CELEX: 62006CJ0372
Κοινοτικός τελωνειακός κώδικας
Μέτρα εφαρμογής
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2454/93
Παράρτημα 11
Μη προτιμησιακή καταγωγή των εμπορευμάτων
Δέκτες έγχρωμης τηλεοράσεως
Έννοια της μεταποιήσεως ή ουσιαστικής επεξεργασίας
Κριτήριο της προστιθεμένης αξίας
Κύρος και ερμηνεία
Συμφωνία Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας
Απόφαση 1/95 του Συμβουλίου Συνδέσεως
Άμεσο αποτέλεσμα
Ερμηνεία

Thomson και Vestel France, σκέψη 37).
47     Άλλωστε, από τις γραπτές παρατηρήσεις που υπέβαλε η Asda προκύπτει ότι οι εργασίες συναρμολογήσεως των διαφόρων εξαρτημάτων
των επιδίκων στην κύρια δίκη ΔΕΤ εντάσσονται σε μια σύνθετη βιομηχανική διαδικασία. Εξάλλου, τα στοιχεία της δικογραφίας που
υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο δεν επιτρέπουν να θεωρηθεί ότι η διαδικασία αυτή είναι όμοια για όλους τους κατασκευαστές ΔΕΤ.
Εν πάση περιπτώσει, δεν επιτρέπουν να συναχθεί ότι δεν υφίσταται μεγάλη ποικιλία των εργασιών που εμπίπτουν στην έννοια της
συναρμολογήσεως στο σύνολο του οικείου βιομηχανικού τομέα.
48     Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, η απαίτηση της ομοιόμορφης εφαρμογής των τελωνειακών κανόνων στο σύνολο του τελωνειακού εδάφους της
Κοινότητας συνεπάγεται ότι οι αφηρημένες έννοιες της τελευταίας μεταποιήσεως ή της ουσιαστικής επεξεργασίας στις οποίες αναφέρεται,
για το σύνολο των εμπορευμάτων, το άρθρο 24 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα πρέπει να διευκρινιστούν, για ειδικά προϊόντα
όπως είναι οι συσκευές τηλεοράσεως, με ειδικές διατάξεις οι οποίες να λαμβάνουν υπόψη τη διαφοροποίηση των διαδικασιών κατασκευής
αυτών των συσκευών. Κατά συνέπεια, η χρησιμοποίηση ενός σαφούς και αντικειμενικού κριτηρίου, όπως εκείνο της προστιθεμένης
αξίας, το οποίο επιτρέπει να εκφράζεται, γι’ αυτό το είδος εμπορευμάτων περίπλοκης συνθέσεως, σε τι συνίσταται η ουσιαστική
μεταποίηση που προσδίδει την καταγωγή των προϊόντων αυτών, δεν μπορεί να συνιστά πλάνη περί το δίκαιο (προμνησθείσα απόφαση
Thomson και Vestel France, σκέψη 39).
49     Πρέπει, επιπλέον, να παρατηρηθεί ότι, αν η κατάσταση την οποία επικαλείται η προσφεύγουσα της κύριας δίκης απορρέει από την
εξέλιξη των τεχνικών κατασκευής των ΔΕΤ, δεν προκύπτει ότι η κατάσταση αυτή είχε, υπό τις συνθήκες αυτές, χαρακτήρα άλλο πλην
του περιστασιακού. Άλλωστε η εξέλιξη των σύγχρονων τεχνικών κατασκευής προς εκείνες για τις οθόνες με «πλάσμα» είναι ικανή,
ενδεχομένως, να θέσει ουσιαστικά υπό αμφισβήτηση την κατάσταση της οποίας γίνεται επίκληση. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει
λυσιτελώς επίκληση της καταστάσεως αυτής προκειμένου να αμφισβητηθεί το βάσιμο της χρησιμοποιήσεως του κριτηρίου της προστιθεμένης
αξίας (βλ., υπό την έννοια αυτή, προμνησθείσα απόφαση Thomson και Vestel France, σκέψη 44).
50     Το αυτό ισχύει και για το επιχείρημα που αντλείται από τη διακύμανση των ισοτιμιών, εφόσον αυτή, η οποία είναι καθαρά συγκυριακή
και μπορεί να συνίσταται τόσο σε ανοδική όσο και σε καθοδική τάση, δεν μπορεί να συνεπάγεται ότι η εφαρμογή του κριτηρίου
της προστιθεμένης αξίας είναι αναγκαστικά δυσμενής για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις.
51     Βάσει του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέτασή του δεν προέκυψαν
στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των επιδίκων διατάξεων του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93.

Επί του δευτέρου, τρίτου, τετάρτου και πέμπτου ερωτήματος
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
52     Το δεύτερο, τρίτο, τέταρτο και πέμπτο ερώτημα, που αφορούν την ερμηνεία των επιδίκων διατάξεων του παραρτήματος 11 του κανονισμού
2454/93, αποσκοπούν στον καθορισμό του τρόπου υπολογισμού της προστιθεμένης αξίας που αποκτούν οι ΔΕΤ λόγω των εργασιών συναρμολογήσεως
και της ενσωματώσεως καταγομένων εξαρτημάτων.
53     Για τον υπολογισμό αυτόν, η Asda υποστηρίζει ότι, μεταξύ των εξαρτημάτων που συναρμολογούνται από τον προμηθευτή της, τη Vestel,
για την παραγωγή του τελικού προϊόντος που είναι οι εισαγόμενοι ΔΕΤ, πρέπει κατ’ αρχάς να προσδιοριστεί χωριστά η καταγωγή
ενός από τα εξαρτήματα αυτά, ήτοι του πλαισίου, το οποίο κατασκευάζει ο ίδιος αυτός προμηθευτής από εξαρτήματα προερχόμενα
από πλείονες χώρες. Με τη μέθοδο αυτή, το εν λόγω πλαίσιο, ήτοι το σύνολο που ελέγχει όλες τις ηλεκτρονικές λειτουργίες της
συσκευής, θα πρέπει, κατά την Asda, να θεωρηθεί, δυνάμει των κανόνων καταγωγής που ισχύουν στην περίπτωση αυτή, ως καταγωγής
Τουρκίας. Επομένως, η αξία που αποκτάται λόγω της ενσωματώσεώς του και των εργασιών συναρμολογήσεως αντιπροσωπεύει τουλάχιστον
το 45 % της εργοστασιακής τιμής των επιδίκων τηλεοράσεων, που θα πρέπει, ως εκ τούτου, να θεωρηθούν και αυτές ως καταγωγής
Τουρκίας, όπως διασαφήθηκαν κατά την εισαγωγή.
54     Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, συνεπώς, κατ’ ουσίαν, με το πρώτο σκέλος του δευτέρου ερωτήματός του, αν οι
επίδικες διατάξεις του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93 έχουν την έννοια ότι, για τον υπολογισμό της αξίας που αποκτούν
οι ΔΕΤ κατά την κατασκευή τους υπό συνθήκες όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, η μη προτιμησιακή καταγωγή ενός χωριστού
εξαρτήματος, όπως το πλαίσιο, το οποίο ενσωματώνεται στο τελικό προϊόν, πρέπει να προσδιορίζεται χωριστά.
55     Το δεύτερο σκέλος του δευτέρου ερωτήματος και το τρίτο, τέταρτο και πέμπτο ερώτημα αφορούν, κατ’ ουσίαν, σε περίπτωση που
η καταγωγή ενός τέτοιου εξαρτήματος πρέπει να προσδιορίζεται χωριστά, το ζήτημα των κανόνων βάσει των οποίων πρέπει να προσδιορίζονται
αυτή η καταγωγή και η αξία του εν λόγω εξαρτήματος. Συνεπώς, θα απαιτηθεί απάντηση σχετικά με τους κανόνες αυτούς μόνον αν
προηγουμένως έχει δοθεί καταφατική απάντηση στο πρώτο σκέλος του δευτέρου ερωτήματος, το οποίο, ως εκ τούτου, πρέπει να εξεταστεί
κατά προτεραιότητα.
Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου ερωτήματος
56     Υπενθυμίζεται ότι οι επίδικες διατάξεις του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93 απαιτούν η αξία που αποκτάται με τις εργασίες
συναρμολογήσεως και, ενδεχομένως, με την ενσωμάτωση καταγομένων προϊόντων να αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 45 % της εργοστασιακής
τιμής των τηλεοπτικών δεκτών ώστε η κατασκευή τους να τους προσδίδει την καταγωγή της χώρας όπου γίνεται αυτή η συναρμολόγηση
με υλικά ή εξαρτήματα προερχόμενα από δύο ή πλείονες χώρες.
57     Πρέπει, εκ προοιμίου, να παρατηρηθεί ότι οι επίδικες στην κύρια δίκη διατάξεις είναι διατυπωμένες με γενικούς όρους και δεν
αποδίδουν καμία καθοριστική σημασία, προς καθορισμό της καταγωγής του προϊόντος, σε ένα ειδικό εξάρτημά του, όπως ο καθοδικός
σωλήνας (προμνησθείσα απόφαση Thomson και Vestel France, σκέψη 43) ή το πλαίσιο. Σημασία έχει να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο
των εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται πραγματικά και αντικειμενικά στη συναρμολόγηση που πραγματοποιεί η επιχείρηση η οποία
κατασκευάζει το τελικό προϊόν.
58     Πράγματι, αφενός, ούτε οι διατάξεις του άρθρου 24 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα ούτε οι επίδικες διατάξεις του παραρτήματος
11 του κανονισμού 2454/93 προβλέπουν ότι η εκτίμηση αυτή μπορεί να γίνει χωρίς να ληφθούν υπόψη οι εργασίες συναρμολογήσεως
στο σύνολό τους. Στόχος των διατάξεων αυτών δεν είναι να λαμβάνονται υπόψη, στο πλαίσιο της διαδικασίας κατασκευής του προϊόντος,
ορισμένες εργασίες συναρμολογήσεως σε βάρος ορισμένων άλλων ούτε να απομονώνεται έτσι τεχνητά κάποιο από τα εξαρτήματα προερχόμενο,
και αυτό, από συναρμολόγηση πραγματοποιούμενη από τον ίδιο προμηθευτή.
59     Αφετέρου, η επιταγή της ομοιόμορφης εφαρμογής των τελωνειακών κανόνων στο σύνολο του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας δεν
επιτρέπει άλλη ερμηνεία των εν λόγω διατάξεων. Πράγματι, αν γινόταν δεκτό, όπως υποστηρίζει η Asda, ότι ένα από τα εξαρτήματα
που συναρμολογούνται από τον προμηθευτή των τηλεοράσεων, εν προκειμένω το πλαίσιο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη χωριστά στη
διαδικασία συναρμολογήσεως, διότι θα μπορούσε τότε να αποκτήσει το ίδιο την ιδιότητα του καταγομένου προϊόντος, θα αφηνόταν
στην εκτίμηση του εισαγωγέα ή του προμηθευτή του ο καθορισμός του σταδίου εκείνου της διαδικασίας συναρμολογήσεως κατά το
οποίο ένα εξάρτημα του εισαγομένου προϊόντος αποκτά την ιδιότητα του τελικού προϊόντος που χρησιμοποιείται ως υλικό στη διαδικασία
κατασκευής, εντός της ίδιας επιχειρήσεως, ενός άλλου προϊόντος. Μια τέτοια προσέγγιση, η οποία θα εξαρτούσε την καταγωγή ενός
προϊόντος από υποκειμενική εκτίμηση, ασυμβίβαστη με την αντικειμενική φύση και την προβλεψιμότητα των σχετικών κανονιστικών
διατάξεων, θα αφαιρούσε από τις επίδικες διατάξεις του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93 κάθε πρακτική αποτελεσματικότητα.
60     Όπως η κοινοτική νομοθεσία περί τελωνειακής εκτιμήσεως η οποία αποσκοπεί στη διαμόρφωση ενός συστήματος δίκαιου, ομοιόμορφου
και ουδέτερου, το οποίο να αποκλείει τη χρησιμοποίηση αυθαιρέτων ή πλασματικών δασμολογικών αξιών (βλ. απόφαση της 16ης Νοεμβρίου
2006, C‑306/04, Compaq Computer International Corporation, Συλλογή 2006, σ. I‑10991, σκέψη 30, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία),
έτσι και η περί της καταγωγής των προϊόντων κοινοτική νομοθεσία, που επιδιώκει τον ίδιο σκοπό, δεν μπορεί να ερμηνεύεται υπό
την έννοια ότι η καταγωγή αυτή μπορεί να εξαρτάται από μια τέτοια υποκειμενική εκτίμηση.
61     Είναι αληθές ότι, αν ένα εξάρτημα, όπως το πλαίσιο, δεν είχε συναρμολογηθεί από τον προμηθευτή, αλλά ο τελευταίος το είχε
αγοράσει από τρίτη επιχείρηση, για την εφαρμογή των επιδίκων διατάξεων του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93 θα λαμβανόταν
υπόψη αυτό καθαυτό το εξάρτημα, και όχι τα συστατικά του μέρη. Συνεπώς, δύο εξαρτήματα όμοια από τεχνικής απόψεως θα αντιμετωπίζονταν
διαφορετικά κατά την εφαρμογή μιας και της αυτής διατάξεως του κοινοτικού δικαίου στους προμηθευτές τηλεοπτικών συσκευών,
αναλόγως του αν προέρχονταν από τις δομές παραγωγής του ενδιαφερομένου προμηθευτή ή αν αυτός τα είχε αγοράσει από τρίτον.
62     Είναι επίσης αληθές ότι, κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ισότητας και της απαγορεύσεως των διακρίσεων επιτάσσει να μην αντιμετωπίζονται
κατά διαφορετικό τρόπο όμοιες καταστάσεις ούτε καθ’ όμοιο τρόπο διαφορετικές καταστάσεις, εκτός αν μια τέτοιου είδους αντιμετώπιση
δικαιολογείται αντικειμενικά (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 26ης Οκτωβρίου 2006, C‑248/04, Koninklijke Coöperatie Cosun,
Συλλογή 2006, σ. I‑10211, σκέψη 72, και της 3ης Μαΐου 2007, C‑303/05, Advocaten voor de Wereld, Συλλογή 2007, σ. I-3633, σκέψη
56).
63     Ωστόσο, αν υποτεθεί ότι η κατάσταση των προϊόντων που προέρχονται από τις δομές παραγωγής του ενδιαφερομένου προμηθευτή και
η κατάσταση των προϊόντων που αγοράζονται από άλλον προμηθευτή είναι όμοιες από τεχνικής απόψεως, δεν είναι συγκρίσιμες από
νομικής απόψεως, ιδίως όσον αφορά την εφαρμογή των κανόνων περί καταγωγής. Πράγματι, για τα τελευταία αυτά προϊόντα, η εμπορική
συναλλαγή, της οποίας υπήρξαν αντικείμενο, με τρίτη επιχείρηση επιτρέπει να καθοριστεί, κατ’ αρχήν, αντικειμενικώς η χρονική
στιγμή κατά την οποία αποκτούν την ιδιότητα του τελικού προϊόντος και να προσδιοριστεί, επίσης αντικειμενικώς, η καταγωγή
τους. Αντιθέτως, για τα άλλα προϊόντα, δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί εκ των προτέρων η χρονική αυτή στιγμή, η οποία αφήνεται
έτσι στη διακριτική ευχέρεια του προμηθευτή υπό συνθήκες οι οποίες εμφανίζουν, όπως αναφέρθηκε στη σκέψη 59 της παρούσας αποφάσεως,
υποκειμενικό χαρακτήρα ασυμβίβαστο με την εφαρμογή των επιδίκων στην κύρια δίκη κανονιστικών διατάξεων.
64     Ασφαλώς, δεν αποκλείεται να παρακινηθεί τότε ο προμηθευτής να συστήσει μια τέτοια τρίτη επιχείρηση επιφορτισμένη με τη συναρμολόγηση
αυτή, για να δημιουργήσει την εντύπωση ότι αποκτά το αγαθό αυτό από τρίτον.
65     Ωστόσο, πρέπει να υπομνησθεί ότι, δυνάμει του άρθρου 25 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, η μεταποίηση ή επεξεργασία για
την οποία υπάρχουν αποδείξεις ή γεγονότα που δικαιολογούν την υπόνοια ότι αυτή είχε ως μόνο σκοπό την καταστρατήγηση των διατάξεων
που εφαρμόζονται, εντός της Κοινότητας, στα εμπορεύματα ορισμένων χωρών, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί ότι προσδίδει,
κατά την έννοια του άρθρου 24 του εν λόγω κώδικα, στα εμπορεύματα που παρήχθησαν κατ’ αυτόν τον τρόπο την καταγωγή της χώρας
στην οποία πραγματοποιήθηκε αυτή η μεταποίηση ή επεξεργασία.
66     Η Asda θεωρεί, εντούτοις, ότι, κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων της εισαγωγικής σημειώσεως 3.2 του παραρτήματος 9 του κανονισμού
2454/93 (στο εξής: εισαγωγική σημείωση 3.2), η καταγωγή του πλαισίου πρέπει να καθοριστεί προτού προσδιοριστεί η καταγωγή
της τηλεοπτικής συσκευής στην οποία το εν λόγω πλαίσιο είναι ενσωματωμένο.
67     Οι διατάξεις αυτές, που παρατίθενται στη σκέψη 20 της παρούσας αποφάσεως, έλκουν την καταγωγή τους από τις διατάξεις του παραρτήματος
Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) 1364/91 της Επιτροπής, της 24ης Μαΐου 1991, περί προσδιορισμού της καταγωγής των υφαντικών υλών και
των τεχνουργημάτων από τις ύλες αυτές που υπάγονται στο τμήμα ΧΙ της Συνδυασμένης Ονοματολογίας (ΕΕ L 130, σ. 18), κανονισμού
ο οποίος καταργήθηκε με το άρθρο 913 του κανονισμού 2454/93. Οι διατάξεις αυτές περιελήφθησαν στο παράρτημα 9 του τελευταίου
αυτού κανονισμού και, ως εκ τούτου, ισχύουν τόσο για τα υφαντουργικά προϊόντα τα οποία αφορά το παράρτημα 10 του εν λόγω κανονισμού
όσο και για τα άλλα, πλην των υφαντικών υλών, προϊόντα που αφορά το παράρτημα 11 του κανονισμού αυτού.
68     Ωστόσο, το περιεχόμενο των διατάξεων της εισαγωγικής σημειώσεως 3.2., φωτιζόμενο από το παράδειγμα που παρατίθεται αμέσως
μετά το κείμενο της σημειώσεως αυτής, συνεπάγεται αναγκαστικά ότι έχουν εφαρμογή μόνο στην περίπτωση όπου, για το προϊόν που
αναφέρεται στις στήλες 1 και 2 των παραρτημάτων 10 και 11 του κανονισμού 2453/93, προβλέπεται, στη στήλη 3 των παραρτημάτων
αυτών, κανόνας ο οποίος καθορίζει μια ανώτατη αξία του συστατικού που ενσωματώνεται στο προϊόν αυτό (π.χ., διατάξεις της στήλης
3, στις κλάσεις 6301 έως 6306, της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, που μνημονεύεται στο παράρτημα 10 του κανονισμού 2454/93).
69     Αντιθέτως, η εφαρμογή των διατάξεων αυτών δεν μπορεί να επεκταθεί και στα προϊόντα του εν λόγω παραρτήματος 11 για τα οποία,
όπως στην περίπτωση των συσκευών τηλεοράσεως, προβλέπεται στη στήλη 3 του ίδιου αυτού παραρτήματος κανόνας ο οποίος καθορίζει,
όχι μια ανώτατη αξία ενός συστατικού που ενσωματώνεται στο προϊόν αυτό, αλλά μια κατώτατη αξία που αποκτά το προϊόν αυτό λόγω
των εργασιών συναρμολογήσεως και, ενδεχομένως, της ενσωματώσεως εξαρτημάτων καταγωγής.
70     Πράγματι, στην περίπτωση αυτή, η εφαρμογή των διατάξεων της εισαγωγικής σημειώσεως 3.2. σ’ ένα προϊόν όπως το επίδικο στην
κύρια δίκη δεν θα είχε καμία έννοια. Εφόσον οι επίδικες διατάξεις του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93 καθορίζουν τους
κανόνες καταγωγής των συσκευών τηλεοράσεως, δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής για τον καθορισμό άλλων προϊόντων και, συνεπώς,
του επιδίκου στην κύρια δίκη πλαισίου. Αν οι διατάξεις της σημειώσεως αυτής εκλαμβάνονταν ως αποκλείουσες την εφαρμογή, σε
ένα συστατικό στοιχείο των τηλεοράσεων αυτών, του κανόνα καταγωγής που ισχύει για τις τελευταίες, θα αποδεικνύονταν εντελώς
περιττές.
71     Εν πάση περιπτώσει, από τις ίδιες τις διατάξεις της εισαγωγικής σημειώσεως 3.2. προκύπτει ότι η σημείωση αυτή καλύπτει την
περίπτωση όπου το επίμαχο προϊόν απέκτησε τον χαρακτήρα καταγομένου προϊόντος κατά τη διαδικασία της κατασκευής του. Αυτό
συνεπάγεται ότι, για το προϊόν αυτό, δεν τίθεται πλέον ζήτημα καταγωγής και ότι, κατά συνέπεια, ο κανόνας που καθορίζει την
καταγωγή του, όπως αυτός που περιέχεται στη στήλη 3 του παραρτήματος 11 του κανονισμού 2454/93, δεν έχει εφαρμογή στο προϊόν
αυτό, αλλά εφαρμόζεται μόνο στο αγαθό στη σύνθεση του οποίου έχει περιληφθεί το προϊόν αυτό.
72     Αν υποτεθεί ότι οι διατάξεις της εισαγωγικής σημειώσεως 3.2. σημαίνουν ότι το κριτήριο της υπεραξίας δεν έχει εφαρμογή στον
καθορισμό της καταγωγής του πλαισίου και ότι πρέπει, για τον καθορισμό της, να εφαρμοστούν αποκλειστικά οι διατάξεις του άρθρου
24 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, η ερμηνεία αυτή θα παρουσίαζε ενδιαφέρον μόνο στην περίπτωση που το ίδιο το πλαίσιο
αποτελούσε αντικείμενο εισαγωγής και έπρεπε τότε να καθοριστεί η καταγωγή, περίπτωση που δεν συντρέχει στην υπόθεση της κύριας
δίκης.
73     Υπό τις συνθήκες αυτές, στο πρώτο σκέλος του δευτέρου ερωτήματος προσήκει η απάντηση ότι οι επίδικες διατάξεις του παραρτήματος
11 του κανονισμού 2454/93 έχουν την έννοια ότι, για τον υπολογισμό της αξίας που αποκτούν οι ΔΕΤ κατά την κατασκευή τους υπό
συνθήκες όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, δεν πρέπει να προσδιορίζεται χωριστά η μη προτιμησιακή καταγωγή ενός χωριστού
εξαρτήματος, όπως το πλαίσιο.
Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου ερωτήματος και του τρίτου, τετάρτου και πέμπτου ερωτήματος
74     Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, παρέλκει η απάντηση στα ερωτήματα αυτά.

Επί του έκτου, εβδόμου, ογδόου, ενάτου και δεκάτου ερωτήματος
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
75     Με το έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, ποιο είναι το περιεχόμενο των υποχρεώσεων
που υπέχουν τα συμβαλλόμενα μέρη της Συμφωνίας Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας, κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου 47 του προσθέτου
πρωτοκόλλου και των διατάξεων των άρθρων 44 έως 47 της αποφάσεως 1/95. Η Asda υποστηρίζει, συγκεκριμένα, ότι οι δασμοί αντιντάμπινγκ
που της ζητήθηκε να καταβάλει καθορίστηκαν βάσει διατάξεων που θέσπισε η Επιτροπή κατά παράβαση των υποχρεώσεων αυτών.
76     Πρέπει να παρατηρηθεί, αφενός, ότι, όπως υποστηρίζει η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και όπως προκύπτει από το άρθρο 47,
παράγραφος 1, του προσθέτου πρωτοκόλλου, που υπογράφηκε το 1970, οι κανόνες εφαρμογής των μέτρων αντιντάμπινγκ που καθορίζονται
στο εν λόγω άρθρο 47 προβλέφθηκαν μόνο για περίοδο είκοσι δύο ετών. Επομένως, αν οι διατάξεις του άρθρου αυτού μπορούν, εντούτοις,
να τύχουν ενδεχομένως εφαρμογής σε υποθέσεις όπως αυτή της κύριας δίκης, αυτό είναι αποτέλεσμα των διατάξεων του άρθρου 44,
παράγραφος 2, της αποφάσεως 1/95, η οποία διατηρεί ρητώς σε ισχύ αυτούς τους κανόνες εφαρμογής.
77     Αφετέρου, πρέπει να σημειωθεί ότι, αν οι διατάξεις των τριών πρώτων παραγράφων του άρθρου 47 του προσθέτου πρωτοκόλλου αφορούν
τις πρακτικές αντιντάμπινγκ και θα μπορούσαν, για τον λόγο αυτόν, να χρησιμεύσουν για τη λύση της διαφοράς της κύριας δίκης,
αντιθέτως, η παράγραφος 4 του εν λόγω άρθρου αφορά την –όλως ξένη προς την εν λόγω διαφορά– περίπτωση προϊόντων που αποτελούν
αντικείμενο επανεισαγωγής.
78     Υπό τις συνθήκες αυτές, το έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο ερώτημα πρέπει να εκληφθούν ως αφορώντα την ερμηνεία των διατάξεων
του άρθρου 44 της αποφάσεως 1/95, σε συνδυασμό με το άρθρο 47, παράγραφοι 1 έως 3, του προσθέτου πρωτοκόλλου και των άρθρων
45 έως 47 της αποφάσεως 1/95.
79     Με το δέκατο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά ωστόσο, κατ’ ουσίαν, αν οι διατάξεις αυτές έχουν απευθείας εφαρμογή ενώπιον
των εθνικών δικαστηρίων και επιτρέπουν, ως εκ τούτου, στους μεμονωμένους επιχειρηματίες να επικαλούνται την παράβασή τους
προκειμένου να αρνηθούν την πληρωμή δασμών αντιντάμπινγκ που θα όφειλαν κανονικά.
80     Όμως, αν στο ερώτημα αυτό δοθεί η απάντηση ότι οι εν λόγω διατάξεις δεν έχουν άμεσο αποτέλεσμα, η ερμηνεία των διατάξεων αυτών
θα απολέσει οποιοδήποτε ενδιαφέρον για τους εν λόγω επιχειρηματίες και θα παρέλκει πλέον η απάντηση στο έκτο, έβδομο, όγδοο
και ένατο ερώτημα.
81     Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αντιστραφεί η σειρά των ερωτημάτων και να εξεταστεί κατ’ αρχάς το δέκατο ερώτημα, όπως αναδιατυπώθηκε,
και στη συνέχεια, ενδεχομένως, να εξεταστούν το έκτο, έβδομο, όγδοο και ένατο ερώτημα.
Επί του δεκάτου ερωτήματος
82     Κατά πάγια νομολογία, διάταξη περιεχόμενη σε συμφωνία συναφθείσα από την Κοινότητα με τρίτες χώρες πρέπει να θεωρείται ότι
εφαρμόζεται απευθείας όταν, λαμβανομένων υπόψη του γράμματός της, του αντικειμένου και της φύσεως της συμφωνίας, συνεπάγεται
σαφή και συγκεκριμένη υποχρέωση που δεν εξαρτάται, ως προς την εκτέλεση ή τα αποτελέσματά της, από τη θέσπιση οποιασδήποτε
μεταγενέστερης πράξεως. Αυτό συνεπάγεται ότι, όταν μια συμφωνία εγκαθιδρύει συνεργασία μεταξύ των μερών, ορισμένες από τις
διατάξεις της μπορούν, υπό τις προμνησθείσες προϋποθέσεις, και λαμβανομένων υπόψη του αντικειμένου και της φύσεως της συμφωνίας
αυτής, να διέπουν απευθείας τη νομική κατάσταση των ιδιωτών (βλ., συναφώς, απόφαση της 12ης Απριλίου 2005, C‑265/03, Simutenkov,
Συλλογή 2005, σ. I‑2579, σκέψεις 21 και 28).
83     Οι διατάξεις αποφάσεως του Συμβουλίου Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας μπορούν να έχουν άμεσο αποτέλεσμα (βλ., υπό το πνεύμα αυτό, αποφάσεις
της 20ής Σεπτεμβρίου 1990, C-192/89, Sevince, Συλλογή 1990, σ. I-3461, σκέψεις 14 και 15, και της 4ης Μαΐου 1999, C‑262/96,
Sürül, Συλλογή 1999, σ. I‑2685, σκέψη 60).
84     Εξάλλου, με τις σκέψεις 23 και 25 της αποφάσεως της 30ής Σεπτεμβρίου 1987, 12/86, Demirel (Συλλογή 1987, σ. 3719), το Δικαστήριο
έκρινε ότι διατάξεις του προσθέτου πρωτοκόλλου που έχουν ουσιαστικώς προγραμματικό χαρακτήρα και δεν συνιστούν διατάξεις με
επαρκώς συγκεκριμένο περιεχόμενο και απαλλαγμένες αιρέσεων δεν μπορούν να θεωρούνται ως κανόνες κοινοτικού δικαίου που εφαρμόζονται
απευθείας στην εσωτερική έννομη τάξη των κρατών μελών.
85     Πρώτον, διαπιστώνεται ότι οι διατάξεις του άρθρου 44, παράγραφος 1, της αποφάσεως 1/95 ναι μεν παρέχουν στο Συμβούλιο Συνδέσεως
τη δυνατότητα να αναστείλει την εφαρμογή μέσων εμπορικής άμυνας, έχουν, όμως, εν πάση περιπτώσει, δυνητικό χαρακτήρα, καθόσον
εξαρτούν την άσκηση αυτής της αρμοδιότητας από την προϋπόθεση ότι η Τουρκική Δημοκρατία έχει εφαρμόσει τους κανόνες όσον αφορά
τον ανταγωνισμό, τον έλεγχο των κρατικών ενισχύσεων και τα άλλα σχετικά θέματα που συνδέονται με την εσωτερική αγορά και έχει
διασφαλίσει την αποτελεσματική εφαρμογή τους.
86     Τέτοιες διατάξεις χρειάζονται, συνεπώς, την παρέμβαση άλλων μέτρων ώστε να επηρεαστούν τα δικαιώματα των επιχειρηματιών. Οι
διατάξεις αυτές, που δεν είναι ανεπιφύλακτες, δεν είναι ικανές να ρυθμίσουν απευθείας τη νομική κατάσταση των ιδιωτών και,
ως εκ τούτου, δεν μπορεί να τους αναγνωριστεί άμεσο αποτέλεσμα.
87     Δεύτερον, οι διατάξεις του άρθρου 47, παράγραφοι 1 έως 3, του προσθέτου πρωτοκόλλου και οι διατάξεις του άρθρου 46 της αποφάσεως
1/95, στο μέτρο που παρέχουν στα συμβαλλόμενα μέρη τη δυνατότητα να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας, δεν προβλέπουν
καμία υποχρέωση (βλ., συναφώς, για την εφαρμογή του άρθρου 25 της Συμφωνία Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας, απόφαση της 14ης Νοεμβρίου
2002, C‑251/00, Ilumitrónica, Συλλογή 2002, σ. I‑10433, σκέψη 73). Συνεπώς, η περί αμέσου αποτελέσματος νομολογία του Δικαστηρίου
δεν έχει εφαρμογή στις διατάξεις αυτές.
88     Εξάλλου, αν οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ότι, σε περίπτωση εφαρμογής της δυνατότητας αυτής, το ενδιαφερόμενο μέρος κοινοποιεί
το μέτρο στο Συμβούλιο Συνδέσεως, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 47 του προσθέτου πρωτοκόλλου, ή στη μεικτή επιτροπή για την τελωνειακή
ένωση, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 46 της αποφάσεως 1/95, δημιουργούν με τον τρόπο αυτόν υποχρέωση μόνο για τους συμβαλλομένους
στη Συμφωνία Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας. Οι απλές αυτές διατυπώσεις διοργανικής ενημερώσεως, οι οποίες ουδόλως επηρεάζουν τα δικαιώματα
ή τις υποχρεώσεις των ιδιωτών και των οποίων η μη τήρηση δεν θα είχε επιπτώσεις στην κατάσταση των τελευταίων, δεν είναι ικανές
να προσδώσουν άμεσο αποτέλεσμα στις εν λόγω διατάξεις.
89     Όσον αφορά, τρίτον, τις διατάξεις του άρθρου 45 της αποφάσεως 1/95, αρκεί η διαπίστωση ότι το άρθρο αυτό περιορίζεται να παροτρύνει
τα συμβαλλόμενα μέρη να συντονίζουν τη δράση τους με την ανταλλαγή πληροφοριών και με διαβουλεύσεις και δεν προβλέπει, συνεπώς,
ούτε αυτό κάποια υποχρέωση. Επομένως, ούτε στη διάταξη αυτή έχει εφαρμογή η περί αμέσου αποτελέσματος νομολογία του Δικαστηρίου.
90     Τέλος, όσον αφορά τις διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95, πρέπει, αντιθέτως, να παρατηρηθεί ότι πληρούν τις προϋποθέσεις
της προμνησθείσας νομολογίας όσον αφορά το άμεσο αποτέλεσμα. Προβλέπουν με σαφείς, συγκεκριμένους και ανεπιφύλακτους όρους,
χωρίς να εξαρτώνται, ως προς την εκτέλεση ή τα αποτελέσματά τους, από τη θέσπιση κάποιας άλλης πράξεως, υποχρέωση των αρχών
του κράτους μέλους εισαγωγής να ζητούν από τον εισαγωγέα να αναφέρει, κατά τη διασάφηση, την καταγωγή των προϊόντων. Όμως,
λαμβανομένων υπόψη του αντικειμένου και της φύσεως των επιμάχων διατάξεων, μια τέτοια υποχρέωση, εκφράζουσα τη βούληση των
συμβαλλομένων μερών να απαιτήσουν από τους εισαγωγείς να παρέχουν ορισμένες πληροφορίες, είναι ικανή να ρυθμίσει απευθείας
τη νομική κατάσταση των επιχειρηματιών. Πρέπει, συνεπώς, να αναγνωριστεί άμεσο αποτέλεσμα στις διατάξεις αυτές, πράγμα που
συνεπάγεται ότι οι ιδιώτες που εμπίπτουν στις διατάξεις αυτές έχουν το δικαίωμα να τις επικαλούνται ενώπιον των δικαστηρίων
των κρατών μελών.
91     Υπό τις συνθήκες αυτές, στο δέκατο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι, αφενός, οι διατάξεις του άρθρου 44 της αποφάσεως 1/95,
σε συνδυασμό με το άρθρο 47, παράγραφοι 1 και 3, του προσθέτου πρωτοκόλλου και τις διατάξεις των άρθρων 45 και 46 της αποφάσεως
1/95, δεν έχουν απευθείας εφαρμογή ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και δεν παρέχουν, συνεπώς, στους μεμονωμένους επιχειρηματίες
τη δυνατότητα να επικαλούνται την παράβασή τους προκειμένου να αρνηθούν την πληρωμή δασμών αντιντάμπινγκ που θα όφειλαν κανονικά.
Αφετέρου, οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95 έχουν απευθείας εφαρμογή και οι ιδιώτες που εμπίπτουν σ’ αυτές έχουν
το δικαίωμα να τις επικαλούνται ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών.
Επί του έκτου, εβδόμου και ενάτου ερωτήματος
92     Κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο δέκατο ερώτημα παρέλκει η απάντηση στο έκτο, έβδομο και ένατο ερώτημα που αφορούν την
ερμηνεία άλλων διατάξεων πλην του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95.
Επί του ογδόου ερωτήματος
93     Με το όγδοο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95 έχουν την
έννοια ότι απαιτούν να γνωστοποιούνται στους επιχειρηματίες οι πληροφορίες τις οποίες τα συμβαλλόμενα μέρη που λαμβάνουν μέτρα
αντιντάμπινγκ οφείλουν να παρέχουν στη μεικτή επιτροπή για την τελωνειακή ένωση δυνάμει του άρθρου 46 της αποφάσεως 1/95 ή
στο Συμβούλιο Συνδέσεως δυνάμει του άρθρου 47, παράγραφος 2, του προσθέτου πρωτοκόλλου.
94     Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι προμνησθείσες διατάξεις του άρθρου 47, παράγραφος 2, του προσθέτου πρωτοκόλλου και του
άρθρου 46 της αποφάσεως 1/95 καθιερώνουν, όπως εκτέθηκε στη σκέψη 88 της παρούσας αποφάσεως, απλές διατυπώσεις διοργανικής
ενημερώσεως. Εφόσον διέπουν αποκλειστικά τις σχέσεις διεθνούς δικαίου μεταξύ της Κοινότητας και της Τουρκικής Δημοκρατίας,
οι διατάξεις αυτές δεν μπορούν να εκληφθούν ως συνεπαγόμενες, επιπλέον, υποχρέωση των συμβαλλομένων μερών να ενημερώνουν τους
ιδιώτες που υπάγονται στη δικαιοδοσία τους. Συνεπώς, ελλείψει ρητών αντιθέτων διατάξεων, οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως
1/95 δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι επιβάλλουν εμμέσως στα συμβαλλόμενα μέρη την υποχρέωση να γνωστοποιούν
τις πληροφορίες αυτές στους επιχειρηματίες.
95     Αν οι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν να ενημερωθούν εκ των προτέρων και κατά τρόπο σαφή και ακριβή
για τα μέτρα αντιντάμπινγκ στα οποία ενδέχεται να υπαχθούν και αν, κατά συνέπεια, τέτοια μέτρα πρέπει να δημοσιεύονται προσηκόντως,
μεταξύ άλλων, στην
Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
οι απαιτήσεις αυτές ουδόλως συνεπάγονται ότι οι εν λόγω επιχειρηματίες πρέπει να ενημερώνονται, επιπλέον, και για τις διατυπώσεις
που έχουν θεσπιστεί μόνο προς το συμφέρον των συμβαλλομένων μερών.
96     Εξάλλου, το γεγονός ότι σε μέτρα αντιντάμπινγκ όπως τα επίδικα στην υπόθεση της κύριας δίκης δεν δόθηκε, όπως διατείνεται
η Asda, επαρκής δημοσιότητα, ακόμα και αν θεωρηθεί αποδεδειγμένο και έστω και αν είναι λυπηρό, εξακολουθεί, εν πάση περιπτώσει,
να μην ασκεί επιρροή στο περιεχόμενο των υποχρεώσεων ενημερώσεως τις οποίες υπέχουν τα συμβαλλόμενα μέρη μόνον έναντι των
οργάνων που έχουν συστήσει για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας της Συμφωνίας Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας και της τελωνειακής
ενώσεως που έχει εγκαθιδρυθεί μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκικής Δημοκρατίας.
97     Κατόπιν των ανωτέρω, στο όγδοο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95 έχουν την έννοια
ότι δεν απαιτούν να γνωστοποιούνται στους επιχειρηματίες οι πληροφορίες τις οποίες τα συμβαλλόμενα μέρη που λαμβάνουν μέτρα
αντιντάμπινγκ οφείλουν να παρέχουν στη μεικτή επιτροπή για την τελωνειακή ένωση δυνάμει του άρθρου 46 της αποφάσεως 1/95 ή
στο Συμβούλιο Συνδέσεως δυνάμει του άρθρου 47, παράγραφος 2, του προσθέτου πρωτοκόλλου.

Επί των δικαστικών εξόδων
98     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Από την εξέταση του πρώτου υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των διατάξεων της στήλης
3, στην κλάση 8528 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, που μνημονεύεται στο παράρτημα 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2454/93 της Επιτροπής,
της 2ας Ιουλίου 1993, για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου για τη θέσπιση
του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα.
2)
Οι διατάξεις της στήλης 3, στην κλάση 8528 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, που μνημονεύεται στο παράρτημα 11 του κανονισμού
2454/93 έχουν την έννοια ότι, για τον υπολογισμό της αξίας που αποκτούν οι δέκτες έγχρωμης τηλεοράσεως κατά την κατασκευή
τους υπό συνθήκες όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, δεν πρέπει να προσδιορίζεται χωριστά η μη προτιμησιακή καταγωγή
ενός χωριστού εξαρτήματος, όπως το πλαίσιο.
3)
Οι διατάξεις του άρθρου 44 της αποφάσεως 1/95 του Συμβουλίου Συνδέσεως ΕΟΚ-Τουρκίας, της 22ας Δεκεμβρίου 1995, για την εφαρμογή
της οριστικής φάσης της τελωνειακής ένωσης, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του άρθρου 47, παράγραφοι 1 έως 3, του προσθέτου
πρωτοκόλλου, που υπογράφηκε στις 23 Νοεμβρίου 1970 στις Βρυξέλλες και συνάφθηκε, εγκρίθηκε και επικυρώθηκε εξ ονόματος της
Κοινότητας με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2760/72 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1972, έχει δε προσαρτηθεί στη Συμφωνία Συνδέσεως
μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και της Τουρκίας, που υπογράφηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 1963 στην Άγκυρα από την
Τουρκική Δημοκρατία καθώς και από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και την Κοινότητα, και η οποία συνάφθηκε,
εγκρίθηκε και επικυρώθηκε εξ ονόματος της Κοινότητας με την απόφαση 64/732/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 1963, καθώς
και σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 45 και 46 της εν λόγω αποφάσεως, δεν έχουν απευθείας εφαρμογή ενώπιον των εθνικών
δικαστηρίων και δεν παρέχουν, συνεπώς, στους μεμονωμένους επιχειρηματίες τη δυνατότητα να επικαλούνται την παράβασή τους προκειμένου
να αρνηθούν την πληρωμή δασμών αντιντάμπινγκ που θα όφειλαν κανονικά. Οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95 έχουν
απευθείας εφαρμογή και οι ιδιώτες που εμπίπτουν σ’ αυτές έχουν το δικαίωμα να τις επικαλούνται ενώπιον των δικαστηρίων των
κρατών μελών.
4)
Οι διατάξεις του άρθρου 47 της αποφάσεως 1/95 έχουν την έννοια ότι δεν απαιτούν να γνωστοποιούνται στους επιχειρηματίες οι
πληροφορίες τις οποίες τα συμβαλλόμενα μέρη που λαμβάνουν μέτρα αντιντάμπινγκ οφείλουν να παρέχουν στη μεικτή επιτροπή για
την τελωνειακή ένωση δυνάμει του άρθρου 46 της αποφάσεως 1/95 ή στο Συμβούλιο Συνδέσεως δυνάμει του άρθρου 47, παράγραφος
2, του προσθέτου πρωτοκόλλου.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.