CELEX: 61999CJ0363
Προσέγγιση των νομοθεσιών
Σήματα
Οδηγία 89/104/ΕΟΚ
Άρθρο 3, παράγραφος 1
Λόγοι αρνήσεως καταχωρίσεως
Συνεκτίμηση του συνόλου των πραγματικών περιστατικών και συνθηκών που ασκούν επιρροή
Απαγόρευση καταχωρίσεως σήματος για ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες εφόσον δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένο χαρακτηριστικό
Λέξη συντιθέμενη από στοιχεία περιγραφικά των χαρακτηριστικών των οικείων προϊόντων ή υπηρεσιών

Linde κ.λπ., σκέψη 67). Τούτο συμβαίνει, ιδίως, με τους λόγους απαραδέκτου που απαριθμούνται, αντιστοίχως, στα σημεία
β΄, γ΄ και δ΄ της εν λόγω διατάξεως, ακόμη και αν τα αντίστοιχα πεδία εφαρμογής τους προφανώς αλληλοεπικαλύπτονται (βλ., υπ’
αυτό το πνεύμα, απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 2001, C-517/99, Merz & Krell, Συλλογή 2001, σ. I‑6959, σκέψεις 35 και  36).
Εξάλλου, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, οι διάφοροι λόγοι απαραδέκτου της καταχωρίσεως, που απαριθμούνται στο άρθρο
3 της οδηγίας, πρέπει να ερμηνεύονται υπό το φως του γενικού συμφέροντος που δικαιολογεί καθέναν από αυτούς (βλ., ιδίως, αποφάσεις
της 18ης Ιουνίου 2002, C‑299/99, Philips, Συλλογή 2002, σ. I‑5475, σκέψη 77· Linde κ.λπ., προπαρατεθείσα, σκέψη 71, και Libertel,
προπαρατεθείσα, σκέψη 51).
Κατά συνέπεια, εκ του γεγονότος ότι ένα σήμα δεν εμπίπτει σε έναν εξ αυτών των λόγων απαραδέκτου δεν συνάγεται ότι δεν μπορεί
να εμπίπτει σε άλλον (βλ., υπ’ αυτό το πνεύμα, την προπαρατεθείσα απόφαση Linde κ.λπ., σκέψη 68).
Επομένως, η αρμόδια αρχή δεν μπορεί να καταλήξει στο συμπέρασμα, ειδικότερα, ότι σήμα δεν στερείται διακριτικού χαρακτήρα
έναντι ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών εκ μόνου του λόγου ότι δεν είναι περιγραφικό αυτών.
Αφετέρου, όπως υπομνήσθηκε με τη σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, ο διακριτικός χαρακτήρας σήματος, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας, πρέπει να εκτιμάται σε σχέση προς τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες που αναφέρονται στην
αίτηση καταχωρίσεως.
Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας, «[ε]άν οι λόγοι απαραδέκτου […] αφορούν μέρος μόνον των προϊόντων ή υπηρεσιών
για τις οποίες το εν λόγω σήμα έχει κατατεθεί […], το απαράδεκτο […] καλύπτει μόνον τα συγκεκριμένα αυτά προϊόντα ή τις συγκεκριμένες
αυτές υπηρεσίες».
Κατά συνέπεια, οσάκις η καταχώριση σήματος ζητείται για διάφορα προϊόντα ή υπηρεσίες, η αρμόδια αρχή πρέπει να βεβαιώνεται
ότι το σήμα δεν εμπίπτει σε κανέναν από τους λόγους απαραδέκτου, οι οποίοι απαριθμούνται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας
όσον αφορά έκαστο των προϊόντων αυτών ή εκάστη των υπηρεσιών αυτών, και μπορεί να καταλήξει σε διαφορετικό συμπέρασμα ανάλογα
με το υπό κρίση προϊόν ή την υπό κρίση υπηρεσία.
Ως εκ τούτου, η αρμόδια αρχή δεν μπορεί να αποφανθεί ότι ένα σήμα δεν στερείται διακριτικού χαρακτήρα για ορισμένα προϊόντα
ή ορισμένες υπηρεσίες εκ μόνου του λόγου ότι είναι περιγραφικό των χαρακτηριστικών άλλων προϊόντων ή υπηρεσιών, ακόμη και
αν η καταχώρισή του ζητείται για το σύνολο των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του ερωτήματος, ο διακριτικός χαρακτήρας σήματος πρέπει να εκτιμάται, όπως υπομνήσθηκε με τη
σκέψη 34 της παρούσας αποφάσεως, αφενός, σε σχέση προς τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τα οποία ζητείται η καταχώριση του
σήματος και, αφετέρου, σε σχέση προς την αντίληψη του οικείου κοινού, συνισταμένου στον μέσο καταναλωτή των εν λόγω προϊόντων
ή υπηρεσιών, ο οποίος έχει τη συνήθη πληροφόρηση και την εύλογη προσοχή.
Κατά συνέπεια, η αρμόδια αρχή, αν, αφού εξετάσει την αίτηση καταχωρίσεως σήματος, διαπιστώσει, υπό το πρίσμα του συνόλου των
πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων που ασκούν επιρροή, ότι ο έχων τη συνήθη πληροφόρηση και την εύλογη προσοχή μέσος
καταναλωτής ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, εκλαμβάνει το σήμα ως στερούμενο διακριτικού χαρακτήρα έναντι των εν λόγω προϊόντων
ή υπηρεσιών, οφείλει να αρνηθεί την καταχώριση του σήματος για τα προϊόντα αυτά ή τις υπηρεσίες αυτές, δυνάμει του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας.
Αντιθέτως, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι ο μέσος καταναλωτής άλλων προϊόντων ή υπηρεσιών, ο οποίος έχει τη συνήθη πληροφόρηση
και εύλογη προσοχή, εκλαμβάνει το αυτό σήμα ως περιγραφικό των χαρακτηριστικών των τελευταίων αυτών προϊόντων ή υπηρεσιών,
κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
Συγκεκριμένα, ούτε από το άρθρο 3 της οδηγίας ούτε από άλλη διάταξη αυτής προκύπτει ότι ο περιγραφικός χαρακτήρας σήματος
έναντι ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών συνιστά λόγο απαραδέκτου αυτού του σήματος για άλλα προϊόντα και άλλες υπηρεσίες. Επομένως,
όπως διευκρινίζεται με την έβδομη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, οι λόγοι απαραδέκτου που αφορούν το ίδιο το σήμα, απαριθμούνται
περιοριστικά.
Συνεπώς, στο έκτο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια
ότι σήμα, το οποίο είναι μεν περιγραφικό ως προς τα χαρακτηριστικά ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, αλλά δεν είναι τέτοιο
ως προς τα χαρακτηριστικά άλλων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του στοιχείου γ΄ της διατάξεως αυτής, δεν μπορεί να
θεωρηθεί ότι έχει οπωσδήποτε διακριτικό χαρακτήρα έναντι των τελευταίων αυτών προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του στοιχείου
β΄ της εν λόγω διατάξεως.
Το γεγονός ότι ένα σήμα είναι περιγραφικό των χαρακτηριστικών ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄ της οδηγίας, δεν ασκεί επιρροή επί της εκτιμήσεως του διακριτικού χαρακτήρα του ίδιου σήματος
έναντι άλλων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια της αυτής παραγράφου, στοιχείο β΄.

Επί του πέμπτου ερωτήματος
Εκ προοιμίου, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι το άρθρο 2 της οδηγίας σκοπεί στον καθορισμό των ειδών σημείων που μπορούν
να αποτελέσουν σήματα (απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2002, C‑273/00, Sieckmann, Συλλογή 2002, σ. I‑11737, σκέψη 43), ανεξαρτήτως
των προϊόντων ή υπηρεσιών, για τα οποία μπορεί να ζητείται η προστασία (βλ., υπ’ αυτό το πνεύμα, αποφάσεις Sieckmann, προπαρατεθείσα,
σκέψεις 43 έως 55· Libertel, προπαρατεθείσα, σκέψεις 22 έως 42, και της 27ης Νοεμβρίου 2003, C‑283/01, Shield Mark, που δεν
έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψεις 34 έως 41). Προβλέπει, ιδίως, ότι σήματα μπορεί να αποτελέσουν «οι λέξεις» και
«τα γράμματα», υπό την προϋπόθεση ότι είναι κατάλληλα να χρησιμεύσουν προς διάκριση των προϊόντων ή των υπηρεσιών επιχειρήσεως
από τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες  άλλων επιχειρήσεων.
Υπό το πρίσμα αυτής της διατάξεως, ουδείς λόγος υφίσταται να θεωρηθεί ότι λέξη όπως «Postkantoor» δεν μπορεί να επιτελέσει,
έναντι ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, την ουσιώδη λειτουργία του σήματος, η οποία είναι να εγγυάται στον καταναλωτή ή στον
τελικό χρήστη την καταγωγή του καλυπτόμενου από το σήμα προϊόντος ή υπηρεσίας, παρέχοντάς του τη δυνατότητα να διακρίνει χωρίς
κίνδυνο συγχύσεως το εν λόγω προϊόν ή υπηρεσία από εκείνα που έχουν άλλη προέλευση (βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της 29ης Σεπτεμβρίου
1998, C‑39/97, Canon, Συλλογή 1998, σ. I‑5507, σκέψη 28· Merz & Krell, προπαρατεθείσα, σκέψη 22, και Libertel, προπαρατεθείσα,
σκέψη 62). Ως εκ τούτου, η ερμηνεία του άρθρου 2 της οδηγίας φαίνεται να στερείται λυσιτέλειας για την επίλυση της διαφοράς.
Ωστόσο, από τη διατύπωση του πέμπτου ερωτήματος προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να μάθει αν σήμα, του
οποίου ζητείται η καταχώριση ως προς ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες, εμπίπτει ή όχι σε λόγο απαραδέκτου. Επομένως, πρέπει να
θεωρηθεί ότι, με το ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Δεύτερον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 15 της παρούσας αποφάσεως, στην υπόθεση της κύριας δίκης, το BBM στηρίχθηκε επί του
«αποκλειστικώς περιγραφικού χαρακτήρα [του σημείου Postkantoor] για τα προϊόντα και τις υπηρεσίες [περί των οποίων πρόκειται]
που σχετίζονται με ταχυδρομικό γραφείο» για να καταλήξει ότι το σήμα Postkantoor στερείται διακριτικού χαρακτήρα.
Έτσι, η κατά το αιτούν δικαστήριο ενδεχόμενη έλλειψη διακριτικού χαρακτήρα του σήματος Postkantoor απορρέει από τη διαπίστωση
ότι τούτο είναι περιγραφικό των χαρακτηριστικών των σχετικών προϊόντων και  υπηρεσιών, ως συνιστάμενο αποκλειστικώς από στοιχεία
που είναι τα ίδια περιγραφικά των εν λόγω χαρακτηριστικών.
Συναφώς, όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 67 της παρούσας αποφάσεως, ακόμη κι αν έκαστος των κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της
οδηγίας λόγων απαραδέκτου είναι ανεξάρτητος των λοιπών και απαιτεί χωριστή εξέταση, υφίσταται προφανής επικάλυψη των αντίστοιχων
πεδίων εφαρμογής των λόγων οι οποίοι απαριθμούνται στα σημεία β΄, γ΄ και δ΄ της εν λόγω διατάξεως.
Ειδικότερα, λεκτικό σήμα, το οποίο είναι περιγραφικό των χαρακτηριστικών προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, στερείται οπωσδήποτε, εξ αυτού του λόγου, διακριτικού χαρακτήρα έναντι των αυτών
προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια της ίδιας διατάξεως, στοιχείο β΄, της οδηγίας. Παρά ταύτα, ένα σήμα ενδέχεται να στερείται
διακριτικού χαρακτήρα ως προς προϊόντα ή υπηρεσίες  για λόγους άλλους από τον ενδεχόμενο περιγραφικό χαρακτήρα του.
Ως εκ τούτου, προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση προς το αιτούν δικαστήριο, πρέπει να θεωρηθεί ότι με το πέμπτο ερώτημά
του, το οποίο πρέπει να εξεταστεί πέμπτο, το δικαστήριο αυτό ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄,
της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι σήμα συνιστάμενο σε λέξη συντιθέμενη από στοιχεία, έκαστο των οποίων είναι
περιγραφικό χαρακτηριστικών των προϊόντων ή υπηρεσιών, για τα οποία ζητείται η καταχώριση, μπορεί να θεωρηθεί ότι δεν είναι
το ίδιο περιγραφικό των χαρακτηριστικών των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών και, αν συντρέχει περίπτωση, υπό ποιες προϋποθέσεις.
Σε αυτή την προοπτική το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν έχει σημασία το γεγονός ότι υφίστανται ή όχι συνώνυμα της λέξεως αυτής
ή ότι τα χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών, προς δήλωση των οποίων μπορεί να χρησιμεύσει η λέξη, είναι από εμπορικής
απόψεως ουσιώδη ή παρεπόμενα.

Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο
Η KPN διατείνεται ότι, οσάκις τα απαρτίζοντα ένα σήμα στοιχεία στερούνται οποιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα έναντι των προϊόντων
ή υπηρεσιών που αφορά η αιτούμενη καταχώριση, το σήμα θα στερείται επίσης συνηθέστατα τέτοιου χαρακτήρα. Αντιθέτως, αν τα
απαρτίζοντα το σήμα στοιχεία δεν στερούνται οποιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα, αλλά αναφέρονται απλώς στα σχετικά προϊόντα
ή τις σχετικές υπηρεσίες, οπότε θα μπορούσαν θεωρητικώς να χρησιμοποιηθούν, στο εμπόριο, προς μνεία ορισμένων ιδιοτήτων τους,
το σήμα ενδέχεται, παρά ταύτα, να έχει διακριτικό χαρακτήρα έναντι των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.
Κατά το BBM, κάθε σήμα, σύνθετο ή όχι, πρέπει να πληροί τα κριτήρια που επιβάλλουν τα άρθρα 2 και 3, παράγραφος 1, στοιχεία
β΄ έως δ΄, της οδηγίας. Νέος συνδυασμός λέξεων, εκάστη των οποίων στερείται διακριτικού χαρακτήρα, δεν αποκτά, εξ αυτού και
μόνον του λόγου, διακριτική ικανότητα.
Το BBM διατείνεται ότι το συχνότερα ανακύπτον ζήτημα είναι αν συνδυασμός λέξεων, εκάστη των οποίων είναι απλώς περιγραφική
των χαρακτηριστικών των σχετικών προϊόντων, καταλήγει παρά ταύτα να αποκτήσει επαρκή διακριτική ικανότητα, ώστε το σήμα, το
οποίο συνίσταται από αυτόν τον συνδυασμό λέξεων, να μην έχει το ίδιο περιγραφικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Συναφώς, αν ο συνδυασμός είναι απλή παράθεση δύο στοιχείων, τα οποία, ως περιγραφικά, στερούνται
διακριτικού χαρακτήρα, ο συνδυασμός αυτός, μολονότι νέος υπό στενή έννοια, συνήθως δεν θα θεωρηθεί ότι έχει διακριτικό χαρακτήρα.
Τέλος, η ύπαρξη συνωνύμων προς ένδειξη καθ’ υπόθεση περιγραφική δεν αποτελεί αποφασιστικό κριτήριο για το κύρος του συνισταμένου
σε παρόμοια ένδειξη σήματος.
Κατά την Επιτροπή, σήμα συνιστάμενο από στοιχεία, έκαστο των οποίων στερείται οιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα έναντι των
προϊόντων ή υπηρεσιών που αφορά η κατατεθείσα αίτηση, στερείται και το ίδιο, κατά κανόνα, εξαιρέσει της καθιερώσεως διά της
χρήσεως, οποιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα, εκτός αν παρεπόμενα περιστατικά, όπως η εικαστική ή σημασιολογική τροποποίηση
του συνδυασμού των εν λόγω στοιχείων, προσδώσουν στο σήμα πρόσθετο χαρακτηριστικό δυνάμενο να το καταστήσει κατάλληλο, ως
σύνολο, προς διάκριση των προϊόντων ή υπηρεσιών επιχειρήσεως από τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες άλλων επιχειρήσεων. Ωστόσο, παρόμοια
εκτίμηση πρέπει να στηρίζεται πάντοτε επί των συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών κάθε υποθέσεως.

Απάντηση του Δικαστηρίου
Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, δεν καταχωρούνται τα σήματα που συνίστανται αποκλειστικά από
σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν, στο εμπόριο, προς δήλωση του είδους, της ποιότητας, της ποσότητας, του προορισμού,
της αξίας, της γεωγραφικής προέλευσης ή του χρόνου παραγωγής του προϊόντος ή της παροχής της υπηρεσίας, ή άλλων χαρακτηριστικών
του προϊόντος ή της υπηρεσίας.
Όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 68 της παρούσας αποφάσεως, οι διάφοροι λόγοι απαραδέκτου της καταχωρίσεως, που απαριθμούνται
στο άρθρο 3 της οδηγίας, πρέπει να ερμηνεύονται υπό το φως του γενικού συμφέροντος που δικαιολογεί κάθε έναν από αυτούς.
Από τις σκέψεις 54 και 55 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας επιδιώκει
σκοπό γενικού συμφέροντος, ο οποίος απαιτεί να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τα σημεία ή οι ενδείξεις που περιγράφουν
τα χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών για τα οποία ζητείται η καταχώριση. Κατά συνέπεια, η διάταξη αυτή δεν επιτρέπει
να επιφυλάσσονται τέτοια σημεία ή ενδείξεις μόνο για μια επιχείρηση λόγω της καταχωρίσεώς τους ως σήματος.
Προκειμένου ένα σήμα συνιστάμενο σε λέξη η οποία απορρέει από συνδυασμό στοιχείων, όπως αυτή που αποτελεί αντικείμενο της
κύριας δίκης, να θεωρηθεί ως περιγραφικό, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, δεν αρκεί
η διαπίστωση ότι έκαστο των εν λόγω στοιχείων έχει ενδεχομένως περιγραφικό χαρακτήρα. Τέτοιος χαρακτήρας πρέπει να διαπιστωθεί
για την ίδια τη λέξη.
Εξάλλου, δεν απαιτείται τα σημεία ή οι ενδείξεις που συνθέτουν το σήμα και εμπίπτουν στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄,
της οδηγίας να χρησιμοποιούνται όντως, κατά τον χρόνο της αιτήσεως καταχωρίσεως, για περιγραφικούς σκοπούς προϊόντων ή υπηρεσιών
όπως εκείνα για τα οποία υποβάλλεται η αίτηση ή για χαρακτηριστικά γνωρίσματα των οικείων προϊόντων ή υπηρεσιών. Αρκεί, όπως
δηλώνει το ίδιο το γράμμα της εν λόγω διατάξεως, τα ως άνω σημεία και οι ενδείξεις να μπορούν να χρησιμοποιούνται για τους
ως άνω σκοπούς. Έτσι, κατ’ εφαρμογήν της οικείας διατάξεως, είναι απαράδεκτη η καταχώριση προφορικού σημείου αν, σε μία τουλάχιστον
από τις ενδεχόμενες σημασίες του, είναι δηλωτικό χαρακτηριστικού γνωρίσματος των οικείων προϊόντων ή υπηρεσιών [βλ., υπ’ αυτό
το πνεύμα, ως προς τις πανομοιότυπες διατάξεις του άρθρου 7, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου,
της 20ής Δεκεμβρίου 1993, για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ 1994, L 11, σ. 1), απόφαση της  23ης Οκτωβρίου 2003, C-191/01 P, ΓΕΕΑ
κατά  Wrigley, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 32].
Κατά κανόνα, ο απλός συνδυασμός στοιχείων, έκαστο των οποίων περιγράφει χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών για τα οποία
ζητείται η καταχώριση, εξακολουθεί να είναι και ο ίδιος περιγραφικός των εν λόγω χαρακτηριστικών, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας. Συγκεκριμένα, από την απλή παράθεση τέτοιων στοιχείων χωρίς να επέλθει ασυνήθης
μεταβολή, ιδίως συντακτική ή σημασιολογική, μπορεί να προέλθει μόνο σήμα συνιστάμενο αποκλειστικώς από σημεία ή ενδείξεις
που μπορούν να χρησιμεύσουν, στο εμπόριο, προς δήλωση των χαρακτηριστικών των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.
Ωστόσο, τέτοιος συνδυασμός ενδέχεται να μην είναι περιγραφικός, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της
οδηγίας, υπό την προϋπόθεση ότι δημιουργεί εντύπωση αρκούντως διαφορετική από εκείνη που παράγει η απλή σύνδεση των εν λόγω
στοιχείων. Στην περίπτωση λεκτικού σήματος, το οποίο προορίζεται τόσο να ακούγεται όσο και να διαβάζεται, η προϋπόθεση αυτή
πρέπει να πληρούται συγχρόνως ως προς την ακουστική και ως προς την οπτική εντύπωση που δημιουργεί το σήμα.
Επομένως, σήμα, συνιστάμενο σε λέξη συντιθέμενη από στοιχεία, έκαστο των οποίων είναι περιγραφικό χαρακτηριστικών των προϊόντων
ή υπηρεσιών για τα οποία ζητείται η καταχώριση, είναι και το ίδιο περιγραφικό των εν λόγω χαρακτηριστικών, κατά την έννοια
του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας, εκτός αν υφίσταται αισθητή διαφορά μεταξύ της λέξεως και της απλής παραθέσεως
των συγκροτούντων αυτή στοιχείων, πράγμα που προϋποθέτει είτε ότι, λόγω του ασυνήθους χαρακτήρα του συνδυασμού σε σχέση προς
τα εν λόγω προϊόντα ή τις υπηρεσίες, η λέξη δημιουργεί αρκούντως διαφορετική εντύπωση από εκείνη που παράγει η απλή παράθεση
των ενδείξεων τις οποίες εκφέρουν τα συγκροτούντα αυτή στοιχεία, οπότε η λέξη κατισχύει της σωρεύσεως των εν λόγω στοιχείων,
είτε ότι η λέξη έχει υπεισέλθει στην κοινή γλώσσα και απέκτησε δική της σημασία, οπότε είναι εφεξής ανεξάρτητη από τα στοιχεία
που τη συγκροτούν. Επομένως, στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρέπει να διερευνηθεί μήπως η λέξη, η οποία απέκτησε δική της
σημασία, έχει η ίδια περιγραφικό χαρακτήρα κατά την έννοια της ίδιας διατάξεως.
Εξάλλου, για τον εκτιθέμενο στη σκέψη 57 της παρούσας αποφάσεως λόγο, η ύπαρξη ή όχι συνωνύμων που παρέχουν τη δυνατότητα
δηλώσεως των αυτών χαρακτηριστικών των διαλαμβανομένων στην αίτηση προϊόντων ή υπηρεσιών είναι άνευ σημασίας για την εκτίμηση
του αν ένα τέτοιο σήμα εμπίπτει στον λόγο απαραδέκτου του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
Ομοίως, είναι αδιάφορο αν τα δυνάμενα να περιγραφούν χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών είναι, από εμπορικής απόψεως,
ουσιώδη ή παρεπόμενα. Συγκεκριμένα, το γράμμα του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας δεν διακρίνει ανάλογα με
τα χαρακτηριστικά με τα οποία μπορούν να δηλώνουν τα σημεία ή οι ενδείξεις που συγκροτούν το σήμα. Πράγματι, υπό το φως του
γενικού συμφέροντος που δικαιολογεί την εν λόγω διάταξη, κάθε επιχείρηση πρέπει να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί ελευθέρως
τέτοια σημεία ή ενδείξεις προς δήλωση οποιουδήποτε χαρακτηριστικού των δικών της προϊόντων, ανεξαρτήτως της σπουδαιότητάς
της από εμπορικής απόψεως.
Τέλος, με τις σκέψεις 59 και 60 της παρούσας αποφάσεως, δόθηκε ήδη απάντηση στο ερώτημα ποιες είναι οι συνέπειες μιας εθνικής
διατάξεως, όπως αυτή του άρθρου 13, C, πρώτο εδάφιο, του LBM  επί της ερμηνείας του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της
οδηγίας.
Επομένως, στο πέμπτο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας πρέπει να ερμηνευθεί
υπό την έννοια ότι σήμα, συνιστάμενο σε λέξη, συντιθέμενη από στοιχεία, έκαστο των οποίων είναι περιγραφικό χαρακτηριστικών
των προϊόντων ή υπηρεσιών, για τα οποία ζητείται η καταχώριση, είναι και το ίδιο περιγραφικό των χαρακτηριστικών των εν λόγω
προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως, εκτός αν υφίσταται αισθητή διαφορά μεταξύ της λέξεως και της
απλής παραθέσεως των συγκροτούντων αυτή στοιχείων, πράγμα που προϋποθέτει είτε ότι, λόγω του ασυνήθους χαρακτήρα του συνδυασμού
σε σχέση προς τα εν λόγω προϊόντα ή τις υπηρεσίες, η λέξη δημιουργεί αρκούντως διαφορετική εντύπωση από εκείνη που παράγει
η απλή παράθεση των ενδείξεων τις οποίες εκφέρουν τα συγκροτούντα αυτή στοιχεία, οπότε η λέξη κατισχύει της σωρεύσεως των
εν λόγω στοιχείων, είτε ότι η λέξη έχει υπεισέλθει στην κοινή γλώσσα και απέκτησε δική της σημασία, οπότε είναι εφεξής ανεξάρτητη
από τα στοιχεία που τη συγκροτούν. Επομένως, στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρέπει να διερευνηθεί μήπως η λέξη, η οποία απέκτησε
δική της σημασία, έχει η ίδια περιγραφικό χαρακτήρα κατά την έννοια της αυτής διατάξεως.
Η ύπαρξη ή όχι συνωνύμων που παρέχουν τη δυνατότητα περιγραφής των αυτών χαρακτηριστικών των διαλαμβανομένων στην αίτηση προϊόντων
ή υπηρεσιών ή το ζήτημα αν τα δυνάμενα να περιγραφούν χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών είναι, από εμπορικής απόψεως,
ουσιώδη ή παρεπόμενα, είναι άνευ σημασίας για την εκτίμηση του αν τέτοιο σήμα εμπίπτει στον λόγο απαραδέκτου του άρθρου 3,
παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.

Επί του ογδόου ερωτήματος
Με το όγδοο ερώτημά του, το οποίο πρέπει να εξεταστεί έκτο, το αιτούν δικαστήριο θέτει, κατ’ ουσίαν, το ζήτημα αν η οδηγία
ή η Σύμβαση των Παρισίων απαγορεύουν την, εκ μέρους της αρμόδιας για την καταχώριση των σημάτων αρχής, καταχώριση σήματος
για ορισμένα προϊόντα ή ορισμένες υπηρεσίες  υπό την προϋπόθεση ότι δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.
Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι με το ερώτημα ζητεί να μάθει αν το σήμα Postkantoor θα μπορούσε να καταχωριστεί,
επί παραδείγματι, για τις υπηρεσίες διαφημίσεως μέσω ταχυδρομείου και εκδόσεως γραμματοσήμων «στο μέτρο που δεν έχουν σχέση
με ταχυδρομικό γραφείο».

Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο
Η KPN υποστηρίζει ότι το ζήτημα αυτό δεν ρυθμίζεται από την οδηγία, οπότε δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου. Επικουρικώς,
διατείνεται ότι τέτοιοι περιορισμοί είναι παραδεκτοί, είναι δε δυνατόν να γίνονται δεκτές ή ακόμη και να επιβάλλονται εξαιρέσεις
στην κατάθεση αιτήσεως καταχωρίσεως.
Το BBM διατείνεται ότι, σύμφωνα με την οδηγία, μολονότι τα διαδικαστικά ζητήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών,
η απόκτηση και η διατήρηση του επί του σήματος δικαιώματος υπόκεινται κατ’ αρχήν, εντός όλων αυτών των κρατών, στους ίδιους
όρους. Στους όρους αυτούς περιλαμβάνεται η υποχρέωση να ανταποκρίνεται η καταχώριση σήματος σε διεθνώς αναγνωρισμένους κανόνες,
ιδίως δε στην ταξινόμηση που προβλέπει ο Διακανονισμός της Νίκαιας.
Οι διατάξεις του Διακανονισμού της Νίκαιας δεν επιτρέπουν να καταχωριστεί η έλλειψη ορισμένου χαρακτηριστικού, μη δυναμένου
να οριστεί αντικειμενικώς, ως υποκατηγορία σε κατάλογο προϊόντων ή υπηρεσιών.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται, πρώτον, ότι το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της συμβατότητας εθνικής διατάξεως με
τη Σύμβαση των Παρισίων. Δεύτερον, επικαλουμένη τον κανονισμό 40/94, υποστηρίζει ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄,
της οδηγίας δεν απαγορεύει τα περιγράφοντα ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες σήματα, να μη γίνονται δεκτά για μέρος των προϊόντων
ή υπηρεσιών που απαριθμούνται στην αίτηση καταχωρίσεως, πρακτική την οποία ακολουθεί επίσης το Γραφείο Εναρμονίσεως στο πλαίσιο
της Εσωτερικής Αγοράς (εμπορικά σήματα, σχέδια και υποδείγματα) (ΓΕΕΑ).

Απάντηση του Δικαστηρίου
Πρέπει να υπομνησθεί ότι ο Διακανονισμός της Νίκαιας κατανέμει τα προϊόντα και τις υπηρεσίες σε κλάσεις προκειμένου να διευκολύνεται
η καταχώριση των σημάτων. Κάθε κλάση συμπεριλαμβάνει διάφορα προϊόντα ή διάφορες υπηρεσίες.
Αν μια επιχείρηση δύναται να ζητήσει την καταχώριση σήματος ως προς το σύνολο των προϊόντων ή των υπηρεσιών που περιλαμβάνει
μια τέτοια κλάση, ουδεμία διάταξη της οδηγίας της απαγορεύει να ζητήσει την καταχώριση αυτή μόνον ως προς ορισμένα από τα
εν λόγω προϊόντα ή ορισμένες από τις εν λόγω υπηρεσίες.
Ομοίως, οσάκις η καταχώριση σήματος ζητείται ως προς ολόκληρη κλάση κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας, η αρμόδια
αρχή δύναται, δυνάμει του άρθρου 13 της οδηγίας, να καταχωριστεί το σήμα για ορισμένα μόνον από τα προϊόντα ή ορισμένες μόνον
από τις υπηρεσίες που ανήκουν στην κλάση αυτή, αν, επί παραδείγματι, το σήμα στερείται διακριτικού χαρακτήρα έναντι των λοιπών
προϊόντων ή των λοιπών υπηρεσιών που μνημονεύονται στην αίτηση.
Αντιθέτως, οσάκις η καταχώριση ζητείται για συγκεκριμένα προϊόντα ή συγκεκριμένες υπηρεσίες, απάδει το να μπορεί η αρμόδια
αρχή να καταχωρίζει το σήμα μόνον εφόσον τα εν λόγω προϊόντα ή οι εν λόγω υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.
Παρόμοια πρακτική θα συνεπαγόταν ανασφάλεια δικαίου ως προς την έκταση της παρεχομένης από το σήμα προστασίας. Οι τρίτοι –
ιδίως οι ανταγωνιστές – δεν θα πληροφορούνταν, κατ’ αρχήν, ότι, όσον αφορά συγκεκριμένα προϊόντα ή συγκεκριμένες υπηρεσίες,
η παρεχομένη από το σήμα προστασία δεν αφορά εκείνα από αυτά τα προϊόντα ή εκείνες από τις εν λόγω υπηρεσίες που παρουσιάζουν
συγκεκριμένο χαρακτηριστικό, οπότε αυτοί θα κατέληγαν ενδεχομένως να μη χρησιμοποιούν τα σημεία ή τις  ενδείξεις, που συγκροτούν
το σήμα και περιγράφουν το χαρακτηριστικό αυτό, για να περιγράψουν τα δικά τους προϊόντα.
Δεδομένου ότι παρόμοια πρακτική αντιβαίνει προς την οδηγία, παρέλκει η εξέταση του αιτήματος περί ερμηνείας της Συμβάσεως
των Παρισίων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, στο όγδοο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι η οδηγία απαγορεύει να προβαίνει η αρμόδια για την καταχώριση
των σημάτων αρχή σε καταχώριση σήματος για ορισμένα προϊόντα ή ορισμένες υπηρεσίες υπό τον όρο ότι τα εν λόγω προϊόντα ή οι
εν λόγω υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.

Επί του εβδόμου ερωτήματος
Με το έβδομο ερώτημά του, το οποίο πρέπει να εξεταστεί τελευταίο, το αιτούν δικαστήριο θέτει το ζήτημα αν το άρθρο 3 της οδηγίας
απαγορεύει την πρακτική της αρμόδιας για την καταχώριση των σημάτων αρχής η οποία συνίσταται αποκλειστικώς στην άρνηση της
καταχωρίσεως προφανώς απαραδέκτων σημάτων.

Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο
Κατά την KPN, η οδηγία, προβλέποντας στο άρθρο 3, παράγραφος 1, ότι τα σήματα είναι δυνατόν είτε να μην καταχωριστούν, είτε
να κηρυχθούν άκυρα μετά την καταχώρισή τους, επιτρέπει ρητώς στα κράτη μέλη να καταχωρίζουν τα σήματα τα οποία δύνανται ακολούθως
να κηρυχθούν άκυρα. Ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη έχουν την ευχέρεια να ορίσουν ότι, κατά το στάδιο της καταχωρίσεως, απορρίπτονται
μόνον τα «προφανώς απαράδεκτα» σήματα. Έχουν επίσης την ευχέρεια να ορίσουν ποια σήματα πρέπει να θεωρηθούν «προφανώς απαράδεκτα»
και ποια όχι. Η εφαρμογή αυτού του κριτηρίου μπορεί να συνίσταται στην καταχώριση σήματος, ακόμη και αν υφίσταται εύλογη αμφιβολία
ως προς το αν αυτό έχει επαρκή διακριτική ικανότητα. Αντιθέτως, στο πλαίσιο δικαστικής διαδικασίας περί ακυρώσεως καταχωρηθέντος
σήματος, τα κριτήρια των άρθρων 1 έως 3 της οδηγίας πρέπει να εφαρμόζονται με αυστηρότητα.
Το BBM και η Επιτροπή θεωρούν, αντιθέτως, ότι, από της θέσεως σε ισχύ της οδηγίας, τα κράτη της Μπενελούξ δεν δύνανται πλέον
να επαφίενται στα κοινά σχόλια των κυβερνήσεών τους επί του LBM ούτε στην προτέρα νομολογία του δικαστηρίου της Μπενελούξ,
η οποία κατέστη άνευ σημασίας ένεκα της οδηγίας, αλλά πρέπει να στηρίζονται στο κείμενο, τον σκοπό και στο πεδίο εφαρμογής
του άρθρου 3 της οδηγίας. Η διάταξη αυτή όμως δεν διακρίνει μεταξύ «απαραδέκτων» και «προφανώς απαραδέκτων» αιτήσεων καταχωρίσεως.

Απάντηση του Δικαστηρίου
Από το σημείο I.6, τελευταίο εδάφιο, της αιτιολογικής εκθέσεως του Πρωτοκόλλου της 2ας Δεκεμβρίου 1992 περί τροποποιήσεως
του LBM προκύπτει ότι «η πολιτική ελέγχου του BBM [...] πρέπει να είναι προσεκτική και συγκρατημένη πολιτική, η οποία να λαμβάνει
υπόψη κάθε συμφέρον της οικονομικής ζωής και να έχει αποκλειστικώς ως σκοπό να διορθώνονται ή να απορρίπτονται οι προδήλως
απαράδεκτες αιτήσεις καταχωρίσεως σήματος» και ότι «ο έλεγχος θα ασκείται εντός των ορίων που χαράσσει η νομολογία εντός της
Μπενελούξ, ιδίως η νομολογία του Δικαστηρίου της Μπενελούξ».
Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, μολονότι η τρίτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας διευκρινίζει ότι, προς το παρόν δεν φαίνεται
αναγκαία η πλήρης προσέγγιση των νομοθεσιών περί σημάτων, η έβδομη αιτιολογική σκέψη της ορίζει ότι η απόκτηση και η διατήρηση
του δικαιώματος επί του κατατεθέντος σήματος εξαρτάται, κατ’ αρχήν, από τους ίδιους όρους σε όλα τα κράτη μέλη και ότι, για
τον σκοπό αυτό, οι λόγοι απαραδέκτου που αφορούν το ίδιο το σήμα απαριθμούνται περιοριστικά στην οδηγία.
Πέραν αυτού, το σύστημα της οδηγίας στηρίζεται σε έλεγχο προ της καταχωρίσεως, ακόμη και αν αυτή προβλέπει επίσης έλεγχο εκ
των υστέρων. Η εξέταση των απαριθμουμένων, ιδίως, στο άρθρο 3 της οδηγίας λόγων απαραδέκτου, η οποία διενεργείται κατά την
υποβολή της αιτήσεως καταχωρίσεως, πρέπει να είναι αυστηρή και πλήρης, για να αποφεύγεται η αδικαιολόγητη καταχώριση σημάτων
(βλ., υπ’ αυτή την έννοια, την προπαρατεθείσα απόφαση Libertel, σκέψη 59).
Κατά συνέπεια, η αρμόδια αρχή κράτους μέλους πρέπει να αρνείται την καταχώριση οποιουδήποτε σήματος εμπίπτοντος σε έναν εκ
των λόγων απαραδέκτου που προβλέπει η οδηγία, ιδίως το άρθρο 3 αυτής.
Το άρθρο 3 της οδηγίας δεν διακρίνει μεταξύ των σημάτων τα οποία δεν μπορούν να καταχωριστούν και αυτών που «προδήλως» δεν
μπορούν να καταχωριστούν. Κατά συνέπεια, η αρμόδια αρχή δεν δύναται να καταχωρίσει σήματα τα οποία εμπίπτουν σε έναν εκ των
απαριθμουμένων στο άρθρο αυτό λόγων απαραδέκτου, με το πρόσχημα ότι αυτά δεν είναι «προδήλως απαράδεκτα».
Συνεπώς, στο έβδομο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 3 της οδηγίας απαγορεύει την πρακτική της αρμόδιας για την καταχώριση
των σημάτων αρχής η οποία συνίσταται αποκλειστικώς στην άρνηση της καταχωρίσεως «προφανώς απαραδέκτων» σημάτων.

Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα
διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου,
σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 3ης Ιουνίου 1999 το  Gerechtshof te ’s-Gravenhage, αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 3 της πρώτης οδηγίας 89/104/ΕΟΚ Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1988, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών
μελών περί σημάτων πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η αρμόδια για την καταχώριση των σημάτων αρχή πρέπει να συνεκτιμά,
πέραν του κατατεθέντος σήματος, το σύνολο των πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων που ασκούν επιρροή.
Η εν λόγω αρχή πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα ασκούντα επιρροή πραγματικά περιστατικά και περιστάσεις πριν λάβει οριστική απόφαση
επί αιτήσεως καταχωρίσεως σήματος. Δικαστήριο, το οποίο επιλαμβάνεται ενδίκου βοηθήματος κατ’ αποφάσεως επί αιτήσεως καταχωρίσεως
σήματος, πρέπει επίσης να λάβει υπόψη το σύνολο των ασκούντων επιρροή πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων εντός των ορίων
των αρμοδιοτήτων του, όπως  τις ορίζουν οι εφαρμοστέες εθνικές διατάξεις.
2)
Το γεγονός ότι ένα σήμα έχει καταχωριστεί εντός κράτους μέλους για ορισμένα προϊόντα ή υπηρεσίες δεν ασκεί επιρροή επί της
εξετάσεως, εκ μέρους της αρμόδιας για την καταχώριση σημάτων αρχής σε άλλο κράτος μέλος, αιτήσεως καταχωρίσεως παρεμφερούς
σήματος για ομοειδή προϊόντα ή ομοειδείς υπηρεσίες με αυτά για τα οποία καταχωρίστηκε το πρώτο σήμα.
3)
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 89/104 απαγορεύει την καταχώριση σήματος, συνισταμένου αποκλειστικώς από
σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν στο εμπόριο, προς δήλωση των χαρακτηριστικών των προϊόντων ή των υπηρεσιών
για τα οποία ζητείται η καταχώριση, τούτο δε ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία υπάρχουν συνηθέστερα σημεία ή συνηθέστερες
ενδείξεις προς δήλωση των ίδιων χαρακτηριστικών, και μάλιστα ανεξαρτήτως του αριθμού των ανταγωνιστών που ενδέχεται να ενδιαφέρονται
να χρησιμοποιήσουν τα σημεία  ή τις ενδείξεις εκ των οποίων συνίσταται το σήμα.
Οσάκις η εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία περιλαμβάνει ρύθμιση, δυνάμει της οποίας το αποκλειστικό δικαίωμα, εντός ζώνης όπου συνυπάρχει
πληθώρα επίσημα αναγνωρισμένων γλωσσών, το οποίο παρέχει η καταχώριση σήματος συνταχθέντος σε μία εκ των γλωσσών αυτών, καλύπτει
αυτοδικαίως τις μεταφράσεις στις λοιπές γλώσσες, η εν λόγω αρχή οφείλει να επαληθεύσει ότι εκάστη των μεταφράσεων αυτών δεν
συνίσταται αποκλειστικώς από σημεία ή ενδείξεις που μπορούν να χρησιμεύσουν, στο εμπόριο, προς δήλωση των χαρακτηριστικών
των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών.
4)
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/104 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι σήμα, το οποίο είναι μεν περιγραφικό
ως προς τα χαρακτηριστικά ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, αλλά δεν είναι τέτοιο ως προς τα χαρακτηριστικά άλλων προϊόντων
ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του στοιχείου γ΄ της διατάξεως αυτής, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει οπωσδήποτε διακριτικό χαρακτήρα
έναντι των τελευταίων αυτών προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του στοιχείου β΄ της εν λόγω διατάξεως.
Το γεγονός ότι ένα σήμα είναι περιγραφικό των χαρακτηριστικών ορισμένων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια του άρθρου
3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄ της οδηγίας 89/104, δεν ασκεί επιρροή επί της εκτιμήσεως του διακριτικού χαρακτήρα του ίδιου
σήματος έναντι άλλων προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια της αυτής παραγράφου, στοιχείο β΄.
5)
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 89/104 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι σήμα, συνιστάμενο σε λέξη,
συντιθέμενη από στοιχεία, έκαστο των οποίων είναι περιγραφικό χαρακτηριστικών των προϊόντων ή υπηρεσιών, για τα οποία ζητείται
η καταχώριση, είναι και το ίδιο περιγραφικό των χαρακτηριστικών των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών, κατά την έννοια της εν
λόγω διατάξεως, εκτός αν υφίσταται αισθητή διαφορά μεταξύ της λέξεως και της απλής παραθέσεως των συγκροτούντων αυτή στοιχείων,
πράγμα που προϋποθέτει είτε ότι, λόγω του ασυνήθους χαρακτήρα του συνδυασμού σε σχέση προς τα εν λόγω προϊόντα ή τις υπηρεσίες,
η λέξη δημιουργεί αρκούντως διαφορετική εντύπωση από εκείνη που παράγει η απλή παράθεση των ενδείξεων τις οποίες εκφέρουν
τα συγκροτούντα αυτή στοιχεία, οπότε η λέξη κατισχύει της σωρεύσεως των εν λόγω στοιχείων, είτε ότι η λέξη έχει υπεισέλθει
στην κοινή γλώσσα και απέκτησε δική της σημασία, οπότε είναι εφεξής ανεξάρτητη από τα στοιχεία που τη συγκροτούν. Επομένως,
στην τελευταία αυτή περίπτωση, πρέπει να διερευνηθεί μήπως η λέξη, η οποία απέκτησε δική της σημασία, έχει η ίδια περιγραφικό
χαρακτήρα κατά την έννοια της αυτής διατάξεως.
Η ύπαρξη ή όχι συνωνύμων που παρέχουν τη δυνατότητα περιγραφής των αυτών χαρακτηριστικών των διαλαμβανομένων στην αίτηση προϊόντων
ή υπηρεσιών ή το ζήτημα αν τα δυνάμενα να περιγραφούν χαρακτηριστικά των προϊόντων ή υπηρεσιών είναι, από εμπορικής απόψεως,
ουσιώδη ή παρεπόμενα, είναι άνευ σημασίας για την εκτίμηση του αν τέτοιο σήμα εμπίπτει στον λόγο απαραδέκτου του άρθρου 3,
παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας.
6)
Η οδηγία 89/104 απαγορεύει να προβαίνει η αρμόδια για την καταχώριση των σημάτων αρχή σε καταχώριση σήματος για ορισμένα προϊόντα
ή ορισμένες υπηρεσίες υπό τον όρο ότι τα εν λόγω προϊόντα ή οι εν λόγω υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένο χαρακτηριστικό.
7)
Το άρθρο 3 της οδηγίας 89/104 απαγορεύει την πρακτική της αρμόδιας για την καταχώριση των σημάτων αρχής η οποία συνίσταται
αποκλειστικώς στην άρνηση της καταχωρίσεως «προφανώς απαραδέκτων» σημάτων.
Σκουρής
Gulmann
Cunha Rodrigues
Schintgen

Macken
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 12 Φεβρουαρίου 2004.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
R. Grass

Β. Σκουρής
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.