CELEX: 61999TJ0065
Ανταγωνισμός
Κανονισμός (ΕΟΚ) 4056/86
.λεγχοι στους χώρους εταιρίας ανεξάρτητης προς την αποδέκτρια της αποφάσεως διενέργειας ελέγχου
.ρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ)
Κρατική ρύθμιση περί θαλασσίων μεταφορών και πρακτική των δημοσίων αρχών
Δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 85 της Συνθήκης
Δυνατότητα καταλογισμού της συνιστώσας παράβαση συμπεριφοράς
Πρόστιμο
Εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων

, διέλαβε σαφώς τα στοιχεία επί των οποίων στηρίχθηκε.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Όπως δέχεται η ίδια η προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να επαναλάβει στην Απόφασή της το σύνολο των επιχειρημάτων
που προέβαλαν τα μέρη. Οφείλει ωστόσο να εκθέσει τα πραγματικά περιστατικά και τις νομικές εκτιμήσεις που είχαν ουσιώδη σημασία
για την οικονομία της Αποφάσεως (προπαρατεθείσες αποφάσεις Asia Motor France κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 104, και Chemie Linz
κατά Επιτροπής, σκέψη 328).
Αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, από τα σημεία 98 έως 108 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η
Επιτροπή έλαβε εμπεριστατωμένη θέση επί των επιχειρημάτων της προσφεύγουσας ως προς τις συνέπειες που έχουν οι υποχρεώσεις
παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος για τον βαθμό αυτονομίας των εμπλεκομένων επιχειρήσεων και, επομένως, για το ζήτημα
της εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης στα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υποθέσεως. Ομοίως, από τα
σημεία 101, 103, 105, 106 και 108 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή αναφέρθηκε συγκεκριμένα στις επιστολές
των ελληνικών αρχών τις οποίες επικαλείται η προσφεύγουσα.
Ωσαύτως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι αγνοήθηκαν τα επιχειρήματά της περί των υποχρεώσεων παροχής υπηρεσιών
δημοσίου συμφέροντος που επέβαλλε το ΥΕΝ. Μολονότι η ύπαρξη των υποχρεώσεων αυτών μπορούσε να αποβεί σημαντική εν προκειμένω,
δεν αποτελεί παρά ένα από τα πλείονα στοιχεία που επικαλέσθηκε η προσφεύγουσα για να αποδείξει την έλλειψη αυτονομίας των
εμπλεκομένων επιχειρήσεων, η οποία οφειλόταν στο νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και στην πολιτική που ακολουθούσαν
οι ελληνικές αρχές. Διαπιστώνεται ότι η θέση της Επιτροπής επί του ζητήματος αυτού εκτέθηκε στα σημεία 98 έως 198 του αιτιολογικού
της Αποφάσεως και ότι, ειδικότερα, έγινε ρητή μνεία του επιχειρήματος περί των υποχρεώσεων παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος
στο σημείο 99 του αιτιολογικού της Αποφάσεως, στο πλαίσιο της παραθέσεως των απαντήσεων της Επιτροπής στο επιχείρημα περί
απωλείας αυτονομίας των εμπλεκομένων επιχειρήσεων. Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι η
Επιτροπή δεν αιτιολόγησε επαρκώς την Απόφαση διότι δεν έδωσε συγκεκριμένη απάντηση στο επιχείρημα περί των υποχρεώσεων παροχής
υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος. Τέλος και εν πάση περιπτώσει, όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να της
προσάπτει ότι δεν ανάλυσε λεπτομερέστερα τα επιχειρήματα αυτά, κατά το μέτρο που οι εν λόγω υποχρεώσεις παροχής υπηρεσιών
δημοσίου συμφέροντος δεν αφορούν το διεθνές τμήμα των γραμμών μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.
Επομένως, ο λόγος αυτός ακυρώσεως πρέπει να κηρυχθεί αβάσιμος.
ΙΙ ─
Επί του επικουρικού αιτήματος περί μειώσεως του προστίμου
Προς στήριξη του αιτήματός της ακυρώσεως ή μειώσεως του επιβληθέντος προστίμου, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, κατά τον καθορισμό
του ύψους του προστίμου που της επιβλήθηκε, η Επιτροπή εκτίμησε εσφαλμένως τόσο τη σοβαρότητα όσο και τη διάρκεια της παραβάσεως,
πράγμα που την οδήγησε να παραβιάσει την αρχή της αναλογικότητας.
Α ─ Επί του πρώτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν εκτίμησε ορισμένους
παράγοντες σχετικούς με τη σοβαρότητα της παραβάσεως. Ακόμη και αν υποτεθεί ότι συντρέχει παράβαση, αυτή είναι κατά την προσφεύγουσα
ήσσονος σημασίας, υπό την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του
άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής:
κατευθυντήριες γραμμές), λόγω του περιορισμένου ή και μηδενικού αντικτύπου στην αγορά και λόγω της περιορισμένης γεωγραφικής
εμβέλειας της συμφωνίας.
Πρώτον, η Επιτροπή δεν έδωσε την απαιτούμενη σημασία στο ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο και στην πίεση που άσκησε το ΥΕΝ, ενώ
κατά τη νομολογία ο σημαντικός αντίκτυπος του εθνικού νομοθετικού πλαισίου σε μια αγορά αποτελεί ελαφρυντική περίσταση (προπαρατεθείσες
αποφάσεις Stichting Sigarettenindustrie κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψεις 94 και 96, και Suiker Unie, σκέψεις 618 έως 620). Εν
προκειμένω, η Επιτροπή δεν ενδιαφέρθηκε να εξετάσει εντός ποίων ορίων οι εταιρίες μπορούσαν να ανταγωνιστούν μεταξύ τους και
τη μορφή που ο ανταγωνισμός αυτός είχε στην εν λόγω αγορά. Τέλος, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν έλαβε υπόψη
το γεγονός ότι εν προκειμένω οι εκπτώσεις αποτελούσαν το μόνο διαθέσιμο περιθώριο ανταγωνισμού, πράγμα το οποίο το Δικαστήριο
επέκρινε με την προαναφερθείσα απόφαση Suiker Unie κ.λπ. κατά Επιτροπής (σκέψεις 70 και 71).
Δεύτερον, δεν υπήρξε ζημία για τους καταναλωτές, όπως επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν κατηγόρησε τις εμπλεκόμενες
εταιρίες για απαράδεκτη αύξηση των ναύλων. Αντιθέτως, η τακτική και αδιάλειπτη εξυπηρέτηση των οικείων γραμμών με πολύ χαμηλές
τιμές και με πλοία ιδιαιτέρως σύγχρονα και ασφαλή ωφέλησε τους χρήστες.
Τρίτον, κατά την προσφεύγουσα, υπάρχει αντίφαση στο γεγονός ότι κατηγορείται για σοβαρή παράβαση του κοινοτικού δικαίου λόγω
συμμετοχής σε πρακτική που κατά την Ελληνική Κυβέρνηση υλοποιεί έναν από τους στόχους της Κοινότητας, δηλαδή την προώθηση
και ανάπτυξη του ενδοκοινοτικού εμπορίου.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν τήρησε τις κατευθυντήριες γραμμές χαρακτηρίζοντας σοβαρή την επίμαχη παράβαση,
ενώ αυτή δεν αντιστοιχεί σε κανένα στοιχείο του ορισμού της σοβαρής παραβάσεως ο οποίος περιέχεται στις κατευθυντήριες γραμμές.
Υπενθυμίζει ότι, βάσει των κατευθυντηρίων αυτών γραμμών, σοβαρές παραβάσεις είναι τις περισσότερες φορές οριζόντιοι ή κάθετοι
περιορισμοί, όμοιοι με τις παραβάσεις ήσσονος σημασίας, οι οποίοι όμως εφαρμόζονται με μεγαλύτερη αυστηρότητα, έχουν πιο εκτεταμένες
συνέπειες επί της αγοράς και είναι ικανοί να ασκήσουν επίδραση σε εκτεταμένες ζώνες της κοινής αγοράς. Στην κατηγορία αυτή
μπορούν επίσης να εμπίπτουν συμπεριφορές συνιστάμενες στην κατάχρηση δεσπόζουσας θέσεως, όπως η άρνηση πωλήσεως, η διακριτική
μεταχείριση, οι πρακτικές αποκλεισμού, οι εκπτώσεις που χορηγούνται προς πιστούς πελάτες από μια επιχείρηση η οποία κατέχει
δεσπόζουσα θέση και επιζητεί τον αποκλεισμό των ανταγωνιστών της από την οικεία αγορά κ.λπ. Εν προκειμένω, η παράβαση που
δήθεν διαπράχθηκε από τις εταιρίες δεν εφαρμοζόταν με αυστηρότητα δεν είχε εκτεταμένες συνέπειες στην αγορά, δεν είχε επίδραση
σε εκτεταμένες ζώνες της αγοράς και δεν συνιστούσε κατάχρηση δεσπόζουσας θέσεως.
Τέλος, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι δεν είχε επίγνωση του παράνομου χαρακτήρα της συμπεριφοράς της δεδομένου ότι, λόγω της
παρεμβάσεως της Ελληνικής Κυβερνήσεως και της προτροπής της να ακολουθηθούν διάφορες πρακτικές, οι εμπλεκόμενες εταιρίες δεν
μπορούσαν να φανταστούν ότι η συμπεριφορά τους είναι παράνομη.
Η Επιτροπή αμφισβητεί τους ισχυρισμούς αυτούς.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
1. Γενικές σκέψεις
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή καθόρισε το ύψος του προστίμου που επέβαλε στην προσφεύγουσα σύμφωνα με τη
γενική μέθοδο για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων η οποία εκτίθεται στις κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες έχουν επίσης
εφαρμογή στα πρόστιμα που επιβάλλονται βάσει του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86. Διαπιστώνεται επίσης ότι
η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη δυνατότητα εφαρμογής των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών στην υπό κρίση περίπτωση.
Κατά το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86,
η Επιτροπή μπορεί με απόφαση να επιβάλλει στις επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων πρόστιμο ύψους τουλάχιστον 1 000 [ευρώ]
και μέχρι 1 000 000 [ευρώ] κατ' ανώτατο όριο, με δυνατότητα να ανέλθει το ποσό αυτό στο 10 % του ποσού που αντιστοιχεί στον
κύκλο εργασιών της προηγούμενης εταιρικής χρήσεως καθε μιάς από τις επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην παράβαση, όταν αυτές
εκ προθέσεως ή εξ αμελείας [...] διαπράττουν παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, [...] της Συνθήκης. Στην ίδια διάταξη προβλέπεται ότι
κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου λαμβάνεται υπόψη εκτός της σοβαρότητος της παράβασης και η διάρκειά της.
Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν, στο σημείο 1, πρώτο εδάφιο, ότι, κατά τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων, το βασικό
ποσό καθορίζεται σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, που είναι τα μόνα κριτήρια τα οποία προβλέπονται
στο άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86.
Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή λαμβάνει ως σημείο εκκινήσεως, κατά τον υπολογισμό των προστίμων, ένα ποσό
που καθορίζεται σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα της παραβάσεως. Η αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως πρέπει να λαμβάνει
υπόψη τον χαρακτήρα της ίδιας της παραβάσεως, τον πραγματικό της αντίκτυπο επί της αγοράς, εφόσον αυτός είναι δυνατόν να εκτιμηθεί,
καθώς και την έκταση της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς (σημείο 1 A, πρώτο εδάφιο). Στο πλαίσιο αυτό, οι παραβάσεις κατατάσσονται
σε τρεις κατηγορίες, ήτοι τις
ελαφρές παραβάσεις, για τις οποίες το ύψος των προβλεπόμενων προστίμων περιλαμβάνεται μεταξύ 1 000 ευρώ και 1 εκατομμυρίου ευρώ, τις
σοβαρές παραβάσεις για τις οποίες το ύψος των προβλεπόμενων προστίμων μπορεί να ποικίλλει μεταξύ 1 εκατομμυρίου και 20 εκατομμυρίων ευρώ και
τις
πολύ σοβαρές παραβάσεις για τις οποίες το ύψος των προβλεπομένων προστίμων υπερβαίνει τα 20 εκατομμύρια ευρώ (σημείο 1 A, πρώτη έως τρίτη περίπτωση).
Στη συνέχεια, στο πλαίσιο της διαφοροποιημένης μεταχειρίσεως που πρέπει να επιφυλάσσεται στις επιχειρήσεις, οι κατευθυντήριες
γραμμές ορίζουν ότι, εντός κάθε μιας από τις κατηγορίες των προεκτεθεισών παραβάσεων, και ιδίως για τις κατηγορίες που αποκαλούνται
σοβαρές και
πολύ σοβαρές, η κλιμάκωση των προβλεπόμενων κυρώσεων καθιστά δυνατή τη διαφοροποίηση της μεταχειρίσεως που είναι σκόπιμο να επιφυλαχθεί
στις επιχειρήσεις ανάλογα με τον χαρακτήρα των παραβάσεων που διαπράχθηκαν (σημείο 1 A, τρίτο εδάφιο). Επιπλέον, είναι αναγκαίο
να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική δυνατότητα του αυτουργού της παραβάσεως να προξενήσει σημαντική ζημία στους άλλους
επιχειρηματίες, ιδίως στους καταναλωτές, και να καθορίζεται το ύψος του προστίμου σε επίπεδο που να του εξασφαλίζει επαρκώς
αποτρεπτικό χαρακτήρα (σημείο 1 A, τέταρτο εδάφιο). Εξάλλου, μπορεί να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις μεγάλου
μεγέθους διαθέτουν, συνήθως, επαρκείς υποδομές για να κατέχουν νομικοοικονομικές γνώσεις που τους επιτρέπουν να αξιολογούν
καλύτερα τον παράνομο χαρακτήρα της συμπεριφοράς τους και τις συνέπειές της από την άποψη του δικαίου του ανταγωνισμού (σημείο
1 A, πέμπτο εδάφιο).
Εντός κάθε μιας από τις ανωτέρω τρεις κατηγορίες, θα είναι ενδεχομένως σκόπιμο να γίνει στάθμιση, σε περιπτώσεις στις οποίες
εμπλέκονται πλείονες επιχειρήσεις όπως τα καρτέλ, του καθορισμένου ποσού, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος και,
κατ' επέκταση, ο πραγματικός αντίκτυπος της παράνομης συμπεριφοράς κάθε επιχειρήσεως επί του ανταγωνισμού, ιδίως όταν υφίστανται
σημαντικές διαφορές ως προς το μέγεθος των επιχειρήσεων που διαπράττουν το ίδιο είδος παραβάσεως, και να προσαρμόζεται κατά
συνέπεια το ποσό εκκινήσεως ανάλογα με την ειδική φύση κάθε επιχειρήσεως (σημείο 1 A, έκτο εδάφιο).
Όσον αφορά το στοιχείο της διάρκειας της παραβάσεως, οι κατευθυντήριες γραμμές καθιερώνουν διάκριση μεταξύ των παραβάσεων
σύντομης διάρκειας (κατά κανόνα βραχύτερης του έτους), για τις οποίες δεν προβλέπεται προσαύξηση του ποσού εκκινήσεως που
έχει καθοριστεί βάσει της σοβαρότητας, των παραβάσεων μέσης διάρκειας (κατά κανόνα από ένα έως πέντε έτη), για τις οποίες
η προσαύξηση μπορεί να φθάσει έως το 50 % του ποσού εκκινήσεως, και των παραβάσεων μεγάλης διάρκειας (κατά κανόνα άνω των
πέντε ετών), για τις οποίες μπορεί να υπάρξει προσαύξηση του ποσού αυτού κατά 10 % για κάθε έτος (σημείο 1 Β, παράγραφος 1,
πρώτη έως τρίτη περίπτωση).
Στη συνέχεια, οι κατευθυντήριες γραμμές παραθέτουν, υπό τύπον παραδείγματος, έναν κατάλογο επιβαρυντικών και ελαφρυντικών
περιστάσεων που μπορούν να ληφθούν υπόψη για την αύξηση ή τη μείωση του βασικού ποσού, κατόπιν δε παραπέμπουν στην ανακοίνωση
της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 1996, σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων (ΕΕ C 207, σ. 4).
Ως γενική παρατήρηση, διευκρινίζεται ότι το τελικό αποτέλεσμα του υπολογισμού του προστίμου βάσει της μεθόδου αυτής (εφαρμογή
ποσοστών αυξήσεως ή μειώσεως επί του βασικού ποσού) δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί το 10 % του παγκοσμίου κύκλου
εργασιών των επιχειρήσεων, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86 (σημείο 5, στοιχείο α΄). Επιπλέον,
οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι, αναλόγως των δεδομένων κάθε υποθέσεως και μετά την εκτέλεση των ανωτέρω υπολογισμών,
ενδείκνυται να λαμβάνονται υπόψη ορισμένοι αντικειμενικοί παράγοντες, όπως οι συγκεκριμένες οικονομικές παράμετροι της παραβάσεως,
το οικονομικό ή χρηματοοικονομικό όφελος που έχουν ενδεχομένως αποκομίσει οι παραβάτες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των εμπλεκομένων
επιχειρήσεων καθώς και η πραγματική τους ικανότητα να επωμισθούν το βάρος ενός προστίμου υπό τις συγκεκριμένες κοινωνικές
συνθήκες, ούτως ώστε να αναπροσαρμόζεται τελικά το ύψος των προστίμων που πρόκειται να επιβληθούν (σημείο 5, στοιχείο β΄).
Συνεπώς, σύμφωνα με τη μέθοδο που περιγράφεται στις κατευθυντήριες γραμμές, ο υπολογισμός του ύψους των προστίμων εξακολουθεί
να γίνεται βάσει των δύο κριτηρίων που μνημονεύονται στο άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 4056/86, ήτοι της σοβαρότητας
της παραβάσεως και της διάρκειάς της, τηρουμένου συγχρόνως του ανωτάτου ορίου σε σχέση προς τον κύκλο εργασιών κάθε επιχειρήσεως
το οποίο προβλέπει η ίδια αυτή διάταξη. Κατά συνέπεια, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν βαίνουν πέραν του νομικού πλαισίου των
κυρώσεων που καθορίζει η διάταξη αυτή (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, T-23/99, LR AF 1998 κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2002, σ. ΙΙ-1705, σκέψεις 231 και 232).
2. Επί του βασίμου του σκέλους του λόγου ακυρώσεως
Όπως μόλις υπομνήσθηκε, στις κατευθυντήριες γραμμές, τα καρτέλ κατατάσσονται, κατ' αρχήν, στις πολύ σοβαρές παραβάσεις, χαρακτηρισμός
που αντικατοπτρίζεται πλήρως στη νομολογία του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου, σύμφωνα με την οποία αυτό το είδος παραβάσεως
περιλαμβάνεται μεταξύ των πλέον σοβαρών περιορισμών του ανταγωνισμού, ιδίως οσάκις η σύμπραξη σκοπεί στον καθορισμό των τιμών.
Όσον αφορά την προκειμένη περίπτωση και την κατάσταση της προσφεύγουσας, από τα σημεία 147 έως 150 του αιτιολογικού της Αποφάσεως
προκύπτει ότι, μολονότι η Επιτροπή επισήμανε (σημείο 147 του αιτιολογικού της Αποφάσεως) ότι
μία συμφωνία με την οποία είχαν καθοριστεί οι τιμές μεταφοράς επιβατών και φορτίων με roll-on/roll-off πορθμεία μεταξύ ορισμένων
από τις σημαντικότερες εταιρίες εκμετάλλευσης πορθμείων στη σχετική αγορά συνιστά από τη φύση της πολύ σοβαρή παράβαση της
κοινοτικής νομοθεσίας, θεώρησε στην πραγματικότητα την εν λόγω παράβαση ως απλώς σοβαρή παράβαση (σημείο 150 του αιτιολογικού της Αποφάσεως). Η
Επιτροπή κατέληξε στη μείωση αυτή της σοβαρότητας της παραβάσεως αφού διαπίστωσε ότι,
ωστόσο, η παράβαση είχε περιορισμένο πραγματικό αντίκτυπο στην αγορά και ότι, επειδή
η Ελληνική Κυβέρνηση, κατά τη διάρκεια της παράβασης, είχε ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να διατηρούν τις αυξήσεις των ναύλων
εντός των ποσοστών του πληθωρισμού,
οι ναύλοι διατηρήθηκαν σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα εντός της κοινής αγοράς για τις θαλάσσιες μεταφορές από ένα κράτος
μέλος στο άλλο (σημείο 148 του αιτιολογικού της Αποφάσεως). Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το ότι
τα αποτελέσματα της παράβασης αφορούσαν ένα περιορισμένο τμήμα της κοινής αγοράς, δηλαδή τρεις από τις γραμμές της Αδριατικής, αγορά θεωρούμενη μικρή σε σύγκριση με τις άλλες αγορές εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (σημείο 149 του αιτιολογικού της Αποφάσεως).
Επομένως, ορθώς η Επιτροπή χαρακτήρισε την παράβαση σοβαρή με την Απόφαση.
Πρέπει επίσης να απορριφθεί το επιχείρημα περί της επιρροής που άσκησε το ελληνικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο. Κατά
την εξέταση του δευτέρου λόγου ακυρώσεως επισημάνθηκε ότι, εν προκειμένω, το νομοθετικό πλαίσιο και η συμπεριφορά των ελληνικών
αρχών δεν εμπόδιζαν την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, κατά το μέτρο που οι επιχειρήσεις διατηρούσαν
περιθώριο ελιγμών για τον καθορισμό της τιμολογιακής τους πολιτικής. Επομένως, η μνεία της λύσεως που έδωσε το Δικαστήριο,
με την προπαρατεθείσα απόφαση Suiker Unie κ.λπ. κατά Επιτροπής, στο πρόβλημα της ελλείψεως εναπομένοντος ανταγωνισμού είναι
αλυσιτελής εν προκειμένω. Περαιτέρω, όσον αφορά το εν λόγω ιδιαίτερο πλαίσιο, αρκεί η διαπίστωση ότι, όπως επισημαίνει η Επιτροπή,
το έλαβε όντως υπόψη ως ελαφρυντική περίσταση. Πράγματι, από το σημείο 163 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η
Επιτροπή έκρινε ότι η συνήθης πρακτική καθορισμού των ναύλων εσωτερικού στην Ελλάδα μέσω διαβουλεύσεως όλων των εγχώριων ναυτιλιακών
εταιριών και της κατόπιν αποφάσεως του ΥΕΝ μπορεί να προκάλεσε ορισμένες αμφιβολίες στις ελληνικές εταιρείες που ασκούν δραστηριότητες
και στις εσωτερικές γραμμές για το κατά πόσον η διαβούλευση για τον καθορισμό τιμών στις διεθνείς γραμμές συνιστούσε πράγματι
παράβαση. Τα στοιχεία αυτά δικαιολόγησαν μείωση των προστίμων κατά 15 % για όλες τις επιχειρήσεις. Για τους ίδιους αυτούς
λόγους, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να προσάπτει στην Επιτροπή ότι παραγνώρισε το γεγονός ότι η προσφεύγουσα δεν είχε επίγνωση
του παρανόμου της συμπεριφοράς της.
Όσον αφορά το επιχείρημα ότι οι εν λόγω συμπράξεις δεν προξένησαν ζημία στους καταναλωτές, δεδομένου ότι δεν σημειώθηκε απαράδεκτη
αύξηση των ναύλων, και ότι η παράβαση είχε περιορισμένο μόνον αντίκτυπο στην αγορά, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας
διαπιστώνεται ότι το επιχείρημα αυτό ελήφθη υπόψη από την Επιτροπή, όπως προκύπτει από τα σημεία 148 και 149 του αιτιολογικού
της Αποφάσεως. Στο σημείο 148, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι
[...] η παράβαση είχε περιορισμένο πραγματικό αντίκτυπο στην αγορά και ότι, επειδή
η Ελληνική Κυβέρνηση, κατά τη διάρκεια της παράβασης, είχε ενθαρρύνει τις επιχειρήσεις να διατηρούν τις αυξήσεις των ναύλων
εντός των ποσοστών του πληθωρισμού,
οι ναύλοι διατηρήθηκαν σε ένα από τα χαμηλότερα επίπεδα εντός της κοινής αγοράς για τις θαλάσσιες μεταφορές από ένα κράτος
μέλος στο άλλο. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το ότι
τα αποτελέσματα της παράβασης αφορούσαν ένα περιορισμένο τμήμα της κοινής αγοράς, δηλαδή τρεις από τις γραμμές της Αδριατικής, αγορά θεωρούμενη μικρή σε σύγκριση με τις άλλες αγορές εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (σημείο 149 του αιτιολογικού της Αποφάσεως).
Ακριβώς λαμβάνοντας υπόψη τις εν λόγω περιστάσεις, η Επιτροπή αποφάσισε να μειώσει τον βαθμό σοβαρότητας της παραβάσεως και
χαρακτήρισε τα περιστατικά ως σοβαρή παράβαση αντί ως πολύ σοβαρή παράβαση, όπως θα μπορούσε να πράξει κατ' εφαρμογήν των
κατευθυντηρίων γραμμών.
Επιπλέον, δεδομένου ότι αποδείχθηκε ότι η προσφεύγουσα διέπραξε σοβαρή παράβαση του κοινοτικού δικαίου μετέχοντας σε συμπράξεις
με τους ανταγωνιστές της, δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι μετέσχε σε πρακτική που κατά την Ελληνική Κυβέρνηση προωθούσε τους
στόχους της Κοινότητας. Ο στόχος της αναπτύξεως του ενδοκοινοτικού εμπορίου δεν μπορεί να υλοποιηθεί με μέσα ρητώς απαγορευόμενα
από τις διατάξεις της Συνθήκης.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι αυτό το σκέλος του λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Β ─ Επί του δευτέρου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται εσφαλμένη εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Η προσφεύγουσα αμφισβητεί την εκτίμηση της Επιτροπής ως προς τη διάρκεια της παραβάσεως και υπογραμμίζει ότι ουδεμία συμφωνία
περί των ναύλων επιτεύχθηκε κατά τα έτη 1987, 1988 και 1989. Όσον αφορά το 1987, η Επιτροπή δεν διέθετε αποδείξεις ως προς
την ύπαρξη ενδεχομένης συμφωνίας σχετικά με την τιμολογιακή πολιτική. Oι διαβουλεύσεις μεταξύ των εταιριών το 1987, στις οποίες
η προσφεύγουσα δέχεται ότι έλαβε μέρος, αφορούσαν αποκλειστικώς τους ναύλους του 1988. Όσον αφορά τα έτη 1988 και 1989, η
προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι οι διαβουλεύσεις δεν κατέληξαν σε κοινό ναυλολόγιο επιβατών, όπως επιβεβαιώνεται από το γεγονός
ότι οι εν λόγω ναύλοι που δημοσιοποίησε η προσφεύγουσα για τα έτη αυτά διαφέρουν από τους δημοσιοποιημένους από τις άλλες
εταιρίες.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει τη νομολογία κατά την οποία αυτή καθαυτή η προσχώρηση σε συμφωνίες για τον καθορισμό τιμών συνιστά
παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης και ισχυρίζεται ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας στις διαβουλεύσεις κατά
τα έτη 1987, 1988 και 1989 αποδεικνύεται από τα έγγραφα των οποίων γίνεται μνεία στα σημεία 9, 10 και 12 του αιτιολογικού
της Αποφάσεως. Τέλος, παρατηρεί ότι η απαγόρευση μιας συμφωνίας δεν εξαρτάται από τον βαθμό επιτυχίας κατά την εφαρμογή της.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Εν προκειμένω, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας που αφορούν την εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως, προκειμένου να καθορισθεί
το ύψος του προστίμου, εν τέλει θέτουν υπό αμφισβήτηση τα προσκομισθέντα από την Επιτροπή αποδεικτικά στοιχεία ως προς την
ύπαρξη και την έκταση της παραβάσεως. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα αμφισβητεί την εκτίμηση της Επιτροπής ως προς τη διάρκεια
της παραβάσεως διότι, κατ' αυτήν, καμία συμφωνία περί τιμών δεν συνήφθη για τα έτη 1987, 1988 και 1989. Συνεπώς, πρέπει να
εξετασθεί αν τα αποδεικτικά στοιχεία για τα έτη 1987, 1988 και 1989 (σημεία 9 έως 12 του αιτιολογικού της Αποφάσεως) αρκούν
για να αποδείξουν την ύπαρξη συμπράξεως όπως η διαπιστωθείσα από την Επιτροπή και τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σ' αυτήν
κατά τη διάρκεια του εν λόγω χρονικού διαστήματος.
Συναφώς, από την περιγραφή των πραγματικών περιστατικών, η οποία εκτίθεται στα σημεία 9 έως 12 του αιτιολογικού της Αποφάσεως
και την οποία δεν αμφισβήτησε η προσφεύγουσα, και ιδίως από το τηλετύπημα της 15ης Μαρτίου 1989, στο οποίο αναφέρθηκε η Επιτροπή,
προκύπτει ότι οι Μινωικές Γραμμές επιχείρησαν να πείσουν την ΑΝΕΚ να μετάσχει σε μια συμφωνία συναφθείσα, στις 18 Ιουλίου
1987, μεταξύ των άλλων ενεχομένων εταιριών που δραστηριοποιούνται στη γραμμή αυτή και ότι, λόγω των δισταγμών της ΑΝΕΚ να
προσχωρήσει στη συμφωνία, οι άλλες επιχειρήσεις (δηλαδή οι Μινωικές Γραμμές, η Καραγεώργης, η Marlines και η προσφεύγουσα)
αποφάσισαν να εφαρμόσουν συλλογικώς, από τις 26 Ιουνίου 1989, τα ίδια ναυλολόγια με αυτά που εφάρμοζε η ΑΝΕΚ στα φορτηγά.
Επιπλέον, ένα τηλετύπημα με ημερομηνία 22 Ιουνίου 1989 αποδεικνύει ότι οι Μινωικές Γραμμές γνωστοποίησαν στην ΑΝΕΚ την απόφαση
αυτή. Επομένως, η Επιτροπή ορθώς έκρινε ότι το περιεχόμενο του τηλετυπήματος αυτού αποδείκνυε όχι μόνον την ύπαρξη της συμφωνίας,
αλλά και τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σ' αυτήν.
Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει απόδειξη της συμπράξεως για το 1987, κατά το μέτρο που οι διαβουλεύσεις μεταξύ
των εταιριών το 1987, στις οποίες η προσφεύγουσα δέχεται ότι έλαβε μέρος, αφορούσαν αποκλειστικώς τους ναύλους του 1988. Ωστόσο,
διαπιστώνεται ότι, όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή στην Απόφαση (σημείο 9 του αιτιολογικού), ο συντάκτης του τηλετυπήματος της
15ης Μαρτίου 1989 επισήμανε τα εξής:
η τιμολογιακή πολιτική για το 1988, όπως από κοινού με τους άλλους ενδιαφερόμενους καθορίστηκε, οριστικοποιήθηκε στις 18 Ιουλίου
1987. Αυτή δε είναι και η συνήθης πρακτική.
Όσον αφορά τα έτη 1988 και 1989, η προσφεύγουσα ομολογεί ότι όντως διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις περί των ναύλων. Αντιθέτως
όμως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, το γεγονός ότι οι εν λόγω διαβουλεύσεις δεν κατέληξαν σε κοινό ναυλολόγιο επιβατών
δεν ασκεί επιρροή για τον καθορισμό του αν υπήρξε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, εφόσον αποδεικνύεται,
όπως εν προκειμένω, το αντιβαίνον προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο των επιμάχων συμπράξεων.
Εξάλλου, όσον αφορά το αν ελήφθη υπόψη η μη πραγματική εφαρμογή της επίδικης συμφωνίας από τους συμβαλλομένους, τούτο όντως
ελήφθη υπόψη από την Επιτροπή κατά τον υπολογισμό του προστίμου, όπως επισημάνθηκε ανωτέρω.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το δεύτερο αυτό σκέλος πρέπει να απορριφθεί.
Γ ─ Επί του τρίτου σκέλους, με το οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό του ύψους του
προστίμου
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, διότι της επέβαλε υπέρμετρο πρόστιμο σε σχέση
με τον χαρακτήρα της παραβάσεως, λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων παροχής υπηρεσιών δημοσίου συμφέροντος τις οποίες υπείχε,
της παρεμβάσεως του ΥΕΝ και του περιορισμένου αντικτύπου των επιμάχων συμφωνιών.
Παρατηρεί ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε αντιστοιχεί στο 2,6 % του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της, το οποίο θεωρεί πολύ
υψηλό για την εν λόγω παράβαση σε σχέση με άλλες παλαιότερες υποθέσεις. Επιπλέον, σημειώνει ότι το πρόστιμο που τελικά επέβαλε
η Επιτροπή ανέρχεται στο 115 % του βασικού ποσού, ποσοστό το οποίο θεωρεί ιδιαίτερα υψηλό λαμβανομένου υπόψη του αριθμού των
ελαφρυντικών περιστάσεων που, μολονότι συντρέχουν στην παρούσα υπόθεση, δεν ελήφθησαν υπόψη από την Επιτροπή. Συγκεκριμένα,
η προσφεύγουσα θεωρεί ότι η Επιτροπή έπρεπε να εφαρμόσει υψηλότερα ποσοστά μειώσεως του προστίμου, δεδομένου ότι συνεργάστηκε
με την Επιτροπή κατά τη διοικητική διαδικασία και ότι βρισκόταν σε αβεβαιότητα όσον αφορά την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος
1, της Συνθήκης και λαμβανομένων υπόψη του ελληνικού νομοθετικού και κανονιστικού πλαισίου, των υποχρεώσεών της παροχής υπηρεσιών
δημοσίου συμφέροντος και της παρεμβάσεως του ΥΕΝ στις γραμμές μεταξύ Ελλάδας και Ιταλίας.
Τέλος, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν έλαβε υπόψη άλλους λόγους μειώσεως του προστίμου, όπως είναι το γεγονός
ότι η παράβαση δεν υπήρξε προϊόν ανεξάρτητης βουλήσεως, η έλλειψη συμφωνίας για το 1987 και η εφαρμογή προγράμματος συμμορφώσεως
προς τους κανόνες ανταγωνισμού. Συναφώς, επικαλείται την προπαρατεθείσα απόφαση PVC ΙΙ (σκέψη 1162).
Η Επιτροπή θεωρεί ότι η προσφεύγουσα δεν επισήμανε τους λόγους για τους οποίους το πρόστιμο που επιβλήθηκε ήταν δυσανάλογο
σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως και υπενθυμίζει ότι οι ελαφρυντικές περιστάσεις που επικαλείται η
προσφεύγουσα έχουν ήδη εκτιμηθεί στην Απόφαση (σημεία 110, 148 και 149 του αιτιολογικού).
Το επιχείρημα ότι η δυσαναλογία του προστίμου προκύπτει από τη μεταχείριση που επιφυλάχθηκε σε άλλες εταιρίες που διέπραξαν
σοβαρότερες παραβάσεις δεν μπορεί να γίνει δεκτό, δεδομένου ότι ο προσδιορισμός των προστίμων δεν υπακούει σε κάποιον
μαθηματικό υπολογισμό.
Το πρόγραμμα για τη συμμόρφωση προς το δίκαιο του ανταγωνισμού, που επικαλείται η προσφεύγουσα, ουδόλως μεταβάλλει το ότι
πράγματι διαπράχθηκε η παράβαση που διαπιστώθηκε εν προκειμένω. Επιπλέον, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι έλαβε υπόψη το γεγονός
ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε τα πραγματικά περιστατικά επί των οποίων στηρίζονται οι αιτιάσεις τις οποίες διαλαμβάνει
η Απόφαση και ότι προέβη σε μείωση του προστίμου.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Πρέπει να εξετασθεί αν το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο ήταν δυσανάλογο σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της
παραβάσεως.
Κατ' αρχάς, επισημαίνεται ότι, λόγω της συμμετοχής της προσφεύγουσας σε μακροχρόνια σύμπραξη ορθώς χαρακτηρισθείσα ως σοβαρή
παράβαση, της επιβλήθηκε πρόστιμο 1 500 000 ECU, το οποίο αντιστοιχεί στο 2,6 % του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της, όπως επισήμανε
η ίδια. Το πρόστιμο που εν τέλει επέβαλε η Επιτροπή στην προσφεύγουσα ανερχόταν στο 115 % του βασικού ποσού.
Όσν αφορά τη σοβαρότητα της παραβάσεως, κατά την εξέταση του πρώτου σκέλους επισημάνθηκε ότι κακώς η προσφεύγουσα προβάλλει
την εσφαλμένη εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως.
Όσον αφορά την εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως, επισημαίνεται ότι οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι οι παραβάσεις
που διαρκούν άνω του έτους πρέπει να θεωρούνται παραβάσεις μεγάλης διάρκειας και ότι οι παραβάσεις αυτές δικαιολογούν την
εφαρμογή ετήσιας προσαυξήσεως που μπορεί να ισούται με το 10 % του ποσού που επιβάλλεται για τη σοβαρότητα της παραβάσεως.
Εν προκειμένω, από το σημείο 153 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι, όσον αφορά την προσφεύγουσα
και τις Μινωικές Γραμμές, η παράβαση άρχισε το αργότερο στις 18 Ιουλίου 1987 και διήρκεσε έως τον Ιούλιο του 1994 (ημερομηνία
ενάρξεως των ερευνών της Επιτροπής), δηλαδή η παράβαση διήρκεσε επτά έτη, και μια τέτοια παράβαση χαρακτηρίζεται από την Επιτροπή
ως
μεγάλης διάρκειας για την προσφεύγουσα, τις Μινωικές Γραμμές και την Καραγεώργης και ως
μέσης διάρκειας για τις άλλες εταιρίες (σημείο 155 του αιτολογικού της Αποφάσεως). Η Επιτροπή έκρινε ότι οι διαπιστώσεις αυτές δικαιολογούσαν
αύξηση των προστίμων κατά 10 % για κάθε έτος της παράβασης για την προσφεύγουσα και τις Μινωικές Γραμμές, δηλαδή αύξηση κατά 70 % (σημείο 156 του αιτιολογικού της Αποφάσεως). Όσον
αφορά τις άλλες επιχειρήσεις, η Επιτροπή αύξησε το ποσό του προστίμου κατά 20 % για τη Marlines και από 35 % έως 55 % για
τους άλλους μεταφορείς. Στον πίνακα 2 αναγράφονται τα ποσά των προσαυξήσεων που επιβλήθηκαν στις διάφορες εταιρίες.
Συνεπώς και στο μέτρο κατά το οποίο οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι οι παραβάσεις που διαρκούν άνω του έτους πρέπει
να θεωρούνται παραβάσεις μεγάλης διάρκειας και ότι οι παραβάσεις αυτές δικαιολογούν την εφαρμογή ετήσιας προσαυξήσεως που
μπορεί να ισούται με το 10 % του ποσού που επιβάλλεται για τη σοβαρότητα της παραβάσεως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυρίζεται
ότι υπήρξε θύμα παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό της διάρκειας της παραβάσεως στην οποία μετέσχε.
Στη συνέχεια, προστίθεται ότι, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, όλες οι ελαφρυντικές περιστάσεις που επικαλέσθηκε
η προσφεύγουσα όντως ελήφθησαν υπόψη με την Απόφαση.
Από τα σημεία 162 έως 164 του αιτιολογικού της Αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της πλείονες ελαφρυντικές περιστάσεις
για τις αποδέκτριες επιχειρήσεις.
Πρώτον, όπως έχει υπομνησθεί (σημείο 163 του αιτιολογικού της Αποφάσεως), η Επιτροπή έκρινε ότι μπορεί οι ελληνικές εταιρίες
που ασκούσαν δραστηριότητες και στις εσωτερικές γραμμές να είχαν ορισμένες αμφιβολίες για το κατά πόσον η διαβούλευση για
τον καθορισμό τιμών στις διεθνείς γραμμές συνιστούσε πράγματι παράβαση. Οι περιστάσεις αυτές δικαιολόγησαν μείωση των προστίμων
κατά 15 % για όλες τις επιχειρήσεις.
Δεύτερον (σημείο 164 του αιτιολογικού της Αποφάσεως), η Επιτροπή έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι η Marlines, η Adriatica, η
ΑΝΕΚ και η Βεντούρης περιορίστηκαν απλώς να ακολουθήσουν τους πρωταίτιους της παραβάσεως και έκρινε ότι η διαπίστωση αυτή
δικαιολογούσε μείωση των προστίμων κατά 15 % για τις εν λόγω τέσσερις εταιρίες. Η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι
δικαιούται τέτοια μείωση, δεδομένου ότι δεν περιορίστηκε απλώς να ακολουθήσει τους πρωταίτιους της παραβάσεως όπως προκύπτει
από το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία αναφέρει η Απόφαση.
Τρίτον, υπενθυμίζεται ότι στο σημείο 169 του αιτιολογικού της Αποφάσεως η Επιτροπή επισήμανε ότι η μείωση των προστίμων κατά
20 % εφαρμόστηκε σε όλες τις εταιρίες, μεταξύ των οποίων η προσφεύγουσα, λαμβανομένου υπόψη του ότι αυτές δεν αμφισβήτησαν
τα πραγματικά στοιχεία τα οποία εξέθεσε η Επιτροπή στην ανακοίνωση των αιτιάσεων. Επομένως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να υποστηρίζει
ότι η συνεργασία της με την Επιτροπή δεν ελήφθη υπόψη κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου και ότι αυτή έπρεπε να ληφθεί
περισσότερο υπόψη, ελλείψει στοιχείων που να διευκρινίζουν τη φύση και την έκταση της προβαλλόμενης συνεργασίας.
Η προσφεύγουσα επίσης δεν μπορεί να προσάπτει στην Επιτροπή το ότι δεν εφάρμοσε επιπλέον μείωση του ποσού του προστίμου λόγω
του ότι η προσφεύγουσα αγνοούσε πλήρως το παράνομο της συμπεριφοράς της, κατά το μέτρο που η σύγχυση την οποία προκάλεσαν
το νομοθετικό πλαίσιο και η πολιτική των ελληνικών αρχών όσον αφορά τα εσωτερικά δρομολόγια ελήφθη όντως υπόψη και κατά το
μέτρο που οι επιχειρήσεις έτυχαν, για τον λόγο αυτό, μειώσεως κατά 15 % (σημείο 163 του αιτιολογικού της Αποφάσεως).
Τέλος, το επιχείρημα με το οποίο προβάλλεται η δήθεν εφαρμογή προγράμματος συμμορφώσεως προς τους κανόνες ανταγωνισμού δεν
μπορεί να γίνει δεκτό. Μολονότι είναι βεβαίως σημαντικό ότι η προσφεύγουσα έλαβε μέτρα για να εμποδίσει τη μελλοντική διάπραξη
νέων παραβάσεων του κοινοτικού δικαίου περί του ανταγωνισμού από το προσωπικό της, ένα τέτοιο διάβημα δεν ασκεί επιρροή στο
υποστατό και στην έκταση της διαπιστωθείσας παραβάσεως. Το γεγονός απλώς και μόνον ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, η Επιτροπή
έλαβε υπόψη της, εκδίδοντας προγενέστερες αποφάσεις, την εφαρμογή προγράμματος πληροφορήσεως ως ελαφρυντική περίσταση δεν
συνεπάγεται υποχρέωσή της να ενεργήσει κατά τον ίδιο τρόπο στην υπό κρίση περίπτωση (προπαρατεθείσα απόφαση PVC II, σκέψη
1162). Πρέπει να προστεθεί ότι η βούληση της προσφεύγουσας να συνεργασθεί με την Επιτροπή, η οποία αποδεικνύεται από το ότι
δεν αμφισβήτησε τα πραγματικά περιστατικά επί των οποίων στηρίζονται οι αιτιάσεις τις οποίες αφορά η Απόφαση, έχει ήδη αναγνωρισθεί
από την Επιτροπή και προκάλεσε μείωση του προστίμου κατά 20 %.
Επομένως, το τρίτο αυτό σκέλος και ολόκληρος ο λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα,
εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε και η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη
της προσφεύγουσας στα δικαστικά έξοδα, πρέπει να καταδικασθεί η τελευταία στα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η προσφεύγουσα φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα έξοδα της Επιτροπής.
Cooke
García-Valdecasas
Lindh
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 11 Δεκεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Η Πρόεδρος
H. Jung
P. Lindh
–
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.