CELEX: 62006CJ0357
Richtlijn 92/50/EEG
Overheidsopdrachten voor dienstverlening
Nationale wettelijke regeling op grond waarvan lokale openbare diensten van economisch belang enkel kunnen worden gegund aan kapitaalvennootschappen
Verenigbaarheid

1       Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 26 van richtlijn 92/50/EEG van de Raad van 18 juni
1992 betreffende de coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening (PB L 209,
blz. 1), zoals gewijzigd bij richtlijn 2001/78/EG van de Commissie van 13 september 2001 (PB L 285, blz. 1; hierna: „richtlijn
92/50”), artikel 4, lid 1, van richtlijn 2004/18/EG van het Europees Parlement en de Raad van 31 maart 2004 betreffende de
coördinatie van de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor werken, leveringen en diensten (PB L 134, blz. 114),
de artikelen 39 EG, 43 EG, 48 EG en 81 EG, artikel 9 van richtlijn 75/442/EEG van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen
(PB L 194, blz. 39), zoals gewijzigd bij richtlijn 91/156/EEG van de Raad van 18 maart 1991 (PB L 78, blz. 32; hierna: „richtlijn
75/442”), en artikel 7 van richtlijn 2006/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende afvalstoffen
(PB L 114, blz. 9).
2       Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Frigerio Luigi & C. Snc (hierna: „Frigerio”), vennootschap onder
firma naar Italiaans recht, en de Comune di Triuggio inzake de gunning van een beheersovereenkomst betreffende de dienst voor
stedelijke milieuzorg.

Rechtskader

Gemeenschapsregeling
3       Richtlijn 92/50 beoogt de procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening te coördineren. Volgens
de tweede overweging van de considerans ervan draagt zij bij tot de geleidelijke totstandbrenging van de interne markt, die
een ruimte zonder binnengrenzen omvat waarin het vrije verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal is gewaarborgd.
4       De zesde overweging van de considerans van deze richtlijn preciseert onder meer dat belemmeringen voor het vrije verkeer van
diensten moeten worden vermeden en dat derhalve dienstverleners natuurlijke personen of rechtspersonen kunnen zijn.
5       Om een einde te maken aan praktijken die in het algemeen de mededinging en in het bijzonder de deelneming van onderdanen van
andere lidstaten aan aanbestedingen beperken, moet volgens de twintigste overweging van de considerans van die richtlijn de
dienstverleners de toegang tot de procedures voor het plaatsen van opdrachten worden vergemakkelijkt.
6       Artikel 26 van richtlijn 92/50 luidt als volgt:
„1.      Combinaties of consortiums van dienstverleners mogen inschrijven. Van deze consortiums of combinaties mag niet worden verlangd
dat zij met het oog op de inschrijving een bepaalde rechtsvorm aannemen, doch dit kan wel van een combinatie of een consortium
worden geëist wanneer de opdracht daaraan is gegund.
2.      Gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de betrokken
diensten te verlenen, mogen niet worden afgewezen louter op grond van het feit dat zij krachtens de wetgeving van de lidstaat
waarin de opdracht wordt gegund, een natuurlijke persoon dan wel een rechtspersoon zouden moeten zijn.
3.      Van rechtspersonen kan echter worden verlangd dat zij in de inschrijving of in het verzoek tot deelneming de namen en de beroepskwalificaties
vermelden van de personen die met het verlenen van de dienst worden belast.”
7       Behalve artikel 41 ervan, is richtlijn 92/50 met ingang van 31 januari 2006 ingetrokken en vervangen door richtlijn 2004/18.
Artikel 26 van richtlijn 92/50 is in nagenoeg dezelfde bewoordingen overgenomen in artikel 4 van richtlijn 2004/18.

Nationale regeling
8       Decreto legislativo nr. 267 houdende de gecoördineerde tekst van de wetten op de organisatie van de lokale entiteiten (testo
unico delle leggi sull’ordinamento degli enti locali) van 18 augustus 2000 (Supplemento ordinario bij GURI nr. 227 van 28 september
2000), zoals gewijzigd bij decreto legge nr. 269 houdende spoedmaatregelen ter begunstiging van de ontwikkeling en ter verbetering
van de toestand van de openbare financiën (disposizioni urgenti per favorire lo sviluppo e per la correzione dell’andamento
dei conti pubblici) van 30 september 2003 (Supplemento ordinario bij GURI nr. 229 van 2 oktober 2003), na wijziging bij legge
nr. 326/2003 van 24 november 2003 omgezet in wet (Supplemento ordinario bij GURI nr. 274 van 25 november 2003; hierna: „decreto
legislativo nr. 267/2000”), regelt onder meer de voorwaarden voor de gunning van opdrachten betreffende de exploitatie van
lokale openbare diensten van economisch belang. Artikel 113, lid 5, van dit decreto legislativo luidt als volgt:
„5.      De verrichting van de dienst geschiedt conform de regels van de sector en met inachtneming van de regels van de Europese Unie,
waarbij de dienst wordt gegund aan:
a)      kapitaalvennootschappen die door middel van openbare aanbestedingsprocedures zijn geselecteerd;
b)      vennootschappen met gemengd openbaar en particulier kapitaal, waarin de particuliere aandeelhouder wordt geselecteerd door
middel van openbare aanbestedingsprocedures met inachtneming van de nationale en communautaire mededingingsregels, overeenkomstig
de richtsnoeren die door de bevoegde autoriteiten zijn neergelegd in specifieke besluiten of circulaires;
c)      vennootschappen waarvan het kapitaal volledig in handen van de overheid is, op voorwaarde dat de overheidslichamen die het
maatschappelijk kapitaal bezitten, op de vennootschap controle uitoefenen zoals op hun eigen diensten en dat deze vennootschap
het merendeel van haar werkzaamheden verricht ten behoeve van het lichaam of de lichamen die haar beheersen.”
9       Wat de specifieke afvalsector betreft, bepaalt artikel 2, lid 6, van legge regionale della Lombardia nr. 26 van 12 december
2003 houdende regeling van de lokale diensten van algemeen economisch belang, bepalingen op het gebied van afvalstoffenbeheer,
energie, gebruik van de ondergrond en hydro-energiebronnen (disciplina dei servizi locali di interesse economico generale.
Norme in materia di gestione dei rifiuti, di energia, di utilizzo del sottosuolo e di risorse idriche) (Supplemento ordinario
bij
Bollettino Ufficiale della Regione Lombardia
nr. 51 van 16 december 2003; hierna: „legge regionale della Lombardia nr. 26”):
„De verrichting van de diensten wordt toevertrouwd aan kapitaalvennootschappen die worden gekozen aan de hand van een openbare
aanbestedingsprocedure of een procedure die verenigbaar is met het nationale recht en het gemeenschapsrecht op het gebied
van de mededinging; [...]”
10     Artikel 198, lid 1, van decreto legislativo nr. 152 van 3 april 2006 houdende normen op milieugebied (norme in materia ambiente)
van 3 april 2006 (Supplemento ordinario bij GURI nr. 88 van 14 april 2006) bepaalt:
„[...] de gemeenten zetten het beheer van stedelijke afvalstoffen en van soortgelijke, voor verwerking bestemde afvalstoffen
voort volgens het monopolieregime van artikel 113, lid 5, sub a, van decreto legislativo [nr. 267/2000].”

Feiten en prejudiciële vragen
11     Bij besluit nr. 53 van 29 november 2005 (hierna: „besluit nr. 53”) heeft de gemeenteraad van de Comune di Triuggio het beheer
van de dienst stedelijke milieuzorg op het grondgebied van de gemeente per 1 juli 2006 voor een periode van vijf jaar aan
de Azienda Servizi Multisettoriali Lombarda – A.S.M.L. SpA 2005 (hierna: „ASML”) gegund.
12     In hetzelfde besluit is deze gemeenteraad de verbintenis aangegaan om een aandelenpakket te kopen dat het de gemeentelijke
overheid mogelijk maakt om „een daadwerkelijke deelneming te verkrijgen en de betrekkingen met de [ASML] te herstructureren
en te regelen, zowel op organisatorisch als op functioneel gebied, teneinde de [Comune di Triuggio] een leidinggevende en
controlerende bevoegdheid over de betrokken onderneming te bezorgen, vergelijkbaar met die welke zij over haar eigen diensten
uitoefent”.
13     Frigerio, die het beheer van de betrokken dienst van 1 januari 1996 tot en met 30 juni 2006 als tijdelijk consortium samen
met een andere vennootschap onder firma naar Italiaans recht had gevoerd, heeft beroep tegen besluit nr. 53 ingesteld bij
het Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia (regionale administratieve rechtbank van de regio Lombardije). In
het kader van dit beroep heeft zij aangevoerd dat de gemeenteraad van de Comune di Triuggio niet het recht had om de betrokken
opdracht rechtstreeks te gunnen, maar gehouden was om een openbare aanbesteding uit te schrijven overeenkomstig de op het
gebied van overheidsopdrachten toepasselijke gemeenschapsregeling en artikel 113, lid 5, van decreto legislativo nr. 267/2000.
14     De Comune di Triuggio en de ASML hebben geconcludeerd tot verwerping van dit beroep maar eveneens, bij wege van procesincident,
tot niet-ontvankelijkheid ervan. In dit verband betogen zij met name dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat Frigerio geen
procesbelang heeft, daar deze is opgericht in de rechtsvorm van een personenvennootschap (vennootschap onder firma) en derhalve
geen aanspraak op de gunning van de litigieuze opdracht kan maken, aangezien enkel kapitaalvennootschappen volgens artikel 113,
lid 5 van decreto legislativo nr. 267/2000 in aanmerking komen voor de gunning van lokale openbare diensten, zoals stedelijke
milieuzorg.
15     In die omstandigheden heeft het Tribunale amministrativo regionale per la Lombardia de behandeling van de zaak geschorst en
het Hof de volgende prejudiciële vragen gesteld:
„1)      Bevat de regel van artikel 4, lid 1, van richtlijn [2004/18], of de overeenkomstige regel van artikel 26, lid 2, van richtlijn
[92/50] (ingeval deze laatste de relevante regeling wordt geacht), op grond waarvan gegadigden of inschrijvers die krachtens
de wetgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn de betrokken diensten te verlenen, niet mogen worden
afgewezen louter op grond van het feit dat zij krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin de opdracht wordt gegund, hetzij
een natuurlijke persoon dan wel een rechtspersoon zouden moeten zijn, al dan niet een fundamenteel beginsel van gemeenschapsrecht,
dat voorgaat boven de formele beperking die is vervat in artikel 113, lid 5, van decreto legislativo nr. 267/2000 en in de
artikelen 2, lid 6, en 15, lid 1, van de legge regionale della Lombardia [nr. 26] van 12 december 2003, en dus bindende kracht
heeft met als gevolg dat ook gegadigden die geen kapitaalvennootschappen zijn, aan de aanbestedingen kunnen deelnemen?
2)      Ingeval het Hof van oordeel is dat de hierboven genoemde bepaling geen fundamenteel beginsel van gemeenschapsrecht bevat,
vormt de regel van artikel 4, lid 1, van richtlijn [2004/18], of de overeenkomstige regel van artikel 26, lid 2, van richtlijn
[92/50] (ingeval deze laatste de relevante regeling wordt geacht), dan veeleer een stilzwijgend uitvloeisel van het beginsel
van mededinging, in samenhang met de beginselen van bestuurlijke transparantie en non-discriminatie op grond van nationaliteit,
of een van het beginsel van mededinging afgeleid beginsel, en heeft het als zodanig rechtstreekse werking en voorrang boven
eventueel daarmee strijdige nationale bepalingen waarmee de lidstaten overheidsopdrachten voor de uitvoering van werken regelen
die niet onder de rechtstreekse werking van het gemeenschapsrecht vallen?
3)      Zijn de bepalingen van artikel 113, lid 5, van decreto legislativo nr. 267/2000 en van de artikelen 2, lid 6, en 15, lid 1,
van de legge regionale [nr. 26] van 12 december 2003 in overeenstemming met de beginselen van gemeenschapsrecht die zijn neergelegd
in de artikelen 39 [EG] (vrij verkeer van werknemers binnen de Gemeenschap), 43 [EG] (vrijheid van vestiging), en 48 [EG]
en 81 [EG] (mededingingsregelingen) [...], en dienen derhalve, ingeval wordt geoordeeld dat de genoemde nationale bepalingen
hiermee strijdig zijn, deze laatste buiten toepassing te worden gelaten, als indruisend tegen gemeenschapsbepalingen die rechtstreekse
werking en voorrang boven de nationale bepalingen hebben?
4)      Zijn de bepalingen van artikel 113, lid 5, van decreto legislativo nr. 267/2000 en van de artikelen 2, lid 6, en 15, lid 1,
van de legge regionale nr. [26] van 12 december 2003 in overeenstemming met artikel 9, lid 1, van richtlijn [75/442], of met
de overeenkomstige bepaling van artikel 7, lid 2, van richtlijn [2006/12] van 5 april 2006 (ingeval deze laatste de relevante
regeling wordt geacht), waarin respectievelijk is bepaald dat ‚[...] iedere inrichting of onderneming die de in bijlage II
A [bij richtlijn 75/442] bedoelde handelingen verricht, een vergunning [moet] hebben van de in artikel 6 [van die richtlijn]
bedoelde bevoegde instantie’ en dat ‚[d]e in lid 1 [van artikel 7 van richtlijn 2006/12] bedoelde plannen [voor het beheer
van afvalstoffen] bijvoorbeeld [kunnen] behelzen: a) de natuurlijke of rechtspersonen die gemachtigd zijn afvalstoffen te
beheren [...]’?”

Beantwoording van de prejudiciële vragen

De eerste en de tweede vraag
16     Vooraf zij opgemerkt dat volgens vaste rechtspraak in het kader van de procedure van artikel 234 EG, die op een duidelijke
afbakening van de taken van de nationale rechterlijke instanties en van het Hof berust, elke beoordeling van de feiten tot
de bevoegdheid van de nationale rechter behoort (zie onder meer arresten van 16 juli 1998, Dumon en Froment, C‑235/95, Jurispr.
blz. I‑4531, punt 25; 11 juli 2006, Chacón Navas, C‑13/05, Jurispr. blz. I‑6467, punt 32, en 8 november 2007, ING. AUER, C‑251/06,
nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 19).
17     In dit verband blijkt uit het verzoek om een prejudiciële beslissing, met name uit de eerste en de tweede vraag, dat de verwijzende
rechterlijke instantie zich op de premisse baseert dat de in het hoofdgeding aan de orde zijnde opdracht onder een van de
communautaire richtlijnen inzake overheidsopdrachten voor dienstverlening valt, te weten richtlijn 92/50 dan wel richtlijn
2004/18. Deze premisse wordt bovendien ondersteund door aan het Hof overgelegde gegevens, zoals besluit nr. 53, waarvan de
tekst bij de opmerkingen van Frigerio is gevoegd en waaruit blijkt dat de waarde van de opdracht in het hoofdgeding de toepassingsdrempel
van deze richtlijnen overschrijdt. Voorts blijkt uit de ter terechtzitting gemaakte opmerkingen dat de tegenprestatie voor
deze opdracht wordt verstrekt door de Comune di Triuggio, zodat deze opdracht niet als een dienstverleningsconcessie kan worden
gekwalificeerd.
18     In die omstandigheden dient te worden vastgesteld dat, gelet op het feit dat voormeld besluit van 29 november 2005 dateert,
richtlijn 92/50 ratione materiae en ratione temporis op de feiten in het hoofdgeding van toepassing is.
19     Derhalve dienen de eerste en de tweede prejudiciële vraag, die samen moeten worden onderzocht, aldus opnieuw te worden geformuleerd
dat de verwijzende rechterlijke instantie primair wenst te vernemen of artikel 26, lid 2, van richtlijn 92/50 zich verzet
tegen nationale bepalingen als die aan de orde in het hoofdgeding, volgens welke in een procedure voor het plaatsen van overheidsopdrachten
voor dienstverlening enkel offertes mogen worden ingediend door belanghebbenden die de rechtsvorm van een kapitaalvennootschap
hebben. Subsidiair heeft deze rechterlijke instantie twijfels over de gevolgen van een eventueel bevestigend antwoord voor
de uitlegging en de toepassing van het nationale recht.
20     Volgens artikel 26, lid 2, van richtlijn 92/50 mogen de aanbestedende diensten gegadigden of inschrijvers die krachtens de
wetgeving van de lidstaat waarin zij zijn gevestigd, gerechtigd zijn een bepaalde dienst te verlenen, niet afwijzen louter
op grond van het feit dat zij krachtens de wetgeving van de lidstaat waarin de opdracht wordt gegund, een natuurlijke persoon
dan wel een rechtspersoon zouden moeten zijn.
21     Uit deze bepaling volgt dat de aanbestedende diensten gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de betrokken
lidstaat gerechtigd zijn de betrokken dienst te verlenen, evenmin van een aanbestedingsprocedure mogen uitsluiten louter op
grond dat hun rechtsvorm niet met een bepaalde categorie van rechtspersonen overeenkomt.
22     Hieruit volgt dat voormelde bepaling zich verzet tegen elke nationale wettelijke regeling die gegadigden of inschrijvers die
krachtens de wetgeving van de betrokken lidstaat gerechtigd zijn de betrokken dienst te verlenen, uitsluit van de gunning
van overheidsopdrachten voor dienstverlening waarvan de waarde de toepassingsdrempel van richtlijn 92/50 overschrijdt, louter
op grond dat die gegadigden of inschrijvers niet de rechtsvorm hebben die met een bepaalde categorie van rechtspersonen overeenkomt.
23     Bijgevolg zijn nationale bepalingen als die aan de orde in het hoofdgeding, op grond waarvan opdrachten voor lokale openbare
diensten van economisch belang waarvan de waarde de toepassingsdrempel van richtlijn 92/50 overschrijdt, enkel kunnen worden
gegund aan kapitaalvennootschappen, niet verenigbaar met artikel 26, lid 2, van deze richtlijn.
24     Met betrekking tot de feiten die in het hoofdgeding aan de orde zijn, blijkt uit het dossier dat Frigerio het beroep in het
hoofdgeding heeft ingesteld als leider van een tijdelijk consortium van ondernemingen, dat tussen 1 januari 1996 en 30 juni
2006 de stedelijke milieuzorg van de Comune di Triuggio heeft beheerd.
25     In dit verband dient tevens te worden gepreciseerd dat uit artikel 26, lid 1, van richtlijn 92/50 eveneens volgt dat de aanbestedende
diensten niet van combinaties of consortiums van dienstverleners mogen verlangen dat zij met het oog op de inschrijving een
bepaalde rechtsvorm aannemen.
26     Bovendien wordt voor het Hof niet betwist dat Frigerio naar Italiaans recht gerechtigd was om de dienst van stedelijke milieuzorg
te verrichten in haar rechtsvorm, namelijk als vennootschap onder firma. In dit verband wijst de verwijzende rechterlijke
instantie er onder meer op dat Frigerio is ingeschreven in het register van personen die activiteiten op het gebied van afvalstoffen
mogen uitoefenen.
27     Zoals in punt 19 van het onderhavige arrest is opgemerkt, heeft de verwijzende rechterlijke instantie subsidiair eveneens
twijfels over de gevolgen van de vaststelling dat nationale bepalingen als die aan de orde in het hoofdgeding indruisen tegen
richtlijn 92/50.
28     Volgens vaste rechtspraak dient de nationale rechter een bepaling van nationaal recht met volledige gebruikmaking van de hem
door het nationale recht toegekende beoordelingsvrijheid in overeenstemming met de eisen van het gemeenschapsrecht uit te
leggen en toe te passen. Indien een dergelijke conforme toepassing onmogelijk is, is de nationale rechter gehouden het gemeenschapsrecht
in volle omvang toe te passen en de door dit recht aan particulieren toegekende rechten te beschermen, waarbij hij zo nodig
elke strijdige bepaling van nationaal recht buiten toepassing dient te laten (zie in die zin arresten van 4 februari 1988,
Murphy e.a., 157/86, Jurispr. blz. 673, punt 11, en 11 januari 2007, ITC, C‑208/05, Jurispr. blz. I‑181, punten 68 en 69).
29     Gelet op het voorgaande moeten de eerste en de tweede vraag aldus worden beantwoord dat artikel 26, leden 1 en 2, van richtlijn
92/50 zich verzet tegen nationale bepalingen als die aan de orde in het hoofdgeding, die gegadigden of inschrijvers die krachtens
de wetgeving van de betrokken lidstaat gerechtigd zijn de betrokken dienst te verlenen, combinaties of consortiums van dienstverleners
daaronder begrepen, beletten offertes in te dienen in een procedure voor het plaatsen van een overheidsopdracht voor dienstverlening
waarvan de waarde de toepassingsdrempel van richtlijn 92/50 overschrijdt, louter op grond dat deze gegadigden of inschrijvers
niet de rechtsvorm hebben die overeenkomt met een bepaalde categorie van rechtspersonen, namelijk kapitaalvennootschappen.
Het staat aan de nationale rechter een bepaling van nationaal recht met volledige gebruikmaking van de hem door het nationale
recht toegekende beoordelingsvrijheid in overeenstemming met de eisen van het gemeenschapsrecht uit te leggen en toe te passen
en, voor zover een dergelijke conforme uitlegging onmogelijk is, elke bepaling van nationaal recht die in strijd is met deze
eisen, buiten toepassing te laten.

De derde en de vierde prejudiciële vraag
30     Met zijn derde en vierde vraag wenst de verwijzende rechterlijke instantie in wezen te vernemen of nationale bepalingen als
die aan de orde in het hoofdgeding in overeenstemming zijn met de artikelen 39 EG, 43 EG, 48 EG en 81 EG en met richtlijn
75/442 en richtlijn 2006/12.
31     Aangezien, zoals uit punt 18 van het onderhavige arrest blijkt, de feiten in het hoofdgeding binnen de werkingssfeer van richtlijn
92/50 vallen, en nu de uitlegging van deze richtlijn de elementen oplevert die noodzakelijk zijn om de verwijzende rechterlijke
instantie in staat te stellen, de bij haar aanhangige zaak af te doen, zou onderzoek van de bovengenoemde communautaire bepalingen
van louter hypothetisch belang zijn. Derhalve hoeven volgens vaste rechtspraak de derde en de vierde vraag niet te worden
beantwoord (zie in die zin arresten van 22 november 2005, Mangold, C‑144/04, Jurispr. blz. I‑9981, punten 36 en 37, en 4 juli
2006, Adeneler e.a., C‑212/04, Jurispr. blz. I‑6057, punten 42 en 43).

Kosten
32     Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale
rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof
gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof van Justitie (Vierde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 26, leden 1 en 2, van richtlijn 92/50/EEG van de Raad van 18 juni 1992 betreffende de coördinatie van de procedures
voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening, zoals gewijzigd bij richtlijn 2001/78/EG van de Commissie
van 13 september 2001, verzet zich tegen nationale bepalingen als die aan de orde in het hoofdgeding,
die gegadigden of inschrijvers die krachtens de wetgeving van de betrokken lidstaat gerechtigd zijn de betrokken dienst te
verlenen, combinaties of consortiums van dienstverleners daaronder begrepen, beletten offertes in te dienen in een procedure
voor het plaatsen van een overheidsopdracht voor dienstverlening waarvan de waarde de toepassingsdrempel van richtlijn 92/50
overschrijdt, louter op grond dat deze gegadigden of inschrijvers niet de rechtsvorm hebben die overeenkomt met een bepaalde
categorie van rechtspersonen, namelijk kapitaalvennootschappen. Het staat aan de nationale rechter een bepaling van nationaal
recht met volledige gebruikmaking van de hem door het nationale recht toegekende beoordelingsvrijheid in overeenstemming met
de eisen van het gemeenschapsrecht uit te leggen en toe te passen en, voor zover een dergelijke conforme uitlegging onmogelijk
is, elke bepaling van nationaal recht die in strijd is met deze eisen, buiten toepassing te laten.
ondertekeningen
*
Procestaal: Italiaans.