarmann & Reimer Corp. (iktar ’il quddiem “H&R”), kumpannija li
tal-grupp Bayer AG (iktar ’il quddiem “Bayer”), u Cerestar Bioproducts BV (iktar ’il quddiem “Cerestar”), flimkien imsejħa
l-“partijiet ikkonċernati”.
4       F’Awwissu 1995, il-ministru tal-Ġustizzja Amerikan informa lill-Kummissjoni li kienet qed issir investigazzjoni li tikkonċerna
s-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Bejn ix-xahar ta’ Ottubru 1996 u x-xahar ta’ Ġunju 1998, il-partijiet ikkonċernati kollha, inklużi
l-ADM, irrikonoxxew li kienu involuti f’akkordju. Wara li ġie konkluż ftehim mal-Ministru tal-Ġustizzja Amerikan, ġew imposti
xi multi fuq dawn l-impriżi mill-awtoritajiet Amerikani. Barra minn hekk, ċerti persuni li nstabu ħatja ġew imposti xi multi
f’isimhom. Barra minn hekk, investigazzjonijiet ġew ukoll imwettqa fil-Kanada fejn ġew imposti xi multi lil uħud mill-istess
impriżi, fosthom l-ADM.
5       Fis-6 ta’ Awwissu 1997, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 11 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 17, tas-6 ta’ Frar 1962, l-ewwel Regolament
li jimplementa l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat (ĠU 13, 1962, p. 204), il-Kummissjoni talbet li tingħata informazzjoni mill-erba’
produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità. Barra minn hekk, f’Jannar 1998, il-Kummissjoni talbet li tingħata
informazzjoni mingħand ix-xerrejja prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità u, bejn Ġunju u Lulju 1998, hija talbet informazzjoni
mill-ġdid mill-produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku fil-Komunità.
6       Wara l-ewwel talba għal informazzjoni li hija kienet għamlet f’Lulju 1998, Cerestar ikkuntattjat lill-Kummissjoni u ddikjarat,
waqt laqgħa li saret fid-29 ta’ Ottubru 1998, li hija kellha l-intenzjoni li tikkoopera mal-Kummissjoni abbażi tal-komunikazzjoni
tal-Kummissjoni tat-18 ta’ Lulju 1996 li kienet tgħid li l-multi ma jiġux imposti jew jitnaqqsu fil-każijiet ta’ akkordji
(ĠU C 207, p.4, iktar ’il quddiem il-“Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni”). F’din l-istess okkażjoni, Cerestar, tat deskrizzjoni
bil-kliem ta’ l-attivitajiet li rriżultaw mill-akkordju li fihom hija kienet ipparteċipat. Fil-25 ta’ Marzu 1999, hija bagħtet
dikjarazzjoni bil-miktub lill-Kummissjoni li kienet tikkonferma dak li hija kienet qalet fl-imsemmija laqgħa.
7       B’ittra tat-28 ta’ Lulju 1998, il-Kummissjoni indirizzat talba lill-JBL sabiex tagħti informazzjoni li għaliha hija wieġbet
b’ittra tat-28 ta’ Settembru 1998.
8       Wara laqgħa li saret fil-11 ta’ Diċembru 1998, ADM iddikjarat li riedet tikkoopera mal-Kummissjoni u ssottomettiet oralment
l-attivitajiet antikompetittivi li kienet ħadet sehem fihom. B’ittra tal-15 ta’ Jannar 1999, ADM ikkonfermat id-dikjarazzjonijiet
orali tagħha.
9       Fit-3 ta’ Marzu 1999, il-Kummissjoni indirizzat numru ta’ talbiet għal informazzjoni kumplementari lil HLR, lil JBL u lil
Cerestar.
10     Rispettivament fit-28 ta’ April, fil-21 ta’ Mejju u fit-28 ta’ Lulju 1999, Bayer, f’isem H & R, JBL u HLR bagħtu dikjarazzjonijiet
bis-saħħa tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
11     Fid-29 ta’ Marzu 2000, abbażi ta’ informazzjonijiet li ġew ikkomunikati lilha, il-Kummissjoni bagħtet nota ta' lmenti lil
ADM u lill-partijiet l-oħra kkonċernati għall-ksur ta’ l-Artikolu 81(1) KE, u ta’ l-Artikolu 53(2) tal-Ftehim fuq iż-ŻEE (iktar
’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”). ADM u l-partijiet l-oħra kkonċernati bagħtu l-osservazzjonijiet bil-miktub fi tweġiba għall-ilmenti
mressqa mill-Kummissjoni. L-ebda minn dawn il-partijiet ma talab seduta u l-anqas ma kkontesta sostanzjalment il-materjalità
tal-fatti esposti fin-nota ta' lmenti.
12     Fis-27 ta’ Lulju 2001, il-Kummissjoni talbet informazzjoni komplementari lill-ADM u lil partijiet oħra kkonċernati.
13     Fil-5 ta’ Diċembru 2001, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni C(2001)3923 finali dwar il-proċedura taħt l-Artikolu 81 tat-Trattat
KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (COMP/E-1/36.604 - Aċidu ċitriku) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni”). Id-Deċiżjoni ġiet
innotifikata lill-ADM b’ittra tas-17 ta’ Diċembru 2001.
14     Id-Deċiżjoni tinkludi b’mod partikolari d-dispożizzjonijiet li ġejjin:
“Artikolu 1
[ADM], [Cerestar], [H & R], [HLR] u [JBL] kisru l-Artikolu 81(1) tat-Trattat u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE billi pparteċipaw
fi ftehim u/jew prattiċi miftiehma għal numru ta’ drabi fis-settur ta’ l-aċidu ċitriku.
Il-ksur dam:
–       fil-każ ta’ [ADM], ta’ [H & R], ta’ [HLR] u ta’ [JBL]: minn Marzu 1991 sa Mejju 1995;
–       fil-każ ta’ [Cerestar]: minn Mejju 1992 sa Mejju 1995.
[…]
Artikolu 3
Il-multi li ġejjin qed jiġu imposti fuq l-impriżi msemmija fl-Artikolu 1 għall-ksur ikkonstatat fl-imsemmi Artikolu:
a)      [ADM]: multa ta’ EUR 39690000,
b)      [Cerestar]: multa ta’ EUR 170000,
ċ)      [HLR]: multa ta’ EUR 63500000,
d)      [H & R]: multa ta’ EUR 14220000,
e)      [JBL]: multa ta’ EUR 17640000.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
15     Fil-punti 80 sa 84 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni indikat li l-akkordju kien jirrigwarda l-attribuzzjoni ta’ kwoti ta’ bejgħ
attribwibbli lil kull membru u r-rispett ta’ dawn il-kwoti, l-iffissar tal-prezz immirat u/jew il-minimu li jrid jintlaħaq,
it-tneħħija ta’ skontijiet u l-iskambju ta’ informazzjonijiet speċifika fuq il-klijenti.
16     Għall-finijiet tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni, fid-Deċiżjoni, għamlet użu mill-metodoloġija indikata fil-linji
gwida għall-kalkolu tal-multi imposti bis-saħħa ta’ l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 u ta’ l-Artikolu 65(5) tat-Trattat
KEFA (ĠU C 9, 1998, p. 3, iktar’il quddiem il-“linji gwida”), kif ukoll tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
17     L-ewwel nett, il-Kummissjoni ddeterminat l-ammont bażi tal-multa abbażi tal-gravità u tad-dewmien tal-ksur.
18     F’dan il-kuntest, f’dak li jikkonċerna l-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni kkunsidrat, mill-ewwel, li l-partijiet ikkonċernati
kkommettew ksur gravi ħafna, fir-rigward tan-natura tiegħu, ta’ l-impatt konkret tiegħu fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku fiż-ŻEE
u l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat (punt 230 tad-Deċiżjoni).
19     Wara, il-Kummissjoni kkunsidrat li kellha tittieħed in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali li twassal li tippreġudika
l-kompetizzjoni u tiffissa l-multa għal ammont li jiggarantixxi effett suffiċjentement dissważiv. Konsegwentement, billi bbażat
ruħha fuq il-fatturat mondjali mwettaq mill-partijiet ikkonċernati mill-bejgħ ta’ l-aċidu ċitriku fl-aħħar sena tal-perijodu
li fih sar il-ksur, jiġifieri s-sena 1995, il-Kummissjoni sseparathom fi tliet kategoriji, jiġifieri, fl-ewwel kategorija,
H & R, b’parti mis-suq mondjali ta’ 22 %, fit-tieni kategorija, ADM u JBL, b’parti mis-suq ta’ [
kunfidenzjali
] waqt li HLR, b’parti mis-suq ta’ 9 % u, fit-tielet kategorija, Cerestar b’parti mis-suq mondjali ta’ 2.5 %. Abbażi ta’ dan,
il-Kummissjoni bdiet billi tiffissa ammont bażiku ta’ EUR 35000000, għall-impriżi li jifformaw parti mill-ewwel kategorija,
EUR 21000000, għal dawk li jifformaw parti mit-tieni kategorija, u ta’ EUR 3500000 għal dawk li jifformaw parti mit-tielet
kategorija (punt 239 tad-Deċiżjoni).
20     Barra minn hekk, sabiex jiġi żgurat li l-multa jkollha effett suffiċjentement dissważiv, il-Kummissjoni pproċediet għall-aġġustament
ta’ dan l-ammont inizjali. Konsegwentement, billi jittieħdu in kunsiderazzjoni d-daqs u r-riżorsi globali tal-partijiet ikkonċernati,
espressi fl-ammont totali tal-fatturat mondjali tagħhom, il-Kummissjoni applikat koeffiċjent multiplikatur ta’ 2 għall-ammonti
inizjali li ġew iddeterminati għal ADM u HLR u ta’ 2.5 għall-ammont inizjali ddeterminat għal H & R (punti 50 u 246 tad-Deċiżjoni).
21     F’dak li jikkonċerna d-dewmien tal-ksur imwettaq minn kull impriża, l-ammont inizjali li ġie ddeterminat ġie miżjud b’10 %
fis-sena, jiġifieri żieda ta’ 40 % għal ADM, H & R, HLR u JBL, waqt li żdied għal 30 % għal Cerestar (punti 249 u 250 tad-Deċiżjoni).
22     Minħabba f’hekk, il-Kummissjoni ffissat l-ammont bażiku tal-multi għal EUR 58800000 f’dak li jikkonċerna ADM. Fir-rigward
ta’ Cerestar, ta’ HLR, ta’ H & R u ta’ JBL, l-ammonti bażiċi ġew ifissati, rispettivament, għal EUR 4550000, EUR 58800000,
EUR 122500000, u EUR 29400000 (punt 254 tad-Deċiżjoni).
23     It-tieni nett, minħabba ċirkustanzi aggravanti, l-ammonti bażiċi tal-multi imposti fuq ADM u lil HLR ġew miżjuda b'35 % minħabba
li dawn l-impriżi kellhom rwol prinċipali fil-kuntest ta’ l-akkordju (punt 273 tad-Deċiżjoni).
24     It-tielet nett, il-Kummissjoni eżaminat iċ-ċaħda ta’ l-argumenti ta’ ċerti impriżi sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw minn
ċirkustanzi attenwanti (punti 274 sa 291 tad-Deċiżjoni).
25     Ir-raba’ nett, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 15(2) tar-regolament Nru 17, il-Kummissjoni adattat l-ammonti li ġew ikkalkulati għal
Cerestar u H & R sabiex dawn ma jeċċedux il-limitu ta’ 10 % tal-fatturat totali tal-partijiet ikkonċernati (punt 293 tad-Deċiżjoni).
26     Il-ħames nett, bis-saħħa tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, il-Kummissjoni tat il-kunsens tagħha għal “tnaqqis
kbir ħafna” (ta’ 90 %) tal-multa imposta fuq Cerestar meta kienet għadha ma kooperatx. Bis-saħħa tat-titolu D ta’ din il-komunikazzjoni,
il-Kummissjoni tat “tnaqqis kunsiderevoli” (ta’ 50 %) mill-ammont tal-multa imposta fuq ADM, (ta’ 40 %) fuq JBL, (ta’ 30 %),
fuq H & R u (ta’ 20 %) fuq HLR (punt 326).

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
27     B’att ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-28 ta’ Frar 2002, ADM ressqet ir-rikors preżenti.
28     B’att separat ippreżentat fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-28 ta’ Frar 2002, ADM talbet li tingħata trattament
kunfidenzjali fir-rigward ta’ ċerta informazzjoni li tinsab fis-sottomissjonijiet u f’ċerti annessi.
29     Fuq ir-rapport ta’ l-Imħallef Relatur, il-Qorti tal-Prim’Istanza (it-Tielet Awla) iddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali
u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 64 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Prim’Istanza,
għamlet xi domandi bil-miktub lill-partijiet, li għalihom huma wieġbu fiż-żmien previst.
30     Il-partijiet instemgħu fis-sottomissjonijiet orali kif ukoll fir-risposti tagħhom għad-domandi magħmula mill-Qorti tal-Prim’Istanza
fis-seduta tad-9 ta’ Ġunju 2004.
31     ADM titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:
–       tannulla l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni li fih qed jiġi kkonstatat li hija kisret l-Artikolu 81 KE u l-Artikolu 53 tal-Ftehim
ŻEE billi pparteċipat fir-restrizzjoni tal-kapaċitajiet tas-suq ikkonċernat u fl-għażla ta’ produttur sabiex imexxi ż-żieda
fil-prezzijiet f’kull suq nazzjonali ta’ l-imsemmi suq ikkonċernat;
–       tannulla l-Artikolu 3 tad-Deċiżjoni safejn jikkonċerna lilha;
–       sussidjarjament, tnaqqas l-ammont tal-multa tagħha;
–       tikkundanna l-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.
32     Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:
–       tiċħad ir-rikors;
–       tikkundanna lill-ADM tbati l-ispejjeż.

Id-dritt
I –
Fuq l-applikabbiltà tal-linji gwida
A –
L-argumenti tal-partijiet
33     Minn naħa, ADM issostni li l-metodu tal-kalkolu tal-multi stabbilit mil-linji gwida hija radikalment differenti mill-prattika
ta’ l-imgħoddi tal-Kummissjoni li fiha, kif hija ammettiet fid-Deċiżjoni (punt 253), kienet tikkonsisti f'li tiddetermina
l-ammont tal-multa abbażi tar-rata bażi li kienet tirrappreżenta ċerta perċentwali ta’ bejgħ fis-suq Komunitarju kkonċernat.
Min-naħa l-oħra, il-linji gwida introduċew rata fissa ta’ multa, per eżempju ta’ EUR 20000000 fil-każ ta’ ksur gravi, indipendentement
mill-volum ta’ bejgħ tal-prodott ikkonċernat.
34     ADM tosserva li, waqt il-perijodu kkonċernat fil-każ preżenti (1991 sa 1995), il-Kummissjoni tat multi, b'applikazzjoni ta’
din il-prattika stabbilita, li fih l-ammont kien normalment jinstab bejn it-2.5 u d-9 % tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott
ikkonċernat fis-suq Komunitarju. Min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni tal-politika ġdida istitwita mil-linji gwida twassal għal
multi li l-ammont tagħhom huwa minn 10 sa 34 darba iktar mill-multi li kienu ġew imposti abbażi tal-prattika preċedenti.
35     ADM tirrikonoxxi li l-Kummissjoni għandha poter ta’ diskrezzjoni li bih iżżid il-multi meta l-politika fil-qasam tal-liġi
tal-kompetizzjoni teżiġi li jingħataw multi ta’ natura dissważiva iżjed għoljin. Madankollu, billi imponiet multa li l-ammont
tagħha hija minn 10 sa 34 darba superjuri għal dak li ġie ffissat skond il-prattika preċedenti, il-Kummissjoni eċċediet dan
il-marġini ta’ evalwazzjoni. Bil-kontra ta’ dak li ssostni l-Kummissjoni, din il-konklużjoni hija kkorroborata mis-sentenza
tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, Lögstör Rör vs Il-Kummissjoni (T-16/99, Ġabra p. II-1633, punt 237). Minn
naħa, hija fil-fatt tirrimarka li, f’din is-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza tat il-possibbiltà lill-Kummissjoni tgħolli
l-livell tal-multi safejn huwa indikat mir-Regolament Nru 17 bil-kundizzjoni li dan ikun neċessarju biex tiġi żgurata l-implementazzjoni
tal-politika Komunitarja tal-kompetizzjoni. Issa, la fid-deċiżjoni u l-anqas fis-sottomissjonijiet tagħha, il-Kummissjoni
ma tatx ġustifikazzjoni jew ressqet xi provi li juru li l-implementazzjoni ta’ din il-politika kienet titlob li jiġu imposti
multi ta’ ammont bejn 10 u 34 darba superjuri għal dak li kien jirriżulta mill-politika preċedenti. Min-naħa l-oħra, hija
osservat li, fil-kawża li tat lok għas-sentenza ċċitata kif ukoll fil-kawżi l-oħrajn ibbażati fuq akkordju relatat ma’ l-installazzjoni
ta’ ħiters fl-ibliet, ħlief għal dik relatata mal-kumpannija ABB (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002,
ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, T-31/99, Ġabra p. II-1881), il-Kummissjoni tat multi ta’ livell komparabbli ma’ dak
li kien prevalenti meta kienet tiġi applikata l-prattika preċedenti tal-Kummissjoni. Hija ssostni li fil-fatt, l-impriżi kkonċernati
f’dan l-akkordju ġew ikkundannati biss għal multi ta’ ammont li jirrappreżenta bejn 3 u 14 % tal-bejgħ imwettaq, u anki fuq
ABB kienet ġiet imposta biss multa li kienet tikkorrispondi għal 44 % tal-fatturat tagħha.
36     ADM tqis li l-impriżi għandhom ikunu f’pożizzjoni li joperaw f’kundizzjonijiet li jkunu jistgħu jipprevedu. Skond il-linji
gwida (l-ewwel paragrafu), fl-iffissar ta’ l-ammont tal-multi, il-Kummissjoni għandha tirrispetta linja politika koerenti
u mhux diskriminatorja. ADM tqis li n-nuqqas ta’ ċertezza legali fid-determinazzjoni tal-multi hija antinomika ma’ l-idea
ta’ l-implementazzjoni effettiva tan-natura dissważiva ta’ multa. Sabiex l-effett dissważiv individwali ta’ multa jkun effettiv,
huwa neċessarju li l-impriżi jkunu jafu minn qabel is-sanzjonijiet applikabbli. Hija tgħid li amnistija globali jew politika
ta’ indulġenza effikaċi titlob li s-sanzjonijiet applikabbli fil-każ ta’ rifjut ta’ kollaborazzjoni għandhom ikunu kjarament
iddefiniti minn qabel. Bl-istess mod, mhuwiex raġonevoli li jinżamm stat ta’ inċertezza kostanti fuq it-tip ta’ multi li jistgħu
jingħataw fil-każ tal-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, b’mod partikolari minħabba d-dewmien kunsiderevoli ta’ l-investigazzjonijiet
għal tali ksur. Konsegwentement, il-prinċipju ta’ ċertezza legali jeżiġi li l-metodu adottat mill-Kummissjoni biex tikkalkula
l-multi skond l-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17 jkun jista' jiġi previst bi grad suffiċjenti ta’ ċertezza.
37     ADM iżżid li jirriżulta mill-manwal tal-linji gwida tas-
Sentencing Comission
ta’ l-Istati Uniti [punt 1B1.11(b)(1), iktar ’il quddiem il-“linji gwida Amerikani”] u tal-ġurisprudenza tal-qorti ta’ l-appell
Federali [sentenza United States vs Kimler, 167 F. 3d 889 (5th Circ. 1999)] li l-applikazzjoni b’effett retroattiv tal-linji
gwida ġodda fir-rigward tal-multi hija pprojbita bir-regola
ex post facto
mill-kostituzzjoni ta’ l-Istati Uniti, meta hija twassal biex tagħti piena iżjed iebsa minn dik li kienet ser tingħata meta
seħħ il-ksur.
38     Konsegwentement, skond ADM, l-applikazzjoni retroattiva tal-politika ġdida prevista fil-linji gwida għal ksur li, bħal f’dan
il-każ, seħħ qabel il-pubblikazzjoni tagħhom u li għandha bħala effett li tagħti multa lil ADM li hija superjuri għall-multi
imposti bis-saħħa tal-prattika preċedenti, u dan mingħajr li din il-marġini tkun meħtieġa sabiex tiggarantixxi r-rispett tal-politika
fil-qasam tal-liġi tal-kompetizzjoni, tikser il-prinċipju ta’ ċertezza legali u hija illegali.
39     Min-naħa l-oħra, ADM issostni li l-applikazzjoni tal-linji gwida jiksru l-prinċipju ta’ trattament ugwali, billi hija twassal
għal distinzjoni bejn l-impriżi li kisru l-liġi tal-kompetizzjoni, mhux skond id-data tal-ksur iżda skond id-data ta’ l-adozzjoni
tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni ffissata minn din ta’ l-aħħar b’mod arbitrarju. Per eżempju, ADM tgħid li l-impriżi kkonċernati
mid-deċiżjoni tal-Kummissjoni 97/624/KE, ta’ l-14 ta’ Mejju 1997, dwar il-proċedura marbuta ma’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikolu
[82] tat-Trattat KE (IV/34,621, 35,059/F-3 – Irish Sugar plc) (ĠU L 258, p. 1), u fid-deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/210/KE,
tad-29 ta’ Marzu 1994, dwar il-proċedura marbuta ma’ l-applikazzjoni ta’ l-Artikoli [81] u [82] tat-Trattat KE (IV/33.941
– HOV-SVZ/MCN) (ĠU L 104, p. 34), ġew imposti fuqhom multi li l-ammont tagħhom rispettivament jirrappreżentaw biss 6.8 u 5
% ta’ l-ammont ta’ bejgħ imwettaq fis-suq rilevanti, meta kien hemm ksur li kien relatat ma’ l-akkordju fuq l-aċidu ċitriku.
40     Il-Kummissjoni talbet li dawn il-motivi jiġu miċħuda.
B –
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
41     L-ewwel nett, il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar li l-prinċipju ta’ non retroattività tal-liġijiet kriminali, skond l-Artikolu
7 tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4
ta’ Novembru 1950, bħala dritt fundamentali, jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li l-osservanza tiegħu
għandha tiġi rrispettata meta jiġu imposti multi għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni, u li dan il-prinċipju jeżiġi li
s-sanzjonijiet imposti jikkorrispondu ma’ dawk li kienu ġew iffissati meta kien seħħ il-ksur (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja
tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri vs Il-Kummissjoni, C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P sa C-208/02 P u C-213/02 P,
Ġabra p. I-5425, punt 202; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, T-23/99,
Ġabra p. II-1705, punti 218 sa 221, u tad-9 ta’ Lulju 2003, Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs
Il-Kummissjoni, T-224/00, Ġabra p. II-2597, punt 39).
42     Wara, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkunsidrat li l-adozzjoni tal-linji gwida li jistgħu jbiddlu l-politika ġenerali tal-kompetizzjoni
tal-Kummissjoni fir-rigward tal-multi tista', fil-bidu, taqa' fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-prinċipju ta’ non retroattività.
43     Fil-fatt, minn naħa, il-linji gwida jista' jkollhom effetti legali. Dawn l-effetti legali jirriżultaw mhux minn natura legali
tal-linji gwida, iżda mill-adozzjoni u l-pubblikazzjoni tagħhom mill-Kummissjoni. Din l-adozzjoni u pubblikazzjoni tal-linji
gwida twassal għal awtolimitazzjoni tal-kapaċità ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni, li ma tistax tabbandunahom sabiex tikkundanna,
f’dan il-każ, il-ksur ta’ prinċipji ġenerali tad-dritt, bħat-trattament ugwali, il-protezzjoni ta’ l-aspettattiva leġittima
u ċ-ċertezza legali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 209 sa 212).
44     Min-naħa l-oħra, il-linji gwida, billi huma strument ta’ politika fil-qasam tal-kompetizzjoni, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni
tal-prinċipju tan-non retroattività, fil-bidu ta’ interpretazzjoni ġurisprudenzjali ġdida ta’ norma li tistabbilixxi ksur,
skond il-ġurisprudenza tal-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem fir-rigward ta’ l-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea
għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali (ara, b’mod partikolari, Qorti Ewr. D. B., sentenzi
S.W. u C.R. vs Ir-Renju Unit, tat-22 ta’ Novembru 1995, serje A Nri 335-B u 335-C, § 34 sa 36 u §32 sa 34; Cantoni vs Franza,
tal-15 ta’ Novembru 1996,
Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet
1996-V, § 29 sa 32, u Coëme
et
vs Il-Belġju, tat-22 ta’ Ġunju 2000,
Ġabra tas-sentenzi u deċiżjonijiet
2000-VII, § 145), li fiha, din l-aħħar dispożizzjoni tmur kontra l-applikazzjoni retroattiva ta’ interpretazzjoni ġdida ta’
dispożizzjoni li tistabbilixxi ksur. Skond din il-ġurisprudenza, dan ikun il-każ jekk ikun jirrigwarda interpretazzjoni tal-ġurisprudenza
li riżultat tiegħu mhuwiex raġonevalment prevvidibbli meta jkun twettaq il-ksur, b’mod partikolari fid-dawl ta’ l-interpretazzjoni
aċċettata f’dak iż-żmien fil-ġurisprudenza relattiva għad-dispożizzjoni legali kkonċernata. Għandu jiġi madankollu ppreċiżat
li jirriżulta minn din l-istess ġurisprudenza li l-portata tal-kunċett ta’ prevvidibbiltà jiddependi ħafna mill-kontenut tat-test
partikolari, mill-qasam li jkopri kif ukoll min-numru u l-kwalità tad-destinatarji tiegħu. Barra minn hekk, il-prevedibbiltà
tal-liġi ma tmurx kontra li persuna kkonċernata jkollha tasal biex tirrikorri għal kjarifiki sabiex tevalwa, b’mod raġonevoli
fiċ-ċirkustanzi tal-każ, il-konsegwenzi li jistgħu jirriżultaw minn att iddeterminat. B’mod iżjed partikolari, fir-rigward
tas-sentenza Cantoni vs Franza (iċċitata iktar ’il fuq, § 35), dan jirrigwarda speċjalment lill-professjonisti, li huma mdorrija
jużaw prudenza kbira fl-eżerċizzju tal-professjoni tagħhom. Wieħed jista' wkoll jistenna mingħandhom li huma jagħtu attenzjoni
partikolari biex jevalwaw ir-riskji li dan ifisser (sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punti 215 sa 223).
45     Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm għalhekk lok li jiġi vverifikat jekk it-tibdil li jikkostitwixxi l-adozzjoni tal-linji gwida
kienx raġonevolment prevvidibbli meta seħħ il-ksur ikkonċernat.
46     F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li l-innovazzjoni prinċipali tal-linji gwida hija li tieħu bħala punt inizjali l-kalkolu
ta’ ammont bażiku, iddeterminat mill-iskali previsti f’dan ir-rigward mill-imsemmija linji gwida, liema skali jirriflettu
l-gradi differenti ta’ ksur, iżda li, bħala tali, m’għandhomx relazzjoni mal-fatturat rilevanti. Dan il-metodu jistrieħ essenzjalment
fuq li ssir tariffa, pjuttost relattiva u simplifikata, tal-multi (sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punt 225).
47     Għaldaqstant, għandu jiġi mfakkar li l-fatt li l-Kummissjoni fil-passat applikat multi ta’ ċertu livell għal ċerti tipi ta’
ksur ma jneħħix il-possibbiltà li tgħolli dan il-livell skond il-limiti indikati mir-regolament Nru 17, jekk dan huwa neċessarju
sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika Komunitarja tal-kompetizzjoni, iżda bil-kontra, l-applikazzjoni utili
tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni teżiġi li l-Kummissjoni tkun tista' f’kull ħin tadatta l-livell ta’ multi għall-bżonnijiet
ta’ din il-politika (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41supra, punt 227, tas-7 ta’ Ġunju 1983, Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, 100/80 sa 103/80, Ġabra p. 1825, punt 109, u tat-2 ta’ Ottubru 2003, Aristrain vs Il-Kummissjoni, C-196/99
P, Ġabra p. I-11005, punt 81; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-10 ta’ Marzu 1992, Solvay vs Il-Kummissjoni, T-12/89,
Ġabra p. II-907, punt 309, u ta’ l-14 ta’ Meju 1998, Europa Carton vs Il-Kummissjoni, T-304/94, Ġabra p. II-869, punt 89;
sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 56).
48     Jirriżulta minn dan li l-impriżi implikati fi proċedura amministrattiva li jistgħu jagħtu lok għal multa ma jiksbux aspettattiva
leġittima mill-fatt li l-Kummissjoni ma tkunx ser taqbeż il-livell tal-multi mitluba preċedentement, lanqas fil-metodu ta’
kalkolu ta’ dawn l-aħħar (sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 228).
49     Konsegwentement, l-imsemmija impriżi għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni l-possibbiltà li, f’kull żmien, il-Kummissjoni tiddeċiedi
li tgħolli l-livell tal-multi meta mqabbel ma dak li ġie applikat fl-imgħoddi. Dan huwa validu mhux biss meta l-Kummissjoni
tipproċedi li tgħolli l-livell ta’ l-ammont tal-multi billi taqta’ fuq multi f’deċiżjonijiet individwali, iżda wkoll jekk
din iż-żieda ssir bl-applikazzjoni, għal każijiet speċifiċi, tar-regoli ta’ kondotta li għandhom portata ġenerali bħal-linji
gwida (sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 229 u 230).
50     Għalhekk, sostanzjalment, ADM b'mod żbaljat issostni li ż-żieda tal-livell tal-multi mill-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ l-akkordju,
huwa sproporzjonat b’mod manifest meta mqabbel ma’ l-għan li tiġi żgurata l-implementazzjoni tal-politika tal-kompetizzjoni.
51     B’hekk, iċ-ċirkustanza invokata minn ADM – li kieku kellha tiġi meqjusa bħala fatt - li tgħid li l-applikazzjoni ta’ politika
ġdida twassal għal multi li jammontaw bejn l-10 u l-34 darba superjuri għall-multi li kienu jingħataw abbażi tal-prattika
preċedenti ma twassalx għal ksur tal-prinċipju ta’ non retroattività. Fil-fatt, fir-rigward, b’mod partikolari, tal-ġurisprudenza
ċċitata fil-punt 44 tal-preżenti sentenza, għandu jkun raġonevolment previdibbli għal ADM li l-Kummissjoni f’kull mument tista'
tirrevedi l-livell ġenerali tal-multi fil-kuntest ta’ l-implementazzjoni ta’ politika tal-kompetizzjoni differenti. B’hekk,
ADM kellha raġonevolment tipprevedi t-tali żieda – li tqisha bħala stabbilita – fiż-żmien fejn il-ksur ikkonċernat kien seħħ.
52     Fl-aħħar nett, safejn ADM tqis li, biex jiġi żgurat l-effett dissważiv tal-multi, huwa neċessarju li l-impriżi jkunu jafu
minn qabel il-livell tal-multi li huma għandhom jistennew li se jingħataw jekk huma jagħmlu xi ksur għar-regoli Komunitarji
tal-kompetizzjoni, huwa biżżejjed li jiġi ppreċiżat li n-natura dissważiva tal-multi ma jippreżupponi bl-ebda mod li l-impriżi
jkunu jafu minn qabel il-livell preċiż tal-multa li għandhom jistennew għal imġiba antikompetittiva stabbilita.
53     F’dak li jikkonċerna l-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali invokat minn ADM, għandu jiġi ppreċiżat li kien diġà ġie deċiż
li l-fatt li ġie applikat il-metodu msemmi fil-linji gwida biex jiġi kkalkulat l-ammont tal-multa ta’ ADM ma jikkostitwixxix
trattament diskriminatorju fir-rigward ta’ l-impriżi li wettqu ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni waqt l-istess
perijodu iżda li, minħabba raġunijiet marbuta mad-data li fiha jiġi stabbilit il-ksur jew raġunijiet li jirrigwardaw l-iżvolġiment
tal-proċedura amministrattiva li tikkonċernahom, kienu s-suġġett ta’ kundanni f’dati li kienu jippreċedu l-adozzjoni u l-pubblikazzjoni
tal-linji gwida (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni,
punt 41 supra, punti 69 sa 73; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-12 ta’ Lulju 2001, Tate & Lyle
et
vs Il-Kummissjoni, T-202/98, T-204/98 u T-207/98, Ġabra p. II-2035, punti 118 u 119).
54     Konsegwentement, għandu jiġi miċħud l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali.
II –
Fuq ir-rilevanza tal-multi diġà imposti f’pajjiżi oħra
A –
L-argumenti tal-partijiet
55     ADM issostni li, billi rrifjutat li tnaqqas l-ammont tal-multi diġà imposti fuq ADM mill-Istati Uniti u mill-Kanada mill-ammont
tal-multa stabbilita mid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju li jipprojbixxi l-akkumulu ta’ sanzjonijiet għall-istess
ksur. Kif jirriżulta wkoll mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Diċembru 1972, Boehringer vs Il-Kummissjoni (7/72,
Ġabra p. 1281), il-Kummissjoni għandha l-obbligu li timponi sanzjoni mill-awtoritajiet ta’ pajjiż terz jekk il-fatti sostnuti
kontra l-impriża rikorrenti mill-Kummissjoni, minn naħa, u minn dawn l-awtoritajiet, min-naħa l-oħra, huma identiċi. Dan huwa
proprju l-każ ikkonċernat, peress li, bil-kontra tal-kawża li tat lok għas-sentenza Boehringer Boehringer vs Il-Kummissjoni,
iċċitata iktar ’il fuq, l-akkordju ssanzjonat mill-awtoritajiet Amerikani u Kanadiżi kien, skond ir-rikorrenti, l-istess,
fis-suġġett, fil-post u fid-dewmien tagħha, għal dik issanzjonata mill-Kummissjoni, li għalhekk tkun ibbażat ruħha fuq l-elementi
ta’ prova miġbura mill-awtoritajiet Amerikani.
56     F’dan ir-rigward, ADM tikkuntesta l-evalwazzjoni li tinsab fid-Deċiżjoni, li tgħid li l-multi imposti mill-Istati Uniti u
mill-Kanada kienu biss ħadu in kunsiderazzjoni l-effetti antikompetittivi ta’ l-akkordju fil-kuntest ta’ dawn il-qrati (punt
333 tad-Deċiżjoni). Fl-Istati Uniti, id-deċiżjoni imposta fuq ADM fil-15 ta’ Ottubru 1996 turi, bil-kontra, li l-akkordju
kkontestat kien globali u kien jimpedixxi l-kummerċ “fl-Istati Uniti u lil hinn”. Il-multa imposta għaldaqstant hija ta’ ammont
partikolarment għoli minħabba l-portata ġeografika tal-ksur. Għal dak li jikkonċerna l-proċedura segwita mill-Kanada, il-fatt
li kien jirrigwarda akkordju mondjali kien ukoll speċifikament meħud in kunsiderazzjoni.
57     F’kull każ, jekk wieħed ukoll iqis li l-affermazzjoni tal-Kummissjoni hija eżatta, il-fatt li awtoritajiet oħrajn ma kkunsidrawx
l-effetti lokali ta’ ksur hija nieqsa minn kull rilevanza għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ l-interdizzjoni
ta’ l-aggregazzjoni tas-sanzjonijet. Fil-fatt, skond is-sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt 55 supra, hawnhekk, tkun
biss determinanti l-identità tal-komportamenti inkriminati. Dan il-metodu huwa kkonfermat mill-prattika tal-Kummissjoni nnifisha
li, f’deċiżjoni ta’ l-1983, kienet naqqset mill-ammont tal-multa imposta fuq impriżi li pparteċipaw f’akkordju l-ammont tal-multa
li kienet diġà ġiet iffissata mill-awtoritajiet Ġermaniżi, meta kienet iddeċidiet biss fuq l-aspetti ta’ dan l-akkordju li
ma kinux jagħmlu parti mill-Ġermanja [ara d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 83/546/KEE, tas-17 ta’ Ottubru 1983, dwar il-proċedura
għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu [81] tat-Trattat li jwaqqaf il-Komunità Ekonomika Ewropea (IV/30.064 – Ċilindri/Vireg magħmula
minn ħadid u minn azzar fondut) (ĠU L 317, p. 1)].
58     ADM tqis li l-Kummissjoni naqset milli tieħu in kunsiderazzjoni, fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa, il-fatt li hija
kienet diġà ġiet ikkundannata, f’pajjiżi terzi, għal multi u għal danni-interessi ta’ ammont suffiċjenti biex tiġi dissważa
milli tikkommetti ksur ġdid tal-liġi tal-kompetizzjoni. B’hekk, ADM ġiet suffiċjentement ippenalizzata.
59     Barra minn hekk, skond ADM, il-Kummissjoni tiżbalja meta tikkonkludi li d-danni-interessi mħallsa minnha fil-kuntest tal-proċeduri
diretti fl-Istati Uniti u fil-Kanada huma purament kumpensatorji. Fil-fatt, tippreċiża ADM, dawn id-danni-interessi mħallsa
bis-saħħa ta’ regolament tranżazzjonali ħadu in kunsiderazzjoni t-talbiet ta’ danni-interessi b’rata tripla (“triple damages”)
pretiżi mix-xerrejja kkonċernati. Għalhekk l-imsemmija danni-interessi jmorru lil hinn minn ammont purament kumpensatorju
u jinkludu element ta’ natura penali. Għaldaqstant, il-Kummissjoni kienet marbuta tieħu in kunsiderazzjoni dawn l-ammonti
ta’ natura penali, skond il-prinċipju li jgħid li l-ebda piena ma tista' tingħata żewġt idrabi għall-istess ksur.
60     Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
B –
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
61     Għandu jiġi mfakkar li l-prinċipju ta’
ne bis in idem
jipprojbixxi li l-istess persuna tiġi ssanzjonata iżjed minn darba għall-istess imġiba illegali sabiex jiġi protett l-istess
interess ġuridiku. L-applikazzjoni ta’ dan il-prinċipju hija sottomessa għal tliet kunidzzjonijiet kumulattivi, jiġifieri
l-identità tal-fatti, l-identità ta’ min wettaq il-ksur u l-identità ta’ l-interess ġuridiku protett (ara, f’dan is-sens,
is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Jannar 2004, Aalborg Portland
et
vs Il-Kummissjoni, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 p, C-217/00 P, u C-219/00 P, Ġabra p. I-123, punt 338).
62     Il-ġurisprudenza Komunitarja tgħid ukoll li impriża tista' validament tkun is-suġġett ta’ żewġ proċedimenti paralleli għall-istess
komportament illegali, u għallhekk sanzjoni doppja, waħda mill-awtorità kompetenti ta’ l-Istat Membru kkonċernat, l-oħra Komunitarja,
safejn l-imsemmija proċedimenti jkollhom finijiet distinti u li m’hemmx identità bejn id-dispożizzjonijiet li ġew miksura
(sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Frar 1969, Wilhelm
et
14/68, Ġabra p. 1, punt 11; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ April 1995, Tréfileurope vs Il-Kummissjoni, T-141/89,
Ġabra p. II-791, punt 191, u tas-6 ta’ April 1995, Sotralentz vs Il-Kummissjoni, T-149/89, Ġabra p. II-1127, punt 29).
63     Isegwi li l-prinċipju ta’
ne bis in idem
iżjed u iżjed ma japplikax għal każ bħal dan, li fih il-proċeduri mressqa u s-sanzjonijiet imposti mill-Kummissjoni, minn
naħa, u mill-awtoritajiet Amerikani u Kanadiżi, min-naħa l-oħra, ma jsegwux, kif wieħed isib, l-istess għanijiet. Fil-fatt,
jekk, fl-ewwel każ, jirrigwarda ż-żamma ta’ kompetizzjoni mingħajr ma tagħmel ħsara fit-territorju ta’ l-Unjoni Ewropea jew
fiż-ŻEE, il-protezzjoni mfittxija fit-tieni każ tikkonċerna s-suq Amerikan jew Kanadiż (ara, f’dan is-sens, sentenza tal-Qorti
tal-Prim’Istanza tad-29 ta’ April 2004, Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni, T-239/01, T-244/01, T-246/01, T-251/01 u T-252/01, Ġabra p. II-1181, punt 134, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Il-kundizzjoni ta’ l-identità ta’ l-interess ġuridiku protett neċessarju biex jiġi applikat il-prinċipju ta’
ne bis in idem
, huwa żbaljat ukoll.
64     Għaldaqstant, ADM b'mod żbaljat tinvoka l-prinċipju ta’
ne bis in idem
f’dan il-każ.
65     Din il-konklużjoni mhijiex ikkunsidrata mill-ġdid mis-sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt 55 supra, invokata minn
ADM. Fil-fatt, f’din il-kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja ma indikatx li l-Kummissjoni għandha timponi sanzjoni mill-awtoritajiet
ta’ Stat terz li fih il-fatti sostnuti kontra impriża mill-Kummissjoni u mill-imsemmija awtoritajiet ikunu identiċi, iżda
limitat ruħha li tindika li din il-kwistjoni għandha tiġi riżolta meta tasal (sentenza Boehringer vs Il-Kummissjoni, punt
55 supra, punt 3).
66     F’kull każ, meta għall-inqas il-prinċipju ta’ ekwità jkun jista', f’ċerti ċirkustanzi partikolari, iġiegħel lill-Kummissjoni
tieħu in kunsiderazzjoni s-sanzjonijiet imposti mill-awtoritajiet ta’ Stati terzi meta dawn jissanzjonaw ukoll komportament
fit-territorju tal-Komunità, għandu jiġi kkonstatat li ADM għadha ma pprovatx li dan huwa l-każ ikkonċernat u li l-awtoritajiet
Amerikani u Kanadiżi ssanzjonaw l-akkordju safejn kien jitratta t-territorji tal-Komunità u taż-ŻEE.
67     Fil-fatt, is-sempliċi riferenza, fit-tranżazzjoni konkluża ma’ l-awtoritajiet Amerikani, dwar il-fatt li l-akkordju kellu
rilevanza “fl-Istati Uniti u lil hinn” ma jurix li, meta sar il-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa, l-awtoritajiet Amerikani ħadu
in kunsiderazzjoni l-applikazzjonijiet jew l-effetti ta’ l-akkordju minbarra dawk li jikkonċernaw it-territorju Amerikan,
b’mod partikolari fir-rigward taż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punt 143).
68     Għaldaqstant, f’dak li jikkonċerna l-ammont għoli tal-multa minħabba l-portata ġeografika tal-ksur, għandu jiġi kkunsidrat
li din is-sempliċi affermazzjoni mhijiex suffiċjenti sabiex wieħed juri li l-impatt ta’ l-akkordju fuq is-suq taż-ŻEE ġie
meħud in kunsiderazzjoni.
69     F’dak li jikkonċerna t-tranżazzjoni konkluża ma’ l-awtoritajiet Kanadiżi, ADM tibqa' fin-nuqqas li tgħaddi l-inqas prova tal-fatt
li, fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa, dawn l-awtoritajiet kienu kkonċernati bl-applikazzjoni jew l-effetti ta’ l-akkordju
barra minn dawk li jikkonċernaw dan il-pajjiż u, b’mod partikolari, dawk li jikkonċernaw iż-ŻEE. Ir-riferenza għall-portata
mondjali ta’ l-akkordju magħmula mill-awtoritajiet Kanadiżi u invokata minn ADM kienet hemm biss biex tiddefinixxi l-importanza
ta’ l-akkordju fis-suq Kanadiż kollu.
70     Fir-rigward ta’ l-effett dissważiv tal-multi li ngħataw diġà, u d-danni u l-interessi, li fih id-danni u interessi tripli
mhumiex kumpensatorji, il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar li l-kompetenza tal-Kummissjoni li timponi multi fuq l-impriżi li,
deliberatament jew b’negliġenza, jikkommettu ksur tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 81(1) KE jew ta’ l-Artikolu 82 KE,
jikkostitwixxu wieħed mill-metodi tal-Kummissjoni biex tkun tista' twettaq il-missjoni ta’ sorveljanza li jagħtiha d-dritt
Komunitarju. Din il-missjoni titlob l-obbligu li ssegwi politika ġenerali intiża li tapplika l-prinċipji ffissati mit-Trattat
fil-qasam tal-kompetizzjoni u li tindirizza l-komportament ta’ l-impriżi f’dan is-sens (sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 105).
71     Isegwi li l-Kummissjoni għandha l-kompetenza li tiddeċiedi l-livell ta’ l-ammont tal-multi sabiex issaħħaħ l-effett dissważiv
tagħhom meta l-ksur ta’ tip li ġie determinat għadu relattivament frekwenti, filwaqt li l-illegalità tagħhom ġiet stabbilita
fil-bidu tal-politka Komunitarja fil-qasam tal-kompetizzjoni, minħabba l-profitt li ċerti impriżi interessati jistgħu jiksbu
(sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 108).
72     ADM ma tistax turi b’mod validu li l-ebda dissważjoni ma kienet imposta fuqha minħabba li hija kienet diġà ġiet ikkundannata
għall-istess fatti minn qrati ta’ Stati terzi. Fil-fatt, l-għan ta’ dissważjoni intiża mill-Kummissjoni kellha effett fuq
it-tmexxija ta’ l-impriżi fil-Komunità jew fiż-ŻEE. Konsegwentement, in-natura dissważiva ta’ multa imposta fuq ADM, minħabba
l-ksur tagħha tar-regoli tal-kompetizzjoni Komunitarji, ma jista' jiġi ddeterminat la fir-rigward tas-sitwazzjoni partikolari
ta’ l-ADM biss, l-anqas fir-rigward tar-rispett min-naħa tagħha tar-regoli tal-kompetizzjoni ffissati fi Stati terzi lil hinn
miż-ŻEE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punti 146 u 147).
73     Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-multi imposti minn Stati oħrajn għandu jiġi miċħud.
III –
Fuq il-gravità tal-ksur
A –
Introduzzjoni
74     ADM tqis li l-Kummissjoni ma evalwatx korrettament il-gravità tal-ksur fil-kuntest tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa. Il-motivi
invokati fuq dan is-suġġett huma bbażati, l-ewwel nett, fuq in-nuqqas jew insuffiċjenza ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq
mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat, it-tieni nett, fuq l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur fuq l-ammont inizjali
u, it-tielet nett, fuq l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq.
75     Qabel ma tieħu deċiżjoni fuq is-sustanza tal-motivi differenti invokati f’dan il-kuntest, għandu jiġi spjegat fil-qosor il-metodu
segwit mill-Kummissjoni fil-każ partikolari fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni u l-kunsiderazzjoni tal-gravità tal-ksur, kif jirriżulta
mill-punti tad-Deċiżjoni.
76     Jirriżulta mid-Deċiżjoni li, biex tevalwa l-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni, l-ewwel nett, ikkunsidrat li l-partijiet ikkonċernati
kienu għamlu ksur gravi ħafna, fir-rigward tan-natura tiegħu, ta' l-impatt tiegħu konkret fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku u
ta' l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat, jiġifieri ż-ŻEE kollha (punti 204 sa 232 tad-Deċiżjoni).
77     Wara, il-Kummissjoni qieset li għandu jiġi applikat trattament differenti bejn il-partijiet ikkonċernati sabiex “tittieħed
in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali ta’ min wettaq il-ksur [li] jikkawżaw dannu kunsiderevoli lil kompetizzjoni,
u […] tiffissa l-multa għal livell li jiżguralha effett suffiċjentement dissważiv”. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni indikat
li hija ħadet in kunsiderazzjoni l-kobor speċifiku ta’ kull impriża, u għaldaqstant l-effett reali ta’ l-imġiba illegali tagħha
fuq il-kompetizzjoni (punti 233 u 234 tad-Deċiżjoni).
78     Għall-finijiet ta’ l-evalwazzjoni ta’ dawn l-elementi, il-Kummissjoni għażlet li tibbaża ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-partijiet
ikkonċernati mill-bejgħ ta’ l-aċidu ċitriku fuq livell mondjali waqt l-aħħar sena tal-perijodu li fih sar il-ksur, jiġifieri
s-sena 1995. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni kkunsidrat li, billi s-suq ta’ l-aċidu ċitriku huwa globali, “il-figuri […]
li jagħtu immaġini iżjed fidila tal-kapaċità ta’ l-impriżi parteċipanti [li] jikkawżaw dannu kunsiderevoli lil operaturi oħrajn
fis-Suq Komuni u/jew taż-ŻEE” (punt 236 tad-Deċiżjoni). Il-Kummissjoni żiedet li, skond hi, dan il-metodu kien validu minħabba
l-fatt li kien jirrigwarda akkordju mondjali, li fih l-għan kien b’mod partikolari li jinqasmu s-swieq fuq livell mondjali.
Hija qieset, barra minn hekk, li l-fatturat mondjali ta’ parti mill-akkordju kien jagħti wkoll idea tal-kontribut tagħha għall-effikaċja
ta’ l-akkordju kollu kemm hu jew, bil-kontra, ta’ l-instabbiltà li kien ikollha li kieku din il-parti ma kinitx tipparteċipa
(punt 236 tad-Deċiżjoni).
79     Abbażi ta’ dan, il-Kummissjoni ddeċidiet li taqsam l-impriżi fi tliet kategoriji: fl-ewwel kategorija, hija qiegħdet H & R
minħabba l-fatt li, “b’parti mis-suq mondjali ta’ 22 %, [hija] kienet l-iżjed produttriċi importanti fis-suq”. Fit-tieni kategorija,
hija qiegħdet lil ADM, JBL u HLR filwaqt li indikat li l-ewwel tnejn kellhom “l-istess partijiet mis-suq ta’ [
kunfidenzjali
]” u li l-aħħar waħda kellha parti mis-suq ta’ 9 %. Fl-aħħar nett, fit-tielet kategorija, hija qiegħdet lil Cerestar minħabba
li hija kienet “mingħajr dubju l-iżgħar kompetitriċi” bi 2.5 % ta’ parti mis-suq fl-1995. B’hekk, il-Kummissjoni ffissat l-ammont
bażiku ta’ EUR 35000000 għal H & R, ta’ EUR 21000000 għal ADM, JBL kif ukoll għal HLR, u ta’ EUR 3500000 għal Cerestar (punti
237 sa 239 tad-Deċiżjoni).
80     Fl-aħħar nett, biex jiġi żgurat li l-multa jkollha effett suffiċjentement dissważiv, il-Kummissjoni emendat dan l-ammont billi
ħadet in kunsiderazzjoni l-kobor u r-riżorsi globali tal-partijiet ikkonċernati. B’hekk, il-Kummissjoni applikat koeffiċenti
multiplikatur ta’ 2 (jiġifieri żieda ta’ 100 %) għall-ammont inizjali speċifiku għal ADM, li għaldaqstant sar EUR 42000000,
u koeffiċenti multiplikatur ta’ 2.5 (jiġifieri żieda ta’ 150 %) għall-ammont inizjali speċifiku għal HLR li sar għaldaqstant
sar EUR 87500000 (punti 240 sa 246 tad-Deċiżjoni).
B –
Fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat
1.     L-argumenti tal-partijiet
81     ADM tikkontesta lill-Kummissjoni l-fatt li ma kkunsidratx, jew ma kkunsidratx biżżejjed, il-fatturat tagħha mwettaq mill-bejgħ
tal-prodott ikkonċernat għall-kalkolu ta’ l-ammont bażiku tal-multa.
82     Minn naħa, ADM issostni li jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza li l-fatturat imwettaq permezz tal-prodott
ikkonċernat huwa element importanti fil-kalkolu tal-multi (sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Lulju 1994, Parker
Pen vs Il-Kummissjoni, T-77/92, Ġabra p. II-549, punti 92 sa 95; tat-8 ta’ Ottubru 1996, Compagnie maritime belge transports
et
vs Il-Kummissjoni, T-24/93 sa T-26/93 u T-28/93, Ġabra p. II-1201, punt 233; tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni,
T-229/94, Ġabra p. II-1689, punt 127, u ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, SCA Holding vs Il-Kummissjoni, T-327/94 , Ġabra p. II-1373,
punt 176).
83     ADM tqis li l-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq permezz tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE hija bażi approprjata sabiex jiġu
evalwati t-theddidiet għal kompetizzjoni fis-suq tal-prodott ikkonċernat fi ħdan il-Komunità kif ukoll ta’ l-importanza relattiva
tal-parteċipanti fl-akkordju fir-rigward tal-prodotti kkonċernati. Din il-konklużjoni hija kkorroborata bil-ġurisprudenza
tal-Qorti tal-Prim’Istanza (sentenza Europa Carton vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 126, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza
ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, KNP BT vs Il-Kummissjoni, T-309/94, Ġabra p. II-1007, punt 108, ikkonfermata fl-appell mis-sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, KNP BT vs Il-Kummissjoni, C-248/98 P, Ġabra p. I-9641).
84     Barra minn hekk, skond ADM, is-sentenza LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, tikkonferma li l-kunsiderazzjoni sproporzjonata
tad-daqs globali ta’ impriża biex tiffissa l-multa hija illegali.
85     ADM tinvoka wkoll il-fatt li, fil-prattika deċiżjonali ta’ l-aħħar snin li tikkonċerna każijiet li jixbhu dan il-każ [Deċiżjoni
tal-Kummissjoni 94/601/KE, tat-13 ta’ Lulju 1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE
(IV/C/33.833 -Kartun) (ĠU L 243, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/815/KE, tat-30 ta’ Novembru 1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni
ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/33.126 u 33.322 - Siment) (ĠU L 343, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 86/398/KEE, tat-23
ta’ April 1986, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KEE (IV/31.149 – Polypropylene) (ĠU
L 230, p. 1); Deċiżjoni tal-Kummissjoni 89/515/KEE, tat-2 ta’ Awwissu 1989, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu
85 tat-Trattat KE (IV/31.553 – Chicken wire) (ĠU L 260, p. 1), u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 94/215/KEFA, tas-16 ta’ Frar
1994, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 65 tat-Trattat KEFA li tikkonċerna ftehim u prattiċi miftiehma
li jimplikaw il-produtturi Ewropej ta’ travi (ĠU L 116, p. 1)], il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-volum ta’ bejgħ imwettaq
mill-prodott ikkonċernat fis-suq Komunitarju, kif tgħid hija stess fid-Deċiżjoni (punt 253). Issa, hija tqis li, billi bbażat
ruħha fuq id-deċiżjonijiet tagħha għal dan il-kriterju ta’ kalkolu, il-Kummissjoni ffissat multi li l-ammont tagħhom kien
jinstab bejn it-2.5 u d-9 % tal-fatturat imwettaq mill-partijiet ikkonċernati permezz tal-prodott ikkonċernat. ADM tippreċiża
li, jekk il-Kummissjoni wkoll kienet segwiet dan il-kriterju għall-kalkolu f’dan il-każ, dan kien iwassalha timponi multa
li fiha l-ammont kien ikun bejn EUR 1150000 u EUR 4140000. Hija ssostni li, għaldaqstant, billi naqset milli tintrabat ma’
dan il-kriterju ta’ kalkolu, il-Kummissjoni imponitilha multi li f’dan l-ammont kien minn 10 sa 34 darba superjuri għal dak
tal-multi li hija kienet timponi fuq din il-bażi.
86     ADM tqis li l-Kummissjoni b'mod żbaljat issostni wkoll li ħadet in kunsiderazzjoni l-fatturat tal-partijiet ikkonċernati billi
kklassifikathom fi tliet kategoriji li jikkorrispondu ma' l-importanza tas-sehem li huma għandhom fis-suq mondjali ta’ l-aċidu
ċitriku (punt 236). Skond ADM, il-Kummissjoni kellha wkoll tieħu in kunsiderazzjoni l-valur limitat ta’ bejgħ ta’ l-aċidu
ċitriku fiż-ŻEE fl-1995.
87     Fil-fatt, l-ewwel nett, anki kif il-Kummissjoni stess tammetti, hija marbuta li tiddetermina l-gravità tal-ksur u, għaldaqstant,
il-livell tal-multa fid-dawl ta’ l-effetti fuq iż-ŻEE. Issa, f’dan ir-rigward, l-argument invokat mill-Kummissjoni fil-punt
236 tad-Deċiżjoni li jgħid li f’dan il-kuntest għandu jiġi applikat il-fatturat mondjali meta jitqies li l-għan ta’ l-akkordju
kien li “jirtiraw riżervi kompetittivi mis-suq taż-ŻEE” huwa nieqes minn kull bażi. Id-Deċiżjoni ma tippretendix li l-partijiet
jaslu biex jirtiraw il-provvisti tagħhom mis-suq taż-ŻEE. ADM tippreċiża li l-akkordju kien stipula kwoti fuq bażi mondjali
(punti 97 sa 101 tad-Deċiżjoni) u li ma kienx hemm kwoti separati għall-Ewropa. F’akkordju li jeffettwa l-konsumaturi taż-ŻEE,
id-dannu kkawżat lilhom jibqa' l-istess kemm jekk jestendi jew ma jestendix lil hinn miż-ŻEE. F’dan ir-rigward, ma jrid ikun
hemm l-ebda differenza fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur u fid-determinazzjoni tal-multa imposta.
88     It-tieni nett, il-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni hija inkoerenti. Fil-fatt, fil-kawżi msemmija “Pajpijiet tal-ħadid
mhux magħquda” [Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/382/KE, tat-8 ta’ Diċembru 1999, dwar il-proċedura għall-implementazzjoni ta’
l-Artikolu 81 KE (Kawża IV/E-1/35.860-B – Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda) (ĠU L 140, 2003, p. 1)] u “
Sodium Gluconate
” (Deċiżjoni tat-2 ta’ Ottubru 2001, li tikkonċerna l-proċedura għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 81 KE u ta’ l-Artikolu
53 tal-Ftehim ŻEE , COMP/E-1/36.756 – Sodium Gluconate), il-Kummissjoni kellha biss l-intenzjoni li tieħu in kunsiderazzjoni
biss il-bejgħ imwettaq fiż-ŻEE.
89     It-tielet nett, l-effetti kontradittorju ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat mondjali jidher f’dan il-każ, peress li l-bejgħ
ta’ ADM fil-Kanada u fl-Istati Uniti, li jikkonsisti minn ftit jew wisq 50 % tal-bejgħ mondjali ta’ l-aċidu ċitriku fis-suq
mondjali, ġà ttieħdu in kunsiderazzjoni mill-awtoritajiet ta’ dawn il-pajjiżi meta ġew imposti s-sanzjonijiet fuq ADM. Billi
ħadet in kunsiderazzjoni l-fatturat mondjali, il-Kummissjoni tat multa sproporzjonata meta mqabbla mal-bejgħ ta’ ADM li għalihom
din kienet diġà penalizzata.
90     Ir-raba’ nett, ADM tqis li, kieku kellu jitqies li l-fatturat mondjali mwettaq mill-bejgħ ta’ aċidu ċitriku seta' jikkostitwixxi
fattur rilevanti fl-iffissar tal-multa, il-Kummissjoni ma ħadithiex in kunsiderazzjoni b’mod approprjat. Fil-fatt, l-ammont
tal-multa imposta fuq ADM (qabel l-applikazzjoni tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni) hija ta’ 66 % tal-fatturat mondjali
mwettaq mill-bejgħ ta’ aċidu ċitriku. Din is-sanzjoni taqbeż sostanzjalment kull dannu kkaġunat lill-konsumaturi jew lill-kompetizzjoni
bil-parteċipazzjoni ta’ ADM fl-akkordju, li kien fil-fatt jikkorrispondi biss għal frazzjoni tal-fatturat imwettaq fis-suq
mondjali. Iżjed preċiżament, il-Kummissjoni bbażat ruħha esklużivament fuq il-fatturat kollu u fuq ir-riżorsi ta’ l-impriża.
Issa, ADM tqis li l-fatt li tkun ibbażat ruħha b’mod sproporzjonat fuq il-fatturat totali jwassal għall-impożizzjoni ta’ multa
illegali.
91     Konsegwentement, ADM tqis li l-Kummissjoni mhux biss interpretat b’mod żbaljat il-prinċipji li jirriżultaw mill-ġurisprudenza
iżda kisret ukoll il-prinċipju tal-proporzjonalità.
92     Min-naħa l-oħra, ADM issostni li l-linji gwida jindikaw li huwa “neċessarju li tittieħed in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika
effettiva ta’ min wettaq il-ksur li joħolqu dannu kunsiderevoli lil operaturi oħrajn, b’mod partikolari lill-konsumaturi”
u li huma barra minn hekk jipprevedu, fil-kuntest ta’ akkordji, kunsiderazzjoni eventwali intiża biex tirrifletti “l-impatt
reali […] tal-komportament illegali ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni”.
93     Issa, skond ADM, l-impatt ekonomiku, kemm jekk huwa fuq il-kompetizzjoni jew fuq l-operaturi l-oħrajn, jista' jiġi biss evalwat
meta mqabbel ma’ l-ammont ta’ bejgħ tal-prodott ikkonċernat. Hija biss il-kunsiderazzjoni ta’ dan il-bejgħ li tippermetti
li tkun tista' tiġi evalwata l-estensjoni tad-dannu potenzjali għall-konsumaturi jew għall-kompetizzjoni fir-rigward ta’ benefiċċju
antikompetittiv jew fir-rigward ta’ profitti illegali oħrajn.
94     Konsegwentement, hija tqis li, billi naqset milli tieħu in kunsiderazzjoni l-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat,
il-Kummissjoni m’applikatx korrettament il-linji gwida tagħha.
95     Fl-aħħar nett, ADM tqis li, billi naqset milli tesponi b’mod speċifiku l-motivi esposti in sostenn tad-deċiżjoni tagħha li
ma tiħux in kunsiderazzjoni l-bejgħ li ADM kienet għamlet fis-suq tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE, il-Kummissjoni kisret l-obbligu
tal-motivazzjoni li bih kienet marbuta.
96     Il-Kummissjoni titlob li l-motivi li ġew invokati jiġu miċħuda.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
97     ADM tqajjem il-ksur, minn naħa, tal-prinċipju tal-proporzjonalità u tal-linji gwida u, min-naħa l-oħra ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni.
a)     Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità
98     Peress li dan ġie rrikonoxxut permezz ta’ ġurisprudenza stabbilita, il-gravità tal-ksur trid tiġi stabbilita fid-dawl ta’
numru ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża u l-kuntest tagħha, u dan mingħajr ma teżisti
lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni (Digriet tal-Qorti
tal-Ġustizzja tal-25 ta’ Marzu 1996, SPO
et
vs Il-Kummissjoni, C-137/95 P, Ġabra p. I-1611, punt 54; sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Lulju 1997, Ferriere
Nord vs Il-Kummissjoni, C-219/95 P, Ġabra p. I-4411, punt 33; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Marzu 2002,
HFB
et
vs Il-Kummissjoni, T-9/99, Ġabra p. II-1487, punt 443).
99     Hija wkoll ġurisprudenza stabbilita li, fost l-elementi ta’ evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur, skond il-każ, jistgħu jkunu
parti minn din l-evalwazzjoni l-volum u l-valur tal-merkanziji li huma s-suġġett tal-ksur kif ukoll id-daqs u s-saħħa ekonomika
ta’ l-impriża u, għaldaqstant, l-influwenza li din tista' teżerċita fis-suq rilevanti. Minn naħa, isegwi li huwa possibbli,
sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-multa, li l-fatturat globali ta’ l-impriża tittieħed ukoll in kunsiderazzjoni, peress
li jikkostitwixxi indikazzjoni, anki jekk aprossimattiva u imperfetta, tad-daqs u s-saħħa ekonomika tagħha, kif ukoll tas-suq
ta’ l-impriżi kkonċernati fis-suq rilevanti li tista' tagħti indikazzjoni tal-kobor tal-ksur. Min-naħa l-oħra, jirriżulta
minn dan li m’għandux jiġi attribwit lil waħda u jew lill-oħra figuri ta’ rilevanza sproporzjonata meta mqabbla ma’elementi
oħra ta’ evalwazzjoni, billi l-iffissar ta’ ammont approprjat ta’ multa ma jistax ikun ir-riżultat ta’ sempliċi kalkolu abbażi
ta’ dan il-fatturat globali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punti 120 u 121; is-sentenzi Parker Pen vs Il-Kummissjoni, punt 82 supra, punt 94; SCA
Holding vs Il-Kummissjoni, punt 82 supra, punt 176; Archer Daniels Midland and Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni,
punt 41 supra, punt 188, u HFB
et
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 444).
100   Jirriżulta minn dan li, jekk ma jiġix miċħud, kif issostni ADM, li l-fatturat tal-prodott ikkonċernat jista' jikkostitwixxi
bażi approprjata biex jiġu evalwati t-theddidiet għall-kompetizzjoni fis-suq tal-prodott ikkonċernat fi ħdan il-Komunità kif
ukoll l-importanza relattiva tal-parteċipanti fl-akkordju meta mqabbla mal-prodotti kkonċernati, ma jfissirx li dan l-element
jikkostitwixxi, b'xi mod, l-uniku kriterju li bih tiegħu l-Kummissjoni għandha tevalwa l-gravità tal-ksur.
101   Konsegwentement, kontra dak li ssostni ADM, dan l-element ikun qed jingħatalu importanza sproporzjonata filwaqt li jillimita,
bħal ma jidher li qed tipproponi, l-evalwazzjoni tar-relazzjoni bejn il-multa imposta u l-fatturat tal-prodott in kwistjoni
sabiex tiġi evalwata n-natura proporzjonata tiegħu. Għandha tiġi evalwata n-natura proporzjonata ta’ dan il-livell ta’ multa
meta mqabbel ma’ l-elementi kollha li l-Kummissjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-gravità tal-ksur,
jiġifieri n-natura stess tal-ksur, l-impatt tiegħu konkret fuq is-suq ikkonċernat u l-estensjoni għas-suq ġeografiku.
102   Il-fondatezza tad-Deċiżjoni meta mqabbla ma wħud minn dawn il-kriterji se tiġi eżaminata, abbażi ta’ l-erba’ argumenti ta'
ADM intiżi li juru sostanzjalment li l-Kummissjoni kellha, f’dan il-każ, tapplika f’dan il-kuntest il-fatturat ta’ l-impriżi
kkonċernati fuq il-livell taż-ŻEE u mhux fuq il-livell mondjali.
103   Bħala l-ewwel argument tagħha, ADM tikkritika sostanzjalment il-fatt li, fil-punt 236 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni kkunsidrat
li kellha tagħmel użu mill-fatturat mondjali sabiex tikklassifika l-partijiet ikkonċernati fi tliet kategoriji peress li l-għan
ta’ l-akkordju kien li “jirtiraw ir-riżervi kompetittivi tas-suq taż-ŻEE”. Issa, skond ADM, id-Deċiżjoni ma tippretendix li
l-partijiet kienu mitluba jirtiraw il-provvisti tagħhom mis-suq taż-ŻEE.
104   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li għandu jiġi kkonstatat li ADM tiċċita din il-parti tad-Deċiżjoni 'l barra mill-kuntest tiegħu.
Qari tal-punt 236 tad-Deċiżjoni kollha kemm turi b’mod ċar li, skond il-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ ftehim mondjali bħal
f’dan il-każ, huwa biss il-fatturat mondjali li jippermetti li tiġi evalwata l-kapaċità effettiva tal-partijiet ikkonċernati
li jikkaġunaw dannu lis-suq ikkonċernat. Konsegwentement, dan l-ewwel argument mhuwiex fondat.
105   Fit-tieni argument tagħha, ADM tipprova turi li, fil-prattika amministrattiva reċenti tagħha, il-Kummissjoni nnifisha rreferiet
għall-fatturati mwettqa fiż-ŻEE.
106   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tikkonstata madankollu li ż-żewġ deċiżjonijiet li hija tinvoka biex issostni l-imsemmi argument
mhumiex rilevanti f’dan il-każ. Fil-fatt, fil-kawża msejħa “Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda” (ara l-punt 88 supra), il-Kummissjoni
ma kklassifikatx il-partijiet ikkonċernati (ara l-punti 159 sa 162 tad-Deċiżjoni fl-imsemmija kawża). Fir-rigward tal-kawża
msejħa “
Sodium Gluconate
” (ara l-punt 88 supra), bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni rreferiet għall-fatturat mondjali sabiex tikklassifika l-impriżi.
L-argumentazzjoni ta’ ADM hija għaldaqstant nieqsa minn fatti.
107   Bħala t-tielet argument tagħha, ADM tqajjem, sostanzjalment, il-fatt li l-bejgħ tagħha ta’ aċidu ċitriku fil-Kanada u fl-Istati
Uniti, li huma ta’ madwar 50 % tal-bejgħ tagħha ta’ aċidu ċitriku fis-suq mondjali, diġà ttieħdu in kunsiderazzjoni mill-awtoritajiet
ta’ dawn il-pajjiżi meta ġew imposti s-sanzjonijiet fuq ADM. Fir-rigward tal-fatt li ADM issostni, sostanzjalment, b’din l-argumentazzjoni,
l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ l-interdizzjoni tal-kumulu ta’ penalitajiet, din l-argumentazzjoni kienet diġà
ġiet miċħuda mill-Qorti tal-Prim’Istanza bħala infondata (ara l-punti 61 sa 73 supra). Fir-rigward tal-fatt li ADM tqis, b’din
l-argumentazzjoni, li mhijiex kompetenza tal-Kummissjoni li tiffissa l-multa abbażi ta’ l-imġiba fi swieq li huma esterni
għall-ispazju Komunitarju, din l-argumentazzjoni hija nieqsa min fatti. Fil-fatt, il-Kummissjoni m’għamlitx użu mill-fatturat
mondjali bħala bażi għall-kalkolu tal-multa, iżda biss bħala mod li tiddetermina l-kapaċità ekonomika li tista' tagħmel dannu
lill-kompetizzjoni ta’ kull impriża u li tiffissa l-multa għal livell li jiggarantixxi effett dissważiv suffiċjenti għal kull
impriża, li hija ġġustifikata fir-rigward tan-natura mondjali ta’ l-akkordju.
108   Bħala r-raba’ argument tagħha, ADM tipprova sostanzjalment tistabbilixxi li l-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq permezz
tal-bejgħ ta’ aċidu ċitriku fuq livell mondjali wassal għal multa sproporzjonata meta mqabbla mad-dannu kkawżat lill-konsumaturi
u lill-kompetizzjoni.
109   Issa, għandu jiġi mfakkar li, f’dan il-każ, is-suġġett jirrigwarda ftehim li jgħaqqad impriżi li joperaw fuq livell mondjali,
li għandhom 60 % tas-suq tal-prodott rilevanti fuq livell mondjali, u, b’mod partikolari, li tibbaża, minbarra l-iffissar
tal-prezzijiet, partikolarment fuq id-diviżjoni tas-suq bl-allokazzjoni tal-kwoti ta’ bejgħ. Fit-tali każ, fil-kuntest tat-trattament
iddifferenzjat tal-partijiet ikkonċernati, il-Kummissjoni tista' b’mod validu, bħal ma hija għamlet f’dan il-każ, tibbaża
ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-membri rispettivi ta’ l-akkordju fuq livell mondjali, f’dan il-każ ta’ l-aċidu ċitriku.
Fil-fatt, l-għan ta’ dan it-trattament iddifferenzjat huwa li tiġi evalwata l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min iwettaq
ksur li jikkawża dannu għall-kompetizzjoni bl-imġiba illegali tiegħu u, għalhekk, li jittieħed in kunsiderazzjoni l-piż speċifiku
tiegħu fi ħdan dan il-ftehim. Konsegwentement, il-Kummissjoni ma eċċedietx il-marġini ta’ evalwazzjoni estiża li hija rrikonoxxuta
lilha f’dan il-qasam meta qieset li l-parti rispettiva tas-suq mondjali tal-membri ta’ l-akkordju kien valur indikattiv approprjat.
110   Għaldaqstant, il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità għandhom jiġu miċħuda.
b)     Fuq il-ksur tal-linji gwida
111   F’dak li jikkonċerna l-ksur tal-linji gwida, il-Qorti tal-Prim’Istanza tikkonstata li dawn l-aħħar ma jipprevedux li l-ammont
tal-multi huwa kkalkulat permezz tal-fatturat globali jew tal-fatturat imwettaq mill-impriżi fis-suq ikkonċernat. Madankollu,
hija ma topponix iżjed li l-fatturat jittieħed in kunsiderazzjoni meta jiġi ddeterminat l-ammont tal-multa bil-għan li jiġu
rrispettati l-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju u dan meta ċ-ċirkustanzi jeżiġu hekk (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi
LR AF 1998 vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 283, ikkonfermata fl-appell mis-sentenza Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 258, u Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni,
punt 41 supra, punt 187).
112   Konsegwentement, il-linji gwida ma jipprevedux li l-fatturat ta’ l-impriżi kkonċernati – kemm jekk huwa l-fatturat globali
jew dak ibbażat fuq il-bejgħ tal-prodotti kkonċernati – jikkostitwixxi l-punt inizjali għall-kalkolu tal-multi u, wisq inqas,
li jikkostitwixxu l-uniċi kriterji rilevanti sabiex tiġi ddeterminata l-gravità tal-ksur.
113   Madankollu, il-Kummissjoni tista' tieħu dan in kunsiderazzjoni bħala element rilevanti fost oħrajn. Dan huwa partikolarment
il-każ meta, skond it-tielet sas-sitt inċiż tal-punt 1A tal-linji gwida, il-Kummissjoni tadatta l-ammont sabiex tiggarantixxi
livell tal-multi suffiċjentement dissważiv. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni l-kapaċità effettiva
ta’ min wettaq il-ksur li jikkawża dannu kunsiderevoli lill-operaturi l-oħra u n-neċessità li tiġi żgurata li l-multa jkollha
natura suffiċjentement dissważiva (punt 1 A, ir-raba’ inċiż) u tieħu in kunsiderazzjoni l-ammonti ddeterminati fuq il-piż
speċifiku, u għalhekk l-impatt reali, ta’ l-imġiba illegali ta’ kull impriża fuq il-kompetizzjoni, partikolarment meta teżisti
disparità kunsiderevoli fid-dimensjoni ta’ l-impriżi li jkunu wettqu ksur ta’ l-istess natura (punt 1 A, is-sitt inċiż).
114   F’dan il-każ, il-Kummissjoni sostniet fis-sottomissjonijiet tagħha li hija bbażat ruħha fuq il-fatturat imwettaq mis-suq tal-prodott
ikkonċernat biex tevalwa r-rilevanza relattiva għal kull impriża. Issa, anki kif jirriżulta mill-punt 236 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni
ħadet sew in kunsiderazzjoni il-fatturat mondjali imwettaq għall-prodott in kwistjoni sabiex tittieħed in kunsiderazzjoni
l-importanza relattiva ta’ l-impriżi fis-suq ikkonċernat. Fil-fatt, kif ġie wkoll diġà kkonstatat fil-punti 77 u 78 supra,
il-Kummissjoni qieset li, biex tapplika trattament iddifferenzjat sabiex tieħu in kunsiderazzjoni l-kapaċità ekonomika reali
ta’ min wettaq il-ksur li jikkawżaw dannu kunsiderevoli għall-kompetizzjoni u li tiffissa l-multa għal livell li jiżguralha
effett suffiċjentement dissważiv, hija għażlet li tibbaża ruħha fuq il-fatturat imwettaq mill-partijiet ikkonċernati mill-bejgħ
ta’ aċidu ċitriku fuq livell mondjali waqt l-aħħar sena tal-perijodu li fih seħħ il-ksur, jiġifieri s-sena 1995.
115   F’dan il-każ, jitratta ftehim mondjali li jgħaqqad l-impriżi li għandhom parti kbira ħafna mis-suq tal-prodott rilevanti fuq
livell mondjali. Barra minn hekk, il-ftehim jibbaża fuq l-iffissar tal-prezzijiet u fuq id-diviżjoni tas-suq bl-attribuzzjoni
tal-kwoti ta’ bejgħ. Fit-tali każ, fil-kuntest ta’ trattament differenzjat bejn l-impriżi kkonċernati, il-Kummissjoni tista'
validament tibbaża ruħha fuq il-fatturati mwettqa mill-membri ta’ dan l-akkordju bil-bejgħ tagħhom ta’ l-aċidu ċitriku fuq
livell mondjali. Fil-fatt, billi l-għan ta’ dan it-trattament iddifferenzjat kien li tevalwa l-kapaċità ekonomika effettiva
ta’ min iwettaq ksur li jikkawżaw dannu għall-kompetizzjoni bl-imġiba illegali u, b'hekk, li tieħu in kunsiderazzjoni l-piż
speċifiku tagħhom fi ħdan il-ftehim, il-Kummissjoni ma qabżitx il-marġini kbira tagħha ta’ evalwazzjoni meta qieset li l-parti
tas-suq mondjali tal-membri rispettivi ta’ l-akkordju kien valur indikattiv approprjat.
116   Konsegwentement, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-linji gwida għandu jiġi miċħud.
c)     Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni
117   Hija ġurisprudenza stabbilita li l-motivazzjoni meħtieġa mill-Artikolu 253 KE għandha turi, b’mod ċar u inekwivoku, ir-raġunament
ta’ l-awtorità Komunitarja, awtriċi ta’ l-att inkriminat, b’mod li tippermetti lil min hu kkonċernat li jkun jaf il-ġustifikazzjonijiet
tal-miżura li ttieħdet u lill-qorti kompetenti li teżerċità l-istħarriġ tagħha. Il-ħtieġa għal motivazzjoni għandha tiġi apprezzata
fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ, b’mod partikolari l-kontenut ta’ l-att, in-natura tal-motivi invokati u l-interess li d-destinatarji
jew persuni oħra kkonċernati direttament u individwalment mill-att jista' jkollhom biex jirċievu xi spjegazzjonijiet. Mhuwiex
meħtieġ li l-motivazzjoni tispeċifika l-elementi kollha ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti, safejn il-kwistjoni li jsir magħruf
jekk il-motivazzjoni ta’ att jissodisfax l-eżiġenzi ta’ l-Artikolu 253 KE għandu jiġi apprezzat fir-rigward mhux biss minn
kif inhi msejħa, iżda wkoll mill-kuntest tagħha kif ukoll mir-regoli ġuridiċi kollha li jirregolaw is-suġġett ikkonċernat
(sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-2 ta’ April 1998, Il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink’s France, C-367/95 P, Ġabra p. I-1719,
punt 63, u tat-30 ta’ Settembru 2003, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, C-301/96 , Ġabra p. I-9919, punt 87).
118   Fir-rigward ta’ deċiżjoni li timponi multi fuq numru ta’ impriżi għal ksur tar-regoli Komunitarji tal-kompetizzjoni, il-portata
ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandha tiġi partikolarment iddeterminata fid-dawl tal-fatt li l-gravità tal-ksur għandha tiġi
stabbilita permezz ta’ numru kbir ta’ elementi bħal, b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża u l-kuntest tagħha,
u dan mingħajr ma teżisti lista restrittiva jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni
(digriet SPO
et
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 54).
119   F’dan il-każ, il-Kummissjoni kkalkulat l-ammont tal-multa li kellha timponi fuq impriża abbażi tal-fatturat tagħha relatat
mal-prodott ikkonċernat, madankollu hija ma ħaditx in kunsiderazzjoni l-fatturat tal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE, iżda fuq
livell mondjali (ara l-punt 114 supra). Kontra dak li tafferma ADM, il-Kummissjoni ma kinitx marbuta li tieħu in kunsiderazzjoni
l-fatturat relatat mal-prodott ikkonċernat fiż-ŻEE (ara l-punt 111 supra). Għaldaqstant, m’għandhiex tiġi akkużata li ma indikatx
il-motivi li għalihom hija ma kkunsidratx dan il-fattur sabiex tikkalkula l-ammont tal-multa li hija kellha timponi fuqha.
120   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandu wkoll jiġi miċħud.
C –
Fuq l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur fuq l-ammont tal-bidu
1.     L-argumenti tal-partijiet
121   ADM tqis li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur ta’ 2 fuq l-ammont tal-bidu (punt 246 tad-Deċiżjoni) tikkostitwixxi
miżura manifestament sproporzjonata, li hija barra minn hekk ibbażata fuq raġunament żbaljat u li tikser il-prinċipju ta’
trattament ugwali.
122   L-ewwel nett, ADM tfakkar li, fil-kuntest tal-proċeduri meħuda fl-Istati Uniti u fil-Kanada għall-ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni,
hija diġà ħallset multi [USD 30000000 fl-Istati Uniti u CAD 2000000 fil-Kanada], ikkumpensat lill-konsumaturi (USD 83000000),
ħallset madwar USD 34000000 biex ittemm proċedimenti mibdija kontriha mill-azzjonisti tagħha, rat lil wieħed mill-membri tal-persunal
tagħha jiġi kkundannat għal piena ta’ ħabs fl-Istati Uniti u adottat, fuq livell mondjali, politika ta’ konformità mar-regoli
tal-kompetizzjoni. Dawn is-sanzjonijiet u miżuri kollha jirrendu inutli u sproporzjonata l-impożizzjoni ta’ sanzjoni ġdida
dissważiva mill-Kummissjoni.
123   It-tieni nett, ADM issostni li, meta jitqies li l-impriżi huma entitajiet ekonomiċi razzjonali, sabiex il-multa jkollha effettivament
natura dissważiva, huwa biss neċessarju li hija tiġi ffissata għal livell li ammont tiegħu jaqbeż il-benefiċċju li tkun wettqet
mill-ksur. Hija tqis li, jekk l-impriżi jifhmu li t-telf marbut mas-sanzjoni tannulla l-benefiċċju ta’ l-akkordju, il-multa
kien diġà jkollha effett dissważiv. Din il-pożizzjoni kienet ġiet ikkonfermata mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Musique
diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra (punt 108). Hija tikkorrispondi wkoll mal-linji gwida li jirrakkomandaw (fir-raba’ inċiż
tal-punt I A) li l-effett dissważiv jiġi evalwat fid-dawl tal-kapaċità tal-parteċipanti fl-akkordju kkonċernat li joħolqu
dannu lill-konsumaturi u, konsegwentement, jeżiġu li kull benefiċċju li jirriżulta minn akkordju illegali jittieħed in kunsiderazzjoni
fid-determinazzjoni ta’ l-effett dissważiv approprjat. Fl-aħħar nett, dan il-metodu huwa komuni għal regoli Komunitarji oħrajn.
124   ADM ma tikkuntestax li l-fatturat globali tista' tittieħed in kunsiderazzjoni għall-kalkolu tal-multa. Madankollu, li tingħata
importanza żejda jwassal għal multa sproporzjonata. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tillimita ruħha li tiddefendi ż-żieda
applikata b’komparazzjoni billi tirreferi għall-fatturat ta’ ADM. Issa, l-ebda spjegazzjoni razzjonali ma tista' tiġġustifika
li l-kalkolu taż-żieda b’effett dissważiv kien ikkonċentrat fuq il-fatturat globali tagħha. Il-metodu magħżul mill-Kummissjoni
ma tispjega bl-ebda mod għaliex kellha tirriduċi fix-xejn il-benefiċċji mwettqa minn ADM permezz tal-bejgħ ta’ prodotti li
m’għandhom l-ebda relazzjoni mal-ksur ikkonċernat bil-għan li tiddisswadi l-partijiet ikkonċernati jsegwu l-attivitajiet tagħhom
fi ħdan akkordju bbażat fuq l-aċidu ċitriku.
125   It-tielet nett, ADM terġa tfakkar il-punt li jgħid li sanzjoni dissważiva effikaċi għandha ġġib fix-xejn il-profitt mistenni
mill-akkordju (ara l-punt 123 supra). Madankollu, ADM issostni li f’dan il-każ kienet JBL li kienet wettqet l-ogħla bejgħ
annwali fiż-ŻEE (EUR 77000000) u li wettqet l-ogħla profitt permezz ta' l-akkordju. Għalhekk, ADM tqajjem li JBL ma ġietx
imposta żieda dissważiva f’dan l-istadju tal-kalkolu tal-multi. Min-naħa l-oħra, ADM issostni li b’bejgħ anwali fiż-ŻEE li
jirrappreżenta EUR 46000000, hija sabet li l-ammont bażiku tal-multa imposta fuqha ġie rduppjat biż-żieda ta’ EUR 21000000
applikat bħala dissważjoni. ADM tqis minn dan kollu li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali.
126   Ir-raba’ nett, ADM tqis li l-Kummissjoni ma tistax issostni b’mod validu fir-risposti li, barra l-akkordju fis-suq ta’ l-aċidu
ċitriku, ADM kienet ipparteċipat simultanjament f’żewġ akkordji oħra. Fil-fatt, dan l-element ma jerġax jiġi kkunsidrat fid-Deċiżjoni.
Għaldaqstant, f’kull deċiżjoni relatata ma’ dawn l-akkordji, il-Kummissjoni applikat koeffiċenti multiplikatur sabiex tiżgura
effett dissważiv lill-multa.
127   Il-ħames nett, ADM tqis li d-Deċiżjoni mhijiex motivata biżżejjed fuq dan il-punt. ADM issostni fil-fatt li l-Kummissjoni
naqset milli tippreċiża fuq liema bażi żieda ta’ dan id-daqs setgħat tiġi meqjusa neċessarja sabiex ikollha effett dissważiv.
Hija ddeċidiet li tiddikjara li l-kumpanniji ta’ l-ikbar daqs kellhom jiġu milquta b’ammendi ogħla iżda ma indikatx ir-raġunijiet
li għalihom l-irduppjar tal-multa kienet, f’dan il-każ, ikkunsidrata adegwata għal ADM, l-anqas ma indikat jekk fatturi bħas-sanzjonijiet
li diġà ngħataw u li kienu jeżerċitaw effett dissważiv fuq l-intenzjoni li jsiru profitti mill-akkordju ġewx meħuda in kunsiderazzjoni.
Issa, skond ADM, il-Kummissjoni, f’dan il-każ, kienet marbuta tesponi b’mod ċar il-motivi li jiġġustifikaw l-adozzjoni tal-miżura
kkonċernata, Fil-fatt, ADM issostni li ma jeżistux każijiet ippubblikati li fihom il-Kummissjoni tinkludi żieda “suffiċjentement
dissważiva” bħala miżura supplementari fil-proċedura tal-kalkolu tal-multi. Għaldaqstant, din iż-żieda tirrappreżenta parti
kunsiderevoli tal-multa li finalment ġiet imposta fuq ADM.
128   Il-Kummissjoni titlob li l-motivi invokati jiġu miċħuda.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
a)     Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità
129   Fir-rigward ta’ dak li ADM sostanzjalment issostni li, meta jintqies li l-impriżi huma entitajiet ekonomiċi razzjonali u li,
sabiex il-multa jkollha effettivament natura dissważiva, huwa biss neċessarju li din tiġi ffissata fuq livell li jaqbeż l-ammont
ta’ benefiċċju mwettaq mill-ksur, għandu jiġi mfakkar li d-dissważjoni hija waħda mill-kunsiderazzjonijiet prinċipali li għandha
tmexxi lill-Kummissjoni fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Lulju 1970,
Chemiefarma vs Il-Kummissjoni, 41/69, Ġabra p. 661, punt 173, u ta’ l-14 ta’ Lulju 1972, BASF vs Il-Kummissjoni, 49/69, Ġabra
p. 713, punt 38).
130   Issa, jekk il-multa kellha tiġi ffissata fuq livell li jaqbeż l-ammont ta’ benefiċċju mwettaq mill-akkordju, din ma kienx
ikollha effett dissważiv. Jista' fil-fatt jiġi raġonevolment preżunt li impriżi razzjonalment jieħdu in kunsiderazzjoni, fil-kuntest
tal-kalkolu finanzjarju tagħhom u fit-tmexxija tagħhom, mhux biss tal-livell tal-multi li huma jistgħu jirċievu fil-każ ta’
ksur, iżda wkoll tal-livell tar-riskju li jiġi skopert l-akkordju. Barra minn hekk, li kieku kellha titnaqqas il-funzjoni
tal-multa għas-sempliċi tixjin tal-profitt jew tal-benefiċċju li jirriżulta, ma tkunx ingħatat biżżejjed kunsiderazzjoni tan-natura
infrazzjonali ta’ l-imġiba kkonċernata skond l-Artikolu 81(1) KE. Fil-fatt, billi tnaqqas il-multa għal sempliċi ħlas ta’
kumpens għal dannu subit, ikun qed jintesa, minbarra l-effett dissważiv li huwa intiż għall-imġiba fil-ġejjieni, in-natura
repressiva ta' tali miżura fir-rigward tal-ksur konkret effettivament imwettaq.
131   B’hekk, fil-każ ta’ impriża li, bħal ADM, hija preżenti fuq numru kbir ta’ swieq u għandha kapaċità finanzjarja partikolarment
kbira, il-kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq fis-suq ikkonċernat tista' ma tkunx suffiċjenti biżżejjed biex tiżgura li
l-multa jkollha effett dissważiv. Fil-fatt, iżjed ma impriża hi kbira u għandha riżorsi globali li jagħtuha l-kapaċità li
taġixxi b’mod indipendenti fis-suq, iżjed għandha tkun konxja ta’ l-importanza tar-rwol tagħha fir-rigward tat-tħaddim tajjeb
tal-kompetizzjoni fis-suq. Għaldaqstant, iċ-ċirkustanzi ta’ fatt relatati mas-saħħa ekonomika ta’ impriża li tinsab ħatja
ta’ ksur, għandhom jittieħdu in kunsiderazzjoni fl-eżami tal-gravità tal-ksur. Għaldaqstant, il-kunsiderazzjoni tal-fatturat
globali ta’ ADM biex jiġi kkalkulat l-ammont tal-multa ma twassalx għal multa sproporzjonata f’dan il-każ.
132   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità għandu jiġi miċħud.
b)     Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali
133   Għandu jiġi mfakkar li, skond il-prinċipju ta’ trattament ugwali, il-Kummissjoni ma tistax tittratta sitwazzjonijiet komparabbli
b’mod differenti jew sitwazzjonijiet differenti b’mod identiku, sakemm dan it-trattament mhuwiex oġġettivament iġġustifikat
(sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Diċembru 1984, Sermide, 106/83, Ġabra p. 4209, punt 28, u tal-Qorti tal-Prim’Istanza
ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, BPB ta’ Eendracht vs Il-Kummissjoni, T-311/94, Ġabra p. II-1129, punt 309).
134   ADM sostanzjalment issostni li, minkejja figuri tal-bejgħ ta’ aċidu ċitriku iżjed għolja (EUR 77000000) minn dawk li hija
wettqet (EUR 46000000), il-Kummissjoni ma imponietx żieda fil-multa ta’ JBL bħal ma kienet ġiet imposta fuqha.
135   F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi ppreċiżat li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur għandu l-għan li jiżgura li
l-multa jkollha effett dissważiv għall-inqas għal impriżi ta’ daqs kbir ħafna. Issa, il-fatturat imwettaq fis-sena 2000 minn
JBL kien biss laħaq EUR 314000000, filwaqt li, għal ADM, dan kien laħaq EUR 13936000000. B’hekk għandu wkoll jittieħed in
kunsiderazzjoni li impriżi kbar ħafna, bħal ADM, għandhom responsabbiltà akkwiżita fir-rigward tal-kompetizzjoni ħielsa fis-swieq
li fihom huma preżenti u għandhom bħala regola ġenerali infrastruttura iżjed importanti fir-rigward ta’ għarfien legali u
ekonomiku li jippermettilhom jevalwaw in-natura infrazzjonali ta’ l-imġiba tagħhom fir-rigward tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni.
136   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali għandu wkoll jiġi miċħud.
c)     Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni
137   Fir-rigward ta’ l-argument li bih ADM issostni li l-Kummissjoni ma indikatx ir-raġunijiet li għalihom l-irduppjar tal-multa
ġiet meqjusa adegwata, l-anqas jekk ċerti fatturi bħas-sanzjonijiet imposti u li għandhom effett dissważiv fuq it-tfittxija
ta’ profitti li jirriżultaw mill-akkordju ttieħdu in kunsiderazzjoni, għandu jsir riferiment, l-ewwel nett, għall-ġurisprudenza
ċċitata fil-punti 117 u 118 supra. Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-Kummissjoni mmotivat l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti
multiplikatur, b’mod partikolari, għall-multa kkalkulata għal ADM bil-bżonn li tiżgura li l-multa jkollha effett suffiċjentement
dissważiv. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-fatturati mondjali tal-partijiet ikkonċernati (punti 50 u
241 tad-Deċiżjoni). Fl-aħħar nett, fil-punt 26 tad-Deċiżjoni, hija indikat li kienet tqis li l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti
multiplikatur ta’ 2 kienet approprjata biex tiżgura n-natura dissważiva tal-multa li kellha tiġi imposta fuq ADM.
138   Fir-rigward, b’mod partikolari, ta’ l-importanza ta’ koeffiċenti multiplikatur applikat lil ADM, il-Kummissjoni setgħet tillimita
ruħha li tinvoka d-daqs ta’ din l-impriża bħal ma jirriżulta b’mod approssimattiv mill-fatturat globali mwettaq minnha, u
li tippreċiża n-neċessità li tiżgura n-natura dissważiva tal-multa. Ma kinitx meħtieġa, bis-saħħa ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni,
li tindika l-elementi f’figuri relatati mal-metodu tal-kalkolu li jaqa’ taħt din l-għażla (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Sarrió vs Il-Kummissjoni, C-291/98 P, Ġabra p. I-9991, punt 80).
139   Għaldaqstant, il-Kummissjoni motivat suffiċjentement id-Deċiżjoni fuq dan il-punt u l-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-obbligu
tal-motivazzjoni għandha wkoll tiġi miċħuda.
D –
Fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni relatati ma’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq
1.     Introduzzjoni
140   L-ewwel nett, hemm lok li jiġi mfakkar li l-gravità tal-ksur għandha tiġi stabbilita fir-rigward ta’ numru ta’ elementi bħal,
b’mod partikolari, iċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża u l-kuntest tagħha, u mingħajr ma tkun ġiet stabbilita lista restrittiva
jew eżawrjenti tal-kriterji li għandhom obbligatorjament jittieħdu in kunsiderazzjoni (digriet SPO
et
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 54; is-sentenzi Ferriere Nord vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 33, u HFB
et
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 443). F’dan il-kuntest, l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ikkonċernat jista'
jittieħed in kunsiderazzjoni bħala waħda mill-kriterji rilevanti.
141   Fil-linji gwida tagħha (l-ewwel inċiż tal-punt 1 A), il-Kummissjoni indikat li, biex tevalwa l-gravità ta’ ksur, hija tieħu
in kunsiderazzjoni, minbarra n-natura proprja ta’ dan il-ksur u l-estensjoni tas-suq ġeografiku kkonċernat, “l-impatt konkret
[tal-ksur] fuq is-suq meta jista' jiġi mkejjel”.
142   F'dak li jirrigwarda dan il-każ, jirriżulta mill-punti 210 sa 230 tad-Deċiżjoni li l-Kummissjoni effettivament iffissat l-ammont
tal-multa, kkalkulata skond il-gravità tal-ksur, billi ħadet in kunsiderazzjoni dawn it-tliet kriterji. B’mod partikolari,
f’dan il-kuntest, hija kkunsidrat li l-akkordju kellu “effett reali” fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku (punt 230 tad-Deċiżjoni).
143   Issa, skond ADM, f’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għamlet diversi żbalji fl-evalwazzjoni ta’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju
fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Skond ADM, dawn l-iżbalji jeffettwaw il-kalkolu ta’ l-ammont tal-multi.
2.     Fir-rigward ta’ l-argument li l-Kummissjoni għażlet metodu żbaljat biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq
a)     L-argumenti tal-partijiet
144   ADM sostanzjalment issostni li l-Kummissjoni għażlet metodu żbaljat biex turi li l-ksur kellu impatt konkret fuq is-suq.
145   ADM tikkontesta lill-Kummissjoni li ma stabbilietx l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku. Hija tgħid
li, fil-punt 211 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni stess iddikjarat li l-marġini bejn il-prezzijiet li fil-verità ġew ipprattikati
u dawk li ġew applikati fin-nuqqas ta’ l-akkordju ma setgħetx tiġi kkalkulata b’ċertezza. F'tali sitwazzjoni, minflok ma tippreżenta,
għall-inqas, teorija difendibbli mil-lat ekonomiku ta’ x’kien jiġri kieku l-akkordju ma kienx eżista, il-Kummissjoni sempliċement
invokat suppożizzjonijiet fis-sens li l-implementazzjoni tal-ftehim fuq l-akkordju kellha tipproduċi effetti fuq is-suq ikkonċernat.
146   ADM tqis li, minkejja l-fatt li, waqt il-proċedura amministrattiva, ADM ippreżentat rapport ta’ esperti lill-Kummissjoni tat-30
ta’ Ġunju 2000, imsemmi, b’mod partikolari, fil-punti 222 u 223 tad-Deċiżjoni u li fiha ADM tirreferi għar-risposta tagħha
fin-nota ta' lmenti u li fiha kien intwera li l-akkordju ma kellu l-ebda effett fuq is-suq rilevanti (iktar ’il quddiem ir-“rapport
ta’ l-esperti”), il-Kummissjoni ma wettqitx analiżi ekonomika approprjata ta’ l-informazzjoni mogħtija. ADM tgħid li r-rapport
ta’ l-esperti jindika dan li ġej:
“Għaldaqstant, l-obbligi li jxekklu l-provvista u d-domanda żejda, segwiti bi provvisti iżjed u iżjed kompetittivi li jiġu
mill-importazzjonijiet Ċiniżi ta’ aċidu ċitriku, marbuta ma’ żidiet kbar fil-provvista minn produtturi diversi, jagħtu spjegazzjoni
konvinċenti ta’ l-imġiba tal-prezzijiet mill-1991 sa l-1995 […] Il-fatt li waqt il-perijodu tal-ksur il-prezzijiet ma laħqux
il-livell ta’ nofs is-snin 1980, minkejja d-domanda żejda, flimkien maċ-ċirkustanza li l-produtturi li pparteċipaw fl-akkordju
ma kinux f’pożizzjoni li jikkontrollaw il-kapaċitajiet jew id-dħul ta’ kompetituri ġodda fis-suq, jimplika li hemm lok li
l-ipoteżi li tgħid li l-produtturi effikaċjement ikkontrollaw il-prezz ta’ l-aċidu ċitriku waqt dan il-perijodu għandha tiġi
miċħuda.”
147   ADM tosserva li, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni stess ammettiet li l-ispjegazzjonijiet fuq iż-żieda fil-prezzijiet
ta’ l-1991 u l-1992, mogħtija, b’mod partikolari, minn ADM, “[seta'] kellhom ċerta validità”. Madankollu, ADM tikkontesta
li l-Kummissjoni kkuntentat ruħha li tafferma li ma kellux jiġi eskluż li l-akkordju kellu effett fuq is-suq.
148   L-ewwel nett, skond ADM, isegwi li l-Kummissjoni ma stabbilietx jekk l-akkordju li kellu impatt konkret fuq is-suq setax jiġi
mkejjel, fis-sens tal-linji gwida, iżda bil-kontra qalbet l-oneru tal-prova.
149   It-tieni nett, ADM tqis li jirriżulta li l-Kummissjoni għamlet żball ta’ dritt billi ddikjarat li l-bdil fil-prezzijiet huma
neċessarjament kumpatibbli ma’ akkordju effikaċi. Fil-fatt, billi bbażat ruħha fuq it-tali dikjarazzjoni, purament astratta,
il-Kummissjoni ma ħaditx in kunsiderazzjoni l-kuntest ta’ l-industrija u l-anqas il-fatturi li jsostnu l-konklużjoni li tgħid
li, għal raġunijiet esposti b’mod iddettaljat fir-rapport ta’ l-esperti, il-prezz ma żdiedx lil hinn mil-livelli ffissati
bl-akkordju.
150   It-tielet nett, ADM tqis li l-Kummissjoni ħadet żball billi ħarġet l-opinjoni li tgħid li żidiet fil-prezzijiet fi żmien qasir
kienu neċessarjament riżultat ta’ akkordju effikaċi. Hemm fil-fatt ċertu numru ta’ setturi ta’ prodotti kompetittivi li, meta
jiġu kkonfrontati bl-istess mod b’insuffiċjenzi ta’ provvista u b’domanda eċċessiva analoga, jagħmlu żidiet fil-prezz ta’
40 % jew iżjed f’terminu ta’ żmien qasir.
151   Barra minn hekk, ADM issostni li, biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq ikkonċernat, il-Kummissjoni ma setgħetx
validament tibbaża ruħha fuq iċ-ċirkustanzi li l-membri ta’ l-akkordju kienu jirrappreżentaw 60 % tas-suq mondjali u 70 %
tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku u li dawn kienu implikati f’akkordju twil u kumpless.
b)     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
152   Fid-dawl ta' l-ilmenti magħmula minn ADM fuq il-linja adottata mill-Kummissjoni biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret
fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku, għandha tiġi miġbura fil-qosor l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni, bħal dik li tirriżulta
mill-punti 210 sa 228 tad-Deċiżjoni, qabel ma tieħu deċiżjoni fuq il-merti ta’ l-argumenti mressqa minn ADM.
–       Ġabra fil-qosor ta’ l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni
153   L-ewwel nett, il-Kummissjoni osservat li “[il]-ksur sar minn impriżi li, waqt il-perijodu in kwistjoni, kienu jirrappreżentaw
iżjed minn 60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku”.
154   Wara, il-Kummissjoni affirmat li, “[m]eta dawn l-akkordji effettivament ġew implementati, huma kellhom effetti reali fuq is-suq”
(punt 210 tad-Deċiżjoni). Fil-punt 212 tad-Deċiżjoni, filwaqt li rreferiet ruħha għall-parti tad-Deċiżjoni tagħha li kienet
tirrigwarda d-deskrizzjoni tal-fatti, il-Kummissjoni reġgħet sostniet l-argument li jgħid li l-ftehim li sar fuq l-akkordju
kien ġie “dettaljatament implementat” u żiedet li “wieħed mill-parteċipanti [kien] iddikjara li kien ‘sorpriż mil-livell ta’
formalità u organizzazzjoni li ntlaħaq mill-parteċipanti sabiex jaslu għal dan il-ftehim’”. B’hekk, fil-punt 216 tad-Deċiżjoni,
hija osservat li, “[f]ir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet hawn fuq imsemmija u l-isforzi mwettqa minn kull parteċipant għall-organizzazzjoni
kumplessa ta’ l-akkordju, l-effikaċja ta’ l-implementazzjoni tagħha ma tistax tiġi ddubitata”.
155   Barra minn hekk, il-Kummissjoni qieset li ma kienx neċessarju “li tikkwantifika preċiżament il-marġini ta’ dawn il-prezzijiet
meta mqabbla ma’ dawk li setgħu ġew applikati fin-nuqqas ta’ dawn l-akkordji” (punt 211 tad-Deċiżjoni). Fil-fatt, il-Kummissjoni
sostniet li “din il-marġini ma tistax tiġi kull darba mkejla b’ċertezza: ċertu numru ta’ fatturi esterni setgħu simultanjament
effettwaw l-evoluzzjoni tal-prezzijiet tal-prodott, li fih għalhekk kull konklużjoni fuq l-importanza relattiva tal-każijiet
kollha possibbli hija perikoluża ħafna” (
ibidem
). Madankollu, fil-punt 213 tad-Deċiżjoni, hija ddeskriviet l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku mix-xahar ta’
Marzu 1991 sas-sena 1995 li fih innotat li, bejn ix-xahar ta’ Marzu 1991 u nofs is-sena 1993, il-prezz ta’ l-aċidu ċitriku
kien żdied b’40 % u li, wara din id-data, huma nżammu fuq dan il-livell. B’hekk, fil-punti 214 u 215 tad-Deċiżjoni, hija fakkret
li l-membri ta’ l-akkordju kienu ffissaw il-kwoti ta’ bejgħ u kienu kkonċepew u implementaw metodi ta’ informazzjoni, ta’
sorveljanza u ta’ kumpens biex tiżgura l-applikazzjoni ta’ kwoti.
156   Fl-aħħar nett, fil-punti 217 sa 228 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni qajmet, analizzat u ċaħdet ċerti argumenti invokati mill-partijiet
ikkonċernati waqt il-proċedura amministrattiva. B’mod partikolari, hija qajmet ir-rapport ta’ l-esperti li skond dawn l-evoluzzjoni
tal-prezzijiet ikkonstatat kienet isseħħ anki fin-nuqqas ta’ akkordju. Fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset,
għaldaqstant, fil-kliem li ġejjin, li l-argumenti mressqa minn ADM, billi bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-esperti, kif ukoll
l-argumenti invokati minn partijiet oħra, ma setgħux jiġu milqugħa:
“L-ispjegazzjonijiet għaż-żieda fil-prezz ta’ l-1991-1992 mogħtija minn ADM, [H & R u JBL] jista' jkollhom ċerta validità,
iżda huma ma jurux b’mod konvinċenti li l-implementazzjoni ta’ l-akkordju ma seta' jkollu ebda rwol fil-bdil tal-prezzijiet.
Jekk il-fenomeni deskritti setgħu jseħħu fin-nuqqas ta’ akkordju, huma jistgħu wkoll perfettament iseħħu fl-eżistenza tiegħu.
Iż-żieda fil-prezz ta’ l-aċidu ċitriku ta’ 40 % f’erbatax-il xahar ma tistax tiġi spjegata biss b'reazzjoni purament kompetittiva,
iżda għandha tiġi interpretata fid-dawl ta' l-akkordji konklużi bejn il-parteċipanti biex jikkoordinaw iż-żieda fil-prezzijiet
u jallokaw partijiet mis-suq, kif ukoll biex jimplementaw sistema ta’ informazzjoni u ta’ sorveljanza. Dawn l-elementi kollha
kkontribwew għas-suċċess taż-żieda fil-prezzijiet.”
–       Il-kunsiderazzjonijiet
157   L-ewwel nett, għandu jiġi mfakkar li, skond it-termini ta’ l-ewwel inċiż tal-punt 1 A, tal-linji gwida, fil-kalkolu tagħha
tal-multa skond il-gravità tal-ksur, il-Kummissjoni tieħu in kunsiderazzjoni, b’mod partikolari, “l-impatt konkret [tal-ksur]
fuq is-suq meta din tista' tiġi mkejla”.
158   F’dan ir-rigward, hemm lok li tiġi analizzata t-tifsira eżatta tat-termini “meta [jiġifieri l-impatt konkret] hija miżurabbli”.
B’mod partikolari, għandu jiġi ddeterminat jekk, fis-sens ta’ dawn it-termini, il-Kummissjoni tistax tieħu unikament in kunsiderazzjoni
l-impatt konkret ta’ ksur fil-kuntest tal-kalkolu tiegħu tal-multi jekk, u safejn, hija tkun tista' tikkwantifika dan l-impatt.
159   Kif ġustament tallega l-Kummissjoni, l-eżami ta’ l-impatt ta’ akkordju fuq is-suq jimplika neċessarjament li jsir riferiment
għal ipoteżijiet. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni għandha teżamina b’mod partikolari x’kien ikun il-prezz tal-prodott ikkonċernat
fin-nuqqas ta’ l-akkordju. Issa, fl-eżami tal-kawżi għall-evoluzzjoni reali tal-prezzijiet, huwa perikoluż li ssir spekulazzjoni
fuq il-parti rispettiva ta’ kull waħda minn dawn l-aħħar. Għandha tittieħed in kunsiderazzjoni ċ-ċirkustanza oġġettiva li,
minħabba l-akkordju fuq il-prezzijiet, il-partijiet irrinunċjaw preċiżament għal-libertà tagħhom li jikkompetu permezz tal-prezzijiet.
B’hekk, l-evalwazzjoni ta’ l-influwenza li tirriżulta mill-fatturi li jmorru lil hinn min din l-astensjoni volontarja mill-partijiet
fl-akkordju hija neċessarjament ibbażata fuq probabbiltajiet raġonevoli u mhux ikkwantifikabbli bi preċiżjoni.
160   B’hekk, sakemm wieħed ma jmurx kontra l-utilità ta’ l-ewwel inċiż tal-punt 1 A tal-linji gwida, ma jistax jiġi kkontestat
lill-Kummissjoni li hija bbażat ruħha fuq l-impatt konkret ta’ akkordju fis-suq li kellu għan antikompetittiv, bħal ma hu
akkordju fuq il-prezzijiet jew ukoll kwoti, mingħajr ma wieħed jikkwantifika dan l-impatt jew mingħajr ma jagħti evalwazzjoni
permezz ta’ figuri fuq dan is-suġġett.
161   Għaldaqstant, l-impatt konkret ta’ akkordju fis-suq għandu jiġi kkunsidrat bħala suffiċentement ippruvat jekk il-Kummissjoni
hija f’pożizzjoni li tagħti indizzji konkreti u kredibbli li jindikaw, bi probabbiltà raġonevoli, li l-akkordju kellu impatt
fuq is-suq.
162   F’dan il-każ, jirriżulta mill-ġabra fil-qosor ta’ l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni (ara l-punti 153 sa 156 supra) li hija
bbażat ruħha fuq żewġt indizzji sabiex tikkonkludi li kien jeżisti “effett reali” ta’ l-akkordju fuq is-suq. Fil-fatt, minn
naħa, hija invokat li l-membri ta’ l-akkordju implementaw b’attenzjoni ddettaljata l-ftehim ta’ l-akkordju (ara, b’mod partikolari,
il-punti 210, 212, 214 u 215) u li, waqt il-perijodu in kwistjoni, dawn il-membri kienu jirrappreżentaw iżjed minn 60 % tas-suq
mondjali u 70 % tas-suq Ewropew ta’ l-aċidu ċitriku (punt 210 tad-Deċiżjoni). Min-naħa l-oħra, hija qieset li l-informazzjoni
mogħtija waqt il-proċedura amministrattiva turi ċerta konkordanza bejn il-prezzijiet iffissati mill-akkordju u dawk li ġew
realment użati mill-membri ta’ l-akkordju (punt 213 tad-Deċiżjoni).
163   Anki jekk huwa veru li t-termini użati fil-punti 210 u 216 tad-Deċiżjoni jistgħu, waħedhom, jiġu mifhuma li jissuġġerixxu
li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq relazzjoni ta’ kawża u effett bejn l-implementazzjoni ta’ akkordju u l-impatt konkret tiegħu
fuq is-suq, ma jfissirx li l-qari ta’ l-analiżi kollha tal-Kummissjoni turi li, kontra dak li tafferma ADM, il-Kummissjoni
sempliċement iddeduċiet l-eżistenza ta’ effetti reali ta’ l-akkordju mill-implementazzjoni tagħha fis-suq.
164   Minbarra l-eżistenza ta’ implementazzjoni “dettaljata” tal-ftehim ta’ l-akkordju, hija bbażat ruħha fuq l-evoluzzjoni tal-prezzijiet
ta’ l-aċidu ċitriku waqt il-perijodu kkonċernat mill-akkordju. Fil-fatt, fil-punt 213 tad-Deċiżjoni, hija ddeskriviet il-prezzijiet
ta’ l-aċidu ċitriku bejn l-1991 u l-1995 bħala li ġew iffissati bejn il-membri ta’ l-akkordju, imxerrda mal-klijenti u, fil-parti
l-kbira, applikata mill-partijiet. Iktar ’il quddiem se jiġi eżaminat jekk, kif issostni ADM, il-Kummissjoni għamlitx żbalji
fl-evalwazzjoni ta’ l-elementi fattwali li fuqhom hija bbażat il-konklużjonijiet tagħha. B’hekk, kif ġie wkoll deċiż fil-punt
160 supra, ma jistax jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li ma ppruvatx tikkwantifika l-importanza ta’ l-impatt ta’ l-akkordju
fuq is-suq jew tagħti evalwazzjoni f’figuri fuq dan is-suġġett.
165   F’dan il-kuntest, ma jistax iżjed jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li kkunsidrat li ċ-ċirkustanza li l-membri ta’ l-akkordju
jirrappreżentaw parti kbira ħafna tas-suq ta’ l-aċidu ċitriku (60 % tas-suq mondjali u 70 % tas-suq Ewropew) jikkostitwixxi
fattur importanti li hija għandha tieħu in kunsiderazzjoni sabiex teżamina l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq. Fil-fatt,
ma jistax jiġi miċħud li l-probabbiltà ta’ l-effikaċja ta’ akkordju fuq l-iffissar tal-prezzijiet u ta’ kwoti ta’ bejgħ tiżdied
bl-importanza tal-partijiet tas-suq li jinqasmu bejn il-membri ta’ l-akkordju. Jekk huwa veru li, waħedha, din iċ-ċirkustanza
ma tistabbilixxix l-eżistenza ta’ impatt konkret, lanqas ma jista' jingħad li, fid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ma stabbilietx
tali relazzjoni ta’ kawża b’effett, iżda żammitha biss in kunsiderazzjoni bħala element fost l-oħrajn.
166   B’hekk, il-Kummissjoni validament setgħet tqis li l-piż ta’ din l-indikazzjoni tiżdied mad-dewmien ta’ l-akkordju. Fil-fatt,
fir-rigward ta’ l-ispejjeż ta’ l-amministrazzjoni u tat-tmexxija marbuta mat-tħaddim tajjeb ta’ akkordju kumpless li jirrigwarda,
bħal f’dan il-każ, fuq l-iffissar tal-prezzijiet, il-qsim tas-swieq u l-iskambju ta’ informazzjoni fid-dawl tar-riskji marbuta
ma tali attivitajiet illeċiti, il-Kummissjoni setgħet raġonevolment tqis li l-fatt li l-impriżi komplew il-ksur waqt perijodu
twil jindika li l-membri ta’ l-akkordju ħadu ċertu benefiċċju minn dan l-akkordju u, għaldaqstant, li dan kellu impatt konkret
fuq is-suq ikkonċernat.
167   Fl-aħħar nett, iċ-ċirkustanza li, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ammettiet li l-analiżi fir-rapport ta’ l-esperti
seta' kellha “ċerta validità” anki jekk madankollu jitqies li hija ma turix b’mod konvinċenti li l-implementazzjoni ta’ l-akkordju
ma kellha l-ebda rwol fit-tibdil tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku ma jikkostitwixxix bdil fl-oneru tal-prova. Din il-parti
ta’ l-analiżi turi pjuttost li l-Kummissjoni fliet bi preċiżjoni d-diversi argumenti favur u kontra l-eżistenza ta’ impatt
konkret ta’ l-akkordju.
168   Jirriżulta minn kull ma ntqal li l-Kummissjoni ma adottatx pożizzjoni żbaljata biex tevalwa l-impatt konkret ta’ l-akkordju
fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku.
3.     Fuq dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni ta’ l-evoluzzjoni fil-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku
a)     L-argumenti tal-partijiet
169   ADM issostni li l-provi mressqa mill-Kummissjoni fuq l-implementazzjoni ta’ l-akkordju huma limitati u ma jistabbilixxux l-eżistenza
ta’ impatt konkret.
170   L-ewwel nett, ADM tikkontesta l-valur ta’ prova ta’ l-analiżi tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-evoluzzjoni tal-prezzijiet
ta’ l-aċidu ċitriku. Fil-fatt ADM tikkritika l-fatt li l-Kummissjoni limitat l-analiżi tagħha għall-prezzijiet imsemmija u
ma eżaminatx il-prezzijiet li fil-verità ġew mitluba. Issa, ADM tippreċiża li, fil-verità, il-maġġoranza tal-prezzijiet mitluba
mingħandha fir-rigward tal-klijenti tagħha kienu inqas mill-prezz stipulat mill-akkordju waqt il-perijodu kollu kkonċernat.
Bl-istess mod, Cerestar u JBL wkoll, iddikjaraw li ma kinux marbuta ma’ l-iffissar tal-prezzijiet li ġie deċiż (punt 217 tad-Deċiżjoni).
ADM iżżid li l-informazzjoni li tikkonċerna l-bejgħ medju kull xahar fl-Ewropa, mogħtija lill-Kummissjoni minn ADM, H & R
u JBL [ara l-punt 95 tad-Deċiżjoni kif ukoll l-ittri ta’ JBL tat-28 ta’ Settembru 1998, ta’ H & R (Bayer) tat-23 ta’ Settembru
1997 u ta’ ADM tal-5 ta’ Diċembru 1997], isostnu wkoll il-konklużjoni li tgħid li l-prezzijiet li effettivament ġew mitluba
kienu ġeneralment inferjuri għall-prezzijiet miftiehma.
171   Barra minn hekk, ADM tiġbed l-attenzjoni fuq numru ta’ estratti minn rapporti ta’ bejgħ ta’ H & R stabbiliti bejn ix-xahar
ta’ Marzu 1991 u x-xahar ta’ Settembru 1994, li fihom fil-fehma tagħha jirriżulta li seħħet pressjoni kontinwa fuq il-prezzijiet
waqt il-perijodu kollu kkonċernat.
172   ADM tippreċiża wkoll li din il-konklużjoni hija kkonfermata b’dak li qalu l-klijenti fuq l-iffissar kompetittiv tal-prezzijiet.
173   ADM tirrileva li, fil-punti 91, 116 u 217 sa 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ammettiet li, waqt il-perijodu ftit jew wisq
bejn nofs is-sena 1993 u x-xahar ta’ Mejju 1995, kien hemm ingann fuq skala kbira fir-rigward tar-responsabbiltajiet li jirriżultaw
mill-akkordju, li kellu impatt dirett fuq il-prezzijiet iffissati mill-akkordju, u li, minħabba l-importazzjonijiet Ċiniżi,
ma kienx possibbli li jiġu rrispettati dawn il-prezzijiet.
174   It-tieni nett, ADM tikkontesta l-valur ta’ prova ta’ l-analiżi tal-Kummissjoni fir-rigward tal-kwoti tal-bejgħ. Fil-fatt,
ADM tikkritika l-fatt li l-Kummissjoni limitat l-analiżi tagħha għall-kwoti deċiżi u l-implementazzjoni ta’ mekkaniżmu ta’
sorveljanza u ta’ kumpens u ma eżaminatx il-kwantitajiet ta’ aċidu ċitriku li effettivament ġew mibjugħa mid-diversi partijiet
ikkonċernati.
175   F’dan ir-rigward, ADM tosserva, l-ewwel nett, li jirriżulta mill-punt 97 tad-Deċiżjoni, u dan huwa kkonfermat mir-rapport
ta’ l-esperti, li ż-żieda mgħaġġla tad-domanda, speċjalment bejn l-1991-1992, irrendiet inoperanti s-sistema ta’ l-iffissar
ta’ kwoti ta’ tunnellaġġ, li l-parteċipanti abbandunaw wara xahrejn is-sistema ta’ ffissar ta’ kwoti f'termini ta’ tunnellaġġ
li dwarhom huma ftehmu wara l-laqgħa tagħhom tas-6 ta’ Marzu 1991, li huma ssostitwew sistema ta’ kwoti bbażata fuq perċentwali
ta’ bejgħ u li din is-sistema kienet tqiegħed lil kull parteċipant f’pożizzjoni li jbiegħ ammonti kunsiderevoli ta’ tunnellaġġ
ta’ snin preċedenti biex jagħmlu profitt miż-żieda fid-domanda.
176   It-tieni nett, ADM tirrimarka li jirriżulta mill-punti 106 u 107 tad-Deċiżjoni u tar-rapport ta’ l-esperti (paragrafi 35 sa
40) li, kull sena, il-bejgħ imwettaq mill-partijiet qabżu l-kwoti tagħhom jew kienu inferjuri għalihom, ħaġa li ħolqot nuqqas
ta’ qbil kontinwu. JBL ddikjarat ukoll, mingħajr ma ġiet ikkontestata mill-Kummissjoni, “li hija ma [kienet] prattikament
qatt ikkonċernata mill-partijiet tas-suq li fuqhom inizjalment kien hemm qbil”. Għall-partijiet fl-akkordju, il-fatt li ma
rrispettawx it-termini huwa kumpatibbli maż-żieda fil-provvista magħmula minn ADM, JBL u HLR mingħajr ma kienu marbutin li
jagħmlu hekk, waqt il-perijodu kkonċernat.
177   It-tielet nett, ADM tippreċiża li jirriżulta mill-punt 106 tad-Deċiżjoni li s-sistemi ta’ kumpens u ta’ sorveljanza ma kellhomx
l-effikaċja meħtieġa biex jobbligaw il-partijiet jirrispettaw il-kwoti tagħhom u kienu jikkostitwixxu raġuni importanti għan-nuqqas
ta’ qbil fi ħdan l-akkordju.
178   ADM issostni li, f’kawżi li jistgħu jiġu kkomparati, il-Kummissjoni qieset li n-nuqqas ta’ rispett tal-klawżoli tal-ftehim
li ħoloq l-akkordju kien wassal għal impatt limitat. B’hekk fid-deċiżjoni tagħha fil-kawża msemmija “Bastimenti tal-ġarr Griegi”,
il-Kummissjoni ammettiet li l-ġabra ta’ tnaqqis fuq il-prezz miftiehem fil-kuntest ta’ l-akkordju kien wassalha għall-konklużjoni
li l-impatt reali fuq is-suq kien limitat u, fid-deċiżjoni tagħha fil-kawża msemmija “Kumpanniji tal-laneċ – Ħlas barrani
monetarju”, li r-reżistenza tal-klijenti għaż-żidiet fil-prezz kien wassalha tikkonkludi li kien hemm impatt limitat fuq is-suq
ikkonċernat. ADM tqis li importanza simili kellha tiġi rrikonoxxuta f’dan il-każ bil-prova tat-tnaqqis fil-prezzijiet iffissati
mill-akkordju u billi ma ġewx irrispettati l-kwoti miftehma.
179   Il-Kummissjoni tiċħad l-argumentazzjoni ta’ ADM.
b)     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
180   Hija ġurisprudenza stabbilita li, għall-finijiet ta' kontroll ta’ l-evalwazzjoni mwettqa mill-Kummissjoni fuq l-impatt konkret
ta’ l-akkordju fuq is-suq, għandha fuq kollox tiġi eżaminata l-evalwazzjoni tagħha fir-rigward ta’ l-effetti maħluqa mill-akkordju
fuq il-prezzijiet [ara s-sentenza Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra,
punt 148, u, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, Cascades vs Il-Kummissjoni, T-308/94,
Ġabra p. II-925, punt 173, u Mayr-Melnhof vs Il-Kummissjoni, T-347/94, Ġabra p. II-1751, punt 225].
181   Barra minn hekk, il-ġurisprudenza tfakkar li fid-determinazzjoni tal-gravità tal-ksur, hemm lok li jittieħed in kunsiderazzjoni,
b’mod partikolari, il-kuntest regolamentari u ekonomiku ta’ l-imġiba inkriminata (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16
ta’ Diċembru 1975, Suiker Unie
et
vs Il-Kummissjoni, 40/73 sa 48/73, 50/73, 54/73 sa 56/73, 111/73, 113/73 u 114/73, Ġabra p. 1663, punt 612, u Ferriere Nord
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 38) u li, biex tevalwa l-impatt konkret ta’ ksur fuq is-suq, huwa dmir tal-Kummissjoni
li tirreferi għall-kompetizzjoni li ġeneralment teżisti fin-nuqqas ta’ ksur (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Suiker Unie
et
vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punti 619 u 620; sentenza Mayr-Melnhof vs Il-Kummissjoni, punt 180 supra, punt
235, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-11 ta’ Marzu 1999, Thyssen Stahl vs Il-Kummissjoni, T-141/94, Ġabra p. II-347,
punt 645).
182   Minn naħa, jirriżulta li, fil-każ ta’ akkordji bbażati fuq il-prezzijiet, għandu jiġi kkonstatat – b’livell raġonevoli ta’
probabbiltà (ara l-punt 161 supra) – li l-ftehim effettivament ippermettew lill-partijiet ikkonċernati jilħqu livell ta’ prezzijiet
superjuri għal dak li kien ikollhom fin-nuqqas ta’ akkordju. Min-naħa l-oħra, jirriżulta minn dan li, fil-kuntest ta’ l-evalwazzjoni
tagħha, il-Kummissjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni l-kundizzjonijiet oġġettivi kollha tas-suq ikkonċernat, fir-rigward
tal-kuntest ekonomiku u eventwalment regolamentari prevalenti. Jirriżulta mis-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza mogħtija
fil-kawża relatata mal-kartell tal-kartun (ara, b’mod partikolari, is-sentenza Mayr-Melnhof vs Il-Kummissjoni, punt 180 supra,
punti 234 u 235) li għandha tittieħed in kunsiderazzjoni l-eżistenza ta’ “fatturi ekonomiċi oġġettivi” li juru li, fil-kuntest
ta’ “kompetizzjoni ħielsa”, il-livell tal-prezzijiet ma kienx jevolvi bl-istess mod tal-prezzijiet mitluba [ara, ukoll, is-sentenzi
Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 151 u 152, u Cascades
vs Il-Kummissjoni, punt 180 supra, punti 183 u 184].
183   F’dan il-każ, billi bbażat ruħha fuq dokumenti mogħtija minn ADM u JBL waqt il-proċedura amministrattiva, il-Kummissjoni analizzat
l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku bejn Marzu 1991 u 1995, kif ukoll, bħala miżuri korollarji intiżi li jżommu
l-pressjoni liż-żieda tal-prezzijiet, l-iffissar ta’ kwoti ta’ bejgħ u l-istituzzjoni ta’sistema ta’ kumpens.
184   Fil-punt 213 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ddeskriviet kif ġej l-evoluzzjoni tal-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku, bħal ma ġew
miftehma u applikati mill-membri ta’ l-akkordju:
“Minn Marzu 1991 sa nofs l-1993, il-prezzijiet miftehma bejn il-membri ta’ l-akkordju ġew ippreżentati lill-klijenti u ġew
implementati b’mod estensiv, b’mod partikolari waqt l-ewwel snin ta’ l-akkordju. Iż-żieda fil-prezz ta’ 2.25 [Marki Ġermaniżi
(DEM)] il-kilo (CAA) f’April 1991, deċiża wara l-laqgħa ta’ l-akkordju ta’ Marzu 1991, ġiet applikata faċilment. Din ġiet
segwita mid-deċiżjoni, meħuda fuq it-telefon f’Lulju, li l-prezz jittella’ għal DEM 2.70 ’il kilo (CAA) għax-xahar ta’ Awwissu.
Din iż-żieda fil-prezz setgħet tiġi wkoll applikata b’suċċess. Id-deċiżjoni finali li l-prezz jiżdied għal DEM 2.80 ’il kilo
(CAA) ttieħdet fil-laqgħa ta’ Mejju 1991 u ġiet applikata f’Ġunju 1992. Wara din id-data, il-prezzijiet ma ġewx miżjuda iżjed
u l-akkordju bbaża ruħu fuq il-bżonn li jinżammu dawn il-prezzijiet.”
185   Barra minn hekk, il-Kummissjoni fakkret li, waqt is-snin 1991 sa 1994, il-membri ta’ l-akkordju kienu ffissaw kwoti ta’ bejgħ
taħt forma ta’ tunnellaġġ fiss u preċiż attribwibbli lil kull membru ta’ l-akkordju taħt sistema ta’ kontroll. Il-Kummissjoni
nnutat li dawn il-kwoti kienu effettivament ġew applikati u li r-rispett ta’ l-istruzzjonijiet kienu ġew sorveljati kostantement.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni fakkret li l-membri ta’ l-akkordju kienu ftehmu fuq mekkaniżmu ta’ kumpens, u li kienu effettivament
applikawh, bl-intenzjoni li jissanzjonaw il-membri ta’ l-akkordju li jbiegħu tunnellaġġi superjuri għal dawk li kienu ġew
attribwiti lilhom fil-kuntest ta’ kwoti ta’ bejgħ u li joffru kumpens lil dawk li ma kinux qed jagħmlu hekk (punti 214 u 215
tad-Deċiżjoni, b’riferiment għall-parti tal-“fatti” tad-Deċiżjoni).
186   ADM ma tikkuntestax bħala tali l-konstatazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni fir-rigward ta’ l-evoluzzjoni tal-prezzijiet
u l-iffissar ta’ kwoti ta’ bejgħ iżda tillimita ruħha sostanzjalment li tinvoka li, fil-verità, il-prezzijiet u l-kwoti ma
kinux ġew kompletament segwiti.
187   B’hekk, f’li jikkonċerna l-evoluzzjoni tal-prezz ta’ l-aċidu ċitriku, ADM issostni li, skond numru ta’ komunikazzjonijiet
indirizzati lill-Kummissjoni waqt il-proċedura amministrattiva kif ukoll skond ir-rapport ta’ l-esperti, il-maġġoranza tal-prezzijiet
realment mitluba kienu iżjed baxxi mill-prezzijiet deċiżi.
188   Madankollu, jirriżulta mill-figuri mogħtija minn ADM li kien hemm paralelliżmu permanenti bejn il-prezzijiet iffissati u dawk
li fil-verità ġew mitluba. B’mod partikolari, skond dawn il-figuri, meta, bejn ix-xahar ta’ Marzu 1991 u x-xahar ta’ Mejju
1992, il-membri ta’ l-akkordju ddeċidew li jżidu l-prezzijiet ta' l-aċidu ċitriku użat fis-settur ta’ l-ikel minn DEM 2.25
’il kilo għal madwar DEM 2.8 ’il kilo, il-prezzijiet effettivament mitluba lill-klijenti, li f’April 1991 kienu bejn DEM 1.9
u 2.1 ’il kilo, kienu żdiedu sa ma laħqu bejn DEM 2.3 u 2.7 ’il kilo. Barra minn hekk, jirriżulta minn dawn il-figuri li,
waqt il-perijodu kollu li fih il-membri ta’ l-akkordju kienu ffissaw il-livell tal-prezzijiet għal DEM 2.8 ’il kilo, il-prezzijiet
effettivament mitluba lill-klijenti kienu baqgħu inqas minn dawk mitluba fiż-żieda tal-prezzijiet bejn l-1991 u l-1992.
189   Il-fatt li l-partijiet ma rrispettawx il-ftehim tagħhom u m’applikawx b’mod sħiħ il-prezzijiet deċiżi ma jimplikax li, billi
għamlu hekk, huma applikaw prezzijiet li huma setgħu jitolbu fin-nuqqas ta’ l-akkordju. Kif ġustament tippreċiża l-Kummissjoni
fil-punt 219 tad-Deċiżjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza diġà ħadet deċiżjoni, fil-kuntest ta’ l-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi
attenwanti, li impriża li ssegwi, minkejja l-konċertazzjoni mal-kompetituri tagħha, politka ftit jew wisq indipendenti fuq
is-suq tista' sempliċement tipprova tuża l-akkordju għall-benefiċċju tagħha (sentenza Cascades vs Il-Kummissjoni, punt 180
supra, punt 230). B’hekk, kif tindika l-Kummissjoni fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, l-akkordju ppermetta lill-membri fi ħdanu
jikkoordinaw l-evoluzzjoni tal-prezzijiet fuq is-suq.
190   L-istess jista' jingħad għall-allegata ineffikaċja tas-sistema ta’ kwoti ta’ bejgħ. F’dan ir-rigward, ADM targumenta biss
li, waqt il-perijodu ta’ l-akkordju, is-sistema kienet ġiet immodifikata b’mod li kienet tippermetti lil kull membru ta’ l-akkordju
jbigħ tunnellaġġ iktar minn dak li kien ġie allokat lilu biex jagħmel profitt miż-żieda fid-domanda. Issa, din l-argumentazzjoni
ma tistax titkompla. Hija mhijiex tat-tip li turi li t-tunnellaġġi effettivament mibjugħa mill-membri ta’ l-akkordju kienu
jikkorrispondu għal dawk li kienu jiġu mibjugħa fin-nuqqas ta’ l-akkordju u li s-sistema, anki jekk applikata b’mod inqas
effettiv minn dak previst mill-partijiet, ma kienx jeżerċita pressjoni fuq il-prezzijiet. B’hekk, ma jistax jiġi eskluż li
billi l-prezzijiet evolvew b’mod iżjed kunsiderevoli fin-nuqqas ta’ l-akkordju dawn kienu jwaqqfu l-partijiet milli jikkompetu
bil-prezzijiet.
191   Fir-rigward ta’ dak li ntqal, il-Kummissjoni setgħet validament tqis li hija kellha elementi konkreti u kredibbli li jindikaw
li l-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku mitluba fil-kuntest ta’ l-akkordju kienu, bi probabbiltà raġonevoli, għola minn dawk li
kien ikun hemm fin-nuqqas ta’ l-akkordju.
192   Anki jekk wieħed iqis ukoll, kif issostni ADM billi tibbaża ruħha fuq l-analiżi ekonomika fir-rapport ta’ l-esperti, li l-prezzijiet
miltuba mill-membri ta’ l-akkordju kienu fil-parti l-kbira identiċi għal dawk li kien ikun hemm fin-nuqqas ta’ l-akkordju,
jibqa' l-fatt li l-Kummissjoni setgħet ġustament tafferma, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, li l-akkordju kien ippermetta lill-membri
ta’ l-akkordju jikkoordinaw l-evoluzzjoni tal-prezzijiet. B’hekk, anki jekk l-evoluzzjoni tal-prezzijiet kienet fil-parti
l-kbira avvantaġġata bil-komportament tas-suq b’mod li ma jistax jiġi sostnut li l-livell tal-prezzijiet evolva b’mod identiku
għal dak tal-prezzijiet mitluba, ma jfissirx li l-partijiet setgħu għall-inqas jikkoordinaw l-evoluzzjoni tal-prezzijiet.
193   Għaldaqstant, l-argumenti ta’ ADM ma jistgħux jiġu segwiti.
4.     Fuq id-definizzjoni tas-suq ta’ prodotti rilevanti
a)     L-argumenti tal-partijiet
194   ADM tqis li l-Kummissjoni għamlet xi żbalji fid-definizzjoni tas-suq rilevanti. Hija ssostni li d-definizzjoni tas-suq rilevanti
hija meħtieġa sabiex tkejjel l-impatt ta’ l-akkordju fuq dan is-suq u li, għaldaqstant, dawn l-iżbalji kellhom impatt fuq
il-kalkolu tal-multa. Fil-fatt, ADM issostni li d-definizzjoni tas-suq ta’ prodotti rilevanti tikkostitwixxi parti essenzjali
mill-analiżi mandatorja li għandha ssir mill-Kummissjoni jekk hija trid tieħu in kunsiderazzjoni l-impatt ekonomiku li jista'
jitkejjel ta’ l-akkordju fuq is-suq ta’ prodotti rilevanti biex tiddetermina l-ammont tal-multa. Fin-nuqqas ta’ din l-analiżi,
il-konklużjoni tal-Kummissjoni li tikkonċerna l-eżistenza ta’ impatt issir sempliċi evalwazzjoni teoretika ta’ l-effetti fuq
il-kompetizzjoni potenzjalment marbuta ma miżuri restrittivi, liema analiżi ma tkunx waħda fuq l-effetti antikompetittivi
osservati wara l-ksur sostnuta b’indikazzjonijiet konkreti (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries
CBR
et
vs Il-Kummissjoni,T-25/95, T-26/95, T-30/95 sa T-32/95, T-34/95 sa T-39/95, T-42/95 sa T-46/95, T-48/95, T-50/95 sa T-65/95,
T-68/95 sa T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 u T-104/95, Ġabra p. II-491, punt 4866).
195   ADM issostni li jirriżulta mill-punti 8 sa 14 tad-Deċiżjoni li l-aċidu ċitriku għandu prodotti sostituttivi għal iżjed minn
90 % ta’ l-applikazzjonijiet tagħha. B’hekk, ADM issostni li jirriżulta mir-rapport ta’ l-esperti li s-“suq ta’ prodott rilevanti
għal analiżi
antitrust
huwa l-aċidu ċitriku bil-fosfati u, wisq probabbli wkoll, bl-aċidi minerali”. Barra minn hekk, produtturi oħrajn ta’ l-aċidu
ċitriku esprimew irwieħhom ukoll f’dan is-sens waqt il-proċedura amministrattiva. Fl-aħħar nett, ADM issostni li s-sostitwibbiltà
ta’ l-aċidu ċitriku minn prodotti oħrajn hija wkoll spjegata f’rapport ta’ R. Bradley, H. Janshekar u Y. Yoshikawa, li jġib
l-isem “CEH Marketing Research Report, Citric Acid” u ppublikat, fl-1996, minn “Chemical Economics Handbook – SRI International”
(iktar ’il quddiem ir-“rapport CEH”), rapport li fuqu l-Kummissjoni nnifisha bbażat ruħha fid-Deċiżjoni tagħha (ara, b’mod
partikolari, il-punt 72).
196   Madankollu, ADM tippreċiża li, minkejja dawn il-fatti, il-Kummissjoni astjeniet ruħha milli teżamina jekk kienx hemm lok li
tqis il-prodott aċidu ċitriku fih innifsu bħala suq ekonomiku rilevanti jew jekk kienx jaqbel li jitqies bħala parti ta’ suq
iżjed kbir, li jiġbor fih l-imsemmija prodotti sostituttivi.
197   Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti ta’ ADM.
b)     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
198   L-ewwel nett, għandu jiġi kkonstatat li, fid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ma analizzatx jekk is-suq tal-prodott ikkonċernat kellux
jiġi limitat għall-aċidu ċitriku jew jekk kellux jitqies, bħal ma ssostni ADM, b’mod iżjed wiesa', li jiġbor fih il-prodotti
ta’ sostituzzjoni tiegħu. Taħt it-titoli “Il-prodott ikkonċernat” (punti 4 sa 14 tad-Deċiżjoni) u “Is-suq ta’ l-aċidu ċitriku”
(punti 38 sa 53 tad-Deċiżjoni), il-Kummissjoni ddeskriviet biss id-diversi applikazzjonijiet ta’ l-aċidu ċitriku kif ukoll
il-volum fis-suq ta’ l-aċidu ċitriku.
199   Issa, fir-rapport ta’ l-esperti li ADM għaddiet lill-Kummissjoni waqt il-proċedura amministrattiva, is-suq ta’ prodotti kkonċernati
huwa analizzat u ddefinit bħala iżjed vast, li jiġbor fih prodotti sostituttivi, bħall-fosfati u l-aċidi minerali. Madankollu,
fid-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ma eżaminatx l-argumenti ta’ ADM li kienu jirrigwardaw il-bżonn li ssir definizzjoni iżjed wiesgħa
tas-suq tal-prodott rilevanti.
200   Għaldaqstant, għandu jiġi kkunsidrat li l-argument ta’ ADM huwa biss validu jekk juri li, jekk il-Kummissjoni kienet iddefinixxiet
is-suq ta’ prodotti kkonċernati b’konformità ma’ l-affermazzjonijiet ta’ ADM, hija kellha tikkonstata li l-ksur ma kellux
impatt fuq is-suq iddefinit bħala dak ta’ l-aċidu ċitriku u tas-sostituti tiegħu. Fil-fatt, anki kif ġie deċiż fil-punt 161
supra, huwa biss fit-tali ċirkustanza li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq il-kriterju ta’ l-impatt konkret ta’
l-akkordju fuq is-suq biex tistabbilixxi l-kalkolu tagħha tal-multa skond il-gravità tal-ksur.
201   Issa, fir-rigward ta’ l-analiżi ta’ l-evoluzzjoni tal-prezzijiet u tal-kwoti tal-bejgħ, magħmula mill-Kummissjoni fil-punti
213 et seq. tad-Deċiżjoni, ADM ma rnexxiliex tipprova u l-anqas tgħaddi xi elementi li, flimkien, jikkostitwixxu faxxa ta’
provi li juru, bi probabbiltà raġonevoli, li l-impatt ta’ l-akkordju relatat ma’ l-aċidu ċitriku fuq is-suq iżjed wiesa' li
jinkludi s-sostituti ta’ l-aċidu ċitriku kien ineżistenti jew, għall-inqas, irrilevanti. Anki fir-rapport ta’ l-esperti, meta
dan jgħid li s-suq għandu jiġi ddefinit b’mod iżjed wiesa', l-analiżi fir-rigward ta’ l-allegat nuqqas ta’ influwenza ta’
l-akkordju fuq l-evoluzzjoni tal-prezzijiet huwa limitat biss għas-suq ta’ l-aċidu ċitriku.
202   Fl-aħħar nett, ADM b'mod żbaljat tinvoka l-punt 4866 tas-sentenza Cimenteries CBR
et
vs Il-Kummissjoni, punt 194 supra. Fil-fatt, jekk huwa veru li, f’din il-parti tas-sentenza, il-Qorti tal-Prim’Istanza qieset
li l-Kummissjoni kellha tipproċedi għal analiżi bbażata fuq indikazzjonijiet konkreti u ma tillimitax ruħha għal evalwazzjonijiet
teoretiċi, ma jfissirx li din il-parti tas-sentenza ma tikkonċernax id-definizzjoni tas-suq tal-prodotti kkonċernati, iżda
l-effetti reali tal-ksur fuq is-suq bħala tali.
203   Għaldaqstant, hemm lok li jiġi miċħud l-ilment ibbażat fuq id-definizzjoni żbaljata tas-suq tal-prodotti kkonċernati.
204   Fir-rigward ta’ kull ma ntqal, għandu jiġi konkluż li ADM ma stabbilietx li l-Kummissjoni għamlet żbalji manifesti ta’ evalwazzjoni
fir-rigward ta’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq.
IV –
Fuq id-dewmien tal-ksur
205   ADM tfakkar li, fil-punti 91, 116 u 217 sa 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ammettiet li, waqt il-perijodu ftit jew wisq
ta’ bejn nofs is-sena 1993 u Mejju 1995, kien hemm qerq kbir fir rigward ta’ l-obbligi, li kellu impatt dirett fuq il-prezzijiet
iffissati mill-akkordju, u li, minħabba l-importazzjonijiet Ċiniżi, ma kienx possibbli li jiġu rrispettati dawn il-prezzijiet
(ara l-punt 173 supra).
206   F’dan il-kuntest, ADM issostni li l-Kummissjoni ma setgħetx tapplika ż-żieda ta’ 10 % għal kull sena ta' ksur lil ADM (punt
249 tad-Deċiżjoni). Fil-fatt, skond ADM, billi għamlet hekk, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ proporzjonalità u ta’
trattament ugwali meta hija neħħiet il-prattika deċiżjonali tagħha [deċiżjoni tal-Kummissjoni 98/273/KE dwar il-proċedura
għall-implementazzjoni ta’ l-Artikolu 85 tat-Trattat KE (IV/35.733 - VW) (ĠU L 124, p. 60)] li timponi żieda żgħira għall-perijodi
li fihom il-ftehim ma ġiex irrispettat jew ma ġiex implementat.
207   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
208   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar li, fil-punt B tal-linji gwida, il-Kummissjoni indikat li, għal dak li jikkonċerna l-ksur
ta’ dewmien medju, jiġifieri, in ġenerali, il-ksur li damu minn sena għal ħames snin, hija tista' żżid l-ammont tal-multa
deċiża għall-gravità tal-ksur sa ma tilħaq 50 %.
209   F’dan il-każ, fil-punt 249 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni sabet li ADM għamlet ksur waqt erba’ snin, li skond il-linji gwida
huwa dewmien medju, u hija żiedet il-multa minħabba d-dewmien tagħha, b’40 %. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni rrispettat
ir-regoli li hija imponiet fuqha nnifisha mil-linji gwida. Barra minn hekk, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li ż-żieda ta’
40 % fir-rigward tad-dewmien tal-ksur mhijiex, f’dan il-każ, manifestament sproporzjonata.
210   Fir-rigward tal-fatt li ADM tinvoka d-deċiżjoni tal-Kummissjoni fil-kawża VW (ara l-punt 206 supra), għandu jiġi kkonstatat
li l-fatti f’din il-kawża l-oħra kienu differenti minn din. Fil-fatt, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li kien jirrigwarda
akkordju li dam iżjed minn għaxar snin u li, f’konformità mal-linji gwida tagħha, il-Kummissjoni kienet użat perċentwali għal
kull sena biex iżżid il-multa u mhux, bħal f’dan il-każ, perċentwali waħda. B’hekk, għandu jiġi kkonstatat li, kontra dak
li tafferma ADM, ma jirriżulta mkien mill-punti tad-Deċiżjoni ta’ din il-kawża l-oħra li, meta ħadet din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni
ppruvat iddaħħal prattika ġenerali li hija kellha tirrispetta fid-deċiżjonijiet kollha sussegwenti.
211   Għaldaqstant, il-motiv għandu jiġi miċħud.
V –
Fuq iċ-ċirkustanzi aggravanti
A –
Introduzzjoni
212   Fil-punti 267 u 273 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni qieset li, permezz ta’ HLR, ADM lagħbet ir-rwol ta’ mexxejja ta’ l-akkordju
u, għaldaqstant, applikat żieda ta’ 35 % fuq l-ammont tal-multa ta’ dawn iż-żewġ impriżi.
213   ADM tikkontesta l-fatt li kienet mexxejja ta’ l-akkordju u sostniet li l-Kummissjoni ma tistax validament iżżid l-ammont tal-multa
bħal ma għamlet. F’dan il-kuntest, ADM sostanzjalment tqajjem erba’ motivi relatati maż-żieda fil-multa fir-rigward taċ-ċirkustanzi
aggravanti. L-ewwel nett, ADM issostni li l-Kummissjoni b'mod żbaljat ikkwalifikatha bħala mexxejja ta’ l-akkordju. It-tieni
nett, ADM issostni li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali billi imponiet fuq ADM l-istess rata ta’ żieda
ta’ HLR. It-tielet nett, ADM tqis li l-Kummissjoni kisret il-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta' proporzjonalità billi ħarġet
mill-prattika deċiżjonali tagħha fir-rigward tar-rata ta’ żieda mogħtija lil ADM. Ir-raba’ nett, ADM issostni li d-Deċiżjoni
hija vvizzjata minn ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni.
B –
Fuq il-kwalifika ta’ ADM bħala mexxejja ta’ l-akkordju
1.     Introduzzjoni
214   Jirriżulta mill-punti 263 sa 266 tad-Deċiżjoni li, biex tikkonkludi li, flimkien ta’ HLR, ADM għandha tiġi kkunsidrata bħala
mexxejja ta’ l-akkordju, il-Kummissjoni qalet sostanzjalment li ADM lagħbet rwol determinanti fit-twettieq ta’ l-akkordju
kif ukoll rwol importanti fl-iżvolġiment ta’ diversi laqgħat ta’ l-akkordju. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni bbażat ruħha
fuq tliet elementi differenti.
215   L-ewwel nett, fil-punti 263 u 264 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni invokat il-fatt li, f’Jannar 1991, wara li daħlet f’dan is-suq
f’Diċembru 1990, ADM organizzat numru ta’ laqgħat bilaterali ma’ wħud mill-produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku, jiġifieri
H & R, HLR u JBL (iktar ’il quddiem il-“laqgħat bilaterali organizzati minn ADM f’Jannar 1991”). It-tieni nett, fil-punt 265
tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq dikjarazzjoni li ex rappreżentant ta’ ADM, li pparteċipa fil-laqgħat ta’ l-akkordju,
(iktar ’il quddiem l-“ex rappreżentant ta’ ADM”) għamel quddiem l-FBI waqt il-proċedura ta’
antitrust
quddiem l-awtoritajiet Amerikani kif jirriżulta minn rapport stabbilit mill-FBI (iktar ’il quddiem ir-“rapport ta’ l-FBI”)
fir-rigward, b’mod partikolari, tal-komportament li kellu rappreżentat ieħor ta’ ADM li kien ipparteċipa wkoll fil-laqgħat
ta’ l-akkordju (iktar ’il quddiem ir-“ir-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM”). It-tielet nett, fil-punt 266 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni
rreferiet għal dikjarazzjoni magħmula minn Cerestar waqt il-proċedura amministrattiva (iktar ’il quddiem id-“dikjarazzjoni
ta’ Cerestar”).
216   ADM takkuża lill-Kummissjoni li għamlet żbalji fl-evalwazzjoni ta’ kull waħda mit-tliet elementi kif ukoll li ma mmotivatx
biżżejjed id-Deċiżjoni f’dan ir-rigward. Dawn l-ilmenti jiġu eżaminati, separatament, għal kull waħda mit-tliet elementi.
Barra minn hekk, ADM issostni li dawn l-elementi ma jippermettux, f’kull każ, li jiġi konkluż li ADM kellha rwol ta’ mexxejja
fil-kuntest ta’ l-akkordju.
2.     Fuq l-allegati żbalji tal-Kummissjoni fuq ir-rwol ta’ mexxejja ta’ ADM
a)     Fuq il-laqgħat bilaterali organizzati minn ADM f’Jannar 1991
L-argumenti tal-partijiet
217   ADM tqis li l-imġiba tagħha waqt il-laqgħat li saru fix-xahar ta’ Jannar 1991 u li fiha pparteċipaw, minbarra hi stess, H
& R, HLR u JBL, m’għandhiex tiġi meqjusa bħala element li jistabbilixxi r-rwol tagħha ta’ mexxejja fi ħdan l-akkordju. F’dan
ir-rigward, ADM tiċċita partijiet mill-punt 264 tad-Deċiżjoni, li fiha l-Kummissjoni ddikjarat li “l-eżistenza ta’ numru ta’
laqgħat bilaterali bejn ADM u l-kompetituri tagħha ftit qabel l-ewwel laqgħa multilaterali ta’ l-akkordju ma [kienx] biżżejjed
biex jiġi konkluż li ADM kienet l-istigatriċi ta’ l-akkordju”.
218   F’kull każ, ADM tqis li d-Deċiżjoni hija vvizzjata minn ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni. Fil-fatt, billi ddikjarat hi
stess li l-eżistenza ta’ dawn il-laqgħat bilaterali ma kinux biżżejjed biex jiġi konkluż li ADM kient l-istigatriċi ta’ l-akkordju,
il-Kummissjoni kkontradixxiet l-analiżi tagħha stess fil-punt 263 fir-rigward ta’ l-imsemmija laqgħat.
219   Il-Kummissjoni titlob li l-argumenti ta’ ADM jiġu miċħuda.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
220   Għandu jiġi osservat li, fil-punt 263 tad-Deċiżjoni, fir-rigward tal-laqgħat bilaterali organizzati minn ADM f’Jannar 1991,
il-Kummissjoni indikat li bbażat ruħha fuq żewġ dokumenti. L-ewwel nett, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq memorandum tal-15
ta’ Jannar 1999, ippreparat minn ADM, fuq laqgħa li l-ex rappreżentant ta’ ADM fl-akkordju kellu mad-dipartimenti tal-Kummissjoni
fil-11 ta’ Diċembru 1998. It-tieni nett, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI.
221   Fir-rigward ta’ dawn il-laqgħat bilaterali li ADM organizzat f’Jannar 1991 mal-produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku,
jiġifieri H & R, HLR u JBL, il-Kummissjoni qieset li, minkejja l-fatt li ADM kienet ikkwalifikat dawn il-laqgħat bħala sempliċi
preżentazzjoni intiża għal kompetituri oħrajn, kien “probabbli ħafna li huma [kienu] lagħbu rwol determinanti fit-twaqqif
(jew it-twaqqif mill-ġdid) ta’ l-akkordju fuq l-aċidu ċitriku f’Marzu 1991”. Fil-fatt, skond il-Kummissjoni, “[m]eta rat iż-żmien
qasir ħafna li kien hemm bejn dawn il-laqgħat u l-ewwel laqgħa multilaterali ta’ l-akkordju tas-6 ta’ Marzu 1991, huwa probabbli
ħafna li l-possibbiltà li l-intenzjoni li jiġi stabbilit akkordju formalizzat kien ġie diskuss, kif jindika b’mod partikolari
l-kontenut tad-diskussjonijiet skond ir-rendikont li kien għamel impjegat ta’ ADM: minkejja li d-deskrizzjoni tad-diskussjonijiet
jibqa' mhux ċar, dan l-impjegat indika li ta’ l-inqas f’żewġ okkażjonijiet, kompetitur ġie ‘denigrat’ […] għall-mod ta’ kif
kien jiġġestixxi l-attivitajiet tiegħu fis-settur ta’ l-aċidu ċitriku”. Il-Kummissjoni qieset li “[d]in l-espressjoni ta’
riżentiment fir-rigward ta’ kompetitur akkużat li ma ġabx ruħu kif suppost fis-suq [kien] ifisser li kien hemm prova ta’ għan
antikompetittiv li tinġieb iżjed dixxiplina fis-suq” (punti 74, 75 u 263 tad-Deċiżjoni).
222   Barra minn hekk, fil-punt 264 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni żiedet li “l-eżistenza ta’ numru ta’ laqgħat bilaterali bejn ADM
u l-kompetituri tagħha ftit qabel l-ewwel laqgħa multilaterali ta’ l-akkordju ma [kienx] biżżejjed biex jiġi konkluż li ADM
kienet l-istigatriċi ta’ l-akkordju, iżda [kienet] tikkostitwixxi indikazzjoni importanti”.
223   Dwar il-fatt li ADM issostni li kien hemm żbalji fl-evalwazzjoni fir-rigward ta’ dawn il-laqgħat bilaterali, għandu jiġi kkunsidrat,
l-ewwel nett, li hija ma tikkontestax li organizzat dawn il-laqgħat. Barra minn hekk, hija ma takkużax iżjed lill-Kummissjoni
talli hija għamlet ġabra fil-qosor żbaljata tad-dokumenti li fuqhom hija bbażat f’dan ir-rigward. Madankollu, ADM issostni
li dawn il-laqgħat kellhom biss bħala għan li jippermettulha tintroduċi ruħha lill-membri l-oħra ta’ l-akkordju.
224   Issa, jekk huwa veru, kif issostni l-Kummissjoni fil-punt 264 tad-Deċiżjoni, li l-informazzjoni li l-Kummissjoni kellha dwar
dawn il-laqgħat bilaterali ma kinux waħedhom suffiċjenti biex jiġi konkluż li, f’dawn il-laqgħat, ADM kellha r-rwol ta’ istigatriċi
ta’ l-akkordju, madankollu l-Kummissjoni setgħet ġustament tqis li ż-żamma ta' tali laqgħat bilaterali, organizzati minn ADM
ftit qabel l-ewwel laqgħa multilaterali ta’ l-akkordju, kien jikkostitwixxi “indikazzjoni qawwija” li ADM kienet istigatriċi
ta’ l-akkordju.
225   L-uniku fatt li, fil-punt 264 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rrelativizzat il-valur probatorju ta' l-eżistenza ta’ dawn il-laqgħat
bilaterali fir-rigward tar-rwol ta’ istigatriċi ta’ ADM fi ħdan l-akkordju ma jfissirx li l-Kummissjoni għamlet analiżi żbaljata
ta’ l-imsemmija laqgħat. Bil-kontra, il-metodu magħżul mill-Kummissjoni juri li hija analizzat b’mod dettaljat id-dokumenti
invokati sabiex tikkonkludi li l-eżistenza ta’ dawn il-laqgħat bilaterali kienu jikkostitwixxu indikazzjoni qawwija tar-rwol
ta’ mexxejja min-naħa ta’ ADM fl-akkordju, iżda mhuwiex suffiċjenti biex jittieħdu konklużjonijiet definittivi.
226   Għaldaqstant, il-Kummissjoni m'għamlitx żball manifest ta’ evalwazzjoni meta invokat l-eżistenza ta’ dawn il-laqgħat bħala
indikazzjoni supplementari relatata ma’ żewġ elementi oħra li fuqhom ibbażat ruħha sabiex tikkonkludi li ADM kellha rwol ta’
mexxejja ta’ l-akkordju.
227   Fir-rigward ta’ dak li ssostni ADM, li kien hemm ksur ta’ l-obbligu ta' motivazzjoni, għandu jiġi osservat li l-punti 263
u 264 tad-Deċiżjoni juru b’mod ċar u inekwivoku r-raġunament ta’ l-istituzzjoni. Fil-fatt, jekk, fil-punt 263 tad-Deċiżjoni,
il-Kummissjoni qieset li l-laqgħat suċċessivi bejn ADM u, rispettivament, H & R, HLR u JBL f’Jannar 1991 wisq probabbilment
kellhom rwol determinanti fit-twaqqif ta’ l-akkordju fuq l-aċidu ċitriku f’Marzu 1991, fil-punt 264 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni
ppreċiżat il-konsegwenzi għal ADM f’dan ir-rigward billi indikat li l-eżistenza ta’ ċiklu ta’ laqgħat bilaterali bejn ADM
u l-kompetituri tagħha ftit qabel l-ewwel laqgħa multilaterali ta’ l-akkordju mhijiex suffiċjenti biex jiġi konkluż li ADM
kienet l-istigatriċi, iżda tikkostitwixxi indikazzjoni qawwija. Din il-preċiżjoni mhijiex kontradittorja u ma teffettwax il-koerenza
tar-raġunament tal-Kummissjoni. Ma tistax għaldaqstant, tiġi attribwita lilha nuqqas ta’ motivazzjoni, f’dan ir-rigward.
228   Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma kkomettiet la żball manifest ta’ evalwazzjoni u l-anqas ksur ta’ l-obbligu ta' motivazzjoni.
b)     Fuq id-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM quddiem l-FBI
Tifkira tal-fatti u tal-kontenut tad-Deċiżjoni
229   Fil-11 u t-12 ta’ Ottubru 1996, l-ex rappreżentant ta’ ADM għamel dikjarazzjoni fl-interrogazzjoni tiegħu mill-“grand jury”
fil-kuntest tal-proċedura
antitrust
imwettqa fl-Istati Uniti, li wasslet għal tranżazzjoni ġudizzjarja (
plea agreement
). Dan l-interrogatorju, li fih l-ex rappreżentant ta’ ADM ġie assistit mill-avukati tiegħu, seħħ wara l-adozzjoni ta’ inġunzjoni
(
compulsion order
). Dan l-interrogatorju ta’ lok għat-twaqqif tar-rapport ta’ l-FBI tal-5 ta’ Novembru 1996.
230   Jirriżulta minn ittra li ġiet indirizzata fil-11 ta’ Ottubru 1996 mill-awtoritajiet ta’ l-Istati Uniti lil-avukat ta' l-ex
rappreżentant ta’ ADM li dan l-interrogatorju seħħ fuq talba ta’ ADM, li aċċettat li tissottometti ruħha għal interrogatorju
bil-kundizzjoni li tkun tista' teżerċita d-drittijiet tagħha, mogħtija mill-Kostituzzjoni ta’ l-Istati Uniti, li ma tweġibx
domandi li jistgħu jwasslu għall-inkriminazzjoni tagħha (il-ħames emenda). Din l-ittra ssemmi wkoll li, qabel dan l-interrogatorju,
l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Uniti taw immunità kriminali lill-ex rappreżentant ta’ ADM fir-rigward tal-fatti li
ġew ammessi fid-dikjarazzjoni tiegħu, sakemm huwa jwieġeb b’mod sinċier u veritier id-domandi mqiegħda u li jipprovdi l-informazzjoni
kollha li huwa għandu. Barra minn hekk, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Uniti indikaw li d-dikjarazzjoni magħmula mill-ex
rappreżentant ta’ ADM fl-interrogatorju ma jistgħux jiġu użati direttament jew indirettament kontra ADM jew wieħed mill-impjegati
tagħha, waħda mill-fergħat jew waħda mill-kumpanniji li huma marbutin magħha, fil-kuntest ta’ proċedura kriminali.
231   Fl-imsemmi interrogatorju tal-11 u t-12 ta’ Ottubru 1996, l-ex rappreżentant ta’ ADM ippreżenta deskrizzjoni dettaljata ta’
kif kien jaħdem l-akkordju u tal-partijiet implikati. Huwa ta b’mod partikolari deskrizzjoni tal-laqgħat perijodiċi ta’ l-ogħla
livell (imsemmija bħala l-laqgħat tal-“
masters
” jew ukoll “G-4/5”) kif ukoll ta’ l-iżjed laqgħat tekniċi (imsemmija laqgħat tax-“
sherpas
”), laqgħat li fihom bosta drabi pparteċipa huwa stess. B’mod partikolari, fil-paġni 21 u 22 tar-rapport ta’ l-FBI, jidher
l-għoti ta’ dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM li minnha l-Kummissjoni ċċitat partijiet fil-punt 265 tad-Deċiżjoni.
232   Fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva li tmexxiet quddiem il-Kummissjoni, Bayer ikkomunikatilha r-rapport ta’ l-FBI. Barra
minn hekk, ukoll waqt il-proċedura amministrattiva, fil-11 ta’ Diċembru 1998, waqt laqgħa bejn id-dipartimenti tal-Kummissjoni
u r-rappreżentanti ta’ ADM (ara l-punt 57 tad-Deċiżjoni), il-Kummissjoni interrogat l-ex rappreżentant ta’ ADM. Wara din il-laqgħa,
ADM għaddiet memorandum mhux datat lill-Kummissjoni u intitolat “Memorandum tal-laqgħa ta' l-[ex rappreżentant ta’ ADM fi
ħdan l-akkordju] u l-Kummissjoni tal-11 ta’ Diċembru 1998”.
233   Wara, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni bbażat ruħha, b’mod partikolari, fuq id-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’
ADM kif jirriżulta mir-rapport ta’ l-FBI. Barra minn hekk, hija annettiet dan ir-rapport man-nota ta' lmenti.
234   Fl-aħħar nett, fir-risposta tagħha għan-nota ta' lmenti, ADM irreferiet għad-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant tagħha quddiem
l-FBI sabiex issostni l-importanza tal-kooperazzjoni ta’ ADM mhux biss fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni, iżda
wkoll quddiem l-awtoritajiet Amerikani. B’hekk, ADM rreferiet hija stess f’bosta drabi għar-rapport tal-FBI biex turi li hija
kienet ikkooperat bis-sħiħ fil-kuntest tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni, li l-akkordju ma kellux ħlief impatt limitat
fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku u li hija kellha tibbenefika miċ-ċirkustanzi attenwanti fil-kalkolu tal-multa. B’mod partikolari,
f’dan il-kuntest, ADM bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI sabiex turi li, fil-fehma tagħha, hija ma kellhiex ir-rwol ta’
mexxejja ta’ l-akkordju, anki jekk, b’din l-argumentazzjoni, hija ppruvat turi lill-Kummissjoni li hija kellha tibbenefika
minn ċirkustanza attenwanti.
235   Fil-punt 265 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rreferiet għar-rapport ta’ l-FBI bil-kliem li ġejjin:
“Waqt l-interrogatorju tiegħu quddiem l-FBI fl-1996, [l-ex] rappreżentant ta’ ADM fil-laqgħat ta’ l-akkordju ddikjara, b’riferenza
għal rappreżentant ieħor ta’ ADM fl-istess laqgħat, li ‘l-metodu ta’ l-arranġament G-4/5 jidher li kien l-idea ta’ [dan ir-rappreżentant
l-ieħor ta’ ADM] u li fil-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991 f’Bażilea, fejn il-ftehim [aċidu ċitriku] ġie mfassal, [dan ir-rappreżentant
l-ieħor ta’ ADM] [kellu] rwol pjuttost attiv’. Barra minn hekk, fir-rigward ta’ l-istess kollega, huwa żied li [dan ir-rappreżentant
l-ieħor ta’ ADM] kien ikkunsidrat bħala ‘l-Għaref’, u kien ġie mlaqqam ‘il-predikatur’ minn [rappreżentant ta’ JBL].” [traduzzjoni
mhux uffiċjali]
L-argumenti tal-partijiet
236   ADM issostni li l-Kummissjoni għamlet żball billi bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI bħala dokument li jistabbilixxi l-“
leadership
” ta’ ADM.
237   L-ewwel nett, ADM issostni li l-Kummissjoni ma setgħetx validament tibbaża ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI, peress li dan ir-rapport
kien parti minn elementi ta’ prova miġbura mill-awtoritajiet ta’ pajjiż terz inkarigati mill-investigazzjoni, li għalihom
mhumiex applikabbli l-protezzjonijiet proċedurali ggarantiti mid-dritt Komunitarju. ADM tippreċiża li la l-ex rappreżentant
ta’ ADM u l-anqas l-avukat tiegħu ma ngħataw l-okkażjoni li jirrevedu, japprovaw jew jiffirmaw id-dikjarazzjoni.
238   Dikjarazzjonijiet simili ġew ikkunsidrati bħala li ftit jistgħu jiġu fdati quddiem il-qrati ta’ l-Istati Uniti. Barra minn
hekk, ADM tosserva li, fis-sentenza tagħha ta’ l-10 ta’ Novembru 1993, Otto (C-60/92, Ġabra p. I-5683, punt 20), il-Qorti
tal-Ġustizzja ammettiet li l-informazzjonijiet li nkisbu fil-kuntest ta’ proċedura nazzjonali li ma jirrelatawx mad-dritt
irrikonoxxut mill-Komunità tad-difiża kontra l-awtoinkriminazzjoni jistgħu, ċertament, jingħataw lill-Kummissjoni, b’mod partikolari
minn parti interessata. Madankollu, il-Qorti tal-Ġustizzja ġġudikat li kien jirriżulta mis-sentenza tagħha tat-18 ta’ Ottubru
1989, Orkem vs Il-Kummissjoni (374/87, Ġabra p. 3283), li l-Kummissjoni – ukoll, f’dan il-każ, bħala awtorità nazzjonali –
m’għandhiex tuża dawn l-informazzjonijiet bħala miżura ta’ prova ta’ ksur tar-regoli tal-kompetizzjoni fil-kuntest ta’ proċedura
li tista' twassal għal sanzjonijiet, jew bħala indikazzjoni li tiġġustifika l-ftuħ ta’ investigazzjoni qabel it-tali proċedura.
239   ADM tippreċiża li hija ma tippretendix li l-awtoritajiet ta’ l-Istati Uniti m’applikawx il-garanziji proċedurali. Hija tindika
li l-ex rappreżentant ta’ ADM kien fil-fatt assistit mill-avukat tiegħu u kien kiseb immunità mill-proċeduri kriminali. Madankollu,
ADM issostni li huma elementi ta’ prova miġbura fil-kuntest tal-proċedura mwettqa minn pajjiż terz, li għaliha mhumiex applikabbli
l-garanziji mogħtija mid-dritt Komunitarju. Il-Kummissjoni ma tistax evidentement ma tiddeterminax il-valur ta’ prova ta’
dokument jekk hija ma tifhimx kif ġiet stabbilita, l-anqas il-garanziji proċedurali li ppreċedew it-tfassil tagħha, inklużi
l-fatturi determinanti bħal li jsir magħruf jekk l-imsemmi dokument ġiex stabbilit taħt ġurament jew sottomess għar-reviżjoni
tax-xhud jew ta’ l-avukat tiegħu.
240   It-tieni nett, ADM tikunsidra li l-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI peress li hija ma kellhiex
l-opportunità teżerċita d-drittijiet tagħha tad-difiża kontra awtoinkriminazzjoni, bħal dawk irrikonoxxuti mis-sentenza Orkem
vs Il-Kummissjoni, punt 238 supra. ADM iżżid li huwa mingħajr rilevanza li r-rinunċja minn proċedimenti li jikkonċernaw ADM
hija applikabbli biss għal proċedura kriminali.
241   ADM tfakkar li d-dikjarazzjoni kkonċernata ġiet magħmula mill-ex rappreżentant ta’ ADM u kienet is-suġġett ta’ rinunzja tad-drittijiet
tad-difiża kontra awtoinkriminazzjoni bil-kundizzjoni li l-imsemmija dikjarazzjoni ma tiġix użata mill-awtoritajiet Amerikani
kontra, b’mod partikolari, l-ex rappreżentant ta’ ADM jew kontriha stess. Hija tkompli tgħid li madankollu, bil-kontra ta’
l-awtoritajiet ta’ l-Istati Uniti, il-Kummissjoni ma tagħtux, waqt il-proċedura li hija kienet bdiet, l-opportunità jeżerċita
d-dritt ta’ oppożizzjoni tiegħu għall-awtoinkriminazzjoni fir-rigward tad-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM. ADM
ma tikkontestax li l-Kummissjoni setgħet tinvoka partijiet mir-rapport ta’ l-FBI li jaqblu max-xhieda diretta ta' l-ex rappreżentant
ta’ ADM quddiem il-Kummissjoni. Issa, ADM issostni li x-xhieda diretta ta' l-ex rappreżentant tagħha quddiem il-Kummissjoni
ma tirrelatax mal-punti relatati mal-“
leadership
” li fuqhom hija bbażat ruħha meta rreferiet għar-rapport ta’ l-FBI. ADM tikkontesta lill-Kummissjoni li interrogat l-ex rappreżentant
tagħha personalment u li kellha l-opportunità sħiħa li tinterrogah direttament mhux b’domandi bil-miktub, iżda talli ma ppruvatx
issir taf jekk ADM kinitx mexxejja, tant li hija ma għamlitx hekk iżjed il-quddiem, f’mument kwalunkwe ta’ l-investigazzjoni.
242   It-tielet nett, ADM issostni li, għal tliet raġunijiet, ir-rapport ta’ l-FBI mhuwiex intrinsikament affidabbli.
243   L-ewwel nett, ADM tirrimarka li r-rapport ġie mfassal minn aġenti ta’ l-FBI u minn maġistrati Amerikani prosekuturi intenzjonati
li jressqu l-kawża tagħhom. Rapporti simili ġew skartati mill-proċedura quddiem il-ġurisdizzjoni Amerikana bħala elementi
ta’ prova b’allegazzjonijiet u għaldaqstant, inammissibbli, minħabba li investigaturi li jippruvaw jistabbilixxu dokument
sod għal kawża kriminali jistgħu jiġu mitluba ma jipreżentawx rendikont eżawrjenti ta’ dak li ddikjara l-persuna interrogata.
244   It-tieni nett, ADM terġa ssostni l-punt li jgħid li la l-ex rappreżentant ta’ ADM u l-anqas l-avukat tiegħu ma kellhom l-opportunità
jaqraw, japprovaw jew jiffirmaw id-dikjarazzjoni u li, sentejn wara, waqt kontro eżami bbażat fuq ix-xhieda tiegħu fis-seduta,
meta l-ex rappreżentant ta’ ADM deher bħala xhud imħarrek mill-awtoritajiet ta’ l-Istati Uniti, dan kien iddikjara li ma kienx
qara r-rapport ta’ l-FBI minn qabel. Barra minn hekk, ADM tirrimarka li waqt dan l-interrogatorju, l-ex rappreżentant ta’
ADM kien iddubita mill-eżattezza tal-parti tar-rapport li kien ġie sottomess lilu f’din l-okkażjoni.
245   It-tielet nett, ADM tqis li r-rapport ta’ l-FBI għandu kontradizzjoni interna fir-rigward tar-rwol ta’ mexxejja li hija suppost
kellha. Fil-fatt, ADM issostni li filwaqt li l-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-parti tar-rapport, fil-paġna 22, li tgħid li
min kien fuq l-ex rappreżentant ta’ ADM kien fassal il-ftehim, u kellu rwol attiv fil-laqgħa inizjali tas-6 ta’ Marzu 1991,
fil-paġna 7 tar-rapport huwa ppreċiżat, fir-rigward ta’ din l-istess laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991, li “[l]-laqgħa kienet ‘manifestament
immexxija mi[r-rappreżentant ta’ HLR]’, li l-ex rappreżentant ta’ ADM kien għażel bħala ‘l-protagonista prinċipali’”.
246   ADM iżżid li jirriżulta mill-memorandum tal-11 ta’ Diċembru 1998 (ara l-punt 232 supra) li “[r-rappreżentant ta’ HLR] […]
iggarantixxa l-preżenza ta’ dan il-grupp informali”, li “ADM ma pparteċipatx” u li “[r-rappreżentanti ta’ ADM] illimitaw rwieħhom
biss li jisimgħu” (p.3).
247   Ir-raba’ nett, ADM tinvoka d-dikjarazzjonijiet ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM u ta’ l-avukat tiegħu magħmula fis-26 ta’ Frar
2002 għall-bżonnijiet tal-proċedura preżenti.
248   Fir-rigward tad-dikjarazzjoni ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM, ADM tosserva li huwa jippreċiża li n-noti li huwa
stess kien ħa mir-risposti mogħtija mill-ex rappreżentant ta’ ADM fl-interrogatorju quddiem l-FBI juru li r-rapport ta’ l-FBI
jvarja bi ftit, iżda b'mod kunsiderevoli, fuq ir-rilevanza effettiva tar-risposti mogħtija mill-ex rappreżentant ta’ ADM f'dak
li jikkonċerna preċiżament il-kwistjoni tal-
leadership
. ADM tirrimarka li n-noti ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant tagħha kienu jaqblu mad-dikjarazzjonijiet tal-klijient tiegħu,
filwaqt li r-rapport ta’ l-FBI jiċċita konsegwentement il-kliem użati mill-ex rappreżentant ta’ ADM.
249   Fil-fatt, l-ewwel nett, jirriżulta min-noti ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM li huwa kien qal li r-rwol tar-rappreżentant
l-ieħor ta’ ADM fil-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991 kien “raġonevolment attiv”. Ir-rapport ta’ l-FBI jieħu in kunsiderazzjoni
din il-parteċipazzjoni billi jikkwalifikaha bħala “rwol attiv”, iżda ħalla r-restrizzjoni avverbjali importanti ċċitata iktar
’il fuq.
250   It-tieni nett, jirriżulta minn noti ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM li l-FBI ma talbitux jekk l-implementazzjoni
tal-ftehim tal-“G-4/G-5” kinitx idea tar-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM. Iżjed preċiżament, fil-kuntest ta’ numru ta’ domandi
relatati ma’ l-akkordju, kien ġie mistoqsi lill-ex rappreżentant ta’ ADM jekk “kienx jidher li kien jirrigwarda idea [tar-rappreżentant
l-ieħor ta’ ADM]”, li għaliha l-ex rappreżentant ta’ ADM kien wieġeb “iva”. B’hekk, id-domandi kienu bbażati fuq li jsir magħruf
jekk l-adeżjoni ta’ ADM fl-akkordju kinitx l-idea tar-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM u mhux jekk l-implementazzjoni tal-ftehim
kienx l-idea ta’ l-imsemmi rappreżentant. Id-domanda u r-risposta huma mill-inqas ambigwi ħafna u ma jistgħux jiġu assimilati
mad-dikjarazzjoni affermattiva li tinsab fir-rapport ta’ l-FBI, li jgħid li “l-implementazzjoni tal-ftehim G-4/G-5 tidher
li hi l-idea ta[r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM]”. Min-naħa l-oħra, ADM issostni li, fir-rigward tad-diskussjonijiet relatati
ma’ l-implementazzjoni ta’ l-akkordju mwettaq fil-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991, in-noti ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant
ta’ ADM juru li dan ta’ l-aħħar iddikjara, mingħajr l-ebda ambigwità, li r-rappreżentant ta’ HLR kien il-parteċipant prinċipali,
kien jirrakkomanda sistema ta’ kwoti. Barra minn hekk, jirriżulta minn dan li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM “ma kienx tkellem
ħafna” u li dan ta’ l-aħħar “kellu d-drawwa li waqt il-laqgħat, jisma' u jara dak li jiġri”. ADM tippreċiża li dan jaqbel
mad-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant tagħha li tgħid li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM “ma [kien] qatt ipprova jmexxi”
u li “oħrajn kienu għamlu hekk qabel”.
251   It-tielet nett, ADM tosserva li n-noti ta’ l-avukat ta' l-ex rappreżentant tagħha jindikaw li huwa ma użax il-kliem “l-Għaref”
fir-rigward tar-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM.
252   Fir-rigward tad-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM, ADM issostni li huwa kien ukoll ikkonferma li d-dikjarazzjonijiet
li huwa kien jiftakar kienu differenti minn dawk attribwiti lilu fir-rapport ta’ l-FBI fuq tliet punti.
253   L-ewwel nett, jirriżulta li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM ftit li xejn ikkontribwixxa fil-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991 u
ma jistax jiġi meqjus bħala li kien hu li mexxa.
254   Wara, jidher fid-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM li r-rappreżentant ta’ HLR kien stieden lill-ex rappreżentant
ta’ ADM u r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM għal-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991, kien mexxa l-laqgħa u kien irrakkomanda s-sistema
ta’ informazzjoni u ta’ kontroll relatata ma’ l-implementazzjoni ta’ l-akkordju.
255   Jirriżulta minn dan li l-ex rappreżentant ta’ ADM ma jiftakarx li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM kien ġie mlaqqam l-“Għaref”,
imma kien jiftakar li r-rappreżentant ta’ JBL, li pparteċipa bħala president fil-laqgħat ta’ l-akkordju mix-xahar ta’ Mejju
1994, kien isejjaħ lir-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM il-“predikatur”. Barra minn hekk, jirriżulta minn dan li l-ex rappreżentant
ta’ ADM kien jippreżumi li dawn l-ismijiet kienu użati peress li r-“[rappreżentant l-ieħor ta’ ADM] ġeneralment kellu komportament
riżervat u ma kienx jitkellem ta’ spiss ħlief jekk kellu komunikazzjoni importanti x'jagħti”. Fl-aħħar nett, jirriżulta li
l-espressjoni “l-Għaref” ma ġiex użat biex jiddistingwi r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM.
256   Il-ħames nett, ADM issostni li r-rapport ta’ l-FBI huwa inkompatibbli mal-konklużjonijiet tal-Kummissjoni. Fil-fatt, ADM tosserva
li, fil-punt 265 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni tipprova tpinġi lir-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM, billi tibbaża ruħha fuq
ir-rapport ta’ l-FBI, bħala persuna li kellha rwol ta’ mexxejja fil-laqgħa inizjali ta’ l-akkordju, fis-6 ta’ Marzu 1991,
meta, fil-punt 78 tad-Deċiżjoni, hija tinnota li din il-laqgħa “kienet ġiet organizzata u mmexxija minn rappreżentant ta’
[HLR]”.
257   B’hekk, ADM issostni li din id-deskrizzjoni tal-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991 hija differenti minn dik li l-Kummissjoni kienet
għamlet fin-nota ta' lmenti. Fil-fatt, fil-punt 62 tagħha, il-Kummissjoni nnutat li din il-laqgħa kienet “organizzata u kienet
immexxija mi[r-rappreżentant ta’ HLR]”.
258   ADM iżżid li r-rwol ċentrali tar-rappreżentant ta’ HLR fil-laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991 jirriżulta wkoll mill-punti 85 u 89
tad-Deċiżjoni.
259   Il-Kummissjoni titlob li l-argumenti kollha ta’ ADM jiġu miċħuda.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
–       Introduzzjoni
260   ADM tqajjem żewġ tipi ta’ lmenti differenti. L-ewwel nett, hija ssostni li, billi bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI, il-Kummissjoni
kisret il-garanziji proċedurali previsti mid-dritt Komunitarju. It-tieni nett, ADM tqis li l-Kummissjoni m’evalwatx korrettament
il-kontenut tar-rapport ta’ l-FBI.
–       Dwar l-argument li l-Kummissjoni kisret il-garanziji proċedurali previsti mid-dritt Komunitarju
261   Huwa stabbilit li l-ebda dispożizzjoni ma tipprojbixxi lill-Kummissjoni milli tibbaża ruħha, bħala element ta’ prova li jista'
jservi biex jiġi kkonstatat ksur ta’ l-Artikoli 81 KE u 82 KE u li tiffissa multa, fuq dokument li, bħal f’dan il-każ jirrigwarda
rapport ta’ l-FBI, ikun ġie stabbilit fil-kuntest ta’ proċedura barra minn dik immexxija mill-Kummissjoni stess.
262   Għaldaqstant, skond il-ġurisprudenza, huwa rrikonoxxut, bis-saħħa tal-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju, li minnhom
id-drittijiet fundamentali huma parti integrali tiegħu u li fid-dawl tagħhom it-testi kollha tad-dritt Komunitarju għandhom
jiġu interpretati, id-dritt għal impriża li ma tiġix ikkontestata mill-Kummissjoni, fil-kuntest ta’ l-Artikolu 11 tar-Regolament
Nru 17, li tiddikjara l-parteċipazzjoni tagħha għal ksur (sentenza Orkem vs Il-Kummissjoni, punt 238 supra, punt 35). Il-protezzjoni
ta’ dan id-dritt jimplika, fil-każ li tiġi kkontestata l-portata ta’ domanda, li jiġi vverifikat jekk risposta tad-destinatarju
tkunx effettivament ekwivalenti għal dikjarazzjoni ta’ ksur, tat-tip li tkun ta’ ħsara għad-drittijiet tad-difiża (ara s-sentenzi
tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Ottubru 2002, Limburgse Vinyl Maatschappij
et
vs Il-Kummissjoni, C-238/99 P, C-244/99 P, C-245/99 P, C-247/99 P, C-250/99 P sa C-252/99 P u C-254/99 P, Ġabra p. I-8375,
punt 273, u tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Frar 2001, Mannesmannröhren-Werke vs Il-Kummissjoni, T-112/98, Ġabra p. II-729,
punt 64).
263   Huwa veru li s-sitwazzjoni fattwali ta’ dan il-każ hija differenti minn dawk tal-kawżi ċċitati iktar ’il fuq, li fihom il-Kummissjoni
kienet għamlet xi domandi lil impriżi li kellhom id-dritt li jirrifjutaw li jirrispondu.
264   Madankollu, meta, bħal f’dan il-każ, il-Kummissjoni tibbaża ruħha, fil-kuntest ta’ l-evalwazzjoni ħielsa tagħha ta’ l-elementi
ta’ prova li hija għandha, fuq dikjarazzjoni magħmula f’kuntest differenti minn dak tal-proċedura mwettqa quddiem il-Kummissjoni,
u meta din id-dikjarazzjoni potenzjalment tirrigwarda informazzjonijiet li l-impriża kkonċernata kellha d-dritt li tirrifjuta
li tgħaddi lill-Kummissjoni bis-saħħa tal-ġurisprudenza Orkem vs Il-Kummissjoni, punt 238 supra, din ta’ l-aħħar hija marbuta
li tiggarantixxi lill-impriża kkonċernata drittijiet proċedurali ekwivalenti għal dawk mogħtija mill-imsemmija ġurisprudenza.
265   Ir-rispett ta’ dawn il-garanziji proċedurali jimplika, fil-kuntest bħal dak tal-każ ikkonċernat, li l-Kummissjoni hija marbuta
li teżamina
ex officio
jekk, l-ewwel nett, jeżistux dubji serji fir-rigward tar-rispett tad-drittijiet proċedurali tal-partijiet ikkonċernati fil-kuntest
tal-proċedura li fiha huma kienu għamlu tali dikjarazzjonijiet. Fin-nuqqas ta' tali dubji serji, id-drittijiet proċedurali
tal-partijiet ikkonċernati għandhom jiġu kkunsidrati bħala li ġew suffiċjentement iggarantiti jekk, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni
tindika b’mod ċar, f’dan il-każ billi tannetti d-dokumenti kkonċernati ma’ din il-komunikazzjoni, li hija għandha l-intenzjoni
tibbaża ruħha fuq id-dikjarazzjonijiet ikkonċernati. B’dan il-mod, il-Kummissjoni tippermetti lil partijiet ikkonċernati li
jieħdu pożizzjoni fir-rigward mhux biss tal-kontenut ta’ dawn id-dikjarazzjonijiet, iżda wkoll għal irregolaritajiet eventwali
jew għal ċirkustanzi partikolari li jkunu xekklu jew il-formulazzjoni tagħhom, jew il-preżentata tagħhom quddiem il-Kummissjoni.
266   Fil-każ ikkonċernat, l-ewwel nett, għandu jittieħed in kunsiderazzjoni li r-rapport ta’ l-FBI ġie mgħoddi lill-Kummissjoni
minn kompetitriċi ta’ ADM, Bayer, li kienet ukoll parti mill-akkordju (ara l-punt 232 supra) u li ADM ma sostnietx li dan
id-dokument ġie f’idejn Bayer jew il-Kummissjoni b’mod illegali.
267   It-tieni nett, għandu jiġi kkonstatat li r-rapport ta’ l-FBI jikkostitwixxi dokument stabbilit mill-awtorità kompetenti ta’
l-Istati Uniti biex jiġu ppersegwiti l-kartellijiet sigrieti, li ġie mressaq quddiem il-qrati Amerikani fil-proċedimenti li
fihom l-istess akkordju kien is-suġġett. Dan ma kellu ebda sinjal estern li seta' jġiegħel il-Kummissjoni tiddubita mill-valur
probatorju tiegħu. Fir-rigward li f’dan il-kuntest ADM tinvoka l-fatt li, fl-ittra indirizzata fil-11 ta’ Ottubru 1996 mill-awtoritajiet
kompetenti ta’ l-Istati Uniti lill-avukat ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM, ġie ppreċiżat li l-informazzjoni mogħtija minnu
f’dan ir-rapport ma setgħet tiġi użata la kontrih u l-anqas kontra ADM, għandu jiġi nnutat li din ir-riżerva tirreferi espliċitament
għal proċeduri kriminali fis-sens tal-ġurisdizzjoni legali ta’ l-Istati Uniti u mhux għal proċeduri bħal dawk mwettqa quddiem
il-Kummissjoni.
268   It-tielet nett, u iżjed fundamentalment, għandu jiġi mfakkar li, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni indikat li kellha l-intenzjoni
tibbaża ruħha fuq dan ir-rapport u li hija annettiet dan id-dokument ma’ din il-komunikazzjoni. Hija ppermettiet b'hekk lil
ADM tieħu pożizzjoni fir-rigward mhux biss fuq il-kontenut ta’ dan id-dokument, iżda wkoll fuq irregolaritajiet eventwali
jew ċirkustanzi partikolari li kienu jeffettwaw kemm it-twaqqif tiegħu, bħal dawk imqajma quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza
(ara b’mod partikolari l-punti 243 u 244 supra), kemm għall-preżentata tiegħu quddiem il-Kummissjoni, irregolaritajiet jew
ċirkustanzi li minħabba fihom, skond ADM, il-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża ruħha fuq dan id-dokument mingħajr ma tikser
id-drittijiet proċedurali ggarantiti mid-dritt Komunitarju.
269   ADM għaldaqstant ma għamlet l-ebda kritika fir-risposta tagħha għan-nota ta' lmenti fir-rigward tal-kunsiderazzjoni ta’ dan
id-dokument mill-Kummissjoni. Bil-kontra, hija bbażat ruħha espressament fuq dan id-dokument biex issostni l-argumenti tagħha,
inkluż fejn tirrigwarda l-kwistjoni li jsir magħruf jekk hija kellhiex rwol ta’ mexxejja fi ħdan l-akkordju. Barra minn hekk,
ADM ma tippretendix ukoll li f’xi mument ieħor tal-proċedura amministrattiva hija ġibdet l-attenzjoni tal-Kummissjoni fuq
in-nuqqas ta’ affidabbiltà tar-rapport ta’ l-FBI jew li talbet lill-Kummissjoni tinterroga l-ex rappreżentant ta’ ADM fir-rigward
tal-verità ta’ l-affarijiet allegati f’dan ir-rapport.
270   Fit-tali sitwazzjoni, il-Kummissjoni ma kisritx id-drittijiet proċedurali ggarantiti mid-dritt Komunitarju billi bbażat ruħha
fuq ir-rapport ta’ l-FBI, fl-evalwazzjoni ħielsa tagħha tal-provi li hija kellha.
–       Dwar l-argument li l-Kummissjoni ma evalwatx korrettament il-kontenut tar-rapport ta’ l-FBI
271   Fir-rigward ta’ dak li ADM issostni, li r-rapport ta’ l-FBI għandu kontradizzjonijiet interni (punt 245 supra), għandu jiġi
kkonstatat li, fil-parti tar-rapport ta’ l-FBI li fuqha l-Kummissjoni bbażat ruħha fil-punt 265 tad-Deċiżjoni, l-ex rappreżentant
ta’ ADM kien iddikjara li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM ġie bl-idea tal-ftehim u kellu rwol attiv fl-ewwel laqgħa ta’ l-akkordju,
fis-6 ta’ Marzu 1991. B’hekk, huwa żied li r-rappreżentant l-ieħor ta’ ADM kien meqjus bħala l-“Għaref”, u kien ukoll imlaqqam
il-“predikatur” mir-rappreżentant ta’ JBL. Barra minn hekk, fil-paġna 7 ta’ l-imsemmi rapport, huwa ppreċiżat, fir-rigward
ta’ din l-istess laqgħa tas-6 ta’ Marzu 1991, li “[l]-laqgħa kienet ‘immexxija b’mod manifest mi[r-rappreżentant ta’HLR]’,
li huwa msejjaħ mill-ex rappreżentant ta’ ADM bħala ‘l-protagonist prinċipali’”.
272   Jirriżulta minn dan li l-ex rappreżentant ta’ ADM kellu l-impressjoni li r-rappreżentanti ta’ ADM u ta’ HLR kellhom rwol determinanti
waqt din il-laqgħa, wieħed (dak ta’ HLR) essenzjalment billi organizza u mexxa l-laqgħa, l-ieħor (dak ta’ ADM) billi kellu
rwol preponderanti fit-tfassil tal-ftehim konklużi.
273   Huwa b’hekk li l-Kummissjoni tat din l-interpretazzjoni lid-dokument. Fil-fatt, jirriżulta mill-punti 268 sa 272 tad-Deċiżjoni
li hija qieset li kemm ADM u HLR kellhom rwol ta’ mexxejja ta’ l-akkordju. Fil-punt 269, il-Kummissjoni bbażat ruħha f’dan
ir-rigward fuq ir-rapport ta’ l-FBI, anki jekk hija ċċitat parti oħra minn dik invokata minn ADM.
274   Għaldaqstant, ADM b'mod żbaljat tinvoka l-eżistenza ta’ kontradizzjonijiet interni fir-rapport ta’ l-FBI.
275   Fir-rigward ta’ l-argument li ADM issib kuntradizzjonijiet bejn ir-rapport ta’ l-FBI u d-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant
ta’ ADM quddiem il-Kummissjoni, bħal ma jirriżulta mill-memorandum miktub minn ADM (punt 246 supra), għandu jiġi osservat
li, jekk jiġi għall-inqas issupponut li d-deskrizzjoni tar-rwol interpretat mir-rappreżentanti ta’ ADM waqt il-laqgħat ikkonċernati
kienet differenti min dik li tirriżulta mir-rapport ta’ l-FBI, ma jfissirx li, anki kif kien ġie deċiż fil-punt 270 supra,
il-Kummissjoni setgħet validament tibbaża ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI u l-Kummissjoni m’għandhiex tiġi akkużata li tat
iżjed kredibbiltà lir-rapport ta’ l-FBI mill-memorandum stabbilit minn ADM relatat ma’ l-interrogatorju ta’ l-istess ex rappreżentant
ta’ ADM quddiem il-Kummissjoni, li kien sar
in tempore suspecto
.
276   Fir-rigward ta’ l-argument li ADM issostni li jeżistu kuntradizzjonijiet fil-konklużjonijiet ta’ l-istess Kummissjoni li jinsabu
fid-Deċiżjoni u fin-nota ta' lmenti (punti 256 sa 258 supra), għandu jiġi rrimarkat li, fil-punti 78, 85 u 89 tad-Deċiżjoni
u fil-punt 62 tan-nota ta' lmenti, huwa indikat li kien ir-rappreżentant ta’ HLR li kien organizza u mexxa l-laqgħa tas-6
ta’ Marzu 1991. Madankollu, dan il-fatt ma jinvalidax il-konklużjoni tal-Kummissjoni fir-rigward tal-kwalità ta’ mexxejja
konġunta ta’ ADM. Fil-fatt, xejn ma jmur kontra li, bħal f’dan il-każ, waħda mill-partijiet tmexxi u torganizza laqgħa filwaqt
li l-parti l-oħra jkollha rwol attiv prinċipali, bħal ma joħroġ mill-punt 265 tad-Deċiżjoni, u li ż-żewġ partijiet jiġu meqjusa
bħala mexxejja ta’ l-akkordju minħabba r-rwoli rispettivi tagħhom.
277   Fir-rigward ta’ l-argument li bih ADM tinvoka dikjarazzjonjiet ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM u ta’ l-avukat tiegħu, magħmula
fis-26 ta’ Frar 2002 għall-bżonnijiet tal-proċedura preżenti, li jinkludu deskrizzjoni differenti tad-dikjarazzjonijiet magħmula
mill-ex rappreżentant ta’ ADM quddiem l-FBI (punti 247 sa 255 supra), huwa biżżejjed li jiġi mfakkar li ADM qatt ma sostniet,
waqt il-proċedura amministrattiva quddiem il-Kummissjoni, li r-rapport ta’ l-FBI ma kellux deskrizzjoni eżatta tad-dikjarazzjonijiet
magħmula mill-ex rappreżentant ta’ ADM (ara l-punt 234 supra). B’hekk, il-Kummissjoni m’għamlitx żball manifest ta’ evalwazzjoni
meta tat validità probatorja superjuri lir-rapport ta’ l-FBI, imressaq waqt il-proċedura amministrattiva, meta mqabbel ma’
dikjarazzjonijiet preċedenti magħmula
in tempore suspecto
għall-bżonnijiet tal-proċedura preżenti.
278   Għaldaqstant, ADM ma stabbilietx li l-Kummissjoni evalwat b’mod żbaljat il-kontenut tar-rapport ta’ l-FBI.
279   Jirriżulta minn kull ma ntqal li l-Kummissjoni m’għamlitx żball manifest fl-evalwazzjoni tar-rapport ta’ l-FBI.
c)     Fuq id-dikjarazzjoni ta’ Cerestar
L-argumenti tal-partijiet
280   L-ewwel nett, ADM tqis li, anki li kieku kellu jiġi ammess li l-Kummissjoni setgħet tibbaża ruħha fuq l-element ta’ prova
mogħtija minn Cerestar, it-tmexxija tal-laqgħat tax-
sherpas
tindika li l-iżjed li kien hemm kienet parteċipazzjoni attiva fl-akkordju, iżda mhux l-eżerċizzju ta’ “
leadership
” fuq din ta’ l-aħħar.
281   Fil-fatt, ADM issostni li l-laqgħat tax-
sherpas
kienu laqgħat ta’ membri ta’ livell inqas għoli mill-ġerarkija ta’ kull waħda mill-partijiet ikkonċernati. Huma nżammu biss
mix-xahar ta’ Ġunju 1993 u kellhomx bħala għan biss l-eżami ta’ kwistjonijiet tekniċi (punt 117 tad-Deċiżjoni). Effettivament,
ADM tindika li xi wħud kienu relatati mhux wisq għall-ftehim illegali, iżda għal attivitajiet legalizzati minn assoċjazzjoni
kummerċjali, bħall-evalwazzjoni tal-possibbiltà ta’ użi oħrajn għall-aċidu ċitriku, bil-ħsieb li jestendu s-suq, u l-kunsiderazzjoni
ta’ lment
antidumping
kontra l-produtturi Ċiniżi. Dawn il-laqgħat jikkuntrastaw ma’ dawk tal-“
masters
” prinċipali, li nżammu waqt il-perijodu kollu ta’ l-akkordju u meta dawn inqatgħu b’deċiżjonijiet fuq punti essenzjali (iffissar
ta’ kwoti, żieda fil-prezzijiet, metodi ta’ kontroll, ħlas ta’ kumpens).
282   It-tieni nett, ADM issostni li l-element ta’ prova mogħti minn Cerestar huwa, b’mod ġenerali, suġġett għal prudenza, peress
li l-memorja li Cerestar għandha tal-laqgħat mhijiex attendibbli: xi dettalji mhumiex mogħtija ħlief għal tlieta minn 17-il
laqgħa identifikati minn Cerestar bħala laqgħat “possibbli” taħt il-kappa ta’ l-akkordju u sitta mil-laqgħat li dwarhom tiftakar
Cerestar ma seħħewx, jekk wieħed jirreferi għall-elementi ta’ prova li joħorġu minn parteċipanti oħra u mill-konstatazzjonijiet
tal-Kummissjoni.
283   It-tielet nett, ADM tqis li l-element ta’ prova mressaq minn Cerestar fir-rigward, iżjed partikolarment tal-laqgħat tax-
sherpas
, għandu elementi żbaljati. Cerestar tidentifika pożittivament waħda biss minn dawn il-laqgħat waqt il-parteċipazzjoni kollha
tagħha fl-akkordju (jiġifieri laqgħa tal-15 ta’ April 1994 fl-ajruport O’Hare ta’ Chicago) u ddikjarat li “s-Sur [D.] m’għandux
memorji preċiżi”. Issa, skond ix-xhieda tal-parteċipanti l-oħra, din il-laqgħa ma saritx. Barra minn hekk, Cerestar semmiet
tliet laqgħat oħra. Għaldaqstant, ADM issostni li Cerestar iddikjarat li ma pparteċipatx f’laqgħat oħra wara t-2 ta’ Novembru
1994, li mhijiex xi ħaġa sorprendenti, peress li ċerti laqgħat tax-
sherpas
kienu ddedikati wkoll għal kwistjonijiet li ma kellhomx x’jaqsmu ma’ l-akkordju u l-Kummissjoni m’għamlitx distinzjoni bejn
dawn il-laqgħat tax-
sherpas
u l-oħrajn.
284   Ir-raba’ nett, ADM issostni li d-dikjarazzjoni ta’ Cerestar hija inkompatibbli mad-dikjarazzjoni magħmula mill-ex rappreżentant
ta’ ADM għall-bżonnijiet tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni. Issa, meta wieħed iqis in-nuqqas ta’ affidabbiltà tad-dikjarazzjoni
ta’ Cerestar u l-inkapaċità ta’ din ta’ l-aħħar li tippreċiża d-dati jew il-postijiet li fihom effettivament seħħew dawn il-laqgħat
tax-
sherpas
, l-imsemmija dikjarazzjoni magħmula mill-ex rappreżentant ta’ ADM għall-bżonnijiet tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni kellha
tiġi kkunsidrata bħala iżjed kredibbli. Issa, hija tkompli tgħid li, skond id-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM,
ma kienx hemm xi ħadd imsejjaħ jew uffiċjalment magħżul biex imexxi l-laqgħat tar-rappreżentanti ta’ livell li jalterna fil-ġerarkija
ta’ l-impriżi parteċipanti u huwa żbaljat li jiġi allegat li kien jipprepara d-dokumenti u kien jissuġġerixxi figuri. ADM
tammetti li huwa veru li l-ex rappreżentant tagħha okkażjonalment kien jipprepara xi dokumenti għal-laqgħat, iżda huwa wkoll
veru li l-parteċipanti l-oħra kienu jagħmlu l-istess. Bl-istess mod, il-parteċipanti kollha kienu ħadu parti fil-propożizzjonijiet
tal-prezzijiet. L-uniċi drabi li fihom l-ex rappreżentant ta’ ADM kien jiftakar li kien ipprepara figuri għall-parteċipanti
oħrajn kien jikkonċerna l-applikazzjoni ta’ rata tal-kambju tal-prezz miftiehem, li seħħ rarament.
285   Il-Kummissjoni tiċħad l-argumenti ta’ ADM.
Il-kunsiderazzjonjiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
286   L-ewwel nett, għandu jiġi osservat li, fil-punt 226 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni rreferiet bil-kliem li ġejjin għad-dikjarazzjoni
magħmula minn Cerestar:
“Fid-dikjarazzjoni tagħha tal-25 ta’ Marzu 1999, Cerestar [...] tafferma wkoll li, ‘minkejja li [r-rappreżentanti ta’ HLR
u ta’ JBL] kienu normalment imexxu l-laqgħa ‘
masters
’, [Cerestar] kellha l-impressjoni ċara li [r-rappreżentant ta’ ADM] kellu rwol ta’ mexxej. [Ir-rappreżentant ta’ ADM] kien
imexxi l-laqgħat [tax-]
sherpa
[
s
] u kien ġeneralment jipprepara d-dokumenti u l-proposti għall-figuri li jridu jiġu diskussi’.”
287   Fir-rigward tar-“rwol ta’ mexxej” li, skond id-dikjarazzjoni ta’ Cerestar, l-ex rappreżentant ta’ ADM kellu fi ħdan il-laqgħat
ta’ l-akkordju fl-ogħla livell (laqgħat imsemmija tal-“
masters
”), għandu jiġi nnutat li ADM intrabtet li ssostni li jirriżulta mid-dikjarazzjonijiet tagħha stess li hija ma’ kellhiex “rwol
ta’ mexxej” fil-kuntest ta’ dawn il-laqgħat u li d-dikjarazzjonijiet tagħha kellhom l-istess valur ġuridiku ta’ dawk ta’ Cerestar.
288   Issa, hemm lok li jiġi kkonstatat li d-deskrizzjoni mogħtija minn Cerestar f’dan ir-rigward taqbel ma dik mogħtija mill-ex
rappreżentant ta’ ADM fir-rapport ta’ l-FBI. Fir-rigward tal-kredibbiltà li għandha tingħata lid-dikjarazzjoni ta’ Cerestar,
għandu jiġi rrimarkat li huwa stabbilit li Cerestar ma kellhiex rwol attiv fi ħdan l-akkordju, meta din ma ġietx ukoll meqjusa
bħala ċirkustanza attenwanti (ara l-punti 282 u 283 tad-Deċiżjoni).
289   Fir-rigward tar-rwol interpretat mill-ex rappreżentant ta’ ADM fi ħdan il-laqgħat imwettqa fuq livell tekniku (laqgħat imsemmija
“
sherpas
”), għandu jiġi osservat li Cerestar iddikjarat li, b’mod ġenerali, din kienet organizzat u mexxiet laqgħat u kienet għamlet
proposti tekniċi. Hija għaldaqstant mingħajr rilevanza li, fid-dikjarazzjoni tagħha, Cerestar ma tatx dettalji ħlief għal
ċerti laqgħat ta’ l-akkordju.
290   Fl-aħħar nett, il-Qorti tal-Prim’Istanza diġà ġġudikat li ADM ma setgħetx validament tinvoka allegata inkompatibbiltà tad-dikjarazzjoni
ta’ Cerestar mad-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM għall-bżonnijiet tal-proċedura quddiem il-Kummissjoni. Fil-fatt,
il-Kummissjoni m’għamlitx żball manifest ta’ evalwazzjoni billi tat lil din id-dikjarazzjoni saħħa probatorja superjuri għad-dikjarazzjonijiet
magħmula
in tempore suspecto
għall-bżonnijiet tal-proċedura ġudizzjarja preżenti.
291   Għaldaqstant, il-Kummissjoni m’għamlitx żball manifest fl-evalwazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ Cerestar.
3.     Fuq il-kwalifika ta’ ADM bħala mexxejja fil-kuntest ta’ l-akkordju
a)     L-argumenti tal-partijiet
292   Billi bbażat ruħha fuq il-prattika deċiżjonali tal-Kummissjoni, ADM issostni li, jekk kellu jiġi meqjus li l-Kummissjoni m’għamlitx
żball billi bbażat ruħha fuq ir-rapport ta’ l-FBI u d-dikjarazzjoni ta’ Cerestar, l-elementi invokati mill-Kummissjoni abbażi
ta’ dawn id-dokumenti jippermettu l-iżjed li jiġi konkluż li ADM kellha rwol attiv fl-akkordju, iżda mhux li ADM kellha rwol
ta’ mexxejja.
293   Fil-fatt, skond ADM, il-Kummissjoni tammetti li hija ma kinitx l-istigatriċi ta’ l-akkordju (punt 264 tad-Deċiżjoni), ma ġietx
fdata bħala segretarjat inkarigata milli tiġbor, tikkontrolla u tqassam l-informazzjonijiet fuq il-bejgħ (punt 272 tad-Deċiżjoni),
m’aġġixxietx bħala medjatriċi fid-differenzi li kien hemm bejn il-parteċipanti (punt 270 tad-Deċiżjoni) u fl-aħħar la ġiegħlet
jew stiednet lil impriżi oħrajn biex jipparteċipaw fl-akkordju (punt 271 tad-Deċiżjoni). Madankollu, kien pjuttost lil HLR
li l-Kummissjoni kienet attribwiet kull waħda minn dawn l-elementi billi attribwiet il-fatt li HLR kienet mexxiet u organizzat
il-laqgħa inizjali tas-6 ta’ Marzu 1991 u kienet kompliet tiżgura t-tmexxija tal-laqgħat, mingħajr interruzzjoni sa Mejju
1994 (punti 120 u 268 tad-Deċiżjoni).
294   B’hekk, skond ADM, il-Kummissjoni kisret il-prattika amministrattiva tagħha kif ukoll il-prinċipju ta’ trattament ugwali.
295   Il-Kummissjoni tikkontesta s-sustanza ta’ l-argumenti ta’ ADM.
b)     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
296   Meta jkun seħħ ksur minn bosta impriżi, hemm lok, fil-kuntest tad-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi, li tiġi eżaminata
l-gravità relattiva tal-parteċipazzjoni ta’ kull waħda minnhom (sentenza Suiker Unie
et
vs Il-Kummissjoni, punt 181 supra, punt 623), li jimplika, b’mod partikolari, li għandu jiġi stabbilit rwol rispettiv fit-tul
tal-parteċipazzjoni tagħhom għall-ksur (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Lulju 1999, Il-Kummissjoni vs Anic
Partecipazioni, C-49/92 P, Ġabra p. I-4125, punt 150, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-17 ta’ Diċembru 1991, Enichem
Anic vs Il-Kummissjoni, T-6/89, Ġabra p. II-1623, punt 264).
297   Minn dan jirriżulta, b’mod partikolari, li r-rwol ta’ “kap prinċipali” interpretat minn wieħed jew iżjed impriżi fil-kuntest
ta’ akkordju għandu jittieħed in kunsiderazzjoni għall-finijiet tal-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa, safejn dawn l-impriżi
li kellhom tali rwol ikollhom, b’dan il-fatt, iġibu responsabbiltà partikolari meta mqabblin ma’ impriżi oħrajn (sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Finnboard vs Il-Kummissjoni, C-298/98 P, Ġabra p. I-10157, punt 45; sentenza
Mayr-Melnhof vs Il-Kummissjoni, punt 180 supra, punt 291).
298   Il-punt 2 tal-linji gwida, taħt it-titolu ta’ “ċirkustanzi aggravanti”, għandu lista mhux eżawrjenti taċ-ċirkustanzi li jistgħu
jagħtu lok għal żieda ta’ l-ammont bażiku tal-multa li fosthom jinsab, b’mod partikolari, ir-“rwol ta’ mexxejja jew ta’ istigatriċi
tal-ksur”.
299   F’dan il-każ, jirriżulta mill-analiżi preċedenti li, mingħajr ma tagħmel żball manifest ta’ evalwazzjoni, il-Kummissjoni invokat
tliet elementi differenti biex tikkonkludi li, permezz ta’ HLR, ADM interpretat ir-rwol ta’ mexxejja ta’ l-akkordju, jiġifieri,
l-ewwel nett, il-laqgħat bilaterali organizzati minn ADM f’Jannar 1991, it-tieni nett, ir-rapport ta’ l-FBI u, t-tielet nett,
id-dikjarazzjoni ta’ Cerestar. Issa, dawn it-tliet indizzji invokati mill-Kummissjoni jikkonverġu f’konklużjoni waħda, jiġifieri
li, fil-fażi inizjali ta’ l-akkordju, ADM interpretat rwol ta’ istigatriċi ta’ l-akkordju u, waqt il-fażi operazzjonali ta’
l-akkordju, ADM kellha rwol predominanti meta mqabbla mal-membri l-oħra ta’ l-akkordju.
300   Jekk huwa veru li, kif tammetti l-Kummissjoni fil-punt 273 tad-Deċiżjoni, membri oħrajn ta’ l-akkordju kienu wkoll inkarigaw
ruħhom minn attivitajiet normalment marbuta ma’ l-eżerċizzju tar-rwol ta’ mexxejja, madankollu ADM ma tinvoka l-ebda argument
li fih jirriżulta li r-rwol ta’ dawn il-membri l-oħra kien ukoll partikolari bħal tagħha u ta’ HLR. Barra minn hekk, jirriżulta
mill-punt 273 tad-Deċiżjoni li l-Kummissjoni ħadet in kunsiderazzjoni l-fatt li membri oħrajn ta’ l-akkordju li kienu wkoll
ħadu sehem f’attivitajiet frekwentement marbuta ma’ l-eżerċizzju tar-rwol ta’ mexxejja meta hija ffissat l-ammont taż-żieda
għal 35 %.
301   Iċ-ċirkustanza kkonstatata minn ADM li l-Kummissjoni kienet ukoll attribwiet lil HLR ir-rwol ta’ mexxejja ma tbiddilx din
il-konklużjoni (ara l-punt 276 supra). B’hekk, il-fatt li, kif il-Kummissjoni wkoll tindika fil-punt 77 tad-Deċiżjoni, ċerti
partijiet ikkonċernati, fosthom partikolarment JBL, kienu diġà ħadu l-inizjattiva biex jistabbilixxu akkordju fis-suq ta’
l-aċidu ċitriku qabel ma ADM kienet ħadet l-inizjattivi mqajma mill-Kummissjoni ma tinvalidax il-konklużjoni li ADM kellha
rwol ta’ mexxejja fil-kuntest, b’mod partikolari, tat-twaqqif ta’ l-akkordju li kien is-suġġett tad-Deċiżjoni.
302   Għaldaqstant, il-Kummissjoni m’għamlitx żball ta’ evalwazzjoni billi kkunsidrat li ADM kienet mexxejja ta’ l-akkordju.
C –
Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn il-Kummissjoni imponiet fuq ADM l-istess rata ta’ żieda ta’ HLR
1.     L-argumenti tal-partijiet
303   ADM issostni li, anki billi taċċetta l-opinjoni tal-Kummissjoni fuq ir-rwol interpretat minnha, li jikkuntrasta mar-rwol reali
tagħha fi ħdan l-akkordju, HLR kellha rwol essenzjali fil-ftehim li jikkorrispondi għall-karatteristiċi ġeneralment meqjusa
mill-Kummissjoni bħala indizzji ta’ “
leadership
” f’kawżi oħrajn. Min-naħa l-oħra, ADM ma kellhiex rwol minuri, ftit jew wisq komparabbli ma’ dak ta’ JBL, li ġiet ikkunsdrata
bħala membru attiv ta’ l-akkordju (ara l-punti 120 u 284 tad-Deċiżjoni). Issa, ADM tikkontesta li l-Kummissjoni ma rrikonoxxietx
ċirkustanzi aggravanti lil JBL u b’hekk kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali.
304   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
305   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tosserva li jirriżulta mill-punti 268 sa 272 tad-Deċiżjoni li, biex jiġi konkluż li HLR kellha rwol
ta’ mexxejja ta’ l-akkordju, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq il-fatt li r-rappreżentant ta’ din l-impriża kien organizza u
mexxa l-ewwel laqgħa ta’ l-akkordju, li kien żgura li jmexxi l-laqgħat l-oħra sat-18 ta’ Mejju 1994 (ara l-punt 120 tad-Deċiżjoni)
u li ħa ħsieb, tul il-parteċipazzjoni tiegħu fl-akkordju, li jiżgura li dan jaħdem kif suppost billi jiġbed l-attenzjoni tal-membri
l-oħrajn ta’ l-akkordju għall-bżonn li l-affarijiet ta’ l-akkordju jiġu miżmuma sigrieti, billi jispjega lil Cerestar kif
kienu jaħdmu l-ftehim bejn il-membri meta din il-parti tingħaqad fl-akkordju.
306   Fir-rigward ta’ ADM, il-Kummissjoni essenzjalment ħadet in kunsiderazzjoni r-rwol determinanti li r-rappreżentanti tagħha
kellhom fit-tfassil ta’ l-akkordju u bħala membru attiv fil-ħidma tiegħu (ara l-punt 229 supra).
307   Issa, il-Kummissjoni validament setgħet tqis li r-rwol li ADM kellha waqt il-fażi inizjali ta’ l-akkordju kien ta’ gravità
relattiva għall-inqas ekwivalenti għal dik tar-rwol ta’ HLR.
308   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali għandu jiġi miċħud.
D –
Fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità safejn il-Kummissjoni ma tatx każ tal-prattika deċiżjonali
tagħha fir-rigward tar-rata ta’ żieda mogħtija lil ADM
1.     L-argumenti tal-partijiet
309   ADM issostni li, anki jekk wieħed jaċċetta l-pożizzjoni tal-Kummissjoni fuq ir-rwol interpretat minn ADM fi ħdan l-akkordju,
id-Deċiżjoni hija vvizzjata minn ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta’ proporzjonalità, meta l-Kummissjoni skartat
il-prattika deċiżjonali tagħha fil-kawżi preċedenti billi applikat, f’dan il-każ, żieda għall-“
leadership
” li taqbeż il-25 %.
310   Fil-fatt, fil-kawżi msemmija “Bastimenti tal-ġarr Griegi”, “Ħlas addizzjonali fuq il-liga” kif ukoll – preċedentement għal-linji
gwida - “Kartun” u “Propylene”, il-Kummissjoni applikat biss rata ta’ żieda ta’ minn 20 sa 25 %. Dan m’huwa xejn ħlief ir-riżultat
ta’ ċirkustanzi aggravanti magħquda, li jinkludu l-“
leadership
”, li żidiet iżjed kunsiderevoli jkunu approprjati. Għaldaqstant, fil-kawża tal-pajpijiet preisolati, il-Kummissjoni imponiet
fuq ABB żieda ta’ 50 % bħala sanzjoni ta’ bosta fatturi f’daqqa.
311   Il-Kummissjoni titlob li l-motivi invokati jiġu miċħuda.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
312   Għandu jiġi mfakkar li, fl-iffissar ta’ l-ammont tal-multa, il-Kummissjoni għandha poter ta’ evalwazzjoni (sentenza tal-Qorti
tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ April 1995, Martinelli vs Il-Kummissjoni, T-150/89, Ġabra p. II-1165, punt 59). Il-fatt li l-Kummissjoni,
meta kienet ikkonfrontata b’ċirkustanzi aggravanti, fl-imgħoddi applikat ċerta rata ta’ żieda tal-multi, ma jitneħħiliex id-dritt
li żżid dawn ir-rati, fil-limiti indikati fir-Regolament Nru 17 u fil-linji gwida, jekk dan ikun neċessarju biex tiżgura l-implementazzjoni
tal-politika Komunitarja fuq il-kompetizzjoni.
313   Fir-rigward tal-fatt li ADM tallega ksur tal-prinċipju ta’ proporzjonalità, għandu jiġi kkunsidrat li, meta jitqies li l-Kummissjoni
għandha tiffissa l-multa għal livell li jiggarantixxi effett suffiċjentement dissważiv, il-Kummissjoni ma eċċedietx il-poter
ta’ evalwazzjoni tagħha billi kkunsidrat li r-rwol ta’ mexxejja interpretat minn ADM u HLR fil-kuntest ta’ l-akkordju kien
jiġġustifika żieda ta’ l-ammonti rispettivi tal-multi ta’ 35 % li kellhom jingħataw lil dawn iż-żewġ partijiet.
314   Fir-rigward tal-fatt li ADM issostni ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali, għandu jiġi mfakkar li l-prattika deċiżjonali
tal-Kummissjoni ma tikkostitwixxix il-bażi ġuridika għall-impożizzjoni tal-multi fil-qasam tal-kompetizzjoni, liema bażi hija
fformulata mill-Artikolu 15(2) tar-Regolament Nru 17.
315   Għaldaqstant, hemm lok li jiġi mfakkar ukoll li, fl-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għal kull każ ikkonċernat, il-Kummissjoni
hija marbuta li tirrispetta l-prinċipji ġenerali tad-dritt, li fosthom hemm il-prinċipju ta’ trattament ugwali, kif interpretat
mill-qrati Komunitarji (ara l-punt 133 supra).
316   Fir-rigward tal-komparazzjonijiet imwettqa minn ADM ma’ deċiżjonijiet oħra tal-Kummissjoni mogħtija fil-qasam tal-multi, jirriżulta
li dawn id-deċiżjonijiet ma jistgħux ikunu rilevanti fir-rigward tar-rispett tal-prinċipju ta’ trattament ugwali ħlief jekk
jiġi ppruvat li l-informazzjoni ċirkustanzjali tal-kawżi relatati ma’ dawn id-deċiżjonijiet l-oħra, bħas-swieq, il-prodotti,
il-pajjiżi, l-impriżi u l-perijodi kkonċernati, huma komparabbli ma’ dawk ta’ dan il-każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-13 ta’ Jannar 2004, JCB Service vs Il-Kummissjoni, T-67/01, Ġabra p. II-49, punt 187).
317   Issa, ir-rikorrenti ma tatx elementi suffiċjenti li jippermettu li jiġi konkluż li dawn il-kundizzjonijiet huma sodisfatti
f’dan il-każ. B’mod partikolari, għandu jiġi kkonstatat li ADM ma tinvokax deċiżjonijiet kontemporanji għal dawk tal-kawża
“aċidu ċitriku”. F’kull każ, għandu jiġi rrimarkat li l-Kummissjoni għandha, sabiex tiddetermina l-ammont tal-multa, tikkunsidra
n-natura dissważiva tal-multa tagħha. Għaldaqstant, b’mod partikolari fil-każ ta’ mexxejja ta’ akkordju, anki żieda kunsiderevoli
tal-livell tal-multi imposti bis-saħħa taċ-ċirkustanzi aggravanti tista' tiġi kkunsidrata bħala ġġustifikata sabiex tiżgura
r-rispett sħiħ tar-regoli tal-kompetizzjoni.
318   B’hekk, il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u ta’ proporzjonalità għandhom jiġu miċħuda.
E –
Fuq il-ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni fl-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti
319   Skond ADM, il-motivazzjoni tad-Deċiżjoni mhijiex suffiċjenti, peress li mhuwiex indikat għal liema raġunijiet il-Kummissjoni
sabet ċirkustanzi aggravanti kontriha u għal liema raġunijiet hija ħasset li kien neċessarju li timponi rata ta’ żieda ta’
35 %.
320   Il-Kummissjoni tqis li motivat suffiċjentement id-Deċiżjoni tagħha fil-punti 263 sa 267.
321   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tfakkar il-ġurisprudenza ċċitata fil-punti 117 u 118 supra u tosserva li, f’dan il-każ, jirriżulta
mill-punti 263 sa 265 tad-Deċiżjoni li l-Kummissjoni esponiet l-elementi ta’ evalwazzjoni li abbażi tagħhom hija qieset li
ADM kellha rwol ta’ mexxejja ta’ l-akkordju. Fil-fatt, il-Kummissjoni essenzjalment ħadet in kunsiderazzjoni r-rwol determinanti
li r-rappreżentanti ta’ din il-parti kienu interpretaw fit-twaqqif ta’ l-akkordju u bħala membru attiv ta’ l-ewwel pjan waqt
li dan inħadem. B’hekk, fir-rigward ta’ l-importanza tar-rata ta’ żieda applikata, jirriżulta mill-punt 273 tad-Deċiżjoni
li l-Kummissjoni kkunsidrat il-fatt li membri oħrajn ta’ l-akkordju kienu assumew ukoll attivitajiet normalment marbutin ma’
l-eżerċizzju tar-rwol ta’ ġestjoni.
322   F’dawn iċ-ċirkustanzi, m’għandux jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li ma tatx motivazzjoni suffiċjenti fir-rigward ta’ l-applikazzjoni
ta’ rata ta’ żieda ta’ 35 % applikata minħabba ċ-ċirkustanzi aggravanti.
323   B’hekk, il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni għandu jiġi miċħud.
324   Fir-rigward ta’ kull ma ntqal, għandu jiġi kkunsidrat li l-motivi invokati minn ADM fir-rigward taż-żieda ta’ l-ammont tal-multa
minħabba ċ-ċirkustanzi aggravanti għandhom jiġu miċħuda.
VI –
Fuq iċ-ċirkustanzi attenwanti
A –
Rimarka preliminari
325   Fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni mill-Kummissjoni taċ-ċirkustanzi attenwanti, ADM tqajjem żbalji ta’ evalwazzjoni relatati,
l-ewwel nett, mal-waqfien mill-parteċipazzjoni fl-akkordju wara l-ewwel interventi mill-awtoritajiet kompetenti, it-tieni
nett, min-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tad-danni u l-interessi u, it-tielet nett, mill-adozzjoni ta’ kodiċi ta’ imġiba minn
ADM.
B –
Fuq il-waqfien mill-parteċipazzjoni fl-akkordju wara l-ewwel interventi mill-awtoritajiet kompetenti
1.     L-argumenti tal-partijiet
326   ADM tinvoka l-fatt li, fit-tielet inċiż tal-punt 3 tal-linji gwida, il-waqfien mill-ksur wara l-ewwel interventi mill-Kummissjoni
hija rikonoxxuta bħala ċirkustanza attenwanti, iżda li, f’dan il-każ, hija ma bbenefikatx minnha.
327   Barra minn hekk, hija ssostni li l-fatti tal-kawża preżenti huma kważi identiċi għal dawk li taw lok għall-kawża msemmija
“ta’ l-aċidi aminiċi” [deċiżjoni tal-Kummissjoni 2001/418/KE, tas-7 ta’ Ġunju 2000, rigward proċedura ta’ applikazzjoni ta’
l-Artikolu 81 KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (kawża COMP/36.545/F3 – Aċidi aminiċi) (ĠU L 152, 2001, p. 24, iktar ’il
quddiem il-“kawża ta’ l-aċidi aminiċi”], li fiha l-Kummissjoni tat tnaqqis fl-ammont tal-multa ta’ 10 %. Għaldaqstant, hija
tinvoka s-sentenza ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni (punt 35 supra, punt 238), li fiha l-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet
li tnaqqis fil-multa kellu jingħata lill-impriżi li preċedentment kienu kkollaboraw mal-Kummissjoni biex jintemm l-akkordju.
328   Fl-aħħar nett, kontra dak li ssostni l-Kummissjoni, jeżistu każijiet fejn akkordji baqgħu jeżistu wara l-intervent ta’ l-awtoritajiet
kompetenti.
329   ADM tiddeduċi minn dan li l-Kummissjoni kisret xi prinċipji ta’ proporzjonalità u ta’ trattament ugwali.
330   Il-Kummissjoni tqis li l-fatt li għandu jintemm akkordju sigriet meta dan jiġi skopert ma jixraqlu l-ebda premju u li għaldaqstant
ma jeżisti l-ebda dritt għall-kunsiderazzjoni ta’ dan il-waqfien fid-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multa.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
331   Il-punt 3 tal-linji gwida, intitolat “Ċirkustanzi attenwanti”, jipprevedi tnaqqis fl-ammont bażi tal-multa meta l-Kummissjoni
ssib xi ċirkustanzi attenwanti partikolari, bħal, per eżempju, il-waqfien mill-ksur wara l-ewwel interventi mill-Kummissjoni
(b’mod partikolari wara l-ewwel verifiki).
332   F’dan ir-rigward, għandu jiġi għaldaqstant imfakkar, l-ewwel net, li, sabiex jiġi stabbilit suq komuni li għandu livell għoli
ta’ kompetittività, l-Artikolu 3 KE jipprevedi li l-azzjoni tal-Komunità tirrigwarda reġim li jiżgura li l-kompetizzjoni ma
tiġix iddanneġġata fis-suq intern. L-Artikolu 81(1) KE jipprojbixxi l-ftehim kollha bejn l-impriżi, id-deċiżjonijiet kollha
ta’ assoċjazzjonijiet ta’ l-impriżi, u l-prattiċi miftiehma kollha li jistgħu jeffettwaw il-kummerċ bejn Stati Membri u li
għandhom bħala għan il-prevenzjoni, ir-restrizzjoni u d-distorsjoni tal-kompetizzjoni fis-suq komuni, jikkostitwixxi wieħed
mill-istrumenti prinċipali li jippermetti l-implementazzjoni ta’ dan ir-reġim.
333   B’hekk, għandu jiġi mfakkar li hija responsabbiltà tal-Kummissjoni kemm li ssegwi politika ġenerali intiża li tapplika fil-qasam
tal-kompetizzjoni, il-prinċipji ffissati mit-trattat u li f’dan is-sens tagħti direzzjoni lill-komportament ta’ l-impriżi
kif ukoll li tistruwixxi u tneħħi ksur individwali. Biex tagħmel dan, il-Kummissjoni għandha l-poter li timponi multi fuq
l-impriżi li, b’intenzjoni jew b’negliġenza, jikkommettu b’mod partikolari ksur ta’ l-Artikolu 81(1) KE (ara, f’dan is-sens,
is-sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 105).
334   Isegwi li, fl-evalwazzjoni tal-gravità ta’ ksur sabiex jiġi ddeterminat l-ammont tal-multa, il-Kummissjoni għandha tieħu in
kunsiderazzjoni mhux biss iċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ, iżda wkoll il-kuntest li fih il-ksur jinsab filwaqt li tara
n-natura dissważiva ta’ l-azzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 106). Fil-fatt, hija biss il-kunsiderazzjoni ta’ dawn l-aspetti li tippermetti li
tiġi ggarantita effikaċja sħiħa ta’ l-azzjoni tal-Kummissjoni sabiex iżżomm kompetizzjoni mingħajr distorsjonijiet fis-suq
komuni.
335   Analiżi purament testwali tad-dispożizzjoni li tinsab fit-tielet inċiż tal-punt 3 tal-linji gwida tista' tagħti l-impressjoni
li, b’mod ġenerali u mingħajr riżerva, għal min iwettaq il-ksur, il-fatt biss li jwaqqaf kull ksur mill-ewwel interventi tal-Kummissjoni
jikkostitwixxi ċirkustanza attenwanti. Issa, tali interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni tnaqqas l-effett utli tad-dispożizzjonijiet
li jippermettu ż-żamma ta’ kompetizzjoni effikaċi, peress li ddgħajjef kemm is-sanzjoni li tista' tiġi imposta wara li jkun
hemm ksur ta’ l-Artikolu 81 KE, kif ukoll l-effett dissważiv ta' tali sanzjoni.
336   Fil-fatt, b’differenza miċ-ċirkustanzi attenwanti l-oħra, din iċ-ċirkustanza ma hi inerenti la għall-partikolarità suġġettiva
ta’ min iwettaq il-ksur u l-anqas għall-fatti proprji tal-każ ikkonċernat, meta din prinċipalment tiġi mill-intervent estern
tal-Kummissjoni. Għaldaqstant, il-waqfien minn ksur biss wara l-intervent tal-Kummissjoni mhuwiex assimilat mill-merti li
jirriżultaw minn inizjattiva awtonoma ta’ min iwettaq il-ksur, iżda jikkostitwixxu reazzjoni approprjata u normali għall-imsemmi
intervent. Barra minn hekk, din iċ-ċirkustanza twassal biss għal ritorn minn min iwettaq il-ksur għal komportament leċitu
u ma jikkontribwixxix li jirrendi l-inizjattivi tal-Kummissjoni iżjed effiċjenti. Fl-aħħar nett, l-allegata natura attenwanti
ta’ din iċ-ċirkustanza ma tiġġustifikax ruħha biss mill-inċentivazzjoni li jintemm il-ksur li hija tirrigwarda, u dan iżjed
meta jiġu meqjusa ċ-ċirkustanzi hawn fuq imsemmija. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat, li l-kwalifika tal-kontinwazzjoni
ta’ ksur wara l-ewwel interventi tal-Kummissjoni bħala ċirkustanza aggravanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza
ta’ l-20 ta’ Marzu 2002, Sigma Tecnologie vs Il-Kummissjoni, T-28/99, Ġabra p. II-1845, punti 102 u s-segwenti) diġà ġustament
jikkostitwixxi sejħa sabiex jintemm il-ksur, iżda li, bil-kontra taċ-ċirkustanza attenwanti kkonċernata, ma tnaqqas la s-sanzjoni
u l-anqas l-effett dissważiv ta’ din is-sanzjoni.
337   Għalhekk, ir-rikonoxximent tal-waqfien minn ksur wara l-ewwel interventi tal-Kummissjoni bħala ċirkustanza attenwanti hi ta’
ħsara inġustifikata għall-effettività ta’ l-Artikolu 81(1) KE, minħabba t-tnaqqis kemm tas-sanzjoni kif ukoll ta’ l-effett
dissważiv tas-sanzjoni. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma tistax timponi fuqha nnifisha li tikkunsidra sempliċi waqfien mill-ksur
wara l-ewwel interventi tagħha bħala ċirkustanza attenwanti. B’hekk, hemm lok li d-dispożizzjoni li tinsab fit-tielet inċiż
tal-punt 3, tal-linji gwida, tiġi interpretata b’mod restrittiv, b’mod li din ma tmurx kontra l-effettività ta’ l-Artikolu
81(1) KE.
338   Għaldaqstant, hemm lok li din id-dispożizzjoni tiġi interpretata fis-sens li huma biss iċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ
ikkonċernat, li fihom l-ipoteżi tal-waqfien mill-ksur wara l-ewwel interventi tal-Kummissjoni tikkonkretizza ruħha, li jistgħu
jiġġustifikaw il-kunsiderazzjoni ta’ din l-aħħar ċirkustanza bħala ċirkustanza attenwanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, punt 35 supra, punt 213). ADM hi għalhekk fit-tort meta tqis li l-Kummissjoni wettqet
illegalità fid-Deċiżjoni minħabba li hija kellha
ex officio
tieħu in kunsiderazzjoni l-waqfien tal-ksur minn ADM wara l-ewwel interventi tal-Kummissjoni, skond il-linji gwida.
339   Madankollu, l-illegalità invokata minn ADM tista' tiġi interpretata li qed tirreferi għan-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-waqfien
mill-ksur tagħha fil-kuntest partikolari tal-każ ikkonċernat.
340   F’dan il-każ, għandu għaldaqstant jiġi mfakkar li l-ksur ikkonċernat jiġi minn akkordju sigriet li għandu bħala għan l-iffissar
tal-prezzijiet u diviżjoni tas-swieq. Dan it-tip ta’ akkordju huwa espressament ipprojbit mill-Artikolu 81(1) (a) u (ċ), KE,
u jikkostitwixxi ksur partikolarment gravi. Il-partijiet għandhom għalhekk ikollhom għarfien tan-natura illegali ta’ l-imġiba
tagħhom. In-natura sigrieta ta’ l-akkordju jikkonferma l-fatt li l-partijiet għandhom għarfien tan-natura illegali ta’ l-azzjoni
tagħhom. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li m’hemmx dubju li dan il-ksur seħħ intenzjonalment mill-partijiet
ikkonċernati.
341   Issa, il-Qorti tal-Prim’Istanza diġà kkunsidrat espressament li l-waqfien minn ksur imwettaq intenzjonalment m’għandux jiġi
meqjus bħala ċirkustanza attenwanti meta din ġiet iddeterminata bl-intervent tal-Kummissjoni (sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza
tal-11 ta’ Marzu 1999, Aristrain vs Il-Kummissjoni, T-156/94, Ġabra p. II-645, punt 138, u Ensidesa vs Il-Kummissjoni, T-157/94,
Ġabra p. II-707, punt 498).
342   Fir-rigward ta’ dak li ntqal, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li, f’dan il-każ, il-fatt li ADM temmet il-ksur wara l-ewwel
intervent minn awtorità tal-kompetizzjoni ma jikkostitwixxix ċirkustanza attenwanti.
343   Din il-konklużjoni mhijiex effettwata mill-fatt li, f’dan il-każ, huwa wara l-intervent ta’ l-awtoritajiet Amerikani u mhux
tal-Kummissjoni li ADM temmet il-prattiċi antikompetittivi kkonċernati (ara l-punti 128 u 193 tad-Deċiżjoni). Fil-fatt, il-fatt
li ADM temmet kull ksur wara l-ewwel interventi mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni Amerikani ma jirrendix dan il-waqfien
iżjed intenzjonali milli kieku tali waqfien kellu jseħħ wara l-ewwel interventi mill-Kummissjoni.
344   ADM terġa tinvoka s-sentenza ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni (punt 35 supra, punt 238) biex tiddefendi l-argumenti
tagħha, safejn il-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet li tnaqqis fil-multa kellu jingħata lill-impriżi li preċedentement ikkollaboraw
mal-Kummissjoni biex jintemm l-akkordju. F’dan ir-rigward, huwa biżżejjed li jiġi rrimarkat li din is-sentenza ma tippermettix
li jiġi konkluż li l-fatt li r-rikorrenti waqfet il-ksur wara l-ewwel interventi minn awtorità tal-kompetizzjoni jikkostitwixxi
ċirkustanza attenwanti f’kull każ. Barra minn hekk, fil-parti invokata minn ADM, is-sentenza ssemmi l-prinċipju li jgħid li,
meta l-imġiba ta’ l-impriża inkriminata tkun ippermettiet lill-Kummissjoni tikkonstata ksur b-inqas diffikultà u, f’dan il-każ,
biex ittemm dan il-ksur, din iċ-ċirkustanza għandha tittieħed in kunsiderazzjoni. Issa, din iċ-ċirkustanza timplika inizjattiva
ta’ l-impriża inkriminata li tmur lil hinn mis-sempliċi waqfien mill-ksur wara l-intervent tal-Kummissjoni. Għaldaqstant,
din il-ġurisprudenza mhijiex tat-tip li tikkontesta l-analiżi mwettqa hawn fuq.
345   Fir-rigward tal-kawża ta’ l-aċidi aminiċi (ara l-punt 327 supra), invokata minn ADM biex turi ksur tal-prinċipji ta’ trattament
ugwali u ta’ proporzjonalità, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis l-ewwel nett li prattika amministrattiva ma tistax tirriżulta
minn każ wieħed biss. Barra minn hekk, għandu jiġi mfakkar li l-fatt waħdu li l-Kummissjoni evalwat imġiba ta’ ċerta manjiera,
fil-kuntest tal-prattika deċiżjonali preċedenti tagħha, ma jfissirx li hija obbligata li tagħmel l-istess evalwazzjoni meta
tiġi biex tadotta deċiżjoni ulterjuri (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-17 ta’ Diċembru 1991,
Hercules Chemicals vs Il-Kummissjoni, T-7/89, Ġabra p. II-1711, punt 357; Mayr-Melnhof, punt 180 supra, punt 368, u LR AF
1998 vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punti 234 u 337). Fl-aħħar nett u f’kull każ, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li dan
il-każ ma jqiegħed fid-dubju la l-analiżi li tirriżulta minn waħda mill-għanijiet prinċipali tal-Komunità diskussa hawn fuq
u l-anqas il-ġurisprudenza li toħroġ mis-sentenzi Aristrain vs Il-Kummissjoni u Ensidesa vs Il-Kummissjoni, punt 341 supra,
peress li hija turi biss l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni.
346   Għaldaqstant, għar-raġunijiet hawn fuq imsemmija, in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni f’dan il-każ tal-waqfien mill-ksur wara l-ewwel
interventi mill-awtoritajiet tal-kompetizzjoni Amerikani bħala ċirkustanza attenwanti ma tistax tiġi kkunsidrata bħala żbaljata.
C –
Fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tad-danni u ta’ l-interessi
1.     L-argumenti tal-partijiet
347   ADM tistma d-danni bl-interessi li hija ħallset lil xerrejja minbarra dawk ta’ l-Istati Uniti għal USD 15700000. Hija tqis
li, minn dan l-ammont, somma ta’ bejn USD 6800000 u 11700000 hija relatata ma’ xiri mwettaq fl-Unjoni Ewropea. ADM tqis li
huwa żbaljat li l-Kummissjoni ddikjarat li hija ma kinitx marbuta li tieħu in kunsiderazzjoni d-danni bl-interessi ddepożitati
fil-kuntest ta’ proċeduri ċivili (punt 335 tad-Deċiżjoni). Skond ADM, il-Kummissjoni kellha tieħu dan in kunsiderazzjoni bħala
ċirkustanza attenwanti.
348   Il-Kummissjoni titlob biex dan il-motiv jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
349   Il-ħlasijiet invokati minn ADM bħala ċirkustanza attenwanti li tikkonċerna d-danni u l-interessi li ADM ħallset lil xerrejja
minbarra dawk fl-Istati Uniti li parti minnhom jirrelataw ma’ xiri li sar fl-Unjoni Ewropea. Peress li l-kundanna ta’ ADM
fl-Istati Uniti tinkludi l-ħlas ta’ danni u interessi tripli, id-danni u l-interessi invokati minn ADM jinkludu potenzjalment
mhux biss sempliċi ħlas ta’ danni iżda sanzjoni wkoll.
350   Fir-rigward tal-fatt li d-danni u l-interessi jikkostitwixxu sanzjoni (danni u interessi ttriplikati), il-Qorti tal-Prim’Istanza
tqis li l-ħlas ta’ dawn id-danni u interessi ma tikkostitwixxix ċirkustanza attenwanti li l-Kummissjoni kellha tieħu in kunsiderazzjoni
f’dan il-każ. Fil-fatt, il-ħlas minn ADM ta’ sanzjoni lill-Istati Uniti mhi xejn ħlief il-konsegwenza ta’ proċeduri mibdija
fl-Istati Uniti. Il-ħlas ta’ din is-sanzjoni ma tirreferix għal partikolarità ta’ ADM u ma tirrelatax suffiċjentement mal-fatti
li għandha tkun taf dwarhom il-Kummissjoni. Għaldaqstant, il-ħlas ta’ din is-sanzjoni ma tistax tqiegħed fid-dubju r-realtà
u l-gravità tal-ksur li sar.
351   Fir-rigward tal-fatt li d-danni u l-interessi jikkostitwixxu ħlas ta’ danni lix-xerrejja ta’ l-Unjoni Ewropea, il-Qorti tal-Prim’Istanza
tqis li l-proċeduri kkonċernati u l-ħlas pretiż mill-Kummissjoni, minn naħa, u mill-awtoritajiet Amerikani, min-naħa l-oħra,
m’għandhomx l-istess għanijiet. Jekk, fl-ewwel każ, il-Kummissjoni permezz ta’ multa, għandha l-intenzjoni li tissanzjona
l-ksur tal-liġi tal-kompetizzjoni fil-Komunità jew fiż-ŻEE, fit-tieni każ, l-awtoritajiet Amerikani għandhom l-intenzjoni
li jħallsu d-danni tal-vittmi ta’ l-azzjonijiet ta’ ADM. B’hekk, il-ħlas ta’ dawn id-danni u interessi ma jirrelatawx suffiċjentement
mal-fatti li għandha jkollha għarfien dwarhom il-Kummissjoni.
352   Għaldaqstant, il-Kummissjoni mhijiex marbuta li tieħu in kunsiderazzjoni, meta tiffissa l-ammont tal-multa, iċ-ċirkustanza
li fiha ADM diġà kienet ħallset xi danni u interessi fil-kuntest ta’ l-azzjonijiet imwettqa fl-Istati Uniti.
353   ADM madankollu tqis li, billi ma tiħux in kunsiderazzjoni d-danni u l-interessi mħallsa lil xerrejja ta’ l-aċidu ċitriku stabbilita
fiż-ŻEE bħala ċirkustanza attenwanti, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn hija ma tapplikax il-prattika
li segwiet f’kawżi simili.
354   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tosserva, f’dan ir-rigward, li ADM ibbażat l-eżistenza ta' tali prattika fuq kawża waħda, jiġifieri
l-kawża msemmija “pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda” [deċiżjoni tal-Kummissjoni 1999/60/KE, tal-21 ta’ Ottubru 1998, rigward
il-proċedura ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu [81] KE (kawża IV/35.691/E-4 - Pajpijiet tal-ħadid mhux magħquda) (ĠU L 24,
1999,  p. 1)]. Issa, l-invokazzjoni ta’ kawża waħda ma jippermettix li tintwera' l-eżistenza ta’ prattika tal-Kummissjoni
u ADM tibqa' fin-nuqqas milli turi n-natura komparabbli taż-żewġ kawżi. Fil-fatt, ADM ma tindika xejn kif il-ħlas ta’ danni
tagħha f’dan il-każ huwa ta’ l-istess tip ta’ dak imsemmi fil-kawża ċċitata iktar ’il fuq, jiġifieri kbir u limitat għal wieħed
mill-produtturi tas-settur u għall-proprjetarju tiegħu. Barra minn hekk, kif inhu mfakkar fil-punt 345 supra, il-fatt waħdu
li l-Kummissjoni evalwat, fil-kuntest tal-prattika deċiżjonali preċedenti tagħha, imġiba ta’ ċertu mod ma jfissirx li hija
marbuta li tagħmel l-istess evalwazzjoni fl-adozzjoni ta’ deċiżjoni ulterjuri.
355   Għaldaqstant, l-ilment ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn id-Deċiżjoni twarrab prattika li fiha
d-danni u l-interessi mħallsa lil xerrejja tas-suq ikkonċernat jikkostitwixxi ċirkustanza attenwanti għandu jiġi miċħud.
D –
Fuq l-adozzjoni ta’ kodiċi ta’mġiba minn ADM
1.     L-argumenti tal-partijiet
356   ADM issostni li l-Kummissjoni kellha tieħu in kunsiderazzjoni, fil-kalkolu tal-multa, l-implementazzjoni fi ħdan ADM ta’ programm
rigoruż u permanenti ta’ konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni li jirrigwardaw, b’mod partikolari, l-adozzjoni ta’ kodiċi
ta’ mġiba indirizzat lill-impjegati kollha ta’ l-impriża u għall-ħolqien ta’ dipartiment speċjalizzat.
357   Barra minn hekk, l-adozzjoni ta’ programm ta’ konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni, it-tfassil ta’ direzzjoni ġdida u t-tkeċċija
tal-livelli superjuri implikati fil-ksur juru sforzi sinċieri mill-impriża. ADM tirrimarka wkoll li sa dak iż-żmien hija ma
kienet qatt is-suġġett ta’ konstatazzjoni sfavorevoli skond il-leġiżlazzjoni Komunitarja tal-kompetizzjoni. ADM tiddeduċi
minn dan li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju tal-proporzjonalità.
358   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
359   Fir-rigward ta' l-implementazzjoni ta’ programm ta’ konformità mar-regoli tal-kompetizzjoni, kien diġà ġie deċiż li, jekk
huwa ċertament importanti li impriża tieħu miżuri biex tara li ma jsirx ksur mill-ġdid tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni
mill-membri tal-persunal tagħha, it-teħid ta' tali miżuri ma jbiddilx ir-realtà tal-ksur ikkonstatat, il-Kummissjoni mhijiex
għalhekk marbuta li tikkunsidra tali element bħala ċirkustanza attenwanti, wisq iżjed meta l-ksur ikkonċernat jikkostitwixxi,
bħal f’dan il-każ, ksur manifest ta’ l-Artikolu 81(1) KE (sentenzi Dansk Rørindustri
et
vs Il-Kummissjoni, punt 41 supra, punt 373; Archer Daniels Midland u Archer Daniels Midland Ingredients vs Il-Kummissjoni,
punt 41 supra, punti 280 u 281, u ABB Asea Brown Boveri vs Il-Kummissjoni, punt 35 supra, punt 221).
360   Għaldaqstant dan il-motiv għandu wkoll jiġi miċħud.
VII –
Fuq il-kooperazzjoni ta’ ADM waqt il-proċedura amministrattiva
A –
Introduzzjoni
361   Fir-rigward tal-kooperazzjoni tagħha waqt il-proċedura amministrattiva, ADM tqajjem sostanzjalment erba’ motivi. L-ewwel nett,
ADM tallega ksur tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni li twassal għal ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi peress
li l-Kummissjoni ma kkonstatatx li ADM kienet l-ewwel waħda li tat elementi determinanti biex tipprova l-eżistenza ta’ l-akkordju.
It-tieni nett, ADM issemmi ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi peress li l-Kummissjoni ħolqot aspettattivi fondati
lil ADM, fuq it-tama li kienu ser japplikawlha t-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni. It-tielet nett, ADM issostni
li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’ trattament ugwali billi hija tat trattament differenti lil ADM u lil Cerestar. Ir-raba’
nett, ADM tqis li l-Kummissjoni kisret il-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità billi hija limitat it-tnaqqis
tal-multa b' 50 %.
362   Qabel ma tiġi evalwata s-sustanza ta’ dawn il-motivi, għandha tiġi spjegata fil-qosor l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni fir-rigward
tal-kooperazzjoni ta’ l-impriżi waqt il-proċedura amministrattiva, kif jirriżulta mill-punti 249 sa 326 tad-Deċiżjoni.
363   L-ewwel nett, fl-applikazzjoni tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni (ara l-punt 6 supra), il-Kummissjoni tat
“tnaqqis kunsiderevoli ħafna” lil Cerestar, ta’ 90 %, mill-ammont tal-multa li kien jingħata lilha fin-nuqqas ta’ kooperazzjoni.
F'dan il-kuntest, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li Cerestar kienet l-ewwel impriża li tat elementi determinanti biex jippruvaw
l-eżistenza ta’ l-akkordju waqt laqgħa mad-dipartimenti tal-Kummissjoni fid-29 ta’ Ottubru 1998. Hija żżid li l-“informazzjonijiet
mogħtija minn [Cerestar fil-] l-laqgħa tad-29 ta’ Ottubru 1998, li jikkorrispondu ma’ dawk li jidhru ulterjorament fid-dikjarazzjoni
bil-miktub tagħha tal-25 ta’ Marzu 1999, kienu suffiċenti biex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ l-akkordju u ġew ikkomunikati
lill-Kummissjoni qabel ma ADM ma għamlet dan” (punt 306 tad-Deċiżjoni). B’hekk, il-Kummissjoni ċaħdet l-argumenti ta’ ADM
dwar il-fatt li hija kienet tissodisfa l-kundizzjonijiet previsti fit-titolu B ta’ din l-istess komunikazzjoni biex hija tibbenefika
minn “tnaqqis kunsiderevoli ħafna” mill-ammont tal-multi u żiedet ukoll “li ADM kienet waħda mill-mexxejja ta’ l-akkordju”
(punti 305 sa 308 tad-Deċiżjoni).
364   Barra minn hekk, skond it-titolu D ta’ din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni tat “tnaqqis sinjifikattiv ħafna” ta’ 50 % mill-ammont
tal-multa lil ADM. F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni ħadet in kunsiderazzjoni li, f’laqgħa li saret fil-11 ta’ Diċembru 1998,
ADM kienet tatha rendikont orali ta’ l-akkordju u li, fil-15 ta’ Jannar 1999, hija kienet ikkomunikatilha dikjarazzjoni bil-miktub
li kienet tikkonferma t-termini tar-rendikont. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li “l-informazzjonijiet mogħtija minn ADM kienu
ddettaljati u li kienet użathom estensivament biex tipproċedi bl-investigazzjoni tagħha”. Fil-fatt, bl-informazzjonijiet miksuba
minn Cerestar, dawn l-informazzjonijiet servew sabiex ifasslu t-talbiet għal informazzjoni li kkontribwixxew ħafna sabiex
iwasslu lill-partijiet l-oħra kkonċernati jammettu l-parteċipazzjoni tagħhom fl-akkordju. Barra minn hekk, il-Kummissjoni
kkunsidrat “li ADM [setgħet] tagħti lill-Kummissjoni xi dokumenti kontemporanji mal-ksur, u b’mod partikolari n-noti meħuda
waqt il-laqgħat ta’ l-akkordju u ta’ l-istruzzjonijiet marbuta mad-deċiżjonijiet meħuda mill-membri ta’ l-akkordju fir-rigward
tal-prezzijiet” (punti 312 sa 315 tad-Deċiżjoni).
B –
Fuq l-argument li ADM kienet l-ewwel li tagħti l-elementi determinanti biex jippruvaw l-eżistenza ta’ l-akkordju
1.     L-argumenti tal-partijiet
365   ADM tqis li l-Kummissjoni naqqset milli tapplika korrettament il-komunikazzjoni tagħha fuq il-kooperazzjoni u kissret ukoll
il-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi. Hija ssostni li tnaqqis ta’ 50 % mill-ammont tal-multa li ġiet imposta fuqha, skond
id-dispożizzjonijet tat-titolu D tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, mhijiex biżżejjed. Skond hi, kontra dak li tirrileva
l-Kummissjoni fil-punt 308 tad-Deċiżjoni, ADM kienet l-ewwel waħda li tat elementi determinati biex tipprova l-eżistenza ta’
l-akkordju skond it-titolu B(b) tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni. Min-naħa l-oħra, kontra dak li tqis il-Kummissjoni
fil-punt 305 tad-Deċiżjoni, il-provi mogħtija minn Cerestar fil-laqgħa tad-29 ta’ Ottubru 1998 mad-dipartimenti tal-Kummissjoni
ma’ ġewx iddeterminati skond l-imsemmija dispożizzjoni tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
366   Fil-fatt, l-ewwel nett, l-ebda informazzjoni ma ġiet mogħtija minn Cerestar dwar l-akkordju qabel it-12 ta’ Mejju 1992, data
li fiha hija bdiet tiġi implikata. L-għarfien li l-Kummissjoni kellha fuq l-akkordju waqt il-perijodu preċedenti għat-12 ta’
Mejju 1992 kienet dovuta għal informazzjonijiet mogħtija mill-ewwel minn ADM.
367   It-tieni nett, id-dikjarazzjoni mogħtija minn Cerestar fit-18 ta’ Marzu 1999 ma kienet la konklużiva u l-anqas preċiża fir-rigward
tad-dati tal-laqgħat u tal-parteċipanti fl-akkordju. Hija identifikat 32 laqgħa, li saru f’dati differenti bejn l-14 ta’ Novembru
1991 (qabel il-parteċipazzjoni ta’ Cerestar fl-akkordju) u s-17 ta’ Lulju 1996 (sew wara li spiċċa l-akkordju). Hija ddikjarat
li disgħa minnhom kienu laqgħat ta’ l-akkordju li ċertament seħħew, tmienja kienu laqgħat “possibbli” u ħmistax ma kinux laqgħat
ta’ l-akkordju jew “[kien] inqas u inqas probabbli li kienu”. L-identità tal-parteċipanti kienet mogħtija għal tlieta mis-17
il-laqgħa li kienu jidhru li kienu laqgħat “ċerti” jew “possibbli” ta’ l-akkordju. Sitta mil-laqgħat li ġew ukoll identifikati
ma seħħewx fil-verità, skond ix-xhieda tal-partijiet l-oħra kkonċernati u l-konstatazzjonijiet tal-Kummissjoni.
368   It-tielet nett, f’ittra indirizzata lill-Kummissjoni fis-7 ta’ Mejju 1999 Cerestar irrikonoxxiet ulterjorment li ċertu numru
ta’ laqgħat li kienu identifikati, fil-verità, wara eżami iżjed iddettaljat, ma kinux saru.
369   Ir-raba’ nett, id-dikjarazzjoni ta’ Cerestar kienet vaga u ftit konklużiva fir-rigward tas-suġġett tal-laqgħat. L-ebda informazzjoni
preċiża ma ġiet mogħtija fir-rigward tal-prezzijiet u tal-kwoti (minbarra l-kwoti ffissati minn Cerestar għaliha nnifisha).
370   Il-ħames nett, ma jidhirx b’mod ċar jekk, wara ADM, Cerestar tatx lill-Kummissjoni prova taħt forma ta’ xhieda personali.
Madankollu, Cerestar qieset li kien neċessarju li tiżviluppa u li tikkjarifika d-dikjarazzjoni orali tagħha tad-29 ta’ Ottubru
1998.
371   Is-sitt nett, Cerestar stess kienet is-suġġett ta’ talba għal informazzjonijiet iżjed iddettaljati mill-Kummissjoni, tat-3
ta’ Marzu 1999 u bbażata fuq it-talbiet ta’ ADM. Cerestar kellha l-opportunità teżamina t-talba għal informazzjonijiet, li
tirreferi għal dati u postijiet determinati ta’ laqgħat li kienu bbażati fuq il-kooperazzjoni ta’ ADM, qabel ma kkomunikat
id-dikjarazzjoni finali tagħha tal-25 ta’ Marzu 1991 lill-Kummissjoni (tat-18 ta’ Marzu 1999).
372   Min-naħa l-oħra, ADM issostni li l-provi mressqa minnha kienu konklużivi. Fil-fatt, ADM tirrimarka li fil-laqgħa tal-11 ta’
Diċembru 1998, hija tat xhieda personali lill-Kummissjoni, prova dokumentarja kontemporanja kif ukoll dokumenti ta’ prova
li jistabbilixxu l-kuntest u l-implementazzjoni tal-ftehim li organizza l-akkordju. L-elementi ta’ prova mressqa minn ADM
taw numru ta’ dettalji preċiżi dwar il-laqgħat, il-parteċipanti, il-metodi ta’ kumpens u ta’kontroll, il-prezzijiet u l-kwoti,
kif tammetti wkoll il-Kummissjoni fil-punti 313 u 314 tad-Deċiżjoni.
373   Il-Kummissjoni titlob li l-motivi invokati jiġu miċħuda.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
374   It-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni msemmija “Nuqqas ta’ impożizzjoni ta’ multa jew tnaqqis kunsiderevoli
ħafna ta’ l-ammont tagħha”, jgħid:
“L-impriża li
a)      tirrapporta l-akkordju sigriet lill-Kummissjoni qabel ma din tkun ipproċediet għal verifika fuq deċiżjoni relatata ma’ impriżi
li huma parti fl-akkordju, u mingħajr ma hija diġà għandha informazzjonijiet suffiċenti biex tipprova l-eżistenza ta’ l-akkordju
rrapurtat;
b)      hija l-ewwel li tgħaddi elementi determinanti biex jippruvaw l-eżistenza ta’ l-akkordju;
ċ)      tkun temmet il-parteċipazzjoni tagħha f’attività l-iżjed tard, fil-mument meta hija tirrapporta l-akkordju;
d)      tagħti l-informazzjonijiet utili kollha lill-Kummissjoni, kif ukoll id-dokumenti kollha u elementi ta’ prova li hija għandha
dwar l-akkordju u żżomm kooperazzjoni permanenti u totali tul l-investigazzjoni kollha;
e)      ma ġiegħelx impriża oħra tipparteċipa fl-akkordju u l-anqas ikollha rwol ta’ inizzjazzjoni jew rwol determinanti fl-attività
illegali,
tibbenefika minn tnaqqis ta’ mhux inqas minn 75 % mill-ammont ta’ multa li tkun ingħatat lilha fin-nuqqas ta’ kooperazzjoni,
liema tnaqqis jista' jinżel għal non impożizzjoni totali tal-multa.”
375   Jirriżulta mit-termini tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni li impriża ma tistax tibbenefika minn tnaqqis
kunsiderevoli ħafna mill-ammont tal-multa, wisq iżjed minn ebda impożizzjoni tal-multa, fis-sens ta’ dan it-titolu, ħlief
jekk hija tissodisfa flimkien il-kundizzjonijiet kollha previsti fit-titolu B(a) sa (e) ta’ din il-komunikazzjoni.
376   F’dan il-każ, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li, anki kif tqis il-Kummissjoni fil-punt 308 tad-Deċiżjoni, ADM ma setgħetx,
f’kull każ, tibbenefika minn tnaqqis tal-multa, wisq iżjed minn ebda impożizzjoni tal-multa, bis-saħħa tat-titolu B tal-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni. Fil-fatt, ADM ma tissodisfax waħda mill-kundizzjonijiet kumulattivi previsti, jiġifieri dawk tat-titolu
B(e), li tgħid li, impriża li, b’mod partikolari, kellha rwol “ta’ inizzjazzjoni jew rwol determinanti fl-attività illegali”,
ma tistax tibbenefika minn tali tnaqqis wisq iżjed minn ebda impożizzjoni tal-multa.
377   Issa, kif ġie wkoll deċiż fil-punt 302 supra, il-Kummissjoni m’għamlitx żball ta’ evalwazzjoni meta qieset li ADM kellha rwol
ta’ mexxejja fl-akkordju. Anki jekk il-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, il-linji gwida u d-Deċiżjoni ma jużawx terminoloġija
identika f’dan ir-rigward, jirriżulta mill-intenzjoni tat-titolu B(e) tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni li l-Kummissjoni
m’għandhiex l-intenzjoni li tnaqqas b’ħafna l-multa, wisq iżjed li ma tagħti l-ebda impożizzjoni tagħha, jekk il-parti kkonċernata
kellha rwol partikolarment determinanti fi ħdan l-akkordju, bħal rwol ta’ mexxejja, inċitatriċi jew istigatriċi.
378   Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li l-motivi bbażati fuq il-ksur tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni kif ukoll tal-prinċipju
ta’ l-aspettattivi leġittimi dwar il-fatt li ADM kienet l-ewwel li tat elementi determinanti biex tipprova li kien jeżisti
l-akkordju huma inoperanti, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi eżaminat jekk il-Kummissjoni kkunsidratx ġustament li kienet
Cerestar li kienet l-ewwel li tat informazzjonijiet determinanti biex tistabbilixxi l-eżistenza ta’ l-akkordju.
379   Għaldaqstant, il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni u tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi
għandhom jiġu miċħuda.
C –
Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi
1.     L-argumenti tal-partijiet
380   ADM issostni li, waqt id-diversi laqgħat mad-dipartimenti tal-Kummissjoni u fil-korrispondenza preċedenti u segwenti għall-espożizzjoni
ta’ l-elementi ta’ prova minn ADM fil-11 ta’ Diċembru 1998, il-Kummissjoni kkonfermat li ADM kienet l-ewwel li kkooperat magħha
fis-sens tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
381   Fil-fatt, f’laqgħa li saret fl-10 ta’ Diċembru 1998 bejn ADM, l-avukati tagħha u d-dipartimenti tal-Kummissjoni, il-kap tad-diviżjoni
inkarigat mill-każ ikkonferma lil ADM li din kienet l-ewwel waħda li kkooperat, kif ukoll jirriżulta mir-rendikont stabbilit
mill-avukati ta’ ADM fl-istess ġurnata. Barra minn hekk, fl-ittra tagħha tad-19 ta’ Jannar 1999, il-Kummissjoni rreferiet
għat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni. Fir-risposta ta’ l-avukati ta’ ADM, dawn ikkonfermaw dan il-punt. Fl-aħħar
nett, fl-ittra tagħha tal-5 ta’ Frar 1999, il-Kummissjoni rreferiet mill-ġdid għat-titolu B(b) ta’ l-imsemmija komunikazzjoni.
382   Issa, ADM issostni, fil-punt 308 tad-Deċiżjoni, li l-Kummissjoni biddlet l-evalwazzjoni tagħha tal-kooperazzjoni ta’ ADM meta,
waqt il-proċedura amministrattiva, din kienet fdat id-dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni meta għadditilha l-elementi tagħha
ta’ prova fil-11 ta’ Diċembru 1998 kif ukoll waqt il-kooperazzjoni ulterjuri tagħha, kontinwa u mingħajr riżervi mal-Kummissjoni.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, skond ADM, għandu jiġi konkluż li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju tar-rispett ta’ l-aspettattivi
leġittimi.
383   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
384   Id-dritt li titlob il-protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi, li jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju,
jestendi għall-kull ħaġa li tinsab f’sitwazzjoni li fiha jirriżulta li l-amministrazzjoni Komunitarja, billi tatha assigurazzjonijiet
preċiżi, tat lok li hija jkollha speranzi fondati (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Marzu 1987, Van den Bergh en
Jurgens vs Il-Kummissjoni, 265/85, Ġabra p. 1155, punt 44, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tad-9 ta’ Lulju 2003, Cheil
Jedang vs Il-Kummissjoni, T-220/00, Ġabra p. II-2473, punt 33).
385   Għandu jiġi eżaminat jekk, bħal ma ssostni ADM, il-Kummissjoni tatha assigurazzjonijiet preċiżi fis-sens li hija kienet tagħtiha
l-benefiċċju tat-tnaqqis tal-multa billi tapplika t-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
386   L-ewwel nett, jidher li jirriżulta min-noti bil-miktub li l-avukat ta’ ADM ġabar fil-laqgħa ta’ l-10 ta’ Diċembru 1998 li
saret bejn ir-rappreżentanti ta’ ADM u d-dipartimenti tal-Kummissjoni, li uffiċjal tal-Kummissjoni f’din l-okkażjoni qal li
ADM kienet l-ewwel waħda li kkooperat magħha fil-kuntest tal-kawża ta’ l-“aċidu ċitriku” (“[Isem ta’ l-uffiċjal] ikkonferma
li aħna konna l-ewwel kooperaturi fir-rigward tal-kawża ta’ l-aċidu ċitriku”). Jekk din il-frażi tidher li hi fis-sens indikat
minn ADM, min-naħa l-oħra mhijiex daqshekk espliċita bħal ma trid turi ADM.
387   It-tieni nett, f’ittra indirizzata fid-19 ta’ Jannar 1999 lill-avukat ta’ ADM, meta jirreferi għal-laqgħa tal-11 ta’ Diċembru
1998, il-kap tad-diviżjoni inkarigat mill-kawża nnota li ġej:
“Fil-laqgħa, [ADM] tat il-kunsens, wara diskussjoni approfondita dwar dan is-suġġett, [li] tagħti dikjarazzjoni bil-miktub
lill-Kummissjoni bl-informazzjonijiet kollha li [hija] kellha [...] relatati ma’ l-akkordju illegali fis-suq ta’ l-aċidu ċitriku
li fiha hija kien[et] ħadet sehem, billi ssodisfat il-kundizzjonijiet previsti mill-[Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni]
u iżjed partikolarment fit-[ titolu B (d)].”
388   Fl-aħħar ta’ din l-ittra, il-kap tad-diviżjoni inkarigat mill-kawża reġa' fakkar fuq “l-importanza tal-kundizzjoni prevista
fit-[titolu B (d)] tal-[Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni]”.
389   Fir-risposta tiegħu ta’ l-1 ta’ Frar 1999, l-avukat ta’ ADM ikkonferma “li l-klijenta [tiegħu] [kellha] l-intenzjoni li żżomm
kooperazzjoni permanenti u totali, skond it-[titolu B (d)] tal-[Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni]”.
390   Fl-aħħar nett, f’ittra indirizzata fil-5 ta’ Frar 1999 lill-avukat ta’ ADM, meta kien qed jirreferi għal memorandum li hija
kienet għaddiet lill-Kummissjoni fil-15 ta’ Jannar 1999, il-kap tad-diviżjoni inkarigat mill-każ kiteb dan li ġej:
“[I]s-suġġett kollu ta’ l-offerta volontarja ta’ kooperazzjoni tagħkom magħmula lill-Kummissjoni, skond il-komunikazzjoni
fuq il-[kooperazzjoni], jikkonsisti f’li l-elementi mogħtija jippreżentaw rwieħhom taħt forma li tikkostitwixxi prova (determinanti)
fil-konfront ta’ parteċipanti oħra fi ħdan l-akkordju.”
391   Jirriżulta minn dak li ntqal li l-Kummissjoni effettivament ippruvat tħajjar il-partijiet ikkonċernati jikkooperaw magħha
kemm jista' jkun fuq kollox billi ppruvat tagħmel dan l-eżerċizzju l-iżjed attraenti possibbli u billi naqqset ir-riferimenti
għat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
392   F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni indikat lil ADM li, fil-bidu, hija kienet “eliġibbli” għal tnaqqis kunsiderevoli tal-multa
skond it-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni u ħadet il-ħsieb teżamina d-dokumenti mogħtija minn ADM biex tivverifika
jekk din kinitx tissodisfa l-kriterji li kienu previsti, u b’mod partikolari dawk previsti fit-titolu B (d).
393   Madankollu, fl-ittri kollha li ppreċedew it-trażmissjoni tan-nota ta' lmenti u l-adozzjoni tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni ma
tat l-ebda assigurazzjoni preċiża – u ma setgħet l-anqas tagħmel dan – fis-sens li hija kienet tagħtiha l-benefiċċju tat-tnaqqis
tal-multa b'applikazzjoni tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
394   Issa, huwa biss abbażi ta’ evalwazzjoni ta’ l-informazzjoni kollha sottomessa mill-impriżi waqt il-proċedura amministrattiva
li l-Kummissjoni tista' tiddeċiedi jekk waħda minnhom tistax tibbenefika minn tnaqqis tal-multa billi tapplika t-titolu B
tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, tant li l-Kummissjoni rrimarkat dan mingħajr l-ebda ambigwità fil-punt 159 tan-nota
ta' lmenti.
395   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi għandu jiġi miċħud.
D –
Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn il-Kummissjoni tirriżerva trattament differenti lil ADM u lil Cerestar
1.     L-argumenti tal-partijiet
396   Skond ADM, it-trattament differenti mogħti lil Cerestar kiser il-prinċipju ta’ trattament ugwali, meta hi u Cerestar ikkooperaw
f’ċirkustanzi simili, fl-istess waqt tal-proċedura u waqt l-istess perijodu.
397   Fil-fatt, ADM tqis li meta ż-żewġ partijiet ikkooperaw wara t-talba għal informazzjonijiet magħmula mill-Kummissjoni lill-produtturi
kollha f’Ġunju-Lulju 1998, l-ebda waħda mit-tnejn ma kienu jafu dwar il-kooperazzjoni ta’ l-oħra u, fir-rigward tal-perijodu
li fih seħħet il-kooperazzjoni, mill-ammissjoni inizjali tal-parteċipazzjoni fl-akkordju sat-trażmissjoni ta’ dikjarazzjoni
miktuba kompleta lill-Kummissjoni, il-kooperazzjoni ta’ ADM żvolġiet waqt perijodu simili u bdiet u ntemmet qabel dik ta’
Cerestar.
398   Issa, ADM tfakkar li l-Qorti tal-Prim’Istanza ddeċidiet fis-sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2001, Krupp Thyssen Stainless u Acciai
speciali Terni vs Il-Kummissjoni (T-45/98 u T-47/98, Ġabra p. II-3757, punti 246 sa 248), li l-evalwazzjoni tal-livell ta’
kooperazzjoni mogħtija minn impriża m’għandhiex tiddependi fuq fatturi purament każwali, bħall-ordni li fiha jiġu interrogati
mill-Kummissjoni. Madankollu dan kien proprju l-każ hawnhekk. Fil-fatt, ADM tirrimarka li d-data li fiha l-kumpanniji kkonċernati
qablu mal-Kummissjoni d-data għal laqgħa biex jagħtu lil din ta’ l-aħħar deskrizzjoni orali ta’ l-akkordju jirriżulta minn
fattur purament każwali. Fil-fehma tagħha, ADM m’għandhiex tiġi preġudikata f’dan ir-rigward minħabba d-dewmien ta’ żmien
li hija ħadet biex tagħmel riċerki dokumentarji fil-fond fl-Istati Uniti u li tara kif tikseb xhieda diretta quddiem il-Kummissjoni
sabiex hija jkollha elementi determinanti biex tipprova l-eżistenza ta’ akkordju, skond it-termini tat-titolu B (b) tal-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni. Ir-rettifiki, dikjarazzjonijiet irriformulati u informazzjonijiet komplimentari kkomunikati minn Cerestar
jippruvaw il-mertu tal-ħsieb li ħadet ADM biex tagħti lill-Kummissjoni informazzjonijiet preċiżi, ddettaljati u abbondanti.
399   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
400   L-argumentazzjoni ta’ ADM hija essenzjalment ibbażata fuq il-prinċipji msemmija mill-Qorti tal-Prim’Istanza fil-punti 238
sa 248 tas-sentenza Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il-Kummissjoni, punt 398 supra. F’dan ir-rigward, hemm
lok li jiġi mfakkar li f’din is-sentenza, kif ukoll, fis-sentenza tagħha tat-13 ta’ Diċembru 2001, Acerinox vs Il-Kummissjoni
(T-48/98, Ġabra p. II-3859, punti 132 sa 141), il-Qorti tal-Prim’Istanza eżaminat l-applikazzjoni tat-titolu D tal-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni, mill-Kummissjoni. Sostanzjalment hija ddeċidiet li sabiex tevita milli tidħol f’kunflitt mal-prinċipju
ta’ trattament ugwali, il-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni għandha tiġi applikata fis-sens li, fir-rigward tat-tnaqqis
tal-multi, il-Kummissjoni għandha titratta bl-istess mod l-impriżi li jagħtu l-fatti li huma mitluba mingħandhom lill-Kummissjoni
fl-istess stadju tal-proċedura u f’ċirkustanzi analogi ta’ informazzjonijiet li jinxtiebhu. Il-Qorti tal-Prim’Istanza żiedet
li l-unika ċirkustanza li waħda minn dawn l-impriżi rrikonoxxiet il-fatti mitluba billi rrispondiet l-ewwel għad-domandi li
l-Kummissjoni għamlitilhom fl-istess stadju tal-proċedura ma tikkostitwixxix raġuni oġġettiva biex tirriżervalhom trattament
differenzjat.
401   Għandu jiġi kkonstatat li, f’dawn il-każijiet l-oħra u d-differenza tal-każ ikkonċernat, kien stabbilit li l-kooperazzjoni
ta’ l-impriżi kkonċernati ma kienx jaqa' fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-titoli B u Ċ tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
Anki kif jirriżulta mill-punt 219 tas-sentenza Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il-Kummissjoni, punt 398
supra, il-Kummissjoni applikat għall-impriżi kollha kkonċernati mid-deċiżjoni kkontestata d-dispożizzjonijiet tat-titolu D
ta’ din il-komunikazzjoni. Dawn il-kawżi l-oħra jqajmu għalhekk biss il-kwistjoni li jsir magħruf jekk, billi rriżervat trattament
differenti lill-partijiet rikorrenti meta mqabbel ma’ dak mogħti lil impriża oħra kkonċernata, fil-marġini ta’ evalwazzjoni
li hija għandha għall-applikazzjoni tat-titolu D ta’ din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni ma kisritx il-prinċipju ta’ trattament
ugwali.
402   Madankollu, f’dan il-każ, ADM tipprova turi sostanzjalment, li kien permezz ta' fatturi purament każwali li Cerestar kienet
l-ewwel li kienet ħadet ħsieb li tikkoopera mal-Kummissjoni u li kien minħabba f’hekk li Cerestar ingħatat tnaqqis bis-saħħa
tat-titolu B tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni. ADM tallega li kieku hi kienet tiftiehem l-ewwel mal-Kummissjoni dwar
data għal laqgħa biex tagħtiha deskrizzjoni ta’ l-akkordju, hija setgħet tgawdi minn tnaqqis ta’ l-ammont tal-multa iżjed
sostanzjali bis-saħħa, ftit jew wisq, tat-titolu Ċ ta’ din il-komunikazzjoni, peress li hi setgħet kienet l-ewwel li tagħti
l-informazzjonijiet trażmessi minn Cerestar. Għaldaqstant ADM ma tinvokax il-ġurisprudenza li ħarġet mis-sentenza Krupp Thyssen
Stainless u Acciai speciali Terni vs Il-Kummissjoni, punt 398 supra, biex turi li l-Kummissjoni applikat it-titolu D tal-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni fil-konfronti tagħha b’mod diskriminatorju meta mqabbla mal-membri l-oħra ta’ l-akkordju.
403   Issa, għandu jiġi osservat li, bil-kontra tat-titoli B u Ċ tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, it-titolu D ta’ din ma
tipprevedix trattament differenti mill-impriżi kkonċernati minħabba l-ordni li fiha dawn jikkooperaw mal-Kummissjoni. B’hekk,
fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi Krupp Thyssen Stainless u Acciai speciali Terni vs Il-Kummissjoni, punt 398 supra, u Acerinox
vs Il-Kummissjoni, punt 400 supra, il-Kummissjoni ħadet dan l-element in kunsiderazzjoni mingħajr ma kien espressament previst
mit-titolu D ta’ l-imsemmija komunikazzjoni.
404   Għaldaqstant, anki jekk, biex tiżgura s-suċċess tar-reġim tal-kooperazzjoni ta’ l-impriżi kkonċernati mal-Kummissjoni fil-qasam
tal-kartelli sigrieti, din għandha jkollha marġini ta’ evalwazzjoni wiesgħa fl-organizzazzjoni tal-proċedura, ma jfissirx
li l-Kummissjoni ma tistax taġixxi b’mod arbitrarju.
405   F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li, fil-punti 54 u 55 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni indikat li, wara l-intervent ta’
l-awtoritajiet Amerikani fil-qasam ta’ l-aċidu ċitriku, il-Kummissjoni, f’Awwissu 1997, bagħtet talbiet għal informazzjonijiet
lill-erba’ produtturi ta’ l-aċidu ċitriku l-iżjed importanti tal-Komunità. Wara talba bil-miktub mill-Qorti tal-Prim’Istanza,
il-Kummissjoni kkonfermat li din it-talba, b’mod partikolari, ġiet mibgħuta lil ADM. F’Ġunju u Lulju 1998, talbiet għal informazzjonijiet
supplementari ġew mibgħuta lill-produtturi prinċipali ta’ l-aċidu ċitriku tal-Komunità, fosthom ADM. Barra minn hekk, l-ewwel
talba għal informazzjoni ġiet indirizzata lil Cerestar. It-trażmissjoni ta’ dawn l-aħħar talbiet għal informazzjonijiet hija
kkonfermata kemm mill-Kummissjoni fir-risposti tagħha għad-domandi tal-Qorti tal-Prim’Istanza kif ukoll minn ADM stess (ara
l-punt 397 supra). Hija wara din l-aħħar talba għal informazzjonijiet li Cerestar talbet li tiltaqa' mal-Kummissjoni fid-29
ta’ Ottubru 1998 u li, waqt din il-laqgħa, hija ddikjarat li riedet tikkoopera mal-Kummissjoni u tat elementi fuq l-eżistenza
ta’ akkordju li jeffettwa ż-ŻEE fis-settur ta’ l-aċidu ċitriku. Għaldaqstant, ma jistax jiġi kkontestat lill-Kummissjoni li
aġixxiet b’mod arbitrarju fil-konfronti ta’ ADM fir-rigward ta’ l-organizzazzjoni tal-proċedura li tinkludi talbiet għal informazzjoni.
E –
Fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità safejn il-Kummissjoni limitat it-tnaqqis tal-multa għal
50 %
1.     L-argumenti tal-partijiet
406   Billi rreferiet għall-argumenti mqajma fil-punti 365 sa 372 supra, ADM issostni li l-Kummissjoni mhijiex marbuta bil-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni li hija għamlet u li hija kellha tagħtiha tnaqqis ugwali jew superjuri għal dik mogħtija lil Cerestar.
ADM iżżid li l-kooperazzjoni tagħha waqt il-proċedura amministrattiva kienet ta’ l-inqas ugwali għal dik ta’ Stora Kopparbergs
Bergslags AB fil-kawża msemmija tal-“Kartun”, li fiha l-Kummissjoni kienet naqqset il-multa b’żewġ terzi.
407   Għalhekk, skond ADM, il-Kummissjoni wettqet ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità.
408   Il-Kummissjoni titlob li dan il-motiv invokat għandu jiġi miċħud.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
409   Għandu jiġi mfakkar li l-Artikolu 15 (2) tar-Regolament Nru 17, li jikkostitwixxi l-bażi ġuridika għall-impożizzjoni tal-multi
fil-każ ta’ ksur tar-regoli tad-dritt Komunitarju tal-kompetizzjoni, jagħti lill-Kummissjoni marġini ta’ evalwazzjoni fl-iffissar
tal-multi (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-21 ta’ Ottubru 1997, Deutsche Bahn vs Il-Kummissjoni, T-229/94, Ġabra p. II-1689,
punt 127) li hi, b’mod partikolari, l-implementazzjoni tal-politika ġenerali tagħha fil-qasam tal-kompetizzjoni (sentenza
Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punti 105 u 109). Huwa f’dan il-kuntest li, biex tiżgura t-trasparenza u n-natura oġġettiva
tad-deċiżjonijiet tagħha fil-qasam tal-multi, il-Kummissjoni adottat u ppubblikat, fl-1996, il-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni.
Dan jirrigwarda strument intiż li jippreċiża, fir-rispett tad-dritt ta’ kompetenzi superjuri, il-kriterji li hija tixtieq
tapplika fil-kuntest ta’ l-eżerċizzju tal-poter tagħha ta’ evalwazzjoni; jirriżulta, minn dan, awtolimitazzjoni ta’ dan il-poter
(ara, b’analoġija, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-30 ta’ April 1998, Vlaams Gewest vs Il-Kummissjoni, T-214/95,
Ġabra p. II-717, punt 89, u Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punt 157), safejn hija l-Kummissjoni li għandha tikkonforma ruħha mar-regoli indikativi
li hija imponiet fuqha nnifisha (ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-12 ta’ Diċembru 1996, AIUFFASS
u AKT vs Il-Kummissjoni, T-380/94, Ġabra p. II-2169, punt 57).
410   B’hekk, kontra dak li ssostni ADM, il-Kummissjoni kienet marbuta li tapplika l-kriterji li hija ffissat lilha nnifisha fil-Komunikazzjoni
fuq il-kooperazzjoni (sentenza Tokai Carbon
et
vs Il-Kummissjoni, punt 63 supra, punt 157). Din l-applikazzjoni ta’ kriterji ffissati fil-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni
ma tistax f’dan il-każ, tiġi effettwata mid-dispożizzjoni tal-linji gwida li bħala ċirkustanza attenwanti jipprevedu l-kollaborazzjoni
effettiva ta’ l-impriża fil-proċedura. Fil-fatt, l-aħħar inċiż tal-punt 3 tal-linji gwida jippreċiża espressament li hija
biss kollaborazzjoni effettiva ’l barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-Komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni li tikkostitwixxi
ċirkustanza attenwanti. Issa, f’dan il-każ, il-kollaborazzjoni ta’ ADM mill-bidu ġiet effettwata mill-komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni,
li teskludi l-kunsiderazzjoni ta’ din il-kollaborazzjoni bħala ċirkustanza attenwanti. Barra minn hekk, fir-rigward tat-tnaqqis
mill-ammont tal-multa għal ADM, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li, fir-rigward ta’ l-informazzjonijiet ikkomunikati minn ADM
fil-kuntest tal-kooperazzjoni tagħha, dan it-tnaqqis mhuwiex sproporzjonat. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-ksur ta’ trattament
ugwali fir-rigward tad-deċiżjoni tal-kawża msejħa tal-“Kartun” (punt 406 supra), il-Qorti tal-Prim’Istanza tosserva li din
id-deċiżjoni ttieħdet fl-1994, qabel l-applikazzjoni tal-komunikazzjoni fuq il-kooperazzjoni, u li ADM ma stabbilixxietx ekwivalenza
bejn il-provi ddettaljati mogħtija minn Stora fil-kawża msemmija tal-“Kartun” u dawk mogħtija minnha fid-Deċiżjoni. Għaldaqstant,
f’dan ir-rigward, ma jistax jiġi stabbilit li hemm ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali.
411   Għaldaqstant, il-motivi bbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità għandhom jiġu miċħuda.
VIII –
Fuq il-vizzji li jeffettwaw il-proċedura amministrattiva
A –
Fuq il-portata tal-ksur li l-partijiet allegatament ikkommettew
1.     L-argumenti tal-partijiet
412   ADM issostni li, fil-punt 158 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni indikat liema kienu l-elementi li, fil-ftehim u arranġamenti konklużi
fil-kuntest ta’ l-akkordju, kienu rilevanti biex jiġi stabbilit ksur ta’ l-Artikolu 81(1) KE u ta’ l-Artikolu 53(3), ŻEE.
Issa, ADM issostni li tnejn minn dawn l-elementi ma ssemmewx fin-nota ta' lmenti, jiġifieri li l-partijiet, l-ewwel nett,
kienu naqqsu l-kapaċitajiet tal-produzzjoni (it-tieni inċiż) u, it-tieni nett, kienu għażlu minn fosthom produttur li kellu
jimplementa ż-żidiet fil-prezzijiet f’kull suq nazzjonali (ir-raba’ inċiż).
413   ADM tikkontesta l-asserzjoni li tgħid li dan in-nuqqas ma kellu l-ebda influwenza fuq il-bażi ta’ l-analiżi tal-fatti u tal-provi
kif ukoll fuq il-kalkolu tal-multa. Fil-fatt, ADM issostni li, waqt il-proċedura amministrattiva, hija sostniet li kien preċiżament
in-nuqqas ta’ restrizzjoni ta’ kapaċità li kien inaqqas l-effetti ta’ l-akkordju, konklużjoni li ġiet miċħuda mill-Kummissjoni
li kienet qieset, bil-kontra, li din ir-restrizzjoni kellha impatt reali fuq is-suq.
414   ADM tiddeduċi minn dan li, skond il-konklużjonijiet tagħha, l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni għandu jiġi annullat peress li jiddisponi,
b’rabta mal-punt 158 tad-Deċiżjoni, li l-partijiet ikkonċernati naqqsu l-kapaċitajiet ta’ produzzjoni tagħhom u għażlu produttur
minn fosthom li kellu jimplementa ż-żiediet fil-prezzijiet f’kull qasam nazzjonali tas-suq ikkonċernat.
415   Il-Kummissjoni ssostni li, jekk huwa veru li ż-żewġ elementi in kwistjoni ma jidhrux fin-nota ta' lmenti, ma jfissirx li kien
jirrigwarda biss tnejn minn tmien elementi li jistgħu jiġu identifikati fil-ksur ikkonċernat, ippreżentati bħala eżempju pjuttost
milli bħala lista eżawrjenti. Dawn iż-żewġ elementi ma biddlux il-bażi tad-deskrizzjonijiet u elementi ta’ prova li jinsabu
fin-nota ta' lmenti u m’għandhom l-ebda influwenza fuq il-kalkolu ta’ l-ammont tal-multa imposta fuqha ADM.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
a)     Introduzzjoni
416   Għandu jiġi mfakkar li, skond il-ġurisprudenza, in-nota ta' lmenti għandha tinkludi deskrizzjoni ta’ l-ilmenti mniżżlin f’termini
li huma ċari biżżejjed, possibbilment imqassra, sabiex jippermettu lill-persuni interessati jkollhom effettivament l-għarfien
ta’ l-imġiba li l-Kummissjoni tilmenta li dawn wettqu. Mhuwiex, fil-fatt, ħlief b’din il-kundizzjoni li n-nota ta' lmenti
tista' tissodisfa l-funzjoni attribwita lilha mir-regolamenti Komunitarji li tikkonsisti milli tagħti l-elementi kollha neċessarji
għall-impriżi u assoċjazzjonijiet sabiex huma jkunu jistgħu jsostnu ulterjorment id-difiża tagħhom qabel ma l-Kummissjoni
tadotta deċiżjoni definittiva (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-31 ta’ Marzu 1993, Ahlström Osakeyhtiö
et
vs Il-Kummissjoni, C-89/85, C-104/85, C-114/85, C-116/85, C-117/85 u C-125/85 sa C-129/85, Ġabra p. I-1307, punt 42; sentenza
tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Mejju 1998, Mo och Domsjö vs Il-Kummissjoni, T-352/94, Ġabra p. II-1989, punt 63,
ikkonfermata fl-appell mis-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Novembru 2000, Mo och Domsjö vs Il-Kummissjoni, C-283/98
P, Ġabra p. I-9855; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-30 ta’ Settembru 2003, Atlantic Container Line
et
vs Il-Kummissjoni, T-191/98, T-212/98 sa T-214/98 , Ġabra p. II-3275, punt 138).
417   Għandu jiġi għalhekk eżaminat jekk, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni esponietx f’termini ċari biżżejjed, possibbilment
imqassra, l-ilmenti kontra ADM fid-Deċiżjoni, inklużi ż-żewġt ilmenti invokati minn ADM, b’mod li jippermettulha jkollha l-għarfien
dwar il-fatti inkriminati lilha.
418   F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi osservat li, fil-punt 158 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni żammet l-elementi li ġejjin bħala
ksur ta’ l-Artikolu 81(1) KE u l-Artikolu 53(1) tal-Ftehim ŻEE :
–       “allokazzjoni tas-swieq u ta’ kwoti ta’ partijiet mis-suq;
–       iffriżar/restrizzjoni/waqfien tal-kapaċitajiet tal-produzzjoni;
–       ftehim ikkonċernat fuq żidiet tal-prezzijiet;
–       għażla ta’ produttur li kellu jimplementa żidiet fil-prezzijiet f’kull suq nazzjonali;
–       distribuzzjoni ta’ listi ta’ prezzijiet ikkonċernati attwali u futuri, sabiex jiġu kkoordinati ż-żidiet fil-prezzijiet;
–       tfassil u implementazzjoni ta’ sistema ta’ komunikazzjoni ta’ informazzjonijiet u ta’ kontroll, sabiex tiġi ggarantita l-applikazzjoni
ta’ ftehimijiet restrittivi;
–       diviżjoni jew allokazzjoni ta’ klijenti;
–       parteċipazzjoni f’laqgħat regolari jew kuntatti oħrajn sabiex jiftehmu dwar ir-restrizzjonijiet ta’ hawn fuq u li jimplementawhom
u/jew jemendawhom skond is-sitwazzjoni”.
419   Huwa stabbilit li, fil-punt 134 tan-nota ta' lmenti, li għandu, fil-bidu tal-punt 158 tad-Deċiżjoni, ġabra fil-qosor ta’ l-ilmenti
invokati kontra l-partijiet ikkonċernati, il-Kummissjoni ma semmietx b’mod espliċitu l-elementi li jinsabu bejn it-tieni u
r-raba’ inċiżi tal-punt 158 tad-Deċiżjoni.
420   Hemm għalhekk lok li jiġi evalwat jekk, abbażi ta’ qari komplet tan-nota ta' lmenti, dawn l-elementi jirriżultawx li huma
ċari biżżejjed sabiex jippermettu lill-partijiet ikkonċernati biex isostnu d-drittijiet tad-difiża tagħhom.
b)     Fuq l-ilment relatat ma’ l-iffriżar, ir-restrizzjoni u l-waqfien mill-kapaċitajiet ta’ produzzjoni ta’ aċidu ċitriku
421   Fit-tieni inċiż tal-punt 158 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni tikkontesta lill-partijiet ikkonċernati li ffriżaw, irrestrinġew
u waqqfu l-kapaċitajiet ta’ produzzjoni. Dan l-ilment huwa ċertament marbut ma’ l-ilment allegat fl-ewwel inċiż tal-punt 158,
tad-Deċiżjoni (jew hija konsegwenza), fejn il-Kummissjoni tikkontesta lill-partijiet ikkonċernati li allokaw xi kwoti f’partijiet
tas-suq.
422   Madankollu, dawn iż-żewġt ilmenti, kif il-Kummissjoni stess tammetti, mhumiex identiċi, wieħed ibbażat fuq il-kapaċitajiet
ta’ produzzjoni u l-ieħor pjuttost fuq il-kwoti ta’ bejgħ. F’dan ir-rigward, għandu jiġi wkoll imfakkar li l-Artikolu 81(1)
KE jagħmel distinzjoni bejn, minn naħa, il-limitazzjoni jew il-kontroll tal-produzzjoni [(b)] u, min-naħa l-oħra, it-tqassim
tas-swieq [(ċ)].
423   Issa, fin-nota ta' lmenti, din irreferiet biss għall-iffissar ta’ kwoti tal-bejgħ (ara, b’mod partikolari, il-punti 63, 70,
79 sa 82, 86 u 87).
424   Għaldaqstant, ADM ġustament issostni li l-ilment ibbażat fuq l-iffriżar, ir-restrizzjoni u l-waqfien mill-kapaċitajiet ta’
produzzjoni mhuwiex imsemmi fin-nota ta' lmenti u ma setgħetx għalhekk tiġi attribwita lilha fid-Deċiżjoni.
425   B’hekk, l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni għandu jiġi annullat peress li, meta jinqara flimkien mal-punt 158, jikkonstata li ADM
u l-membri l-oħra ta’ l-akkordju iffriżaw, irrestrinġew u waqqfu l-kapaċitajiet fil-produzzjoni ta’ l-aċidu ċitriku.
c)     Fuq l-ilment relatat ma’ l-għażla ta’ produttur li kellu jmexxi ż-żidiet tal-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq ikkonċernat
426   Fir-raba’ inċiż tal-punt 158 tad-Deċiżjoni, il-Kummissjoni tikkontesta lill-partijiet ikkonċernati li għażlu produttur inkarigat
li jmexxi ż-żidiet tal-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq ikkonċernat.
427   F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni ma esponietx dan l-element ta’ l-ilment,
ibbażat fuq il-konklużjoni ta’ ftehim fuq żidiet tal-prezzijiet, b’mod li tippermetti lill partijiet interessati li jkollhom
effettivament l-għarfien ta’ l-imġiba li qed tiġi attribwita lilhom mill-Kummissjoni.
428   Għalhekk, ADM ġustament issostni li l-ilment ibbażat fuq l-għażla ta’ produttur sabiex imexxi ż-żidiet fil-prezzijiet f’kull
parti nazzjonali tas-suq ikkonċernat ma kienx imsemmi fin-nota ta' lmenti u ma setgħax għaldaqstant jiġi attribwit lilha fid-Deċiżjoni.
429   B’hekk, l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni għandu jiġi annullat peress li, meta jinqara flimkien mal-punt 158, huwa jikkonstata li
ADM u l-membri l-oħra ta’ l-akkordju għażlu produttur sabiex imexxi ż-żidiet fil-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq
ikkonċernat.
B –
Fuq l-applikazzjoni ta’ fattur ta’ dissważjoni u tal-kwalifika ta’ ADM bħala waħda mill-mexxejja ta’ l-akkordju
1.     L-argumenti tal-partijiet
430   L-ewwel nett, ADM issostni li hija ma setgħetx issemma leħinha fuq l-użu, bħala provi, tar-rapport ta’ l-FBI u tad-dikjarazzjoni
ta’ Cerestar tat-18 ta’ Marzu 1999.
431   It-tieni nett, ADM tikkontesta lill-Kummissjoni li naqset milli tinfurmaha waqt il-proċedura amministrattiva li hija kienet
ikkunsidrata bħala mexxejja ta’ l-akkordju u li ma indikatx il-provi li fuqhom hija bbażata din il-konklużjoni.
432   It-tielet nett, ADM issostni li, minħabba l-ksur tad-drittijiet tad-difiża tagħha, hija ma kinitx f’pożizzjoni li tippreżenta
l-osservazzjonijiet tagħha, waqt il-proċedura amministrattiva, fir-rigward ta’ l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur
ta’ 2 fuq l-ammont tal-bidu għall-finijiet ta’ dissważjoni, koeffiċenti multiplikatur li mhuwiex previst mil-linji gwida.
433   Il-Kummissjoni titlob li l-motivi mqajma jiġu miċħuda.
2.     Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
434   Għandu jiġi mfakkar li, skond ġurisprudenza stabbilita, meta l-Kummissjoni tindika espressament, fin-nota ta' lmenti, li hija
sejra teżamina jekk huwiex meħtieġ li jingħataw multi lill-partijiet ikkonċernati u li hija ssemmi l-elementi prinċipali ta’
fatt u tad-dritt li jistgħu jwasslu għal multa, bħall-gravità u d-dewmien tal-ksur allegat kif ukoll il-fatt li għamlet dan
“deliberatament jew b’negliġenza”, hija tissodisfa l-obbligu tagħha li tirrispetta d-dritt ta’ l-impriżi li jiġu mismugħa.
Billi tagħmel dan, hija tagħtihom l-elementi neċessarji sabiex tiddefendi ruħha mhux biss kontra kontestazzjoni tal-ksur,
iżda wkoll kontra l-fatt li tingħata multa (sentenza Musique diffusion française
et
vs Il-Kummissjoni, punt 47 supra, punt 21).
435   Isegwi li, fir-rigward tad-determinazzjoni ta’ l-ammont tal-multi, id-drittijiet tad-difiża ta’ l-impriżi kkonċernati huma
ggarantiti quddiem il-Kummissjoni permezz tal-possibbiltà li jagħmlu osservazzjonijiet fuq id-dewmien, il-gravità u l-prevedibbiltà
tan-natura antikompetittiva tal-ksur (sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ Ottubru 1994, Tetra Pak vs Il-Kummissjoni,
T-83/91, Ġabra p. II-755, punt 235, u HFB
et
vs Il-Kummissjoni, punt 98 supra, punt 312). Din il-konklużjoni hija neċessarja tant li l-Kummissjoni, bil-pubblikazzjoni
tal-linji gwida, għarrfet lill-persuni interessati, b’mod iddettaljat, il-metodu tal-kalkolu ta’ l-ammont ta’ multa eventwali
u l-metodu li bih hija tieħu dawn il-kriterji in kunsiderazzjoni. Din il-konklużjoni mhijiex imxekkla mill-fatt li l-linji
gwida ma jirreferux espressament għal koeffiċenti multiplikatur sakemm huma jindikaw li huwa neċessarju li tittieħed in kunsiderazzjoni
l-kapaċità ekonomika effettiva ta’ min iwettaq il-ksur sabiex joħolqu dannu kunsiderevoli lill-operaturi u li jiddeterminaw
l-ammont tal-multa għal livell li jiżguralha natura suffiċentement dissważiva.
436   Fir-rigward tal-każ ikkonċernat, għandu jiġi kkonstatat li, fin-nota ta' lmenti, il-Kummissjoni indikat l-elementi prinċipali
ta’ fatt u ta’ dritt li jistgħu jifformaw il-multa li hija għandha l-intenzjoni timponi fuq ADM, liema ammont tal-multa hija
tiddetermina b’mod partikolari permezz tal-gravità u d-dewmien tal-ksur.
437   Il-Kummissjoni indikat ukoll fil-punt 160 tan-nota ta' lmenti li hija kellha l-intenzjoni tiffissa l-ammont tal-multi għal
livell suffiċjentement dissważiv. B’hekk, fil-punt 161, tan-nota ta' lmenti, hija ppreċiżat sostanzjalment, li, biex tevalwa
l-gravità tal-ksur, hija kellha l-intenzjoni tieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li kien jirrigwarda ksur gravi ħafna li kellu
bħala għan li jnaqqas il-kompetizzjoni u li, b’hekk, meta titqies l-istess natura tal-ftehimijiet konklużi, kellu impatt kunsiderevoli
fuq il-kompetizzjoni.
438   Ir-rispett tad-drittijiet tad-difiża ta’ l-impriżi kkonċernati ma jobbligax lill-Kummissjoni tindika b’mod iżjed preċiż, fin-nota
ta' lmenti, il-metodu li hija se tuża, f’dan il-każ, l-elementi kollha biex tiddetermina l-livell tal-multa. B’mod partikolari,
il-Kummissjoni mhijiex marbuta li tindika la li hija setgħet tikkunsidra lil ADM bħala mexxejja ta’ l-akkordju, l-anqas l-importanza
taż-żieda li hija eventwalment tapplika għall-multa ta’ ADM għal din ir-raġuni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Novembru 1983, Michelin vs Il-Kummissjoni, 322/81, Ġabra p. 3461, punt 20).
439   Fir-rigward ta’ dak li ADM issostni, jiġifieri li hija ma setgħetx issemma leħinha fuq l-użu, bħala provi, tar-rapport ta’
l-FBI u tad-dikjarazzjoni ta’ Cerestar tat-18 ta’ Marzu 1999, għandu jiġi mfakkar li l-Kummissjoni annettiet dawn id-dokumenti
man-nota ta' lmenti u li l-partijiet kienu wkoll f’pożizzjoni li jesprimu ruħhom dwar dan is-suġġett, inkluż dak li jirrigwarda
l-użu tagħhom bħala elementi ta’ prova.
440   Fl-aħħar nett, għandu jiġi kkonstatat li d-distribuzzjoni tal-membri tal-kartellijiet fi gruppi tikkostitwixxi prattika li
l-Kummissjoni żviluppat abbażi tal-linji gwida. Id-Deċiżjoni ġiet għalhekk adottata f’kuntest magħruf sew minn ADM u toqgħod
fi prattika deċiżjonali stabbilita (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-30 ta’ Settembru 2003, Freistaat
Sachsen
et
vs Il-Kummissjoni, C-57/00 P u C-61/00 P, Ġabra p. I-9975, punt 77).
441   Għaldaqstant, il-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-drittijiet tad-difiża għandu jiġi miċħud.

Fuq l-eżerċizzju ta’ poter ta’ ġurisdizzjoni sħiħa
442   Fir-rigward ta’ l-analiżi tal-motivi kollha invokati minn ADM, jidher li huma biss dawk l-ilmenti ta’ ADM ibbażati fuq in-nuqqas
ta’ komunikazzjoni mill-Kummissjoni ta’ ċerti elementi sostnuti minnha kontra ADM fin-nota ta' lmenti li huma fondati. Għaldaqstant,
ġie rrikonoxxut fil-punt 424 supra li ADM ġustament issostni li l-ilment ibbażat fuq l-iffriżar, fuq ir-restrizzjoni u fuq
il-waqfien tal-kapaċitajiet ta’ produzzjoni ma ġewx imsemmija fin-nota ta' lmenti u ma jistgħux għalhekk jiġu attribwiti lilha.
Barra minn hekk, ġie rrikonoxxut fil-punt 428 supra li ADM ġustament issosnti li l-ilment ibbażat fuq l-għażla ta’ produttur
li kellu jimplementa ż-żidiet fil-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq ikkonċernat ma ssemmiex fin-nota ta' lmenti u,
għaldaqstant, ma jistax jiġi attribwit lilha.
443   Fir-rigward tar-rikonoxximent ta’ din l-illegalità, huwa f’idejn il-Qorti tal-Prim’Istanza li tieħu deċiżjoni fuq il-bżonn
li tiġi rriformata d-Deċiżjoni. Il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis, f’dan ir-rigward, li għandha tieħu in kunsiderazzjoni li l-akkordju,
essenzjalment kien ibbażat fuq l-iffissar tal-prezzijiet, fuq id-distribuzzjoni ta’ kwoti ta’ bejgħ u fuq sistema ta’ kumpensi
organizzat mill-membri ta’ l-akkordju bil-għan ta’ effikaċja sħiħa ta’ l-akkordju, jikkostitwixxi ksur gravi ħafna mir-regoli
tal-kompetizzjoni Komunitarji. Dan jikkostitwixxi ksur wieħed u kontinwu.
444   Il-Qorti tal-Prim’Istanza tikkonstata wara li jirriżulta mill-punti tad-Deċiżjoni, b’mod partikolari fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni
tal-gravità tal-ksur minħabba n-natura tagħha u l-effetti reali fuq is-suq ta’ l-aċidu ċitriku, li ż-żewġt ilmenti li l-Kummissjoni
naqqset milli ssemmi fin-nota ta' lmenti kellhom natura eċċessiva fir-rigward tal-ftehim relatati ma’ l-iffissar tal-prezzijiet,
l-allokazzjoni ta’ kwoti ta’ bejgħ u dwar sistema ta’ kumpens sistematika mill-membri ta’ l-akkordju.
445   Għaldaqstant, fil-kuntest tal-poter sħiħ ta’ ġurisdizzjoni, il-Qorti tal-Prim’Istanza tqis li, minkejja l-ommissjonijiet tal-Kummissjoni
fin-nota ta' lmenti, mhemmx lok li jiġi mibdul l-ammont tal-multa ffissata mill-Kummissjoni.

Fuq l-ispejjeż
446   Skond l-Artikolu 87(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew
mitluba. Madankollu, l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 87(3) jipprevedi li jekk il-partijiet ikunu telliefa rispettivament
fuq kap jew aktar tat-talbiet tagħhom, il-Qorti tal-Prim’Istanza tista' tiddeċiedi li taqsam l-ispejjeż.
447   F’dan il-każ, il-Kummissjoni ma tilfitx ħlief talli naqqset milli ssemmi, fin-nota ta' lmenti, tnejn mill-ilmenti mressqa
lil ADM fid-Deċiżjoni (ara l-punti 425 u 429 supra), li kienu eċċessivi meta mqabbla ma’ l-ilmenti oħra sostnuti mill-Kummissjoni.
ADM tilfet fir-rigward tat-talbiet l-oħra kollha li hija ressqet.
448   Fit-tali sitwazzjoni, għandha ssir evalwazzjoni ġusta taċ-ċirkustanzi tal-każ billi tiddeċiedi li l-Kummissjoni għandha tbati
10 % ta’ l-ispejjeż sostnuti minn ADM filwaqt li ADM tbati l-bqija ta’ l-ispejjeż tagħha kif ukoll dawk tal-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA (It-Tielet Awla)
taqta’ u tiddeċiedi
1)
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2002/742/KE, tal-5 ta’ Diċembru 2001, li tirrigwarda l-proċedura ta’ applikazzjoni
skond l-Artikolu 81 tat-Trattat KE u ta’ l-Artikolu 53 tal-Ftehim ŻEE (kawża COMP/E-1/36.604 - Aċidu ċitriku), huwa annullat
peress li, meta jinqara flimkien mal-punt 158, dan jikkonstata li Archer Daniels Midland Co. iffriżat, irrestrinġiet u waqqfet
il-kapaċitajiet tal-produzzjoni ta’ aċidu ċitriku.
2)
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni 2002/742 huwa annullat peress li, meta jinqara flimkien mal-punt 158, dan jikkonstata li Archer
Daniels Midland Co. għażlet li twettaq żidiet fil-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq ikkonċernat.
3)
Il-bqija tar-rikors huwa miċħud.
4)
Il-Kummissjoni hija kkundannata tbati 10 % ta’ l-ispejjeż sostnuti minn Archer Daniels Midland Co.
5)
Archer Daniels Midland Co. hija kkundannata tbati l-bqija ta’ l-ispejjeż tagħha kif ukoll l-ispejjeż sostnuti mill-Kummissjoni.
Azizi
Jaeger
Dehousse
Mogħtija f'Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fis-27 ta' Settembru 2006.
E. Coulon

J. Azizi
Reġistratur

President
Werrej
Il-fatti li wasslu għall-kawża
Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
Id-dritt
I –  Fuq l-applikabbiltà tal-linji gwida
A –  L-argumenti tal-partijiet
B –  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
II –  Fuq ir-rilevanza tal-multi diġà imposti f’pajjiżi oħra
A –  L-argumenti tal-partijiet
B –  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
III –  Fuq il-gravità tal-ksur
A –  Introduzzjoni
B –  Fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tal-fatturat imwettaq mill-bejgħ tal-prodott ikkonċernat
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
a)  Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità
b)  Fuq il-ksur tal-linji gwida
c)  Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni
C –  Fuq l-applikazzjoni ta’ koeffiċenti multiplikatur fuq l-ammont tal-bidu
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
a)  Fuq il-ksur tal-prinċipju tal-proporzjonalità
b)  Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali
c)  Fuq il-ksur ta’ l-obbligu tal-motivazzjoni
D –  Fuq l-eżistenza ta’ żbalji ta’ evalwazzjoni relatati ma’ l-impatt konkret ta’ l-akkordju fuq is-suq
1.  Introduzzjoni
2.  Fir-rigward ta’ l-argument li l-Kummissjoni għażlet metodu żbaljat biex turi li l-akkordju kellu impatt konkret fuq is-suq
a)  L-argumenti tal-partijiet
b)  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
–  Ġabra fil-qosor ta’ l-analiżi mressqa mill-Kummissjoni
–  Il-kunsiderazzjonijiet
3.  Fuq dak li jikkonċerna l-evalwazzjoni ta’ l-evoluzzjoni fil-prezzijiet ta’ l-aċidu ċitriku
a)  L-argumenti tal-partijiet
b)  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
4.  Fuq id-definizzjoni tas-suq ta’ prodotti rilevanti
a)  L-argumenti tal-partijiet
b)  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
IV –  Fuq id-dewmien tal-ksur
V –  Fuq iċ-ċirkustanzi aggravanti
A –  Introduzzjoni
B –  Fuq il-kwalifika ta’ ADM bħala mexxejja ta’ l-akkordju
1.  Introduzzjoni
2.  Fuq l-allegati żbalji tal-Kummissjoni fuq ir-rwol ta’ mexxejja ta’ ADM
a)  Fuq il-laqgħat bilaterali organizzati minn ADM f’Jannar 1991
L-argumenti tal-partijiet
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
b)  Fuq id-dikjarazzjoni ta' l-ex rappreżentant ta’ ADM quddiem l-FBI
Tifkira tal-fatti u tal-kontenut tad-Deċiżjoni
L-argumenti tal-partijiet
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
–  Introduzzjoni
–  Dwar l-argument li l-Kummissjoni kisret il-garanziji proċedurali previsti mid-dritt Komunitarju
–  Dwar l-argument li l-Kummissjoni ma evalwatx korrettament il-kontenut tar-rapport ta’ l-FBI
c)  Fuq id-dikjarazzjoni ta’ Cerestar
L-argumenti tal-partijiet
Il-kunsiderazzjonjiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
3.  Fuq il-kwalifika ta’ ADM bħala mexxejja fil-kuntest ta’ l-akkordju
a)  L-argumenti tal-partijiet
b)  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
C –  Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn il-Kummissjoni imponiet fuq ADM l-istess rata ta’ żieda ta’ HLR
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
D –  Fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità safejn il-Kummissjoni ma tatx każ tal-prattika
deċiżjonali tagħha fir-rigward tar-rata ta’ żieda mogħtija lil ADM
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
E –  Fuq il-ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni fl-evalwazzjoni taċ-ċirkustanzi aggravanti
VI –  Fuq iċ-ċirkustanzi attenwanti
A –  Rimarka preliminari
B –  Fuq il-waqfien mill-parteċipazzjoni fl-akkordju wara l-ewwel interventi mill-awtoritajiet kompetenti
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
C –  Fuq in-nuqqas ta’ kunsiderazzjoni tad-danni u ta’ l-interessi
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
D –  Fuq l-adozzjoni ta’ kodiċi ta’mġiba minn ADM
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
VII –  Fuq il-kooperazzjoni ta’ ADM waqt il-proċedura amministrattiva
A –  Introduzzjoni
B –  Fuq l-argument li ADM kienet l-ewwel li tagħti l-elementi determinanti biex jippruvaw l-eżistenza ta’ l-akkordju
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
C –  Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ l-aspettattivi leġittimi
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
D –  Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ trattament ugwali safejn il-Kummissjoni tirriżerva trattament differenti lil ADM u lil
Cerestar
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
E –  Fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ trattament ugwali u tal-proporzjonalità safejn il-Kummissjoni limitat it-tnaqqis tal-multa
għal 50 %
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
VIII –  Fuq il-vizzji li jeffettwaw il-proċedura amministrattiva
A –  Fuq il-portata tal-ksur li l-partijiet allegatament ikkommettew
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
a)  Introduzzjoni
b)  Fuq l-ilment relatat ma’ l-iffriżar, ir-restrizzjoni u l-waqfien mill-kapaċitajiet ta’ produzzjoni ta’ aċidu ċitriku
c)  Fuq l-ilment relatat ma’ l-għażla ta’ produttur li kellu jmexxi ż-żidiet tal-prezzijiet f’kull parti nazzjonali tas-suq
ikkonċernat
B –  Fuq l-applikazzjoni ta’ fattur ta’ dissważjoni u tal-kwalifika ta’ ADM bħala waħda mill-mexxejja ta’ l-akkordju
1.  L-argumenti tal-partijiet
2.  Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
Fuq l-eżerċizzju ta’ poter ta’ ġurisdizzjoni sħiħa
Fuq l-ispejjeż
*
Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.