CELEX: 62003CJ0016
Σήματα
Οδηγία 89/104/ΕΟΚ
Άρθρο 7, παράγραφος 1
Ανάλωση των δικαιωμάτων επί του σήματος
Διάθεση προϊόντων στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ από τον δικαιούχο του σήματος
Έννοια
Προσφερόμενα προς πώληση στους καταναλωτές προϊόντα, τα οποία εν συνεχεία αποσύρονται
Πώληση σε επιχειρηματία εγκατεστημένο εντός του ΕΟΧ με απαγόρευση διαθέσεως των προϊόντων στο εμπόριο εκτός του ΕΟΧ
Μεταπώληση των προϊόντων σε έτερο επιχειρηματία εγκατεστημένο εντός του ΕΟΧ
Εμπορία εντός του ΕΟΧ

της 23ης Φεβρουαρίου 1999, C-63/97, BMW, Συλλογή 1999, σ. I-905, σκέψη 57, και προαναφερθείσα απόφαση Sebago και Maison
Dubois, σκέψη 20).
Τέλος, το Δικαστήριο έκρινε ότι, προκειμένου να μπορεί το σήμα να επιτελεί τη λειτουργία του ως ουσιώδους στοιχείου του συστήματος
ανόθευτου ανταγωνισμού που επιδιώκει να καθιερώσει η Συνθήκη ΕΚ, πρέπει να παρέχει την εγγύηση ότι κάθε προϊόν ή υπηρεσία
με το σήμα αυτό έχει κατασκευαστεί ή παρέχεται υπό τον έλεγχο μιας και μόνον επιχειρήσεως η οποία φέρει την ευθύνη για την
ποιότητά τους (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 18ης Ιουνίου 2002, C-299/99, Philips, Συλλογή 2002, σ. I-5475, σκέψη 30).
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι, όταν πωλεί σε τρίτον εντός του ΕΟΧ προϊόντα φέροντα το σήμα του, ο δικαιούχος αυτού
διαθέτει τα εν λόγω προϊόντα στο εμπόριο κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Η πώληση, η οποία παρέχει στον δικαιούχο τη δυνατότητα να επωφεληθεί της οικονομικής αξίας του σήματός του, συνεπάγεται ανάλωση
των αποκλειστικών δικαιωμάτων που χορηγεί η οδηγία, ειδικότερα δε του δικαιώματος να απαγορεύει στον αγοραστή ως τρίτο να
μεταπωλεί τα προϊόντα.
Αντιθέτως, η εισαγωγή προς πώληση ή η προσφορά προς πώληση εντός του ΕΟΧ από τον δικαιούχο του σήματος δεν συνιστά διάθεση
των προϊόντων στο εμπόριο κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Πράγματι, τέτοιες πράξεις δεν χορηγούν στους τρίτους δικαίωμα διαθέσεως των προϊόντων που φέρουν το οικείο σήμα. Δεν παρέχουν
στον δικαιούχο δυνατότητα να επωφεληθεί της οικονομικής αξίας του σήματος. Ακόμη και μετά τη διενέργεια τέτοιων πράξεων, ο
δικαιούχος εξακολουθεί να έχει συμφέρον διατηρήσεως πλήρους ελέγχου των προϊόντων που φέρουν το σήμα του, προκειμένου, ιδίως,
να διασφαλίσει την ποιότητά τους.
Περαιτέρω, επιβάλλεται να τονισθεί ότι το άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχεία β΄ και γ΄, της οδηγίας, το οποίο προσδιορίζει το
περιεχόμενο του αποκλειστικού δικαιώματος του δικαιούχου, διακρίνει ιδίως μεταξύ της προσφοράς των προϊόντων, της διαθέσεώς
τους στο εμπόριο, της κατοχής τους προς τον σκοπό αυτό και της εισαγωγής τους. Ως εκ τούτου, και από το γράμμα της διατάξεως
αυτής προκύπτει ότι η εισαγωγή ή η προσφορά των προϊόντων εντός του ΕΟΧ δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς τη διάθεσή τους στο
εμπόριο.
Συνεπώς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό
την έννοια ότι προϊόντα φέροντα ορισμένο σήμα δεν θεωρείται ότι έχουν διατεθεί στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ όταν ο δικαιούχος
του σήματος τα έχει εισαγάγει στον ΕΟΧ με σκοπό την εκεί πώλησή τους ή όταν τα έχει προσφέρει προς πώληση στους καταναλωτές
εντός του ΕΟΧ, στα καταστήματά του ή στα καταστήματα εταιρίας ανήκουσας στον ίδιο όμιλο, χωρίς όμως να προβεί τελικώς στην
πώλησή τους.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
Το δεύτερο ερώτημα υποβλήθηκε για την περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα.
Κατά συνέπεια, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα.

Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης,
μια ρήτρα περιλαμβανόμενη σε σύμβαση πωλήσεως μεταξύ του δικαιούχου του σήματος και επιχειρηματία εγκατεστημένου εντός του
ΕΟΧ και προβλέπουσα απαγόρευση μεταπωλήσεως εντός του ΕΟΧ αποκλείει, σε περίπτωση μεταπωλήσεως κατά παράβαση της απαγορεύσεως,
την ύπαρξη διαθέσεως στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας, και, επομένως, εμποδίζει
την ανάλωση του αποκλειστικού δικαιώματος του δικαιούχου.
Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο
Η Peak Holding τονίζει ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας ανάλωση προϋποθέτει διάθεση στο εμπόριο
από τον δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του. Επομένως, για να επέλθει ανάλωση, πρέπει να έχει υπάρξει συγκατάθεση του δικαιούχου
και στις δύο περιπτώσεις. Δεν επέρχεται ανάλωση λόγω πωλήσεως του προϊόντος από τον δικαιούχο του σήματος όταν ο δικαιούχος
επιβάλλει ρήτρα διατηρήσεως εκ μέρους του των δικαιωμάτων επί του σήματος. Σε περίπτωση μη τηρήσεως της ρήτρας αυτής, το προϊόν
διατίθεται στο εμπόριο χωρίς τη συγκατάθεση του δικαιούχου, οπότε δεν συντρέχει περίπτωση αναλώσεως του δικαιώματος επί του
σήματος.
Η Axolin-Elinor, η Σουηδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι μια ρήτρα όπως η εν προκειμένω επίμαχη δεν εμποδίζει
την ανάλωση, η οποία επέρχεται εκ του νόμου. Μια τέτοια ρήτρα δεν μπορεί να αντιταχθεί έναντι τρίτων. Η παραβίαση απαγορεύσεως
μεταπωλήσεως συνιστά παράβαση συμβατικής διατάξεως και όχι προσβολή δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Επομένως, η επέλευση
της αναλώσεως ως εννόμου αποτελέσματος έναντι τρίτων δεν εναπόκειται στα συμβαλλόμενα μέρη, ανεξαρτήτως των συνεπειών της
μεταξύ τους συμφωνίας ως προς τις εκατέρωθεν υποχρεώσεις. Διαφορετική ερμηνεία θα ήταν αντίθετη προς τον σκοπό του άρθρου
7, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Απάντηση του Δικαστηρίου
Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας εξαρτά την κοινοτική ανάλωση είτε από τη διάθεση στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ από τον ίδιο
τον δικαιούχο του σήματος, είτε από τη διάθεση στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ από τρίτο, αλλά με τη συγκατάθεση του δικαιούχου.
Από την απάντηση στο πρώτο ερώτημα προκύπτει ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, η διάθεση στο
εμπόριο εντός του ΕΟΧ από τον δικαιούχο του σήματος προϋποθέτει πώληση των προϊόντων από τον ίδιο εντός του ΕΟΧ.
Στην περίπτωση μιας τέτοιας πωλήσεως, το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας δεν εξαρτά, επιπλέον, την ανάλωση του δικαιώματος
επί του σήματος από τη συγκατάθεση του δικαιούχου για τη μεταγενέστερη εμπορία των προϊόντων εντός του ΕΟΧ.
Η ανάλωση επέρχεται εκ του γεγονότος και μόνον της διαθέσεως στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ από τον δικαιούχο.
Η ενδεχόμενη πρόβλεψη, με τη σύμβαση πωλήσεως που λειτουργεί ως πρώτη διάθεση στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ, εδαφικών περιορισμών
του δικαιώματος μεταπωλήσεως των προϊόντων αφορά μόνον τις συμβατικές σχέσεις των συμβαλλομένων μερών.
Η πρόβλεψη αυτή δεν εμποδίζει την ανάλωση κατά την έννοια της οδηγίας.
Συνεπώς, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, μια ρήτρα
περιλαμβανόμενη σε σύμβαση πωλήσεως μεταξύ του δικαιούχου του σήματος και επιχειρηματία εγκατεστημένου εντός του ΕΟΧ και προβλέπουσα
απαγόρευση μεταπωλήσεως εντός του ΕΟΧ δεν αποκλείει, σε περίπτωση μεταπωλήσεως κατά παράβαση της απαγορεύσεως, την ύπαρξη
διαθέσεως στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας, και, επομένως, δεν εμποδίζει
την ανάλωση του αποκλειστικού δικαιώματος του δικαιούχου.

Επί του τετάρτου ερωτήματος
Το τέταρτο ερώτημα προϋποθέτει ότι στο τρίτο ερώτημα δόθηκε η απάντηση ότι η διαλαμβανόμενη σ’ αυτό ρήτρα αποκλείει την ύπαρξη
διαθέσεως στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ σε περίπτωση μεταπωλήσεως κατά παράβαση του συμφωνηθέντος εδαφικού περιορισμού.
Κατά συνέπεια, παρέλκει η απάντηση στο τέταρτο ερώτημα.

Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Σουηδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται.
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Το άρθρο 7, παράγραφος 1, της πρώτης οδηγίας 89/104/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθεσιών
των κρατών μελών περί σημάτων, όπως τροποποιήθηκε με τη Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, της 2ας Μαΐου 1992, πρέπει
να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι προϊόντα φέροντα ορισμένο σήμα δεν θεωρείται ότι έχουν διατεθεί στο εμπόριο εντός του ΕΟΧ
όταν ο δικαιούχος του σήματος τα έχει εισαγάγει στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο με σκοπό την εκεί πώλησή τους ή όταν τα έχει
προσφέρει προς πώληση στους καταναλωτές εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, στα καταστήματά του ή στα καταστήματα εταιρίας
ανήκουσας στον ίδιο όμιλο, χωρίς όμως να προβεί τελικώς στην πώλησή τους.
2)
Υπό περιστάσεις όπως αυτές της διαφοράς της κύριας δίκης, μια ρήτρα περιλαμβανόμενη σε σύμβαση πωλήσεως μεταξύ του δικαιούχου
του σήματος και επιχειρηματία εγκατεστημένου εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου και προβλέπουσα απαγόρευση μεταπωλήσεως
εντός αυτού δεν αποκλείει, σε περίπτωση μεταπωλήσεως κατά παράβαση της απαγορεύσεως, την ύπαρξη διαθέσεως στο εμπόριο εντός
του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/104, όπως τροποποιήθηκε με τη
Συμφωνία για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, και, επομένως, δεν εμποδίζει την ανάλωση του αποκλειστικού δικαιώματος του δικαιούχου.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.