CELEX: 62004CJ0526
Κρατικές ενισχύσεις
Άρθρα 87 και 88, παράγραφος 3, ΕΚ
Φόρος επί των άμεσων πωλήσεων φαρμάκων
Υποβολή στον φόρο των φαρμακευτικών εργαστηρίων και μη υποβολή των χονδρεμπόρων
Απαγόρευση εφαρμογής μη κοινοποιηθέντος μέτρου
Δυνατότητα επικλήσεως του παράνομου χαρακτήρα μέτρου ενισχύσεως προκειμένου να επιτευχθεί η επιστροφή φόρου
Αντιστάθμιση υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που επιβάλλονται στους χονδρέμπορους
Βάρος αποδείξεως της υπερβάλλουσας αντισταθμίσεως
Κανόνες αποδείξεως που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο
Απαγόρευση να καθίσταται πρακτικώς αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερής η επιστροφή του φόρου

της 27ης Οκτωβρίου 2005, C‑266/04 έως C-270/04, C-276/04 και C-321/04 έως C‑325/04, Distribution Casino France κ.λπ.,
Συλλογή 2005,  σ. I-9481, σκέψη 30 και τη νομολογία που παρατίθεται εκεί).
Έτσι, το Δικαστήριο έκρινε επί πολλών υποθέσεων ότι οι υποκείμενοι σε φόρο δεν μπορούν να προβάλουν τον ισχυρισμό ότι η απαλλαγή
που απολαύουν άλλες επιχειρήσεις συνιστά κρατική ενίσχυση ώστε αυτοί να απαλλαγούν από τον εν λόγω φόρο ή να επιτύχουν την
επιστροφή του (βλ., ιδίως, τις προπαρατεθείσες αποφάσεις Banks, σκέψη 80, και Distribution Casino France κ.λπ., σκέψεις 42
και 44, καθώς και την απόφαση της 15ης Ιουνίου 2006, C-393/04 και C-41/05, Air Liquide, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη
Συλλογή, σκέψη 43).
Ωστόσο, η φύση των εθνικών μέτρων που κρίθηκαν στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις που παρατίθενται ανωτέρω
διαφέρει ουσιωδώς από τη φύση του φόρου επί των άμεσων πωλήσεων.
Συγκεκριμένα, στις εν λόγω υποθέσεις, επρόκειτο κάθε φορά για απαλλαγή ορισμένων επιχειρηματιών από φόρο γενικής ισχύος και
προβαλλόταν ο ισχυρισμός ότι η απαλλαγή αυτή συνιστούσε καθεαυτή μέτρο ενισχύσεως.
Αντιθέτως, στην υπόθεση της κύριας δίκης, δεν πρόκειται για αυτό το καθεστώς φορολογίας, αλλά για φόρο ο οποίος επιβάλλεται
σε μία μόνον από τις δύο κατηγορίες επιχειρηματιών που βρίσκονται σε σχέση ανταγωνισμού, δηλαδή στα φαρμακευτικά εργαστήρια.
Στην περίπτωση αυτή της ασύμμετρης επιβολής φόρου, η προβαλλόμενη ενίσχυση προκύπτει από το γεγονός ότι μια άλλη κατηγορία
επιχειρηματιών με την οποία η φορολογούμενη κατηγορία βρίσκεται σε άμεση σχέση ανταγωνισμού, εν προκειμένω οι χονδρέμποροι,
δεν υπόκειται στον εν λόγω φόρο.
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η μη υπαγωγή στον φόρο συνιστά ηθελημένο σκοπό, και μάλιστα τον κύριο σκοπό του φόρου
επί των άμεσων πωλήσεων.
Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, με τη σκέψη 19 της προπαρατεθείσας αποφάσεως  Ferring, το Δικαστήριο  επισήμανε ότι στη
Γαλλία υφίστανται δύο άμεσα ανταγωνιστικά κυκλώματα πωλήσεως φαρμάκων: αφενός, το κύκλωμα των χονδρεμπόρων και, αφετέρου,
το κύκλωμα των φαρμακευτικών εργαστηρίων που πωλούν απευθείας. Περαιτέρω, με την εν λόγω σκέψη, το Δικαστήριο τόνισε ότι η
επιβολή του φόρου επί των άμεσων  πωλήσεων αποσκοπεί ιδίως στην αποκατάσταση της ισορροπίας των συνθηκών του ανταγωνισμού
μεταξύ των κυκλωμάτων πωλήσεως φαρμάκων, οι οποίες έχουν στρεβλωθεί, σύμφωνα με τον Γάλλο νομοθέτη, λόγω της υπάρξεως υποχρεώσεων
δημόσιας υπηρεσίας οι οποίες επιβάλλονται μόνο στους χονδρεμπόρους. Τέλος, το Δικαστήριο πρόσθεσε ότι, κατόπιν της θεσπίσεως
του εν λόγω φόρου με τον νόμο 97-1164, όχι μόνο διακόπηκε η σημειωθείσα τα αμέσως προηγούμενα έτη αύξηση των άμεσων  πωλήσεων,
αλλά και αντιστράφηκε η τάση της αυξήσεώς της, εφόσον τα μερίδια της αγοράς ανακτήθηκαν από τους χονδρεμπόρους.
Μολονότι αποδείχθηκε ότι η μη υπαγωγή στον φόρο επί των άμεσων πωλήσεων συνεπάγεται υπερβάλλουσα αντιστάθμιση υπέρ των χονδρεμπόρων,
στον βαθμό που το πλεονέκτημα το οποίο αντλούν οι επιχειρηματίες αυτοί από τη μη υποβολή στον φόρο υπερβαίνει το επιπλέον
κόστος που φέρουν για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που τους επιβάλλονται, η επιβολή του φόρου αυτού σε
φαρμακευτικό εργαστήριο όπως η Boiron αποτελεί πράξη που ενέχει εφαρμογή μέτρου ενισχύσεως.
Εφόσον αυτό συμβαίνει, στον εθνικό δικαστή εναπόκειται, όπως υπενθυμίστηκε με τη σκέψη 29 της παρούσας αποφάσεως, να συναγάγει
όλες τις συνέπειες, κατά το εθνικό του δίκαιο, όσον αφορά το κύρος της πράξεως αυτής.
Εν προκειμένω, το προβαλλόμενο ως ενίσχυση μέτρο είναι αυτός καθαυτόν ο φόρος επί των άμεσων πωλήσεων και όχι μια οποιαδήποτε
απαλλαγή η οποία μπορεί να διαχωριστεί από αυτόν.
Σε μια τέτοια περίπτωση, πρέπει να γίνει δεκτό ότι επιχείρηση όπως η Boiron μπορεί να προβάλει τον ισχυρισμό ότι ο φόρος επί
των άμεσων πωλήσεων είναι παράνομος, με την αιτιολογία ότι αποτελεί μέτρο ενισχύσεως, προκειμένου να ζητήσει την επιστροφή
του.
Εξάλλου αυτό δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε ότι ο εθνικός δικαστής θα δεχθεί διεύρυνση του αριθμού των δικαιούχων. Αντιθέτως,
η επιστροφή αυτή του φόρου, εφόσον αυτός οφείλει πράγματι να καταβληθεί, αποτελεί μέτρο ιδιαιτέρως πρόσφορο για τη μείωση
του αριθμού των επιχειρηματιών που βλάπτονται από το θεωρούμενο ως ενίσχυση μέτρο και, επομένως, για τον περιορισμό των αντίθετων
προς τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων.
Το αιτούν δικαστήριο και οι διάδικοι που κατέθεσαν παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου έθεσαν το ζήτημα αν το δικαίωμα αυτό
προβολής του παράνομου χαρακτήρα του φόρου επί των άμεσων πωλήσεων, ο οποίος θεωρείται ότι συνιστά κρατική ενίσχυση, με σκοπό
την επιστροφή του, συνάδει με τις αρχές στις οποίες στηρίζεται η νομολογία του Δικαστηρίου σε θέματα επιβαρύνσεων υπέρ τρίτων
όπως αυτή καθιερώθηκε με την προπαρατεθείσα απόφαση Van Calster κ.λπ. και εξελίχθηκε με τις μεταγενέστερες αποφάσεις.
Από τη νομολογία αυτή προκύπτει ότι οσάκις ένα μέτρο ενισχύσεως, ο τρόπος χρηματοδοτήσεως του οποίου αποτελεί αναπόσπαστο
μέρος του, εφαρμόστηκε κατά παράβαση της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως, τα εθνικά δικαστήρια υποχρεούνται, κατ’ αρχήν, να διατάξουν
την επιστροφή των φόρων ή εισφορών που εισπράχθηκαν ειδικά για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως αυτής (απόφαση Van Calster
κ.λπ., προπαρατεθείσα, σκέψη 54).
Συναφώς, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι, για να θεωρηθεί ότι ένας φόρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενισχύσεως,
πρέπει να υφίσταται αναγκαστική σχέση μεταξύ του φόρου και της ενισχύσεως βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας, υπό την έννοια
ότι το προϊόν του φόρου πρέπει να προορίζεται απαραίτητα για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως (βλ., ιδίως, απόφαση Air Liquide,
προπαρατεθείσα, σκέψη 46 και τη νομολογία που παρατίθεται εκεί).
Όσον αφορά τον φόρο επί των άμεσων πωλήσεων, η ιδιαιτερότητά του έγκειται στο γεγονός ότι ο φόρος αυτός και το υποτιθέμενο
μέτρο ενισχύσεως αποτελούν τα δύο αδιαχώριστα στοιχεία ενός και μόνου φορολογικού μέτρου. Στην περίπτωση αυτή η σχέση μεταξύ
φόρου και ενισχύσεως είναι ακόμη στενότερη απ’ ό,τι στην περίπτωση της επιβαρύνσεως υπέρ τρίτου που αποτελεί το αντικείμενο
της προπαρατεθείσας αποφάσεως Van Calster κ.λπ.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η αναγνώριση του δικαιώματος επιχειρήσεων όπως η Boiron να προβάλουν τον παράνομο χαρακτήρα του φόρου
προκειμένου να διεκδικήσουν την επιστροφή των ποσών που κατέβαλαν ως φόρο δεν έρχεται σε αντίθεση με τις αρχές στις οποίες
στηρίζεται η νομολογία του Δικαστηρίου σε θέματα επιβαρύνσεων υπέρ τρίτων, όπως αυτή καθιερώθηκε με την προπαρατεθείσα απόφαση
Van Calster κ.λπ. και εξελίχθηκε με τις μεταγενέστερες αποφάσεις.
Πρέπει να προστεθεί ότι, εν πάση περιπτώσει, η επιστροφή αυτή του φόρου μπορεί να επιτραπεί μόνον αν αποδειχθεί ότι τα ποσά
των οποίων ζητείται η επιστροφή ή, τουλάχιστον μέρος αυτών των ποσών,  αντιπροσωπεύουν υπερβάλλουσα αντιστάθμιση υπέρ των
χονδρεμπόρων και συνεπάγονται επομένως, κατά το μέτρο αυτό, οικονομικό πλεονέκτημα υπέρ αυτών και αν, επίσης, πληρούνται οι
λοιπές προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ για να  χαρακτηρισθεί ένα μέτρο ως κρατική ενίσχυση.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να ερμηνευθεί
υπό την έννοια ότι φαρμακευτικό εργαστήριο το οποίο οφείλει να καταβάλει εισφορά όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 12 του νόμου
97-1164 δικαιούται να προβάλει τον ισχυρισμό ότι η μη υποβολή των χονδρεμπόρων στην ως άνω εισφορά συνιστά κρατική ενίσχυση
ώστε να επιτύχει την επιστροφή του μέρους της εν λόγω εισφοράς που αντιστοιχεί στο οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισαν
με μη νόμιμο τρόπο οι χονδρέμποροι.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
Στην υπόθεση της κύριας δίκης, φαρμακευτικό εργαστήριο το οποίο όφειλε να καταβάλει φόρο επί των άμεσων πωλήσεων για τον οποίο
δεν αμφισβητείται ότι δεν κοινοποιήθηκε βάσει του άρθρου 88, παράγραφος 3, ΕΚ προβάλλει τον ισχυρισμό ότι ο φόρος αυτός είναι
παράνομος, προκειμένου να επιτύχει την επιστροφή του, με την αιτιολογία ότι η μη υποβολή στον φόρο αυτόν των χονδρεμπόρων,
οι οποίοι είναι οι άμεσοι ανταγωνιστές του εργαστηρίου, συνιστά κρατική ενίσχυση.
Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν διασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της αποτελεσματικότητας όταν,
σύμφωνα με τους ισχύοντες εθνικούς κανόνες για το βάρος αποδείξεως και για να καταστεί δυνατή η επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν
ως φόρος επί των άμεσων πωλήσεων, εναπόκειται στον επιχειρηματία που ζητεί την επιστροφή τους να αποδείξει ότι η μη υποβολή
των χονδρεμπόρων συνεπάγεται υπερβάλλουσα αντιστάθμιση υπέρ αυτών, καθόσον δεν πληρούται η μία τουλάχιστον από τις λεγόμενες
προϋποθέσεις «Altmark», και συνιστά επομένως, κατά τον τρόπο αυτό, οικονομικό πλεονέκτημα, κατά την έννοια του άρθρου 87,
παράγραφος 1, ΕΚ.
Ελλείψει σχετικής κοινοτικής ρυθμίσεως, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της κύριας δίκης, εναπόκειται στην εσωτερική έννομη τάξη
κάθε κράτους μέλους να ορίσει τα αρμόδια δικαιοδοτικά όργανα και να ρυθμίσει τις δικονομικές προϋποθέσεις ασκήσεως των ενδίκων
βοηθημάτων που αποσκοπούν στην κατοχύρωση της προστασίας των δικαιωμάτων τα οποία τα υποκείμενα δικαίου αντλούν από το κοινοτικό
δίκαιο, στον βαθμό που οι προϋποθέσεις αυτές δεν είναι λιγότερο ευνοϊκές από εκείνες που αφορούν παρόμοια ένδικα βοηθήματα
της εσωτερικής έννομης τάξεως (αρχή της ισοδυναμίας) και δεν καθιστούν αδύνατη ή υπερβολικά δυσχερή την άσκηση των δικαιωμάτων
που απονέμει η κοινοτική έννομη τάξη (αρχή της αποτελεσματικότητας) (βλ., ιδίως, απόφαση της 10ης Απριλίου 2003, C-276/01,
Steffensen, Συλλογή 2003,  σ. I‑3735, σκέψη  60 και τη νομολογία που παρατίθεται εκεί).
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί, αφενός, ότι, αν κατ’ αρχήν το βάρος αποδείξεως για την υπερβάλλουσα αντιστάθμιση
υπέρ των χονδρεμπόρων, που συνεπάγεται την απόδειξη ότι δεν πληρούται μία τουλάχιστον από τις λεγόμενες προϋποθέσεις «Altmark»,
βαρύνει, σύμφωνα με το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο, τον επιχειρηματία που επικαλείται την ύπαρξη ενισχύσεως για να επιτύχει την
επιστροφή του επίδικου φόρου, το εθνικό αυτό δίκαιο απονέμει επίσης στον δικαστή ευρεία εξουσία να διατάξει αυτεπαγγέλτως
τη διεξαγωγή αποδείξεων με κάθε νόμιμο αποδεικτικό μέσο.
Το αιτούν δικαστήριο τονίζει, αφετέρου, ότι η εξουσία αυτή αποτελεί μόνον απλή ευχέρεια και ότι η παράλειψη του εν λόγω επιχειρηματία
να προσκομίσει τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία για να θεωρηθεί βάσιμη η αξίωσή του μπορεί να συνιστά το μόνο εμπόδιο για
την απόδειξη ότι ο φόρος επί των άμεσων πωλήσεων έχει τον χαρακτήρα κρατικής ενισχύσεως, κατά την έννοια του άρθρου 88, παράγραφος
3, ΕΚ, εφόσον οι λεγόμενες προϋποθέσεις «Altmark» αφορούν στοιχεία στα οποία ο επιχειρηματίας αυτός δεν έχει κατ’ ανάγκην
πρόσβαση παρά μόνο στο πλαίσιο αγωγής στρεφομένης κατά του ίδιου του δικαιούχου της προβαλλόμενης ενισχύσεως.
Η Union de recouvrement des cotisations de sécurité sociale et d’allocations familiales (Urssaf) της Λυών τόνισε εξάλλου ότι
ο εθνικός δικαστής διαθέτει, ειδικότερα, την ευχέρεια να διατάξει τον διάδικο ή τρίτον να προσκομίσει μία πράξη ή ένα στοιχείο.
Υπό τις συνθήκες αυτές, για να εξασφαλισθεί ο σεβασμός της αρχής της αποτελεσματικότητας, ο εθνικός δικαστής, αν διαπιστώσει
ότι το βάρος αποδείξεως της υπάρξεως υπερβάλλουσας αντισταθμίσεως υπέρ των χονδρεμπόρων, και κατά συνέπεια της αποδείξεως
ότι ο φόρος επί των άμεσων πωλήσεων έχει χαρακτήρα κρατικής ενισχύσεως, το φέρει φαρμακευτικό εργαστήριο, όπως η Boiron, και
ότι αυτό μπορεί να καταστήσει τη διεξαγωγή της αποδείξεως αυτής αδύνατη ή εξαιρετικά δυσχερή, ιδίως λόγω του ότι αφορά στοιχεία
τα οποία το εργαστήριο αυτό δεν διαθέτει, έχει υποχρέωση να χρησιμοποιήσει όλα τα δικονομικά μέσα που του παρέχει το εθνικό
δίκαιο, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται και η διαταγή διεξαγωγής των αναγκαίων αποδείξεων, συμπεριλαμβανομένης της προσκομίσεως
από διάδικο ή τρίτον μιας πράξεως ή ενός στοιχείου.
Κατόπιν των ανωτέρω, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει την εφαρμογή κανόνων
του εθνικού δικαίου που εξαρτούν την επιστροφή υποχρεωτικής εισφοράς, όπως η προβλεπόμενη από το άρθρο 12 του νόμου 97-1164,
από την απόδειξη, με την οποία βαρύνεται ο αιτών, ότι το πλεονέκτημα που αντλούν οι χονδρέμποροι από τη μη υποβολή τους στην
εισφορά αυτή υπερβαίνει το επιπλέον κόστος που συνεπάγεται η εκπλήρωση των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που τους επιβάλλει
η εθνική ρύθμιση και, ειδικότερα, ότι δεν πληρούται μία τουλάχιστον από τις λεγόμενες προϋποθέσεις «Altmark».
Ωστόσο, για να εξασφαλισθεί ο σεβασμός της αρχής της αποτελεσματικότητας, ο εθνικός δικαστής, αν διαπιστώσει ότι το βάρος
αποδείξεως της υπάρξεως υπερβάλλουσας αντισταθμίσεως υπέρ των χονδρεμπόρων, και κατά συνέπεια της αποδείξεως ότι ο φόρος επί
των άμεσων πωλήσεων έχει χαρακτήρα κρατικής ενισχύσεως, το φέρει φαρμακευτικό εργαστήριο, όπως η Boiron, και ότι αυτό μπορεί
να καταστήσει τη διεξαγωγή της αποδείξεως αυτής αδύνατη ή εξαιρετικά δυσχερή, ιδίως λόγω του ότι αφορά στοιχεία τα οποία το
εργαστήριο αυτό δεν διαθέτει, έχει υποχρέωση να χρησιμοποιήσει όλα τα δικονομικά μέσα που του παρέχει το εθνικό δίκαιο, μεταξύ
των οποίων περιλαμβάνεται και η διαταγή διεξαγωγής των αναγκαίων αποδείξεων, συμπεριλαμβανομένης της προσκομίσεως από διάδικο
ή τρίτον μιας πράξεως ή ενός στοιχείου.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι φαρμακευτικό εργαστήριο το οποίο οφείλει να καταβάλει εισφορά
όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 12 του νόμου 97-1164, της 19ης Δεκεμβρίου 1997, περί χρηματοδοτήσεως της κοινωνικής ασφαλίσεως
για το 1998, δικαιούται να προβάλει τον ισχυρισμό ότι η μη υποβολή των χονδρεμπόρων στην ως άνω εισφορά συνιστά κρατική ενίσχυση
ώστε να επιτύχει την επιστροφή του μέρους της εν λόγω εισφοράς που αντιστοιχεί στο οικονομικό πλεονέκτημα το οποίο αποκόμισαν
με μη νόμιμο τρόπο οι χονδρέμποροι.
2)
Το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει την εφαρμογή κανόνων του εθνικού δικαίου που εξαρτούν την επιστροφή υποχρεωτικής εισφοράς,
όπως η προβλεπόμενη από το άρθρο 12 του εν λόγω νόμου 97-1164, από την απόδειξη, με την οποία βαρύνεται ο αιτών, ότι το πλεονέκτημα
που αντλούν οι χονδρέμποροι από τη μη υποβολή τους στην εισφορά αυτή υπερβαίνει το επιπλέον κόστος που συνεπάγεται η εκπλήρωση
των υποχρεώσεων δημόσιας υπηρεσίας που τους επιβάλλει η εθνική ρύθμιση και, ειδικότερα, ότι δεν πληρούται μία τουλάχιστον
από τις προϋποθέσεις που καθορίζονται με την απόφαση της 24ης Ιουλίου 2003, C‑280/00, Altmark Trans και Regierungspräsidium
Magdeburg.
Ωστόσο, για να εξασφαλισθεί ο σεβασμός της αρχής της αποτελεσματικότητας, ο εθνικός δικαστής, αν διαπιστώσει ότι το βάρος
αποδείξεως της υπάρξεως υπερβάλλουσας αντισταθμίσεως υπέρ των χονδρεμπόρων, και κατά συνέπεια της αποδείξεως ότι ο φόρος επί
των άμεσων πωλήσεων έχει χαρακτήρα κρατικής ενισχύσεως, το φέρει φαρμακευτικό εργαστήριο, όπως η Boiron, και ότι αυτό μπορεί
να καταστήσει τη διεξαγωγή της αποδείξεως αυτής αδύνατη ή εξαιρετικά δυσχερή, ιδίως λόγω του ότι αφορά στοιχεία τα οποία το
εργαστήριο αυτό δεν διαθέτει, έχει υποχρέωση να χρησιμοποιήσει όλα τα δικονομικά μέσα που του παρέχει το εθνικό δίκαιο, μεταξύ
των οποίων περιλαμβάνεται η διαταγή διεξαγωγής των αναγκαίων αποδείξεων, συμπεριλαμβανομένης της προσκομίσεως από διάδικο
ή τρίτον μιας πράξεως ή ενός στοιχείου.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.