CELEX: 62004CJ0221
Παράβαση κράτους μέλους
Οδηγία 92/43/ΕΟΚ
Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας
Προστασία των ειδών
Θήρα με βρόχο ελεγχόμενης περισφίξεως
Καστίλη και Λεόν

ς. Αφετέρου, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία έχει ως σκοπό να δώσει
στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος τη δυνατότητα, αφενός, να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις του που απορρέουν από το κοινοτικό
δίκαιο και, αφετέρου, να προβάλει λυσιτελώς τους αμυντικούς του ισχυρισμούς κατά των αιτιάσεων που διατυπώνει η Επιτροπή (απόφαση
της 29ης Απριλίου 2004, C-117/02, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, Συλλογή 2004, σ. Ι-5517, σκέψη 53). Εξάλλου για την όχληση δεν
απαιτείται τόσο αυστηρή ακρίβεια όσο για την αιτιολογημένη γνώμη, αφού η όχληση συνίσταται κατ’ ανάγκη σε μια πρώτη σύντομη
περίληψη των αιτιάσεων (βλ., κατ’ αυτήν την έννοια, απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1997, Επιτροπή κατά Ιταλίας, όπ.π., σκέψη
15).
37     Όπως παρατηρεί η γενική εισαγγελέας στο σημείο 24 των προτάσεών της, σκοπός του εγγράφου οχλήσεως είναι μεν ο προσδιορισμός
του αντικειμένου της διαφοράς, η Επιτροπή όμως οφείλει να προσδιορίσει με ακρίβεια στην αιτιολογημένη γνώμη τις αιτιάσεις
που προέβαλε ήδη κατά τρόπο γενικότερο στο έγγραφο οχλήσεως. Αυτό πάντως δεν την εμποδίζει να περιορίσει το αντικείμενο της
διαφοράς ούτε να το επεκτείνει σε μεταγενέστερα μέτρα, τα οποία έχουν ουσιαστικά το ίδιο περιεχόμενο με τα μέτρα των οποίων
τη νομιμότητα αμφισβητεί με το έγγραφο οχλήσεως.

Επί της ενστάσεως απαραδέκτου που στηρίζεται στην ανεπαρκή αιτιολογία της προσφυγής
38     Η δεύτερη ένσταση απαραδέκτου που προβάλλει η Ισπανική Κυβέρνηση στηρίζεται, αφενός, σε παράβαση του άρθρου 38, παράγραφος
1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου και, αφετέρου, σε ανεπαρκή αιτιολογία της προσφυγής, καθώς και
σε έλλειψη αποδείξεως των προσαπτομένων παραβάσεων.
39     Ως προς το πρώτο σημείο, διαπιστώνεται ότι η προσφυγή ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο
γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, όσον αφορά το αντικείμενο της διαφοράς και την περιληπτική έκθεση των ισχυρισμών.
40     Ως προς το δεύτερο σημείο, διαπιστώνεται ότι, όπως παρατήρησε η Επιτροπή, η αιτίαση που προσάπτεται ανάγεται στην κατ’ ουσίαν
εξέταση της προσφυγής. Συνεπώς, η ένσταση απαραδέκτου δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
41     Βάσει των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη, καθόσον αφορά την έγκριση της 24ης Μαΐου 2001 σχετικά
με τη ζώνη θήρας AV-10.198 που βρίσκεται στην περιφέρεια του δήμου Mediana de la Voltoya, στην επαρχία Ávila, και παραδεκτή
κατά τα λοιπά.

Επί του βασίμου της προσφυγής
42     Πρέπει συνεπώς να εξεταστεί αν η έγκριση της 13ης Δεκεμβρίου 2002 (στο εξής: επίδικη έγκριση), που αφορά τη ζώνη θήρας SA-10.328,
που βρίσκεται στο Aldenueva de la Sierra, στην επαρχία Σαλαμάνκας (στο εξής: οικεία ζώνη), χορηγήθηκε από τις ισπανικές αρχές
κατά παράβαση της οδηγίας.
43     Η Επιτροπή προβάλλει δύο αιτιάσεις με την προσφυγή της. Πρώτον, η έγκριση της χρήσεως βρόχων ελεγχόμενης περισφίξεως στην
οικεία ζώνη υποδηλώνει την εκ προθέσεως σύλληψη ή θανάτωση της ενυδρίδας κατά παράβαση του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο
α΄, της οδηγίας. Δεύτερον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Βασίλειο της Ισπανίας παρέβη επίσης τις διατάξεις του παραρτήματος
VI, στοιχείο α΄, της οδηγίας δεδομένου ότι η εν λόγω έγκριση αφορά μέσο θήρας μη επιλεκτικό ως προς την αρχή που διέπει τη
χρήση του και τους όρους χρήσεώς του.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από παράβαση του παραρτήματος VI, στοιχείο α΄, της οδηγίας
44     Με τη δεύτερη αιτίαση που πρέπει να εξεταστεί πρώτα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η έγκριση χρήσεως βρόχων ελεγχόμενης περισφίξεως
συνιστά παράβαση του παραρτήματος VI, στοιχείο α΄, της οδηγίας εφόσον πρόκειται για μέσο θήρας μη επιλεκτικό ως προς την αρχή
που διέπει τη χρήση του και τους όρους χρήσεώς του.
45     Από την οδηγία προκύπτει ότι οι μέθοδοι και τα μέσα σύλληψης και θανάτωσης που απαριθμούνται στο παράρτημα VI, στοιχείο α΄,
απαγορεύονται μόνο στις περιπτώσεις του άρθρου 15 της οδηγίας που είναι το μοναδικό άρθρο που παραπέμπει στο εν λόγω παράρτημα.
46     Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι απαγορεύεται η χρησιμοποίηση μέσων μη επιλεκτικών και, ειδικότερα, των μέσων που απαριθμούνται
στο παράρτημα VI, στοιχείο α΄, της οδηγίας για τη σύλληψη ή τη θανάτωση των ειδών άγριας πανίδας που απαριθμούνται στο παράρτημα
V, στοιχείο α΄, της οδηγίας αυτής και στην περίπτωση που εφαρμόζονται παρεκκλίσεις, σύμφωνα με το άρθρο 16, για τη λήψη δειγμάτων,
τη σύλληψη ή τη θανάτωση των ειδών που απαριθμούνται στο παράρτημα IV, στοιχείο α΄, της οδηγίας αυτής.
47     Διαπιστώνεται ότι η επίδικη έγκριση χορηγήθηκε για τη θήρα αλεπούς, ζωικού είδους που δεν περιλαμβάνεται ούτε στο παράρτημα
IV, στοιχείο α΄, ούτε στο παράρτημα V, στοιχείο α΄, της οδηγίας. Συνεπώς, η απαγόρευση των μη επιλεκτικών μέσων θήρας δεν
μπορεί να αντιταχθεί εν προκειμένω στις ισπανικές αρχές. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να απορριφθεί η σχετική με την παράβαση
του παραρτήματος VI, στοιχείο α΄, της οδηγίας αιτίαση.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από παράβαση του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας
48     Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε
να θεσπισθεί ένα καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο σημείο α΄ του παραρτήματος IV, στην περιοχή
φυσικής κατανομής τους. Το σύστημα αυτό πρέπει, κατά τη διάταξη αυτή, να απαγορεύει κάθε μορφή σύλληψης ή θανάτωσης, εκ προθέσεως,
δειγμάτων αυτών των ειδών λαμβανομένων στη φύση.
49     Για να εξεταστεί το βάσιμο της αιτίασης που διατυπώνει η Επιτροπή, πρέπει, αφενός, να εξεταστεί αν η ενυδρίς απαντά στην οικεία
ζώνη και, αφετέρου, να προσδιορισθούν οι συνθήκες υπό τις οποίες η σύλληψη ή η θανάτωση του είδους αυτού είναι ηθελημένη.
Όσον αφορά την παρουσία της ενυδρίδας στην οικεία ζώνη
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
50     Πρώτον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, με την απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη, η Ισπανική Κυβέρνηση αναγνώρισε την παρουσία
της ενυδρίδας στην οικεία ζώνη, δεδομένου ότι ανέφερε στην απάντηση αυτή ότι η ενυδρίς απαντά σε ολόκληρο σχεδόν το έδαφος
της περιφέρειας Καστίλης και Λεόν.
51     Δεύτερον, η παρουσία αυτή επιβεβαιώνεται από τα δελτία επιστημονικών στοιχείων «Natura 2000» που το Βασίλειο της Ισπανίας
διαβίβασε στην Επιτροπή για τους τόπους Quilamas (Σαλαμάνκα) και Encinares de los ríos Adaja y Voltoya (Ávila), εκ των οποίων
ο πρώτος συνορεύει με την οικεία ζώνη.
52     Τρίτον, τη ζώνη αυτή διασχίζουν μικρά ποτάμια που είναι απαραίτητα για τους οικοτόπους της ενυδρίδας.
53     Τέλος, η μονογραφία σχετικά με την κατάσταση της ενυδρίδας στην Ισπανία επιβεβαιώνει επίσης την παρουσία του είδους αυτού
στην οικεία ζώνη.
54     Βάσει όλων αυτών των στοιχείων, η Επιτροπή φρονεί ότι, αν η Ισπανική Κυβέρνηση θεωρεί ότι η ενυδρίς δεν απαντά στη ζώνη αυτή,
οφείλει να το αποδείξει προσκομίζοντας τεχνική επιτόπια μελέτη.
55     Η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η ενυδρίς δεν απαντά στην οικεία ζώνη. Απαντώντας στο πρώτο στοιχείο που επικαλείται
η Επιτροπή, παρατηρεί ότι η αναγνώριση της παρουσίας ενός συγκεκριμένου ζωικού είδους σε μια περιοχή δεν σημαίνει ότι το είδος
αυτό απαντά σε όλους τους οικοτόπους της περιοχής αυτής.
56     Η εν λόγω κυβέρνηση υπογραμμίζει επίσης ότι τα ρυάκια είναι απαραίτητα για τους οικοτόπους της ενυδρίδας, ενώ η οικεία ζώνη
δεν είναι ούτε παράκτια ζώνη ούτε βρίσκεται πλησίον του ποταμού. Προσθέτει δε ότι τα ποτάμια και τα ρυάκια που διασχίζουν
τη ζώνη αυτή είναι εποχιακά και ξεραίνονται το καλοκαίρι.
57     Η μονογραφία που προσκομίζει η Επιτροπή επιβεβαιώνει εξάλλου την απουσία της ενυδρίδας από την οικεία ζώνη.
58     Τέλος, η Ισπανική Κυβέρνηση φρονεί ότι στη ζώνη αυτή υπάρχει απλώς πιθανότητα παρουσίας της ενυδρίδας και ότι η Επιτροπή δεν
απέδειξε την παρουσία αυτή εφόσον δεν διαθέτει ούτε άμεσες ενδείξεις, όπως η σύλληψη δειγμάτων του είδους αυτού, ούτε έμμεσες
όπως η παρουσία ιχνών τους.
–       Εκτίμηση του Δικαστηρίου
59     Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο προσφυγής λόγω παραβάσεως που ασκείται βάσει του άρθρου
226 ΕΚ, η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει την ύπαρξη της προσαπτομένης παραβάσεως και δεν μπορεί να βασισθεί σε οποιοδήποτε
τεκμήριο (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 25ης Μαΐου 1982, 96/81, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, Συλλογή 1982, σ. 1791, σκέψη
6· της 29ης της Απριλίου 2004, C‑194/01, Επιτροπή κατά Αυστρίας, σκέψη 34, και της 20ής Οκτωβρίου 2005, C‑6/04, Επιτροπή κατά
Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 2005, σ. I‑9017, σκέψη 75).
60     Όσον αφορά τα δελτία επιστημονικών στοιχείων «Natura 2000», διαπιστώνεται, όπως παρατήρησε η γενική εισαγγελέας στο σημείο
71 των προτάσεών της, ότι καλύπτουν την περιοχή Quilamas που έχει έκταση άνω των 10 000 εκταρίων. Η οικεία ζώνη βρίσκεται
μεν σε άμεση γειτνίαση με την περιοχή αυτή στα βορειοδυτικά. Δεν αμφισβητείται όμως ότι τα σημαντικότερα ρυάκια της περιοχής
αυτής, ιδίως το Arroyo de las Quilamas, ρέουν προς τα νοτιοανατολικά και χωρίζονται από την οικεία ζώνη από λοφοσειρά ύψους
πολλών εκατοντάδων μέτρων. Συνεπώς, είναι ελάχιστα πιθανό να μετακινούνται προς την οικεία ζώνη ενυδρίδες προερχόμενες από
τους πληθυσμούς που ζουν στο υδάτινο δίκτυο της περιοχής Quilamas.
61     Εξάλλου, όπως επισήμανε η Ισπανική Κυβέρνηση, χωρίς να αντικρουστεί στο σημείο αυτό από την Επιτροπή, ενώ τα ρυάκια είναι
απαραίτητα για τους οικοτόπους της ενυδρίδας, αυτά που διασχίζουν την οικεία ζώνη ή ρέουν πλησίον αυτής έχουν χαρακτήρα εποχιακό.
62     Τέλος, όσον αφορά τη μονογραφία που προσκομίζει η Επιτροπή, διαπιστώνεται ότι περιέχει αντιφατικές αναφορές οπότε ουδεμία
βεβαιότητα προκύπτει ως προς την παρουσία της ενυδρίδας στην οικεία ζώνη.
63     Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμο την παρουσία της ενυδρίδας στην οικεία ζώνη, τα
δε στοιχεία που προσκόμισε αποδεικνύουν το πολύ πολύ την πιθανότητα παρουσίας του είδους αυτού.
Όσον αφορά την εκ προθέσεως σύλληψη της ενυδρίδας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
64     Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η σύλληψη της ενυδρίδας δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συμπτωματική, δεδομένου ότι ο όρος σχετικά με
την πρόθεση που προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας πληρούται τη στιγμή που οι ισπανικές αρχές,
καίτοι γνωρίζουν ότι η ενυδρίς απαντά σε συγκεκριμένη περιοχή, εγκρίνουν παρ’ όλ’ αυτά στην περιοχή αυτή και για τη θήρα της
αλεπούς τη χρήση μεθόδου συλλήψεως μη επιλεκτικής που ενδέχεται να βλάψει την ενυδρίδα.
65     Συγκεκριμένα, με τη χορήγηση της επίδικης έγκρισης το Βασίλειο της Ισπανίας παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 12,
παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας, να προλάβει τις αρνητικές για την ενυδρίδα συνέπειες και δημιούργησε κίνδυνο ηθελημένης
σύλληψης δειγμάτων του είδους αυτού.
66     Η Ισπανική Κυβέρνηση απαντά ότι η επίδικη έγκριση χορηγήθηκε για τη θήρα της αλεπούς και όχι της ενυδρίδας. Αναγνωρίζει το
ενδεχόμενο εμμέσων συνεπειών για την ενυδρίδα με την προϋπόθεση όμως ότι αυτό το ζωικό είδος απαντά στην οικεία ζώνη, πράγμα
που δεν αποδείχθηκε.
67     Επιπλέον, η εν λόγω κυβέρνηση φρονεί ότι ο βρόχος ελεγχόμενης περισφίξεως αποτελεί μέθοδο θήρας επιλεκτική και ως προς την
αρχή που διέπει τη χρήση του, δεδομένου ότι με την ελεγχόμενη περίσφιξη αποφεύγεται ο θάνατος του συλληφθέντος ζώου και όσον
αφορά τους όρους χρήσεως που επιβάλλει η επίδικη έγκριση, όπως ο καθημερινός έλεγχος των βρόχων, η απαίτηση της άμεσης ελευθέρωσης
κάθε ζώου που συλλαμβάνεται και δεν καλύπτεται από την εν λόγω έγκριση και οι ακριβείς συνθήκες τοποθέτησης των βρόχων αυτών.
–       Εκτίμηση του Δικαστηρίου
68     Από τις διατάξεις του άρθρου 12, παράγραφος 1, στοιχεία α΄ της οδηγίας προκύπτει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν τα αναγκαία
μέτρα προκειμένου να θεσπιστεί ένα καθεστώς αυστηρής προστασίας των ζωικών ειδών που αναφέρονται στο παράρτημα IV, στοιχείο
α΄, της οδηγίας αυτής, στην περιοχή φυσικής κατανομής τους, που να απαγορεύει κάθε μορφή εκ προθέσεως σύλληψης ή θανάτωσης.
69     Όσον αφορά την περί προθέσεως προϋπόθεση που προβλέπει η διάταξη αυτή, από το κείμενο της διάταξης στις διάφορες γλώσσες προκύπτει
ότι αυτή αναφέρεται και στη σύλληψη και στη θανάτωση των προστατευομένων ζωικών ειδών.
70     Εξάλλου, υπενθυμίζεται ότι το Δικαστήριο χαρακτήρισε ως εκ προθέσεως παρενόχληση, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος
1, στοιχείο β΄, της οδηγίας, πράξεις όπως η κυκλοφορία μοτοποδηλάτων σε αμμώδη παραλία παρά τις πινακίδες για την ύπαρξη φωλεών
προστατευόμενης χελώνας και την ύπαρξη θαλάσσιων ποδηλάτων και μικρών σκαφών στη θαλάσσια ζώνη των παραλιών αυτών και έκρινε
ότι το κράτος μέλος παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχεία β΄ και δ΄, της οδηγίας στην
περίπτωση που δεν λαμβάνει όλα τα αναγκαία συγκεκριμένα μέτρα για να αποφευχθούν, αφενός, η εκ προθέσεως παρενόχληση του συγκεκριμένου
ζωικού είδους κατά την περίοδο της αναπαραγωγής και, αφετέρου, η βλάβη ή η καταστροφή των τόπων αναπαραγωγής του (βλ. απόφαση
της 30ής Ιανουαρίου 2002, C‑103/00, Επιτροπή κατά Ελλάδας, Συλλογή σ. I‑1147, σκέψεις 36 και 39, καθώς και τις προτάσεις του
γενικού εισαγγελέα Léger στην υπόθεση εκείνη, σκέψη 57).
71     Για να πληρούται η περί προθέσεως προϋπόθεση που προβλέπει το άρθρο 12, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας, πρέπει να
αποδεικνύεται ότι ο αυτουργός της πράξης θέλησε τη σύλληψη ή τη θανάτωση ενός δείγματος προστατευομένου ζωικού είδους ή τουλάχιστον
αποδέχθηκε την πιθανότητα σύλληψης ή θανάτωσης.
72     Δεν αμφισβητείται όμως ότι η επίδικη έγκριση αφορούσε τη θήρα της αλεπούς. Κατά συνέπεια, η ίδια η έγκριση δεν σκοπεί να επιτρέψει
τη σύλληψη ενυδρίδων.
73     Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι η ύπαρξη ενυδρίδας στην οικεία ζώνη δεν αποδείχθηκε νομοτύπως, οπότε δεν αποδείχθηκε ούτε ότι
οι ισπανικές αρχές, χορηγώντας την επίδικη έγκριση για τη θήρα της αλεπούς, γνώριζαν ότι υπήρχε πιθανότητα να κινδυνεύσει
η ενυδρίς.
74     Συνεπώς, διαπιστώνεται ότι εν προκειμένω δεν πληρούνται τα στοιχεία που απαιτούνται για να συντρέχει η προϋπόθεση της εκ προθέσεως
της σύλληψης ή θανάτωσης δείγματος προστατευομένου ζωικού είδους όπως εκτίθενται στη σκέψη 71 της παρούσας απόφασης.
75     Κατά συνέπεια, η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
76     Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα
όπως ζήτησε το Βασίλειο της Ισπανίας.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.