CELEX: 61985CJ0227
Niet-nakoming
Niet-uitvoering van arresten van het Hof

Bij verzoekschriften, neergelegd ter griffie van het Hof op 23 juli 1985, heeft de Commissie van de Europese Gemeenschappen krachtens artikel 169 EEG-Verdrag vier beroepen ingesteld strekkende tot vaststelling dat het Koninkrijk België, door zich niet te voegen naar de arresten van het Hof van 2 februari 1982 (zaken
68/81, 69/81, 70/81 en 71/81, Commissie/België, Jurispr. 1982, respectievelijk blz. 153, 163
, 169 en 175), de krachtens artikel 171 EEG-Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen.
In voornoemde arresten heeft het Hof vastgesteld, dat het Koninkrijk België de krachtens het EEG-Verdrag op hem rustende verplichtingen niet was nagekomen door niet binnen de voorgeschreven termijnen de nodige bepalingen vast te stellen om te voldoen aan:
—
richtlijn 78/176 van de Raad van 20 februari 1978 betreffende de afvalstoffen afkomstig van de titaandioxyde-industrie (
PB 1978, L 54, blz. 19
),
—
richtlijn 75/442 van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen (
PB 1975, L 194, blz. 39
),
—
richtlijn 75/439 van de Raad van 16 juni 1975 inzake de verwijdering van afgewerkte olie (
PB 1975, L 194, blz. 23
), en
—
richtlijn 76/403 van de Raad van 6 april 1976 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloorterfenylen (
PB 1976, L 108, blz. 41
).
Aangezien zij van het Koninkrijk België geen inlichtingen had ontvangen over de maatregelen die het had genomen om zich naar deze arresten te voegen, stelde de Commissie de Belgische regering overeenkomstig artikel 169 EEG-Verdrag schriftelijk in gebreke bij vier brieven van 16 april 1984, waarin zij haar verzocht haar opmerkingen te maken. Deze brieven bleven onbeantwoord. Na op 21 december 1984 vier met redenen omklede adviezen te hebben uitgebracht, die evenmin werden beantwoord, stelde de Commissie de onderhavige beroepen in.
Voor de voorgeschiedenis van het geschil en de middelen en argumenten van partijen wordt verwezen naar het rapport ter terechtzitting. Deze elementen van het dossier worden hieronder slechts weergegeven voor zover dit noodzakelijk is voor de redenering van het Hof.
De Commissie voert aan, dat het feit dat meer dan drie jaar na de uitspraak van de arresten van 2 februari 1982 nog steeds niet de nodige maatregelen zijn genomen om de betrokken richtlijnen in de Belgische nationale rechtsorde om te zetten, een schending oplevert van de uit artikel 171 EEG-Verdrag voortvloeiende verplichting om die maatregelen te nemen welke nodig zijn ter uitvoering van deze arresten.
De Belgische regering wijt deze vertraging aan de bijzondere moeilijkheden die zijn verbonden met de overdracht van een aanzienlijk deel van de bevoegdheden aan de nieuwe regionale instellingen in België, die zijn opgericht bij de bijzondere wet van 8 augustus 1980 tot hervorming van de instellingen.
In antwoord op de vragen van het Hof heeft de Belgische regering verklaard, dat de nationale overheid slechts ten dele bevoegd is voor de uitvoering van richtlijn 78/176. Ter terechtzitting heeft de gemachtigde van de Belgische regering erop gewezen, dat op 4 augustus 1986 een Koninklijk Besluit inzake lozingen van afvalwater in de oppervlaktewateren is vastgesteld en dat bijgevolg op het niveau van de nationale overheid alle maatregelen zijn genomen die ter uitvoering van voornoemde arresten nodig waren.
Wat de gewesten betreft heeft de Belgische regering het Hof meegedeeld, dat het Vlaamse gewest op 2 juli 1981 een decreet betreffende het beheer van afvalstoffen heeft vastgesteld alsook een reeks uitvoeringsbesluiten, die de vier richtlijnen dekken. De Belgische regering heeft evenwel toegegeven, dat in het Waalse en het Brusselse gewest de integrale toepassing van de richtlijnen nog op zich laat wachten niettegenstaande de inspanningen die deze twee gewesten zich getroosten om uitvoering te geven aan de vier richtlijnen. In dit verband heeft de gemachtigde van de Belgische regering er ter terechtzitting op gewezen, dat de Belgische wetgeving de staat niet de bevoegdheid verleent om de gewesten tot uitvoering van de communautaire wetgeving te dwingen of om zich, ingeval zij blijven stilzitten, in hun plaats te stellen rechtstreeks in die uitvoering te voorzien.
Zoals het Hof in de arresten van 25 mei 1982 (zaken
96/81 en 97/81, Commissie/Nederland, Jurispr. 1982, respectievelijk blz. 1791 en 1819
) heeft verklaard, heeft iedere Lid-Staat de vrijheid de bevoegdheden intern naar eigen goeddunken te verdelen en richtlijnen via maatregelen van regionale of plaatselijke overheden ten uitvoer te leggen. Deze bevoegdheidsverdeling ontslaat hem echter niet van de verplichting ervoor te zorgen, dat de bepalingen van de richtlijn nauwkeurig in nationaal recht worden omgezet.
Bovendien is het vaste rechtspraak, dat een Lid-Staat zich ter rechtvaardiging van de niet-nakoming van uit het gemeenschapsrecht voortvloeiende verplichtingen niet ten exceptieve op bepalingen, praktijken of situaties van zijn nationale rechtsorde kan beroepen.
In voormelde arresten van 2 februari 1982 heeft het Hof vastgesteld dat het Koninkrijk België, door de richtlijnen niet binnen de voorgeschreven termijnen ten uitvoer te leggen, de krachtens het EEG-Verdrag op hem rustende verplichtingen niet was nagekomen. Ingevolge artikel 171 EEG-Verdrag was het Koninkrijk België gehouden de maatregelen te nemen die ter uitvoering van de arresten van het Hof nodig waren. In dit artikel wordt niet bepaald, binnen welke termijn die maatregelen moeten worden genomen. Nochtans dient onverwijld met de uitvoering van een arrest te worden begonnen en deze dient zo spoedig mogelijk te worden voltooid, hetgeen in casu niet het geval is geweest, aangezien sedert de uitspraak van de betrokken arresten verscheidene jaren zijn verstreken.
Mitsdien moet worden vastgesteld, dat het Koninkrijk België de krachtens het Verdrag op hem rustende verplichtingen niet is nagekomen, door in weerwil van 's Hofs arresten van 2 februari 1982 (zaken
68/81, 69/81, 70/81 en 71/81, Commissie/België, Jurispr. 1982, respectievelijk blz. 153, 163, 169 en 175
) nog steeds niet de nodige maatregelen te nemen om te voldoen aan 's Raads richtlijnen 78/176 van 20 februari 1978 betreffende de afvalstoffen afkomstig van de titaandi-oxyde-industrie (
PB 1978, L 54, blz. 19
), 75/442 van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen (
PB 1975, L 194, blz. 39
), 75/439 van 16 juni 1975 inzake de verwijdering van afgewerkte olie (
PB 1975, L 194, blz. 23
) en 76/403 van 6 april 1976 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polychloorterfenylen (
PB 1976, L 108, blz. 41
).
Kosten
Ingevolge artikel 69, paragraaf 2, van het Reglement voor de procesvoering moet de in het ongelijk gestelde partij in de kosten worden verwezen. Aangezien verweerder in het ongelijk is gesteld, dient hij in de kosten te worden verwezen.

HET HOF VAN JUSTITIE,
rechtdoende, verstaat:

1)
Door in weerwil van 's Hofs arresten van 2 februari 1982 (zaken
68/81, 69/81, 70/81 en 71/81, Commissie/België, Jurispr. 1982, respectievelijk blz. 153, 163, 169 en 175
) nog steeds niet de nodige maatregelen te nemen om te voldoen aan 's Raads richtlijnen 78/176 van 20 februari 1978 betreffende de afvalstoffen afkomstig van de titaandioxyde-industrie (
PB 1978, L 54, blz. 19
), 75/442 van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen (
PB 1975, L 194, blz. 39
), 75/439 van 16 juni 1975 inzake de verwijdering van afgewerkte olie (
PB 1975, L 194, blz. 23
) en 76/403 van 6 april 1976 betreffende de verwijdering van polychloorbifenylen en polycbloorterfenylen (
PB 1976, L 108, blz. 41
), is het Koninkrijk België de krachtens het Verdrag op hem rustende verplichtingen niet nagekomen.

2)
Het Koninkrijk België wordt verwezen in de kosten van de procedure.

Bosco
Rodríguez Iglesias
Koopmans
Everling
Kakouris
Joliét
Schockweiler
Uitgesprken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 14 januari 1988.
De griffier
P. Heim
De president
A. J. Mackenzie Stuart
(
*1
)	Procestaal: Frans.