CELEX: 61990CJ0035
ΦΠΑ
Οδηγία 77/388/ΕΟΚ
Εθνική νομοθεσία μη σύμφωνη προς την οδηγία

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 2 Φεβρουαρίου 1990, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε προσφυγή, βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο της Ισπανίας, απαλλάσσοντας από τον φόρο προστιθεμένης αξίας τις παρεχόμενες από ελεύθερους επαγγελματίες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών των οποίων η αντιπαροχή συνίσταται σε δικαιώματα του δημιουργού, παρεχομένων από καλλιτέχνες πλαστικών τεχνών, συγγραφείς, επιμελητές φιλολογικών έργων, γραφίστες και φωτογράφους εφημερίδων και περιοδικών, μουσικοσυνθέτες, συγγραφείς θεατρικών έργων, καθώς και σεναριογράφους, υπεύθυνους προσαρμογής κειμένων, σεναρίου ή διαλόγων των οπτικοακουστικών παραγωγών, σε αντίθεση προς τη διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49, στο εξής: έκτη οδηγία), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Οι προαναφερόμενες επαγγελματικές υπηρεσίες υπόκεινταν στο γενικό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας (στο εξής: ΦΠΑ), σύμφωνα με τις διατάξεις της έκτης οδηγίας και της Πράξεως Προσχωρήσεως του Βασιλείου της Ισπανίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, βάσει του νόμου 30, της 2ας Αυγούστου 1985, περί του ΦΠΑ ( Boletin Oficial del Estato español της 9ης Αυγούστου 1985 ). Η φορολογία των εν λόγω υπηρεσιών επιβεβαιώθηκε με το βασιλικό διάταγμα 2028, της 30ής Οκτωβρίου 1985, με το οποίο κυρώθηκε η κανονιστική ρύθμιση περί ΦΠΑ ( Boletín Oficial del Estato español της 31ης Οκτωβρίου 1985). Εν συνεχεία και βάσει της τρίτης συμπληρωματικής διατάξεως του νόμου 22, της 11ης Νοεμβρίου 1987, περί της πνευματικής ιδιοκτησίας (Boletín Oficial del Estato español της 17ης Νοεμβρίου 1987), οι ίδιες αυτές υπηρεσίες απαλλάσσονταν από τον ΦΠΑ.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η απαλλαγή αυτί] είναι αντίθετη προς τη διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας, κατά την οποία υπόκεινται στον ΦΠΑ « οι παραδόσεις αγαθών και οι παροχές υπηρεσιών, που πραγματοποιούνται εξ επαχθούς αιτίας στο εσωτερικό της χώρας υπό υποκειμένου στον φόρο, που ενεργεί υπό την ιδιότητα του αυτήν ». Θεωρεί, πρώτον, ότι η ευχέρεια των κρατών μελών να συνεχίσουν να απαλλάσσουν κατά τη μεταβατική περίοδο ορισμένες παροχές, μεταξύ των οποίων οι επίδικες εν προκειμένω, σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο β, της έκτης οδηγίας, δεν αφορούσε παρά μόνον τα κράτη μέλη τα οποία, κατά την έναρξη ισχύος της οδηγίας αυτής, εφάρμοζαν ήδη τον ΦΠΑ σύμφωνα με τις πρώτες κοινοτικές οδηγίες. Όσον αφορά τα κράτη μέλη τα οποία προσχώρησαν αργότερα στην Κοινότητα, μόνον έγκριση παρόμοια με τη χορηγηθείσα στην Πορτογαλική Δημοκρατία με την Πράξη Προσχωρήσεως θα επέτρεπε στο Βασίλειο της Ισπανίας να τύχει της εφαρμογής της προαναφερθείσας διατάξεως.
Δεύτερον, η Επιτροπή θεωρεί ότι, ακόμη και αν η ερμηνεία αυτή του άρθρου 28, παράγραφος 3, στοιχείο β, δεν γινόταν δεκτή και η διάταξη αυτή έπρεπε να ερμηνευθεί ως επιτρέπουσα σε νέο κράτος μέλος να εξακολουθήσει να απαλλάσσει τις εν λόγω δραστηριότητες στην περίπτωση που μια τέτοια απαλλαγή υπήρχε ήδη στο πλαίσιο φόρου όπως ο ισχύων στην Ισπανία πριν από την προσχώρηση ( σωρρευτικοί και επαναληπτικοί φόροι επί του όγκου των συναλλαγών ), η επίδικη απαλλαγή θα ήταν ωστόσο παράνομη λόγω του ότι δεν μπορεί να επιτραπεί στο Βασίλειο της Ισπανίας να επαναφέρει την απαλλαγή από τον ΦΠΑ για τις παροχές οι οποίες, από της ημέρας προσχωρήσεώς του, υπόκεινται στον ΦΠΑ.
Στην έκθεση ακροατηρίου εκτίθενται διεξοδικώς τα περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Η Ισπανική Κυβέρνηση θεωρεί ότι το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο β, της έκτης οδηγίας επιτρέπει την εν λόγω απαλλαγή. Πράγματι, κατά τη διάταξη αυτή τα κράτη μέλη μπορούν, «κατά τη διάρκεια της προβλεπομένης στην παράγραφο (...) μεταβατικής περιόδου, να συνεχίσουν να απαλλάσσουν από τον φόρο τις απαριθμούμενες στο παράρτημα ΣΤ πράξεις υπό τις υφιστάμενες στο κράτος μέλος προϋποθέσεις », στο παράρτημα δε αυτό περιλαμβάνονται, στο σημείο 2, οι παροχές υπηρεσιών των « συγγραφέων, καλλιτεχνών και ερμηνευτών έργων τέχνης ». Κατά τον χρόνο εκδόσεως της έκτης οδηγίας, καθώς και αμέσως πριν από την προσχώρηση του Βασιλείου της Ισπανίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, οι εν λόγω παροχές υπηρεσιών απαλλάσσονταν στην Ισπανία από τον φόρο τον οποίο αντικατέστησε ο ΦΠΑ.
Σχετικώς, αρκεί η παρατήρηση ότι, επειδή οι παροχές υπηρεσιών για τις οποίες γίνεται λόγος υπόκεινταν στο γενικό σύστημα του ΦΠΑ βάσει του προαναφερθέντος νόμου 30/1985, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1986, το Βασίλειο της Ισπανίας δεν μπορούσε πλέον να επικαλεστεί στη συνέχεια την ευχέρεια αυτή για να συνεχίσει να απαλλάσσει τις εν λόγω δραστηριότητες από τον φόρο, σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 3, στοιχείο β, της έκτης οδηγίας.
Η Ισπανική Κυβέρνηση, εξάλλου, προέβαλε ότι η παράταση του μεταβατικού καθεστώτος των απαλλαγών πέραν της προθεσμίας του άρθρου 28, παράγραφος 4, καθιστά δυνατό η παράγραφος 3, στοιχείο β, του άρθρου αυτού να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι τα κράτη μέλη μπορούν να επαναφέρουν στη νομοθεσία τους την απαλλαγή από τον φόρο των εν λόγω δραστηριοτήτων, ιδίως όταν η απαλλαγή είναι αναγκαία για να εξασφαλίζεται η ίση μεταχείριση των δημιουργών που κατοικούν στο έδαφός του σε σχέση με τους δημιουργούς οι οποίοι κατοικούν στο έδαφος άλλων κρατών μελών που εξακολουθούν να χορηγούν τέτοια απαλλαγή.
Σχετικώς, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, αν για την ερμηνεία μιας διατάξεως του κοινοτικού δικαίου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση εξελίξεως του δικαίου αυτού κατά τον χρόνο που πρέπει να γίνει εφαρμογή της οικείας διατάξεως ( βλ., μεταξύ άλλων, τη γνωμοδότηση της 4ης Οκτωβρίου 1979,
1/78, Rec. 1979, σ. 2871
, παράγραφος 44 ), η παράταση του μεταβατικού καθεστώτος των απαλλαγών από τον ΦΠΑ πέραν της προβλεφθείσας αρχικώς προθεσμίας δεν μπορεί να δικαιολογήσει την ευχέρεια των κρατών μελών να χορηγούν απαλλαγές τις οποίες δεν επιτρέπεται να χορηγούν. Πράγματι, μια τέτοια ευχέρεια διακυβεύει τον σκοπό του άρθρου 28, παράγραφος 3, στοιχείο β, που συνίσταται στο να καταστήσει δυνατή την προοδευτική προσαρμογή των εθνικών νομοθεσιών στους οικείους τομείς.
Κατά συνέπεια, πρέπει να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο της Ισπανίας, απαλλάσσοντας από τον φόρο προστιθεμένης αξίας τις παρεχόμενες από ελεύθερους επαγγελματίες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών των οποίων η αντιπαροχή συνίσταται σε δικαιώματα του δημιουργού, παρεχομένων από καλλιτέχνες πλαστικών τεχνών, συγγραφείς, επιμελητές φιλολογικών έργων, γραφίστες και φωτογράφους εφημερίδων και περιοδικών, μουσικοσυνθέτες, συγγραφείς θεατρικών έργων, καθώς και σεναριογράφους, υπευθύνους προσαρμογής κειμένων, σεναρίου ή διαλόγων των οπτικοακουστικών παραγωγών, σε αντίθεση προς τη διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή το Βασίλειο της Ισπανίας ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Το Βασίλειο της Ισπανίας, απαλλάσσοντας από τον φόρο προστιθεμένης αξίας τις παρεχόμενες από ελεύθερους επαγγελματίες υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των υπηρεσιών των οποίων η αντιπαροχή συνίσταται σε δικαιώματα του δημιουργού, παρεχομένων από καλλιτέχνες πλαστικών τεχνών, συγγραφείς, επιμελητές φιλολογικών έργων, γραφίστες και φωτογράφους εφημερίδων και περιοδικών, μουσικοσυνθέτες, συγγραφείς θεατρικών έργων, καθώς και σεναριογράφους, υπευθύνους προσαρμογής κειμένων, σεναρίου ή διαλόγων των οπτικοακουστικών παραγωγών, σε αντίθεση προς τη διάταξη του άρθρου 2, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει το Βασίλειο της Ισπανίας στα δικαστικά έξοδα.

Due
Slynn
Joliét
Grévisse
Kapteyn
Κακούρης
Moitinho de Almeida
Diez de Velasco
Zuleeg
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 17 Οκτωβρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.