CELEX: 62004CJ0301
Αίτηση αναιρέσεως
Ανταγωνισμός
Σύμπραξη
Ηλεκτρόδια γραφίτη
Άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ- Πρόστιμα
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων
Ανακοίνωση περί συνεργασίας
Προσκόμιση εγγράφων κατά τη διάρκεια έρευνας της Επιτροπής

έχει ελαττωματική αιτιολογία. Ο λόγος αναιρέσεως έχει δύο σκέλη.
20     Η SGL Carbon θεωρεί, όπως το Πρωτοδικείο, ότι η από 30 Ιουνίου 1997, αίτηση της Επιτροπής για την παροχή πληροφοριών, καθώς
και η πρώτη έως πέμπτη ερώτηση και η έβδομη ερώτηση, δεύτερη περίπτωση, της από 31 Μαρτίου 1999 αιτήσεως παροχής πληροφοριών
βαίνουν πέραν των ερευνητικών εξουσιών της Επιτροπής. Συγκεκριμένα, οι αιτήσεις αυτές αντίκεινται στο δικαίωμα μη αυτοενοχοποιήσεως
(nemo tenetur se ipsum accusare). Κατά συνέπεια, βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, το πρόστιμο έπρεπε να μειωθεί κι
άλλο, τουλάχιστον κατά 8 %. Εν πάση περιπτώσει, στο σημείο αυτό, στην απόφαση του Πρωτοδικείου δεν υπάρχει σφάλμα εκτιμήσεως.

Πρώτο σκέλος: η από 31 Μαρτίου 1999 αίτηση παροχής πληροφοριών
–       Επιχειρηματολογία των διαδίκων
21     Η Επιτροπή θεωρεί ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση περιέχει, στις σκέψεις της 408 και 409, διάφορα νομικά σφάλματα όσον αφορά
την ερμηνεία του άρθρου 15 του κανονισμού 17, σε συνδυασμό με το άρθρο 11 του ίδιου κανονισμού και με την ανακοίνωση περί
συνεργασίας. Συγκεκριμένα, πάντοτε δικαιούται να ζητεί την προσκόμιση εγγράφων και η αίτηση αυτή δεν προσβάλλει τα δικαιώματα
άμυνας.
22     Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα επίμαχα σημεία της από 31 Μαρτίου 1999 αιτήσεως παροχής πληροφοριών αφορούν την «προσκόμιση»
εγγράφων που κατείχε η SGL Carbon και ότι δεν επρόκειτο για ερωτήσεις προκειμένου να ληφθεί «απάντηση» της τελευταίας. Υπό
τις συνθήκες αυτές, το συμπέρασμα του Πρωτοδικείου ότι ορισμένα στοιχεία της εν λόγω αιτήσεως μπορούσαν να υποχρεώσουν την
SGL Carbon να ομολογήσει τη συμμετοχή της σε μια παράβαση δεν μπορεί να έχει εφαρμογή σε αιτήσεις για να ληφθούν υπάρχοντα
έγγραφα.
23     Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η αίτηση προσκομίσεως υπαρχόντων εγγράφων είναι πάντοτε συμβατή με τα δικαιώματα άμυνας, ακόμη
και αν τα έγγραφα αυτά μπορούν να χρησιμεύσουν για να αποδειχθεί η ύπαρξη αντίθετης προς τον ανταγωνισμό συμπεριφοράς, όπως
ρητώς το Πρωτοδικείο υπογράμμισε στις σκέψεις 403, 406 και 407 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Κατά συνέπεια, το Πρωτοδικείο
παρέβλεψε τη νομολογία του Δικαστηρίου και ήλθε σε αντίφαση με τα δικά του συμπεράσματα.
24     Κατά την Επιτροπή, το Πρωτοδικείο έπρεπε να καθορίσει σε ποιο μέτρο η SGL Carbon, προσκομίζοντας τα έγγραφα που ανέφερε η
αίτηση παροχής πληροφοριών, όντως συμμορφώθηκε με τα διάφορα σημεία της αιτήσεως αυτής που ειδικά επικρίθηκαν από το Πρωτοδικείο.
Πάντως, από την απάντηση της επιχειρήσεως αυτής της 8ης Ιουνίου 1999 προκύπτει ότι δεν συνέβη αυτό. Αντιθέτως, η SGL Carbon
ανέφερε στην απάντηση αυτή ότι δεν κατέχει έγγραφα του είδους εκείνων που ζητήθηκαν.
25     Η Επιτροπή συνάγει εξ αυτών ότι τα επίμαχα στοιχεία της από 31 Μαρτίου 1999 αιτήσεως παροχής πληροφοριών δεν μπορούσαν να
επιφέρουν μεγαλύτερη μείωση του προστίμου από εκείνη που είχε ήδη γίνει. Συγκεκριμένα, έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η SGL Carbon,
παρά την έλλειψη των ζητηθέντων εγγράφων, προσπάθησε να συμβάλει στη διαλεύκανση των πραγματικών περιστατικών. Τα μόνα στοιχεία
που δεν έλαβε υπόψη για να καθορίσει τη μείωση αυτή είναι εκείνα που συνιστούσαν την απάντηση της SGL Carbon στην επίσημη
αίτηση παροχής πληροφοριών. Αντιθέτως, για να μειώσει κατά 30 % το ποσό του επιβληθέντος προστίμου έλαβε υπόψη πληροφοριακά
στοιχεία που έβαιναν πέραν εκείνων που ζητήθηκαν βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού 17.
26     Πάντως, κατά την Επιτροπή, το Πρωτοδικείο εσφαλμένως έκρινε, στη σκέψη 409 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η SGL Carbon
συμμορφώθηκε με την αίτηση παροχής πληροφοριών σχετικά με αυτά καθ’ εαυτά τα πιο πάνω στοιχεία και ότι η Επιτροπή δεν έλαβε
υπόψη τη συμβολή αυτή.
27     Η Επιτροπή προσθέτει ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση έχει και ελαττωματική αιτιολογία. Συγκεκριμένα, οι σκέψεις 408 και 409
της αποφάσεως αυτής έρχονται προδήλως σε αντίφαση με τις σκέψεις 403, 406 και 407 της ίδιας αποφάσεως, όπου το Πρωτοδικείο
επανέλαβε τα κριτήρια που έχει καθιερώσει η νομολογία του Δικαστηρίου. Επιπλέον, το Πρωτοδικείο δεν εξέθεσε κατά ποιον τρόπο,
λαμβανομένων υπόψη, αφενός, του κειμένου της από 8 Ιουνίου 1999 απαντήσεως της SGL Carbon και, αφετέρου, της επίμαχης αποφάσεως,
κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επιχείρηση αυτή είχε στην έρευνα της Επιτροπής συμβολή που η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη.
28     Η SGL Carbon εκθέτει ότι το σύνολο των στοιχείων που περιέχονται στο από 8 Ιουνίου 1999 υπόμνημά της καθώς και οι απαντήσεις
της στην από 30 Ιουνίου 1997 αίτηση παροχής πληροφοριών πρέπει να θεωρηθούν συμβολές συνώνυμες με συνεργασία, δεδομένου ότι
δεν μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ ρητής ομολογίας μιας παραβάσεως και των πραγματικών περιστατικών ή προσκομίσεως εγγράφων
τα οποία αποδεικνύουν την παράβαση.
29     Η SGL Carbon ισχυρίζεται ότι η πρώτη έως πέμπτη ερώτηση και η έβδομη ερώτηση, δεύτερη περίπτωση, της από 31 Μαρτίου 1999 αιτήσεως
παροχής πληροφοριών δεν είχαν μόνο ως σκοπό να την αναγκάσουν να ομολογήσει την παράβαση, αλλά επιπλέον απέβλεπαν στο να την
παροτρύνουν να ανακοινώσει στοιχεία που αποδείκνυαν την παράβαση αυτή. Πάντως, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου και τη νομολογία
του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν μπορούσε να αναγκαστεί να απαντήσει στις ερωτήσεις αυτές. Υπό
τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι αυθόρμητα ανακοίνωσε τις ζητηθείσες πληροφορίες και τα ζητηθέντα στοιχεία πρέπει να θεωρηθεί
συμβολή η οποία δικαιολογούσε μείωση του προστίμου.
30     Επικουρικώς, δηλαδή για την περίπτωση που το Δικαστήριο δεν δεχθεί την ύπαρξη απεριόριστου δικαιώματος σιωπής, η SGL Carbon
θεωρεί ότι η απόφαση του Πρωτοδικείου δεν αντίκειται στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου. Συγκεκριμένα, μια επιχείρηση δεν
μπορεί να υποχρεωθεί να δώσει απαντήσεις που συνιστούν ομολογία της υπάρξεως μιας παραβάσεως την οποία πρέπει να αποδείξει
η Επιτροπή. Κατά τη νομολογία αυτή, η απόφαση του Πρωτοδικείου είναι σύννομη, καθόσον το τελευταίο, μετά από την απαιτούμενη
εξέταση που έγινε με γνώμονα κανόνες του ουσιαστικού δικαίου, θεώρησε ως στοιχείο που συνεπάγεται μείωση του προστίμου το
ότι η SGL Carbon απάντησε στην από 31 Μαρτίου 1999 αίτηση παροχής πληροφοριών πέραν εκείνου που όφειλε να πράξει.
31     Η SGL Carbon συνάγει ότι, αν η επιχείρηση στην οποία απευθύνονται ερωτήσεις προσκομίσει –χωρίς να έχει σχετική υποχρέωση–
αποδεικτικά έγγραφα στον σχετικό τομέα, τότε κατά την ανακοίνωση περί συνεργασίας πρόκειται για πρωτοβουλία η οποία πρέπει
να αναγνωριστεί ως τέτοια, όπως σωστά έκρινε το Πρωτοδικείο στη σκέψη 409 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Συγκεκριμένα,
το Πρωτοδικείο σωστά σημείωσε ότι η αξιολόγηση της συνεργασίας συνίσταται στο να προσδιοριστεί η πραγματική αξία που προστέθηκε
αυθόρμητα.
32     Η SGL Carbon διευκρινίζει επιπλέον ότι στο πλαίσιο αυτό δεν έχει σημασία το αν προηγουμένως υπήρχε αίτηση παροχής πληροφοριών.
Συγκεκριμένα, έπρεπε να εξεταστεί αν, και σε ποιο μέτρο, έπρεπε να αποκαλυφθούν τα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν. Όταν δεν
συμβαίνει αυτό, ακόμη και μια απάντηση σε αίτηση παροχής πληροφοριών μπορεί να είναι αυθόρμητη και, επομένως, μπορεί να έχει
σημασία όσον αφορά τη συνεργασία της σχετικής επιχειρήσεως.
–       Εκτίμηση του Δικαστηρίου
33     Με το πρώτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως, τίθεται στην ουσία το ζήτημα αν η SGL Carbon όφειλε να προσκομίσει το σύνολο των
εγγράφων που η Επιτροπή ζήτησε με την από 31 Μαρτίου 1999 αίτηση παροχής πληροφοριών και, κατά συνέπεια, αν είναι σύννομες
οι επί του θέματος εκτιμήσεις του Πρωτοδικείου στις σκέψεις 408 και 409 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
34     Επομένως, πρέπει να καθοριστεί αν η απάντηση της SGL Carbon στην πιο πάνω αίτηση της Επιτροπής συνιστά προαιρετική συνεργασία
ή δόθηκε σε εκτέλεση μιας υποχρεώσεως.
35     Όσον αφορά το περιεχόμενο της εν λόγω αιτήσεως, πρέπει να επισημανθεί ότι η Επιτροπή είχε ζητήσει, μεταξύ άλλων, έγγραφα τα
οποία αφορούσαν το αντικείμενο και την πραγματοποίηση συναντήσεων στις οποίες η SGL Carbon είχε λάβει μέρος καθώς και έγγραφα
που αφορούσαν τα αποτελέσματα ή τα συμπεράσματα των συναντήσεων αυτών. Τα έγγραφα αυτά περιγράφηκαν από την Επιτροπή ως αντίγραφα
των συγκλήσεων σε συνάντηση, ημερήσιες διατάξεις, κατάλογοι συμμετασχόντων, χειρόγραφες σημειώσεις, έγγραφα εργασίας, προπαρασκευαστικά
έγγραφα και έγγραφα για την τήρηση των συμφωνηθέντων σχετικά με τις αυξήσεις των τιμών.
36     Το Πρωτοδικείο έκρινε, στη σκέψη 408 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι, όσον αφορά το δικαίωμα της επιχειρήσεως να αρνηθεί
την προσκόμιση εγγράφων δυναμένων να συνεπάγονται αναγνώριση της παραβάσεως, «[τ]ο ίδιο ισχύει και για τις αιτήσεις προσκομίσεως
των πρωτοκόλλων των εν λόγω συναντήσεων, των εγγράφων εργασίας και των σχετικών προπαρασκευαστικών εγγράφων, των χειρόγραφων
σημειώσεων που αναφέρονται σ’ αυτές, των σημειώσεων και των συμπερασμάτων που αφορούν τις συναντήσεις αυτές, των εγγράφων
προγραμματισμού και συζητήσεως καθώς και των σχεδίων εκτελέσεως που αφορούν τις προσαυξήσεις των τιμών που πραγματοποιήθηκαν
μεταξύ 1992 και 1998».
37     Το Πρωτοδικείο, στη σκέψη 409 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε εν προκειμένω ότι η SGL Carbon «δεν όφειλε να απαντήσει
σ’ αυτού του είδους τις ερωτήσεις […]». Κατά συνέπεια, έκρινε ότι, εφόσον η Επιτροπή δεν μπορούσε να την αναγκάσει να προσκομίσει
τα ζητηθέντα έγγραφα, η απάντηση που δόθηκε από την επιχείρηση πρέπει να θεωρηθεί «οικειοθελής συνεργασία».
38     Οι πιο πάνω εκτιμήσεις του Πρωτοδικείου έχουν νομικά σφάλματα.
39     Πρέπει να υπομνησθεί εξ αρχής ότι, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 17, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων
που έχει εν προκειμένω, η Επιτροπή δύναται να συλλέξει όλα τα αναγκαία πληροφοριακά στοιχεία από τις κυβερνήσεις και τις αρμόδιες
αρχές των κρατών μελών, καθώς και από τις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων. Κατά την παράγραφο 4 του πιο πάνω άρθρου,
υποχρεούνται να παράσχουν τα ζητηθέντα πληροφοριακά στοιχεία οι ιδιοκτήτες των επιχειρήσεων ή οι εκπρόσωποί τους και, όταν
πρόκειται για νομικά πρόσωπα, εταιρίες ή ενώσεις χωρίς νομική προσωπικότητα, τα πρόσωπα που τις εκπροσωπούν σύμφωνα με τον
νόμο ή το καταστατικό.
40     Όσο για την εξουσία της Επιτροπής να διατυπώνει τέτοιες αιτήσεις, πρέπει να υπομνησθεί ότι, στη σκέψη 27 της προαναφερθείσας
αποφάσεως Orkem κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ο κανονισμός 17 δεν αναγνωρίζει στην επιχείρηση, η οποία αποτελεί
το αντικείμενο μέτρου έρευνας βάσει του κανονισμού αυτού, δικαίωμα να μην εκτελέσει το μέτρο αυτό και ότι, αντιθέτως, η σχετική
επιχείρηση έχει υποχρέωση ενεργού συνεργασίας, η οποία συνεπάγεται ότι πρέπει να θέτει στη διάθεση της Επιτροπής όλα τα πληροφοριακά
στοιχεία ως προς το αντικείμενο της έρευνας.
41     Όσον αφορά το ζήτημα αν η υποχρέωση αυτή ισχύει και για αιτήσεις παροχής πληροφοριών δυναμένων να χρησιμοποιηθούν για να αποδειχθεί,
εις βάρος της επιχειρήσεως που τις παρέσχε, η ύπαρξη παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού, το Δικαστήριο έκρινε, στη σκέψη
34 της πιο πάνω αποφάσεως, ότι, για να διαφυλαχθεί η πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 11, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού
17, η Επιτροπή δικαιούται να υποχρεώσει την επιχείρηση να παράσχει όλα τα αναγκαία πληροφοριακά στοιχεία ως προς τα πραγματικά
περιστατικά που μπορεί να γνωρίζει και, εν ανάγκη, να της κοινοποιήσει τα σχετικά έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή της,
ακόμη και αν μπορούν να χρησιμεύσουν για να αποδειχθεί, εις βάρος της επιχειρήσεως αυτής ή εις βάρος άλλης επιχειρήσεως, η
ύπαρξη συμπεριφοράς αντίθετης με τον ανταγωνισμό.
42     Αντιθέτως, εντελώς διαφορετική είναι η κατάσταση όταν η Επιτροπή επιδιώκει να λάβει απαντήσεις από μια επιχείρηση που αποτελεί
το αντικείμενο έρευνας με τις οποίες η επιχείρηση αυτή οδηγείται να αποδεχθεί την ύπαρξη παραβάσεως που της Επιτροπής είναι
έργο να αποδείξει (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση Orkem κατά Επιτροπής, σκέψη 35).
43     Πρέπει να προστεθεί ότι το Δικαστήριο, στις σκέψεις 274 έως 276 της προαναφερθείσας αποφάσεως Limburgse Vinyl Maatschappij
κ.λπ. κατά Επιτροπής, παρατήρησε ότι, μετά την προαναφερθείσα απόφαση Orkem κατά Επιτροπής, η νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, την οποία ο κοινοτικός δικαστής οφείλει να λαμβάνει υπόψη όταν ερμηνεύει θεμελιώδη δικαιώματα,
γνώρισε νέα εξέλιξη. Ωστόσο, το Δικαστήριο εξέθεσε συναφώς ότι η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση τις βασικές
εκτιμήσεις στις οποίες προέβη στην πιο πάνω απόφαση Orkem κατά Επιτροπής.
44     Από τη νομολογία αυτή δεν προκύπτει ότι οι ερευνητικές εξουσίες της Επιτροπής έχουν περιοριστεί όσον αφορά την προσκόμιση
εγγράφων που βρίσκονται στην κατοχή μιας επιχειρήσεως η οποία αποτελεί το αντικείμενο έρευνας. Κατά συνέπεια, η σχετική επιχείρηση
οφείλει, αν η Επιτροπή της το ζητήσει, να της προσκομίσει τα πιο πάνω έγγραφα που έχουν σχέση με το αντικείμενο της έρευνας,
ακόμη και αν τα έγγραφα αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν από την Επιτροπή για να αποδειχθεί η ύπαρξη παραβάσεως.
45     Πρέπει να υπομνησθεί και ότι το ίδιο το Πρωτοδικείο, στη σκέψη 405 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, παρέπεμψε ρητώς στις
αρχές που διατυπώθηκαν με την προαναφερθείσα απόφαση Orkem κατά Επιτροπής, καθώς και στο γεγονός ότι το Δικαστήριο δεν μετέβαλε
τη σχετική νομολογία του.
46     Ωστόσο, το Πρωτοδικείο έκρινε, στη συνέχεια της συλλογιστικής του, ότι η από 31 Μαρτίου 1999 αίτηση της Επιτροπής για την
παροχή πληροφοριών ήταν ικανή να υποχρεώσει την SGL Carbon να ομολογήσει τη συμμετοχή της σε παραβάσεις των κοινοτικών κανόνων
ανταγωνισμού.
47     Πάντως, η πιο πάνω εκτίμηση του Πρωτοδικείου παραβλέπει το περιεχόμενο του άρθρου 11 του κανονισμού 17, όπως έχει ερμηνευθεί
από το Δικαστήριο, και επομένως αποδυναμώνει την αρχή της συνεργασίας την οποία οι επιχειρήσεις που αποτελούν το αντικείμενο
έρευνας της Επιτροπής οφείλουν να τηρούν.
48     Συγκεκριμένα, η πιο πάνω υποχρέωση συνεργασίας δεν επιτρέπει στην επιχείρηση να μην ανταποκριθεί σε αιτήσεις προσκομίσεως
εγγράφων με την αιτιολογία ότι, δίνοντας συνέχεια στις αιτήσεις αυτές, θα ήταν αναγκασμένη να αυτοενοχοποιηθεί.
49     Άλλωστε, όπως σωστά παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 67 των προτάσεών του, εφόσον είναι προφανές ότι τα δικαιώματα
άμυνας πρέπει να γίνονται σεβαστά, η σχετική επιχείρηση εξακολουθεί να έχει τη δυνατότητα, είτε κατά τη διοικητική διαδικασία
είτε κατά τη διαδικασία ενώπιον των κοινοτικών δικαστηρίων, να υποστηρίξει ότι τα κατατεθέντα έγγραφα έχουν άλλη έννοια από
εκείνη που τους δίνει η Επιτροπή.
50     Έτσι, το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν έκρινε ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις για μείωση του προστίμου βάσει της
ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
51     Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμο.

Δεύτερο σκέλος: η από 30 Ιουνίου 1997 αίτηση παροχής πληροφοριών
–       Επιχειρηματολογία των διαδίκων
52     Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι στη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως υπάρχουν διάφορα νομικά σφάλματα. Συγκεκριμένα,
το Πρωτοδικείο απέδωσε στην Επιτροπή μια άποψη που η ίδια δεν υποστήριξε και το Πρωτοδικείο δεν εξέτασε τα επιχειρήματα που
η Επιτροπή είχε προβάλει με τις παρατηρήσεις της, πράγμα που έχει ως συνέπεια να υπάρχει ελαττωματική αιτιολογία.
53     Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι ουδέποτε είπε ότι βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας περιόρισε την ελάφρυνση υπέρ της SGL
Carbon με την αιτιολογία ότι η επιχείρηση αυτή δεν κατονόμασε όλες τις επιχειρήσεις που είχε ειδοποιήσει για έναν επικείμενο
έλεγχο. Αντιθέτως, η Επιτροπή δεν αύξησε τη μείωση του προστίμου καθόσον θεώρησε ότι η απάντηση που πράγματι δόθηκε από την
SGL Carbon δεν έβαινε πέραν της υποχρεώσεως της επιχειρήσεως αυτής να συνεργαστεί σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού 17.
54     Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ερώτηση που έθεσε δεν έβαινε πέραν των ερευνητικών εξουσιών της και ότι, επομένως, η απάντηση
που δόθηκε δεν έβαινε πέραν αυτού που ζητήθηκε βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού 17. Κατά συνέπεια, ουδείς λόγος συνέτρεχε
να μειωθεί το πρόστιμο βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Επιπλέον, το γεγονός ότι η απάντηση της SGL Carbon ήταν ελλιπής
και παραπλανητική αποτελούσε πρόσθετο λόγο να μη γίνει μείωση του προστίμου κατ’ εφαρμογήν της ανακοινώσεως αυτής..
55     Κατά την Επιτροπή, το Πρωτοδικείο δεν απάντησε ούτε στο επικουρικό επιχείρημα ότι η SGL Carbon παρέλειψε να θίξει, με την
απάντησή της στην από 30 Ιουνίου 1997 αίτηση παροχής πληροφοριών, τα σημαντικότερα στοιχεία που οδήγησαν σε αύξηση του προστίμου
λόγω της υπάρξεως επιβαρυντικής περιστάσεως. Όπως αναγνώρισε το ίδιο το Πρωτοδικείο, μόνον πραγματικές συμβολές στην έρευνα
της Επιτροπής μπορούσαν να επιφέρουν μείωση του προστίμου.
56     Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι μείωση για «συγγνωστή μη συμβολή», αν το Πρωτοδικείο την είχε σκεφθεί, θα ήταν οπωσδήποτε
ασύμβατη με το άρθρο 15 του κανονισμού 17 και με την ανακοίνωση περί συνεργασίας. Συγκεκριμένα, κατά τις αρχές που διέπουν
την εφαρμογή των διατάξεων αυτών, μείωση δικαιολογείται μόνον αν η συμπεριφορά της επιχειρήσεως έδωσε στην Επιτροπή τη δυνατότητα
να διαπιστώσει με μικρότερη δυσκολία την ύπαρξη μιας παραβάσεως και, εν ανάγκη, να θέσει τέλος στην παράβαση αυτή.
57     Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Πρωτοδικείο, αν έκρινε ότι η απάντηση που όντως δόθηκε από την SGL Carbon, δηλαδή ότι ειδοποίησε
μια άλλη επιχείρηση για το ότι επίκειται έλεγχος, έπρεπε να οδηγήσει σε μείωση του προστίμου, παρέβη το άρθρο 15 του κανονισμού
17, σε συνδυασμό με το άρθρο 11 του ίδιου κανονισμού, και την ανακοίνωση περί συνεργασίας. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν οφείλει
να μειώσει το πρόστιμο απλώς και μόνο λόγω του ότι μια επιχείρηση συμμορφώθηκε με μια αίτηση παροχής πληροφοριών, αν με την
αίτηση αυτή τηρήθηκαν τα όρια που έχει χαράξει η νομολογία του Δικαστηρίου. Πάντως, τούτο συνέβη εν προκειμένω, καθόσον η
αίτηση της 30ής Ιουνίου 1997 σκοπό είχε να ληφθούν πληροφοριακά στοιχεία όσον αφορά πραγματικά περιστατικά και δεν οδήγησε
την SGL Carbon να δεχθεί την ύπαρξη της παραβάσεως.
58     Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι η ειδοποίηση άλλης επιχειρήσεως δεν συνιστά παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και εκθέτει ότι το ίδιο το
Πρωτοδικείο έκρινε ότι οι ειδοποιήσεις αυτές δεν αποτελούν παράβαση της διατάξεως αυτής. Ωστόσο, το Πρωτοδικείο έκρινε ότι
οι εν λόγω πληροφορίες μπορούσαν να επιβαρύνουν την κύρωση που η Επιτροπή επρόκειτο να επιβάλει στην SGL Carbon. Εντεύθεν
συνήγαγε, στη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιχείρηση αυτή δεν ήταν υποχρεωμένη να πληροφορήσει την Επιτροπή
ότι είχε ειδοποιήσει άλλες επιχειρήσεις για το ότι επίκειται έρευνα. Πάντως, κατ’ αυτόν τον τρόπο, το Πρωτοδικείο παρέβλεψε
το περιεχόμενο της σχετικής νομολογίας.
59     Για την Επιτροπή, το καθοριστικό ζήτημα έγκειται στο αν, αυτή καθ’ εαυτή, η απάντηση που ζητήθηκε προκαταλαμβάνει το συμπέρασμα
ότι υπάρχει παράβαση, οπότε η επιχείρηση εκτέθηκε σε μια κύρωση απλώς και μόνο λόγω της απαντήσεως αυτής. Πάντως, αυτή καθ’
εαυτή, η ειδοποίηση άλλου επιχειρηματία ότι επίκειται έλεγχος δεν εκθέτει την επιχείρηση στον κίνδυνο να της προσαφθεί μια
παράβαση ή να της επιβληθούν κυρώσεις. Το γεγονός, το οποίο σημείωσε το Πρωτοδικείο, ότι η Επιτροπή θεώρησε την ειδοποίηση
αυτή επιβαρυντικό παράγοντα δεν μεταβάλλει τα πράγματα. Συγκεκριμένα, για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, η Επιτροπή έπρεπε
πρώτα να αποδείξει την παράβαση και η πληροφορία σχετικά με την ειδοποίηση δεν μπορεί να αντικαταστήσει την απόδειξη αυτή.
60     Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι το γεγονός ότι έλαβε υπόψη μια επιβαρυντική περίσταση δεν έχει σχέση με τη διαπίστωση των
πράξεων που συνιστούν την παράβαση, αλλά με την άσκηση της διακριτικής εξουσίας της κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου.
Εξάλλου, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η πληροφορία που δόθηκε μπόρεσε ως πραγματικό στοιχείο να συμβάλει στην απόδειξη
της παραβάσεως.
61     Η Επιτροπή συνάγει ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν έκρινε ότι έπρεπε να οδηγήσει σε μείωση του προστίμου η
απάντηση της SGL Carbon ότι είχε ειδοποιήσει μια άλλη επιχείρηση για το ότι επίκεινται έλεγχοι. Η ερμηνεία αυτή αντίκειται
στο άρθρο 15 του κανονισμού 17, σε συνδυασμό με το άρθρο 11 του ίδιου κανονισμού, και στην ανακοίνωση περί συνεργασίας. Εξάλλου,
η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση είναι αντιφατική στο σημείο αυτό, όπως είναι όσον αφορά την προσκόμιση εγγράφων που ήδη υπάρχουν.
Συγκεκριμένα, στηριζόμενο στη νομολογία του Δικαστηρίου, το Πρωτοδικείο υπενθύμισε, στις σκέψεις 402 έως 406 της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως, τα κατάλληλα κριτήρια, αλλά δεν τα εφάρμοσε.
62     Η SGL Carbon θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο σωστά έκρινε, στη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η από 30 Ιουνίου
1997 αίτηση της Επιτροπής για την παροχή πληροφοριών δεν είναι σύννομη. Συγκεκριμένα, η SGL Carbon δέχθηκε αυθόρμητα ότι είχε
ειδοποιήσει ορισμένες επιχειρήσεις σχετικά με επικείμενους ελέγχους και η Επιτροπή έπρεπε να λάβει την ομολογία αυτή υπόψη
στο πλαίσιο της αξιολογήσεως της συνεργασίας.
63     Η επιχείρηση αυτή υποστηρίζει ότι η επιχειρηματολογία της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη στο μέτρο που ούτε
η Επιτροπή ούτε το Πρωτοδικείο διαπίστωσαν την ύπαρξη συμφωνίας για την καταστροφή εγγράφων. Στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως,
η Επιτροπή δεν μπορεί να επικαλεστεί νέα πραγματικά στοιχεία.
64     Η SGL Carbon ισχυρίζεται ότι η πιο πάνω αίτηση παροχής πληροφοριών δεν είχε νομική βάση, δεδομένου ότι οι ειδοποιήσεις άλλων
επιχειρήσεων δεν υπάγονται στις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό μορφές συμπεριφοράς που απαγορεύει το άρθρο 81 ΕΚ. Τα δικαιώματα
που το άρθρο 11 του κανονισμού 17 παρέχει στην Επιτροπή δεν της δίνουν την εξουσία να θέτει ερωτήσεις σχετικά με πραγματικά
στοιχεία που δεν αφορά η διάταξη αυτή. Ωστόσο, αν υποτεθεί ότι οι ειδοποιήσεις αυτές μπορούσαν να αποτελέσουν επιβαρυντικές
περιστάσεις, το γεγονός ότι τις παραδέχθηκε έπρεπε να χαρακτηριστεί ως «στοιχείο συνεργασίας».
65     Η SGL Carbon θεωρεί ότι, εν πάση περιπτώσει, το Πρωτοδικείο σωστά διαπίστωσε ότι δεν ήταν υποχρεωμένη να αποκαλύψει στην Επιτροπή
ότι είχε ειδοποιήσει άλλες επιχειρήσεις για την ύπαρξη επικειμένων ελέγχων.
–       Εκτίμηση του Δικαστηρίου
66     Πρέπει να υπομνησθεί κατ’ αρχάς ότι, με την από 30 Ιουνίου 1997 αίτησή της για την παροχή πληροφοριών, η Επιτροπή είχε ζητήσει
από την SGL Carbon να της αναφέρει, μεταξύ άλλων, το όνομα των επιχειρήσεων του κλάδου των ηλεκτροδίων γραφίτη που είχε ειδοποιήσει
για το ενδεχόμενο να γίνουν το αντικείμενο μέτρων έρευνας της Επιτροπής.
67     Πρέπει να σημειωθεί ότι το Πρωτοδικείο παρατήρησε, στη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιχείρηση αυτή δεν
ήταν υποχρεωμένη να πληροφορήσει την Επιτροπή, κατόπιν της πιο πάνω αιτήσεως, ότι είχε ειδοποιήσει άλλες επιχειρήσεις και
ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να αναγκάσει την SGL Carbon να απαντήσει στην πιο πάνω αίτηση. Το Πρωτοδικείο συνήγαγε, στην ίδια
σκέψη της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή παρέβλεψε τη συμπεριφορά της SGL Carbon προσάπτοντάς της ότι έδωσε
ελλιπή απάντηση.
68     Για να αξιολογηθεί το βάσιμο της πιο πάνω συλλογιστικής του Πρωτοδικείου, πρέπει να υπομνησθεί ότι από την πρόσφατη νομολογία
του Δικαστηρίου προκύπτει ότι μείωση βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον όταν τα πληροφοριακά
στοιχεία που δόθηκαν και, γενικότερα, η συμπεριφορά της σχετικής επιχειρήσεως θα μπορούσαν εν προκειμένω να θεωρηθούν απόδειξη
πραγματικού πνεύματος συνεργασίας από την πλευρά της (βλ. την απόφαση της 28ης Ιουνίου 2005, C-189/02 P, C-202/02 P, C-205/02 P
έως C-208/02 P και C-213/02 P, Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I–5425, σκέψεις 388 έως 403, και ιδιαίτερα
σκέψη 395).
69     Πάντως, όπως παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 78 των προτάσεών του, η SGL Carbon, μολονότι δεν ήταν υποχρεωμένη
να απαντήσει στην ερώτηση της Επιτροπής, απάντησε με ελλιπή και παραπλανητικό τρόπο στην ερώτηση αυτή. Κατά συνέπεια, δεν
μπορεί να θεωρηθεί ότι η πιο πάνω συμπεριφορά της SGL Carbon δείχνει πνεύμα συνεργασίας υπό την έννοια της προαναφερθείσας
αποφάσεως Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής.
70     Συνεπώς, το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν έκρινε ότι η SGL Carbon, λόγω της συμπεριφοράς της, πληρούσε τις προϋποθέσεις
για ενδεχόμενη μείωση του προστίμου βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Κατά συνέπεια, και στη σκέψη 412 της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως υπάρχει νομική πλάνη. Επομένως, το δεύτερο σκέλος του λόγου αναιρέσεως είναι βάσιμο.

Επί των συνεπειών της αναιρέσεως της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως
71     Κατά το άρθρο 61 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι βάσιμη, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση
του Πρωτοδικείου. Το Δικαστήριο δύναται τότε είτε να αποφανθεί το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς, όταν η τελευταία είναι ώριμη
προς εκδίκαση, είτε να αναπέμψει την υπόθεση στο Πρωτοδικείο.
72     Το Δικαστήριο εκτιμά ότι, εν προκειμένω, πληρούνται οι προϋποθέσεις για να μπορέσει να αποφανθεί οριστικά.
73     Πρέπει να υπομνησθεί ότι το Πρωτοδικείο μείωσε επιπλέον κατά 10 % το πρόστιμο της SGL Carbon βάσει του τμήματος Δ, παράγραφος
2, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, αλλά μετά περιόρισε τη μείωση αυτή στο 8 % λόγω της συμπεριφοράς της εν λόγω επιχειρήσεως.
Η πιο πάνω μείωση κατά 8 % είχε σκοπό να ανταμείψει την SGL Carbon για τις χαρακτηρισθείσες από το Πρωτοδικείο ως συμπεριφορά
που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας απαντήσεις της στην ερώτηση της Επιτροπής που θεωρήθηκε
ότι έβαινε πέραν της αρμοδιότητας της Επιτροπής.
74     Πάντως, όπως ο γενικός εισαγγελέας παρατήρησε στα σημεία 69 και 82 των προτάσεών του, μόνο ένα έλασσον στοιχείο των ερωτήσεων
της Επιτροπής, δηλαδή το στοιχείο ως προς το αντικείμενο και το αποτέλεσμα των συναντήσεων της SGL Carbon με άλλες επιχειρήσεις,
έβαινε πέραν εκείνου που η Επιτροπή μπορούσε να αναγκάσει την επιχείρηση αυτή να απαντήσει.
75     Το Δικαστήριο παρατηρεί ότι το στοιχείο αυτό είναι ανάλογο με το ένα πέμπτο των πληροφοριών που ζήτησε η Επιτροπή.
76     Υπό τις συνθήκες αυτές, το Δικαστήριο εκτιμά ότι δικαιολογείται πρόσθετη μείωση ίση με το 4 % πάνω από τη μείωση κατά 30 %
που αποφασίστηκε από την Επιτροπή.
77     Κατά συνέπεια, το πρόστιμο πρέπει να καθοριστεί στα 75,7 εκατομμύρια ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων
78     Κατά το άρθρο 122, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, όταν η αίτηση αναιρέσεως είναι βάσιμη και όταν το Δικαστήριο
κρίνει το ίδιο οριστικά επί της διαφοράς, το Δικαστήριο αποφαίνεται και επί των δικαστικών εξόδων. Βάσει του άρθρου 69, παράγραφος
2, πρώτο εδάφιο, του πιο πάνω κανονισμού, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 118 του ίδιου
κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου
ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της SGL Carbon στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία στην ουσία ηττήθηκε στο πλαίσιο της
αιτήσεως αναιρέσεως, η SGL Carbon πρέπει να καταδικαστεί στα έξοδα της δίκης ενώπιον του Δικαστηρίου.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Αναιρεί το σημείο 2, πρώτη περίπτωση, του διατακτικού της αποφάσεως του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 29ης Απριλίου
2004, T-236/01, T-239/01, T-244/01 έως T-246/01, T-251/01 και T-252/01, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής.
2)
Καθορίζει σε 75,7 εκατομμύρια ευρώ το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην εταιρία SGL Carbon AG με το άρθρο 3 της αποφάσεως
2002/271/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 2001, σχετικά με διαδικασία του άρθρου 81 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 53 της
Συμφωνίας ΕΟΧ – Υπόθεση COMP/E-1/36.490 – Ηλεκτρόδια γραφίτη.
3)
Καταδικάζει την SGL Carbon AG στα έξοδα της δίκης ενώπιον του Δικαστηρίου.
(υπογραφές)
* Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική