CELEX: 62004TJ0271
Responsabbiltà kuntrattwali
Klawżola ta’ arbitraġġ
Kuntratt ta’ kera
Inammissibbiltà
Responsabbiltà mhux kuntrattwali
Negozjati prekuntrattwali
Eċċezzjoni ta’ illegalità
Aspettattivi leġittimi
Bona fide
Abbuż ta’ dritt
Dannu materjali
Telf ta’ opportunità

Il-fatti li wasslu għall-kawża
Ir-rikorrenti hija kumpannija Belġjana b’responsabbiltà limitata, speċjalizzata fi tranżazzjonijiet ta’ proprjetà immobbli. Hija tagħmel parti mill-grupp Fortis li, fil-pajjiżi tal-Benelux, huwa attiv fl-oqsma ta’ l-assigurazzjoni u tas-servizzi finanzjarji.
Fl-aħħar tas-sena 2002, ir-rikorrenti rrinnovat, fi Brussell, kumpless ta’ bini, li tiegħu hija proprjetarja, imsejjaħ is-“City Center” u li huwa magħmul minn żewġ edifiċji B 1 u B 2.
Fil-bidu tas-sena 2003, il-Parlament Ewropew daħal f’negozjati mar-rikorrenti sabiex jieħu b’kera ż-żona kollha tal-bini B 1 tas-City Center, jiġifieri 16954 m
ta’ bini għall-użu ta’ uffiċċji kif ukoll 205 postijiet ta’ parking (iktar ’il quddiem l-“Immobbli”). Sussegwentement, il-Parlament madankollu rrinunzja li jikri l-Immobbli filwaqt li indika li l-Kummissjoni xtaqet tkompli f’isimha n-negozjati. Fil-kuntest tal-kooperazzjoni interistituzzjonali bejn iż-żewġ istituzzjonijiet Komunitarji, ġie miftiehem li ċ-ċaqliq ta’ ċerti dipartimenti tal-Kummissjoni lejn l-Immobbli jippermetti lill-Parlament li jokkupa l-partijiet tal-bini li jitħallew vojta minnhom.
Fit-13 ta’ Mejju 2003, il-Kummissjoni, permezz ta’ M. C. (iktar ’il quddiem in-“negozjatur”), aġent ta’ l-uffiċċju “Infrastruttura u loġistika” — Brussell (OIB), organizzazzjoni mwaqqfa bid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2003/523/KE, tas-6 ta’ Novembru 2002 (
ĠU 2003, L 183, p. 35
), daħlet f’kuntatt mar-rikorrenti u Fortis Real Estate, id-dipartiment speċjalizzat fil-proprjetà immobbli tal-kumpannija reġistrata fil-Belġju Fortis AG (iktar ’il quddiem il-“kumpannija Fortis”), kumpannija assoċjata fl-istess grupp mar-rikorrenti (sister company) fi ħdan il-grupp Fortis, sabiex iġġib fi tmiemhom in-negozjati tal-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta’ kera dwar l-Immobbli (iktar ’il quddiem il-“kuntratt ta’ kera”).
Matul tliet laqgħat, organizzati rispettivament fis-16 ta’ Mejju, fit-3 u fis-6 ta’ Ġunju 2003, in-negozjatur u l-kumpannija Fortis (iktar ’il quddiem il-“partijiet fin-negozjati”) iddiskutew il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta’ kiri, kif ukoll ix-xogħlijiet ta’ arranġament intern fl-Immobbli li għandhom isiru. Il-Kummissjoni talbet li l-kuntratt ta’ kiri jipprovdi li dawn ix-xogħlijiet jsiru f’isem u għan-nom tar-rikorrenti u li l-ammont kellu jitħallas lura bil-ħlas ta’ kera addizzjonali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni xtaqet li l-kuntratt ta’ kera jipprovdi li dawn ix-xogħlijiet għandhom ikunu lesti fil-31 ta’ Ottubru 2003, jiġifieri eżatt qabel id-data prevista għad-dħul fis-seħħ tal-kuntratt ta’ kera, u li tkun dovuta penali fil-każ ta’ dewmien.
F’messaġġ elettroniku tal-11 ta’ Ġunju 2003, il-kumpannija Fortis indikat lin-negozjatur li l-ordnijiet relatati ma’ l-eżekuzzjoni tax-xogħlijiet ma setgħux raġjonevolment jiġu approvati qabel konferma tal-ftehim tal-Kummissjoni fuq il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta’ kera.
Flimkien ma’ ittra tas-16 ta’ Ġunju 2003, il-kumpannija Fortis bagħtet lill-Kummissjoni abbozz ta’ kuntratt ta’ kera, li kien intbagħat lilha minn qabel permezz ta’ messaġġ elettroniku. Dan l-abbozz ta’ kuntratt kien isemmi, fl-Artikolu 4.4, li x-xogħlijiet ta’ arranġament intern fl-Immobbli mixtieqa mill-Kummissjoni, minbarra dwar il-kafetterija u s-sigurtà (iktar ’il quddiem ix-“xogħlijiet ta’ arranġament”), kellhom jitlestew sal-31 ta’ Ottubru 2003 u li, fin-nuqqas ta’ dan, kumpens ta’ dewmien kellu jkun dovut mill-1 ta’ Novembru 2003, data tad-dħul fis-seħħ tal-kuntratt ta’ kera. Madankollu, l-ittra tal-kumpannija Fortis kienet tispeċifika li d-dewmien ta’ twettiq tax-xogħlijiet ta’ arranġament u l-punt ta’ tluq tal-kumpens ta’ dewmien previsti fl-abbozz ta’ kuntratt kienu
inter alia
suġġetti għall-kundizzjoni li ġejja: “kopja ta’ din l-ittra sempliċement iffirmata minnkom u li tikkonferma b’dan il-mod il-qbil tagħkom fuq it-termini u l-kundizzjonijiet tal-[kuntratt ta’] kera għandha tasal sa mhux iktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2003”. Il-kumpannija Fortis indikat barra minn hekk: “Malli jasal [id-dokument mitlub], aħna nibgħatu, kif intom kontu tlabtuna, l-ordnijiet ta’ xogħlijiet [ta’ arranġament] mingħajr ma nistennew il-firma formali tal-kera”. Ġie wkoll ippreċiżat fl-ittra li, jekk id-dokument mitlub ma jasalx fit-terminu stabbilit, “id-dewmien ta’ twettiq tax-xogħlijiet u d-data minn meta jibda jiddekorri l-kumpens għal dewmien jiġu posposti billi tittieħed in kunsiderazzjoni d-data li fiha jasal [id-dokument mitlub] u d-data tal-ħruġ mill-bini, u dan mingħajr tibdil tad-data ta’ dħul fis-seħħ tal-kera”.
Fid-19 ta’ Ġunju 2003, peress li ċerti aspetti ġew ippreċiżati bejn il-partijiet fin-negozjati, il-kumpannija Fortis bagħtet it-tieni verżjoni ta’ l-abbozz ta’ kuntratt ta’ kera, li kienet tagħmel xi emendi fl-Artikolu 4.5, kif jidher fil-verżjoni tas-16 ta’ Ġunju 2003.
Fit-23 ta’ Ġunju 2003, wara diskussjonijiet ġodda bejn dipartimenti tekniċi, il-kumpannija Fortis bagħtet lin-negozjatur it-tielet verżjoni ta’ l-abbozz tal-kuntratt ta’ kera, li kien jemenda l-Artikoli 4.3, 11 u 12, kif jidhru fil-verżjonijiet preċedenti tas-16 u tad-19 ta’ Ġunju 2003, kif ukoll anness li jiġbor fil-qasir il-ftehim tal-partijiet fin-negozjar fuq il-baġit u d-deskrizzjoni tax-xogħlijiet ta’ arranġament. Fil-messaġġ elettroniku ta’ trażmissjoni, il-kumpannija Fortis ippreċiżat li dan it-tielet abbozz ta’ kuntratt jannulla u jissostitwixxi l-abbozzi mibgħuta qabel iżda li l-kontenut ta’ l-ittra tagħha tas-16 ta’ Ġunju 2003 jibqa’ japplika b’mod sħiħ.
B’nota tal-25 ta’ Ġunju 2003, l-OIB ressaq il-kwistjoni quddiem id-dipartimenti u d-direttorati ġenerali (DĠ) tal-Kummissjoni li kellhom jiġu kkonsultati fil-kuntest ta’ kull proċedura ta’ proprjetà immobbli, jiġifieri d-dipartiment legali, id-DĠ “Baġit” u d-DĠ “Persunal u Amministrazzjoni” (iktar ’il quddiem, meħuda flimkien, l-“awtoritajiet ta’ kontroll”), ta’ l-abbozz ta’ ittra ta’ impenn u ta’ kuntratt ta’ kera.
B’faks tas-26 ta’ Ġunju 2003, in-negozjatur irritorna lill-kumpannija Fortis kopja ta’ l-ittra tagħha tas-16 ta’ Ġunju 2003 li kellha l-firma tiegħu taħt il-frażi miktuba bl-idejn li ġejja :
“Il-kundizzjonijiet tal-kera huma sodisfaċenti għall-OIB. Din ġiet ippreżentata lill-[a]wtoritajiet ta’ kontroll.”
B’messaġġ elettroniku tat-30 ta’ Ġunju 2003, wara laqgħa ma’ l-awtoritajiet ta’ kontroll, in-negozjatur irrefera lill-kumpannija Fortis il-kwistjoni dwar l-irkupru tat-taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) fuq ix-xogħlijiet ta’ arranġament. Huwa ppreċiża, barra minn hekk, li d-dipartiment legali xtaq jemenda l-Artikolu 7 ta’ l-abbozz tal-kuntratt ta’ kera. Huwa indika fl-aħħar nett:
“Hemm osservazzjonijiet oħrajn iżda li ma tantx huma importanti. Niġbdu l-attenzjoni tagħkom madankollu, li dan ma jfissirx li dan l-inkartament huwa diġà approvat.”
B’messaġġ elettroniku ta’ l-1 ta’ Lulju 2003, il-kumpannija Fortis wieġbet lin-negozjatur fin-negattiv fir-rigward ta’ l-irkupru eventwali tal-VAT u ta’ l-emenda ta’ l-Artikolu 7 ta’ l-abbozz tal-kuntratt ta’ kera.
Fl-istess ġurnata, id-dipartiment legali ta opinjoni faverevoli fuq l-abbozz ta’ kuntratt ta’ kera, bil-kundizzjoni ta’ emendi proposti fl-abbozz ta’ ittra ta’ impenn, li kienu intiżi sabiex isaħħu l-karattru kundizzjonali tagħha, u fil-kuntratt ta’ kera nnifsu, li kienu jinkludu emenda fil-klawżola ta’ ġurisdizzjoni favur il-qrati ta’ Brussell.
Fl-4 ta’ Lulju 2003, ir-rikorrenti għamlet l-ewwel ordnijiet neċessarji għat-twettiq tax-xogħlijiet ta’ arranġament lill-kumpanniji B u A.
Fl-istess ġurnata, id-DĠ “Baġit” ta opinjoni faverevoli fuq l-abbozz ta’ kiri ta’ l-Immobbli, bil-kundizzjoni tat-teħid in kunsiderazzjoni tal-kummenti tagħha. Dawn ta’ l-aħħar kienu jirrigwardaw l-obbligu ta’ osservazzjoni tal-proċedura ta’ impenn tal-baġit, fuq il-bżonn li jissaħħaħ il-karattru kundizzjonali ta’ l-ittra ta’ impenn u fuq xi suġġerimenti ta’ emendi fil-kuntratt ta’ kera.
F’dan l-istess żmien, il-Kummissjoni ħejjiet abbozz ta’ ittra indirizzata lill-Kunsilll u lill-Parlament, fil-kwalità tagħhom bħala awtoritajiet tal-baġit, dwar talba għal żieda fil-baġit. Din il-miżura kienet meħtieġa minħabba ż-żieda kbira fl-ispejjeż ikkawżata, fl-2003, bit-teħid b’kera ta’ l-Immobbli.
Fl-4 ta’ Lulju 2003 wkoll, aġent ta’ l-OIB, F., ikkonferma b’faks lill-kumpannija Fortis li huwa jaċċetta l-ispejjeż tas-sigurtà tas-sit ta’ l-Immobbli.
Fil-5 ta’ Lulju 2003, id-DĠ “Baġit” ta opinjoni favorevoli rigward l-abbozz ta’ ittra lill-Kunsill u lill-Parlament dwar talba għal żieda fil-baġit.
Fis-7 ta’ Lulju 2003, id-DĠ “Persunal u amministrazzjoni” ta opinjoni favorevoli fuq il-pjan ta’ kera ta’ l-immobbli, bil-kundizzjoni li jiġu studjati u meħuda in kunsiderazzjoni l-konsegwenzi tal-proġett fuq il-baġits miftuħa u dawk futuri u l-istrateġija ġenerali ta’ twaqqif tad-dipartimenti tal-Kummmissjoni u bil-kundizzjoni li tingħata tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula, fil-25 ta’ Ġunju 2003, mill-Kumitat ta’ sigurtà, ta’ Iġjene u ta’ dekorazzjoni tal-postijiet tax-xogħol ta’ Brussell (CSHT) rigward problemi tekniċi u ta’ sigurtà kkawżati mill-Immobbli u s-sitwazzjoni ġeografika tiegħu.
Waqt konverżazzjoni telefonika ta’ l-10 ta’ Lulju 2003, in-negozjatur indika lir-rikorrenti li l-approvazzjoni tal-prinċipju tal-kera kienet ddum minħabba li nstabet frodi fi ħdan il-Kummissjoni u li din l-approvazzjoni ma kinitx ser tingħata, probabbilment, qabel nofs Settembru 2003.
Permezz ta’ messaġġ elettroniku ta’ l-14 ta’ Lulju 2003, in-negozjatur ikkonferma lill-kumpannija Fortis li l-approvazzjoni tal-kuntratt ta’ kera kienet sospiża u li kien diffiċli li jingħad meta deċiżjoni tista’ tittieħed f’dan ir-rigward. Huwa ppreċiża, madankollu, li f’dak l-istadju, il-prinċipju nnifsu tal-kiri ma kienx ikkontestat. Huwa kkonkluda kif ġej: “Jien nħalli f’idejkom sabiex tieħdu l-miżuri li jidhrilkom li huma utli u meħtieġa sabiex tittieħed in kunsiderazzjoni din is-sospensjoni.” Fl-istess żmien, l-OIB beda negozjati ma’ proprjetarji oħrajn sabiex tinstab soluzzjoni eventwali oħra li tippermetti rilokazzjoni fl-iqsar żmien.
Fl-istess ġurnata, il-kumpannija Fortis saret taf bis-sopensjoni tal-proċedura ta’ approvazzjoni tal-kuntratt ta’ kera. Hija indikat lin-negozjatur li, konsegwentement, hija nnotifikat immedjatament lill-fornituri tagħha bis-sospensjoni ta’ l-ordnijiet kollha li saru għat-twettiq tax-xogħlijiet ta’ arranġament u l-waqfien ta’ kull impenn ta’ spejjeż relatat ma’ għall-eżekuzzjoni ta’ dawn l-ordnijiet. Hija ppreċiżat ukoll li t-twettiq ta’ xogħlijiet ta’ arranġament u l-punt ta’ tluq tal-kumpens għal dewmien kellu jiġi pospost għal data li tiġi stabbilita ulterjorment billi jittieħdu in kunsiderazzjoni l-ħruġ mill-bini, id-data tat-tmiem ta’ sospensjoni tal-proċedura ta’ firma formali tal-kuntratt ta’ kera u tad-dewmien fir-riattivazzjoni ta’ l-ordnijiet, u dan mingħajr emenda fid-data ta’ dħul fis-seħħ tal-kuntratt ta’ kera. Fl-aħħar nett, il-kumpannija Fortis talbet lin-negozjatur, fil-każ li l-prinċipju nnifsu ta’ kiri jitqiegħed fid-dubju, li hija tiġi informata mill-iktar fis possibbli.
Fis-16 ta’ Lulju 2003, il-Building Policy Group (BPG, grupp tal-politika immobiljari ta’ l-OIB) żammet laqgħa li fiha ġie deċiż, fid-dawl tad-dewmien ta’ xahrejn meħud għall-okkupazzjoni ta’ l-Immobbli, li tiġi eżaminata serjament u b’ħeffa l-possibbiltà li jinkera bini ieħor, imsejjaħ “M.”, li jinsab fi Brussell u, konsegwentement, li jiġu sospiżi l-ordnijiet diġà magħmula mid-dipartimenti tal-Kummissjoni sabiex isir l-arranġament intern ta’ l-Immobbli.
Permezz ta’ ittra li waslet fit-23 ta’ Lulju 2003, in-negozjatur informa lill-kumpannija Fortis li l-Kummissjoni rrifjutat kull responsabbiltà fir-rigward tad-dannu li hija setgħet eventwalment issostni minħabba d-dewmien ta’ l-approvazzjoni tal-kuntratt ta’ kera. F’dan ir-rigward, huwa ppreċiża:
“L-approvazzjoni mogħtija minni fuq il-kundizzjonijiet tal-kuntratt ta’ kera bl-ebda mod ma kienet tfisser l-approvazzjoni definittiva tiegħu iżda biss garanzija min-naħa ta’ l-OIB li jitmexxa dan l-inkartament fil-qafas deċiżjonali tal-Kummissjoni li tinkludi, kif intom tafu, diversi stadji li mingħajrhom kuntratt ma jistax jiġi ffirmat mill-OIB”.
B’ittra tas-27 ta’ Awwissu 2003, il-kumpannija Fortis informat lin-negozjatur li hija ser iżżomm lill-Kummissjoni responsabbli għad-dannu li hija eventwalment tista’ ssostni minħabba r-rinunzja tagħha għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kera. Barra minn hekk, hija informat lin-negozjatur li xi wħud mill-fornituri tagħha kienu diġa daħlu fi spejjeż wara li nbdew ix-xogħlijiet ta’ arranġament.
B’ittra rreġistrata b’talba għal riċevuta tan-notifika, tad-9 ta’ Settembru 2003, indirizzata lid-direttur ta’ l-OIB, V., u lin-negozjatur, il-kumpannija Fortis għarrfet lil dawn ta’ l-aħħar b’informazzjoni li tgħid li l-OIB, wara l-14 ta’ Lulju 2003, kien beda negozjati rigward it-teħid b’kera ta’ bini ieħor, li kien wasal fil-fażi li jiġi ffinalizzat. Hija indikat, f’din l-okkażjoni, li kull rinunzja tal-Kummissjoni għall-kiri nnegozjat għandha tiġi meqjusa minnha bħala xoljiment unilaterali tal-kuntratt ta’ kera li kien ġie konkluż.
B’ittra rreġistrata b’talba għal riċevuta tan-notifika, tas-16 ta’ Settembru 2003, id-direttur ta’ l-OIB wieġeb għal żewġ ittri preċedenti tal-kumpannija Fortis billi sostna li l-kuntratt ta’ kera qatt ma kien ġie konkluż bejn il-partijiet, b’tali mod li r-relazzjonijiet bejn dawn ta’ l-aħħar kienu dejjem baqgħu fl-istadju tan-negozjati. Huwa indika wkoll li l-OIB kien, minħabba l-funzjonijiet tagħha, f’kuntatt permanenti mal-promoturi immobiljari u f’diskussjoni ma’ dawn fuq diversi proġetti mmexxija b’mod parallel. B’mod inċidentali, id-direttur ta’ l-OIB indika:
“Nikkonfermalkom li l-Proġett City Center mhuwiex parti mill-prijoritajiet attwali tal-Kummissjoni għall-istallazzjoni tas-servizzi tagħha [iżda] s-City Center jibqa’, f’għajnejn il-Kummissjoni, possibbiltà interessanti ħafna li aħna ma nonqsux li […] nissuġġerixxu [lil organizzazzjonijiet Ewropej oħrajn eżistenti jew li qiegħdin fil-proċess li jiġu stabbiliti]. F’dan ir-rigward, għandna nerġgħu nagħmlu kuntatt magħkom malajr ħafna.”
B’ittra rreġistrata b’talba għal riċevuta tan-notifika, ta’ l-24 ta’ Settembru 2003, indirizzata b’risposta lid-direttur ta’ l-OIB, il-kumpannija Fortis ħadet konjizzjoni tar-rinunzja tal-Kummissjoni għall-kiri u indikat l-intenzjoni tagħha li tirreferi l-kwistjoni għal parir tagħha.
B’ittra tas-26 ta’ Settembru 2003, il-kumpannija B indikat lill-kumpannija Fortis li hija xtaqet toħroġilha fattura ta’ EUR 297000 li tikkorrispondi għall-ispejjeż tal-materjali u tal-ħaddiema impjegati. B’ittra tat-12 ta’ Novembru 2003, il-kumpannija B bagħtet lill-kumpannija Fortis stima dettaljata ta’ l-ispejjeż sostnuti għall-ammont ta’ EUR 302870. F’ittra tal-18 ta’ Ġunju 2004, ikkonfermata b’ittra ta’ l-14 ta’ Jannar 2005, il-kumpannija B naqqset l-ammont ta’ din l-istima, li nġab għas-somma ta’ EUR 16842 wara l-użu mill-ġdid ta’ parti kbira mill-materjali.
B’ittra rreġistrata b’talba għal riċevuta tan-notifika ta’ l-14 ta’ Ottubru 2003, indirizzata lid-direttur ta’ l-OIB, il-kumpannija Fortis talbet lill-Kummissjoni sabiex tħallas għall-kumpens tal-kumpannija B.
B’ittra ta’ l-20 ta’ Novembru 2003, il-kumpannija A., min-naħa tagħha, talbet lill-kumpannija Fortis il-kumpens għad-dannu sostnut minħabba l-ordnijiet annullati, li hija qieset li jammontaw għal EUR 24795.77.
B’ittra ta’ l-24 ta’ Novembru 2003, id-direttur ta’ l-OIB irrifjuta li jikkonforma mat-talba tal-kumpannija Fortis dwar il-kumpens tal-kumpannija B, peress li qies li l-Kummissjoni ma kinitx responsabbli fuq bażi kuntrattwali. Huwa indika b’mod partikolari li “kull inizjattiva meħuda mill-[kumpannija] Fortis dwar il-kiri preżunt ta’ l-immobbli jew dwar l-ordni eventwali ta’ xogħlijiet, [kellha] karattru purament unilaterali u [ma kinitx] vinkolanti fuq l-OIB” u li “l-konsegwenzi dannużi ta’ interpretazzjoni żbaljata fuq l-firxa ta’ l-impenji ta’ l-OIB fil-kuntest tan-negozjati [kienu] esklużivament attribwibbli lil[l-kumpannija ] Fortis”.
B’ittra ta’ l-10 ta’ Diċembru 2003, il-kumpannija Fortis baqgħet issostni li l-Kummissjoni saret responsabbli fuq bażi kuntrattwali peress li rrifjutat li tagħti eżekuzzjoni għall-kuntratt ta’ kera.
B’ittra tat-22 ta’ Diċembru 2003, id-direttur ta’ l-OIB ukoll baqa’ jsostni li l-OIB ma kisret l-ebda obbligu fir-rigward tal-kumpannija Fortis.
B’ittra tat-18 ta’ Frar 2004, indirizzata lin-negozjatur, il-konsulent tar-rikorrenti kkonkluda li l-Kummissjoni hija responsabbli fuq bażi kuntrattwali u ordna lil din ta’ l-aħħar sabiex tħallas lill-klijent tagħha s-somma ta’ EUR 1137039 bħala kumpens għad-danni li huwa allegatament sostna.
B’ittra tad-19 ta’ Marzu 2004, id-direttur ta’ l-OIB irrifjuta li jikkonforma mat-talba ta’ kumpens magħmula mill-konsulent tar-rikorrenti.
Proċedura u t-talbiet tal-partijiet
B’att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-5 ta’ Lulju 2004, ir-rikorrenti ressqet dan ir-rikors.
Fis-16 ta’ Frar 2005, ir-rikorrenti ressqet talba għall-produzzjoni tal-kuntratt ta’ kera dwar parti mill-Immobbli li hija kienet għadha kemm ikkonkludiet mal-Komunità Franċiża tal-Belġju, kif ukoll nota li tispjega l-impatt tal-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt fuq l-istima tad-danni tagħha. Fl-10 ta’ Marzu 2005, wara li sema’ lill-Kummissjoni, il-President tat-Tieni Awla tal-Qorti tal-Prim’Istanza laqa’ t-talba tar-rikorrenti. Din ipproduċiet id-dokumenti msemmija fit-talba tagħha fit-terminu stabbilit.
Fis-17 ta’ Jannar 2006, fuq rapport ta’ l-Imħallef Relatur, il-Qorti tal-Prim’Istanza (It-Tieni Awla) ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura orali u, fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura, stiednet lil-partijiet iwieġbu bil-miktub għal sensiela ta’ mistoqsijiet u lir-rikorrenti sabiex tipproduċi ċerti dokumenti. Il-partijiet ikkonformaw ma’ din l-istedina fit-termini stabbiliti.
Fis-7 ta’ Frar 2006, wara li nstemgħu l-partijiet, il-Qorti tal-Prim’Istanza irrinvjat il-kawża quddiem it-Tieni Awla Estiża.
Fis-27 ta’ Marzu 2006, ir-rikorrenti ressqet talba ġdida għall-produzzjoni ta’ kuntratt ta’ kera konkluż mal-kumpannija Fortis fuq il-parti ta’ l-Immobbli li għadha mhijiex mikrija kif ukoll nota qasira li tispjega l-impatt tal-konklużjoni ta’ dan l-aħħar kuntratt fuq l-istima tad-dannu li hija sostniet. B’deċiżjoni tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-4 ta’ April 2006, wara li nstemgħet il-Kummissjoni, it-talba tar-rikorrenti ntlaqat. Fis-26 ta’ April 2006, hija ppreżentat id-dokumenti msemmija fit-talba tagħha fir-Reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza.
Waqt is-seduta tas-17 ta’ Mejju 2006, il-partijiet instemgħu fit-trattazzjonijiet orali u fir-risposti tagħhom għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Prim’Istamza. Fir-rapport tas-seduta, il-Qorti tal-Prim’Istanza ħadet konjizzjoni ta’ l-emendi magħmula mir-rikorrenti fit-talbiet tagħha għal kumpens, li ma ġewx ikkontestati mill-Kummissjoni, kif ukoll tar-rinunzja tal-rikorrenti għat-talbiet alternattivi tagħha għal kumpens, fid-dawl ta’ l-indiċi tal-prezzijiet tal-kiri, li ġew ippreżentati għall-ewwel darba fis-26 ta’ April 2006.
Ir-rikorrenti talbet lill-Qorti tal-Prim’Istanza, b’mod prinċipali:
—
tiddikjara li l-Kummissjoni saret responsabbli fuq bażi kuntrattwali bi ħtija tagħha u sabiex tordnaha tħallasha fl-aħħar nett is-somma ta’ EUR 8853399.44 ammont tad-dannu stmat, miżjud bl-interessi bir-rata legali applikabbli fil-Belġju mid-data tar-rikors sad-data tal-ħlas effettiv;
—
jekk ikun il-każ, issejjaħ lin-negozjatur sabiex jinstema’ rigward il-kummenti li huwa għamel waqt il-laqgħa tas-6 ta’ Ġunju u l-konverżazzjoni telefonika ta’ l-10 ta’ Lulju 2003.
Sussidjarjament, ir-rikorrenti talbet lill-Qorti tal-Prim’Istanza:
—
tiddikjara li l-Komunità, irrappreżentata mill-Kummissjoni, hija responsabbli fuq bażi mhux kuntrattwali, u tordna lill-Kummissjoni tħallasha s-somma ta’ EUR 6731448.46 bħala kumpens għad-dannu sostnut, kif ukoll l-interessi għal dewmien fuq din is-somma wara d-data tas-sentenza li ser tingħata sa’ dik tal-ħlas effettiv, bir-rata ta’ 6 %;
—
jekk ikun il-każ, tordna l-miżura istruttorja ssuġġerita fit-talba prinċipali.
F’kull każ, ir-rikorrenti titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza:
—
tiddikjara t-talba tar-rikorrenti inammissibbli safejn hija bbażata fuq ir-responsabbiltà kuntrattwali tiegħu;
—
tiddikjara t-talba tagħha tar-rikorrenti mhux fondata safejn hija bbażata fuq ir-reposabbbiltà mhux kuntrattwali tagħha;
—
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż, inklużi l-ispejjeż meħtieġa għad-difiża tagħha li jammontaw għal EUR 15000.
Fuq il-kawża prinċipali għal responsabbiltà kuntrattwali
Fit-talba tagħha, ir-rikorrenti tindika li r-rikors tagħha għal responsabbiltà huwa ppreżentat quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, b’mod prinċipali, bis-saħħa tal-klawżola ta’ arbitraġġ li tinsab fl-Artikolu 17 tal-kuntratt ta’ kiri li hija kkonkludiet, mhux iktar tard mis-26 ta’ Ġunju 2003, mal-Komunità, irrappreżentata mill-Kummissjoni u, għaldaqstant, fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 225(1) KE u ta’ l-Artikolu 238 KE.
Il-Kummissjoni sostniet li l-azzjoni għal responsabbiltà kuntrattwali mressqa mir-rikorrenti hija inammissibbli.
A —
L-argumenti tal-partijiet
Il-Kummissjoni tallega li l-Qorti tal-Prim’Istanza ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-bażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ stabbilita f’kuntratt li ma ġiex validament konkluż bejn il-partijiet.
Ir-rikorrenti ssostni li l-Qorti tal-Prim’Istanza għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq ir-rikors tagħha għal responsabbiltà kuntrattwali bis-saħħa tal-klawżola ta’ arbitraġġ li tinsab fl-abbozz ta’ kuntratt li hija indirizzat lill-Kummissjoni fis-16 ta’ Ġunju 2003. Fil-fatt, dan l-abbozz ta’ kuntratt kien jikkorrispondi għal offerta ta’ kuntratt magħmula mir-rikorrenti, irrappreżentata mill-kumpannija Fortis, li wara ġiet aċċettata, mhux iktar tard mis-26 ta’ Ġunju 2003, mill-Komunità Ewropea, irrappreżentata mill-Kummissjoni. L-approvazzjoni tal-Kummissjoni tirriżulta min-nota miktuba bl-idejn u l-firma magħmula min-negozjatur fuq l-ittra ta’ preżentazzjoni mehmuża ma’ l-abbozz ta’ kuntratt indirizzat lill-Kummissjoni fis-16 ta’ Ġunju 2003. Ir-rikorrenti għalhekk tinvoka l-Artikolu 17 ta’ l-abbozz ta’ kuntratt, intitolat “Klawżola ta’ ġurisdizzjoni u liġi applikabbli”, li jipprovdi b’mod partikolari li, “fil-każ ta’ kontroversja, u fin-nuqqas ta’ ftehim, il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej għandha jkollha l-ġurisdizzjoni”.
Waqt is-seduta, il-Kummissjoni kkontestat l-eżistenza tal-klawżola ta’ arbitraġġ invokata mir-rikorrenti, u bbażat dan il-motiv fuq il-fatt li ebda ftehim ma kien sar fuq din il-klawżola bejn il-partijiet mal-kawża li tressqet quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 238 KE, jiġifieri l-Komunità Ewropea, irrappreżentata għal dan il-għan mill-Kummissjoni, u r-rikorrenti. Fin-noti tagħha bil-miktub, il-Kummissjoni b’mod partikolari sostniet li l-partijiet fin-negozjati ma kinux, fin-nuqqas ta’ l-awtorizzazzjonijiet jew ta’ l-approvazzjonijiet neċessarji, kapaċi li jinvovlu kuntrattwalment lill-partijiet ta’ din il-kawża b’tali mod li ebda kuntratt ma seta’ jsir validament bejn dawn ta’ l-aħħar.
B —
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
Skond id-dispożizzjonijiet flimkien ta’ l-Artikolu 225(1) KE u l-Artikolu 238 KE, il-Qorti tal-Prim’Istanza għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi bis-saħħa ta’ klawżola ta’ arbitraġġ li tinsab f’kuntratt ta’ dritt pubbliku jew dritt privat li sar mill-Komunità jew għan-nom tagħha. Il-ġurisprudenza tippreċiża li huma biss il-partijiet għall-klawżola ta’ arbitraġġ li jistgħu jkunu partijiet għal kawża mressqa fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 238 KE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Diċembru 1976, Pellegrini vs Il-Kummissjoni,
23/76, Ġabra p. 1807
, punt 31). Fin-nuqqas ta’ espressjoni tar-rieda tal-partijiet li jagħtuha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq kawża kuntrattwali, il-Qorti tal-Prim’Istanza ma tistax taċċetta l-ġurisdizzjoni tagħha fil-kawża (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-3 ta’ Ottubru 1997, Mutual Aid Administration Services vs Il-Kummissjoni,
T-186/96, Ġabra p. II-1633
, punt 46), li fin-nuqqas tagħha din testendi l-kompetenza ġurisdizzjonali tagħha lil hinn minn dik li jirriżervalha l-Artikolu 240 KE, peress li din id-dispożizzjoni tagħti lill-qrati nazzjonali l-ġurisdizzjoni ta’ dritt komuni sabiex jisimgħu l-kawżi li għalihom il-Kummissjoni hija parti (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Mejju 1987, Rau
et
,
133/85 sa 136/85, Ġabra p. 2289
, punt 10, u d-digriet Mutual Aid Administration Services vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 47). Peress li din il-ġurisdizzjoni Komunitarja hija deroga mid-dritt komuni, hija għandha, barra minn hekk, tiġi interpretata restrittivament (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-18 ta’ Diċembru 1986, Il-Kummissjoni vs Zoubek,
426/85, Ġabra p. 4057
, punt 11).
Għaldaqstant għandu jiġi eżaminat jekk il-klawżola ta’ arbitraġġ allegata mir-rikorrenti ġietx konkluża validament bejn, minn naħa, il-Kummissjoni jew ir-rappreżentanti tagħha, li jaġixxu f’isem u għan-nom tal-Komunità, u, min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti jew ir-rappreżentanti tagħha.
F’dan ir-rigward, jirriżulta mill-ġurisprudenza li, jekk, fil-kuntest ta’ klawżola ta’ arbitraġġ konkluża skond l-Artikolu 238 KE, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tissejjaħ sabiex tiddeċiedi l-kawża billi tapplika liġi nazzjonali li tirregola l-kuntratt, il-ġurisdizzjoni tagħha biex tieħu konjizzjoni ta’ kawża rigward dan il-kuntratt għandha tiġi evalwata biss fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 238 KE u d-dispożizzjonijiet tal-klawżola ta’ arbitraġġ, mingħajr ma jkunu jistgħu jiġu invokati kontriha dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali li allegatament ifixklu l-ġurisdizzjoni tagħha (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ April 1992, Il-Kummissjoni vs Feilhauer,
C-209/90, Ġabra p. I-2613
, punt 13).
Minkejja li l-Artikolu 238 KE ma jippreċiżax il-forma li għandu jkollha l-klawżola ta’ arbitraġġ, jirriżulta mill-Artikolu 44(5)(a) tar-Regoli tal-Proċedura, li jeżiġi li r-rikors imressaq fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 225(1)KE u ta’ l-Artikolu 238 KE għandu jkollu miegħu kopja tal-klawżola li tagħti ġurisdizzjoni lill-qrati Komunitarji, u li din għandha bħala regola ġenerali tiġi stabbilita bil-miktub. L-Artikolu 44(5)(a) tar-Regoli tal-Proċedura għandu madankollu l-għan ta’ prova u formalità li huwa jipprevedi li tkun kompluta meta d-dokumenti prodotti mir-rikorrenti jippermettu lill-qorti Komunitarja li għandha l-kawża quddiemha sabiex tkun edotta biżżejjed mill-ftehim li sar bejn il-partijiet fil-kawża li jneħħu l-kontroversja bejniethom rigward il-kuntratt mill-ġurisdizzjoni tal-qrati nazzjonali sabiex iressquha quddiem il-qrati Komunitarji (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pellegrini vs Il-Kummissjoni, punt 53 iktar ’il fuq, punt 10).
F’din il-kawża, l-Artikolu 17 ta’ l-abbozz ta’ kuntratt ta’ kera jipprovdi li, fin-nuqas ta’ ftehim bonarju bejn il-partijiet, il-kontroversji li jistgħu jinqalgħu rigward il-kuntratt għandhom ikunu suġġetti għall-ġurisdizzjoni tal-“Qorti tal-Ġustizzja”. Skond il-ġurisprudenza, dan il-kliem ta’ l-aħħar għandu jiġi interpretat fis-sens li huwa jindika l-istituzzjoni msemmija fl-Artikolu 238 KE, li tinkludi wkoll b’mod partikolari l-Qorti tal-Prim’Istanza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Marzu 2005, Il-Kummissjoni vs AMI Semiconductor Belgium
et
,
C-294/02, Ġabra p. I-2175
, punti 43 sa 53), li hija, f’din il-kawża, il-qorti kompetenti skond l-Artikolu 225(1) KE.
Madankollu, il-partijiet f’din il-kawża ma jaqblux fuq il-fatt li d-dispożizzjoni li tinsab fl-Artikolu 17 ta’ l-abbozz ta’ kuntratt ta’ kera tgħodd bħala konklużjoni tal-klawżola ta’ arbitraġġ allegata.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma kkontestatx validament l-affermazzjonijiet tal-Kummissjoni li jgħidu li l-amministratur kompetenti sabiex jikkonkludi l-kuntratt kien, f’dan il-każ, id-direttur ta’ l-OIB, u li huma kkorroborati mid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 16 tad-deċiżjoni 2003/523 u mit-Titolu V tat-tieni parti tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002, tal-25 ta’ Ġunju 2002, rigward ir-Regolament Finanzjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej, (iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju”) (
ĠU L 248, p. 1
), li għalih jirreferi dan l-Artikolu ta’ l-aħħar. Għandu jiġi osservat ukoll li, meta ġiet mistoqsija dwar dan il-punt waqt is-seduta, ir-rikorrenti semmiet biss li l-klawżola ta’ arbitraġġ “tidher” li ġiet konkluża, peress li hija dejjem kellha l-impressjoni li n-negozjatur kellu s-setgħa li jinvolvi kuntrattwalment lill-Kummissjoni u, fl-aħħar nett, lill-Komunità għall-għanjiet ta’ din it-tranżazzjoni immobiljari. Fin-noti tagħha bil-miktub, il-Kummissjoni kkontestat il-fatt li r-rikorrenti tista’, f’din il-kawża, tinvoka t-teorija tal-mandat apparenti, peress li naqset milli turi kif l-attitudni adottata min-negozjatur setgħet tagħti l-impressjoni li huwa kien awtorizzat li jinvolvi kuntrattwalment lill-Kummissjoni.
Fil-każ li t-teorija ta’ l-apparenza tiġi rikonoxxuta fid-dritt Komunitarju, b’mod partikolari fil-qasam ta’ rappreżentazzjoni tal-partijiet f’kuntratt, l-applikazzjoni ta’ din tfisser neċessarjament li t-terz li jinvoka l-apparenza jistabbilixxi li ċ-ċirkustanzi tal-kawża jawtorizzawh li jemmen li l-imsemmijia apparenza taqbel mar-realtà. Isegwi, f’dan il-każ, li r-rikorrenti, li ppreżentat il-kawża tagħha fuq il-bażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ “li milli jidher” ġiet konkluża bejnha u bejn il-Kummissjoni, għandha almenu tistabbilixxi li, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża, hija setgħet leġittimament temmen li n-negozjatur kellu s-setgħa li jorbot kuntrattwalment lill-Kummissjoni, billi jaġixxi f’isem u għan-nom tal-Komunità.
Dan mhuwiex il-każ f’din il-kawża. Fil-fatt, ir-rikorrenti ma pprovdiet l-ebda element ta’ prova sabiex issostni l-allegazzjonijiet tagħha li n-negozjatur ippreżenta ruħu fil-konfront tagħha bħala l-amministratur kompetenti li għandu s-setgħat meħtieġa sabiex jorbot kuntrattwalment lill-Kummissjoni u l-Komunità. B’hekk, ma ġiex stabbilit li l-iżball invokat mir-rikorrenti fuq il-limiti eżatti tas-setgħat tan-negozjatur ġie kkawżat mill-aġir ta’ dan ta’ l-aħħar.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma stabbilitx li l-fatti tal-kawża kienu jiġġusatifikaw il-fatt li hija setgħet, mingħajr imprudenza jew negliġenza min-naħa tagħha, tieħu żball fuq il-limiti eżatti tas-setgħat tan-negozjatur u l-portata tan-nota bil-miktub u l-firma mqiegħda minnha, fis-26 ta’ Ġunju 2003, fuq l-ittra ta’ preżentazzjoni ta’ l-abbozz ta’ kuntratt (ara punt 11 iktar ’il fuq). Kif jirriżulta mill-inkartament, il-kumpannija Fortis, li kienet tirrapreżenta lir-rikorrenti waqt in-negozjati li wasslu għall-kuntratt, hija professjonista informata u operatur importanti fis-suq ta’ Brussell tal-proprjetà immobbli. Qabel dawn in-negozjati, hija kienet mexxiet, bejn l-1999 u 2002, diversi negozjati simili mas-servizzi tal-Kummissjoni. Id-dokumenti prodotti f’dan ir-rigward mill-Kummissjoni juru li huwa normali, f’dawn it-tip ta’ tranżazzjonijiet, li jiġu nnegozjati l-kundizzjonijiet tal-kuntratt li jkun se jiġi konkluż u kull ftehim li jagħti ġurisdizzjoni dwar dan ta’ l-aħħar qabel ma tinbeda l-proċedura interna ta’ verifika ta’ deċiżjoni li twassal għall-impenn kuntrattwali tal-Kummissjoni. Fid-dawl ta’ l-esperjenza tagħha f’dan il-qasam, il-kumpannija Fortis kienet taf li l-ftehim fuq il-kundizzjonijiet tal-kuntratt tal-ftehim u tal-qbil li jagħti ġurisdizzjoni jiġi qabel qabel l-impenn ġuridiku tal-Kummissjoni, li jseħħ biss wara l-fażi ta’ verifika u deċiżjoni interna ta’ l-istituzzjoni. F’din il-kawża, in-nota miktuba bl-idejn tas-26 ta’ Ġunju 2003, li biha n-negozjatur ppreċiża b’mod partikolari li l-kundizzjonijiet tal-ftehim innegozjat ta’ attribuzzjoni ta’ ġurisduzzjoni kienu ġew ippreżentati quddiem l-awtoritajiet ta’ verifika, kienet biżżejjed ċara u preċiża sabiex tippermetti lill-kumpannija Fortis li tifhem li l-fażi ta’ kontroll u ta’ deċiżjoni interna tal-Kummissjoni kienet bdiet, u li, skond il-prattika normali, l-impenn kuntrattwali huwa konkluż mill-uffiċjal awtorizzanti kompetenti biss mat-tmiem ta’ l-imsemmija proċedura.
Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata bil-fatt li l-Kummissjoni ma kkomunikatx b’mod espliċitu lill-kontroparti tagħha, waqt dawn in-negozjati, ir-regoli preċiżi tal-proċedura interna tagħha ta’ verifika u ta’ deċiżjoni jew li dawn in-negozjati saru ma’ korp ġdid, imwaqqaf speċifikatament mill-Kummissjoni sabiex jieħu ħsieb tranżazzjonijiet immobiljari. Fil-fatt, ladarba s-sitwazzjoni apparenti invokata mir-rikorrenti tidderoga mill-prassi normali fil-qasam in kwistjoni (ara punt 62 iktar ’il fuq), li kienet magħrufa mir-rikorrenti, din kellha toħloq nuqqas ta’ fiduċja f’din ta’ l-aħħar u tħeġġiġha sabiex tivverifika, f’din il-kawża, il-limiti eżatti tas-setgħat tan-negozjatur. Peress li ma għamlitx din il-verifika fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, ir-rikorrenti wettqet att ta’ negliġenza li hija ma tistax tinvoka f’dan ir-rikors.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-rikorrenti mhijiex iġġustifikata li ssostni li hija emmnet leġittimament li s-setgħa li tinnegozja l-kundizzjonijiet tal-kuntratt taqbel ma’ dik li tinvolvi kuntrattwalment lill-Kummissjoni u li l-ftehim li sar, fis-26 ta’ Ġunju 2003, bejn il-partijiet fin-negozjati kien jgħodd bħala impenn kuntrattwali tal-Kummissjoni. Għaldaqstant hija mhijiex iġġustifikata li tinvoka, f’din il-kawża, il-fatt li l-klawżola ta’ arbitraġġ allegata kienet “apparentement” teżisti fil-konfront tagħha mis-26 Ġunju 2003.
Konsegwentement, u mingħajr ma huwa neċessarju li tittieħed deċiżjoni fuq l-awtorizzazzjoni eventwali tal-kumpannija Fortis li tirrapreżenta lir-rikorrenti għall-għanijiet li tistipula l-klawżola ta’ arbitraġġ allegata, hemm lok li jiġi konkluż li, peress li r-rikorrenti ma wrietx l-eżistenza ta’ klawżola ta’ arbitraġġ valida konkluża bejn il-partijiet f’din il-kawża u peress li ma osservatx, f’dan ir-rigward, id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 44(5)(a) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-rikors tagħha huwa inammissibbli safejn huwa imressaq fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet magħquda ta’ l-Artikolu 225(1) KE u ta’ l-Artikolu 238 KE.
Fuq l-azzjoni sussidjarja għal responsabbiltà mhux kuntrattwali
Fir-rikors tagħha, ir-rikorrenti indikat li r-rikors tagħha għal responsabbiltà tressaq quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza, b’mod sussidjarju u fil-każ li l-Qorti tal-Prim’Istanza tikkunsidra li l-kuntratt ta’ kiri ma ġiex konkluż bejn il-partijiet, fuq il-bażi ta’ l-Artikoli 225 KE u 235 KE kif ukoll tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE.
Konsegwentement, għandha tittieħed deċiżjoni fuq l-azzjoni għal responsabbiltà mhux kuntrattwali mressqa mir-rikorrenti fuq il-bażi ta’ l-Artikoli msemmija hawn fuq.
A —
Fuq il-mertu
1.
L-argumenti tal-partijiet
Ir-rikorrenti takkuża lill-Kummissjoni li kisret l-obbligu li taġixxi
bona fide
fil-kuntest ta’ negozjati prekuntrattwali u li abbużat mid-dritt tagħha li ma tidħolx f’kuntratti billi waqqfet in-negozjati prekuntrattwali meta kienu fi stadju ferm avanzat. Qabel kollox, il-Kummissjoni ma kinitx tatha indikazzjoni, malli rċeviet l-offerta maħruġa fis-16 ta’ Ġunju 2003, li hija ma setgħetx taċċetta din l-offerta minħabba eżiġenzi tal-proċedura interna tagħha ta’ teħid ta’ deċiżjoni, iżda kienet, bil-kontra, ikkontrofirmat l-offerta meta kienet taf li, abbażi ta’ dan, ir-rikorrenti daħlet f’xogħlijiet ta’ arranġament. Wara dan, hija ħalliet jitkomplew negozjati sa l-14 ta’ Settembru 2003, li hija kienet taf li kienu ser ifallu mill-bidu ta’ Lulju 2003. Fl-aħħar nett, hija qatt ma kkomunikat il-motiv reali tat-tmiem tan-negozjati u daħlet f’dawn in-negozjati mingħajr ma ħasbet serjament dwarhom billi ma ħaditx in kunsiderazzjoni l-oppożizzjoni ta’ l-uffiċjali għal-lok ta’ l-Immobbli. Ir-rikorrenti tikkontesta l-fatt li r-Regolament finanzjarju jagħti lill-Kummissjoni d-dritt assolut li ma twassalx sa tmiemu l-proċess ta’ konklużjoni ta’ kuntratt, mingħajr ma tkun obbligata tħallas kumpens. Hija tinvoka, f’dan ir-rigward, l-illegalità tad-dispożizzjonijiet tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti tar-Regolament finanzjarju kemm safejn dawn ġew adottati fuq bażi ġuridika mhux adattata, bi ksur tal-prinċipju tal-ġurisdizzjoni ta’ attribuzzjoni tal-Komunità, kemm safejn huma jiksru l-Artikolu 288 KE billi jeżentaw illegalment lill-Kummissjoni minn parti mir-responsabbiltà tagħha. B’mod sussidjarju, ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni ma tistax tinvoka kontriha f’din il-kawża r-regola li tinssb fl-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, tar-Regolament finanzjarju in kwantu hija nfisha ma kinitx osservat il-preksrizzjonijiet tat-tieni paragrafu ta’ dan l-Artikolu, li jeżiġi l-komunikazzjoni tal-motivi tad-deċiżjoni ta’ rinunzja mis-suq lill-offerenti kkonċernati.
Fl-istadju tar-replika, ir-rikorrenti ssotni wkoll li l-Kummissjoni kisret il-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju li jipprojbixxu l-irtirar ta’ att amministrattiv li jagħti drittijiet suġġettivi lil individwi in kwantu hija rtirat l-aċċettazzjoni tagħha ta’ l-offerta.
Ir-rikorrenti ssostni li l-Kummissjoni kisret ukoll il-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi meta waqqfet in-negozzjati wara li kienet nisslet fi ħdan ir-rikorrenti, fis-26 ta’ Ġunju 2003, aspettattiva fondata li l-firma formali tal-kuntratt kienet ser isseħħ wara l-qbil fil-prinċipju li kien ġie mogħti fuq il-kundizzjonijiet tal-kuntratt. Qabel kollox il-Kummissjoni kienet tatha impressjoni żbaljata dwar il-portata ta’ l-obbligi tagħha billi ma informathiex li, minħabba eżiġenzi tal-proċedura interna tagħha, hija involuta f’sens ġuridiku biss mal-firma formali tal-kuntratt ta’ kera mill-uffiċjal awtorizzanti kompetenti u li kull inizjattiva meħuda mir-rikorrenti sa dak iż-żmien tkun għar-riskju tagħha. Wara dan, il-Kummissjoni ħeġġitha tagħmel l-ordnijiet neċessarji għax-xogħlijiet ta’ arranġament. B’hekk, hija kienet insistiet, diversi drabi, sabiex dawn ix-xogħlijiet jitwettqu malajr sabiex l-istallazzjoni ta’ l-uffiċjali ssir fid-data ta’ dħul fis-seħħ tal-kuntratt ta’ kera, fl-1 ta’ Novembru 2003. Barra minn hekk, in-negozjatur ikkontrofirma, mingħajr ma għamel l-iċken riżerva, l-ittra tas-16 ta’ Ġunju 2003 li tippreċiża: “Mal-wasla [ta’ l-ittra kontroffirmata], aħna ngħaddu, kif tlabtuna, l-ordnijiet ta’ xogħlijiet mingħajr ma nistennew il-firma formali tal-kera”. Barra dan, waqt il-laqgħa tas-6 ta’ Ġunju 2003 msemmija fil-punt 5 iktar ’il fuq, in-negozjatur, minn naħa, indika lill-kumpannija Fortis li, għalkemm il-firma tal-kuntratt ma tistax issir qabel il-15 ta’ Ġunju 2003, il-konklużjoni tal-kuntratt kienet ċerta u, min-naħa l-oħra, issuġġerixxa lill-interlokuturi tiegħu sabiex jistrieħu fuq kelmtu biex jagħmlu l-ordnijiet meħtieġa għax-xogħlijiet ta’ arranġament. Huwa fuq il-bażi ta’ l-aspettattivi leġittimi li kienu mogħtija b’dan il-mod, u li ma ġewx ikkontestati wara, li r-rikorrenti għamlet, mill-4 ta’ Lulju 2003, l-ordnijiet neċessarji għax-xogħlijiet ta’ arranġament sabiex tkun tista’ tikkonforma ruħha, fit-termini stabbiliti, ma’ l-obbligi tagħha skond il-kuntratt ta’ kera. Huwa biss wara, b’mod impliċitu mill-10 ta’ Lulju 2003, u mbagħad b’mod espliċitu fl-14 ta’ Settembru 2003, li l-Kummissjoni esprimiet dubji fuq il-firma formali tal-kuntratt.
Bħala danni li rriżultaw minn dawn l-illegalitajiet, ir-rikorrenti titlob, qabel kollox, il-kumpens għat-telf ta’ opportunità tagħha li tikkonkludi l-kuntratt ta’ kera bl-għoti ta’ 75 % ta’ l-ammont tal-qligħ kuntrattwali mistenni, jiġifieri s-somma ta’ EUR 6608821.25.
Ir-rikorrenti titlob ukoll il-ħlas lura ta’ l-ispejjeż li hija sostniet inutilment fin-negozjati. Fir-rigward, fl-ewwel lok, ta’ l-ispejjeż mitluba mill-fornituri tagħha, il-kumpanniji B u A., wara l-ordnijiet magħmula u li jammontaw għal EUR 41637.77, dawn ġew impenjati fuq il-bażi ta’ l-aspettattivi leġittimi li hija kellha mill-fatt li l-firma tal-kuntratt ta’ kera kienet ser isseħħ. Fir-rigward, fit-tieni lok, ta’ l-ispejjeż ta’ l-obbligi mwettqa mill-kumpannija anonima Fortis Real Estate Property Management (iktar ’il quddiem “FREPM”), kumpannija tal-grupp Fortis li interveniet bħala direttur tal-proġett fin-negozjati, għal ammont ta’ EUR 19298.76 bl-esklużjoni tal-VAT, u mill-persunal tal-kumpannija Fortis għal somma stmata bħala EUR 21690.68, dawn l-ispejjeż ġew sostnuti għall-benefiċċju waħdieni tal-Kummissjoni, abbażi ta’ l-aspettattivi leġittimi li l-kuntratt ta’ kera kien se ġie konkluż.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti titlob il-kumpens għat-telf ta’ opportunità li tikri l-Immobbli lil terz, taħt kundizzjonijiet ekwivalenti, waqt il-perijodu tan-negozjati, jiġifieri l-perijodu bejn it-13 ta’ Mejju u l-14 ta’ Settembru 2003. Waqt dan il-perijodu, hija rrinunzjat milli tinnegozja fuq l-immobbli ma’ terzi u b’hekk tat lill-Kummissjoni esklużività li kienet iġġustifikata mill-fatt li l-Kummissjoni kienet manifestament lesta li tikkonkludi l-kuntratt ta’ kera. Ir-rikorrenti evalwat id-dannu,
ex aequo et bono
, għal EUR 40000.
Il-Kummissjoni ssostni, fl-ewwel lok, li billi waqqfet in-negozjati mibdija mar-rikorrenti, hija ma adottatx aġir żbaljat fis-sens tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE.
L-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju kien jagħtiha d-dritt assolut li ma tikkonkludix il-kuntratt ta’ kera, mingħajr l-obbligu ta’ kumpens. Dan id-dritt ta’ rinunzja għall-kuntratt, li huwa eżerċitat mingħajr ħsara għall-applikazzjoni tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE, huwa validu fil-konfront tar-rikorrenti. F’din il-kawża, il-Kummissjoni tqis li hija osservat id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finazjarju anki billi baqgħet lura milli tikkomunika lir-rikorrenti l-motivi tad-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall-kuntratt ladarba din ta’ l-aħħar ma kinitx bagħtitilha mistoqsija bil-miktub minn qabel f’dan is-sens.
Il-Kummissjoni tikkontesta l-eċċezzjoni ta’ illegalità mqajma mir-rikorrenti. Ir-regoli applikabbli għall-għoti ta’ kuntratti pubbliċi Komunitarji u għal impenji ġuridiċi ta’ l-awtoritajiet ta’ l-Unjoni Ewropea stabbiliti fir-Regolament finanzjarju ġew adottati legalment fuq il-bażi ta’ l-Artikoli 274 KE u 279 KE b’tali mod li m’hemmx lok li tiġi eskluża l-applikazzjoni tagħhom f’din il-kawża.
Il-Kummissjoni ssostni li, ladarba hija sempliċement eżerċitat id-drittijiet tagħha, b’mod konformi mal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi Komunitarji, billi rrinunzjat għall-kuntratt ta’ kera minħabba kunsiderazzjonijiet konkreti ħafna marbuta ma’ problemi tekniċi kkawżati mill-Immobbli u s-sit ġeografiku tiegħu, u ladarba hija informat lir-rikorrenti, fis-26 ta’ Ġunju 2003, fil-bidu tal-proċess ta’ konsultazzjoni u ta’ deċiżjoni u ladarba hija, mingħajr telf ta’ żmien, żammet lil din infurmata bis-sospensjoni ta’ din il-proċedura, u mbagħad bir-rinunzja għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kera, ebda ksur gravi u manifest tal-limiti li huma imposti, f’din il-kawża, għas-setgħa tagħha ta’ evalwazzjoni lanqas ma tista’ tiġi attribwita lilha. Bl-istess mod, hija ma tistax tiġi akkużata li ma nfurmatx espliċitament lir-rikorrenti li l-approvazzjoni definittiva tal-kuntratt kienet suġġetta għal proċess ta’ konsultazzjoni u ta’ deċiżjoni ladarba r-regoli korrispondenti huma obbligatorji għal kull parti fil-kawża, ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali u għalhekk magħrufa minn kullħadd u, b’mod partikolari, mir-rikorrenti, li kienet, barra minn hekk, ġiet mgħarrfa b’dan waqt in-negozjati preċedenti. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkunsidrata li aġixxiet kontra l-
bona fide
waqt in-negozjati prekuntrattwali in kwistjoni.
Il-Kummissjoni tqis ukoll li hija ma tistax tiġi akkużata li hija rtirat il-kunsens tagħha għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kera, peress li hija qatt ma tat il-kunsens tagħha, kuntrarjament għal dak li tallega r-rikorrenti.
Il-Kummissjoni ssostni ukoll li hija ma kisritx il-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża. Fil-fatt, hija qatt ma kienet ħeġġet lir-rikorrenti sabiex tidħol fi spejjeż biex twettaq ix-xogħlijiet ta’ arranġament, u lanqas ma nisslet fir-rikorrenti aspettattiva leġittima li l-kuntratt ta’ kera kien se jiġi konkluż. B’mod partikolari, hija ma tat l-ebda assigurazzjoni preċiża fuq il-konklużjoni tal-proċess ta’ konsultazzjoni u ta’ deċiżjoni. Min-naħa l-oħra, in-negozjatur esprima riżervi fuq il-konklużjoni tal-kuntratt fin-nota tiegħu mituba bl-idejn tas-26 Ġunju 2003 u fil-messaġġ elettroniku tiegħu tat-30 Ġunju 2003. Barra minn hekk, huwa indika lir-rikorrenti, waqt in-negozjati, li x-xewqa ta’ din li l-kuntratt jiġi approvat f’ċertu terminu ma setgħetx tiġi ssodisfatta fid-dawl ta’ l-obbligu li jiġi osservat il-proċess ta’ konsultazzjoni u ta’ deċiżjoni.
Fit-tieni lok, il-Kummissjoni tikkontesta l-fatt li r-rikorrenti kien ġabet il-prova imposta fuqha ta’ rabta kawżali diretta bejn l-aġir illegali u d-dannu allegat. Rigward it-telf ta’ opportunità li jsir kuntratt, id-dannu li jirriżulta min-nuqqas ta’ okkupazzjoni ta’ l-immobbli, li seħħ għal diversi snin wara t-twaqqif tan-negozjati prekuntrattwali, ma jistax jiġi kkunsidrat bħala l-kawża normali ta’ dan ta’ l-aħħar. Rigward l-ispejjeż sostnuti mill-fornituri, hija r-rikorrenti li, bl-aġir tagħha, kienet ikkawżat direttament din il-ħsara billi ddeċidiet li tibda l-odnijiet fil-mument meta hija kienet taf li l-kuntratt kien għadu ma ġiex approvat, u dan minkejja r-riżervi magħmula min-negozjatur. Fl-aħħar nett, fir-rigward ta’ l-ispejjeż ta’ FREPM u tal-persunal tal-kumpannija Fortis, ir-rikorrenti ma kinitx uriet kif l-obbligi allegati kienu ġew sodisfatti waqt in-negozjati tal-kuntratt ta’ kera.
Fit-tielet lok, il-Kummissjoni tikkontesta l-fatt li r-rikorrenti kienet ġabet il-prova imposta fuqha ta’ l-eżistenza ta’ ħsara reali u ċerta.
Fid-dritt Komunitarju, it-telf tal-profitt mistenni mill-eżekuzzjoni ta’ kuntratt ma jistax jiġi kkumpensat fin-nuqqas ta’ kuntratt. Barra minn hekk, il-kumpens ta’ telf ta’ opportunità jista’ jiġi kkontestat f’din il-kawża, peress li r-rikorrenti qatt ma tilfet il-possibbiltà li tikri l-immobbli lil terz. F’kull każ, ir-rikorrenti ma kinitx wriet il-portata tal-ħsara allegata.
F’dak li jikkonċerna l-ispejjeż mitluba mill-fornituri, ir-rikorrenti ma wrietx ir-realtà tal-ħsara li hija tallega, jiġifieri l-ħlas tal-materjali u l-fatt li huma ġew ordnati purament b’telf.
L-ispejjeż sostnuti minn FREPM jew mill-kumpannija Fortis waqt in-negozjati ma jikkostitwixxux dannu li jista’ jiġi kkumpensat minħabba d-dritt tal-Kummissjoni li tirrinunzja, mingħajr kumpens, għall-għoti ta’ kuntratt pubbliċi. Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma wrietx suffiċjentement kif rikjest mil-liġi li hija sofriet dannu reali u personali, u lanqas ma stabbiliet r-rilevanza ta’ l-elementi użati sabiex tevalwa l-ħsara allegata.
Fl-aħħar nett, ir-rikorrenti ma tista’ tippretendi ebda somma għat-telf allegat ta’ opportunità ta’ kiri ta’ l-Immobbli lil terz waqt il-perijodu tan-negozjati peress li t-telf ta’ profitt li jirriżulta minn kuntratt li ma ġiex konkluż ma jagħtix lok għal kumpens. F’kull każ, hija ma ġabitx il-prova li hija kellha opportunità reali li tikri l-Immobbli lil terz waqt il-perijodu tan-negozjati.
2.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
Jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li sabiex jiġi stabbilit l-involviment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità, fis-sens tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE, iridu jiġu sodisfatti numru ta’ kundizzjonijiet, jiġifieri, l-illegalità ta’ l-aġir allegat fil-konfront ta’ l-istituzzjonijiet, ir-realtà tad-dannu u l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn l-aġir allegat u d-dannu invokat (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Settembru 1982, Oleifici Mediterranei vs KEE,
26/81, Ġabra p. 3057
, punt 16; sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-11 ta’ Lulju 1996, International Procurement Services vs Il-Kummissjoni,
T-175/94, Ġabra p. II-729
, punt 44; tas-16 ta’ Ottubru 1996, Efisol vs Il-Kummissjoni,
T-336/94, Ġabra p. II-1343
, punt 30, u tal-11 ta’ Lulju 1997, Oleifici Italiani vs Il-Kummissjoni,
T-267/94, Ġabra p. II-1239
, punt 20).
Meta waħda minn dawn il-kundizzjonijiet ma tkunx sodisfatta, ir-rikors għal kumpens għandu jiġi miċħud kollu kemm hu mingħajr il-bżonn li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet l-oħrajn ta’ involviment ta’ l-imsemmija responsabbiltà (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-20 ta’ Frar 2002, Förde-Reederei vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni,
T-170/00, Ġabra p. II-515
, punt 37), peress li l-Qorti tal-Prim’Istanza, barra minn hekk, mhijiex obbligata li teżamina l-kundizzjonijiet ta’ responsabbiltà tal-Kummissjoni f’ordni speċifiku (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9 ta’ Settembru 1999, Lucaccioni vs Il-Kummissjoni,
C-257/98 P, Ġabra p. I-5251
, punt 13).
a) Fuq l-aġir illegali allegat
Osservazzjonijiet preliminari
Hemm lok, b’mod preliminari, li jiġi ppreċiżat il-kuntest li fih saru dawn in-negozjati prekuntrattwali.
Skond l-Artikolu 104 tar-Regolament finanzjarju u l-Artikolu 116(7) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/2002, tat-23 ta’ Diċembru 2002, li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 fuq ir-Regolamenti Finanzjaru (iktar ‘il quddiem ir-“Regoli dettaljati ta’ implementazzjoni”) (
ĠU L 357, p. 1
), l-istituzzjonijiet Komunitarji u d-dipartimenti tagħhom huma meqjusa bħala awtoritajiet ta’ l-appalti għall-kuntratti mogħtija f’isimhom.
L-Artikolu 88(1) tar-Regolament finanzjarju jipprovdi li l-kuntratti pubbliċi huma kuntratti b’titolu oneruż konklużi bil-miktub mill-awtorità tal-kuntratti, sabiex tinkiseb, għal pagament ta’ prezz imħallas totalment jew parzjalment mill-baġit, il-provvista ta’ assi mobbli jew immobbli, l-eżekuzzjoni ta’ xogħlijiet jew il-provvista ta’ servizzi. Skond dan l-istess Artikolu, dawn il-kuntratti jinkludu b’mod partikolari dawk għax-xiri jew għall-kiri ta’ immobbli.
F’dan il-każ, mhuwiex ikkontestat li l-kuntratt ta’ kera kellu jiġi konkluż bejn ir-rikorrenti, kumpannija immobiljari reġistrata fil-Belġju, u l-Komunità Ewropea u li kellu bħala suġġett l-kiri ta’ bini eżistenti, jiġifieri l-bini B 1 tas-City Center, u dan għan-nom tal-Kummissjoni, li xtaqet tqiegħed hemmhekk xi wħud mid-dipartimenti tagħha.
Minn dak li ntqal jirriżulta li l-Kummissjoni aġixxiet, f’dan il-każ, bħala “awtorità ta’ l-appalti” fis-sens ta’ l-Artikolu 104 tar-Regolament Finanzjarju u ta’ l-Artikolu 116(7) tar-regoli ddetaljati għall-implementazzjoni u li l-kuntratt ta’ kiri għandu jiġi deskritt bħala “kuntratt pubbliku” fis-sens ta’ l-Artikolu 88(1) tar-Regolament Finanzjarju jew, iktar preċiżament, bħala “kuntratt ta’ bini” fis-sens ta’ l-Artikolu 116 (1) tar-regoli ddetaljati għall-implementazzjoni.
Mingħajr ma hemm lok, f’dan l-istadju, li tittieħed deċiżjoni dwar in-natura jew il-legalità tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti tar-Regolament finanzjarju u tar-regoli ddetaljati għall-implementazzjoni (ara, rispettivament, il-punti 114 sa 117 u 118 sa 125 iktar ’il quddiem), għandu jiġi kkonstatat li l-kuntratt ta’ kiri kien suġġett għal dawn id-dispożizzjonijiet, li jirregolaw il-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi konklużi għan-nom ta’ istituzzjoni Ewropea, fosthom il-kuntratti pubbliċi ta’ immobbli (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ Lulju 2005, TQ3 Travel Solutions Belgium vs Il-Kummissjoni,
T-148/04, Ġabra p. II-2627
, punt 1).
L-Artikolu 126(1) tar-regoli ddetaljati għall-implementazzjoni jipprovdi li, meta jagħtu kuntratti ta’ bini, l-awtoritajiet ta’ l-appalti jistgħu jużaw proċedura nnegozjata mingħajr ma jkun ippublikat qabel avviż ta’ appalt, wara stħarriġ tas-suq lokali. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, l-awtorità ta’ l-appalti tista’ tagħżel liberament l-impriża jew impriżi li tixtieq tidħol f’negozjati magħhom.
F’din il-kawża, jirriżulta mill-provi fl-inkartament li l-Kummissjoni għażlet li tirrikorri għall-proċedura nnegozjata, mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt u wara stħarriġ tas-suq lokali, sabiex tissodisfa l-bżonnijiet tagħha għal post għal parti mill-persunal tagħha.
Huwa f’dan il-kuntest partikolari ta’ din il-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt li għandhom jiġu eżaminati l-ilmenti ta’ illegalità mqajma mir-rikorrenti.
Fuq l-irtitrar ta’ aċċettazzjoni validament mogħtija, in-nuqqas ta’ komunikazzjoni tal-motivi tat-twaqqif u l-involviment bla ħsieb fin-negozjati prekuntrattwali
Dwar l-ilment ibbażat fuq il-fatt li l-Kummissjoni kienet marret kontra l-projbizzjoni ta’ irtitrar ta’ aċċettazzjoni validament mogħtija, għandu jiġi kkonstatat preliminarjament li dan ġie mqajjem l-ewwel darba fl-istadju tar-replika. Skond l-Artikolu 48(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-produzzjoni ta’ motivi ġodda waqt il-kawża hija pprojbita, sakemm dawn in-motivi ma jkunux ibbażati fuq provi ta’ dritt u ta’ fatt li ġew żvelati waqt il-proċedura.
F’din il-kawża, l-ilment in kwistjoni seta’ jiġi mqajjem fl-istadju tar-rikors, imressaq fil-5 ta’ Lulju 2004. Fil-fatt, jirriżulta mill-provi ta’ l-inkartament li huwa fid-data ta’ l-24 ta’ Settembru 2003 li r-rikorrenti saret taf, b’ittra indirizzata lill-Kummissjoni, li d-direttur ta’ l-OIB kien infurmha uffiċjalment li “l-Proġett City Center [ma kienx] jagħmel parti mill-prijoritajiet […] tal-Kummissjoni għall-istallazzjoni tad-dipartimenti tagħha”. Għaldaqstant huwa f’din l-istess data li hija saret taf bl-illegalità ta’ hija tallega, jiġifieri l-ksur tal-projbizzjoni ta’ l-irtirar ta’ aċċettazzjoni li kienet ġiet mogħtiija validament.
Konsegwentement, dan l-ilment tar-rikorrenti li ġie mqajjem tard waqt din il-proċedura għandu jiġi miċħud, bħala inammissibbli.
Rigward l-ilment li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’
bona fide
u abbużat mid-dritt tagħha li ma tikkuntrattax billi ma tikkomunikax lir-rikorrenti l-motivi reali tad-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall-kuntratt li għalih kienu nbdew negozjati prekuntrattwali, u, għaldaqstant, li twaqqaf l-imsemmija negozjati, għandu jiġi enfasizzat li dan jixbah, essenzjalment, fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, lil ilment ibbażat fuq nuqqas ta’ motivazzjoni tad-deċiżjoni li tirrinunzja għall-għoti tal-kuntratt. Fil-fatt, skond id-dispożizzjonijiet tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju u, b’mod iktar ġenerali, mill-obbligu ġenerali ta’ motivazzjoni li jirriżulta mill-Artikolu 253 KE, il-Kummissjoni kellha l-obbligu li tikkomunika lir-rikorrenti, fl-istess żmien tad-deċiżjoni li tirrinunzja għall-għoti tal-kuntratt li għaliha ġiet suġġetta, il-motivi tad-deċiżjoni.
Madankollu għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma sostniet l-ebda dannu (ara punt 157 iktar ’il quddiem) li jista’ jirriżulta, b’rabta ta’ kawża u effett, minn nuqqas ta’ komunikazzjoni mill-Kummissjoni tal-motivi tad-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall-kuntratt, u, għalhekk, li twaqqaf in-negozjati prekuntrattwali. Għaldaqstant, il-kundizzjonijiet relatati ma’ l-eżistenza ta’ dannu u ta’ rabta ta’ kawżalità bejn dan id-dannu u l-aġir illegali ta’ l-istituzzjoni Komunitarja, li huma meħtieġa għall-invoviment ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità (ara punti 86 u 87 iktar ’il fuq), f’din il-kawża, huma nieqsa. Għaldaqstant, ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità ma tistax tkun involuta minħabba din l-allegata illegalità.
Konsegwentement, għandu jiġi miċħud l-ilment ta’ nuqqas ta’ komunikazzjoni tal-motivi tat-twaqqif tan-negozjati prekuntrattwali bħala wieħed li mhux effettiv.
Bl-istess mod, l-ilment li l-Kummissjoni kisret il-prinċipju ta’
bona fide
u abbużat mid-dritt tagħha li ma tikkuntrattax meta daħlet mingħajr wisq ħsieb fin-negozjati prekuntrattwali li hija mbagħad waqqfet għandu jiġi eskluż. Dan l-ilment jistrieħ fuq l-ipoteżi li t-twaqqif tan-negozjati prekuntrattwali kien immotivat biss mill-oppożizzjoni ta’ l-uffiċjali kontra s-sit ta’ l-Immobbli, li kien magħruf mill-Kummissjoni fil-mument meta hija bdiet in-negozjati. Issa, ir-realtà ta’ din l-allegazzjoni mhijiex stabbilita. Jirriżulta, bil-kontra, mill-kontroreplika u mill-provi ta’ l-inkartament li t-twaqqif tan-negozjati prekuntrattwali jirriżulta minn serje sħiħa ta’ problemi tekniċi, marbuta b’mod partikolari mal-pożizzjoni ġeografika ta’ l-Immobbli, li ġew osservati minn ċerti awtoritajiet ta’ verifika (ara punt 20 iktar ’il fuq), meta ġew ikkonsultati fil-kuntest tal-proċedura interna ta’ verifika u ta’ deċiżjoni.
Huwa għaldaqstant fid-dawl ta’ l-ilmenti l-oħrajn imqajma mir-rikorrenti li għandu jiġi eżaminat jekk il-Kummissjoni adottatx aġir illegali f’din il-kawża.
Fuq il-komunikazzjoni tardiva tad-deċiżjoni li twaqqaf in-negozjati prekuntrattwali, in-nuqqas ta’ komunikazzjoni tar-regoli interni ta’ teħid ta’ deċiżjoni u l-assigurazzjonijiet mogħtija fuq il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri u/jew il-ħlas ta’ l-investimenti li huma relatati miegħu.
Rigward il-kundizzjoni ta’ aġir illegali, il-ġurisprudenza teżiġi li jiġi stabbilit ksur serju biżżejjed ta’ regola ta’ dritt li għandha l-għan li tagħti drittijiet lil individwi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il-Kummissjoni,
C-352/98 P, Ġabra p. I-5291
, punt 42). Il-kriterju deċiżiv sabiex jitqies li ksur ta’ dritt Komunitarju huwa serju biżżejjed huwa dak ta’ ksur manifest u gravi, mill-istituzzjoni kkonċernata, tal-limiti li huma imposti fuq il-marġni tagħha ta’ diskrezzjoni. Meta din l-istituzzjoni jkollha biss marġni ta’ diskrezzjoni kunsiderevolment imnaqqas, jew saħansitra ineżistenti, is-sempliċi ksur tad-dritt Komunitarju jista’ jkun biżżejjed sabiex tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement gravi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-10 ta’ Diċembru 2002, Il-Kummissjoni vs Camar u Tico,
C-312/00 P, Ġabra p. I-11355
, punt 54; is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-12 ta’ Lulju 2001, Comafrica u Dole Fresh Fruit Europe vs Il-Kummissjoni,
T-198/95, T-171/96, T-230/97, T-174/98 u T-225/99, Ġabra p. II-1975
, punt 134).
Fir-rigward tal-kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza, għandu, fl-ewwel lok, jiġi eżaminat jekk il-ksur invokat mir-rikorrenti jirrigwardax regoli ta’ dritt li jagħtu drittijiet lill-individwi. F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li l-invokazzjoni ta’ abbuż ta’ dritt li jirriżulta mill-kuntest tar-rinunzja tal-konklużjoni tal-kuntratt u t-twaqqif tan-negozjati prekuntrattwali ma għandha, fl-argumentazzjoni tar-rikorrenti, l-ebda portata awtonoma meta mqabbla ma’ l-ilment ibbażat fuq ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
. L-invokazzjoni ta’ abbuż ta’ dritt hija simili għaldaqstant, f’din il-kawża, ma’ dan l-ilment ta’ l-aħħar.
— Fuq in-natura tar-regoli li l-ksur tagħhom huwa allegat
Fil-kawżi li taw lok għas-sentenzi tal-15 ta’ Lulju 1960, Von Lachmüller
et
vs Il-Kummissjoni KEE (
43/59, 45/59 u 48/59, Ġabra p. 933
,
p. 956
), u tas-16 ta’ Diċembru 1960, Fiddelaar vs Il-Kummissjoni KEE (
44/59, Ġabra p. 1077
,
p. 1099
), il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li l-azzjoni ta’ l-awtoritajiet pubbliċi Komunitarji, fil-qasam amministrattiv bħal fil-qasam kuntrattwali, hija dejjem suġġetta għall-prinċipju ta’
bona fide
. Jirriżulta wkoll mill-ġurisprduenza Komunitarja regola li tgħid li l-partijiet f’kawża ma jistgħux jinvokaw normi Komunitarji b’mod abbużiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-3 ta’ Diċembru 1974, Van Binsbergen,
33/74, Ġabra p. 1299
, punt 13; ta’ l-10 ta’ Jannar 1985, Leclerc
et
,
229/83, Ġabra p. 1
, punt 27; tal-21 ta’ Ġunju 1988, Lair,
39/86, Ġabra p. 3161
, punt 43; tat-3 ta’ Marzu 1993, General Milk Products,
C-8/92, Ġabra p. I-779
, punt 21; tal-5 ta’ Ottubru 1994, TV10,
C-23/93, Ġabra p. I-4795
, punt 21; tat-12 ta’ Mejju 1998, Kefalas
et
,
C-367/96, Ġabra p. I-2843
, punt 20; tat-23 ta’ Marzu 2000, Diamantis,
C-373/97, Ġabra p. I-1705
, punt 33, u tal-21 ta’ Frar 2006, Halifax
et
,
C-255/02, Ġabra p. I-1609
, punt 69). Waqt negozjati intiżi għall-konklużjoni ta’ kuntratt bejn l-awtorità pubblika Komunitarja u offerent fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku, dawn ir-regoli ta’ dritt jagħtu drittijiet lill-offerent ikkonċernat billi jimponu ċerti limiti fuq l-azzjoni ta’ l-awtorità Komunitarja ta’ l-appalti li tiddeċiedi li tirrinunzja għall-kuntratt u li ma tikkuntrattax.
Jirriżulta, barra minn hekk, mill-ġurisprudenza li l-prinċipju ta’ protezzjoni jew ta’ rispett ta’ l-aspettattivi leġittimi huwa prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju li jagħti drittijiet lill-individwi (sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Mejju 1992, Mulder
et
vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni,
C-104/89 u C-37/90, Ġabra p. I-3061
, punt 15; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-6 ta’ Diċembru 2001, Emesa Sugar vs Il-Kunsill,
T-43/98, Ġabra p. II-3519
, punti 64 u 87). Fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku, dan il-prinċipju jagħti drittijiet lil offerent li jinsab f’sitwazzjoni li minnha jirriżulta li l-amministrazzjoni Komunitarja, billi tatu assigurazzjonijiet preċiżi, nisslet fih aspettattivi fondati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-17 ta’ Diċembru 1998, Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament,
T-203/96, Ġabra p. II-4239
, punti 74 u ta’ wara).
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, għandu jiġi osservat li r-rikorrenti tinvoka f’din il-kawża l-ksur ta’ regoli li jagħtu drittijiet lill-individwi.
Il-kriterji stabbiliti mill-ġurisprudenza jimplikaw, fit-tieni lok, li tiġi speċifikata l-marġni ta’ diskrezzjoni li kellha l-Kummissjoni f’din il-kawża, b’mod partikolari bis-saħħa ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju, sabiex tirrinunzja għall-konklużjoni tal-kuntratt u twaqqaf, konsegwentement, in-negozjati li kienet daħlet fihom.
— Fuq il-portata, in-natura, il-legalità u l-infurzar ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju
Jirriżulta b’mod partikolari mill-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju li, fil-kuntest ta’ proċedura nnegozjata mingħajr pubblikazzjoni minn qabel ta’ avviż ta’ kuntratt, wara stħarriġ tas-suq lokali, bħal dik li tqiegħdet legalment fis-seħħ f’din il-kawża, l-awtorità ta’ l-appalti għandha marġni wiesa’ ħafna ta’ diskrezzjoni sabiex tirrnunzja li tkkonkludi l-kuntratt u, għaldaqstant, twaqqaf in-negozjati prekuntrattwali mibdija (ara, ukoll, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-16 ta’ Settembru 1999, Fracasso u Leitschutz,
C-27/98, Ġabra p. I-5697
, punti 23 sa 25, u s-sentenza Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punt 54).
Minn dan jirriżulta li, sabiex il-kundizzjoni dwar l-eżistenza ta’ aġir illegali tiġi sodisfatta, ir-rikorrenti għandha mhux biss tistabbilixxi li l-Kummissjoni kisret waħda mir-regoli ta’ dritt li hija tinvoka, fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kuntest tad-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja li tikkonkludi l-kuntratt u li twaqqaf, konsegwentement, in-negozjati prekuntrattwali, iżda wkoll li dan il-ksur ikkostitwixxa ksur manifest u gravi tal-limiti li huma impost fuq din l-istituzzjoni fl-eżerċizzju tas-setgħa tagħha ta’ evalwazzjoni.
Din il-konklużjoni mhijiex ikkontestata mill-argumenti jew eċċezzjonijiet imqajma, f’din il-kawża, mir-rikorrenti.
Dwar l-argument tar-rikorrenti li jgħid, bħad-dispożizzjonijiet l-oħrajn tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti tar-Regolament finanzjarju, li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, ta’ l-imsemmi Regolament mhuwiex applikabbli għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri in kwantu huwa jimponi biss miżuri ta’ organizzazzjoni interna ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji li, minħabba l-istess natura tagħhom, ma jistgħux ikunu sors ta’ effetti ġuridiċi għal terzi, biżżejjed jiġi kkonstatat li dan l-Artikolu jinkludi, għall-kuntrarju, dispożizzjonijiet ta’ natura regolatorja, li huma, bis-saħħa ta’ l-Artikolu 249 KE, ta’ portata ġenerali, obbligatorji u direttament applikabbli fl-elementi kollha tagħhom għas-sitwazzjoni oġġettiva li huma jirregolaw.
Fil-fatt jirriżulta mid-dispożizzjonijiet finali tar-Regolament finanzjarju li, bl-istess mod bħad-dispożizzjonijiet kollha tiegħu, id-dispożizzjonijiet ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, huma obbligatorji fl-elementi kollha tagħhom u direttament applikabbli f’kull Stat Membru. Huwa ġew ippubblikati fil-Ġurnal Uffiċjali bħala atti li l-pubblikazzjoni tagħhom hija kundizzjoni għall-applikabbiltà tagħhom.
Jirriżulta wkoll mill-premessa 24 tar-Regolament finanzjarju li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, jirregola l-kuntratti pubbliċi mogħtija mill-istituzzjonijiet Komunitarji għan-nom tagħha. Mill-għan innifsu tiegħu, dan l-Artikolu huwa għaldaqstant intiż li jipproduċi effetti ta’ dritt fir-rigward tat-terzi kollha li għamlu offerta għal dawn il-kuntratti. Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, jiddefinixxi preċiżament id-drittijiet ta’ l-awtorità ta’ l-appalti fir-relazzjonijiet tagħha ma’ l-offerenti tal-kuntratt pubbliku. Issa kif tosserva ġustament il-Kummissjoni, dawn id-dispożizzjonijiet ma jkollhom l-ebda sens u l-ebda portata jekk huma jkollhom in-natura ta’ sempliċi regola ta’ tħaddim intern fl-istituzzjonijiet. Għaldaqstant jirriżulta mill-kontenut innifsu ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, li dan huwa intiż li jipproduċi effetti fir-rigward ta’ terzi li jagħmlu offerti għal kuntratt pubbliku mogħti minn istituzzjoni Komunitarja u li huwa, f’dan is-sens, ta’ portata ġenerali.
F’din il-kawża, id-dispożizzjonijiet ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, huma vinkolanti għar-rikorrenti u applikabbli għall-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt in kwistjoni f’din il-kawża ladarba n-negozjati prekuntrattwali nbdew wara d-data ta’ pubblikazzjoni u ta’ applikazzjoni tar-Regolament finanzjarju. Fil-fatt, dan ta’ l-aħħar ġie ppubblikat fil-Ġurnal Uffiċjali fis-16 ta’ Settembru 2002 u daħal fis-seħħ mill-1 ta’ Jannar 2003, b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 187 tiegħu, filwaqt li n-negozjati prekuntrattwali bejn il-Kummissjoni u r-rikorrenti ma kinux bdew qabel ix-xahar ta’ Mejju 2003.
Barra minn hekk, għandhom jiġu miċħuda l-eċċezzjonijiet ta’ illegalità mqajma mir-rikorrenti in sostenn ta’ l-inapplikabbiltà, f’dan il-każ, ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101, tar-Regolament finanzjarju kif ukoll tad-dispożizzjonijiet l-oħrajn tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti ta’ dan l-istess Regolament.
Għandu jiġi mfakkar li, fil-kuntest tas-sistema ta’ kompetenzi tal-Komunità Ewropea, l-għażla tal-bażi ġuridika ta’ att għandha tibbaża ruħha fuq elementi oġġettivi li jistgħu jiġu suġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju u li, fost tali elementi jinsabu, b’mod partikolari, l-għan u l-kontenut ta’ l-att (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizja tat-12 ta’ Novembru 1996, Renju Unit vs Il-Kunsill,
C-84/94, Ġabra p. I-5755
, punt 25, u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-Artikolu 279 KE jawtorizza lil “l-Kunsill, li jaġixxi unanimament fuq proposta tal-Kummissjoni u wara li jikkonsulta lill-Parlament Ewropew u wara li jieħu l-opinjoni tal-Qorti ta’ l-Awdituri, […li] jagħmel Regolamenti finanzjarji li jispeċifikaw b’mod partikolari l-proċedura li għandha tiġi adottata sabiex jiġu mibnija u implementati l-estimi u sabiex jiġu ppreżentati u vverifikati l-kontijiet”. Dan l-Artikolu jagħti kompetenza ġenerali lill-Kunsill sabiex jistabbilixxi r-regoli li jirregolaw il-qasam kollu tal-baġit kopert mit-Trattat KE, li jinkludi mhux biss il-metodi relatati ma’ l-istabbiliment u l-eżekuzzjoni tal-baġit u r-rapport u l-verifika tal-kontijiet, iżda wkoll, kif ġie espress mill-użu ta’ l-avverbju “b’mod partikolari”, kull kwistjoni oħra relatata mill-qrib.
Kif jirriżulta mill-Artikolu 88(1) tar-Regolament finanzjarju, il-kuntratti pubbliċi rregolati mir-Regolament finanzjarju huma kuntratti li huma ffinanzjati, totalment jew parzjalment, mill-baġit Komunitarju. Fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku Komunitarju, il-konklużjoni tal-kuntratt għaldaqstant tagħti lok għal obbligu (impenn ġurudiku) li minnu tirriżulta spiża li hija mħallsa mill-baġit (spiżi tal-baġit). Skond il-prinċipju ta’ unità u ta’ eżattezza tal-baġit, l-ispiża li tikkorrispondi għall-impenn ġuridiku għandha għaldaqstant tiddaħħal fil-baġit. F’dan is-sens, l-għoti tal-kuntratti pubbliċi mill-istituzzjonijiet Komunitarji għan-nom tagħhom u l-konklużjoni tal-kuntratti korrispondenti huma marbuta fil-qrib ma’ l-eżekuzzjoni, ta’ spejjeż, tal-baġit.
Minkejja li, bħala regola ġenerali, ir-regolamentazzjoni tal-kuntratti pubbliċi mhijiex kkunsidrata bħala parti integrali mid-dritt tal-baġit, li huwa mfassal b’mod iktar strett, għandu jiġi osservat li, fid-dritt Komunitarju, il-ħarsien tal-prinċipji li jirriżultaw mill-istruttura tad-dispożizzjonijiet finanzjarji tat-Trattat KE u, b’mod partikolari, mill-prinċipji ta’ transparenza u ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba jiġġustifika l-fatt li l-kuntratti pubbliċi mogħtija għan-nom ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji, li jistgħu jkunu marbuta ma’ l-eżekuzzjoni tal-baġit, jiġu suġġetti għal regoli trasparenti u li jiggarantixxu l-ħarsien ta’ proċeduri li jipproteġu fondi Komunitarji. Barra minn hekk, u għalkemm, fil-biċċa l-kbira tal-każijiet, mhuwiex fin-natura tad-dritt finanzjarju jew tal-baġit li jinħolqu drittijiet jew obbligi għall-persuni li mhumiex parti mill-isfera pubblika, xejn ma jipprekludi li dawn ir-regoli jistgħu joħolqu effetti ġuridiċi proprji fil-konfront tat-terzi li jaċċettaw li jagħmlu offerta għal kuntratt pubbliku Komunitarju ffinanzjat, totalment jew parzjalment, mill-baġit Komunitarju.
Jirriżulta preċiżament mill-Artikolu 89 tar-Regolament finanzjarju li d-dispożizzjonijiet tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti ta’ dan l-istess Regolament, kif ikkompletati mid-dispożizzjonijiet korrispondenti tar-regoli ddetaljati għall-implementazzjoni, għandhom bħala skop u bħala għan li l-kuntratti pubbliċi ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit josservaw il-prinċipji ta’ trasparenza, ta’ proporzjonalità, ta’ trattament ugwali u ta’ non-diskriminazzjoni u li kull proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt issir permezz ta’ sejħa għal offerti l-iktar wiesa’, ħlief fil-każijiet ta’ rikors għall-proċedura nnegozjata. B’hekk huma intiżi sabiex jissuġġettaw l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi għal regoli trasparenti u li jiggarantixxu l-ħarsien tal-proċeduri li jipproteġu l-fondi Komunitarji.
Minn dak li ntqal jirriżulta li l-Artikolu 279 KE kkostitwixxa bażi ġuridika adattata għall-adozzjoni tad-dispożizzjonijiet tat-Titolu V ta’ l-ewwel parti tar-Regolament finanzjarju. Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li, billi adotta r-regoli msemmija hawn fuq, il-Kunsill aġixxa abbażi u fil-limiti tal-kompetenzi li huma mogħtija lilu mill-Artikolu 279 KE.
Dwar l-argument tar-rikorrenti li l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju jikser l-Artikolu 288 KE billi jeżenta illegalment lill-Kummissjoni minn parti mir-responsabbiltà tagħha, għandu jiġi osservat li d-dritt li tirrinunzja għal kuntratt pubbliku u li ma tikkonkludix il-kuntratt relatat miegħu huwa eżerċitat mingħajr ħsara għall-applikazzjoni tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE. Minn dan jirriżulta li, għalkemm il-Kummissjoni għandha marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni sabiex twaqqaf id-diskussjonijiet, hija tista’ madankollu tinvolvi r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità meta jirriżulta miċ-ċirkustanzi nfushom tat-twaqqif li hija, billi għamlet dan, adottat aġir illegali fis-sens tat-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 288 KE.
Fl-aħħar nett, rigward l-argument tar-rikorrenti li l-Kummissjoni ma tistax tinvoka kontriha r-regola li tinsab fl-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju in kwantu hija nfisha ma ħarsitx id-dispożizzjonijiet tat-tieni paragrafu ta’ dan l-istess Artikolu, li jimponi l-komunikazzjoni tal-motivi tar-rinunzja tal-kuntratt lill-offerenti interessati, għandu jiġi kkonstatat li din id-dispożizzjoni timponi fil-fatt li d-deċiżjoni ta’ rinunzja għall-kuntratt tiġi mmotivata u tiġi mgħarrfa lill-offerenti. Il-ksur ta’ l-obbligu ta’ motivazzjoni hekk imsemmi jista’ jivvizzja l-validità tad-deċiżjoni ta’ rinunzja għall-kuntratt u li ma jiġix konkluż il-kuntratt. Bil-kontra, huwa ma jistax jeskludi f’dan l-istadju l-applikazzjoni ta’ dispożizzjonijiet li, f’din il-kawża, huma intiżi sabiex japplikaw għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri minħabba n-natura regolatorja tagħhom.
— Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
u l-projbizzjoni ta’ l-abbuż ta’ dritt
Għandu jiġi eżaminat, fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kriterji preċedentement msemmija qabel (punt 112 iktar ’il fuq) l-ilment tar-rikorrenti li jgħid li l-Kummissjoni kienet qabżet il-limiti imposti f’din il-kawża għad-dritt tagħha li ma tikkuntrattax mill-prinċipju ta’
bona fide
u l-projbizzjoni ta’ abbuż ta’ dritt, meta ssegwi, matul iktar minn xahrejn, trattativi informali li hija kienet taf li kienu ser ifallu.
Qabel kollox għandu jiġi mfakkar li l-Kummissjoni informat lir-rikorrenti bid-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall-kuntratt u, għalhekk, waqqfet in-negozjati prekuntrattwali fl-24 ta’ Settembru 2003 (ara punt 98 iktar ’il fuq).
Din l-osservazzjoni mhijiex ikkontestata mill-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni li jgħidu li l-informazzjoni in kwistjoni kellha tiġi kkomunikata lir-rikorrenti waqt il-laqgħa miżmuma fil-bidu tax-xahar ta’ Lulju. Minbarra n-nuqqas tagħhom ta’ preċiżjoni, dawn l-allegazzjonijiet ma huma sostnuti minn ebda element ta’ prova u huma kkontradetti mill-iskambji ta’ korrispondenza li seħħu, f’Lulju 2003, bejn l-OIB u l-kumpannija Fortis. Minkejja li jissemma dewmien jew sospensjoni ta’ l-approvazzjoni tal-kuntratt, dawn qatt ma jsemmu rinunzja għall-prinċipju stess ta’ kuntratt. Bil-kontra, jirriżulta minn dawn li, fl-14 ta’ Lulju 2003, in-negozjatur indika lis-sieħeb tiegħu fin-negozjati li l-prinċipju tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri ma kienx, sa dak iż-żmien, ikkontestat. Barra minn hekk, f’ittra mingħajr data, li l-kumpannija Fortis irċeviet fit-23 ta’ Lulju 2003, in-negozjatur reġa’ informaha li huwa ser iżommha informata bl-iżvilupp ta’ l-inkartament.
Imbagħad għandha tiġi stabbilita d-data li fiha l-Kummissjoni ħadet id-deċiżjoni tagħha li tirrununzja għall-kuntratt. Ir-rikorrenti ssostni li din id-deċiżjoni ttieħdet f’Lulju 2003, iżda ma setgħet tressaq ebda element ta’ prova f’dan ir-rigward. Mill-kitbiet tal-Kummissjoni, jirriżulta madankollu li, “bidu ta’ Lulju 2003” u “minħabba d-diffkultajiet kollha li qamu waqt il-proċedura, [hija] [kienet] finalment ddeċidiet li tirrinunzja għat-teħid b’kiri ta’ l-[Immobbli]”. Jirriżulta minn dawn il-kitbiet li kien waqt ix-xahar ta’ Lulju li “l-OIB [kien] ipprova jfittex soluzzjoni oħra eventwali [għall-kiri ta’ l-Immobbli] li kellu jippermetti ċaqliq fi żmien iqsar u [li] f’dan il-kuntest ta’ negozjati ttieħdu b’kiri ieħor eventwali”. Barra minn hekk, jirriżulta mid-dokumenti prodotti mill-Kummissjoni waqt il-proċedura li, waqt il-laqgħa tas-16 ta’ Lulju 2003, iċċitata fil-punt 24 iktar ’il fuq, il-BPG ddeċieda, fid-dawl tar-ritard ta’ xahrejn dovut għall-okkupazzjoni ta’ l-Immobbli, li jeżamina serjament u b’ħeffa l-possibbiltà li jikri l-bini M. u li jissospendi, għaldaqstant, l-ordnijiet magħmula sabiex ikun hemm l-arranġament intern ta’ l-Immobbli. Bi tweġiba għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Prim’Istanza, il-Kummissjoni kkonfermat barra minn hekk li, wara l-analiżi tal-BPG, “l-OIB finalment bdiet il-proċess ta’ konsultazzjoni u ta’ deċiżjoni għall-bini M.”. Hemm lok li jiġi kkonstatat li huwa fid-data tas-16 ta’ Lulju 2003 li l-Kummissjoni ħadet id-deċiżjoni li tirrinunzja għall-kuntratt li hija nnegozjat mar-rikorrenti u li tibda proċedura nnegozjata ġdida dwar bini ieħor.
Fid-dawl tad-dewmien ta’ iktar minn xahrejn bejn it-teħid tad-deċiżjoni u l-komunikazzjoni tagħha lir-rikorrenti, għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni damet biex tinforma lis-sieħba tagħha fin-negozjati bid-deċiżjoni tagħha li tirrinunzja għall-kuntratt. B’hekk hija kompliet in-negozjati prekuntrattwali li hija kienet taf li kienu ser ifallu billi ċaħħdet lir-rikorrenti mill-possibbiltà li tfittex kerrej ieħor għall-Immobbli mis-16 ta’ Lulju 2003. Fil-kuntest ta’ appalt immobiljari nnegozjat mar-rikorrenti biss u li jirrigwarda beni immobbli għall-finijiet ta’ negozjati prekuntrattwali, dan l-aġir tal-Kummissjoni jikser il-prinċipju ta’
bona fide
u juri eżerċizzju abbużiv, minnha, tad-dritt tagħha li ma tikkuntrattax.
Fid-dawl tar-regoli ta’ dritt li l-ksur tagħhom ġie kkonstatat, dan il-ksur jikkostitwixxi, f’dan il-każ, żball manifest u gravi tal-limiti li kienu imposti fuq il-marġni ta’ diskrezzjoni tal-Kummissjoni fl-eżerċizzju tad-dritt tagħha li tirrnunzja għall-appalt nnegozjat mar-rikorrenti u, għalhekk, li twaqqaf in-negozjati mibdija magħha.
Fit-tieni lok, għandu jiġi eżaminat l-ilment li jgħid li l-Kummissjoni qabżet il-limiti imposti f’dan il-każ għall-eżerċizzju tas-setgħa tagħha li ma tikkuntrattax bil-prinċipju ta’
bona fide
u l-projbizzjoni ta’ l-abbuż ta’ dritt meta ma indikatx, meta rċeviet l-abbozz ta’ kuntratt tas-16 ta’ Ġunju 2003, li hija ma setgħetx taċċetta dan minħabba raġunijiet imperattivi tal-proċedura interna tagħha ta’ approvazzjoni, iżda, bil-kontra, iffirmat l-ittra li takkumpanjah meta kienet taf li, fuq din il-bażi, ir-rikorrenti tgħaddi l-ordnijiet dwar ix-xogħlijiet ta’ arranġament. B’dan l-ilment, ir-rikorrenti essenzjalment akkużat lill-Kummissjoni li kienet waqqfet in-negozjati prekuntrattwali wara li kienet, minħabba nuqqas ta’ informazzjoni, ħadet żball dwar il-portata ta’ l-obbligi li hija kienet effettivament aċċettat, u b’hekk ikkawżatlu dannu. Dan l-argument iqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-prinċipju ta’
bona fide
kienx jimponi, f’din il-kawża, fuq il-Kummissjoni dmir ta’ informazzjoni partikolari fil-konfront tas-sieħeb tagħha rigward l-obbligi li hija effettivament aċċettat fil-kuntest tan-negozjati prekuntrattwali.
B’mod preliminari, għandu jiġi ppreċiżat li l-Kummissjoni tista’ tiġi marbuta, bis-saħħa tal-prinċipju ta’
bona fide
jew ta’ projbizzjoni ta’ l-abbuż ta’ dritt, b’obbligu ta’ informazzjoni speċifika fil-konfront tar-rikorrenti biss jekk l-informazzjoni in kwistjoni ma kinitx disponibbli jew, almenu, li kien diffiċli ħafna għal din ta’ l-aħħar li jkollha aċċess għall-imsemmija informazzjoni.
B’applikazzjoni ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament Finanzjarju, il-Kummissjoni setgħet tirrununzja li tagħti l-kuntratt u li tikkonkludi l-kuntratt ta’ kiri sal-ġurnata tal-firma ta’ dan ta’ l-aħħar. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni ma setgħetx tkun ġuridikament marbuta b’dan il-kuntratt qabel l-imsemmija data. Barra minn hekk, kif diġà ġie ppreċiżat fil-punt 117 iktar ’il fuq, id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-Artikolu kienu applikabbli u setgħu jiġu invokati kontra r-rikorrenti. Għaldaqstant, għandu jitqies li r-rikorrenti kienet taf jew kellha tkun taf, anki fin-nuqqas ta’ informazzjoni speċifika mogħtija mill-Kummissjoni, li din ta’ l-aħħar setgħet tirrinunzja għall-kuntratt, mingħajr obbligu ta’ kumpens, sal-ġurnata tal-firma tal-kuntratt, b’tali mod li r-rabta ġuridika ma setgħetx tqum formalment ħlief bil-firma tal-kuntratt mill-Kummissjoni. Issa, mhuwiex kkontestat bejn il-partijiet li l-firma formali tal-kuntratt qatt ma seħħet f’dan il-każ.
Għaldaqstant għandu jiġi konkluż li r-rikorrenti mhijiex fondata li tinvoka f’din il-kawża ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
jew tal-projbizzjoni ta’ abbuż ta’ dritt li jirriżulta minn nuqqas biss ta’ informazzjoni mogħtija mill-Kummissjoni fuq l-obbligi li hija effettivament aċċettat fil-kuntest tan-negozjati prekuntrattwali.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, għandu jiġi konkluż li l-Kummissjoni kisret, b’mod suffiċjentement serju, il-prinċipju ta’
bona fide
u abbużat mid-dritt tagħha li ma tikkuntrattax billi informat tard lir-rikorrenti bid-deċiżjoni tagħha li twaqqaf in-negozjati prekuntrattwali.
— Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi
Skond il-ġurisprduenza, id-dritt li jiġi invokat il-ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi leġittimi huwa miftuħ għal dawk li jinsabu f’sitwazzzjoni li fiha jirriżulta li l-amministrazzjoni Komunitarja, billi tathom assigurazzjonijiet preċiżi, ħolqot aspettativi leġittimi fil-konfront tagħhom. Jikkostitwixxu dawn l-assigurazzjonijiet, tkun xi tkun il-forma li taħthom jiġu kkomunikati, informazzjoni preċiża, mingħajr kundizzjoni u konsistenti li ġejja minn sorsi awtorizzati u affidabbli. Bil-kontra, ħadd ma jista’ jinvoka ksur ta’ dan il-prinċipju fin-nuqqas ta’ assigurazzjonijiet preċiżi li jkunu ngħatawlu mill-amministrazzjoni (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tad-19 ta’ Marzu 2003, Innova Privat-Akademie vs Il-Kummissjoni,
T-273/01, Ġabra p. II-1093
, punt 26, u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, jirriżulta mill-ġurisprudenza li assigurazzjonijiet li ma jiħdux in kunsiderazzjoni dispożizzjonijiet applikabbli ma jistgħux joħolqu aspettattivi leġittimi fi ħdan il-persuna kkonċernata, anki jekk wieħed jassumi li huma stabbiliti (ara, fil-kawżi tas-servizz pubbliku, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-6 ta’ Frar 1986, Vlachou vs Il-Qorti ta’ l-Awdituri,
162/84, Ġabra p. 481
, punt 6, u s-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Marzu 1990, Chomel vs Il-Kummissjoni,
T-123/89, Ġabra p. II-131
, punt 30, u tas-7 ta’ Mejju 1991, Jongen vs Il-Kummissjoni,
T-18/90, Ġabra p. II-187
, punt 34).
Jirriżulta barra minn hekk mill-ġurisprudenza li, bħala regola ġenerali, l-operaturi ekonomiċi għandhom ibatu r-riskji ekonomiċi inerenti fl-attiviatjiet tagħhom, fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ kull każ in kwistjoni. Fil-kuntest tal-proċedura ta’ aġġudikazzjoni, dawn ir-riskji ekonomiċi jinkludu b’mod partikolari l-ispejjeż marbuta mas-sottomissjoni ta’ offerta. L-ispejjeż involuti b’dan il-mod jibqgħu għalhekk a karigu ta’ l-impriża li għażlet li tieħu sehem fil-proċedura, peress li d-dritt li tipparteċipa għal kuntratt ma jimplikax iċ-ċertezza ta’ l-aġġudikazzjoni li tirriżulta minn dan (sentenza Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punt 75). Madankollu, jekk, qabel l-għoti lil min rebaħ il-kuntratt in kwistjoni, offerent huwa mħeġġeġ mill-istituzzjoni aġġudikatriċi li jagħmel minn qabel investimenti irriversibbli u, għaldaqstant, li jmur lil hinn mir-riskji inerenti għall-attivitajiet ikkunsidrati, li jikkonsistu fis-sottomissjoni ta’ offerta, tista’ tqum ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità (sentenza Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punt 76).
F’din il-kawza, ir-rikorrenti tinvoka, fl-ewwel lok, il-fatt li l-Kummissjoni ma għarrfithiex bid-dritt li hija kellha li tirrinunzja għall-kuntratt sal-firma ta’ din, u dan mingħajr l-obbligu ta’ kumpens.
Madankollu, kif ġie osservat fil-punti 117 u 135 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti kellha tkun taf, anki fin-nuqqas ta’ informazzjoni speċifika, li l-Kummissjoni kellha d-dritt li tirrnunzja għall-kuntratt, mingħajr obbligu ta’ kumpens, sal-firma tal-kuntratt u li, għaldaqstant, ir-rabta ġuridika setgħet tqum biss bil-firma tal-kuntratt mill-Kummissjoni. Għaldaqstant hija ma tistax tinvoka assigurazzjonijiet preċiżi, tali li joħolqu aspettativi leġittimi għall-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri, li rriżultaw mis-sempliċi silenzju tal-Kummissjoni fuq il-leġiżlazzjoni applikabbli għall-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt.
Ir-rikorrenti tinvoka, fit-tieni lok, il-fatt li n-negozjatur kien ħeġġiġha li tibda immedjatament ix-xogħlijiet waqt il-laqgħa tas-6 ta’ Ġunju 2003, imsemmija fil-punt 5 iktar ’il fuq. Huwa biżżejjed, f’dan ir-rigward, li jiġi kkonstatat li, anki jekk wieħed jassumi li n-negozjatur kien effettivament żamm l-intenzjonijet attribwiti lilu, dawn mhumiex tali li jagħtu lok għall-aspetattiva leġittima allegata mir-rikorrenti. Fil-fatt, jirriżulta mill-messaġġ elettroniku tal-11 ta’ Ġunju 2003, imfakkar fil-punt 6 iktar ’il fuq, li, wara l-laqgħa kkonċernata, il-kumpannija Fortis indikat wkoll lin-negozjatur li hija ma setgħetx raġjonevolment tordna l-eżekuzzjoni tax-xogħlijiet qabel ma l-Kummissjoni tikkonferma l-qbil tagħha fuq it-termini tal-kuntratt ta’ kiri. Barra minn hekk, fil-kitbiet tagħha, ir-rikorrenti stess iżżid li, meta hija għamlet ċerti kundizzjonijiet fl-ittra tagħha tas-16 ta’ Ġunju 2003, iċċitati fil-punt 7 iktar ’il fuq, hija xtaqet iżżomm il-prova tal-ftehim li seħħ bejn il-partijiet fin-negozjati, peress li hija ma setgħetx taċċetta li tikkuntenta ruħha bil-kelma tan-negozjatur waqt il-laqgħa tas-6 ta’ Ġunju 2003. Fid-dawl tad-dikjarazzjonijiet tagħha, ir-rikorrenti ma tistax għalhekk tallega li l-kummenti tan-negozjatur kienu tali li joħolqu aspettattivi leġitimi fil-fatt li l-kuntratt kien ser jiġi konkluż u kienu ħeġġewha sabiex tagħmel l-ordnijiet sabiex jitwettqu xogħlijiet ta’ arranġament.
Ir-rikorrenti tafferma, fit-tielet lok, li l-Kummissjoni insistiet, diversi drabi, sabiex ix-xogħlijiet jiġu ordnati malajr sabiex li l-istallazzjoni ta’ l-uffiċjali tagħha sseħħ fid-data tad-dħul fis-seħħ tal-kuntratt ta’ kiri.
Jirriżulta mill-inkartament u, b’mod partikolari, mill-ftehim ta’ kooperazzjoni interistituzzjonali konkluż mal-Parlament, li l-osservanza tad-data ta’ l-1 ta’ Novembru 2003 għad-dħul fil-postijiet kienet kundizzjoni essenzjali għar-rabta tal-Kummissjoni. Minn dan jirriżulta li l-għoti tal-kuntratt lir-rikorrenti u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri ma’ din kienu jiddependu, bħala regola ġenerali, mill-kapaċità ta’ din ta’ l-aħar li tlesti x-xogħlijiet ta’ arranġament mhux iktar tard mill-31 ta’ Ottubru 2003.
Jirriżulta wkoll mill-inkartament u mill-affermazzjonijiet tal-Kummissjoni li, sa nofs Lulju 2003, il-Kummissjoni nnegozjat biss mar-rikorrenti sabiex tissodisfa l-bżonn tagħha ta’ post għall-persunal tagħha. Għaldaqstant, sa dak il-mument, il-Kummissjoni u, iktar preċiżament, l-OIB ġabu ruħhom u aġixxew bħallikieku l-kuntratt kien ser jiġi attribwit lir-rikorrenti u eżegwit minn din. Barra minn hekk, jirriżulta mid-dokumenti prodotti waqt il-proċedura mill-Kummissjoni li, sas-7 ta’ Lulju 2003, id-data li fiha ngħatat l-opinjoni tad-DĠ “Persunal u aamministrazzjoni”, l-OIB ma kellux raġunijiet biex jaħseb li l-problemi tekniċi marbuta b’mod partikolari ma’ l-istabbiliment ġeografiku ta’ l-immobbli li kienu, sussegwentement, ġew invokati mill-Kummissjoni bħala l-kawża tal-falliment ta’ negozjati prekuntrattwali kellhom mnejn jikkompromettu l-għoti tal-kuntratt lir-rikorrenti u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri.
Jirriżulta, barra minn hekk, mill-inkartament li, qabel ma kellha għarfien tan-negozjati paralleli mibdija mill-Kummissjoni ma’ operaturi oħrajn immobiljari fis-suq ta’ Brussell, ir-rikorrenti ma kellha l-ebda raġuni li taħseb li problemi oħra barra t-twettiq tax-xogħlijiet fit-termini stabbilit setgħu jikkompromettu l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri. Fil-fatt, huwa fil-kuntest ta’ din il-proċedura u għalhekk wara d-data invokata bħal dik tal-ħolqien ta’ l-aspettattivi leġittimi, jiġifieri s-26 ta’ Ġunju 2003, li r-rikorrenti setgħet issir taf bil-problemi li kienu mmotivaw id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tirrnunzja għall-kuntratt u l-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri.
Huwa fid-dawl ta’ dawn l-osservazzjonijiet li għandha tiġi evalwata r-rilevanza ta’ l-elementi mressqa mir-rikorrenti sabiex isostnu l-allegazzjonijiet li bihom il-Kummissjoni ħeġġitha sabiex twettaq ix-xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-firma formali tal-kuntratt ta’ kiri.
Ir-rikorrenti ssostni li n-negozjatur iffirma, mingħajr ma għamel l-iċken riżerva, l-ittra tas-16 ta’ Ġunju 2003 li kienet tippreċiża li, mill-wasla ta’ l-ittra firmata, hija kienet ser tagħmel, kif intalbet minnu, l-ordnijiet ta’ xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-firma formali ta’ kuntratt ta’ kiri (ara punt 7 iktar ’il fuq). Il-Kummissjoni tikkontesta l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti u ssostni li din ta’ l-aħħar ħadet l-inizjattiva li tibda xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-konklużjoni tal-kuntratt u li hija wkoll aċċettat li tieħu r-riskju li x-xogħlijiet ta’ arranġament ma jkunux imħallsa lura b’applikazzjoni tal-klawżoli kuntrattwali.
Fir-rigward tan-nuqqas ta’ reazzjoni ta’ l-OIB għal dak li ssemma fl-ittra tas-16 ta’ Ġunju 2003 li minnha jirriżulta li l-Kummissjoni kienet talbet lir-rikorrenti li tibda x-xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-firma formali tal-kuntratt ta’ kiri, għandu jiġi kkonstatat li mhux biss in-negozjatur ma kkontestax dan, iżda wkoll li huwa għamel mod li jħares il-kundizzjonijiet magħmula mir-rikorrenti sabiex jaċċetta li jkun suġġett għal termini stretti, li ma’ l-iskadenza tagħhom ikun japplika kumpens għal dewmien kif ukoll li jkun hemm ordnijiet ta’ xogħlijiet ta’ arranġament mningħajr ma jistenna l-firma formali tal-kuntratt ta’ kiri. Dawn il-fatti kollha jgħdajfu l-argument tal-Kummissjoni li r-rikorrenti ħadet inizjattiva unilaterali meta bdiet l-ordnijiet mingħajr ma stenniet il-firma tal-kuntratt. Fil-fatt, dawn iċ-ċirkustanzi juru l-eżistenza ta’ inkorraġiment mill-OIB sabiex ir-rikorrenti tagħmel l-ordnijiet meħtieġa għat-twettiq tax-xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-firma formali tal-kuntratt ta’ kiri li jistipula li dawn jkunu r-responsabbiltà tal-Kummissjoni bil-ħlas ta’ kera addizzjonali.
Kif osservat ġustament ir-rikorrenti, it-tħeġġiġ għall-bidu ta’ xogħlijiet ta’ arranġament huwa kkonfermat mill-aċċettazzjoni mogħtija, l-4 ta’ Lulju 2003 (ara punt 18 iktar ’il fuq), min aġent ieħor ta’ l-OIB għal offerta tal-kumpannija Fortis li tirrigwarda l-kost fis-siegħa ta’ l-ispejjeż ta’ xogħol tal-ġnien tas-sit ta’ bini ta’ l-Immobbli, peress li l-ammonti li jikkorrispondu għal dawn l-ispejjeż għandhom jitqiegħdu taħt “Stallazzjoni ta’ sit ta’ bini” tal-baġit tax-xogħlijiet ta’ arranġament. Dan il-ftehim espliċitu juri li l-aġenti ta’ l-OIB aġixxew b’tali mod li l-kundizzjonijiet kollha jkunu sodisfatti sabiex ir-rikorrenti tkun tista’ twettaq ix-xogħlijiet ta’ arranġament mingħajr ma tistenna l-firma formali tal-kuntratt.
Dan l-inkorraġġiment, mogħti fis-26 ta’ Ġunju 2003, mill-OIB u, finalment, mill-Kummissjoni għal eżekuzzjoni minn qabel tax-xogħlijiet ta’ arranġament kien tali li joħloq fi ħdan ir-rikorrenti, f’din id-data, aspettattiva leġittima fil-fatt li l-investimenti mwettqa qabel il-firma formali tal-kuntratt ta’ kiri kienu ser jingħatawlha lura mill-Kummissjoni.
Dawn l-osservazzjonijiet ma jistgħux jiġu kkontestati, kif issostni l-Kummissjoni, min-nota miktuba bl-idejn minn M. S. fuq l-ittra tas-16 ta’ Ġunju 2003, kif iffirmata, fis-26 ta’ Ġunju 2003, min-negozjatur, u li kienet tqajjem il-kwistjoni dwar jekk l-ordnijiet jistgħux ikunu stabbiliti. Fil-fatt, fid-dawl ta’ l-ambigwità u tan-natura konċiża tal-formulazzjoni in kwistjoni, l-interpretazzjoni tal-Kummissjoni, li tgħid li din in-nota hija espressjoni tad-dubji tar-rikorrenti dwar il-possibbiltà li tibda, mingħajr riskju ġuridiku, l-ordnijiet fuq il-bażi tal-ftehim li sar fis-26 ta’ Ġunju 2003, tidher wisq spekulattiva u inċerta sabiex tiġi kkunsidrata. Kif osservat ġustament ir-rikorrenti, din in-nota tista’ wkoll tiġi interpretata bħala sempliċi talba intiża sabiex l-ordnijiet ikunu kkonfermati f’dak il-punt.
Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi konkluż li r-rikorrenti ġiet imħeġġa mill-Kummissjoni, fil-kwalità tagħha ta’ awtorità aġġudikatriċi, li tagħmel minn qabel investimenti irriversibbli u, għaldaqstant, li tmur lil hinn mir-riskji inerenti fl-attivitajiet kkunsidrati, li jikkonsistu fis-sottomissjoni ta’ offerta fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku. Barra minn hekk, għandu jitqies li r-rikorrenti aġixxiet b’mod raġjonevoli u realist meta aċċettat li tagħmel l-investimenti meħtieġa sabiex tkun tista’ teżegwixxi l-kuntratt ta’ kiri b’mod konformi ma’ l-eżiġenzi tal-Kummissjoni. Fil-fatt, din kienet irċeviet minn qabel assigurazzjonijiet preċiżi mill-Kummissjoni li x-xogħlijiet ta’ arranġament li hija kienet imġiegħla tagħmel barra mill-ambitu tal-kuntratt kellhom jingħatawlha lura mill-Kummissjoni.
Din il-konklużjoni mhijiex ikkontestata mill-fatt li l-Kummissjoni setgħet tirrnunzja għall-għoti tal-kuntratt u, għaldaqstant, li tikkonkludi l-kuntratt, mingħajr obbligu ta’ kumpens, sal-ġurnata tal-firma ta’ dan, b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 100 u ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 101, tar-Regolament Finanzjarju. Fil-fatt, l-eżistenza ta’ din il-possibiltà ma tipprekludix il-fatt li, bl-aġir tagħha, il-Kummissjoni setgħet tagħti l-impressjoni lis-sieħeb tagħha li hija ma kinitx teżerċita dan f’dak il-każ partikolari (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punti 54 u 86).
Għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni kisret, b’mod suffiċjentement kwalifikat, il-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi meta waqqfet in-negozjati prekuntrattwali wara li inkoraġġiet lir-rikorrenti sabiex twettaq ix-xogħlijiet ta’ arranġament sabiex tkun f’pożizzjoni li tikri l-Immobbli mill-1 ta’ Novembru 2003.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, u fir-rigward tal-kundizzjoni ta’ aġir illegali, għandu jiġi konkluż li, mal-falliment tan-negozjati prekuntrattwali, il-Kummissjoni adottat aġir illegali li jista’ jinvolvi r-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Komunità meta ħalliet jitkomplew in-negozjati prekuntrattwali li hija kienet taf li kienu ser ifallu u meta waqqfet in-negozjati prekuntrattwali wara li inkoraġġiet li jitwettqu x-xogħlijiet ta’ arranġament meħtieġa sabiex jinkera l-Immobbli fl-1 ta’ Novembru 2003. L-argument tar-rikorrenti għandu jiġi miċħud għall-bqija bħala mhux fondat.
b) Fuq id-dannu allegat u r-rabta ta’ kawżalità bejn l-aġir illegali u dan id-dannu
Ir-rikorrenti titlob il-kumpens tat-telf ta’ opportunità li tikkonkludi l-kuntratt, l-ispejjeż sostnuti waqt in-negozjati prekuntrattwali u t-telf ta ta’ opportunità li tikri l-Immobbli lil terz matul il-perijodu ta’ dawn in-negozjati.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li r-rabta ta’ kawżalità mitluba mit-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 288 KE tassumi li hemm rabta diretta ta’ kawża u effett bejn l-aġir illegali tal-Komunità u d-dannu invokat, jiġifieri li d-dannu jirriżulta direttament mill-imsemmi aġir (sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-17 ta’ Diċembru 2003, DLD Trading vs Il-Kunsill,
T-146/01, Ġabra p. II-6005
, punt 72; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-4 ta’ Ottubru 1979, Dumortier frères
et
vs Il-Kunsill,
64/76 u 113/76, 167/78 u 239/78, 27/79, 28/79 u 45/79, Ġabra p. 3091
, punt 21, u tal-5 ta’ Marzu 1996, Brasserie du pêcheur u Factortame,
C-46/93 u C-48/93, Ġabra p. I-1029
, punt 51, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza International Procurement Services vs Il-Kummissjoni, punt 86 iktar ’il fuq, punt 55).
Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li, skond ġurisprduenza stabbilita, hija prinċipalment l-parti li tikkontesta r-responsabbiltà tal-Komunità li għandha ġġib provi konklużivi dawr l-eżistenza jew l-estensjoni tad-dannu li hija tinvoka u li tistabbilixi r-rabta ta’ kawżalità bejn id-dannu u l-aġir illegali ta’ l-istituzzjonijiet Komunitarji (sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-7 ta’ Mejju 1998, Somaco vs Il-Kummissjoni,
C-401/96 P, Ġabra p. I-2587
, punt 71, u tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-18 ta’ Settembru 1995, Blackspur
et
vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni,
T-168/94, Ġabra p. II-2627
, punt 40).
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandhom jiġu eżaminati t-talbiet ta’ kumpens imressqa mir-rikorrenti.
Fuq it-talba ta’ kumpens għat-telf ta’ opportunità li tikkuntratta
It-twaqqif unilaterali tat-trattativi informali jaqa’, f’din il-kawża, taħt is-setgħa ta’ l-awtorità aġġudikatriċi li ma tikkonkludix il-kuntratt ta’ kiri pprogrammat skond id-dispożizzjonijiet ta’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament Finanzjarju. Ir-rikorrenti qatt ma kisbet, konsegwentement, dritt għall-konklużjoni ta’ dan il-kuntratt. Barra minn hekk, fin-nuqqas ta’ ftehim sod u definittiv bejn il-partijiet, ir-rikorrenti ma setgħet tikseb l-ebda dritt bis-saħħa tal-kuntratt u lanqas, konsegwentement, dritt li tirċievi l-qligħ kuntrattwali mistenni.
Minn dan jirriżulta li l-aġir illegali adottat mill-Kummissjoni, li joħroġ biss miċ-ċirkustanzi ta’ l-eżerċizzju ta’ dan id-dritt mill-Kummissjoni li tirrinunzja għall-kuntratt u li twaqqaf b’mod unilaterali t-trattativi informali prekuntrattwali, ma jistax jitqies bħala l-kawża tad-dannu li jikkonsisti fit-telf ta’ opportunità li tikkuntratta u li tagħmel qligħ li kien jippermetti l-aspettattiva tal-konklużjoni tal-kuntratt. Id-dannu sostnut mir-rikorrenti mill-fatt ta’ dan l-aġir illegali ma jinkludix għalhekk il-qligħ li din setgħet tistenna mill-kiri ta’ l-Immobbli, u lanqas it-telf ta’ opportunita li tikseb dan il-qligħ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punt 96).
Din is-soluzzjoni mhijiex ikkontestata mill-elementi ppreżentati, f’din il-kawża, mir-rikorrenti. Minn naħa, id-dokumenti prodotti mir-rikorrenti in sostenn tat-talba tagħha jirrigwardaw biss il-liġijiet Belġjani u Franċiżi u ma jurux li dawn jistabbilixxu l-prinċipju ta’ kumpens ta’ qligħ mitluf minħabba n-nuqqas ta’ konklużjoni tal-kuntratt. Dawn id-dokumenti juru, bil-kontra, li d-duttrina prevalenti tmur kontra din is-soluzzjoni, li lanqas ma hija stabbilita mill-ġurisprudenza. Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-kumpens mitlub f’din il-kawża mir-rikorrenti jikkorrispondi biss għal parti min-nuqqas ta’ profitt mhuwiex tali li jqiegħed fid-dubju s-soluzzjoni msemmija iktar ’il fuq, peress li hija twassal, f’kull każ, sabiex tagħti effett, anki jekk parzjalment, għal kuntratt li qatt ma ġie konkluż u li għall-konklużjoni tiegħu r-rikorrenti qatt ma kisbet ebda dritt.
Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, u mingħajr il-ħtieġa li tittieħed deċiżjoni dwar l-argumenti l-oħra mqajma mill-Kummissjoni, hemm lok li tiġi miċħuda t-talba ta’ kumpens għat-telf ta’ opportunità li tingħata l-kuntratt u tal-ksib tal-profitt mistenni mill-eżekuzzjoni tiegħu.
Fuq it-talba ta’ kumpens għal ħlasijiet u spejjeż sostnuti
Mill-ewwel subparargrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament Finanzjarju jirriżulta li, bħala regola ġenerali, il-ħlasijiet u l-ispejjeż sostnuti inutilment minn offerent għall-parteċipazzjoni tiegħu fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku ma jistgħux jikkostitwixxu dannu li jista’ jiġi rrimedjat bil-kumpens (ara, b’analoġija, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tad-29 ta’ Ottubru 1998, TEAM vs Il-Kummissjoni,
T-13/96, Ġabra p. II-4073
, punt 71, u Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament, punt 108 iktar ’il fuq, punt 97). Madankollu, l-imsemmija dispożizzjoni ma tistax, mingħajr riskju li tagħmel ħsara lill-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi, tapplika fil-każijiet fejn il-ksur tad-dritt Komunitarju fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt affettwa l-opportunitajiet ta’ l-offerent ta’ għoti tal-kuntratt (ara, b’analoġija, is-sentenza TEAM vs Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 72), jew wassal direttament lil din ta’ l-aħħar sabiex issostni spejjeż jew ħlasijiet mhux iġġustifikati.
Rigward l-ispejjeż tal-persunal tal-kumpannija Fortis sostnuti fil-kuntest tan-negozjati prekuntrattwali, għandu jiġi osservat li r-rikorrenti ma pprovdiet ebda element li jippermetti l-osservazzjoni li dawn jirriżultaw direttament mill-aġir illegali tal-Kummissjoni. B’dan il-mod, ma ġiex stabbilit u lanqas allegat mir-rikorrenti li dawn l-ispejjeż ġew sostnuti waqt il-perijodu li fih il-Kummissjoni ħalliet li jitkomplew in-negozjati prekuntrattwali li hija kienet taf li kienu ser ifallu. Barra minn hekk, fin-nuqqas ta’ elementi mogħtiha f’dan is-sens mir-rikorrenti, ma jistax jitqies li l-ispejjeż tal-persunal tal-kumpannija Fortis ġew sostnuti b’mod inġustifikat in kwantu huma jaqbżu r-riskji inerenti fis-sottomissjoni ta’ offerta fil-kuntest ta’ proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt.
F’kull każ għandu jiġi kkonstatat li, fir-rikors, ir-rikorrenti sempliċement evalwat l-ammont tad-dannu li kien jikkorrispondi għall-ispejjeż tal-persunal tal-kumpannija Fortis sostnuti fil-kuntest ta’ negozjati prekuntrattwali, mingħajr ma ressqet elementi ta’ prova sabiex issostnih. Fl-istadju tar-replika, hija sostniet li din l-evalwazzjoni setgħet ġiet stabbilita fuq il-bażi taż-żmien iddedikat għan- negozjati prekuntrattwali mis-Sinjuri S. u D., żewġ membri tal-persunal tal-kumpannija Fortis, jiġifieri rispettivament 150 u 100 siegħa, u ta’ stima ta’ rata bis-siegħa ta’ dawn, jiġifieri rispettivament EUR 62 u 124, mingħajr ma pproduċiet l-ebda element konkret u dettaljat f’dan ir-rigward. Issa, din l-evalwazzjoni, li ma tistax issir evalwazzjoni tar-rilevanza jew tal-kredibbiltà tagħha fin-nuqqas ta’ elementi konkreti u dettaljati biżżejjed mogħtija mir-rikorrenti, ma tistax tkun biżżejjed sabiex jiġu stabbiliti r-realtà u l-ammont tad-danni li jikkorrispondu għall-ispejjeż tal-persunal tal-kumpannija Fortis li ntalab il-kumpens tagħhom.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, it-talba tar-rikorrenti intiża għall-kumpens ta’ l-ispejjeż tal-persunal tal-kumpannija Fortis għandha tiġi miċħuda bħala mhux fondata.
Rigward l-ispejjeż mitluba mill-fornituri, il-kumpanniji B u A., hemm lok li jiġi ppreċiżat li r-rikorrenti tgħid biss li l-ordnijiet korrispondenti kienu ngħataw minħabba l-aspettattiva leġittima tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri, li ma seħħitx meta l-Kummissjoni sussegwentement waqqfet in-negozjati prekuntrattwali. Mhuwiex ikkontestat, bil-kontra, li dan id-dannu m’għandux rabta kawżali mal-ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
u l-abbuż ta’ dritt li ġew ikkonstatati (ara punt 137 iktar ’il fuq). Kif diġà ġie osservat fil-punt 153 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti għandha raġun issostni li huwa fuq il-bażi ta’ l-aspettattiva leġittima tal-kumpens mill-Kummissjoni għax-xogħlijiet ta’ arranġament li hija bdiet, fl-4 ta’ Lulju 2003, l-ordnijiet relatati ma’ dawn ix-xogħlijiet ta’ arranġament. Kuntrarjament għal dak li ssostni l-Kummissjoni, teżisti għalhekk rabta kawżali diretta bejn id-dannu li għalih r-rikorrenti titlob kumpens, li jirriżulta mill-ordnijiet magħmula b’dan il-mod, u l-illegalità li tikkonsisti fi ksur mill-Kummissjoni tal-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi. Dan jiġġustifika għalhekk li l-ispejjeż in kwistjoni jkunu s-suġġett ta’ kumpens.
Madankollu, l-elementi mogħtija mir-rikorrenti ma jistabbilixxux, kif rikjest mil-liġi, ir-realtà u l-ammont tad-dannu fil-fatt sostnut minnha minħabba l-illegalità msemmija. Minn naħa, hija pproduċiet, in sostenn tat-talba tagħha, sempliċi dikjarazzjonijiet ta’ spejjeż stabbiliti mill-fornituri tagħha u indirizzati lill-kumpannija Fortis li mhumiex tali li juru l-eżistenza ta’ dannu li ġie fil-fatt sostnut mir-rikorrenti. Min-naħa l-oħra, hija rrikonoxxiet li sal-lum hija ma ħallset lura lill-fornituri tagħha ebda somma korrispondenti għal dawn l-ispejjeż u li mhijiex ser tagħmel hekk qabel ma tittieħed deċiżjoni dwar dan ir-rikors. Fil-fatt hija ssostni li, skond il-ftehim li hija kkonkludiet mal-fornituri kkonċernati, il-ħlas ġie sospiż sakemm ikun kkumpensat mill-Kummissjoni. Madankollu, ir-rikorrenti ma tat ebda element sabiex issostni dawn l-allegazzjonijiet u għaldaqstant ma jistax jiġi eskluż, kif issostni l-Kummissjoni, li n-nuqqas ta’ ħlas ma jirriżultax minn kawża oħra, bħal remissjoni ta’ dejn jew użu mill-ġdid ta’ materjali.
Għalhekk, hemm lok li jiġi kkonstatat li r-rikorrenti mhijiex fondata fit-talba tagħha għal kumpens għal spejjeż mitluba mill-fornituri li jammontaw, fl-aħħar lok, għal EUR 41637.77.
Fl-aħħar nett, rigward it-talba għal kumpens li tikkorrispondi għall-ispejjeż ta’ intervent ta’ FREPM, għandu jiġi enfasizzat li, skond ir-rikorrenti, dawn l-ispejjeż kienu ġew sostnuti minnha biss għall-benefiċċju tal-Kummissjoni fid-dawl ta’ l-assigurazzjoni magħtija min-negozjatur li l-kuntratt kien ser jiġi konkluż. F’dak il-każ, għaldaqstant, id-dannu huwa wkoll il-konsegwenza diretta tal-ksur, mill-Kummissjoni, tal-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi. Għandu wkoll jiġi eżaminat jekk id-dannu mhuwiex konsegwenza diretta tal-ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
u l-abbuż ta’ dritt osservat fil-punt 137 iktar ’il fuq.
Issa, kif jirriżulta mill-inkartament, din it-talba għal kumpens ma tikkorrispondix għal spejjeż sostnuti mill-FREPM, iżda għal żewġ noti ta’ spejjeż ta’ periti indirizzati lir-rikorrenti. L-ewwel nota ta’ spejjeż Nru 37-2003, li ġġib id-data ta’ l-1 ta’ Settembru 2003, mogħtija mill-kumpannija G tirreferi għall-inkartament “Xogħlijiet ta’ kiri City Center — Botaniku 1” għal xogħlijiet magħmula waqt ix-xhur ta’ Mejju u ta’ Ġunju 2003. It-tieni nota ta’ spejjeż Nru 242-2003, li wkoll iġġib id-data ta’ l-1 ta’ Settembru, hija maħruġa mill-kumpannija P. Hija tirreferi għall-proġett “Arranġament ta’ uffiċċji tal-Kummissjoni” għal xogħlijiet li twettqu matul ix-xhur ta’ April, ta’ Mejju, ta’ Ġunju, ta’ Lulju, u ta’ Awwissu 2003. Dażwn iż-żewġ noti ta’ spejjeż jikkorrispondu għalhekk għal prestazzjonijiet li kienu bdew u, għalhekk, kienu ġew ordnati f’data qabel dik li ħolqot l-aspettattivi leġittimi tar-rikorrenti fil-fatt li l-investiment mwettqa jaqgħu taħt ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni, jiġifieri fis-26 ta’ Ġunju 2003. Barra minn hekk, dawn l-ispejjeż kienu saru qabel id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tirrinunzja għall-kuntratt.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal iktar ’il fuq, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma sofrietx dannu meta, mingħajr ma ġiet imħeġġa mill-Kummissjoni, daħlet għal spejjeż li ma jeċċedux ir-riskji ekonomiċi inerenti fl-attività li tikkonsisti fis-sottomissjoni ta’ offerta għal kuntratt pubbliku. Fil-fatt, l-ispejjeż ta’ periti li jikkorrispondu għan-noti msemmija huma spejjeż sostnuti mir-rikorrenti waqt is-sehem tagħha fi proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku, li huma imposti fuqha u li ma jistgħux jikkostitwixxu dannu li jista’ jiġi rrimedjat mill-Kummissjoni bl-għoti ta’ kumpens. Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-kuntest, ir-rikorrenti mna wrietx li hemm rabta ta’ kawżalità bejn l-aġir illegali tal-Kummissjoni u l-invoviment ta’ spejjeż li saru purament b’telf.
Għaldaqstant, t-talba ta’ kumpens għal ħlasijiet u spejjeż sostnuti mir-rikorrenti fil-kuntest ta’ negozjati prekuntrattwali għandha tiġi miċħuda bħala mhux fondata.
Fuq it-talba ta’ kumpens għat-telf ta’ opportunità ta’ kiri lil terz
Preliminarjament, għandu jiġi mfakkar li, skond il-ġurisprudenza, it-telf ta’ opportunità jista’ jikkostitwixxi dannu li jista’ jiġi kkumpensat (ara s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Ottubru 1994, C vs Il-Kummissjoni,
T-47/93, ĠabraSP p. I-A-233 u II-743
, punt 54, u l-ġurisprudenza ċċitata).
Dwar l-argumentazzjoni tar-rikorrenti li ssostni li, matul il-perijodu ta’ negozjati prekuntrattwali bejn it-13 ta’ Mejju u l-14 ta’ Settembru 2003, hija tilfet l-opportunità li tikri l-Immobbli lil terz b’kundizzjonijiet ekwivalenti għal dawk innegozjati mal-Kummissjoni, għandu jiġi kkonstatat li, jekk wieħed jassumi li l-Immobbli baqa’ fis-suq ta’ l-immobbli ta’ l-uffiċċji ta’ Brussell waqt il-perijodu in kwistjoni, ir-rikorrenti kellha opportunità ġenwina sabiex tikrih lil terz. Din l-opportunità tar-rikorrenti li tikri l-Immobbli lil terz tirriżulta mill-fatt li, kif irrikonoxxiet il-Kummissjoni, is-suq ta’ l-immobbli ta’ Brussell huwa suq li jinsab fi żvilupp permanenti u li jikber b’mod regolari, b’mod partikolari sabiex jissodisfa domanda ikbar min-naħa ta’ l-istituzzjonijiet Ewropej.
Madankollu, f’din il-kawża, ir-rikorrenti indikat fin-noti tagħha li hija “irrinunzjat għal[l-] opportunita [reali li tikri l-Immobbli lil terz] waqt il-perijodu kollu li fih […] hija mexxiet negozjati esklusżivi mal-Kummissjoni”, minn fejn jirriżulta li hija nfisha ħadet id-deċiżjoni, fil-bidu tan-negozjati prekuntrattwali, li tirtira l-Immobbli mis-suq ta’ l-Immobbli ta’ l-uffiċċju ta’ Brussell. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti mhijiex fondata li tinvoka l-fatt li d-deċiżjoni tagħha ġiet iddeterminata mill-pressjoni tal-Kummissjoni u l-assigurazzjonijiet li ngħatawlha minnha li l-kuntratt kien ser jiġi ffirmat.
Għalhekk, it-telf ta’ opportunità li tikri l-Immobbli waqt in-negozjati prekuntrattwali, li jirriżulta mill-esklużività li r-rikorrenti tat lill-Kumissjoni fuq l-Immobbli u mill-konsegwenti waqfien minn din ta’ l-aħħar minħabba d-deċiżjoni tar-rikorrenti, li aċċettat b’dan il-mod li tieħu r-riskju li titlef il-possibbiltà li tikri l-Immobbli lil kerrej ieħor.
Madankollu, billi ma avżatx immedjatament lir-rikorrenti bid-deċiżjoni li hija ħadet, fis-16 ta’ Lulju 2003, li tirrinunzja għall-għoti tal-kuntratt u, għalhekk li tieħu l-Immobbli b’kiri, il-Kummissjoni ċaħħdet lir-rikorrenti mill-possibbiltà li terġa’ tqiegħed l-Immobbli fis-suq tal-kera xahrejn qabel milli hija fil-fatt għamlet. Minn dan jirriżulta li l-Kummissjoni effettivament ċaħħdet lir-rikorrenti minn opportunità li tikri l-Immobbli lil terz waqt perijodu li jista’ jiġi raġjonevolment evalwat għal xahrejn.
Għall-finijiet ta’ l-evalwazzjoni ta’ l-ammont ta’ dannu realment soffert mir-rikorrenti, għandhom jitqiesu d-diffikultajiet inerenti fis-suq tal-kiri f’dak iż-żmien. Safejn dawn id-diffikultajiet ġew rikonoxxuti u meħuda in kunsiderazzjoni mir-rikorrenti, l-għoti ta’ ammont ta’ EUR 10000 għal kull xahar ikkonċernat, li jikkorrispondi għall-evalwazzjoni stess tar-rikorrenti, tjdher bħala kumpens adegwat għad-dannu soffert minnha. Għaldaqstant, hemm lok li d-dannu li jista’ jiġi kkumpensat bħala telf ta’ opportunità ta’ kiri ta’ l-Immobbli lil terz, bejn nofs Lulju u nofs Settembru 2003, jiġi stabbilit għal EUR 20000.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha li saru iktar ’il fuq, id-dannu kollu li jista’ jiġi kkumpensat mill-Komunità f’din il-kawża għandu jiġi stabbilit għas-somma ta’ EUR 20000.
Ir-rikorrenti titlob li mas-somma mogħtija bħala kumpens għad-dannu li hija sostniet jiġi miżjud bl-interessi mid-data ta’ l-għoti tas-sentenza sa dik tal-ħlas effettiv, bir-rata ta’ 6 %.
L-ammont tal-kumpens dovut għandu jiġi miżjud b’interessi moratorji li r-rati tagħhom ma jkunux ogħla minn dawk mitluba fit-talbiet tar-rikors (sentenza Mulder
et
vs Il-Kunsill u Il-Kummissjoni, punt 108 iktar ’il fuq, punt 35).
Għaldaqstant hemm lok, f’din il-kawża, li l-ammont tal-kumpens jiġi miżjud bl-ammont ta’ interessi moratorji li jiddekorru mid-data ta’ l-għoti ta’ din is-sentenza sa dik tal-ħlas effettiv, bir-rati stabbiliti mill-Bank Ċentrali Ewropej għal operazzjonijiet prinċipali ta’ finanzjament mill-ġdid, miżjuda b’2 punti, bil-kundizzjoni li ma jaqbżux ir-rata ta’ 6 %, b’mod konformi mal-konklużjonijiet tar-rikorrenti.
B —
Fuq it-talba ta’ miżuri istruttorji
Ir-rikorrenti talbet li n-negozjatur jiġi msejjaħ sabiex jagħti l-osservazzjonijiet tiegħu dwar dak li huwa sostna waqt il-laqgħa tas-6 ta’ Ġunju u l-konversazzjoni telefonika ta’ l-10 ta’ Lulju 2003. Il-konvenuta ma rreaġixxietx għal din it-talba ta’ miżuri istruttorji.
Skond ġurisprudenza kostanti, hija l-Qorti tal-Prim’Istanza li għandha tevalwa l-utilità ta’ miżuri istruttorji, fis-sens ta’ l-Artikoli 65
et seq
tar-Regoli tal-Proċedura, għall-finijiet ta’ soluzzjoni tal-kawża (sentenzi tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-28 ta’ Settembru 1999, Hautem vs BEI,
T-140/97, ĠabraSP p. I-A-171 u II-897
, punt 92, u tat-22 ta’ Frar 2000, ACAV u Il-Kunsill,
T-138/98, Ġabra p. II-341
, punt 72).
F’din il-kawża, il-Qorti tal-Prim’Istanza kkonstatat li l-miżura istruttorja mitluba mir-rikorrenti mhijiex meħtieġa għal deċiżjoni fuq din il-kawża. Għaldaqstant m’hemmx lok li tiġi eżerċitata.
Fuq l-ispejjeż
Skond l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 87(3) tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti tal-Prim’Istanza tista’ taqsam l-ispejjeż jew tiddeċiedi li kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha jekk il-partijiet jitlifu rispettivament fuq kap kew iktar kapi, jew għal motivi eċċezzjonali.
F’din il-kawża, ir-rikorrenti tilfet in parti, peress li r-rikors prinċipali ġie miċħud bħala inammissibbli u peress li x’uħud mit-talbiet għal kumpens ġew ukoll miċħuda bħala inammissibbli fil-kuntest tal-mistoqsija sussidjarja. Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkustanzi, hemm lok, f’din il-kawża, li jiġi deċiż li kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.

Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA (it-Tieni Awla Estiża)
taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Il-Kummissjoni hija ordnata tħallas lir-rikorrenti s-somma ta’ EUR 20000 miżjuda bl-interessi moratorji li jibdew jgħoddu mid-data ta’ l-għoti ta’ din is-sentenza sa dik tal-ħlas effettiv, b’rata annwali li tkun ugwali għar-rata ffissata mill-Bank Ċentrali Ewropew għall-operazzjonijiet prinċipali ta’ finanzjament mill-ġdid, miżjuda b’2 punti, bil-kundizzjoni li din ma taqbiżx ir-rata ta’ 6 %.

2)
Ir-rikors huwa miċħud għall-bqija.

3)
Kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha.

Pirrung
Meij
Forwood
Pelikánová
Papasavvas
Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit-8 ta’ Mejju 2007.
E. Coulon
Reġistratur
M. Vilaras
President
Werrej

Il-fatti li wasslu għall-kawża

Proċedura u t-talbiet tal-partijiet

Fuq il-kawża prinċipali għal responsabbiltà kuntrattwali

A — L-argumenti tal-partijiet

B — Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

Fuq l-azzjoni sussidjarja għal responsabbiltà mhux kuntrattwali

A — Fuq il-mertu

1. L-argumenti tal-partijiet

2. Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza

a) Fuq l-aġir illegali allegat

Osservazzjonijiet preliminari

Fuq l-irtitrar ta’ aċċettazzjoni validament mogħtija, in-nuqqas ta’ komunikazzjoni tal-motivi tat-twaqqif u l-involviment bla ħsieb fin-negozjati prekuntrattwali

Fuq il-komunikazzjoni tardiva tad-deċiżjoni li twaqqaf in-negozjati prekuntrattwali, in-nuqqas ta’ komunikazzjoni tar-regoli interni ta’ teħid ta’ deċiżjoni u l-assigurazzjonijiet mogħtija fuq il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ kiri u/jew il-ħlas ta’ l-investimenti li huma relatati miegħu.

— Fuq in-natura tar-regoli li l-ksur tagħhom huwa allegat

— Fuq il-portata, in-natura, il-legalità u l-infurzar ta’ l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 101 tar-Regolament finanzjarju

— Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’
bona fide
u l-projbizzjoni ta’ l-abbuż ta’ dritt

— Fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ ħarsien ta’ l-aspettattivi leġittimi

b) Fuq id-dannu allegat u r-rabta ta’ kawżalità bejn l-aġir illegali u dan id-dannu

Fuq it-talba ta’ kumpens għat-telf ta’ opportunità li tikkuntratta.

Fuq it-talba ta’ kumpens għal ħlasijiet u spejjeż sostnuti

Fuq it-talba ta’ kumpens għat-telf ta’ opportunità ta’ kiri lil terz

B — Fuq it-talba ta’ miżuri istruttorji

Fuq l-ispejjeż
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.