CELEX: 62001TJ0289
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Σύστημα αποκομιδής και ανακυκλώσεως συσκευασιών που διατίθενται στο εμπόριο στη Γερμανία και φέρουν τον λογότυπο Der Grüne Punkt
Απόφαση περί απαλλαγής
Υποχρεώσεις επιβληθείσες από την Επιτροπή προς διασφάλιση του ανταγωνισμού
Αποκλειστικότητα χορηγηθείσα από τον εκμεταλλευόμενο το σύστημα στις αντισυμβαλλόμενες επιχειρήσεις αποκομιδής
Περιορισμός του ανταγωνισμού
Ανάγκη διασφαλίσεως της προσβάσεως των ανταγωνιστών στις εγκαταστάσεις αποκομιδής που χρησιμοποιεί ο εκμεταλλευόμενος το σύστημα
Δεσμεύσεις που υιοθέτησε ο εκμεταλλευόμενος το σύστημα

του Bundesgerichtshof (ομοσπονδιακό δικαστήριο, Γερμανία), της 15ης Μαρτίου 2001, για το οποίο οι παραγωγοί και οι
διανομείς δείχνουν συμμετοχή στο σύστημα DSD με την επικόλληση του σήματος στις συσκευασίες τους]. Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα
προβάλλει ότι η από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής προσβάλλει το συλλογικό και ατομικό σήμα Der Grüne Punkt, στο
μέτρο που ο καταναλωτής γνωρίζει, από τη διαφήμιση, ότι οι συσκευασίες που φέρουν το σήμα αυτό συμμετέχουν στο σύστημα DSD
και όχι σε ανταγωνιστικό σύστημα και οι συσκευασίες αυτές πρέπει να διατίθενται μέσω των εγκαταστάσεων αποκομιδής του συστήματος
DSD, οι οποίες γενικά φέρουν επίσης το σήμα Der Grüne Punkt. Όμως, στην περίπτωση της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων
αποκομιδής, η οργάνωση για την ανάληψη και την ανακύκλωση των συσκευασιών που συλλέγει το σύστημα DSD πραγματοποιείται εν
μέρει, –αντίθετα από ό,τι αναμένει ο καταναλωτής– από τους ανταγωνιστές της DSD. Η από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής
που ανήκουν στο σύστημα DSD θα έχει επομένως ως αποτέλεσμα την εξαπάτηση των καταναλωτών.
180   Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι η πρώτη υποχρέωση της επιβάλλει να ενθαρρύνει τον ανταγωνισμό παραχωρώντας στους ανταγωνιστές
της δωρεάν υποχρεωτική άδεια εκμεταλλεύσεως του σήματος Der Grüne Punkt που επικολλάται στις εγκαταστάσεις αποκομιδής. Όμως,
μια τέτοια άδεια εκμεταλλεύσεως είναι παράνομη διότι παραβιάζει τις αρχές που έχουν εφαρμογή στον τομέα αυτόν [άρθρο 21 της
συμφωνίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (ADPIC), της 15ης Απριλίου 1994 (παράρτημα 1 Γ
της συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου), που εγκρίθηκε με την απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου, της
22ας Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς
διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994) (ΕΕ L 336, σ. 1, 214) και γνωμοδότηση του Δικαστηρίου της 15ης Νοεμβρίου
1994 (γνωμοδότηση 1/94, Συλλογή 1994, σ. Ι-5267).
181   Προκαταρκτικά, η Επιτροπή παρατηρεί ότι ορισμένες αιτιάσεις που προβάλλει η προσφεύγουσα δεν σκοπούν τη σύμβαση παροχής υπηρεσιών,
η οποία αποτελεί το αντικείμενο της προσβαλλόμενης αποφάσεως, αλλά τη σύμβαση για τη χρήση του λογοτύπου, που αποτελεί το
αντικείμενο της αποφάσεως 2001/463, και οι οποίες, επομένως, δεν μπορούν να εξεταστούν στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η προσφεύγουσα φαίνεται να θέλει να αντλήσει δικαίωμα αποκλειστικότητας για τη χρήση των εγκαταστάσεων
αποκομιδής λόγω του ότι επιτρέπει στον ιδιοκτήτη τους να επικολλά στις εγκαταστάσεις του τον λογότυπο Der Grüne Punkt, πράγμα
που δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Συγκεκριμένα, τούτο θα σήμαινε επομένως ότι η επιχείρηση αποκομιδής η οποία επικολλά τον λογότυπο
Der Grüne Punkt σε φορτηγό συλλογής των συσκευασιών δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το φορτηγό αυτό παρά μόνον για λογαριασμό
του συστήματος DSD και όχι για τη μεταφορά άλλων απορριμμάτων. Όμως, όχι μόνον η σύμβαση παροχής υπηρεσιών δεν περιλαμβάνει
διάταξη που μπορεί να στηρίξει τη συλλογιστική αυτή, αλλά οι απαντήσεις που έδωσαν οι επιχειρήσεις αποκομιδής σε αιτήσεις
παροχής πληροφοριών εκ μέρους της Επιτροπής καταδεικνύουν, ειδικότερα, ότι οι επιχειρήσεις αυτές χρησιμοποιούν τα οχήματά
τους για άλλες παραγγελίες. Η προσφεύγουσα δεν μπορεί επομένως να επικαλείται το δικαίωμα αποκλειστικότητας που προβάλλει.
Εξάλλου, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ο καταναλωτής δεν εξαπατάται όταν ρίχνει μια συσκευασία που φέρει τον λογότυπο Der Grüne
Punkt σε εγκατάσταση αποκομιδής που εμπίπτει στο σύστημα DSD, εφόσον το ζήτημα της από κοινού χρήσεως δεν έχει επίπτωση στη
συμπεριφορά του καταναλωτή. Επιπλέον, ο τελικός αποδέκτης της υπηρεσίας αναλήψεως και ανακυκλώσεως που προτείνει το σύστημα
DSD δεν είναι ο καταναλωτής, αλλά ο παραγωγός ή ο διανομέας των συσκευασιών. Επομένως, δεν υπάρχει απόδειξη ότι η φερόμενη
εξαπάτηση που επικαλείται η προσφεύγουσα προσβάλλει το σήμα Der Grüne Punkt.
182   Όσον αφορά την υποχρεωτική άδεια εκμεταλλεύσεως, η Επιτροπή προβάλλει ότι η προσφεύγουσα παραλείπει να διευκρινίσει σε ποιόν
η απόφαση την υποχρεώνει να παραχωρήσει την άδεια εκμεταλλεύσεως. Η προσφεύγουσα εξακολουθεί να είναι ελεύθερη να επιτρέπει
στις επιχειρήσεις αποκομιδής να χρησιμοποιούν το σήμα της επικολλώντας τούτο στους κάδους τους, ή ακόμη να τους συστήνει τούτο,
και επίσης να αποσύρει από αυτούς την έγκριση αυτή.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
183   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι η πρώτη υποχρέωση παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας διότι η από κοινού χρήση
προσβάλλει το σήμα Der Grüne Punkt, το οποίο επιτρέπει να διακρίνονται οι υπηρεσίες της από εκείνες που προτείνουν οι άλλες
επιχειρήσεις. Εφόσον διαθέτουν τη δυνατότητα προσβάσεως στις εγκαταστάσεις αποκομιδής που δημιούργησαν οι επιχειρήσεις αποκομιδής,
τις οποίες χρησιμοποιεί ήδη το σύστημα DSD, τα ανταγωνιστικά της DSD συλλογικά συστήματα επωφελούνται έτσι από τη φήμη του
σήματος αυτού στους τελικούς καταναλωτές και οι τελευταίοι εξαπατούνται αποθέτοντας τις συσκευασίες τους στις εγκαταστάσεις
τις οποίες θεωρούν ως εξυπηρετούσες το σύστημα DSD και όχι το ανταγωνιστικό σύστημα.
184   Πρέπει ωστόσο να γίνει δεκτό ότι η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει.
185   Πρώτον, η σύμβαση παροχής υπηρεσιών δεν εμποδίζει την συμβεβλημένη με την DSD επιχείρηση αποκομιδής να προτείνει τις εγκαταστάσεις
της αποκομιδής σε σύστημα ανταγωνιστικό του συστήματος DSD. Συγκεκριμένα, κατά τους όρους της συμβάσεως παροχής υπηρεσιών,
αναφέρεται μόνον ότι «με τις δράσεις της για την προώθηση του συστήματος, η επιχείρηση αποκομιδής θα επικολλά κατά πρόσφορο
και εμφανή τρόπο τον λογότυπο Der Grüne Punkt που παρέχει η DSD, για παράδειγμα, τυπώνοντάς το στα επιστολόχαρτα, τα διαφημιστικά
μέσα και τους κάδους αποκομιδής· ο λογότυπος θα εμφαίνεται επίσης στα οχήματα και στους εξοπλισμούς που χρησιμοποιούνται στο
πλαίσιο εκμεταλλεύσεως του συστήματος» (άρθρο 2, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, τέταρτη περίοδος) και, «η χρήση του λογοτύπου
Der Grüne Punkt είναι δωρεάν για την επιχείρηση αποκομιδής» (άρθρο 2, παράγραφος 5, τρίτο εδάφιο, πρώτη περίοδος). Το γεγονός
ότι η DSD επιτρέπει στην επιχείρηση αποκομιδής να επικολλά δωρεάν τον λογότυπο Der Grüne Punkt στις εγκαταστάσεις της αποκομιδής
δεν αρκεί ώστε η DSD να διεκδικεί την αποκλειστική χρήση αυτών των εγκαταστάσεων. Αντιθέτως, από τη σύμβαση παροχής υπηρεσιών
προκύπτει ότι η επικόλληση του λογοτύπου αυτού δεν έχει άλλη σημασία παρά μόνον να δείχνει «για σκοπούς προωθήσεως» ότι η
εν λόγω εγκατάσταση συμμετέχει στο σύστημα DSD.
186   Επομένως, οι διατάξεις της συμβάσεως παροχής υπηρεσιών σχετικά με το σήμα Der Grüne Punkt δεν επιτρέπουν να καταδειχθεί ότι
η επικόλληση του σήματος αυτού στην εγκατάσταση αποκομιδής έχει ως αποτέλεσμα να εμποδίζει τη χρήση της εγκαταστάσεως αυτής
για άλλους σκοπούς.
187   Δεύτερον, καμιά διάταξη του διατάγματος για τις συσκευασίες δεν επιβάλλει να εξακριβώνονται οι εγκαταστάσεις αποκομιδής βάσει
του χρησιμοποιούμενου συστήματος. Κατά μείζονα λόγο, καμιά διάταξη του διατάγματος δεν επιτρέπει τον ισχυρισμό ότι οι εγκαταστάσεις
αποκομιδής που εξακριβώνονται κατ’ αυτόν τον τρόπο πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά από ένα μόνο σύστημα, για να μην
εξαπατάται ο καταναλωτής ως προς την ταυτότητα του συστήματος που αναλαμβάνει και ανακυκλώνει τη συσκευασία που αποθέτει σ’
αυτό. Εξάλλου, όσον αφορά τη σημασία που πρέπει να δοθεί στην επικόλληση του λογοτύπου Der Grüne Punkt στις συσκευασίες –μια
από τις δυνατότητες που προσφέρει το σημείο 4, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, του παραρτήματος I του άρθρου 6 του διατάγματος
για να επιτρέπει στον καταναλωτή να εξακριβώνει τη συμμετοχή της οικείας συσκευασίας σε συλλογικό σύστημα (βλ. σκέψη 6)–,
το Πρωτοδικείο έκρινε, με την απόφαση T‑151/01, DSD κατά Επιτροπής, σκέψη 133, ότι, εφόσον τα ποσοστά ανακυκλώσεως που προβλέπει
το διάταγμα επιτυγχάνονται και η κατανομή των ποσοτήτων των συσκευασιών μεταξύ συστημάτων γίνεται με βάση τον όγκο των οικείων
υλικών και όχι σε συνάρτηση με τις συσκευασίες ως τέτοιες, ανεξαρτήτως του αν φέρουν ή όχι τον λογότυπο Der Grüne Punkt, ο
λογότυπος δεν έχει τον ρόλο και τη σημασία που του αποδίδει η προσφεύγουσα. Έτσι, ο παραγωγός ή ο διανομέας συσκευασιών, ο
οποίος αποφασίζει να αναθέσει στην DSD την ανάληψη και την ανακύκλωση μέρους των συσκευασιών που διαθέτει στην αγορά στη Γερμανία
και να διασφαλίσει την ανάληψη και την ανακύκλωση του υπόλοιπου αυτών των συσκευασιών αυτός ο ίδιος, μέσω συστήματος ίδιας
διάθεσης, είτε να την αναθέσει σε άλλο συλλογικό σύστημα, οφείλει μόνο να κατανείμει τις ποσότητες υλικών μεταξύ των διαφόρων
οικείων συστημάτων χωρίς να φροντίζει να καθορίζει συγκεκριμένα τη συμπεριφορά του τελικού καταναλωτή, αντίθετα προς ό,τι
ισχυρίζεται η προσφεύγουσα.
188   Στο πλαίσιο αυτό, οι διατάξεις του διατάγματος δεν επιτρέπουν να καταδειχθεί ότι η επικόλληση του σήματος Der Grüne Punkt
στην εγκατάσταση αποκομιδής ή στη συσκευασία που προορίζεται να αναληφθεί από το σύστημα DSD έχει ως αποτέλεσμα να εμποδίζει
την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής.
189   Τρίτον, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι από τον φάκελο προκύπτει ότι οι εγκαταστάσεις αποκομιδής που χρησιμοποιεί το
σύστημα DSD δεν φέρουν όλες τον λογότυπο Der Grüne Punkt. Είναι επομένως θεμιτή η σκέψη ότι, στο στάδιο αποθέσεως των συσκευασιών
στις εγκαταστάσεις αποκομιδής, οι ιδιώτες καταναλωτές δεν συνδέουν τις εγκαταστάσεις αυτές με το σήμα Der Grüne Punkt, αλλά
με το είδος της συσκευασίας (συσκευασία πωλήσεως) και ιδίως το είδος του υλικού από τα οποία αποτελούνται οι συσκευασίες (ελαφρά
υλικά, χαρτί/χαρτόνι, γυαλί, κ.λπ.) που πρέπει να αποτεθούν στα διάφορα είδη εγκαταστάσεων αποκομιδής. Συναφώς, η προσφεύγουσα
δεν αποδεικνύει ότι ο καταναλωτής αποδίδει σημασία στο γεγονός ότι η DSD, και όχι άλλο συλλογικό σύστημα, είναι υπεύθυνη για
την ανάληψη και τη διαχείριση μιας συσκευασίας. Ο καταναλωτής μπορεί, ασφαλώς, να μεριμνά για το περιβάλλον, αλλά, στο μέτρο
που όλα τα συλλογικά συστήματα υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις, το ζήτημα ποιο σύστημα ασχολείται συγκεκριμένα με την ανάληψη
και την ανακύκλωση δεν φαίνεται καθοριστικό. Όμως, καμιά από τις υποχρεώσεις αυτές δεν θίγεται από την από κοινού χρήση των
υφισταμένων εγκαταστάσεων αποκομιδής. Ομοίως, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι οι συσκευασίες από χαρτί και χαρτόνι συλλέγονται
στις ίδιες εγκαταστάσεις όπως και τα έντυπα (εφημερίδες και περιοδικά) που ανήκουν στις κοινότητες και όχι στο σύστημα DSD.
Δεν ισχυρίζεται, επί του σημείου αυτού, ότι οι ιδιώτες καταναλωτές θεωρούν, λόγω του ότι ενδεχομένως επικολλάται το σήμα Der
Grüne Punkt στις εγκαταστάσεις αυτές, ότι το σύστημα DSD αναλαμβάνει την ευθύνη της αποκομιδής και της ανακυκλώσεως των εντύπων.
190   Κατά συνέπεια, μπορεί να φαίνεται επαρκές, για να αποφευχθεί κάθε κίνδυνος συγχύσεως για τον καταναλωτή, να εμφαίνεται στις
από κοινού χρησιμοποιούμενες εγκαταστάσεις αποκομιδής ότι οι συσκευασίες αναλαμβάνονται για λογαριασμό του συστήματος DSD
και για λογαριασμό ενός ή περισσοτέρων άλλων ανταγωνιστικών συστημάτων, χωρίς ωστόσο να χρειάζεται να απαγορευθεί κάθε κοινή
χρήση αυτών των εγκαταστάσεων αποκομιδής όπως απαιτεί η προσφεύγουσα.
191   Τέλος, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ούτε η πρώτη υποχρέωση ούτε οι τεχνικές δεσμεύσεις για την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων
αποκομιδής απαιτούν όπως οι ανταγωνιστές της DSD έχουν την έγκριση της τελευταίας για να χρησιμοποιούν το σήμα Der Grüne Punkt.
Είναι επίσης κατανοητό ότι οι από κοινού χρησιμοποιούμενες εγκαταστάσεις αποκομιδής στερούνται οποιουδήποτε λογοτύπου ή ενδείξεως
ή, αντιθέτως, κάθε σύστημα επιθέτει σ’ αυτές μια ένδειξη προς εξακρίβωσή του. Επομένως, δεν μπορεί να προβάλλεται ότι η πρώτη
υποχρέωση επιβάλλει στην DSD να χορηγεί στους ανταγωνιστές της δωρεάν υποχρεωτική άδεια εκμεταλλεύσεως του σήματος Der Grüne
Punkt.
192   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η πρώτη υποχρέωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογη καθόσον συνεπάγεται υπερβολική προσβολή
του ρόλου που διαδραματίζει το σήμα Der Grüne Punkt στο πλαίσιο του συστήματος DSD.
Ως προς την επίπτωση της πρώτης υποχρεώσεως στο δικαίωμα προσβάσεως στον εθνικό δικαστή
Επιχειρήματα των διαδίκων
193   Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι η πρώτη υποχρέωση της απαγορεύει να «εμποδίζει» τις επιχειρήσεις αποκομιδής να συνάπτουν συμβάσεις
για την κοινή χρήση με τους ανταγωνιστές της. Ένα τέτοιο εμπόδιο μπορεί να συνίσταται στο γεγονός ότι η DSD μπορεί να στραφεί
κατ’ αυτών των επιχειρήσεων αποκομιδής ενώπιον των αρχών ή των εθνικών δικαστηρίων προκειμένου να προβάλει το ασυμβίβαστο
της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων αποκομιδής προς το διάταγμα. Στην περίπτωση αυτή, η πρώτη υποχρέωση είναι ασυμβίβαστη
με το θεμελιώδες δικαίωμα προσβάσεως στη δικαιοσύνη που προβλέπει το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προάσπιση των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Μαΐου 1986, 222/84, Johnston, Συλλογή
1986, σ. 1651, σκέψεις 17 και 18· απόφαση του Πρωτοδικείου της 17ης Ιουλίου 1998, T‑111/96, ITT Promedia κατά Επιτροπής, Συλλογή
1998, σ. II‑2937, σκέψη 60).
194   Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η πρώτη υποχρέωση ουδόλως εμποδίζει την προσφεύγουσα να υποβάλει σε γερμανικό διοικητικό δικαστήριο
το ζήτημα του συμβατού της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων αποκομιδής προς το διάταγμα για τις συσκευασίες (βλ., υπό
την έννοια αυτή, αποφάσεις του Verwaltungsgerichtshof Kassel της 20ής Αυγούστου 1999, και του Verwaltungsgericht Gießen, της
31ης Ιανουαρίου 2001). Αντιθέτως, εναπόκειται στα κοινοτικά δικαιοδοτικά όργανα να εξετάζουν τη νομιμότητα της δεσμεύσεως
και των υποχρεώσεων.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
195   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι η πρώτη υποχρέωση την εμποδίζει να προβάλει ενώπιον των γερμανικών εθνικών δικαστηρίων
και αρχών ότι η από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής είναι αντίθετη προς το διάταγμα.
196   Όμως, η πρώτη υποχρέωση δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια αυτή. Επιβάλλει, πράγματι, στην DSD να μην εμποδίζει την από
κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής από τα ανταγωνιστικά συλλογικά συστήματα. Το Πρωτοδικείο έκρινε ανωτέρω ότι η υποχρέωση
αυτή ήταν σύμφωνη προς το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και το άρθρο 8 του κανονισμού 17 (βλ. σκέψη 151) διότι ήταν αναγκαία
για να επιτρέπει τη διατήρηση του ανταγωνισμού στις αγορές αποκομιδής των συσκευασιών από τους ιδιώτες καταναλωτές και την
οργάνωση για την ανάληψη και την ανακύκλωση των συσκευασιών από τους ιδιώτες καταναλωτές.
197   Πάντως, η πρώτη υποχρέωση δεν εμποδίζει την DSD να προσφύγει ενώπιον εθνικού δικαστηρίου ή εθνικής αρχής για να αντιταχθεί
στην από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής που της επιβλήθηκε στο πλαίσιο της αποφάσεως περί απαλλαγής. Επομένως,
η DSD διατηρεί τη δυνατότητα να αντιταχθεί στην από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της επικαλούμενη
την παράβαση του γερμανικού διατάγματος για τις συσκευασίες ή άλλες εθνικές διατάξεις. Πάντως, καίτοι η DSD διαθέτει τη δυνατότητα
αυτή, δεν μπορεί, ωστόσο, να αγνοήσει το γεγονός ότι η Επιτροπή μπορεί τότε να θεωρήσει ότι μια τέτοια πράξη παραβιάζει την
υποχρέωση που της επιβλήθηκε προς διασφάλιση της αποφάσεως περί απαλλαγής, τούτο δε σύμφωνα με τις διατάξεις του κοινοτικού
δικαίου που έχουν εφαρμογή. Επιπλέον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όταν τα εθνικά δικαστήρια αποφαίνονται επί συμφωνιών ή πρακτικών
που έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο αποφάσεως της Επιτροπής, δεν μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις αντίθετες από εκείνη της
Επιτροπής, ακόμη και αν η τελευταία αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την απόφαση που εξέδωσε το εθνικό δικαστήριο πρωτοδίκως (απόφαση
του Δικαστηρίου της 14ης Δεκεμβρίου 2000, C-344/98, Masterfoods και HB, Συλλογή 2000, σ. I-11369, σκέψη 52).
198   Το θεμελιώδες δικαίωμα προσβάσεως στη δικαιοσύνη που διεκδικεί η DSD δεν μπορεί, επομένως, να έχει ως συνέπεια να της επιτρέπει
να αγνοεί απόφαση εκδοθείσα βάσει του κοινοτικού δικαίου.
199   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η πρώτη υποχρέωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογη καθόσον στερεί την DSD από το δικαίωμα
να προσφύγει ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και αρχών.
5.
Συμπέρασμα ως προς τον πρώτο λόγο
200   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η πρώτη υποχρέωση απαγορεύει στην προσφεύγουσα να παρεμποδίζει την πρόσβαση των ανταγωνιστικών
συλλογικών συστημάτων στις εγκαταστάσεις αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της. Η υποχρέωση αυτή στηρίζεται στη βούληση της
Επιτροπής να διασφαλίζει την πρόσβαση των ανταγωνιστικών της DSD συστημάτων στην αγορά αποκομιδής από τους ιδιώτες καταναλωτές,
και κατά συνέπεια, στην αγορά οργανώσεως για την ανάληψη και την ανακύκλωση από τους ιδιώτες καταναλωτές. Κανένα επιχείρημα
που υπέβαλε η προσφεύγουσα στο πλαίσιο του πρώτου λόγου δεν είναι ικανό να αναιρέσει αυτό το συμπέρασμα.
201   Κατά συνέπεια, ο πρώτος λόγος πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του όσον αφορά τα συλλογικά συστήματα.
202   Εξάλλου, για να απαντήσει στα επιχειρήματα της DSD επί του σημείου αυτού, το Πρωτοδικείο θεωρεί αναγκαίο να υπομνήσει (βλ.
σκέψη 121) ότι η έννοια των «ανταγωνιστών της DSD» που χρησιμοποιείται για τον ορισμό του πεδίου εφαρμογής της πρώτης υποχρεώσεως
δεν σκοπεί τα μεμονωμένα συστήματα ή συστήματα ίδιας διάθεσης, δεδομένου ότι από την απόφαση προκύπτει ότι τα συστήματα αυτά
παρεμβαίνουν μόνο στην περιφέρεια των εν λόγω αγορών και διαθέτουν, στις περιπτώσεις επικαλύψεως, επαρκείς δυνατότητες προσβάσεως
σε επιχειρήσεις ή σε εγκαταστάσεις αποκομιδής διαφορετικές από εκείνες που χρησιμοποιεί το σύστημα DSD.
203   Κατά συνέπεια, εφόσον η πρώτη υποχρέωση δεν σκοπεί τα μεμονωμένα συστήματα ή συστήματα ίδιας διάθεσης, δεν συντρέχει λόγος
το Πρωτοδικείο να αποφανθεί περαιτέρω επί των επιχειρημάτων που προέβαλε ως προς το σημείο αυτό η προσφεύγουσα.
Β
–       Επί του δευτέρου λόγου, που αντλείται από το ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο α΄, της προσβαλλόμενης
αποφάσεως παραβαίνει το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ
1.
Επιχειρήματα των διαδίκων
204   Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι συλλέγει και ανακυκλώνει τις συσκευασίες σε ολόκληρο το γερμανικό έδαφος, περιλαμβανομένων και
των μη ελκυστικών αγροτικών περιοχών, τούτο δε προς διαφύλαξη του περιβάλλοντος. Υπενθυμίζει επίσης ότι το σύστημα DSD εγκρίθηκε
από τις αρμόδιες αρχές όλων των ομόσπονδων κρατών. Όμως, κατά την προσφεύγουσα, οι εγκρίσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα να
της αναθέτουν υπηρεσία γενικού οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 86, παράγραφος 2, ΕΚ. Συναφώς, η προσφεύγουσα
διευκρινίζει ότι το γεγονός ότι οποιοσδήποτε επιχειρηματίας ενός συλλογικού συστήματος μπορεί να εγκρίνεται από τις αρχές
ενός ομόσπονδου κράτους είναι χωρίς σημασία, δεδομένου ότι το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ αναφέρεται αποκλειστικά στην ανάληψη
υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος και όχι στην παρουσία ειδικών ή αποκλειστικών δικαιωμάτων κατά την έννοια του άρθρου
86, παράγραφος 1, ΕΚ. Στο πλαίσιο αυτό, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η εκπλήρωση των υποχρεώσεων εγγυήσεως που ανατέθηκαν
στην DSD (τακτική αποκομιδή σε ολόκληρη την επικράτεια, ποσοστό ανακυκλώσεως και απόδειξη των ποσοτικών ροών) απειλείται από
την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής που προβλέπει η πρώτη υποχρέωση, εφόσον τούτο εμπεριέχει τον κίνδυνο να
τεθεί υπό αμφισβήτηση η έγκριση του συστήματος DSD. Επιπλέον, μια τέτοια από κοινού χρήση οδηγεί σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού
εις βάρος της DSD επιτρέποντας στους ανταγωνιστές της να παρασιτίζουν το σύστημά της. Κατά συνέπεια, οι κανόνες ανταγωνισμού
που διαλαμβάνει το άρθρο 81 ΕΚ δεν πρέπει να έχουν εφαρμογή εν προκειμένω, στο μέτρο που θα εμπόδιζαν την εκπλήρωση της ειδικής
αποστολής που ανατέθηκε στην DSD.
205   Η Επιτροπή και η Landbell υπογραμμίζουν ότι η προσφεύγουσα δεν προσκομίζει κανένα αποδεικτικό στοιχείο για την απειλή που
αντιπροσωπεύει η από κοινού χρήση για τη δραστηριότητά της ή για τη φερόμενη αποστολή που εμπίπτει σε υπηρεσία γενικού οικονομικού
συμφέροντος, αφού αυτή η από κοινού χρήση ουδόλως ενοχλεί τις επιχειρήσεις αποκομιδής που χρησιμοποιεί η DSD. Η Landbell αναφέρει
επίσης ότι το γεγονός ότι εξυπηρετούνται οι μη ελκυστικές αγροτικές περιοχές αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της υπηρεσίας που
ζητούν οι πελάτες των συλλογικών συστημάτων, οι οποίοι ζητούν να επωφελούνται από την αποκομιδή σε ολόκληρη την οικεία γεωγραφική
περιφέρεια για να απαλλάσσονται από τις δικές τους υποχρεώσεις έναντι του διατάγματος.
2.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
206   Κατά το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ, οι επιχειρήσεις που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού οικονομικού
συμφέροντος υπόκεινται στους κανόνες της Συνθήκης, ιδίως στους κανόνες ανταγωνισμού, κατά το μέτρο που η εφαρμογή των κανόνων
αυτών δεν εμποδίζει νομικά ή πραγματικά την εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που τους έχει ανατεθεί. Το άρθρο αυτό ορίζει
επίσης ότι η ανάπτυξη των συναλλαγών δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Κοινότητας.
207   Εν προκειμένω, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η προσφεύγουσα είναι επιφορτισμένη με υπηρεσία γενικού
οικονομικού συμφέροντος κατά την έννοια του άρθρου 86, παράγραφος 2, ΕΚ, και τούτο όπως και όλα τα συλλογικά συστήματα τα
οποία έχουν εγκρίνει οι αρχές των ομόσπονδων κρατών, ωστόσο ο κίνδυνος να αναιρεθεί η αποστολή αυτή λόγω της προσβαλλόμενης
αποφάσεως δεν έχει αποδειχθεί.
208   Συγκεκριμένα, αντίθετα προς ό,τι διατείνεται η προσφεύγουσα στο πλαίσιο του παρόντος λόγου, το γεγονός ότι η DSD δεν μπορεί
να αμείβεται για παροχή για την οποία αποδείχθηκε ότι πραγματοποιήθηκε από άλλο σύστημα ουδόλως επιτρέπει να καταδειχθεί ότι
η προσβαλλόμενη απόφαση απειλεί την πραγματοποίηση, υπό οικονομικά αποδεκτούς όρους, της υπηρεσίας αναλήψεως και ανακυκλώσεως
που ανατέθηκε στο σύστημα DSD.
209   Ειδικότερα, κανένα στοιχείο του φακέλου δεν επιτρέπει να συναχθεί ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εμπεριέχει τον κίνδυνο να μην
επιτρέπει πλέον στην DSD να διενεργεί την τακτική αποκομιδή των συσκευασιών σε ολόκληρη τη γερμανική επικράτεια, να μην επιτυγχάνει
τα ποσοστά ανακυκλώσεως που επιβάλλει το διάταγμα ή να μην παρέχει την απόδειξη των ποσοτικών ροών που απαιτεί το εν λόγω
διάταγμα. Ομοίως, το Πρωτοδικείο συνήγαγε, στο πλαίσιο του πρώτου λόγου, ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η εφαρμογή της
πρώτης υποχρεώσεως εμπεριέχει τον κίνδυνο να οδηγήσει σε στρεβλώσεις του ανταγωνισμού εις βάρος της.
210   Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου λόγου, που αντλείται από το ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο β΄, της προσβαλλόμενης
αποφάσεως παραβαίνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ
211   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο β΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως (στο
εξής: η δεύτερη υποχρέωση), κατά την οποία «η DSD δεν θα μπορεί να απαιτεί από επιχειρήσεις αποκομιδής που έχουν συνάψει με
ανταγωνιστές της DSD συμβάσεις για την κοινή χρήση των κάδων και άλλων εγκαταστάσεων αποκομιδής και διαλογής των χρησιμοποιημένων
συσκευασιών πώλησης, να της αναφέρουν τις ποσότητες συσκευασιών που δεν έχουν συλλεγεί στο πλαίσιο του συστήματος DSD», παραβαίνει
το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ. Παραπέμπει, συναφώς, στα επιχειρήματα που ανέπτυξε προηγουμένως
στο πλαίσιο του πρώτου και του δεύτερου λόγου.
212   Εξάλλου, η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι, με το διάταγμα για τις συσκευασίες, οι γερμανικές αρχές τής επιβάλλουν να ανακυκλώνει
την «ποσότητα συσκευασιών που όντως συλλέγει» (βλ. τμήμα 1, παράγραφος 5, του παραρτήματος I του άρθρου 6 του διατάγματος
) και ότι, για να προσκομίσει τη σχετική απόδειξη αυτής της ποσότητας, ζητούν από τις επιχειρήσεις αποκομιδής να της αναφέρουν
κάθε μήνα τις «συλλεγείσες ποσότητες». Η δεύτερη υποχρέωση επιβάλλει, πάντως, στην DSD να μην απαιτεί από αυτές τις επιχειρήσεις
αποκομιδής να της παρέχουν τις σχετικές αποδείξεις για τις «ποσότητες συσκευασιών που δεν έχουν συλλεγεί στο πλαίσιο του συστήματος
DSD» στην περίπτωση της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων αποκομιδής. Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, η υποχρέωση αυτή
είναι αναγκαία «προκειμένου οι ανταγωνιστές της DSD να χρησιμοποιούν ελεύθερα και για λογαριασμό τους τις συσκευασίες που
συλλέγουν στο πλαίσιο αυτής της κοινής χρήσης των εγκαταστάσεων αποκομιδής» (αιτιολογική σκέψη 182 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).
Στο πλαίσιο αυτό, η προσφεύγουσα εκθέτει ότι το αντικείμενο της δεύτερης υποχρεώσεως είναι να διασφαλίζεται ότι, στην περίπτωση
της από κοινού χρήσεως, οι ποσότητες που συλλέγονται να μη χρησιμοποιούνται για να αποδεικνύονται οι ποσοτικές ροές που διαχειρίστηκε
η DSD, αλλά αντιθέτως, να καταλογίζονται στους ανταγωνιστές. Ωστόσο, η υποχρέωση αυτή δεν θα πρέπει να αποκλείει τη δυνατότητα
για την DSD να ζητεί από τις επιχειρήσεις αποκομιδής να της παρέχουν τα στοιχεία σχετικά με το σύνολο των συσκευασιών που
συλλέγονται στις εγκαταστάσεις αποκομιδής για να μπορεί να προσκομίσει την απόδειξη των συλλεγόμενων ποσοτήτων.
213   Το Πρωτοδικείο παρατηρεί, πρώτον, ότι η προσφεύγουσα δεν προβάλλει, με τον τρίτο λόγο, νέα ή ειδικά επιχειρήματα που μπορούν
να καταδείξουν σε τί η δεύτερη υποχρέωση παραβαίνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ. Υπό τις
συνθήκες αυτές, πρέπει να απορριφθεί ο τρίτος λόγος με το ίδιο σκεπτικό με εκείνο που εκτίθεται στο πλαίσιο του πρώτου και
δεύτερου λόγου.
214   Εξάλλου, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή και η DSD συμφώνησαν ως προς την ερμηνεία
που πρέπει να δοθεί στο περιεχόμενο της δεύτερης υποχρεώσεως που ορίζει το άρθρο 3, στοιχείο β΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως.
215   Έτσι, με βάση τις αγορεύσεις και τις απαντήσεις που έδωσαν οι διάδικοι στα ερωτήματα που υποβλήθηκαν κατά την επ’ ακροατηρίου
συζήτηση, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι καίτοι, κατά τους όρους της δεύτερης υποχρεώσεως, η DSD δεν μπορεί να ζητήσει από τις
επιχειρήσεις αποκομιδής να της παράσχουν τις σχετικές πληροφορίες ως προς τις ποσότητες συσκευασιών που έχουν συλλέξει στο
πλαίσιο ενός ανταγωνιστικού συλλογικού συστήματος, η DSD διατηρεί ωστόσο τη δυνατότητα να ζητήσει από τις επιχειρήσεις αυτές
να της παρέχουν τις αναγκαίες πληροφορίες ώστε αυτή να προσκομίσει την απόδειξη των ποσοτήτων που συλλέγονται με το σύστημα
DSD. Αυτό το δικαίωμα πληροφορήσεως προβλέπεται εξάλλου ρητά στην αιτιολογική σκέψη 175 της προσβαλλόμενης αποφάσεως.
216   Ερωτηθείσα επί του σημείου αυτού κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή ανέφερε ότι η δεύτερη υποχρέωση δεν εμπόδιζε
την προσφεύγουσα να γνωρίζει τη συνολική ποσότητα συσκευασιών που συλλέγουν οι επιχειρήσεις αποκομιδής ούτε το μερίδιο αυτών
των συσκευασιών που καταλογίζεται στην DSD, παρατηρώντας συγχρόνως ότι αυτό που προέχει είναι ουσιωδώς το γεγονός ότι η DSD
δεν επιδιώκει να οικειοποιηθεί τις ποσότητες συσκευασιών που συλλέγουν αυτές οι επιχειρήσεις αποκομιδής για λογαριασμό ενός
ανταγωνιστικού συστήματος. Αυτή η θέση της Επιτροπής είναι επίσης η θέση που δέχθηκε η προσφεύγουσα (βλ. σκέψη 212).
217   Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, πρέπει η δεύτερη υποχρέωση να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, αφενός, η DSD δεν μπορεί να απαιτεί
από τις επιχειρήσεις αποκομιδής, οι οποίες είναι αντισυμβαλλόμενοί της κατ’ εφαρμογή της συμβάσεως παροχής υπηρεσιών, να της
καταλογίζουν τις ποσότητες συσκευασιών που συλλέγουν για λογαριασμό ενός ανταγωνιστικού συστήματος, και αφετέρου, η υποχρέωση
αυτή δεν εμποδίζει την DSD να γνωρίζει τη συνολική ποσότητα συσκευασιών που συλλέγουν οι επιχειρήσεις αποκομιδής καθώς και
το μερίδιο αυτών των συσκευασιών που ανήκει στην DSD.

Επί του τέταρτου λόγου, που συνδέεται με το αίτημα ακυρώσεως της δεσμεύσεως που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 72 της
προσβαλλόμενης αποφάσεως και αντλείται από την προσβολή του θεμελιώδους δικαιώματος προσβάσεως στη δικαιοσύνη
1.
Επιχειρήματα των διαδίκων
218   Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει ότι, αιτήσει της Επιτροπής, ανέλαβε τη δέσμευση να «παραιτηθεί από απαιτήσεις περιορισμού της χρήσης
αυτής, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην απόφαση του [Landgericht της Κολωνίας] της 18ης Μαρτίου 1997 έναντι της VfW» (αιτιολογική
σκέψη 72 της προσβαλλόμενης αποφάσεως), κατόπιν δικαστικής διαδικασίας που κίνησε η DSD για να αντιταχθεί στη δωρεάν χρήση
των εγκαταστάσεων αποκομιδής του συστήματος DSD από τη VfW. Κατά την προσφεύγουσα, η δέσμευση αυτή είναι ασυμβίβαστη με το
θεμελιώδες δικαίωμα της ελεύθερης προσβάσεως στη δικαιοσύνη (απόφαση ITT Promedia κατά Επιτροπής, προαναφερθείσα, σκέψη 60).
Η παράβαση αυτή είναι ακόμη περισσότερο κατάφωρη αφού η αγωγή για να παύσει η δωρεάν χρήση που ασκεί η DSD κατά ενός των ανταγωνιστών
της δεν στερείται «προφανώς παντελώς ερείσματος» και επομένως, καταχρηστική βάσει του γερμανικού δικαίου (απόφαση ITT Promedia
κατά Επιτροπής, προαναφερθείσα, σκέψη 56). Συγκεκριμένα, από την απόφαση του Landgericht Köln προκύπτει ότι η DSD μπορούσε
εγκύρως να απαιτήσει δικαστικώς, βάσει του γερμανικού νόμου περί του αθέμιτου ανταγωνισμού, να μη χρησιμοποιεί η VfW δωρεάν
τις εγκαταστάσεις αποκομιδής που χρηματοδοτεί η DSD. Κατά την απόφαση αυτή, η από κοινού χρήση αυτών των εγκαταστάσεων αποκομιδής
χρειάζεται τη συναίνεση της DSD και την καταβολή ενός «είδους τέλους εκμεταλλεύσεως» απευθείας στην DSD.
219   Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τη Landbell, παρατηρεί ότι η προσφεύγουσα επικρίνει μια δέσμευση που υποβλήθηκε προς απάντηση
των παρατηρήσεων που απηύθυναν στην Επιτροπή αρκετοί τρίτοι, κατά τις οποίες η DSD, αντίθετα προς τη δέσμευση που παρατίθεται
στην αιτιολογική σκέψη 71 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, δεν επέτρεπε την ελεύθερη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις αποκομιδής των
αντισυμβαλλομένων της. Η Επιτροπή παρατηρεί ότι, καίτοι η προσφεύγουσα δεν μπορεί να εμποδίζει τις επιχειρήσεις αποκομιδής
να επιτρέπουν την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεών τους, δεν μπορεί ούτε να έχει το δικαίωμα να απαγορεύσει αυτή την από
κοινού χρήση σε ανταγωνιστή.
2.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
220   Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατόπιν της δημοσιεύσεως της ανακοινώσεως στην
Επίσημη Εφημερίδα
ανακοινώνουσας την πρόθεση της Επιτροπής να κρίνει ευνοϊκά τις διάφορες συμβάσεις σχετικά με το σύστημα DSD, αρκετοί ενδιαφερόμενοι
τρίτοι εκδηλώθηκαν για να αναφέρουν στην Επιτροπή ότι, αντίθετα προς τις δεσμεύσεις που ανέλαβε η DSD σ’ αυτό το στάδιο της
διοικητικής διαδικασίας όσον αφορά την προσφερόμενη δυνατότητα στους τρίτους να έχουν ελεύθερη πρόσβαση στις εγκαταστάσεις
αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της, η DSD αντιτίθεται δικαστικά στην από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αυτών. Έτσι, η απόφαση
του Landgericht Köln της 18ης Μαρτίου 1997 εκφράζει σαφώς τη βούληση της DSD να αντιτάσσεται σε μεμονωμένο σύστημα ή σύστημα
ίδιας διάθεσης, αυτό της VfW, η οποία επιθυμούσε να μπορεί να έχει δωρεάν πρόσβαση στις εγκαταστάσεις αποκομιδής που χρησιμοποιεί
το σύστημα DSD σε ορισμένα γερμανικά νοσοκομεία.
221   Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ανέφερε στην DSD, με έγγραφο της 21ης Αυγούστου 1997, ότι συμπεριφορά συνιστάμενη στην παρεμπόδιση
τρίτων να χρησιμοποιούν τις εγκαταστάσεις αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της μπορούσε να εμπίπτει στο άρθρο 82 ΕΚ και υπογράμμισε
τη σημασία που μπορούσε να έχει η συμπεριφορά αυτή σε σχέση με τη διαδικασία απαλλαγής, καθόσον, σύμφωνα με τον τέταρτο όρο
που διαλαμβάνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ, κοινοποιηθείσα συμφωνία για σκοπούς απαλλαγής δεν μπορεί να παρέχει τη δυνατότητα
καταργήσεως του ανταγωνισμού για σημαντικό τμήμα των οικείων προϊόντων.
222   Μετά τη λήψη αυτής της θέσεως, η DSD ανέλαβε την ακόλουθη δέσμευση –που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 72 της προσβαλλόμενης
αποφάσεως– προκειμένου να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες που εξέφρασε η Επιτροπή με το έγγραφο της 21ης Αυγούστου 1997:
«η [DSD] είναι πρόθυμη να παραιτηθεί από απαιτήσεις περιορισμού της χρήσης αυτής σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην απόφαση του
Landgericht της Κολωνίας της 18ης Μαρτίου 1997 έναντι της VfW και άλλων επιχειρήσεων. Επιφυλάσσεται ως προς το δικαίωμα να
απαιτεί την παροχή πληροφοριών και την καταβολή των σχετικών τελών από επιχειρήσεις διαχείρισης απορριμμάτων, συμβεβλημένες
με την [DSD].»
223   Συναφώς, δεν μπορεί να προβάλλεται ότι μια τέτοια δέσμευση συνιστά προσβολή του δικαιώματος της DSD να έχει πρόσβαση στη δικαιοσύνη.
Συγκεκριμένα, ελεύθερα η DSD πρότεινε τη δέσμευση αυτή στην Επιτροπή, τούτο δε προκειμένου να αποφύγει όπως το κοινοτικό αυτό
όργανο ενεργήσει κατόπιν του εγγράφου της 21ης Αυγούστου 1997. Επομένως, με δική της βούληση, σύμφωνα με την αρχή ότι είναι
δυνατόν να παραιτείται κάποιος από την προβολή ενός δικαιώματος που διαθέτει, και, με πλήρη γνώση του πράγματος, η DSD ανέφερε,
κατ’ ουσίαν, στην Επιτροπή ότι παραιτείται του δικαιώματος να προσφεύγει ενώπιον των γερμανικών δικαστηρίων για να αμφισβητήσει
τις συμφωνίες που μπορεί να συναφθούν μεταξύ των επιχειρήσεων αποκομιδής οι οποίες είχαν συνάψει σύμβαση παροχής υπηρεσιών
με την DSD και τα διάφορα συστήματα τα οποία μπορεί να ενδιαφέρονταν για την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων αποκομιδής
των επιχειρήσεων αυτών.
224   Άλλωστε, προέχει να παρατηρηθεί ότι η παραίτηση στην οποία προέβη η DSD με τη δέσμευση που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη
72 δεν έγινε χωρίς αντάλλαγμα εκ μέρους της Επιτροπής.
225   Έτσι, είναι αδιαμφισβήτητο ότι η Επιτροπή δεν κίνησε τη διαδικασία βάσει του άρθρου 82 ΕΚ, κατόπιν της δεσμεύσεως που ανέλαβε
η DSD, τούτο δε κατ’ αντίθεση προς ό,τι συνέβη με τη σύμβαση για τη χρήση του λογοτύπου, περίπτωση στην οποία η Επιτροπή κίνησε
μια τέτοια διαδικασία κατόπιν των παρατηρήσεων μετά την ανακοίνωση στην
Επίσημη Εφημερίδα,
που υπέβαλαν ενδιαφερόμενοι τρίτοι.
226   Δεν αμφισβητείται επίσης ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη τη δέσμευση που υπέβαλε η DSD για να μην εξετάσει πιο συγκεκριμένα την
ύπαρξη ενδεχομένου προβλήματος ανταγωνισμού όσον αφορά, για παράδειγμα, την πρόσβαση των μεμονωμένων συστημάτων ή συστημάτων
ίδιας διάθεσης στις εγκαταστάσεις αποκομιδής στα νοσοκομεία στη Γερμανία ή σε άλλα τμήματα της αγοράς. Πράγματι, μια τέτοια
ανάλυση μπορούσε να ήταν αναγκαία για να δώσει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να εξετάσει την επίπτωση που μπορούσε να έχει η
συμπεριφορά της DSD στο πλαίσιο της υποθέσεως που οδήγησε στην έκδοση της αποφάσεως του Landgericht Köln, της 18ης Μαρτίου
1997, στην ανάλυση της συμβάσεως παροχής υπηρεσιών στο πλαίσιο του άρθρου 81, παράγραφοι 1 και 3, ΕΚ. Εν προκειμένω, η ανάλυση
της Επιτροπής, επί του σημείου αυτού, είναι αόριστη, και τούτο έστω και αν η απόφαση αναφέρει ότι φαίνεται δυνατό για ένα
νοσοκομείο να έχει περισσότερες εγκαταστάσεις αποκομιδής (αιτιολογική σκέψη 128 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η διαπίστωση
αυτή δεν μπορεί να προδικάζει το αποτέλεσμα που μπορούσε να έχει ενδεχόμενη λεπτομερής ανάλυση των όρων ανταγωνισμού στον
τομέα της αποκομιδής των συσκευασιών που παραδίδονται στα νοσοκομεία.
227   Υπό τις συνθήκες αυτές, ορθώς η Επιτροπή έκρινε, βάσει του άρθρου 81, παράγραφος 3, ΕΚ και του άρθρου 8 του κανονισμού 17,
ότι δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί από τη δέσμευση που υπέβαλε η DSD όσον αφορά την πρόσβαση των συλλογικών συστημάτων στις
εγκαταστάσεις αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της DSD, αλλά όφειλε να προχωρήσει περισσότερο και να συνοδεύσει την απόφαση
περί απαλλαγής με υποχρέωση επιτρέπουσα να διασφαλίζεται ότι η σύμβαση παροχής υπηρεσιών δεν θα παρείχε τη δυνατότητα στην
DSD να καταργήσει τον ανταγωνισμό στις οικείες αγορές.
228   Επί του σημείου αυτού, το γεγονός ότι η πρώτη υποχρέωση δεν αφορά τα μεμονωμένα συστήματα ή συστήματα ίδιας διάθεσης διότι
δεν είναι αναγκαίο να διασφαλίζεται η πρόσβαση των συστημάτων αυτών στις εγκαταστάσεις αποκομιδής των αντισυμβαλλομένων της
DSD λόγω των εναλλακτικών λύσεων που προσφέρουν οι επιχειρήσεις αποκομιδής οι οποίες δεν συνήψαν σύμβαση παροχής υπηρεσιών
με την DSD (βλ. σκέψεις 120 έως 129 και αιτιολογική σκέψη 159 της προσβαλλόμενης αποφάσεως), δεν επιτρέπει να συναχθεί ότι
η δέσμευση που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 72 της προσβαλλόμενης αποφάσεως είναι παράνομη επειδή δεν αντιστοιχεί σε
πρόβλημα ανταγωνισμού που εξακριβώθηκε στο πλαίσιο της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Πράγματι, η δέσμευση αυτή αντιστοιχεί σε
λογική διαφορετική εκείνης που οδήγησε την Επιτροπή να θεσπίσει την πρώτη υποχρέωση. Ενώ η υποχρέωση αυτή έχει ως αντικείμενο
να διασφαλίζει την εκπλήρωση του τέταρτου όρου που διαλαμβάνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ, δηλαδή να διασφαλίζει ότι η
σύμβαση παροχής υπηρεσιών δεν θα καταργήσει τον ανταγωνισμό στις οικείες αγορές, η δέσμευση αποβλέπει απλώς στο να διευκολύνει
την εργασία της Επιτροπής όταν αυτή εκδίδει αρνητική πιστοποίηση ή απαλλαγή. Όμως, όπως αναφέρεται στις σκέψεις 225 και 226
ανωτέρω, η δέσμευση που υπέβαλε η DSD επέτρεψε στην Επιτροπή να αποφύγει την ανάλυση των ζητημάτων τα οποία μπορούσαν, καθεαυτά,
να θέσουν υπό αμφισβήτηση την προσβαλλόμενη απόφαση ή να οδηγήσουν στην κίνηση διαδικασίας βάσει του άρθρου 82 ΕΚ.
229   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η δέσμευση που ανέλαβε η προσφεύγουσα, που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 72 της προσβαλλόμενης
αποφάσεως, δεν προσβάλλει το δικαίωμά της προσβάσεως στη δικαιοσύνη, στο μέτρο που υιοθετήθηκε από την DSD με πλήρη γνώση,
προκειμένου να επιτύχει από την Επιτροπή όπως αυτή παύσει να εξετάζει τα ζητήματα τα οποία μπορούσαν να οδηγήσουν στην κίνηση
διαδικασίας βάσει του άρθρου 82 ΕΚ ή να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ανάλυσή της στο πλαίσιο του άρθρου 81 ΕΚ.
230   Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος πρέπει να απορριφθεί.
231   Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της καθόσον αυτή σκοπεί την πρώτη
και την δεύτερη υποχρέωση, το σύνολο της προσβαλλόμενης αποφάσεως ή απλώς τη δέσμευση που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη
72 της προσβαλλόμενης αποφάσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
232   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά
έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του αντιδίκου. Ωστόσο, κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας,
μεταξύ άλλων, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει ότι κάθε διάδικος θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα
σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων. Εν προκειμένω, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η ερμηνεία που δόθηκε στο περιεχόμενο της
πρώτης υποχρεώσεως, καθόσον αυτή σκοπεί μόνον τα ανταγωνιστικά της DSD συλλογικά συστήματα και όχι τα μεμονωμένα συστήματα
ή συστήματα ίδιας διάθεσης, και στο περιεχόμενο της δεύτερης υποχρεώσεως, ισοδυναμεί με μερική αποδοχή των αιτιάσεων που υπέβαλε
η προσφεύγουσα επί των σημείων αυτών. Κατά συνέπεια, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι προβαίνει σε δίκαιη εκτίμηση των εν προκειμένω
περιστάσεων κρίνοντας ότι η Επιτροπή θα φέρει το ένα τέταρτο των εξόδων της προσφεύγουσας και το ένα τέταρτο των εξόδων της.
Η προσφεύγουσα θα φέρει τα τρία τέταρτα των εξόδων της, τα τρία τέταρτα των εξόδων της Επιτροπής καθώς και τα έξοδα στα οποία
υποβλήθηκε η Landbell.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πρώτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η προσφεύγουσα, Der Grüne Punkt – Duales System Deutschland GmbH, φέρει τα τρία τέταρτα των εξόδων της, τα τρία τέταρτα των
εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Landbell AG Rückhol-Systeme.
3)
Η Επιτροπή φέρει το ένα τέταρτο των εξόδων της καθώς και το ένα τέταρτο των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η προσφεύγουσα.
García-Valdecasas
Cooke
Labucka
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Μαΐου 2007.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

J. D. Cooke
Πίνακας περιεχομένων
Νομικό πλαίσιο
Α –   Διάταγμα για την αποφυγή των απορριμμάτων από συσκευασίες
Β –   Συλλογικό σύστημα της Der Grόne Punkt – Duales System Deutschland GmbH, σύμβαση για τη χρήση του λογοτύπου και σύμβαση παροχής
υπηρεσιών
Ιστορικό της διαφοράς
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Α –   Επί της συμβατικής σχέσεως μεταξύ DSD και των επιχειρήσεων αποκομιδής
Β –   Εκτίμηση ως προς το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ
1.  Επί της ρήτρας αποκλειστικότητας υπέρ της επιχειρήσεως αποκομιδής
2.  Επί της προσβάσεως στις εγκαταστάσεις των επιχειρήσεων αποκομιδής
Γ –   Εκτίμηση ως προς το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ
Δ –   Υποχρεώσεις που επέβαλε η Επιτροπή στην απόφαση περί απαλλαγής
Ε –   Συμπεράσματα
ΣΤ – Διατακτικό
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Α –   Επί του πρώτου λόγου που αντλείται από το γεγονός ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο α΄, της προσβαλλόμενης
αποφάσεως παραβαίνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας
1.  Επί της ανάγκης να ληφθεί η συναίνεση της DSD στην περίπτωση της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων αποκομιδής
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
2.  Επί του πρώτου σκέλους, που αντλείται από την έλλειψη της ανάγκης της από κοινού χρήσεως των εγκαταστάσεων αποκομιδής
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
i) Ως προς την ανάγκη για την από κοινού χρήση για τα ανταγωνιστικά συλλογικά συστήματα
ii) Ως προς τη φερόμενη ανάγκη της από κοινού χρήσεως για τα μεμονωμένα συστήματα ή συστήματα ίδιας διάθεσης
3.  Επί του δευτέρου σκέλους, που αντλείται από την έλλειψη δυνατότητας να επιβληθεί υποχρέωση προκειμένου να θεραπευθεί ενδεχόμενη
παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ και του άρθρου 82 ΕΚ
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
i) Ως προς το παραδεκτό
ii) Ως προς την ουσία
4.  Επί του τρίτου σκέλους, που αντλείται από την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
α) Ως προς τη φερόμενη παράβαση του διατάγματος για τις συσκευασίες
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
β)     Ως προς τον κίνδυνο στρεβλώσεως του ανταγωνισμού εις βάρος της DSD
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
γ) Ως προς τη φερόμενη προσβολή της λειτουργίας του σήματος Der Grόne Punkt
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
δ) Ως προς την επίπτωση της πρώτης υποχρεώσεως στο δικαίωμα προσβάσεως στον εθνικό δικαστή
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
5.  Συμπέρασμα ως προς τον πρώτο λόγο
Β –   Επί του δευτέρου λόγου, που αντλείται από το ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο α΄, της προσβαλλόμενης
αποφάσεως παραβαίνει το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
2.  Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Γ –   Επί του τρίτου λόγου, που αντλείται από το ότι η υποχρέωση που περιλαμβάνεται στο άρθρο 3, στοιχείο β΄, της προσβαλλόμενης
αποφάσεως παραβαίνει το άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ και το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ
Δ –   Επί του τέταρτου λόγου, που συνδέεται με το αίτημα ακυρώσεως της δεσμεύσεως που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 72 της
προσβαλλόμενης αποφάσεως και αντλείται από την προσβολή του θεμελιώδους δικαιώματος προσβάσεως στη δικαιοσύνη
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
2.  Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.