CELEX: 62000TJ0148
Staatssteun
Compenserende heffing
Wijze van financiering van steunmaatregelen
Communautaire steunregeling voor katoen
Beroep tot nietigverklaring
Ontvankelijkheid
Voor beroep vatbare handelingen
Weigering van Commissie om niet-nakomingsprocedure voort te zetten
Beginsel van autonomie van beroepsmogelijkheden

Toepasselijke bepalingen
Protocol nr. 4 betreffende katoen, in bijlage bij de Akte betreffende de toetredingsvoorwaarden voor de Helleense Republiek
(PB 1979, L 291, blz. 174; hierna:
Protocol nr. 4), voert een regeling in die met name ten doel heeft, de katoenproductie te ondersteunen in de gebieden van de Gemeenschap
waar zij van belang is voor de landbouweconomie, de betrokken producenten in staat te stellen een redelijk inkomen te verwerven,
en de markt te stabiliseren door structuurverbetering inzake het aanbod en het op de markt brengen.
Volgens lid 3 van Protocol nr. 4 omvat die regeling
de toekenning van steun bij de productie, die
teneinde het beheer en de controle te vergemakkelijken, wordt [...] verleend via de egreneringsondernemingen.
Hierin is ook bepaald dat het bedrag van deze steun op gezette tijden wordt vastgesteld op de grondslag van het verschil tussen
een voor niet-geëgreneerde katoen vastgestelde streefprijs en de wereldmarktprijs bepaald op de grondslag van de aanbiedingen
en noteringen op de wereldmarkt. De streefprijs wordt vastgesteld door de Raad (lid 8 van Protocol nr. 4), terwijl de Commissie
de wereldmarktprijs en het bedrag van de steun bepaalt (lid 10 van Protocol nr. 4).
Lid 5 van Protocol nr. 4 bepaalt:
De regeling voor de handel van de Gemeenschap met derde landen mag niet nadelig worden beïnvloed, [en er] mogen in het bijzonder
geen restrictieve maatregelen bij invoer worden genomen.
Overeenkomstig lid 9 van Protocol nr. 4 heeft de Raad op 27 juli 1981 verordening (EEG) nr. 2169/81 vastgesteld, tot vaststelling
van de algemene voorschriften van de steunregeling voor katoen (PB L 211, blz. 2). Die verordening is vervangen door verordening
(EG) nr. 1554/95 van de Raad van 29 juni 1995 tot vaststelling van de algemene voorschriften van de steunregeling voor katoen
en tot intrekking van verordening (EEG) nr. 2169/81 (PB L 148, blz. 48).
De derde overweging van de considerans van verordening nr. 2169/81 luidt: Teneinde het beheer van en de controle [op de steunregeling voor katoen] te vergemakkelijken is het dienstig om de steun aan
de egreneringsbedrijven toe te kennen; [...] teneinde de steun ten goede te doen komen aan de landbouwers, moet voor de toekenning
hiervan als voorwaarde worden gesteld dat hun een prijs is betaald die ten minste gelijk is aan een vast te stellen minimumprijs,
die ongeveer overeenkomt met de overeenkomstig lid 8 van Protocol [nr. 4] vastgestelde streefprijs, of dat de steun aan hen
zal worden doorberekend.
Artikel 6 van verordening nr. 2169/81 regelde de financiële betrekkingen tussen de egreneringsbedrijven en de katoenproducenten.
Volgens dat artikel werd de steun slechts toegekend aan de egreneringsbedrijven die een daartoe strekkend verzoek deden en
die hetzij een contract hadden ingediend dat met name voorziet in de betaling aan de producent van een prijs die ten minste
gelijk is aan de in artikel 9 van deze verordening bedoelde minimumprijs, hetzij, ingeval het bedrijf voor rekening van een
individuele producent of een lid van een producentengroepering egreneerde, een verklaring hadden ingediend waarin werd gepreciseerd
onder welke voorwaarden de egrenering plaatsvond en hoe de steun aan de producenten werd doorberekend. Volgens artikel 9 van
verordening nr. 2169/81 stelde de Raad elk jaar tegelijkertijd met de streefprijs een minimumprijs voor niet-geëgreneerde
katoen vast
op een niveau dat garandeerde dat de producent zijn product kon verkopen tegen een prijs die de streefprijs zo dicht mogelijk
benaderde. Artikel 7 van verordening nr. 1554/95 komt in wezen overeen met artikel 6 van verordening nr. 2169/81.
Artikel 5, lid 3, van verordening nr. 2169/81 bepaalde onder meer dat
het recht op steun bij de egrenering [ontstond] doch dat
de steun [kon] worden voorgeschoten zodra de niet-geëgreneerde katoen het egreneringsbedrijf [was] binnengebracht, mits een
voldoende waarborg [werd] gesteld. Artikel 5, lid 3, van verordening nr. 1554/95 heeft in wezen die bepaling overgenomen.
Op 3 mei 1989 heeft de Commissie verordening (EEG) nr. 1201/89 vastgesteld, houdende uitvoeringsbepalingen van de steunregeling
voor katoen (PB L 123, blz. 23). Artikel 7, lid 2, van die verordening, zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 2878/95 tot
wijziging van [verordening nr. 1201/89] (PB L 301, blz. 21), bepaalde dat
een steunaanvraag die [werd] ingediend voordat het verzoek om het product onder controle te plaatsen [was] ingediend, slechts
ontvankelijk [was] indien een zekerheid van 10 ecu per 100 kg [werd] gesteld. Artikel 7, lid 3, bepaalde dat die zekerheid werd
gesteld in een van de vormen als bedoeld in artikel 8 van verordening (EEG) nr. 2220/85 van de Commissie [van 22 juli 1985
tot vaststelling van gemeenschappelijke uitvoeringsbepalingen inzake de regeling voor het stellen van zekerheden voor landbouwproducten
(PB L 205, blz. 5)], dat zij werd
vrijgegeven in verhouding tot de hoeveelheden waarvoor aan de in artikel 9, lid 1, bedoelde verplichting [was] voldaan, en
[werd] verbeurd in verhouding tot de hoeveelheden waarvoor niet aan de in artikel 9, lid 1, bedoelde verplichting [was] voldaan. Volgens artikel 9, lid 1, van verordening nr. 1201/89 diende ieder egreneringsbedrijf
bij de aanvoer van niet-geëgreneerde katoen een verzoek in om het product onder controle te plaatsen. Artikel 9, lid 8, zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 2064/95 van de Commissie van 29 augustus 1995 tot wijziging van
verordening nr. 1201/89 (PB L 204, blz. 8), voorzag, zodra het product onder controle was geplaatst, in de uitkering door
de lidstaten aan de belanghebbenden die daarom verzochten, van een voorschot op de steun, mits een zekerheid werd gesteld
die ten minste gelijk was aan 110 % van het voor te schieten steunbedrag, in de berekening van het voorschot op basis van
de hoeveelheden die onder controle waren geplaatst, en in het stellen van de zekerheid in een van de vormen als bedoeld in
artikel 8 van verordening nr. 2220/85 en in de verbeurte daarvan voor het bedrag waarmee het uitgekeerde voorschot het toe
te kennen steunbedrag overschreed.
Op 23 april 1992 heeft de Helleense Republiek wet nr. 2040/92 vastgesteld, inzake de regeling van vraagstukken die vallen
onder de bevoegdheid van het Ministerie van Landbouw en van de onder zijn controle geplaatste rechtspersonen (
Staatsblad van de Helleense Republiek
, eerste deel, nr. 70) (hierna:
wet nr. 2040/92).
Artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92,
aanpassing van de middelen van de Griekse Dienst voor katoen, bepaalt: Met ingang van de datum van bekendmaking van de onderhavige wet wordt aan egreneringsbedrijven ten bate van de Griekse Dienst
voor katoen een compenserende heffing opgelegd van 1 % van de prijs die aan de producent wordt betaald per kilogram [...]
niet-geëgreneerde katoen.
Bovendien voorziet artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 in een speciale heffing ten bate van de Griekse Dienst voor katoen
op uit het buitenland ingevoerd katoen voor industrieel gebruik, alsmede op uit het buitenland ingevoerde kunst- of synthetische
vezels tot drie denier, die 1 % van hun waarde bedraagt (hierna:
speciale heffing).
Achtergrond van het geschil
Verzoekster is een beroepsvereniging naar Grieks recht, waarbij de Griekse egreneringsbedrijven en handelaren in katoen zijn
aangesloten.
De Griekse Dienst voor katoen is een overheidsorgaan zonder winstoogmerk, dat volgens zijn statuten tot doel heeft, aan de
katoenproducenten en egreneringsbedrijven een aantal diensten te verstrekken. Die diensten werden uit de in punt 11 hierboven
genoemde compenserende heffing (hierna:
compenserende heffing) en uit de speciale heffing gefinancierd.
Bij brief van 12 november 1992 heeft verzoekster een klacht ingediend bij het directoraat-generaal (DG)
Landbouw van de Commissie, waarin zij aanvoerde dat de compenserende heffing onrechtmatig was, voorzover bij de berekening daarvan
rekening werd gehouden met het totaalbedrag dat de producenten voor de verkoop van niet-geëgreneerd katoen hadden ontvangen,
met inbegrip van het bedrag van de communautaire steun. Zij stelde ook dat de egreneringsbedrijven geen gebruik maakten van
vorenbedoelde diensten van de Griekse Dienst voor katoen, en dat die Dienst de schriftelijke garanties, die die ondernemingen
moesten geven om een voorschot te kunnen krijgen, alleen teruggaf indien de compenserende heffing daadwerkelijk was betaald.
Naar aanleiding van die klacht heeft DG
Landbouw de Griekse autoriteiten herhaaldelijk verzocht om inlichtingen over de werking van de Griekse Dienst voor katoen en over
de voor die Dienst bestemde
parafiscale heffing. De Griekse autoriteiten hebben op die verzoeken geantwoord, en verzoekster heeft opmerkingen over die antwoorden gemaakt.
Op 17 juni 1994 heeft verzoekster DG
Landbouw meegedeeld dat zij voor de Griekse rechter van de Griekse Dienst voor katoen de terugbetaling had gevorderd van de compenserende
heffing voorzover deze op het bedrag van de communautaire steun was toegepast.
In een brief van 27 januari 1995 liet de Commissie de Griekse regering weten, dat zij geen bezwaar maakte tegen bepaalde activiteiten
van de Griekse Dienst voor katoen, dat bepaalde andere activiteiten
diensten [waren] die onder de bevoegdheid van de staat [vielen], en dus niets te maken hadden met steun aan particuliere ondernemingen, en dat zij had besloten de procedure van artikel 93, lid 2, EG-Verdrag (thans artikel 88, lid 2, EG) in te leiden ten aanzien
van de overige activiteiten van de Griekse Dienst voor katoen.
In dezelfde brief deelde Commissie mee dat zij,
aangezien de steunmaatregelen worden gefinancierd uit een verplichte compenserende heffing en een verplichte speciale heffing,
ook de financiering van al deze steunmaatregelen had onderzocht. Zij stelde in dit verband het volgende vast:
─
de speciale heffing werd ook toegepast op uit andere lidstaten ingevoerde producten;
de speciale heffing werd ook toegepast op uit andere lidstaten ingevoerde producten;
─
volgens de rechtspraak was de financiering van staatssteun uit een verplichte bestemmingsheffing een essentieel onderdeel
van deze steun en moest bij de beoordeling van die steun zowel de steunmaatregel als de financiering ervan aan het gemeenschapsrecht
worden getoetst;
volgens de rechtspraak was de financiering van staatssteun uit een verplichte bestemmingsheffing een essentieel onderdeel
van deze steun en moest bij de beoordeling van die steun zowel de steunmaatregel als de financiering ervan aan het gemeenschapsrecht
worden getoetst;
─
zelfs als de steun, zowel wat vorm als doelstelling betreft, verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, heeft de financiering
ervan door middel van heffingen die ook worden toegepast op uit andere lidstaten en uit landen van de EER ingevoerde producten
een beschermend effect dat verder reikt dan de steunmaatregel op zich;
zelfs als de steun, zowel wat vorm als doelstelling betreft, verenigbaar is met de gemeenschappelijke markt, heeft de financiering
ervan door middel van heffingen die ook worden toegepast op uit andere lidstaten en uit landen van de EER ingevoerde producten
een beschermend effect dat verder reikt dan de steunmaatregel op zich;
─
zelfs als de ingevoerde producten in zekere mate [konden] profiteren van de door de [Griekse Dienst voor katoen] gefinancierde
steunmaatregelen, [leverden] deze maatregelen in de praktijk toch meer voordelen op aan de Griekse marktdeelnemers aangezien
de doelstellingen en de ondernomen acties [waren] gebaseerd op Griekse situaties (specialisatie), behoeften en tekortkomingen;
zelfs als de ingevoerde producten in zekere mate [konden] profiteren van de door de [Griekse Dienst voor katoen] gefinancierde
steunmaatregelen, [leverden] deze maatregelen in de praktijk toch meer voordelen op aan de Griekse marktdeelnemers aangezien
de doelstellingen en de ondernomen acties [waren] gebaseerd op Griekse situaties (specialisatie), behoeften en tekortkomingen;
─
de toepassing van een niet in de communautaire regeling vervatte extra voorwaarde (de effectieve betaling van de parafiscale
heffing) voor de vrijgeving van de zekerheid, [vormde] een inbreuk op verordening [nr. 2169/81];
de toepassing van een niet in de communautaire regeling vervatte extra voorwaarde (de effectieve betaling van de parafiscale
heffing) voor de vrijgeving van de zekerheid, [vormde] een inbreuk op verordening [nr. 2169/81];
─
de toepassing van de speciale heffing was in strijd met artikel 5 van Protocol nr. 4 bij de Toetredingsakte van Griekenland,
alsmede met artikel 12 EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 25 EG).
de toepassing van de speciale heffing was in strijd met artikel 5 van Protocol nr. 4 bij de Toetredingsakte van Griekenland,
alsmede met artikel 12 EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 25 EG).
De Commissie preciseerde dat zij, gelet op die gegevens, had besloten de procedure van artikel 88, lid 2, EG in te leiden
tegen alle steunmaatregelen,
omdat de voor de financiering ervan geïnde speciale heffing ook wordt toegepast op uit de overige lidstaten en de lidstaten
van de Europese Economische Ruimte ingevoerde producten, en de financiering uit een compenserende heffing en de vorenbedoelde
speciale heffing strijdig [was] met de communautaire wetgeving.
Ten slotte nodigde de Commissie bij die brief van 27 januari 1995 de Griekse regering uit haar opmerkingen te maken en bepaalde
informatie mee te delen. Met de bekendmaking van die brief in het
Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen
van 24 oktober 1995 (PB C 278, blz. 4) zijn de andere lidstaten en belanghebbenden in kennis gesteld van de inleiding van
de procedure en zijn zij uitgenodigd hun eventuele opmerkingen mee te delen. Bij brief van 12 april 1995 heeft de Griekse
regering haar opmerkingen en de haar gevraagde inlichtingen meegedeeld. Ook derden belanghebbenden hebben hun opmerkingen
gemaakt, waaronder verzoekster bij brief van 23 november 1995.
Tegelijk met de procedure van artikel 88, lid 2, EG heeft de Commissie bij brief van 15 januari 1996 tegen de Helleense Republiek
de procedure van artikel 169 EG-Verdrag (thans artikel 226 EG) ingeleid (hierna:
niet-nakomingsprocedure). Zij stelde zich in wezen op het standpunt dat de Griekse Dienst voor katoen in strijd met de artikelen 7, lid 3, en 9,
lid 1, van verordening nr. 1201/89, de regels van de gemeenschappelijke marktordening voor katoen, meer in het bijzonder verordening
nr. 2169/81, het evenredigheidsbeginsel en artikel 40, lid 3, EG-Verdrag (thans, na wijziging, artikel 34, lid 2, EG), de
bankgaranties pas vrijgaf wanneer de compenserende heffing daadwerkelijk was betaald. Zij maande de Griekse regering aan haar
opmerkingen te maken en bepaalde inlichtingen te verstrekken. Bij telefax van 25 januari 1996 heeft DG
Landbouw verzoekster in kennis gesteld van de inleiding van de niet-nakomingsprocedure.
Op 14 mei 1996 heeft verzoekster bij DG
Landbouw op basis van artikel 226 EG tegen de Helleense Republiek een tweede klacht ingediend. Zij voerde aan dat artikel 30, lid 1,
van wet nr. 2040/92 inbreuk maakte op artikel 5, lid 3, van verordening nr. 2169/81, artikel 7 van verordening nr. 1201/89,
de bepalingen van Protocol nr. 4, artikel 189 EG-Verdrag (thans artikel 249 EG) en artikel 34, lid 2, EG. Verder stelde zij
dat artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 in strijd was met de artikelen 9 (thans, na wijziging, artikel 23 EG) en 12 (thans,
na wijziging, artikel 25 EG) EG-Verdrag, artikel 249 EG, de bepalingen van het Protocol nr. 4, de artikelen 18 tot en met
27 EG-Verdrag (ingetrokken bij het Verdrag van Amsterdam), de artikelen 28 (thans, na wijziging, artikel 26 EG) en 29 (thans,
na wijziging, artikel 27 EG) EG-Verdrag en de artikelen 113 (thans, na wijziging, artikel 133 EG) en volgende EG-Verdrag,
alsmede de regels van de Algemene Overeenkomst inzake Tarieven en Handel (GATT). In een aan die klacht gehecht memorandum
voerde verzoekster ook aan dat de wijze van financiering van de activiteiten van de Griekse Dienst voor katoen onrechtmatige
staatssteun was, en onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt was. Voorts verzocht zij de Commissie bij wege van voorlopige
maatregelen ervoor te zorgen dat de Helleense Republiek de toepassing van wet nr. 2040/92 zou opschorten.
Bij telefax van 19 november 1997 heeft DG
Landbouw verzoekster in het kader van de niet-nakomingsprocedure om overlegging van bepaalde documenten verzocht. Verzoekster heeft
bij brief van 28 november 1997 aan dit verzoek gevolg gegeven en bij brieven van 8 juli, 2 en 16 september 1998 een aantal
opmerkingen gemaakt.
Op 2 december 1998 heeft de Commissie besloten de niet-nakomingszaak te seponeren.
Op 20 juli 1999 heeft de Commissie beschikking 2000/206/EG betreffende de door de Griekse Dienst voor katoen in Griekenland
toegepaste steunregeling voor katoen (PB 2000, L 63, blz. 27; hierna:
litigieuze beschikking), vastgesteld.
Punt IV, 2, van de litigieuze beschikking luidt: Het standpunt van de Commissie inzake de verenigbaarheid van de compenserende heffing van 1 % op de binnenlandse productie
en de aan de Griekse producenten in het kader van de gemeenschappelijke marktordening voor katoen verleende steun is onderzocht
in het kader van de niet-nakomingsprocedure. Aangezien een dergelijke heffing niet expliciet verboden is bij verordening (EG)
[nr. 1554/95], heeft de Commissie op 2 december 1998 besloten het dossier te seponeren.
In punt IV, 3, van de litigieuze beschikking heet het: Uit de bij de Commissie in het kader van artikel 88, lid 2, [EG] ingediende opmerkingen blijkt dat de betrokken parafiscale
heffingen een zekere mate van kruissubsidiëring inhouden. De heffingen worden namelijk geïnd op het niveau van de egreneringsbedrijven
om maatregelen te financieren die voornamelijk ten goede komen aan de landbouwproducenten. Doorgaans aanvaardt de Commissie
op het gebied van parafiscale heffingen dat heffingen worden geïnd op een ander niveau dan de productie (bijvoorbeeld heffingen
die worden geïnd op het niveau van de slachthuizen om de bestrijding van epizoötieën te financieren). In het onderhavige geval
lijkt het voor egreneerders vanwege de mechanismen van de gemeenschappelijke marktordening voor katoen niet mogelijk de betaling
van de heffing over te dragen aan landbouwproducenten.In het licht van het bovenstaande concludeert de Commissie dat zij, aangezien de wijze van financiering van de steun uit een
heffing van 1 % op de binnenlandse productie en op de aan de Griekse producenten verleende steun in overeenstemming is met
de gemeenschappelijke marktordening voor katoen, geen redenen heeft om op grond van de artikelen 87 [EG] tot en met 89 [EG]
bezwaar te maken tegen deze wijze van financiering.
Het dispositief van de litigieuze beschikking luidt als volgt:
Artikel 1
De in Griekenland in het kader van de bij wet vastgestelde taken van de Griekse Dienst voor katoen toegekende steun, gefinancierd
uit bij artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 ingestelde heffingen, is onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt aangezien
hij wordt gefinancierd uit parafiscale heffingen op ingevoerde producten.
Artikel 2
Griekenland wijzigt de in artikel 1 bedoelde steunregeling teneinde ze in overeenstemming te brengen met deze beschikking.
Artikel 3
1. Griekenland treft de nodige maatregelen om de in artikel 1 bedoelde onrechtmatig verleende steun van de begunstigden terug
te vorderen.2. De steun moet worden teruggevorderd overeenkomstig de in de nationale wetgeving vastgestelde procedures. De terug te vorderen
bedragen brengen rente op vanaf de datum waarop zij aan de begunstigde zijn uitgekeerd tot de datum waarop zij worden terugbetaald.
De rente wordt berekend op basis van de referentievoet die wordt gebruikt voor de berekening van het subsidie-equivalent in
het kader van de regionale steunverlening.
Artikel 4
Griekenland stelt de Commissie binnen twee maanden na kennisgeving van deze beschikking in kennis van de maatregelen die het
land voornemens is te treffen om aan deze beschikking te voldoen.
Artikel 5
Deze beschikking is gericht tot de Helleense Republiek.
Procesverloop en conclusies van partijen
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 2 juni 2000, heeft verzoekster het onderhavige beroep ingesteld.
Bij afzonderlijke akte, neergelegd ter griffie op 14 juli 2000, heeft de Commissie krachtens artikel 114, lid 1, van het Reglement
voor de procesvoering van het Gerecht een exceptie van niet-ontvankelijkheid opgeworpen. Verzoekster heeft op 15 september
2000 haar opmerkingen over deze exceptie van niet-ontvankelijkheid ingediend.
Bij op 7 december 2000 ter griffie neergelegde akte heeft de Helleense Republiek verzocht om toelating tot interventie in
het onderhavige geding ter ondersteuning van de conclusies van de Commissie. Bij beschikking van 9 maart 2001 heeft de president
van de Vijfde kamer (uitgebreid) dit verzoek toegewezen.
Bij beschikking van 15 december 2000 heeft het Gerecht besloten, de exceptie van niet-ontvankelijkheid met de zaak ten gronde
te voegen.
Op 23 april 2001 heeft de Helleense Republiek haar memorie in interventie neergelegd, en verzoekster heeft daarover opmerkingen
gemaakt. De Commissie heeft geen opmerkingen over deze memorie neergelegd.
Op rapport van de rechter-rapporteur heeft het Gerecht (Vijfde kamer ─ uitgebreid) besloten tot de mondelinge behandeling
over te gaan. Bij wijze van maatregel tot organisatie van de procesgang heeft het de Commissie verzocht schriftelijke vragen
te beantwoorden en bepaalde stukken over te leggen. De Commissie heeft aan die verzoeken voldaan.
Partijen zijn ter terechtzitting van 27 februari 2003 in hun pleidooien en hun antwoorden op de vragen van het Gerecht gehoord.
Verzoekster concludeert dat het het Gerecht behage:
─
het beroep ontvankelijk te verklaren;
het beroep ontvankelijk te verklaren;
─
artikel 1 van de litigieuze beschikking nietig te verklaren,
voorzover daarbij alleen artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 [...] en niet artikel 30, lid 1, [van die wet] onverenigbaar
met de gemeenschappelijke markt is verklaard;
artikel 1 van de litigieuze beschikking nietig te verklaren,
voorzover daarbij alleen artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 [...] en niet artikel 30, lid 1, [van die wet] onverenigbaar
met de gemeenschappelijke markt is verklaard;
─
de Commissie te verwijzen in de kosten.
de Commissie te verwijzen in de kosten.
De Commissie concludeert dat het het Gerecht behage:
─
het beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
het beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
─
subsidiair, het beroep te verwerpen;
subsidiair, het beroep te verwerpen;
─
verzoekster te verwijzen in de kosten.
verzoekster te verwijzen in de kosten.
De Helleense Republiek concludeert dat het het Gerecht behage:
─
het beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
het beroep niet-ontvankelijk te verklaren;
─
subsidiair, het beroep te verwerpen.
subsidiair, het beroep te verwerpen.
In rechte
Argumenten van partijen
De Commissie en de Helleense Republiek stellen dat het beroep niet-ontvankelijk is.
In de eerste plaats is dit beroep een misbruik van procedure.
Ten eerste verlangt verzoekster,
die niets zegt over de elementen inzake staatssteun, in feite dat het Gerecht zich uitspreekt over de wettigheid van de compenserende heffing en het besluit van de Commissie
om de niet-nakomingsprocedure te beëindigen.
Op zich beschouwd valt een schending van het gemeenschapsrecht, zoals die waarop verzoekster zich beroept, echter niet onder de controle van
de steunmaatregelen van de staat en kan zij alleen in het kader van een niet-nakomingsprocedure krachtens artikel 226 EG worden
onderzocht. Volgens vaste rechtspraak kunnen particulieren bovendien niet opkomen tegen een weigering van de Commissie om
een dergelijke procedure in te leiden of voort te zetten (arrest Gerecht van 22 mei 1996, AITEC/Commissie, T-277/94, Jurispr.
blz. II-351, punt 55).
Ten tweede gebruikt verzoekster het onderhavige beroep tot nietigverklaring ook als een beroep wegens nalaten in de zin van
artikel 175 EG-Verdrag (thans artikel 232 EG). Zij komt er namelijk tegen op dat de Commissie niet eveneens artikel 30, lid 1,
van wet nr. 2040/92 onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt heeft verklaard. Artikel 232 EG doelt echter op een nalaten
door niet een besluit te nemen of een standpunt te bepalen, en niet op het verrichten van een andere handeling dan die welke
de betrokkenen wensten of noodzakelijk achtten.
In de tweede plaats voert de Commissie, ondersteund door de Helleense Republiek, aan dat verzoekster door de litigieuze beschikking
niet individueel wordt geraakt, nu deze tot de Helleense Republiek is gericht.
Ten eerste stelt zij dat volgens vaste rechtspraak verenigingen slechts worden geacht door een beschikking inzake staatssteun
individueel te worden geraakt, wanneer daarbij concurrenten van de ontvangers van de betrokken steun zijn aangesloten, zij
actief hebben deelgenomen aan de krachtens artikel 88, lid 2, EG ingeleide procedure, en zij in hun hoedanigheid van onderhandelingspartner
worden geraakt, dan wel wanneer zij bij de instelling van het beroep in de plaats zijn getreden van een of meer van de door
hen vertegenwoordigde leden, mits die zelf een ontvankelijk beroep hadden kunnen instellen (arresten Hof van 28 januari 1986,
Cofaz e.a./Commissie, 169/84, Jurispr. blz. 391, punt 25; 2 februari 1988, Van der Kooy e.a./Commissie, 67/85, 68/85 en 70/85,
Jurispr. blz. 219, punten 21-24; 24 maart 1993, CIRFS e.a./Commissie, C-313/90, Jurispr. blz. I-1125, punten 28-30, en 23 mei
2000, Comité d'entreprise de la Société française de production e.a./Commissie, C-106/98 P, Jurispr. blz. I-3659, punt 42;
arrest Gerecht van 12 december 1996, AIUFFASS en AKT/Commissie, T-380/94, Jurispr. blz. II-2169, punt 50). Afgezien van haar
actieve deelneming aan de procedure, voldoet verzoekster in casu aan geen van die verschillende voorwaarden.
Ten tweede wijst de Commissie erop dat de litigieuze beschikking betrekking heeft op een algemene steunregeling en dat volgens
vaste rechtspraak de ondernemingen die concurreren met een onderneming die mogelijk begunstigde van steun krachtens die regeling
is, niet de procesbevoegdheid hebben om op te komen tegen een beschikking van de Commissie tot goedkeuring van de regeling
(arrest Gerecht van 5 juni 1996, Kahn Scheepvaart/Commissie, T-398/94, Jurispr. blz. II-477). A fortiori zou hetzelfde moeten
gelden voor de niet-concurrerende ondernemingen en de verenigingen die hen vertegenwoordigen. Zij beroept zich ook op het
arrest van het Gerecht van 11 februari 1999, Arbeitsgemeinschaft Deutscher Luftfahrt-Unternehmen en Hapag Lloyd/Commissie
(T-86/96, Jurispr. blz. II-179, punt 45), waarbij het Gerecht heeft vastgesteld dat de mogelijke begunstigden van een algemene
steunregeling niet individueel door een beschikking van de Commissie betreffende die regeling werden geraakt.
In de derde plaats voert de Commissie in haar verweerschrift aan dat verzoekster, gesteld dat zij de belangen vertegenwoordigt
van ondernemingen die begunstigden zijn van de betrokken steunmaatregelen, geen procesbelang heeft. Verzoekster betwist de
beschikking immers niet voorzover daarbij de toekenning van een voordeel aan haar leden wordt geweigerd, maar omdat zij niet
ongunstig genoeg is met betrekking tot de financiering van de steunmaatregel. Was de Commissie tegemoetgekomen aan verzoeksters bezwaren ter zake van artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92, dan had
zij de betrokken steunmaatregelen in hun geheel onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaard, dat wil zeggen niet
alleen voorzover zij uit de speciale heffing worden gefinancierd, maar ook voorzover het gaat om de financiering uit de compenserende
heffing.
De Commissie merkt ook op dat verzoekster opkomt tegen het feit dat een van de twee wijzen van financiering van de betrokken
steunmaatregelen niet onverenigbaar is verklaard, en dat zij derhalve niet het dispositief van de litigieuze beschikking betwist,
dat betrekking heeft op de steunmaatregelen en niet op hun financiering. De onverenigbaarheid van de speciale heffing is slechts
de reden voor de onverenigbaarheid van de steunmaatregel. Zij wijst erop dat de in de motivering van een beschikking geformuleerde
beoordelingen enkel vatbaar zijn voor beroep tot nietigverklaring indien zij noodzakelijk zijn ter onderbouwing van het dispositief
van de handeling die bezwarend is voor verzoekster (arrest Gerecht van 17 september 1992, NBV en NVB/Commissie, T-138/89,
Jurispr. blz. II-2181, punt 31). Nu in casu de beoordeling of de compenserende heffing verenigbaar is, ertoe leidt dat betrokken
steunmaatregelen in het dispositief van de litigieuze beschikking verenigbaar worden verklaard, heeft verzoekster als vereniging
van ondernemingen die begunstigden van die steunmaatregelen zijn, geen belang erbij om ze te betwisten. Bovendien vormt die
beoordeling geen onderbouwing van het dispositief van de litigieuze beschikking, daar de onverenigbaarheid van de speciale
heffing volstaat als beletsel voor een goedkeuring van de steunmaatregelen.
In dupliek stelt de Commissie in de vierde plaats dat verzoekster in repliek een
fundamentele heroriëntering van het verzoekschrift en een
herformulering van de meeste oorspronkelijke middelen heeft verricht. Zij merkt met name op dat verzoekster daarin
zorgvuldig de vraag vermijdt, of de [compenserende] heffing verenigbaar is met de gemeenschappelijke marktordening voor katoen,
hoewel dat het hoofdargument van haar verzoekschrift was. Daarmee heeft verzoekster niet alleen nieuwe middelen voorgedragen, die krachtens artikel 48, lid 2, van het Reglement voor
de procesvoering niet-ontvankelijk zijn, maar heeft zij ook een met de conclusies van het verzoekschrift strijdig standpunt
ingenomen.
Verzoekster betwist in de eerste plaats dat het beroep een misbruik van procedure is.
In haar opmerkingen over de exceptie van niet-ontvankelijkheid stelt zij ten eerste dat het beroep niet gericht is tegen de
compenserende heffing maar dat het
duidelijk tot doel heeft aan te tonen dat de Commissie een kennelijke fout heeft gemaakt, doordat zij niet heeft voldaan aan
haar verplichting, de verenigbaarheid van het steunelement van artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 afzonderlijk en ongeacht
de wijze van financiering aan de regels voor staatssteun te toetsen. Verzoekster voert meer in het bijzonder aan dat zij de juridische beoordeling van de Commissie in punt IV, 3, tweede alinea,
van de litigieuze beschikking bekritiseert. Zij verklaart dienaangaande dat
de Commissie, wanneer zij de verenigbaarheid met de gemeenschappelijke markt van een maatregel als artikel 30, leden 1 en
3, van wet nr. 2040/92 toetst aan de artikelen 87 [EG] en 88 EG, ten eerste de wijze van financiering van de steun, en ten
tweede, afzonderlijk, de verenigbaarheid van het steunelement moet onderzoeken. Daar de Commissie de wijze van financiering als bedoeld in
artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt had verklaard, voorzover deze inbreuk
maakt op de regels van de gemeenschappelijke marktordening voor katoen, was zij in casu volgens verzoekster niet verplicht ook nog de verenigbaarheid van die bepaling aan de regels voor staatssteun
te toetsen. Wat daarentegen artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 betreft, had de Commissie, waar zij deze bepaling verenigbaar
met de regels van de gemeenschappelijke marktordening voor katoen had verklaard, volgens verzoekster nog
het staatssteunelement daarvan aan de regels voor staatssteun moeten toetsen. Zij preciseert dat zij met het onderhavige beroep
hoofdzakelijk beoogt dat het Gerecht met zijn uitspraak bevestigt dat de Commissie met de vaststelling dat het steunelement
van artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 verenigbaar was met de artikelen 87 [EG] tot en met 89 [...] EG, de feiten kennelijk
verkeerd heeft beoordeeld, zonder een zorgvuldige en correcte analyse te verrichten, dat wil zeggen een analyse van de vraag
of artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 voldoet aan de vier voorwaarden van artikel 87 [...] EG.
Ten tweede stelt verzoekster dat zij met het onderhavige beroep geen nalaten van de Commissie stelt noch opkomt tegen haar
besluit om de niet-nakomingsprocedure te beëindigen.
In de tweede plaats is verzoekster van mening dat zij als een vereniging van ondernemingen die begunstigden van de betrokken
steunmaatregelen zijn, moet worden geacht individueel door de litigieuze beschikking te worden geraakt. Verder zijn de argumenten
die de Commissie ontleent aan het feit dat de litigieuze beschikking betrekking heeft op een algemene steunregeling, volgens
haar ongegrond. Zij voert aan dat de verwijzingen van de Commissie naar de reeds aangehaalde arresten Kahn Scheepvaart/Commissie
en Arbeitsgemeinschaft Deutscher Luftfahrt-Unternehmen en Hapag Lloyd/Commissie irrelevant zijn.
In de derde plaats stelt verzoekster dat het argument van de Commissie, dat zij geen rechtmatig belang heeft bij de nietigverklaring
van de litigieuze beschikking omdat die niet
ongunstig genoeg is, niet steekhoudend is. Door het enkele feit dat zij een vereniging is van ondernemingen die begunstigden van de betrokken
steunmaatregelen zijn, kan zij namelijk tegen de litigieuze beschikking opkomen, ongeacht om welke reden zij het onderhavige
beroep heeft ingesteld.
Beoordeling door het Gerecht
In de eerste plaats moet het voorwerp van het beroep worden onderzocht.
Verzoeksters conclusies strekken tot nietigverklaring van
artikel 1 van de [litigieuze beschikking], voorzover daarbij alleen artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 [...] en niet artikel 30,
lid 1, [van die wet] onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt is verklaard.
In artikel 1 is artikel 30, lid 3, van wet nr. 2040/92 evenwel niet onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaard,
en evenmin in andere passages van het dispositief van de litigieuze beschikking. In het dispositief is namelijk enkel de door
de Griekse Dienst voor katoen verleende steun, die uit de bij die bepaling ingestelde speciale heffing wordt gefinancierd,
onverenigbaar met de gemeenschappelijke markt verklaard; dat is een aspect van de litigieuze beschikking waarvan verzoekster
de gegrondheid niet betwist.
In werkelijkheid komt verzoekster niet op tegen het dispositief van de litigieuze beschikking op zich, maar tegen bepaalde
door de Commissie in de motivering daarvan geformuleerde beoordelingen, meer in het bijzonder die welke betrekking hebben
op de compenserende heffing in punt IV, 2 en 3.
In de tweede plaats moet worden vastgesteld dat uit het verzoekschrift duidelijk blijkt, dat verzoekster, anders dan zij in
haar latere memories (zie met name punt 51 hierboven) heeft gesteld, primair de gegrondheid van de vaststelling van de Commissie
betwist, volgens welke de compenserende heffing in overeenstemming is met de gemeenschappelijke marktordening voor katoen
(punt IV, 2, van de litigieuze beschikking). Het in haar verzoekschrift ontwikkelde juridische betoog is in hoofdzaak aan
die kwestie gewijd en stelt opnieuw het door de Commissie in het kader van de niet-nakomingsprocedure ingenomen standpunt
ter discussie.
Verzoekster kan evenwel tegen die vaststelling niet opkomen.
Immers, die vaststelling vloeit in werkelijkheid voort uit het besluit van 2 december 1998 tot beëindiging van de niet-nakomingsprocedure.
Punt IV, 2, van de litigieuze beschikking herhaalt enkel het standpunt dat de Commissie reeds in haar besluit van 2 december
1998 had ingenomen, en bevat geen nieuw element dat dwingende rechtsgevolgen kan teweegbrengen die verzoeksters belangen kunnen
schaden doordat haar rechtspositie merkbaar wordt gewijzigd.
Voorts is duidelijk dat verzoekster met haar kritiek op de beoordeling in punt IV, lid 2, van de litigieuze beschikking in
feite beoogt de uitkomst van de niet-nakomingsprocedure ter discussie te stellen onder het mom van een beroep tot nietigverklaring
van een beschikking inzake staatssteun. Afgezien van het feit dat daarmee het beginsel van de autonomie van de beroepsmogelijkheden
wordt geschonden, moet eraan worden herinnerd dat particulieren niet kunnen opkomen tegen een besluit van de Commissie om
een tegen een lidstaat ingeleide niet-nakomingsprocedure niet voort te zetten (arresten Hof van 1 maart 1966, Lütticke e.a./Commissie,
48/65, Jurispr. blz. 27, inzonderheid 39; 14 februari 1989, Star Fruit/Commissie, 247/87, Jurispr. blz. 291, punten 11 en
12, en 17 mei 1990, Sonito e.a./Commissie, C-87/89, Jurispr. blz. I-1981, punten 6 en 7).
Verzoekster voert ook nog een subsidiair argument aan ─ dat zij in haar na het verzoekschrift ingediende memories voor haar
hoofdargument probeert te laten doorgaan ─, dat de Commissie, gesteld dat artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 in overeenstemming
is met de gemeenschappelijke marktordening voor katoen, nog
afzonderlijk en ongeacht de wijze van financiering de verenigbaarheid van die bepaling
aan de staatssteunregels had moeten toetsen. Zij bekritiseert derhalve de beoordeling in punt IV, 3, tweede alinea, van de litigieuze beschikking,
en meer bepaald het feit dat de Commissie artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 verenigbaar met de staatssteunregels zou
hebben geacht op de enkele grond dat het in overeenstemming is met de gemeenschappelijke marktordening voor katoen.
Vastgesteld moet worden dat dit subsidiaire argument tijdens de procedure is gewijzigd, maar dat ongeacht welke versie wordt
gekozen, het beroep niet-ontvankelijk moet worden verklaard.
Immers, het in het verzoekschrift aangevoerde subsidiaire argument berust op de gedachte dat artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92
op zich staatssteun is (zie punten 157-159 van het verzoekschrift) of een
element van staatssteun bevat (zie punten 160, 162, 163 en 164 van het verzoekschrift). Het is duidelijk ─ zoals trouwens verzoekster zelf in haar
latere memories erkent ─, dat die bepaling geen staatssteun is noch een
element daarvan bevat, maar dat zij slechts een van de twee wijzen van financiering van de door de Griekse Dienst voor katoen verleende
staatssteun is. Het is even duidelijk dat de Commissie die bepaling niet krachtens artikel 87 EG verenigbaar of onverenigbaar
met de gemeenschappelijke markt heeft kunnen verklaren, daar een dergelijke verklaring enkel betrekking kan hebben op steunmaatregelen
in eigenlijke zin.
Het is in feite duidelijk dat verzoekster, door artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 ten onrechte gelijk te stellen met
staatssteun, opnieuw enkel beoogt het Gerecht de wettigheid van die bepaling te laten toetsen, ook al heeft de Commissie zich
in het kader van de niet-nakomingsprocedure daarover reeds uitgesproken. Daarmee schendt verzoekster het beginsel van de autonomie
van de beroepsmogelijkheden.
Die conclusie vindt steun in het feit dat verzoekster in repliek afwijkt van haar oorspronkelijke argument en stelt dat zij
zich
er volledig van bewust is dat een heffing niet kan worden gelijkgesteld met een steunmaatregel, en dat zij
steeds ervan is uitgegaan dat de litigieuze steunmaatregelen bestaan in de door de [Griekse] Dienst [voor katoen] aangeboden
diensten en niet in de heffing zelf (zie punten 3, 17, 36 en 39 van de repliek). In repliek spitst zij derhalve meer in het bijzonder haar subsidiaire argument
niet meer toe op artikel 30, lid 1, van wet nr. 2040/92 als zodanig, maar op die diensten voorzover zij uit de compenserende
heffing worden gefinancierd (zie punten 19, 20, 26 en 39 van de repliek).
De wijziging die daarmee in het in het verzoekschrift geformuleerde subsidiaire argument wordt aangebracht, moet echter worden
afgewezen. Het gaat namelijk om een nieuw middel, dat krachtens artikel 48, lid 2, van het Reglement van de procesvoering
niet-ontvankelijk is.
Gelet op een en ander, moet het beroep niet-ontvankelijk worden verklaard, zonder dat op de door de Commissie opgeworpen andere
middelen van niet-ontvankelijkheid behoeft te worden beslist.
Kosten
Volgens artikel 87, lid 2, eerste alinea, van het Reglement voor de procesvoering voor het Gerecht wordt de in het ongelijk
gestelde partij in de kosten verwezen, indien dit is gevorderd. Aangezien verzoekster in het ongelijk is gesteld, dient zij
in haar eigen kosten te worden verwezen alsmede in die van de Commissie, die dit heeft gevorderd.
Overeenkomstig artikel 87, lid 4, van dat Reglement zal de Helleense Republiek haar eigen kosten dragen.
HET GERECHT VAN EERSTE AANLEG (Vijfde kamer ─ uitgebreid),
rechtdoende:
1)
Verklaart het beroep niet-ontvankelijk.
2)
Verwijst verzoekster in haar eigen kosten en in die van de Commissie.
3)
Verstaat dat de Helleense Republiek haar eigen kosten zal dragen.
García-Valdecasas
Lindh
Cooke
Mengozzi
Legal
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 16 oktober 2003.
De griffier
De president van de Vijfde kamer (uitgebreid)
H. Jung
P. Lindh
–
Procestaal: Engels.