CELEX: 62002CJ0049
Trade marks
Approssimazzjoni tal-liġijiet
Direttiva 89/104/KEE
Sinjali li jistgħu jikkostitwixxu trade mark
Taħlitiet ta' kuluri
Kuluri blu u isfar għal ċerti prodotti użati fil-bini

1       Permezz ta' digriet tat-22 ta' Jannar 2002, li wasal fil-Qorti tal-Ġustizzja fl-20 ta' Frar 2002, il-Bundespatentgericht,
bis-saħħa ta' l-Artikolu 234 KE, staqsa żewġ domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 2 ta' l-Ewwel Direttiva
tal-Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta' Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it-
trade marks
(ĠU 1989, L 40, p. 1, aktar 'il quddiem id-"direttiva").
2       Dawn id-domandi ġew imqajma fil-kuntest ta' rikors imressaq minn Heidelberger Bauchemie GmbH (aktar 'il quddiem "Heidelberger
Bauchemie") kontra r-rifjut ta' Deutsches Patentamt (Uffiċċju Ġermaniż tal-Privattivi, aktar 'il quddiem l-"uffiċċju tal-privattivi")
li jirreġistra l-kuluri blu u isfar għal ċerti prodotti użati fil-bini bħala
trade mark
.

Il-kuntest ġuridiku

Il-ftehim TRIPs
3       Il-ftehim dwar l-aspetti kummerċjali ta' drittijiet dwar proprjetà intellettwali (aktar 'il quddiem il-"ftehim TRIPs"), anness
mal-ftehim li jikkostitwixxi l-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ, tal-15 ta' April 1994, ġie approvat mill-Kunsill f'isem
il-Komunità Ewropea, fir-rigward ta' l-oqsma li jaqgħu taħt il-kompetenza tagħha permezz tad-Deċiżjoni tal-Kunsill 94/800
tat-22 ta' Diċembru 1994 (ĠU L 336, pp. 1 u 214) [traduzzjonijiet mhux uffiċjali]. Huwa daħal fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 1995.
Madankollu, skond l-Artikolu 65(1) tat-TRIPs, il-membri ma kinux obbligati li japplikaw id-dispożizzjonijiet tiegħu qabel
l-iskadenza ta' perijodu ġenerali ta' sena, jiġifieri qabel l-1 ta' Jannar 1996.
4       L-Artikolu 15(1) tal-ftehim TRIPs jipprovdi li:
"Kull sinjal jew diversi sinjali flimkien, kapaċi li jiddistingwu l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi
oħra jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
.  Sinjali bħal dawn, b'mod partikolari, kliem, inklużi ismijiet personali, ittri, numri, elementi figurattivi u taħlitiet
ta' kuluri, kif ukoll kull taħlita ta' dawn is-sinjali, jistgħu jiġu rreġistrati bħala
trade marks
.  Fil-każ li s-sinjali mhumiex minnhom infushom kapaċi li jiddistingwu l-prodotti jew is-servizzi rilevanti, il-Membri jistgħu
jissuġġettaw ir-reġistrazzjoni għall-karatteristika distintiva miksuba bl-użu.  Bħala kundizzjoni ta' reġistrazzjoni, il-Membri
jistgħu jeżiġu li s-sinjali jkunu perċettibbli viżwalment." [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
5       L-Artikolu 2 tad-direttiva, intitolat "Sinjali li
trade mark[s]
jistgħu jikkonsistu minnhom", huwa fformulat bil-mod segwenti:
"
Trade mark
tista’ tikkonsisti minn xi sinjal li jista’ jiġi magħmul grafikament, b’mod partikolari bi kliem li jinkludu ismijiet personali,
disinn, ittri, numri, l-għamla ta’ l-merkanzija jew [l-ippakkjar] tagħhom, basta li tali sinjali jistgħu jiddistingwu l-merkanzija
jew is-servizzi ta’ impriża waħda minn dawk ta’ impriżi oħra."
6       L-Artikolu 3 tad-direttiva, intitolat "Raġunijiet għar-rifjut jew invalidità", jipprovdi li:
"1.      Is-segwenti m'għandhomx jiġu reġistrati jew jekk reġistrati għandhom ikunu suġġetti li jiġu dikjarati [i]nvalidi:"
a)      sinjali li ma jistgħux jikkostitwixxu
trade mark
;
b)
trade marks
li [m']għandhom l-ebda karatteristika distintiva;
ċ)
trade marks
li jikkonsistu esklussivament f’sinjali jew indikazzjonijiet li jistgħu jservu, fil-kummerċ biex jiddesinjaw it-tip, kwalità,
kwantità, skop intiż, valur, oriġini ġeografika, jew iż-żmien ta’ produzzjoni [tal]-merkanzija jew li jagħtu s-servizz, jew
karatteristiċi oħra [tal]-merkanzija jew tas-servizz;
d)
trade marks
li jikkonsistu esklussivament minn sinjali jew indikazzjonijiet li saru konswetudinarji fil-lingwa korrenti jew fil-bona
fide prattiċi stabbiliti tal-kummerċ;
[…]
3.
Trade mark
[m']għandhiex tkun rifjutata reġistrazzjoni jew tkun dikjarata invalida skond l-paragrafu 1 (b) (ċ) jew (d) jekk, qabel id-data
ta’ l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni u wara l-użu magħmul minnha, hi akkwistat karattru distintiv. Kwalunkwe Stat Membru
jista’ barra minn dan jistabbilixxi li din id-disposizzjoni għandha tapplika wkoll fejn il-karatteristika distintiva kienet
akkwistata wara d-data ta’ l-applikazzjoni tar-reġistrazzjoni jew wara d-data tar-reġistrazzjoni.
[…]"

Il-leġiżlazzjoni Ġermaniża
7       Il-Gesetz über den Schutz von Marken und sonstigen Kennzeichen (liġi dwar il-protezzjoni ta'
trade marks
u ta' sinjali oħra distintivi) tal-25 ta' Ottubru 1994 (BGBl. 1994 I, p. 3082, aktar 'il quddiem il-"Markengesetz"), li tinsab
fl-Artikolu 1 tal-Gesetz zur Reform des Markenrechts und zur Umsetzung der Ersten Richtlinien (liġi li temenda l-liġi dwar
it-
trade marks
u tittrasponi l-ewwel direttiva), li daħlet fis-seħħ fl-1 ta' Jannar 1995, hija intiża sabiex timplementa d-direttiva fid-dritt
nazzjonali Ġermaniż.
8       L-Artikolu 3(1) tal-Markengesetz jiddikjara li:
"Kull sinjal, b'mod partikolari, il-kliem, inklużi l-ismijiet personali, id-disinji, l-ittri, in-numri, is-sinjali ta' ħoss,
il-forom tridimensjonali, inklużi l-forma tal-prodott u l-ippakkjar tiegħu kif ukoll kull tip ta' ppakkjar ieħor, inklużi
l-kuluri u t-taħlititiet ta' kuluri, kapaċi li jiddistingwi l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi oħra,
jista' jiġi protett bħala
trade mark
."
9       L-Artikolu 8 tal-Markengesetz jipprovdi li:
"(1)      Is-sinjali li jistgħu jiġu protetti bħala
trade marks
skond l-Artikolu 3 iżda li ma jistgħux jiġu rrappreżentati grafikament ma jistgħux jiġu rreġistrati.
(2)      It-
trade marks
segwenti ma jistgħux jiġu reġistrati
1.      dawk li huma nieqsa minn kull karatteristika distintiva għall-prodotti u s-servizzi,
[…]
(3)      Il-paragrafu 2(1), (2) u (3) ma japplikax meta, meta tittieħed deċiżjoni fuq ir-reġistrazzjoni, it-
trade mark
tkun aċċettata mill-pubbliku kkonċernat wara l-użu tagħha għall-prodotti u s-servizzi indikati fl-applikazzjoni."

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
10     Fit-22 ta' Marzu 1995 Heidelberger Bauchemie applikat fl-uffiċċju tal-privattivi għar-reġistrazzjoni, bħala
trade mark
, tal-kuluri blu u isfar. Taħt it-titolu "riproduzzjoni tat-
trade mark
" kien hemm biċċa karta fil-forma ta' rettangolu li n-nofs ta' fuq tagħha kien ta' kulur blu u n-nofs ta' isfel ta' kulur
isfar.  Ma' l-applikazzjoni kien hemm id-deskrizzjoni segwenti tat-
trade mark
:
"It-
trade mark
mitluba hija magħmula mill-kuluri ta' l-impriża ta' l-applikanta li huma użati taħt kull forma immaġinabbli, b'mod partikolari
fil-pakketti u t-tikketti."
Ir-referenza preċiża tal-kuluri hija:
RAL 5015/HKS 47 – blu
RAL 1016/HKS 3 – isfar."
11     Ir-reġistrazzjoni tat-
trade mark
kienet mitluba għal lista ta' diversi prodotti użati għall-bini fosthom, b'mod partikolari, il-kolol, is-solventi, il-verniċ,
iż-żebgħa, il-lubrikanti u l-materjali ta' iżolament.
12     L-uffiċċju tal-privattivi ċaħad din l-applikazzjoni permezz ta' deċiżjoni tat-18 ta' Settembru 1996, minn naħa, minħabba li
s-sinjal li ntalbet ir-reġistrazzjoni tiegħu ma kienx kapaċi jikkostitwixxi
trade mark
u ma setax jiġi rrappreżentat grafikament u, min-naħa l-oħra, minħabba li kien nieqes minn karattarestika distintiva.  Madankollu,
wara d-deċiżjoni "
trade mark
ta' kuluri iswed/isfar" tal-Bundesgerichtshof (Il-Ġermanja) ta' l-10 ta' Diċembru 1998, l-uffiċċju tal-privattivi reġa' eżamina
l-pożizzjoni tiegħu.  Permezz ta' deċiżjoni tat-2 ta' Mejju 2000, huwa aċċetta li l-kuluri huma, fil-prinċipju, kapaċi li
jikkostitwixxu
trade mark
, iżda ċaħad l-applikazzjoni minħabba nuqqas ta' karatteristika distintiva.  Heidelberger Bauchemie ressqet rikors kontra
din id-deċiżjoni quddiem il-Bundespatentgericht.
13     Il-Bundespatentgericht ikkunsidrat li mhuwiex ċert li t-
trade marks
ta' kuluri li huma astratti u mingħajr definizzjoni jistgħu jiġu meqjusa bħala "sinjali" li jistgħu jiġu rrappreżentati grafikament
skond l-Artikolu 2 tad-direttiva. Din id-dispożizzjoni tikkonċerna sinjali definiti b'mod ċar u konkret, viżibbli direttament
u li jistgħu jiġu rrappreżentati grafikament. Il-kapaċità ta' sinjal li jiġi rrappreżentat grafikament prevista fl-Artikolu
2 tad-direttiva tippermetti li jittieħed in kunsiderazzjoni l-prinċipju ta' preċiżjoni meħtieġ mid-dritt dwar it-
trade marks
għall-iskopijiet tar-reġistrazzjoni. Huwa dubbjuż kemm
trade mark
ta' kulur astratt tista' tikkonforma ma' dan il-prinċipju.  Għalhekk, huwa neċessarju li tingħata interpretazzjoni ta' l-Artikolu
2 tad-direttiva sabiex jiġi ppreċiżat jekk il-kuluri jew it-taħlitiet ta' kuluri astratti jaqgħux taħt il-kunċett ta' sinjali
kapaċi li jikkostitwixxu
trade mark.
Għandha ssir ukoll riċerka biex jiġi stabbilit safejn il-qasam ta' protezzjoni ta' "
trade marks
ta' kuluri li huma astratti" huwa kompatibbli maċ-ċertezza legali neċessarja għall-operaturi kollha tas-suq jew jekk ifixkilx
il-moviment liberu tal-merkanzija u tas-servizzi peress li jagħti lis-sidien tat-
trade marks
drittijiet ta' monopolju wiesgħa wisq u li mhumiex raġonevoli fir-rigward tal-kompetituri.
14     F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-Bundespatentgericht iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u tistaqsi lill-Qorti tal-Ġustizzja
s-segwenti domandi preliminari:
"Kuluri jew taħlitiet ta' kuluri, indikati b'mod astratt u mingħajr definizzjoni f'applikazzjoni għal reġistrazzjoni, li l-isfumaturi
tagħhom huma indikati b'referenza għal kampjun ta' kulur (
specimen
ta' kulur) u li huma ppreċiżati skond klassifika ta' kuluri magħrufa, jissodisfaw il-kundizzjonijiet sabiex jikkostitwixxu
trade mark
skond l-Artikolu 2 tad-[direttiva]?
B'mod partikolari, skond l-Artikolu 2 tad-direttiva, tali
trade mark
, magħrufa bħala "
trade mark
ta' kulur (astratt)", hija
a)      sinjal,
b)      distinta biżżejjed biex tkun tista' tindika l-oriġini,
ċ)      kapaċi li tiġi rrappreżentata grafikament?"

Fuq id-domandi preliminari
15     Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu kkunsidrati flimkien, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk
u, fl-affermattiv, taħt liema kundizzjonijiet kuluri jew taħlitiet ta' kuluri indikati b'mod astratt u mingħajr definizzjoni
jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
skond l-Artkolu 2 tad-direttiva.
16     F'dan ir-rigward, fil-punti 24 sa 26 tas-sentenza tagħha tas-6 ta' Mejju 2003, Libertel (C-104/01, Ġabra p. I-3793), il-Qorti
tal-Ġustizzja fakkret li l-Kunsill ta' l-Unjoni Ewropea u l-Kummissjoni għamlu dikjarazzjoni konġunta, miktuba fil-minuti
tal-Kunsill meta ġiet adottata d-direttiva, li huma "jikkunsidraw li l-Artikolu 2 ma jeskludix il-possibbiltà […] li taħlitiet
ta' kuluri jew kulur wieħed jiġu rreġistrati bħala
trade marks
sakemm tali sinjali jkunu kapaċi jiddistingwu l-prodotti u s-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi oħra" (ĠU UASI nru
5/96, p. 607).
17     Dikjarazzjoni bħal din ma tistax issir fil-każ ta' l-interpretazzjoni ta' dispożizzjoni ta' leġiżlazzjoni sekondarja meta,
bħal fil-każ in eżami, il-kontenut tagħha ma jsib ebda espressjoni fit-test tad-dispożizzjoni in kwistjoni, u għalhekk m'għandu
ebda effett ġuridiku (sentenzi tas-26 ta' Frar 1991, Antonissen, C-292/89, Ġabra p. I-745, punt 18, u tad-29 ta' Mejju 1997,
VAG Sverige, C-329/95, Ġabra p. I-2675, punt 23). Barra minn hekk, il-Kunsill u l-Kummissjoni rrikonoxxew espressament din
il-limitazzjoni fil-preambolu tad-dikjarazzjoni tagħhom, li jgħid li "peress li d-dikjarazzjonijiet tal-Kunsill u tal-Kummissjoni,
li jinsabu iktar 'l isfel, ma jiffurmawx parti mit-test legali, huma mingħajr ħsara għall-interpretazzjoni tiegħu mill-Qorti
tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej" [traduzzjoni mhux uffiċjali].
18     Konsegwentement, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tistabbilixxi jekk u, fil-każ affermattiv, taħt liema kundizzjonijiet,
l-Artikolu 2 tad-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li kuluri jew taħlitiet ta' kuluri indikati mingħajr definizzjoni
ta' spazju jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
.
19     L-Artikolu 15(1) tal-ftehim TRIPs jipprovdi li "t-taħlitiet ta' kuluri […] jistgħu jiġu rreġistrati bħala
trade marks
."  Madankollu, dan il-ftehim ma jagħtix definizzjoni ta' "taħlita ta' kuluri".
20     Peress li l-Komunità hija parti kontraenti fil-ftehim TRIPs hija għandha, safejn huwa possibbli, tinterpreta l-leġiżlazzjoni
tagħha dwar it-
trade marks
fid-dawl tat-test u l-għan ta' dan il-ftehim (ara f'dan is-sens, is-sentenza tas-16 ta' Ġunju 1998, Hermès, C-53/96, Ġabra
p. I-3603, punt 28).
21     Għalhekk għandu jiġi vverifikat jekk l-Artikolu 2 tad-direttiva jistax jiġi interpretat fis-sens li t-"taħlitiet ta' kuluri"
jistgħu jikkostitwixxu
trade marks
.
22     Sabiex kuluri jew taħlitiet ta' kuluri jkunu jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
skond l-Artikolu 2 tad-direttiva, huma għandhom jissodisfaw tliet kundizzjonijiet.  L-ewwel nett, huma għandhom jikkostitwixxu
sinjal. It-tieni nett, dan is-sinjal għandu jkun jista' jiġi rappreżentat grafikament.  It-tielet nett, dan is-sinjal għandu
jkun kapaċi jiddistingwi l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi oħra (ara, f'dan is-sens, is-sentenza
Libertel, iċċitata aktar 'il fuq, punt 23).
23     Kif ġie diġà deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kuluri huma normalment sempliċi proprjetà ta' l-affarijiet (sentenza Libertel,
iċċitata aktar 'il fuq, punt 27).  Anke fil-qasam speċifiku tal-kummerċ, il-kuluri u t-taħlitiet ta' kuluri huma ġeneralment
użati minħabba s-setgħa attrattiva u dekorattiva tagħhom, mingħajr ma jittrażmettu xi tifsira.  Madankollu, ma jistax jiġi
eskluż li l-kuluri jew it-taħlitiet ta' kuluri jistgħu, meta użati fir-rigward ta' prodott jew servizz, jikkostitwixxu sinjal.
24     Għall-finijiet ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 2 tad-direttiva, għandu jiġi stabbilit li, fil-kuntest li fih huma użati,
il-kuluri jew it-taħlitiet ta' kuluri li ntalbet ir-reġistrazzjoni tagħhom effettivament jippreżentaw rwieħhom bħala sinjal.
L-għan ta' din il-kundizzjoni huwa partikolarment biex jiġi evitat li d-dritt dwar it-
trade marks
jiġi abbużat sabiex jinkiseb vantaġġ kompetittiv inġust.
25     Barra minn hekk, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenzi tat-12 ta' Diċembru 2002, Sieckmann, C-273/00, Ġabra
p. I-11737, punti 46 sa 55, u Libertel, iċċitata aktar 'il fuq, punti 28 u 29) jirriżulta li rappreżentazzjoni grafika, skond
l-Artikolu 2 tad-direttiva, għandha tippermetti li s-sinjal jiġi rrappreżentat viżwalment, partikolarment, permezz ta' figuri,
linji jew karattri, b'mod li jkun jista' jiġi preċiżament identifikat.
26     Interpretazzjoni bħal din hija meħtieġa għall-funzjonament tajjeb tas-sistema tar-reġistrazzjoni tat-
trade marks.
27     Il-kundizzjoni tar-rappreżentazzjoni grafika għandha, b'mod partikolari, il-funzjoni li tiddefinixxi t-
trade mark
infisha sabiex tiddetermina s-suġġett eżatt tal-protezzjoni li t-
trade mark
reġistrata tagħti lil sidha.
28     Fil-fatt, ir-reġistrazzjoni tat-
trade mark
fir-reġistru pubbliku għandha l-għan li tagħmilha aċċessibbli għall-awtoritajiet kompetenti u għall-pubbliku, b'mod partikolari,
għall-operaturi ekonomiċi.
29     Minn naħa, l-awtoritajiet kompetenti għandhom ikunu jafu, bi kjarezza u preċiżjoni, in-natura tas-sinjali li jikkostitwixxu
trade mark
sabiex ikunu f'pożizzjoni li jissodisfaw l-obbligi tagħhom fir-rigward ta' l-eżami preliminari ta' l-applikazzjonijiet għar-reġistrazzjoni
kif ukoll fir-rigward tal-pubblikazzjoni u taż-żamma ta' reġistru xieraq u preċiż tat-
trade marks.
30     Min-naħa l-oħra, l-operaturi ekonomiċi għandhom ikunu jistgħu jassiguraw rwieħhom, bi kjarezza u preċiżjoni, dwar ir-reġistrazzjonijiet
magħmula jew l-applikazzjonijiet ippreżentati għar-reġistrazzjoni mill-kompetituri attwali u potenzjali tagħhom u b'hekk jibbenefikaw
minn informazzjoni rilevanti li tikkonċerna d-drittijiet ta' terzi persuni.
31     F'dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex jissodisfa r-rwol tiegħu ta'
trade mark
reġistrata, sinjal għandu dejjem jiġi perċepit b'mod preċiż u uniformi sabiex tiġi ggarantita l-funzjoni tat-
trade mark
bħala indikazzjoni ta' oriġini.  Fid-dawl tat-tul ta' żmien ta' reġistrazzjoni ta'
trade mark
u tal-fatt li din tista' tiġi mġedda għal perijodi xi ftit jew wisq twal, kif previst fid-direttiva, ir-rappreżentazzjoni
għandha wkoll sservi għal żmien twil.
32     Minn dan jirriżulta li rappreżentazzjoni grafika skond l-Artikolu 2 tad-direttiva għandha tkun, b'mod partikolari, preċiża
u li sservi għal żmien twil.
33     Għal dan il-għan, rappreżentazzjoni grafika ta' żewġ kuluri jew aktar li huma indikati b'mod astratt u mingħajr definizzjoni,
għandha tkun irranġata sistematikament billi l-kuluri kkonċernati jiġu assoċjati b'mod predeterminat u uniformi.
34     Is-sempliċi tqegħid flimkien ta' żewġ kuluri jew aktar mingħajr forma jew definizzjoni jew l-indikazzjoni ta' żewġ kuluri
jew aktar "taħt kull forma immaġinabbli", bħal dak li hu s-suġġett fil-kawża prinċipali, ma jippreżentax il-karatteristiċi
ta' preċiżjoni u uniformità meħtieġa mill-Artikolu 2 tad-direttiva kif interpretat fil-punti 25 sa 32 ta' din is-sentenza.
35     Fil-fatt, preżentazzjonijiet bħal dawn ikunu jawtorizzaw numru ta' taħlitiet differenti li ma jħallux lill-konsumatur jifhem
u jimmemorizza taħlita partikolari li jkun jista' jużaha sabiex jirrepeti, b'ċertezza, esperjenza ta' xiri u bil-wisq inqas
ma jħallux lill-awtoritajiet kompetenti u lill-operaturi ekonomiċi jsiru jafu l-portata tad-drittijiet protetti ta' sid it-
trade mark.
36     Għal dak li jikkonċerna l-mod li bih jiġi rappreżentat kull kulur ikkonċernat, mill-punti 33, 34, 37, 38 u 68 tas-sentenza
Libertel, iċċitata aktar 'il fuq, jirriżulta li kampjun tal-kulur in kwistjoni akkumpanjat mill-indikazzjoni tiegħu permezz
ta' kodiċi ta' identifikazzjoni internazzjonali magħruf jista' jikkostitwixxi rappreżentazzjoni grafika skond l-Artikolu 2
tad-direttiva.
37     Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk, skond din id-dispożizzjoni, il-kuluri jew it-taħlitiet ta' kuluri humiex kapaċi jiddistingwu
l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk ta' impriżi oħra, għandu jiġi kkunsidrat jekk dawn il-kuluri jew taħlitiet
ta' kuluri humiex kapaċi jew le li jittrażmettu informazzjoni preċiża, b'mod partikolari fir-rigward ta' l-oriġini ta' prodott
jew ta' servizz.
38     Mill-punti 40, 41 u 65 sa 67 tas-sentenza Libertel, iċċitata aktar 'il fuq, jirriżulta li, anke jekk il-kuluri huma kapaċi
jittrażmettu ċerti assoċjazzjonijiet ta' ideat u jipprovokaw ċerti sentimenti, min-naħa l-oħra, min-natura tagħhom ftit li
xejn huma kapaċi jikkomunikaw informazzjoni preċiża.  Dan huwa aktar u aktar minnu minħabba li huma użati ħafna u fuq bażi
abitwali fil-pubbliċità u l-bejgħ ta' prodotti u servizzi minħabba s-setgħa attrattiva tagħhom, mingħajr ebda messaġġ preċiż.
39     Ħlief f'ċirkustanzi eċċezzjonali, il-kuluri m'għandhomx karatteristika distintiva
ab initio
, iżda jistgħu jakkwistawha eventwalment permezz ta' użu, fir-rigward tal-prodotti jew is-servizzi msemmija.
40     F'dawn il-limiti, għandu jiġi aċċettat li, skond l-Artikolu 2 tad-direttiva, il-kuluri u t-taħlitiet ta' kuluri, indikati
b'mod astratt u mingħajr definizzjoni, jistgħu jkunu kapaċi jiddistingwu l-prodotti jew is-servizzi ta' impriża minn dawk
ta' impriżi oħra.
41     Għandu jingħad ukoll li, anke jekk taħlita ta' kuluri li tintalab ir-reġistrazzjoni tagħha bħala
trade mark
tissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex tikkostitwixxi
trade mark
skond l-Artikolu 2 tad-direttiva, xorta huwa neċessarju li l-awtorità kompetenti għar-reġistrazzjoni tat-
trade marks
tevalwa jekk it-taħlita msemmija fl-applikazzjoni tissodisfax il-kundizzjonijiet l-oħra previsti, b'mod partikolari fl-Arikolu
3 tad-direttiva, biex tiġi rreġistrata bħala
trade mark
għall-prodotti u s-servizzi ta' l-impriża li titlob ir-reġistrazzjoni tagħha. Dan l-eżami għandu jieħu in kunsiderazzjoni
ċ-ċirkustanzi kollha rilevanti tal-każ in eżami, inkluż, jekk ikun opportun, l-użu li jkun sar mis-sinjal li tkun intalbet
ir-reġistrazzjoni tiegħu bħala
trade mark
(sentenza Libertel, iċċitata aktar 'il fuq, punti 52 sa 56).
42     Fid-dawl ta' dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li kuluri jew taħlitiet ta' kuluri,
indikati b'mod astratt u mingħajr definizzjoni f'applikazzjoni għar-reġistrazzjoni, u li l-isfumaturi tagħhom huma indikati
b'referenza għal kampjun ta' kulur u ppreċiżati skond klassifika ta' kuluri magħrufa fuq livell internazzjonali, jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
skond l-Artikolu 2 tad-direttiva safejn:
–       huwa stabbilit li, fil-kuntest li fih huma użati, dawn il-kuluri jew taħlitiet ta' kuluri effettivament jippreżentaw sinjal,
u
–       l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni jkun fiha arranġament sistematiku li jassoċja l-kuluri kkonċernati b'mod predeterminat
u uniformi.
Anke jekk taħlita ta' kuluri tissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex tkun tista' tikkostitwixxi
trade mark
skond l-Artikolu 2 ta' l-imsemmija direttiva, huwa xorta neċessarju li l-awtorità kompetenti għar-reġistrazzjoni tat-
trade marks
tevalwa jekk it-taħlita msemmija fl-applikazzjoni tissodisfax il-kundizzjonijiet l-oħra previsti, b'mod partikolari fl-Arikolu
3 tad-direttiva, biex tiġi reġistrata bħala
trade mark
għall-prodotti jew is-servizzi ta' l-impriża li titlob ir-reġistrazzjoni tagħhom. Dan l-eżami għandu jieħu in kunsiderazzjoni
ċ-ċirkustanzi kollha rilevanti tal-każ in eżami, inkluż, jekk ikun opportun, l-użu li jkun sar mis-sinjal li tkun intalbet
ir-reġistrazzjoni tiegħu bħala
trade mark
. Dan l-eżami għandu jieħu wkoll in kunsiderazzjoni l-interess ġenerali li ma tiġix ristretta indebitament  id-disponibbiltà
tal-kuluri għall-operaturi l-oħra li joffru prodotti jew servizzi ta' l-istess tip ta' dawk li għalihom tkun intalbet ir-reġistrazzjoni.

Fuq l-ispejjeż
43     L-ispejjeż tal-Gvern Olandiż u dawk tar-Renju Unit, kif ukoll dawk tal-Kummissjoni, li ppreżentaw l-osservazzjonijiet tagħhom
lill-Qorti tal-Ġustizzja, ma jistgħux jitħallsu lura.  Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża
prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA  (It-Tieni Awla),
b'risposta għad-domandi magħmula mill-Bundespatentgericht, permezz ta' digriet tat-22 ta’ Jannar 2002, taqta' u tiddeċiedi
li:
Kuluri jew taħlitiet ta' kuluri, indikati b'mod astratt u mingħajr definizzjoni f'applikazzjoni għar-reġistrazzjoni, u li
l-isfumaturi tagħhom huma indikati b'referenza għal kampjun ta' kulur u ppreċiżati skond klassifika ta' kuluri magħrufa fuq
livell internazzjonali, jistgħu jikkostitwixxu
trade mark
skond l-Artikolu 2 tad-direttiva safejn:
–
huwa stabbilit li, fil-kuntest li fih huma użati, dawn il-kuluri jew taħlitiet ta' kuluri effettivament jippreżentaw sinjal,
u
–
l-applikazzjoni għar-reġistrazzjoni ikun fiha arranġament sistematiku li jassoċja l-kuluri kkonċernati b'mod predeterminat
u uniformi.
Anke jekk taħlita ta' kuluri tissodisfa l-kundizzjonijiet sabiex tkun tista' tikkostitwixxi
trade mark
skond l-Artikolu 2 ta' l-imsemmija direttiva, huwa xorta neċessarju li l-awtorità kompetenti għar-reġistrazzjoni tat-
trade marks
tevalwa jekk it-taħlita msemmija fl-applikazzjoni tissodisfax il-kundizzjonijiet l-oħra previsti, b'mod partikolari fl-Arikolu
3 tad-direttiva, biex tiġi reġistrata bħala
trade mark
għall-prodotti jew is-servizzi ta' l-impriża li titlob ir-reġistrazzjoni tagħhom. Dan l-eżami għandu jieħu in kunsiderazzjoni
ċ-ċirkustanzi kollha rilevanti tal-każ in eżami, inkluż, jekk ikun opportun, l-użu li jkun sar mis-sinjal li tkun intalbet
ir-reġistrazzjoni tiegħu bħala
trade mark
. Dan l-eżami għandu wkoll jieħu in kunsiderazzjoni l-interess ġenerali li ma tiġix ristretta indebitament id-disponibbiltà
tal-kuluri għall-operaturi l-oħra li joffru prodotti jew servizzi ta' l-istess tip ta' dawk li għalihom tkun intalbet ir-reġistrazzjoni.
Timmermans
Puissochet
Cunha Rodrigues
Schintgen

Colneric
Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fl-24 ta' Ġunju 2004.
R. Grass

C. W. A. Timmermans
Registratur

President
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż