CELEX: 61982CJ0152
Sandro Forcheri en Marisa Marino, echtgenote Forcheri, tegen Belgische Staat en Asbl Institut supérieur de sciences humaines appliquées
École ouvrière supérieure

1 BIJ VONNIS VAN 11 DECEMBER 1981 , INGEKOMEN TEN HOVE OP 14 MEI 1982 , HEEFT DE VREDERECHTER VAN HET VIERDE KANTON TE BRUSSEL KRACHTENS ARTIKEL 177 EEG-VERDRAG TWEE PREJUDICIELE VRAGEN GESTELD OVER DE UITLEGGING VAN DE ARTIKELEN 7 EN 48 EEG-VERDRAG , VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP ( PB L 257 VAN 1968 , BLZ . 2 ) EN DE ARTIKELEN 12 EN 13 VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE VOORRECHTEN EN IMMUNITEITEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN .
2 DEZE VRAGEN ZIJN GEREZEN IN EEN GEDING OVER HET AANVULLEND INSCHRIJVINGSGELD , HET ZOGENOEMDE COLLEGEGELD VOOR BUITENLANDSE STUDENTEN , DAT DE ITALIAANSE ECHTGENOTE VAN EEN IN BRUSSEL TEWERKGESTELDE AMBTENAAR VAN DE COMMISSIE , EVENEENS VAN ITALIAANSE NATIONALITEIT , MOEST BETALEN BIJ HET BEGIN VAN HET SCHOOLJAAR IN 1979 EN 1980 .
3 DIT COLLEGEGELD MOET IN BELGIE SINDS HET BEGIN VAN HET SCHOOLJAAR 1976 IN BEGINSEL WORDEN BETAALD DOOR ALLE STUDENTEN DIE NIET DE BELGISCHE NATIONALITEIT BEZITTEN OF WIER OUDERS NIET IN BELGIE WOONACHTIG ZIJN . VOLGENS EEN TEN TIJDE VAN DE BETROKKEN INSCHRIJVINGEN GELDENDE CIRCULAIRE VAN HET MINISTERIE VAN NATIONALE OPVOEDING , FRANSTALIG REGIME , VAN 8 JULI 1978 WAS IN HET NIET-UNIVERSITAIR HOGER ONDERWIJS - WAARTOE HET INSTITUT SUPERIEUR DE SCIENCES HUMAINES APPLIQUEES BEHOORT WAAR FORCHERI ZICH HAD INGESCHREVEN - HET COLLEGEGELD VOOR BUITENLANDSE STUDENTEN NIET VERSCHULDIGD DOOR STUDENTEN WAARVAN DE OUDERS BIJ DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN IN BELGIE TEWERKGESTELDE     BUITENLANDSE AMBTENAREN ZIJN OF WAARVAN DE IN BELGIE WOONACHTIGE ECHTGENO(O)T(E ) ALDAAR ARBEID IN LOONDIENST VERRICHT EN BELASTING AFDRAAGT AAN DE BELGISCHE SCHATKIST . VOOR HET ACADEMISCH JAAR 1981/82 EVENWEL GOLD INGEVOLGE EEN CIRCULAIRE VAN 12 MEI 1981 OOK VOOR DE ECHTGENO(O)T(E ) - DUS NIET ALLEEN DE KINDEREN - VAN EEN IN BELGIE WOONACHTIGE AMBTENAAR VAN DE GEMEENSCHAPPEN DEZELFDE REGELING ALS VOOR STUDENTEN DIE DE BELGISCHE NATIONALITEIT BEZITTEN .
4 TOEN HIJ HET MINISTERIE VAN NATIONALE OPVOEDING OM UITLEG VERZOCHT , KREEG BETROKKENES ECHTGENOOT IN EEN BRIEF VAN 7 MEI 1980 ALS ANTWOORD , DAT MEVROUW FORCHERI ALS ECHTGENOTE VAN EEN EUROPEES AMBTENAAR GEEN RECHT HAD OP VRIJSTELLING VAN HET COLLEGELD VOOR BUITENLANDSE STUDENTEN , DAAR DAT VOORRECHT SLECHTS WERD TOEGEKEND INDIEN DE ECHTGENO(O)T(E ) VAN DE STUDENT(E ) ARBEID IN LOONDIENST VERRICHTTE EN BELASTINGEN BETAALDE AAN DE BELGISCHE SCHATKIST , HETGEEN NIET HET GEVAL WAS MET AMBTENAREN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN .
5 DAAROP HEBBEN VERZOEKERS IN HET HOOFDGEDING DE ZAAK AANHANGIG GEMAAKT BIJ DE VREDERECHTER VAN HET VIERDE KANTON TE BRUSSEL , DIE , OORDELENDE DAT VOOR DE OPLOSSING VAN HET GESCHIL DE UITLEGGING VAN HET GEMEENSCHAPSRECHT NOODZAKELIJK IS , HET HOF DE VOLGENDE PREJUDICIELE VRAGEN HEEFT VOORGELEGD :
1 . MAG VOLGENS HET GEMEENSCHAPSRECHT , INZONDERHEID IN HET LICHT VAN HET ONDER MEER IN ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG EN , VOOR HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS , IN DE ARTIKELEN 48 EN 49 EEG-VERDRAG NEERGELEGDE VERBOD VAN DISCRIMINATIE TUSSEN ONDERDANEN VAN DE EG-LID-STATEN , ALSMEDE GELET OP ARTIKEL 12 VAN ' S RAADS VERORDENING NR . 1612/68 VAN 15 OKTOBER 1968 BETREFFENDE HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP , ZOALS GEWIJZIGD BIJ ' S RAADS VERORDENING NR . 312/76 VAN 9 FEBRUARI 1976 , EN ARTIKEL 12 VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE VOORRECHTEN EN IMMUNITEITEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN , IN BELGIE VAN STUDENTEN DIE GEHUWD ZIJN MET EEN EUROPEES AMBTENAAR , DE NATIONALITEIT VAN EEN DER LID-STATEN BEZITTEN EN IN BELGIE WONEN OMDAT HUN ECHTGENO(O)T(E ) WEGENS ZIJN ( HAAR ) AANSTELLING BIJ EEN DER INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VERPLICHT IS ALDAAR TE WONEN , BETALING WORDEN VERLANGD VAN COLLEGEGELD VOOR BUITENLANDSE STUDENTEN , WELK COLLEGEGELD BELGISCHE EN LUXEMBURGSE STUDENTEN NIET BEHOEVEN TE BETALEN?
2 . WORDT ARTIKEL 13 , TWEEDE ALINEA , VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE VOORRECHTEN EN IMMUNITEITEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN NIET MISKEND , DOOR AAN VOORNOEMDE STUDENTEN VRIJSTELLING VAN HET COLLEGEGELD VOOR BUITENLANDSE STUDENTEN TE WEIGEREN OP GROND DAT HUN ECHTGENO(O)T(E ) ALS EUROPEES AMBTENAAR GEEN BELASTING BETAALT AAN DE BELGISCHE SCHATKIST?
6 MET DEZE VRAGEN WENST DE NATIONALE RECHTER DE VERENIGBAARHEID MET HET GEMEENSCHAPSRECHT TE KUNNEN BEOORDELEN VAN EEN NATIONALE BEPALING INGEVOLGE WELKE DE ECHTGENO(O)T(E ) VAN EEN GEMEENSCHAPSAMBTENAAR DIE WOONT IN DE LID-STAAT WAAR HIJ ZIJN WERKZAAMHEDEN UITOEFENT , VOOR HET VOLGEN VAN HOGER ONDERWIJS EEN INSCHRIJVINGSGELD MOET BETALEN DAT EIGEN ONDERDANEN EN HUN ECHTGENOTEN(S ) NIET VERSCHULDIGD ZIJN .
7 VOOREERST MOET EROP WORDEN GEWEZEN , DAT ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG , BINNEN DE WERKINGSSFEER VAN HET VERDRAG EN ONVERMINDERD DE BIJZONDERE BEPALINGEN DAARIN GESTELD , ELKE DISCRIMINATIE OP GROND VAN NATIONALITEIT VERBIEDT .
8 IN CASU WORDT NIET BETWIST , DAT DE BETROKKEN REGELING BELGISCHE ONDERDANEN EN ONDERDANEN VAN DE ANDERE LID-STATEN ONDERSCHEIDEN BEHANDELT . DE VRAAG VAN DE NATIONALE RECHTER IS DERHALVE , OF IN HET GEVAL VAN DE ECHTGENO(O)T(E ) VAN EEN GEMEENSCHAPSAMBTENAAR DIE NIET DE BELGISCHE OF DE LUXEMBURGSE NATIONALITEIT BEZIT , DE BETALING VAN HET INSCHRIJVINGSGELD TOT DE  '  ' WERKINGSSFEER '  '  VAN HET EEG-VERDRAG BEHOORT EN , ZO JA , OF DAARBIJ HET FEIT DAT IN BELGIE GEVESTIGDE GEMEENSCHAPSAMBTENAREN GEEN BELASTING AAN DE BELGISCHE STAAT BEHOEVEN TE BETALEN , RELEVANT IS .
9 IN ANTWOORD OP DEZE VRAAG MOET WORDEN OPGEMERKT , DAT DE RECHTSPOSITIE VAN DE GEMEENSCHAPSAMBTENAREN IN DE LID-STAAT WAAR ZIJ ZIJN TEWERKGESTELD OM TWEEERLEI REDENEN TOT DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG BEHOORT , TE WETEN HUN DIENSTBETREKKING MET DE GEMEENSCHAP EN OP GROND DAT ZIJ ALLE VOORDELEN MOETEN GENIETEN DIE TER ZAKE VAN HET VRIJE VERKEER VAN PERSONEN , HET VESTIGINGSRECHT EN DE SOCIALE ZEKERHEID VOOR DE ONDERDANEN VAN DE LID-STATEN UIT HET GEMEENSCHAPSRECHT VOORTVLOEIEN .
10 ARTIKEL 48 EEG-VERDRAG BEPAALT DAT HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS BINNEN DE GEMEENSCHAP UITERLIJK AAN HET EINDE VAN DE OVERGANGSPERIODE TOT STAND WORDT GEBRACHT . DIT HOUDT DE AFSCHAFFING IN VAN ELKE DISCRIMINATIE OP GROND VAN DE NATIONALITEIT TUSSEN DE WERKNEMERS DER LID-STATEN , WAT BETREFT DE WERKGELEGENHEID , DE BELONING EN DE OVERIGE ARBEIDSVOORWAARDEN .
11 VOLGENS ZOWEL DE COMMUNAUTAIRE WETGEVENDE PRAKTIJK ALS VASTE RECHTSPRAAK VAN HET HOF MOET HET RECHT VAN HET VRIJE VERKEER NIET IN ENGE ZIN WORDEN UITGELEGD . LUIDENS DE CONSIDERANS VAN VERORDENING NR . 1612/68 VAN DE RAAD GAAT HET HIERBIJ VOOR DE WERKNEMERS EN HUN FAMILIE OM EEN FUNDAMENTEEL RECHT , AANGEZIEN DE MOBILITEIT DER ARBEIDSKRACHTEN IN DE GEMEENSCHAP EEN VAN DE MIDDELEN MOET ZIJN OM DE WERKNEMER DE MOGELIJKHEID TOT VERBETERING VAN ZIJN LEVENSOMSTANDIGHEDEN EN ARBEIDSVOORWAARDEN TE WAARBORGEN EN DE VERBETERING VAN ZIJN SOCIALE POSITIE TE VERGEMAKKELIJKEN .
12 VOLGENS DE VIJFDE OVERWEGING VAN DE ONDERHAVIGE VERORDENING VEREIST HET RECHT VAN HET VRIJE VERKEER , OM VOLGENS OBJECTIEVE MAATSTAVEN VAN WAARDIGHEID EN VRIJHEID TE KUNNEN WORDEN UITGEOEFEND , DAT DE GELIJKHEID VAN BEHANDELING IN ALLES WAT DE UITOEFENING VAN ARBEID IN LOONDIENST EN DE TOEGANG TOT HUISVESTING BETREFT , IN FEITE EN IN RECHTE VERZEKERD IS , ALSMEDE DAT DE BELEMMERINGEN VOOR DE MOBILITEIT VAN DE WERKNEMERS UIT DE WEG WORDEN GERUIMD , MET NAME WAT BETREFT HET RECHT VAN DE WERKNEMER OM ZIJN FAMILIE TE DOEN OVERKOMEN EN DE VOORWAARDEN VOOR DE INTEGRATIE VAN DEZE FAMILIE IN HET LAND VAN ONTVANGST .
13 DERHALVE RIJST DE VRAAG , OF DE TOELATING TOT EEN OPLEIDING , MET NAME TOT EEN BEROEPSOPLEIDING , TOT DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG BEHOORT .
14 ARTIKEL 128 EEG-VERDRAG BEPAALT , DAT DE RAAD OP VOORSTEL VAN DE COMMISSIE EN NA RAADPLEGING VAN HET ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITE DE ALGEMENE BEGINSELEN VASTSTELT VOOR DE TOEPASSING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJK BELEID MET BETREKKING TOT DE BEROEPSOPLEIDING DAT KAN BIJDRAGEN TOT EEN HARMONISCHE ONTWIKKELING ZOWEL VAN DE NATIONALE ECONOMIEEN ALS VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE MARKT .
15 TER UITVOERING VAN DEZE BEPALING HEEFT DE RAAD OP 2 APRIL 1963 BESLUIT 63/266 GENOMEN HOUDENDE VASTSTELLING VAN DE ALGEMENE BEGINSELEN VOOR DE TOEPASSING VAN EEN GEMEENSCHAPPELIJK BELEID MET BETREKKING TOT DE BEROEPSOPLEIDING ( PB 1963 , BLZ . 1338 ). IN DE CONSIDERANS VAN DIT BESLUIT HEET HET ONDER MEER , DAT DE TOEPASSING VAN EEN DOELTREFFEND GEMEENSCHAPPELIJK BELEID MET BETREKKING TOT DE BEROEPSOPLEIDING DE VERWEZENLIJKING VAN HET VRIJE VERKEER VAN WERKNEMERS ZAL BEVORDEREN EN DAT EEN IEDER TIJDENS DE VERSCHILLENDE PERIODEN VAN ZIJN BEROEPSLEVEN DE MOGELIJKHEID MOET HEBBEN EEN PASSENDE OPLEIDING TE ONTVANGEN , ZICH VERDER TE BEKWAMEN EN , INDIEN NODIG , HERSCHOLING TE ONTVANGEN .
16 VOLGENS HET TWEEDE IN HET BESLUIT NEERGELEGDE BEGINSEL DIENT HET GEMEENSCHAPPELIJK BELEID MET BETREKKING TOT DE BEROEPSOPLEIDING OP EEN AANTAL FUNDAMENTELE DOELSTELLINGEN TE ZIJN GERICHT - WAARONDER HET SCHEPPEN VAN ZODANIGE VOORWAARDEN DAT ALLEN VAN HET RECHT OP HET ONTVANGEN VAN EEN PASSENDE BEROEPSOPLEIDING METTERDAAD GEBRUIK KUNNEN MAKEN - DIE EEN IEDER DE MOGELIJKHEID BIEDEN OM NAAR GELANG VAN ZIJN AMBITIES , ZIJN BEROEPSGESCHIKTHEID , ZIJN KENNIS EN ZIJN ARBEIDSERVARING EEN HOGER NIVEAU IN ZIJN BEROEP TE BEREIKEN OF ZICH VOOR TE BEREIDEN OP EEN NIEUWE BEROEPSARBEID VAN HOGER NIVEAU .
17 HIERUIT VOLGT DAT HET BELEID MET BETREKKING TOT HET ONDERWIJS EN DE OPLEIDING ALS ZODANIG WELISWAAR GEEN DEEL UITMAAKT VAN DE GEBIEDEN WAAROP KRACHTENS HET EEG-VERDRAG DE GEMEENSCHAPSINSTELLINGEN BEVOEGD ZIJN , DOCH DE TOELATING TOT EEN DERGELIJKE OPLEIDING TOT DE WERKINGSSFEER VAN HET EEG-VERDRAG BEHOORT .
18 WANNEER DERHALVE EEN LID-STAAT EEN ONDERWIJSPROGRAMMA VOOR MET NAME DE BEROEPSOPLEIDING ORGANISEERT , VORMT DE OMSTANDIGHEID DAT EEN RECHTMATIG IN DIE LID-STAAT VERBLIJVENDE ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT VOOR HET VOLGEN VAN LESSEN EEN INSCHRIJVINGSGELD MOET BETALEN DAT NIET WORDT GEVORDERD VAN EIGEN ONDERDANEN , EEN DOOR ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG VERBODEN DISCRIMINATIE OP GROND VAN DE NATIONALITEIT .
19 MET BETREKKING TOT DE BIJZONDERE POSITIE VAN DE GEMEENSCHAPSAMBTENAAR EN ZIJN GEZIN ZIJ EROP GEWEZEN , DAT DE AMBTENAAR KRACHTENS ARTIKEL 20 AMBTENARENSTATUUT VERPLICHT IS IN ZIJN STANDPLAATS TE WONEN . VOORTS IS HIJ WELISWAAR KRACHTENS ARTIKEL 13 , TWEEDE ALINEA , VAN HET PROTOCOL BETREFFENDE DE VOOR    RECHTEN EN IMMUNITEITEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN VRIJGESTELD VAN NATIONALE BELASTINGEN OP DE DOOR DE GEMEENSCHAPPEN BETAALDE SALARISSEN , LONEN EN EMOLUMENTEN , DOCH INGEVOLGE ARTIKEL 13 , EERSTE ALINEA , ZIJN DIE SALARISSEN , LONEN EN EMOLUMENTEN ONDERWORPEN AAN EEN BELASTING TEN BATE VAN DE GEMEENSCHAPPEN , WAARUIT DE ONTVANGENDE LID-STAAT ALS LID VAN DE GEMEENSCHAPPEN INDIRECT VOORDEEL HAALT . DE OMSTANDIGHEID DAT DE AMBTENAAR GEEN LOONBELASTING AAN DE NATIONALE SCHATKIST AFDRAAGT , VORMT DERHALVE GEEN GELDIGE GROND OM HEM EN ZIJN GEZIN ANDERS TE BEHANDELEN DAN EEN MIGREREND WERKNEMER WIENS INKOMSTEN AAN DE BELASTINGREGELING VAN HET LAND VAN VERBLIJF ZIJN ONDERWORPEN .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
20 DE KOSTEN DOOR DE REGERINGEN VAN DE ITALIAANSE REPUBLIEK EN HET VERENIGD KONINKRIJK EN DOOR DE COMMISSIE WEGENS INDIENING VAN HUN OPMERKINGEN BIJ HET HOF GEMAAKT , KUNNEN NIET VOOR VERGOEDING IN AANMERKING KOMEN . TEN AANZIEN VAN DE PARTIJEN IN HET HOOFDGEDING IS DE PROCEDURE ALS EEN ALDAAR GEREZEN INCIDENT TE BESCHOUWEN , ZODAT DE NATIONALE RECHTERLIJKE INSTANTIE OVER DE KOSTEN HEEFT TE BESLISSEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ( VIERDE KAMER ),
UITSPRAAK DOENDE OP DE DOOR DE VREDERECHTER VAN HET VIERDE KANTON TE BRUSSEL BIJ VONNIS VAN 11 DECEMBER 1981 GESTELDE VRAGEN ,
VERKLAART VOOR RECHT :
WANNEER EEN LID-STAAT EEN ONDERWIJSPROGRAMMA VOOR MET NAME DE BEROEPSOPLEIDING ORGANISEERT , VORMT DE OMSTANDIGHEID DAT EEN RECHTMATIG IN DIE LID-STAAT VERBLIJVENDE ONDERDAAN VAN EEN ANDERE LID-STAAT VOOR     HET VOLGEN VAN LESSEN EEN INSCHRIJVINGSGELD MOET BETALEN DAT NIET WORDT GEVORDERD VAN EIGEN ONDERDANEN , EEN DOOR ARTIKEL 7 EEG-VERDRAG VERBODEN DISCRIMINATIE OP GROND VAN DE NATIONALITEIT .