CELEX: 62001CJ0353
Αίτηση αναιρέσεως
Πρόσβαση στα έγγραφα
Αποφάσεις 93/731/ΕΚ και 94/90/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ
Εξαίρεση αφορώσα την προστασία του δημοσίου συμφέροντος στον τομέα των διεθνών σχέσεων
Μερική πρόσβαση

Συμβούλιο κατά Hautala, δεν μπορούν να τύχουν άμεσης εφαρμογής στην παρούσα υπόθεση, στο μέτρο που αφορούν μόνον το
γενικό ζήτημα της μερικής προσβάσεως, ενώ, εν προκειμένω, το Πρωτοδικείο επελήφθη αποκλειστικώς του ζητήματος αν το ότι, εν
προκειμένω, τα οικεία όργανα δεν εξέτασαν αν αυτή η δυνατότητα μερικής προσβάσεως είχε επίπτωση στην απόφαση περί απαγορεύσεως
της πλήρους προσβάσεως. Δεδομένων όμως των σχετικών με το περιεχόμενο των επίδικων εγγράφων στοιχείων που διέθετε το Πρωτοδικείο,
ουδεμία σχετική επίκριση μπορούσε να του απευθυνθεί. Το Συμβούλιο υπενθυμίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι το Πρωτοδικείο δεν ήταν
σε θέση να διατάξει την προσκόμιση των επίδικων εγγράφων και έπρεπε να προσφύγει στην περιγραφή της δομής και του περιεχομένου
των εγγράφων στην οποία προέβησαν οι διάδικοι, στο μέτρο που η σχετική με το ζήτημα αυτό τροποποίηση που επέφερε το άρθρο
67 του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου (ΕΕ 2000, L 322, σ. 4) τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 2001, ενώ η ενώπιον
του Πρωτοδικείου επ' ακροατηρίου συζήτηση είχε διεξαχθεί στις 21 Νοεμβρίου 2000.
Η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν θέτει εν αμφιβόλω την προπαρατεθείσα απόφαση Συμβούλιο κατά Hautala, σύμφωνα με την οποία
το Συμβούλιο υποχρεούται να εξετάζει τη δυνατότητα μερικής προσβάσεως. Σύμφωνα με τη νομολογία, το Συμβούλιο μπορεί να περιοριστεί
στο να εξετάσει αν η διαπιστωθείσα πλάνη περί το δίκαιο είχε επίπτωση στο αποτέλεσμα της εξετάσεως που διενήργησε το οικείο
όργανο. Το Πρωτοδικείο ορθώς κατέληξε, επομένως, στο ότι αυτό δεν συνέβαινε και ότι η επίδικη απόφαση έπρεπε, κατά συνέπεια,
να διατηρηθεί σε ισχύ.
To Συμβούλιο επισημαίνει εξάλλου ότι, μολονότι, σε γενικές γραμμές, στον αιτούντα απόκειται να εκτιμήσει αν τα κοινοποιηθέντα
χωρία του είναι χρήσιμα, είναι δυνατόν να υφίστανται αντικειμενικά στοιχεία ενόψει των οποίων η μερική κοινοποίηση εγγράφου
δεν μπορεί προφανώς να παράσχει στον αιτούντα άλλες πληροφορίες πλην αυτών που έχει ήδη στη διάθεσή του. Αυτό συμβαίνει εν
προκειμένω, όπως άλλωστε δέχθηκε ο Μattila σε κάποιο βαθμό. Θα ήταν παράλογη και αντίθετη προς τις αρχές της χρηστής διοικήσεως
και της αναλογικότητας η κοινοποίηση κειμένων που συνιστούν προσαρμοσμένη απόδοση των εγγράφων και αποτελούνται σχεδόν αποκλειστικώς
από λευκές σελίδες.
Σύμφωνα με την Επιτροπή, το Πρωτοδικείο προφανώς εξέτασε και εφάρμοσε την αρχή της αναλογικότητας υπό τις ειδικές περιστάσεις
της προκειμένης υποθέσεως. Το Πρωτοδικείο ρητώς δέχθηκε το επιχείρημα του Ο. Μattila ότι τα όργανα έπρεπε να εξετάσουν αν
έπρεπε να του παράσχουν μερική τουλάχιστο πρόσβαση στα επίδικα έγγραφα (σκέψη 66 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως). Το Πρωτοδικείο
απέρριψε το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι η προπαρατεθείσα απόφαση Hautala κατά Συμβουλίου δεν έπρεπε να ληφθεί υπόψη, επιβεβαίωσε
δε και εφάρμοσε την ανάλυση που πραγματοποιήθηκε όσον αφορά τόσο την αρχή της αναλογικότητας όσο και τη διαφύλαξη της χρηστής
διοικήσεως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
─ Επί του παραδεκτού του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Επιβάλλεται η υπενθύμιση ότι, κατά πάγια νομολογία, από τα άρθρα 225 ΕΚ, 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου
και 112, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να
παραθέτει επακριβώς τα επικρινόμενα σημεία της αποφάσεως της οποίας ζητείται η αναίρεση, καθώς και τα νομικά επιχειρήματα
που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αυτό (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 6ης Μαρτίου 2003, C-41/00 P, Interporc
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. Ι-2125, σκέψη 15).
Δεν πληροί τις επιταγές περί αιτιολογήσεως που απορρέουν από τις διατάξεις αυτές η αίτηση αναιρέσεως η οποία περιορίζεται
στην επανάληψη ή στην κατά γράμμα παράθεση των λόγων και επιχειρημάτων που έχουν ήδη προβληθεί ενώπιον του Πρωτοδικείου, περιλαμβανομένων
και εκείνων που στηρίζονται σε πραγματικούς ισχυρισμούς που έχουν ρητώς απορριφθεί από το Πρωτοδικείο (βλ., μεταξύ άλλων,
την προπαρατεθείσα απόφαση Interporc κατά Επιτροπής, σκέψη 16).
Εντούτοις, εφόσον ο αναιρεσείων αμφισβητεί την ερμηνεία ή την εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου από το Πρωτοδικείο, τα νομικά
ζητήματα που εξετάστηκαν πρωτοδίκως μπορούν να αποτελέσουν εκ νέου αντικείμενο συζητήσεως κατά την εξέταση αιτήσεως αναιρέσεως.
Πράγματι, αν ο αναιρεσείων δεν μπορούσε να στηρίξει, κατά τον τρόπο αυτό, την αίτησή του αναιρέσεως σε λόγους και επιχειρήματα
που προέβαλε ήδη ενώπιον του Πρωτοδικείου, η αναιρετική διαδικασία θα εστερείτο μέρος του νοήματός της (βλ., μεταξύ άλλων,
την προπαρατεθείσα απόφαση Interporc κατά Επιτροπής, σκέψη 17).
Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 18 έως 20 της παρούσας αποφάσεως, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πληροί τις επιταγές περί αιτιολογήσεως
για τις οποίες έγινε λόγος ανωτέρω.
─ Επί του βασίμου του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου αναιρέσεως, επιβάλλεται η επισήμανση ότι το Πρωτοδικείο διαπίστωσε, με τη σκέψη
71 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή δεν εξέτασαν τη δυνατότητα παροχής μερικής προσβάσεως
στα επίδικα έγγραφα.
Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει πάντως ότι τα όργανα υποχρεούνται, βάσει τόσο των αποφάσεων 93/731 και 94/90 όσο
και της αρχής της αναλογικότητας, να εξετάζουν αν πρέπει να παρασχεθεί δυνατότητα μερικής προσβάσεως στα στοιχεία που δεν
καλύπτονται από τις εξαιρέσεις και ότι, ελλείψει τέτοιας εξετάσεως, μια απόφαση περί απορρίψεως αιτήματος προσβάσεως σε έγγραφο
πρέπει να ακυρώνεται ως ενέχουσα πλάνη περί το δίκαιο (όσον αφορά την απόφαση 93/731, βλ. την προπαρατεθείσα απόφαση Συμβούλιο
κατά Hautala, σκέψεις 21 έως 31).
Κακώς το Πρωτοδικείο κατέληξε, με τη σκέψη 71 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι μια τέτοια πλάνη περί το δίκαιο δεν συνεπάγεται
την ακύρωση των επίδικων αποφάσεων, διότι, μετά τις διευκρινίσεις που παρέσχε το Συμβούλιο και η Επιτροπή κατά την ενώπιον
του Πρωτοδικείου διαδικασία και συνεκτιμωμένης της φύσεως των οικείων εγγράφων, η εν λόγω πλάνη ουδεμία επίπτωση είχε στο
αποτέλεσμα της εκτιμήσεως των κοινοτικών αυτών οργάνων.
Όπως εξήγησε ο γενικός εισαγγελέας με τα σημεία 59 και 62 των προτάσεών του, το να παρασχεθεί στο Συμβούλιο και την Επιτροπή
η δυνατότητα να γνωστοποιήσουν στον ενδιαφερόμενο τους λόγους αρνήσεως παροχής δυνατότητας μερικής προσβάσεως σε έγγραφο για
πρώτη φορά ενώπιον του κοινοτικού δικαστή στερεί από τις δικονομικές επιταγές που προβλέπουν ρητώς οι αποφάσεις 93/731 και
94/90 την πρακτική αποτελεσματικότητά τους και προσβάλλει σοβαρά τα δικαιώματα του ενδιαφερομένου που έγκεινται, πλην εξαιρετικών
περιπτώσεων, στο ότι κάθε βλαπτική απόφαση πρέπει να αιτιολογείται προκειμένου να παρέχει στον ενδιαφερόμενο επαρκείς ενδείξεις
ώστε να γνωρίζει αν η απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη ή αν πάσχει ελάττωμα που καθιστά δυνατή την αμφισβήτηση της νομιμότητάς
του (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 1981, 195/80, Michel κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 1981, σ. 2861, σκέψη 22).
Ο λόγος αυτός αρκεί για να θεωρηθεί ότι ο Ο. Μattila βασίμως υποστηρίζει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση είναι νομικώς πεπλανημένη.
Κατά συνέπεια, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί κατά το μέτρο που απέρριψε τα αιτήματα του Ο. Μattila περί ακυρώσεως
των επίδικων αποφάσεων, χωρίς να είναι αναγκαία η εξέταση του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου αναιρέσεως καθώς και των
λοιπών λόγων που προβάλλει ο Ο. Μattila προς στήριξη της αιτήσεώς του αναιρέσεως.
─ Επί των συνεπειών της ακυρώσεως της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως
Σύμφωνα με το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού ΕΚ του Δικαστηρίου, αν η αίτηση αναιρέσεως κριθεί βάσιμη, το Δικαστήριο
αναιρεί την απόφαση του Πρωτοδικείου, οπότε μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη
προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Πρωτοδικείο για να την κρίνει.
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η υπόθεση είναι ώριμη προς εκδίκαση, το Δικαστήριο πρέπει να αποφανθεί οριστικώς επί της διαφοράς.
Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 30 έως 32 της παρούσας αποφάσεως, οι επίδικες αποφάσεις είναι νομικώς πεπλανημένες, καθόσον
εκδόθηκαν χωρίς να έχει εξεταστεί ούτε από το Συμβούλιο ούτε από την Επιτροπή η δυνατότητα μερικής προσβάσεως στα οικεία έγγραφα.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να ακυρωθούν οι αποφάσεις της Επιτροπής και του Συμβουλίου της 5ης και 12ης Ιουλίου 1999, αντιστοίχως,
με τις οποίες απαγορεύθηκε στον αναιρεσείοντα η πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 122, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως γίνεται δεκτή και το Δικαστήριο κρίνει
το ίδιο οριστικώς τη διαφορά, αποφαίνεται και επί των εξόδων. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας,
το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 118, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα. Δεδομένου ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με τα σχετικά αιτήματα του αναιρεσείοντος.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 12ης Ιουλίου 2001, Mattila κατά Συμβουλίου και Επιτροπής
(Τ-204/99), κατά το μέτρο που απέρριψε τα αιτήματα του Ο. Μattila περί ακυρώσεως των επίδικων αποφάσεων της Επιτροπής των
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, της 5ης και 12ης Ιουλίου 1999, αντιστοίχως, με τις οποίες
απαγορεύθηκε στον αναιρεσείοντα η πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα.
2)
Ακυρώνει τις επίδικες αποφάσεις.
3)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως κατά τα λοιπά.
4)
Καταδικάζει το Συμβούλιο και την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα της πρωτοβάθμιας δίκης και της αναιρέσεως.
Gulmann
Cunha Rodrigues
Puissochet
Schintgen
Macken
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 22 Ιανουαρίου 2004.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
–
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.