CELEX: 62009CJ0138
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Għajnuna mill-Istat
Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni
Interpretazzjoni
Għajnuna mogħtija mir-Reġjun ta’ Sicilia lill-impriżi li jikkonkludu kuntratti ta’ taħriġ jew ta’ xogħol jew li jbiddlu tali kuntratti f’kuntratti għal perijodu indeterminat
Terminu għall-għoti ta’ għajnuna
Limiti tal-baġit
Interessi moratorji
Inammissibbiltà

It-talba għal deċiżjoni tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni SG (95) D/15975, tal-11 ta’ Diċembru
1995, dwar il-Liġi Reġjonali Nru 27 tal-15 ta’ Mejju 1991 tar-Reġjun ta’ Sicilia li tipprovdi miżuri favur ix‑xogħol (għajnuna
mill-Istat NN 91/A/95) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tal-1995”) u d-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/195/KE, tas-16 ta’ Ottubru
2002, dwar skema ta’ għajnuna li l-Italja għandha l-intenzjoni timplementa favur ix‑xogħol fir-Reġjun ta’ Sicilia – C 56/99 (ex N 668/97)
(ĠU 2003 L 77, p. 57), kif ukoll il-validità ta’ dawn id-deċiżjonijiet.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Todaro Nunziatina & C. Snc (iktar ’il quddiem “Todaro Nunziatina”), kumpanija
li għandha s-sede tagħha f’Sicilia (l-Italja), u l-Assessorato del Lavoro, della Previdenza Sociale, della Formazione Professionale
e dell’Emigrazione della regione Sicilia, (iktar ’il quddiem l-“amministrazione”), dwar il-ħlas tas-somma ta’ EUR 45 320.64,
flimkien mal-interessi legali, dovuta taħt is-sussidji previsti fl-Artikolu 10 tal-Liġi Reġjonali Nru 27 tal-15 ta’ Mejju
1991, tar-Reġjun ta’ Sicilia, li tipprovdi miżuri favur ix-xogħol (GURS Nru 25, tat-18 ta’ Mejju 1991, iktar ’il quddiem il-“Liġi
27/91”).

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
L-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni
tal-Artikolu [88 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339) jipprovdi:
“Għall-għan ta’ dan ir-Regolament:
[…]
ċ)      “għajnuna ġdida” għandha tfisser kull għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li m’hijiex għajnuna
eżistenti, li jinkludu tibdil lill-għajnuna eżistenti”.
Fid-Deċiżjoni tal-1995, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej ma qajmitx oġġezzjonijiet fir-rigward tal-miżuri ta’ għajnuna
proposti fil-Liġi 27/91, peress li hija kkunsidrat lil dawn il-miżuri kompatibbli mat-Trattat KE. Barra minn hekk, fl-imsemmija
deċiżjoni, il-Kummissjoni kienet stiednet l-Istat Membru kkonċernat jinnotifika mill-ġdid il-liġi inkwistjoni fil-każ ta’
rifinanzjament ta’ din l-għajnuna wara l-1997.
Fil-punt 10 tal-motivi tad-Deċiżjoni 2003/195, il-Kummissjoni tirrileva li “l‑Artikolu 11(1) tal-[Liġi Reġjonali Nru 16 tas-27
ta’ Mejju 1997 tar-Reġjun ta’ Sicilia, li tawtorizza l-infiq għall-użu tal-provvisti inklużi fil-fondi ġenerali tal-baġit
tar-Reġjun għas-sena 1997 (GURS Nru 27, tal-31 ta’ Mejju 1997, iktar ’il quddiem il-“Liġi 16/97”)] jikkonċerna r-rifinanzjament,
għas-snin 1997 u 1998, ta’ skema ta’ għajnuna (NN 91/A/95), stabbilita bl-Artikolu 10 tal-[Liġi 27/91], approvata mill-Kummissjoni
fl-14 ta’ Novembru 1995 u li skadiet fi tmiem l‑1996”. [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-Artikolu 6 tad-Deċiżjoni 2003/195 jipprovdi:
“L-iskema ta’ għajnuna prevista mill-Artikolu 11(1) tal-Liġi Reġjonali ta’ Sicilia 16 tas-27 ta’ Mejju 1997, li l-Italja għandha
l-intenzjoni li timplementa, hija inkompatibbli mas-suq komuni.
Għaldaqstant, din l-iskema ma tistax tiġi implementata.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-Artikoli 9 sa 11 tal-Liġi 27/91 jipprevedu diversi forom ta’ għajnuna sabiex jinkoraġġixxu x-xogħol f’Sicilia.
L-Artikolu 10 tal-Liġi 27/91 jipprovdi b’mod partikolari li:
“1.      Il-Ministru Reġjonali tax-xogħol, tas-sigurtà soċjali, tat-taħriġ professjonali u tal-emigrazzjoni huwa awtorizzat, anki fil-kuntest
ta’ ftehim previst fl-Artikolu 8 tal-Liġi Reġjonali Nru 35 tat-8 ta’ Novembru 1988, jagħti lill-kumpaniji li joperaw fl-oqsma
tal-artiġjanat, tat-turiżmu u tal-ambjent, kif ukoll lil persuni li jħaddmu rreġistrati fir-reġistri professjonali, li jimpjegaw
nies b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol skont l-Artikolu 3 tad-Digriet-Liġi Nru 726 tat-30 ta’ Ottubru 1984, konvertit bil-Liġi
Nru 863 tad-19 ta’ Diċembru 1984, u abbażi ta’ proġetti approvati minn qabel mill-Commissione regionale per l’impiego (Kummissjoni
reġjonali tal-impjieg), sussidji fuq ir-remunerazzjoni li jammontaw għal:
a)      30 % tar-remunerazzjoni dovuta skont ftehim kollettiv settorjali, għat-tul tal-kuntratt ta’ taħriġ jew ta’ xogħol. Dan il-perċentwali
jilħaq il-50 % meta r‑reklutaġġ isir għal proġetti konformi mal-ftehim previst fl-Artikolu 8 tal-Liġi Reġjonali Nru 35 tat-8
ta’ Novembru 1988, jew fil-każijiet ipprovduti fl-Artikolu 9(2);
b)      50 %, 40 % u 25 % tar-remunerazzjoni dovuta skont ftehim kollettiv settorjali, għall-ewwel, għat-tieni u għat-tielet sena
rispettivament, fil-każ taż-żamma tal-attività għal żmien indeterminat, ta’ ħaddiema impjegati b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’
xogħol. Dawn is-sussidji jilħqu rispettivament 65 %, 50 % u 50 % għall-ewwel, għat-tieni u għat-tielet sena fil-każijiet ipprovduti
fl-Artikolu 9(2).
2.      Id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu 1 japplikaw għal ħaddiema impjegati b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol matul
perijodu bejn l-ewwel jum tax-xahar wara dak li fih tidħol fis-seħħ il-liġi preżenti u l-31 ta’ Diċembru 1996, bil-kundizzjoni
li ma jkunx hemm tnaqqis tal-persunal mill-kumpanija matul it-tnax‑il xahar preċedenti. Id-dispożizzjonijiet imsemmija fil-paragrafu
1 relatati mal-punt (b) japplikaw ukoll fil-każijiet ta’ attività għal żmien indeterminat, matul il‑perijodu msemmi iktar
’il fuq, minn ħaddiema impjegati b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol.
[…]”
L-Artikolu 11(1) tal-Liġi 16/97 jipprovdi:
“Għall-finijiet imsemmija fl-Artikolu 10 tal-[Liġi 27/91], huma awtorizzati spejjeż addizzjonali fl-ammont ta’ ITL 82 000
miljun (artikolu 33709) għas-sena 1997. L‑iskadenza tal-31 ta’ Diċembru 1999 imsemmija fl-Artikolu 69 tal-Liġi Reġjonali Nru 6
tas-7 ta’ Marzu 1997 tikkonċerna wkoll il-miżuri msemmija fl-Artikoli 9 u 10 tal-[Liġi 27/91], kif emendata u kkompletata
sussegwentement.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li Todaro Nunziatina ppreżentat applikazzjoni għal għajnuna skont l-Artikolu 10(1)(a)
u (b) tal-Liġi 27/91 għar-reklutaġġ ta’ żewġ ħaddiema b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol, kuntratti li sussegwentement inbidlu
f’kuntratti għal żmien indeterminat. Għal dan il-għan, hija ppreżentat sitt applikazzjonijiet għal sussidju marbuta mal-perijodu
bejn l-1 ta’ Ġunju 1996 u t‑30 ta’ Settembru 1999.
Peress li l-amministrazione ma ħallsitx l-għajnuna mitluba, Todaro Nunziatina ppreżentat rikors quddiem it-Tribunale ordinario
di Palermo, sabiex tikseb il-ħlas tas-somma ta’ EUR 45 320.64, flimkien mal-interessi legali. L-amministrazione tikkontesta
din it-talba billi ssostni, essenzjalment, li ma hijiex awtorizzata tagħti għajnuna minħabba d-Deċiżjoni 2003/195.
F’dan il-kuntest, it-Tribunale ordinario di Palermo ddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri quddiemha u li tressaq is-segwenti
domandi preliminari quddiem il‑Qorti tal-Ġustizzja:
“1)      Peress li l-iskema ta’ għajnuna (identifikata bin-Nru NN 91/A/95) introdotta mir-Reġjun ta’ Sicilia permezz tal-Artikolu 10
tal-[Liġi 27/91], tipprovdi mekkaniżmu għal sussidji għal numru ta’ snin, għal minimu ta’ sentejn, u għal massimu ta’ ħames
snin (sentejn għal reklutaġġ b’kuntratti ta’ taħriġ u ta’ xogħol flimkien ma’ massimu ta’ tliet snin fil-każijiet fejn dawn
il‑kuntratti nbidlu f’kuntratti għal terminu indefinit), il-[Kummissjoni], permezz tad-[Deċiżjoni tal-1995] li approvat l-implementazzjoni
tal-iskema, kellha l-intenzjoni:
–        tawtorizza b’mod ġenerali tali applikazzjoni temporali u ekonomika fir-rigward tal-benefiċċji (sentejn u tliet snin), jew
a contrario
,
–        tawtorizza, eklużivament jew sussidjarjament, l-għoti ta’ sussidji għal reklutaġġ b’kuntratti ta’ taħriġ u ta’ xogħol (matul
is-sentejn ħajja ta’ tali kuntratti) jew l-għoti ta’ sussidji għat-trasformazzjoni f’kuntratti għal terminu indefinit tal-kuntratti
ta’ ħaddiema li preċedentement kienu reklutati b’kuntratti ta’ taħriġ u ta’ xogħol (matul tliet snin b’effett mid-data tal-bdil)?
2)      It-terminu tas-sena finanzjarja 1997 għall-implementazzjoni tal-għajnuna mill-Istat, stabbilit mill-[Kummissjoni] bid-[Deċiżjoni
tal-1995] fir-rigward tal-awtorizzazzjoni tal-iskema introdotta mill-Artikolu 10 tal-[Liġi 27/91], għandu jiġi interpretat
fis-sens li huwa:
–        t-terminu għall-previżjoni inizjali tal-ispejjeż għal għajnuna li, fi kwalunkwe każ, għandha titħallas matul is-snin sussegwenti
(skont l‑interpretazzjonijiet differenti possibbli, iċċitati iktar ’il fuq, tal-għajnuna awtorizzata), jew pjuttost
–        t-terminu finali għal ħlas materjali tas-sussidji stess mill-korpi reġjonali kompetenti?
3)      Fir-rigward ta’ reklutaġġ b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol skont l-Artikolu 10 tal-[Liġi 27/91], li beda, per eżempju, fl-1
ta’ Jannar 1996, u għalhekk matul il-perijodu ta’ implementazzjoni tal-għajnuna stabbilit fid-[Deċiżjoni tal-1995], ir-Reġjun
ta’ Sicilia seta’ (jew kellu) japplika konkretament l‑iskema ta’ għajnuna inkwistjoni għas-snin kollha awtorizzati (jiġifieri
sentejn flimkien ma’ tliet snin), u dan ukoll meta, kif inhuwa l-każ fl-eżempju ċċitat iktar ’il fuq, l-implementazzjoni tal-iskema
awtorizzata tinkludi l-ħlas materjali tas-sussidju sal-31 ta’ Diċembru 2001 (jiġifieri, 1996 + ħames snin = 2001)?
4)      Il-[Kummissjoni], permezz tad-Deċiżjoni 2003/195 [...], li l-Artikolu 1 tagħha jipprovdi: ‘l-iskema ta’ għajnuna li l-Italja
għandha l-intenzjoni li timplementa skont l-Artikolu 11(1) tal-[Liġi 16/97], hija inkompatibbli mas-suq komuni. Għaldaqstant,
din l-iskema ma tistax tiġi implementata’, kellha l-intenzjoni:
–        tirrifjuta l-awtorizzazjoni tal-iskema tal-għajnuna l-‘ġdida’ inkluża fl-Artikolu 11 tal-[Liġi 16/97], peress li kkunsidrata
bħala skema ‘awtonoma’ intiża li testendi l-perijodu ta’ implementazzjoni tal-għajnuna stabbilit mill-Artikolu 10 tal-Liġi
Reġjonali Nru 27/91 lil hinn mil-31 ta’ Diċembru 1996 billi tinkludi wkoll l-ispejjeż tar-reklutaġġ u/jew ta’ trasformazjoni
li ġew inkorsi fl-1997 u fl-1998, jew
–        kuntrarjament, li effettivament tipprekludi r-Reġjun milli jqassam materjalment ir-riżorsi ekonomiċi, sabiex twaqqaf il-ħlas
konkret tal-għajnuna mill-Istat stabbilita bl-Artikolu 10 tal-Liġi Reġjonali Nru 27/91, anki għar-reklutaġġi u/jew it-trasformazzjonijiet
li saru qabel il‑31 ta’ Diċembru 1996?
5)      Jekk l-interpretazzjoni tad-[Deċiżjoni 2003/195] magħżula tkun dik esposta fl-ewwel inċiż tal-punt 4, din id-deċiżjoni hija
kompatibbli mal-interpretazzjoni tal-Artikolu [87 KE], invokata mill-Kummissjoni bħala bażi għal sitwazzjonijiet simili ta’
eżenzjoni mill-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali għal kuntratti ta’ taħriġ u ta’ xogħol imsemmija fid-Deċiżjoni 2000/128/KE
tal-11 ta’ Mejju 1999[, dwar l-iskemi ta’ għajnuna implementati mill-Italja favur miżuri għax-xogħol, (ĠU 2000, L 42, p. 1)]
([...] speċifikament imfakkra fil-motivi tad-deċiżjoni ta’ inkompatibbiltà tal-2002) u fid-Deċiżjoni 2003/739/KE tat-13 ta’
Mejju 2003[, dwar l-għajnuna mill-Istat li l-Italja għandha l-intenzjoni li timplementa favur ix-xogħol fir-Reġjun ta’ Sicilia
(ĠU L 267, p. 29)]?
6)      Jekk l-interpretazzjoni tad-[Deċiżjoni 2003/195] magħżula tkun dik esposta fit-tieni inċiż tal-punt 4, liema interpretazzjoni
għandha tingħata lid-deċiżjoni preċedenti ta’ awtorizzazzjoni tal-miżuri tal-għajnuna, u dan b’kunsiderazzjoni għat-tifsira
doppja li tista’ tingħata lill-aġġettiv ‘addizzjonali’: ‘addizzjonali fir-rigward tal-baġit stabbilit bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni’
jew ‘addizzjonali fir-rigward tal-finanzjament magħmul mir-Reġjun, biss sal-baġit tal-1996’?
7)      Fl-aħħar nett, liema għajnuna għandha tiġi kkunsidrata bħala legali u liema għajnuna għandha tiġi kkunsidrata bħala illegali
skont il-Kummissjoni?
8)      Liema mill-partijiet fil-kawża prinċipali [(Todaro Nunziatina jew l‑amministrazione)] għandhom l-obbligu li jippruvaw li l-baġit
stabbilit mill-Kummissjoni ma nqabiżx?
9)      Ir-rikonixximent eventwali favur impriżi benefiċjarji, ta’ interessi legali għal ħlas tardiv tas-sussidji kkunsidrati legali
u ammissibbli għandu jittieħed inkunsiderazzjoni meta jiġi evalwat jekk inqabiżx il-baġit awtorizzat inizjalment bid-[Deċiżjoni
tal-1995]?
10)      Fil-każ fejn din hija inkluża fid-determinazzjoni ta’ dan il-qbiż, liema perċentwali tal-interessi għandha tiġi applikata?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ammissibbiltà tat-tieni, tal-ħames u tat-tmien domandi
Fuq l-ammissibbiltà tal-ħames domanda
–       Osservazzjonijiet ippreżentati lill-Qorti tal-Ġustizzja
Il-Kummissjoni tikkunsidra li din id-domanda tirrigwarda l-validità tad-Deċiżjoni 2003/195. Hija tqis li l-qorti tar-rinviju
tixtieq tkun taf jekk din id-deċiżjoni hijiex kompatibbli mal-interpretazzjoni tal-Artikolu 87 KE li segwiet il-Kummissjoni
fid-Deċiżjonijiet 2000/128 u 2003/739. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tosserva li l-ħames domanda ma hijiex rilevanti għall-eżitu
tal-kawża prinċipali.
Todaro Nunziatina ssostni li din id-domanda ma hijiex rilevanti sabiex tingħata deċiżjoni fil-kawża prinċipali peress li d-Deċiżjonijiet 2000/128 u 2003/739
jikkonċernaw sitwazzjonijiet differenti minn dawk fil-kawża prinċipali.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Id-domanda għall-evalwazzjoni tal-validità tad-Deċiżjoni 2003/195 saret mill-qorti tar-rinviju.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li ma tagħtix deċiżjoni fir-rigward ta’ domanda
preliminari dwar l-eżami tal-validità ta’ att Komunitarju meta jidher b’mod manifest li din l-evalwazzjoni, mitluba mill-qorti
nazzjonali, ma għandha ebda rabta mal-fatti jew mas-suġġett tal-kawża prinċipali (sentenza tal-10 ta’ Jannar 2006, Cassa di
Risparmio di Firenze
et
., C‑222/04, Ġabra p. I‑289, punt 75 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Id-Deċiżjoni 2003/195 teżamina l-kompatibbiltà, fir-rigward tal-Artikoli 87 KE
et seq
, tal-Artikolu 11(1) tal-Liġi 16/97 dwar ir-rifinanzjament għas-snin 1997 u 1998 ta’ skema ta’ għajnuna introdotta mill-Artikolu 10
tal-Liġi 27/91 li ġiet approvata bid-Deċiżjoni tal-1995.
Min-naħa l-oħra, id-Deċiżjoni 2000/128 teżamina l-kompatibbiltà, fir-rigward tal-Artikoli 87 KE
et seq
, ta’ għajnuna mill-Istat favur ix-xogħol implementata fuq livell nazzjonali mir-Repubblika Taljana, minbarra dawk imsemmija
mid-Deċiżjoni 2003/195 u taċċetta li din l-għajnuna hija parzjalment kompatibbli mas-suq komuni.
Barra minn hekk, id-Deċiżjoni 2003/739 teżamina wkoll, fir-rigward tal-Artikoli 87 KE
et seq
, ir-rifinanzjament, għall-perijodu 2000-2006, ta’ skema ta’ għajnuna fir-Reġjun ta’ Sicilia approvata mill-Kummissjoni fil-25
ta’ Frar 1998 u bbażata fuq il-Liġi Regjonali 30/97 li tipprovdi għajnuna, fil-forma ta’ eżenzjoni totali mill-ispejjeż għall-perijodu
massimu ta’ sitt snin, fil-każ ta’ ħolqien ta’ xogħol, kemm jekk huwa marbut ma’ investiment jew le.
Konsegwentement, għandu jiġi kkonstatat li l-qorti tar-rinviju ma pprovdiet ebda spjegazzjoni fir-rigward tal-interpretazzjoni
differenti tal-Artikolu 87 KE li d‑Deċiżjonijiet 2000/128 u 2003/739 imsemmija iktar ’il fuq għandhom jiżguraw kompatibbiltà
miegħu.
Fi kwalunkwe każ, il-prassi deċiżjonali tal-Kummissjoni f’każijiet oħra, bħal fid-Deċiżjonijiet 2000/128 u 2003/739, ma tistax
taffettwa l-validità tad-Deċiżjoni 2003/195 li tista’ tiġi evalwata biss fid-dawl tar-regoli oġġettivi tat-Trattat.
Konsegwentement, il-ħames domanda għandha tiġi ddikjarata inammissibbli.
Fuq l-ammissibbiltà tat-tieni u tat-tmien domandi
–       Osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Todaro Nunziatina tqis li t-tieni domanda preliminari hija inammissibbli peress li teħtieġ interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni
nazzjonali li ma għandhiex issir mill-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-Kummissjoni u l-amministrazione jsostnu l-inammissibbiltà tat-tmien domanda minħabba li l-aspett tad-dritt Komunitarju
li qiegħda tintalab l‑interpretazzjoni tiegħu mill-qorti tar-rinviju ma jistax jiġi identifikat b’mod ċar.
–       Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Għandu jitfakkar li, hija biss il-qorti nazzjonali, li quddiemha tressqet il-kawża u li għandha tassumi r-responsabbiltà għad-deċiżjoni
ġudizzjarja sussegwenti, li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża, kemm in‑neċessità ta’ deċiżjoni
preliminari sabiex tkun f’pożizzjoni li tagħti d-deċiżjoni tagħha kif ukoll ir-rilevanza tad-domandi li hija tagħmel lill-Qorti
tal-Ġustizzja (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-17 ta’ Ġunju 1999, Piaggio, C-295/97, Ġabra p. I‑3735, punt 24 u l-ġurisprudenza
ċċitata, kif ukoll tad-9 ta’ Marzu 2010, ERG
et
., C‑378/08, Ġabra p. I-0000, punt 73).
L-ewwel nett, għandu jiġi kkonstatat li t-tieni domanda, li tikkonsisti fl-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “terminu tas-sena
finanzjarja 1997 għall-implementazzjoni tal-għajnuna mill-Istat”, tikkonċerna d-Deċiżjoni tal-1995 u hija direttament importanti
għall-eżitu tal-kawża prinċipali u, it-tieni nett, li t-tmien domanda ma hijiex kompletament irrilevanti mad-Deċiżjoni tal-1995
peress li għandha l-effett li tippermetti lill-qorti tar-rinviju tikkonstata l-użu tal-baġit allokat għall-għajnuna koperta
minn din id-deċiżjoni.
Għaldaqstant, għandha tingħata risposta għat-tieni u għat-tmien domandi preliminari.

Fuq l-ewwel sat-tielet domandi preliminari
Permezz tal-ewwel sat-tielet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il‑qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja
tinterpreta d-Deċiżjoni tal-1995 sabiex tiddetermina l-portata tagħha.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, permezz tad-Deċiżjoni tal-1995, il‑Kummissjoni ddeċidiet li ma tqajjimx oġġezzjonijiet
fir-rigward tal-iskema ta’ għajnuna favur ix-xogħol ipprovduta bil-Liġi 27/91.
Din l-iskema ta’ għajnuna, implementata mir-Reġjun ta’ Sicilia, kellha l-għan li tinkoraġġixxi t-taħriġ u l-ħolqien ta’ xogħol.
Din kellha tapplika b’effett mis-sena 1991, iżda kien biss fit-18 ta’ Mejju 1995 li l-Gvern Taljan, skont l-Artikolu 88(3) KE,
innotifikaha lill-Kummissjoni.
Għall-interpretazzjoni tad-Deċiżjoni tal-1995, għandu jiġi eżaminat mhux biss it‑test tagħha, li sunt tiegħu ġie ppubblikat
fil-
Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej
tal-21 ta’ Diċembru 1995, iżda għandu wkoll isir riferiment għan-notifika tal-miżuri adottati mill-Gvern Taljan fit-18 ta’
Mejju 1995.
Mill-eżami ta’ dawn id-dokumenti jirriżulta li l-għajnuna mill-Istat innotifikata hija dik prevista fl-Artikoli 9 sa 11 tal-Liġi 27/91
u li fir-rigward tagħha sar tqassim annwali tal-baġit sabiex jiġi żgurat il-finanzjament tagħha.
Fir-rigward tad-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju, l-eżami tal-portata tad-Deċiżjoni tal-1995 għandu jiġi limitat għall-Artikolu 10
tal-Liġi 27/91.
L-imsemmi Artikolu 10 essenzjalment jipprovdi żewġ miżuri ta’ għajnuna mill-Istat. L-ewwel waħda tikkonsisti fl-għoti ta’
sussidju ekwivalenti għal 30 % jew 50 % tar-remunerazzjoni ta’ ħaddiema impjegati b’kuntratt ta’ taħriġ jew ta’ xogħol, għat-tul
kollu tal-kuntratti bil-kundizzjoni li l-ħaddiema kienu ġew impjegati matul il-perijodu bejn l-ewwel jum tax-xahar wara dak
li fih tidħol fis-seħħ il-Liġi 27/91 u l-31 ta’ Diċembru 1996.
It-tieni tikkonsisti fl-għoti ta’ sussidju digressiv li jvarja minn 50 % għal 25 % tar-remunerazzjoni tal-ħaddiema fil-każ
li tali kuntratt jinbidel f’kuntratt għal żmien indeterminat matul l-ewwel tliet snin ta’ dan il-kuntratt bil-kundizzjoni
li tali bdil ikun seħħ matul il-perijodu bejn l-ewwel jum tax-xahar wara dak li fih tidħol fis-seħħ il-Liġi 27/91 u l-31 ta’
Diċembru 1996 u tirrigwarda l-ħaddiema impjegati qabel dan il-perijodu.
Sussegwentement, għandu jiġi kkonstatat, l-ewwel nett, li dawn iż-żewġ miżuri ta’ għajnuna ma jistgħux ikunu kumulattivi
ratione temporis
fir-rigward tal-istess ħaddiem peress li, sabiex jibbenefika mit-tieni għajnuna wara li jkun inbidel il‑kuntratt għal żmien
determinat, il-ħaddiem għandu jkun ġie impjegat qabel id-data tad-dħul fis-seħħ tal-Liġi 27/91.
It-tieni nett, il-ħlas tas-somom allokati bħala għanjuna jista’, bla ħsara għar-regoli tal-baġit nazzjonali, isir wara l-31
ta’ Diċembru 1996.
Min-naħa l-oħra, il-fatt li jwassal għall-għajnuna, jiġifieri r-reklutaġġ ta’ ħaddiem fl-ewwel każ jew il-bdil tal-kuntratt
f’kuntratt għal żmien indeterminat fit-tieni każ, għandu jseħħ qabel il-31 ta’ Diċembru 1996.
Barra minn hekk, kif jirriżulta min-nota deskrittiva annessa mal-ittra ta’ notifika tat-18 ta’ Mejju 1995 imsemmija iktar
’il fuq, l-ammont tal-baġit approvat mill-Kummissjoni għal dawn iż-żewġ miżuri previsti fl-Artikolu 10 tal-Liġi 27/91 jammonta
għal ITL 159 biljun, jiġifieri madwar EUR 79.5 miljun, għas-snin 1991 sa 1996.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li d-Deċiżjoni tal-1995 sempliċement tistabbilixxi l-limitu tal-impenn tal-ammont tal-baġit
u la tippreċiża u lanqas  tinterferixxi fir-regoli tal-ħlas ta’ din l-għajnuna li jibqgħu rregolati mid-dispożizzjonijiet
nazzjonali.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta li għandha tingħata għall-ewwel sat-tielet domanda għandha tkun
li d-Deċiżjoni tal-1995 għandha tiġi interpretata fis-sens li aċċettat bħala kompatibbli mas-suq komuni għajnuna mill-Istat
komposta minn żewġ miżuri previsti fl-Artikolu 10(1)(a) u (b) tal-Liġi 27/91, li ma jistgħux ikunu kumulattivi u li l-fatt
li jwassal għalihom, jiġifieri r-reklutaġġ ta’ ħaddiem jew it-trasformazzjoni ta’ kuntratt f’kuntratt għal terminu indefinit,
għandu jseħħ qabel il-31 ta’ Diċembru 1996, iżda l-ħlas li jirriżulta minnhom jista’ jitwettaq wara din id-data, sa fejn ir-regoli
tal-baġit u finanzjarji nazzjonali ma jipprekludux dan u sa fejn jiġi osservat l-ammont tal-baġit approvat mill-Kummissjoni.

Fur ir-raba’, is-sitt u s-seba’ domandi preliminari
Permezz tar-raba’, tas-sitt u tas-seba’ domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment titlob
lill-Qorti tal-Gustizzja tinterpreta l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni 2003/195 sabiex jiġi ddeterminat jekk l-għajnuna li għaliha
tirreferi din id-deċiżjoni hijiex għajnuna ġdida.
Fl-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni 2003/195, il-Kummissjoni ddikjarat inkompatibbli mas-suq komuni l-iskema ta’ għajnuna prevista
fl-Artikolu 11(1) tal-Liġi 16/97.
Din tal-aħħar tipprovdi, fid-dawl tat-tieni premessa ta’ din id-deċiżjoni, ir‑rifinanzjament għas-snin 1997 u 1998 tal-iskema
ta’ għajnuna introdotta bl-Artikolu 10 tal-Liġi 27/91, għall-ammont addizzjonali ta’ ITL 82 biljun, jiġifieri madwar EUR 42.3
miljun.
F’dan ir-rigward, għandha tiġi kkunsidrata bħala għajnuna ġdida, fis-sens tal-Artikolu 1(ċ) tar-Regolament 659/1999, “kull
għajnuna, jiġifieri, skemi ta’ għajnuna u għajnuna individwali, li m’hijiex għajnuna eżistenti, li jinkludu tibdil lill-għajnuna
eżistenti”.
Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, għandhom jiġu kkunsidrati bħala għajnuna ġdida l-miżuri meħuda wara d-dħul
fis-seħħ tat-trattat li jagħtu jew jemendaw għajnuna, indipendentement mill-fatt dwar jekk dawn il-bidliet jirrigwardawx għajnuna
eżistenti jew proġetti inizjali nnotifikati lill-Kummissjoni (sentenza tat-23 ta’ Frar 2006, Atzeni
et
., C-346/03 u C-529/03, Ġabra p. I 1875, punt 51 kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li, billi jipprovdi kemm żieda tal-baġit allokat għall-iskema ta’ għajnuna msemmi fl-Artikolu 10 tal-Liġi 27/91,
fil-każ ineżami ta’ iktar minn 50 %, kif ukoll estensjoni ta’ sentejn tal-perijodu li matulu kienu applikabbli l-kundizzjonijiet
għall-għoti ta’ din l-iskema, l-Artikolu 11(1) tal-Liġi 16/97 ħoloq għajnuna ġdida distinta mill-għajnuna msemmija fid-Deċiżjoni
tal-1995. Kienet biss din l-għajnuna ġdida li ġiet iddikjarata inkompatibbli mas-suq komuni mill-Kummissjoni fid-Deċiżjoni 2003/195.
Għaldaqstant, ir-reklutaġġ ta’ ħaddiema impjegati b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol jew il-bdil ta’ kuntratti ta’ taħriġ
u ta’ xogħol f’kuntratti għal żmien indeterminat li sar b’effett mill-1 ta’ Jannar 1997 ma jistax jagħti lok għall-għoti ta’
għajnuna.
Għalhekk, ir-risposta li għandha tingħata għar-raba’, għas-sitt u għas-seba’ domandi għanda tkun li l-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni 2003/195
għandu jiġi interpretat fis-sens li l-iskema ta’ għajnuna prevista fl-Artikolu 11(1) tal-Liġi 16/97 tikkostitwixxi għajnuna
ġdida, distinta minn dik prevista fl-Artikolu 10 tal-Liġi 27/91. L-imsemmi Artikolu 1 jipprekludi l-għoti ta’ sussidji fir-rigward
ta’ kwalunkwe reklutaġġ b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol jew il-bdil ta’ kuntratti ta’ taħriġ jew ta’ xogħol f’kuntratti
għal żmien indeterminat wara l-1 ta’ Jannar 1997.

Fuq it-tmien domanda preliminarja
Permezz tat-tmien domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment titlob li jiġi ddeterminat liema parti fil-kawża għandha
tipprova li l-ammont tal-baġit allokat għall-miżuri ta’ għajnuna msemmija fl-Artikolu 10(1)(a) u (b) tal-Liġi 27/91, u awtorizzati
mid-Deċiżjoni tal-1995, ma ġiex eżawrit.
Għandu jitfakkar, l-ewwel nett, li, kif ġie rrilevat fil-punti 39 u 40 tas-sentenza preżenti, l-ammont tal-baġit aċċettat
mid-Deċiżjoni tal-1995 huwa dak allokat mir-Reġjun ta’ Sicilia lill-iskema ta’ għajnuna prevista fl-Artikolu 10(1)(a) u (b)
tal-Liġi 27/91, kif iddeterminat fin-notifika tal-miżuri lill-Kummissjoni mill-Gvern Taljan fit-18 ta’ Mejju 1995.
It-tieni nett, għandu jiġi kkonstatat li d-Deċiżjoni tal-1995 tawtorizza skema ta’ għajnuna billi tiddikjaraha kompatibbli
mas-suq komuni iżda ma timponihiex fuq l-Istat Membru kkonċernat.
Għalhekk, id-Deċiżjoni tal-1995 ma għandhiex l-għan u l-effett li ġġiegħel lir-Repubblika Taljana tagħti l-għajnuna prevista
fl-Artikolu 10(1)(a) u (b) tal-Liġi 27/91, iżda li tawtorizzaha timplementa din l-għajnuna jekk din tkun għadha l-intenzjoni
tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-20 ta’ Novembru 2008, Foselev Sud-Ouest, C-18/08, Ġabra p. I 8745, punt 16).
Għaldaqstant, fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja f’dan il-qasam, hija s‑sistema legali nazzjonali ta’ kull Stat Membru
li għandha tiddefinixxi l‑modalitajiet u r-regoli probatorji intiżi li jistabbilixxu li l-ammont tal-baġit allokat lill-iskema
ta’ għajnuna bid-Deċiżjoni tal-1995 ma nqabiżx.
Madankollu, għandu jiġi enfasizzat li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom ikunu f’pożizzjoni li jiġġustifikaw, b’mod partikolari
fuq talba tal-Kummissjoni, l-istat ta’ ħlas fir-rigward ta’ skema ta’ għajnuna li, kif huwa l-każ tad-Deċiżjoni tal-1995,
il-Kummissjoni tat deċiżjoni fir-rigward ta’ skema li għaliha l-Istat Membru pprovda ammont ta’ baġit massimu li jista’ jiġi
allokat individwalment lill-benefiċjarji tal-imsemmija skema.
Għaldaqstant, ir-risposta li għandha tingħata lit-tmien domanda għandha tkun li huwa l-Istat Membru kkonċernat li għandu jiddetermina
l-parti fil-kawża li għandha tistabbilixxi l-prova li l-ammont tal-baġit allokat lill-miżuri msemmija fl-Artikolu 10(1)(a)
u (b) tal-Liġi 27/91, u awtorizzati bid-Deċiżjoni tal-1995, ma ġiex eżawrit.

Fuq id-disa’ u l-għaxar domandi preliminari
Permezz tad-disa’ u tal-għaxar domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il‑qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk
l-ammont ta’ interessi legali potenzjalement dovuti mir-Reġjun ta’ Sicilia fil-każ ta’ ħlas tardiv tal-għajnuna għandux jiġi
inkluż fl-ammont tal-baġit awtorizzat mid-Deċiżjoni tal-1995, u jekk dan ikun il-każ, liema hija r-rata applikabbli.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, l-ewwel nett, li l-Artikolu 88(3) KE jistabbilixxi, għall-Istati Membri, obbligu ta’ notifika
tal-proġetti intiżi li jistabilixxu jew jemendaw għajnuna (sentenza tat-12 ta’ Frar 2008, CELF u ministre de la Culture et
de la Communication, C-199/06, Ġabra p. I 469, punt 33).
Skont it-tieni sentenza tal-Artikolu 88(3) KE, jekk il-Kummissjoni tqis li l-proġett innotifikat ma huwiex kompatibbli mas-suq
komuni fis-sens tal-Artikolu 87 KE, hija għandha tibda mingħajr dewmien il-proċedura prevista fl-Artikolu 88(2) KE (sentenza
u ministre de la Culture et de la Communication, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34).
Skont l-aħħar sentenza tal-Artikolu 88(3) KE, l-Istat Membru li għandu l‑intenzjoni li jagħti għajnuna ma jistax jimplementa
l-miżuri ppjanati qabel ma l‑imsemmija proċedura tkun wasslet għal deċiżjoni finali tal-Kummissjoni (sentenza CELF u ministre
de la Culture et de la Communication, iċċitata iktar ’il fuq, punt 35).
Il-projbizzjoni prevista minn din id-dispożizzjoni hija intiża li tiggarantixxi li l‑effetti ta’ għajnuna ma jipproduċux ruħhom
qabel ma l-Kummissjoni jkollha terminu raġonevoli sabiex teżamina l-proġett fid-dettal, u, jekk ikun il-każ, tagħti bidu għall-proċedura
prevista fl-Artikolu 88(2) KE (sentenzi tal-14 ta’ Frar 1990, Franza vs Il-Kummissjoni, imsejħa “Boussac Saint Frères”, C-301/87,
Ġabra p. I-307, punt 17, kif ukoll CELF u ministre de la Culture et de la Communication, iċċitata iktar ’il fuq, punt 36).
Minn dan isegwi li peress li d-Deċiżjoni tal-1995 irrendiet l-iskema ta’ għajnuna prevista fl-Artikolu 10(1)(a) u (b) tal-Liġi 27/91
kompatibbli mas-suq komuni b’effett mid-data tal-imsemmija deċiżjoni, kull ħlas tardiv tal-għajnuna jista’ biss jagħti lok
għall-kalkolu tal-interessi fir-rigward tal-ammont ta’ għajnuna dovut wara din id-data.
It-tieni nett, kif jirriżulta mir-risposta għat-tmien domanda, id-dritt għall-interessi fil-każ ta’ ħlas tardiv tal-għajnuna,
il-modalitajiet u r-rata applikabbli għal dawn l‑interessi jaqgħu taħt il-kamp tad-dritt nazzjonali.
Madankollu, għandu jiġi ppreċiżat li d-Deċiżjoni tal-1995 tirrigwarda biss il‑miżuri ta’ għajnuna previsti mil-Liġi 27/91,
b’mod partikolari, l-Artikolu 10(1)(a) u (b) fil-limitu tal-ammont tal-baġit imsemmi fin-notifika tal-miżuri li saret mill-Gvern
Taljan fit-18 ta’ Mejju 1995.
Min-naħa l-oħra, l-ammont tal-interessi potenzjalment dovuti fil-każ ta’ ħlas tardiv tal-miżuri ta’ għajnuna, fl-intier tiegħu
jew parzjalment, la jista’ jikkostitwixxi għajnuna u lanqas jitħallas mill-ammont tal-baġit allokat għal din l‑għajnuna.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta li għandha tingħata għad-disa’ u għall-għaxar domandi għandha
tkun li l-ammont tal-interessi legali potenzjalment dovuti fil-każ ta’ ħlas tardiv tal-għajnuna awtorizzata mid-Deċiżjoni
tal-1995 għal perijodu wara din id-deċiżjoni ma għandux jiġi inkluż mal-ammont tal-baġit awtorizzat minn din id-deċiżjoni.
Ir-rata tal-interessi u l‑modalitajiet għall-applikazzjoni ta’ din ir-rata jaqgħu taħt il-kamp tad-dritt nazzjonali.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
1)
Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni SG (95) D/15975, tal-11 ta’ Diċembru 1995, dwar il-Liġi Reġjonali Nru 27 tal-15 ta’ Mejju 1991
tar-Reġjun ta’ Sicilia li tipprovdi miżuri favur ix-xogħol (għajnuna mill-Istat NN 91/A/95), għandha tiġi interpretata fis-sens
li aċċettat bħala kompatibbli mas-suq komuni għajnuna mill-Istat komposta minn żewġ miżuri previsti fl-Artikolu 10(1)(a) u
(b) tal-imsemmija Liġi Reġjonali Nru 27, li ma jistgħux ikunu kumulattivi u li l-fatt li jwassal għalihom, jiġifieri r-reklutaġġ
ta’ ħaddiem jew it-trasformazzjoni ta’ kuntratt f’kuntratt għal terminu indefinit, għandu jseħħ qabel il-31 ta’ Diċembru 1996,
iżda l-ħlas li jirriżulta minnhom jista’ jitwettaq wara din id-data, sa fejn ir-regoli tal-baġit u finanzjarji nazzjonali
ma jipprekludux dan u sa fejn jiġi osservat l-ammont tal-baġit approvat mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej.
2)
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/195/KE, tas-16 ta’ Ottubru 2002, dwar skema ta’ għajnuna li l-Italja għandha
l-intenzjoni timplementa favur ix-xogħol fir-Reġjun ta’ Sicilia – C 56/99 (ex N 668/97) għandu jiġi interpretat fis-sens li
l-iskema ta’ għajnuna prevista fl-Artikolu 11(1) tal-Liġi Reġjonali Nru 16 tas-27 ta’ Mejju 1997 tar-Reġjun ta’ Sicilia, li
tawtorizza l-infiq għall-użu tal-provvisti inklużi fil-fondi ġenerali tal-baġit tar-Reġjun għas-sena 1997, tikkostitwixxi
għajnuna ġdida, distinta minn dik prevista fl-Artikolu 10 tal-Liġi Reġjonali Nru 27 tal-15 ta’ Mejju 1991 dwar ir-Reġjun ta’
Sicilia, li timplementa miżuri favur ix-xogħol. L-imsemmi Artikolu 1 jipprekludi l-għoti ta’ sussidji fir-rigward ta’ kwalunkwe
reklutaġġ b’kuntratt ta’ taħriġ u ta’ xogħol jew il-bdil ta’ kuntratti ta’ taħriġ jew ta’ xogħol f’kuntratti għal żmien indeterminat
wara l-1 ta’ Jannar 1997.
3)
Huwa l-Istat Membru kkonċernat li għandu jiddetermina l-parti fil-kawża li għandha tistabbilixxi l-prova li l-ammont tal-baġit
allokat lill-miżuri msemmija fl-Artikolu 10(1)(a) u (b) tal-Liġi Reġjonali Nru 27 tal-15 ta’ Mejju 1991 dwar ir-Reġjun ta’
Sicilia, li timplementa miżuri favur ix-xogħol, u awtorizzati bid-Deċiżjoni SG (95) D/15975, ma ġiex eżawrit.
4)
L-ammont tal-interessi legali potenzjalment dovuti fil-każ ta’ ħlas tardiv tal-għajnuna awtorizzata mid-Deċiżjoni tal-1995
għal perijodu wara din id-deċiżjoni ma għandux jiġi inkluż mal-ammont tal-baġit awtorizzat min din id-deċiżjoni. Ir-rata tal-interessi
u l-modalitajiet għall-applikazzjoni ta’ din ir-rata jaqgħu taħt il-kamp tad-dritt nazzjonali.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.