CELEX: 62004CJ0177
Παράβαση κράτους μέλους
Οδηγία 85/374/ΕΟΚ
Ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων
Διαπίστωση παραβάσεως με απόφαση του Δικαστηρίου
Παράλειψη εκτελέσεως
Άρθρο 228 ΕΚ
Χρηματικές κυρώσεις
Μερική εκτέλεση της αποφάσεως κατά τη διάρκεια της δίκης

της 21ης Ιανουαρίου 1999, C‑150/97, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, Συλλογή 1999, σ. I‑259, σκέψη 22).
53     Επιπλέον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 40 της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, το Δικαστήριο
έκρινε ότι η δυνατότητα που παρεχόταν στον προμηθευτή, βάσει του παλαιού κειμένου του άρθρου 1386‑7 του αστικού κώδικα, να
προσεπικαλέσει τον παραγωγό ως δικονομικό εγγυητή, είχε ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των αγωγών, τον οποίον επιδιώκει
ακριβώς να αποφύγει η ευθεία αγωγή που διαθέτει ο ζημιωθείς κατά του παραγωγού υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 3 της οδηγίας
85/374. Η ίδια συλλογιστική ισχύει και όσον αφορά τη δυνατότητα που παρέχεται στον προμηθευτή, σύμφωνα με το καθεστώς που
θεσπίζει το νέο κείμενο του εν λόγω άρθρου 1386‑7, να προσεπικαλέσει ως δικονομικό εγγυητή εκείνον που του προμήθευσε το προϊόν.
54     Συνεπώς, η ως άνω διάταξη δεν μετέφερε πλήρως το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 85/374 στο εσωτερικό δίκαιο και, συνεπακόλουθα,
δεν διασφάλισε την πλήρη εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας.
55      Κατόπιν των προεκτεθέντων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ο
προμηθευτής ελαττωματικού προϊόντος ευθύνεται υπό τις ίδιες προϋποθέσεις με τον παραγωγό όταν δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί
η ταυτότητα του παραγωγού, ακόμη και αν ο εν λόγω προμηθευτής έχει ενημερώσει τον ζημιωθέντα, εντός εύλογης προθεσμίας, για
την ταυτότητα αυτού που του προμήθευσε το προϊόν, δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως
της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σε σχέση με τη μεταφορά του άρθρου 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 85/374 στο
εσωτερικό δίκαιο, και παρέβη, ως εκ τούτου, τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228 ΕΚ.
56     Εφόσον έχει κατ’ αυτόν τον τρόπο αποδειχθεί ότι η καταλογιζόμενη στη Γαλλική Δημοκρατία παράβαση συνεχιζόταν κατά τον χρόνο
της εξετάσεως των πραγματικών περιστατικών από το Δικαστήριο, πρέπει τώρα να εξετασθεί η πρόταση της Επιτροπής για την επιβολή
χρηματικής ποινής.

Επί της χρηματικής κυρώσεως
57     Όσον αφορά την ως άνω διαπιστωθείσα παράβαση, η Επιτροπή ζητεί πλέον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 18 της παρούσας αποφάσεως,
να απαγγελθεί κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας χρηματική ποινή 13 715 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστερήσεως της πλήρους εκτελέσεως
της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, από της δημοσιεύσεως της παρούσας αποφάσεως.
58     Συναφώς, εναπόκειται στο Δικαστήριο να εκτιμά σε κάθε υπόθεση, ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων, ποιες χρηματικές κυρώσεις
θα επιβάλει (προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 86).
59     Πρέπει να υπομνησθεί επίσης ότι η διαδικασία του άρθρου 228, παράγραφος 2, αποσκοπεί στο να παρακινήσει το κράτος μέλος που
παρέβη τις υποχρεώσεις του να εκτελέσει απόφαση διαπιστώσεως παραβάσεως και, ως εκ τούτου, να διασφαλίσει ότι το κράτος αυτό
θα εφαρμόσει πράγματι το κοινοτικό δίκαιο. Τα προβλεπόμενα από τη διάταξη αυτή μέτρα, ήτοι το κατ’ αποκοπήν ποσό και η χρηματική
ποινή, αποβλέπουν αμφότερα στον ίδιο αυτό σκοπό (προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη
80).
60     Σκοπός της επιβολής χρηματικής ποινής και/ή καταβολής κατ’ αποκοπήν ποσού δεν είναι η αποκατάσταση τυχόν ζημίας που προκάλεσε
το οικείο κράτος μέλος, αλλά η άσκηση σε αυτό οικονομικής πιέσεως ώστε να παύσει τη διαπιστωθείσα παράβαση. Οι επιβαλλόμενες
χρηματικές κυρώσεις πρέπει, επομένως, να είναι ανάλογες με τον βαθμό πιέσεως που απαιτείται για να μεταβάλει το καθού κράτος
μέλος τη συμπεριφορά του (προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 91).
61      Στο Δικαστήριο εναπόκειται, κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεώς του, να καθορίζει το ύψος της χρηματικής ποινής κατά
τρόπον ώστε να είναι ανάλογο, αφενός μεν, προς τις περιστάσεις, αφετέρου δε, προς τη διαπιστωθείσα παράβαση και την ικανότητα
πληρωμής του οικείου κράτους μέλους (βλ., μεταξύ άλλων, προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας,
σκέψη 103).
62     Υπό το πρίσμα αυτό και σύμφωνα με τις προτάσεις της Επιτροπής στην από 28 Φεβρουαρίου 1997 ανακοίνωσή της περί της μεθόδου
υπολογισμού της χρηματικής ποινής που προβλέπεται από το άρθρο [228] της Συνθήκης ΕΚ (ΕΕ 1997, C 63, σ. 2), τα βασικά κριτήρια
που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για να εξασφαλίζεται ο χαρακτήρας της χρηματικής ποινής ως μέτρου εξαναγκασμού, με σκοπό την
ομοιόμορφη και αποτελεσματική εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου, είναι, κατ’ αρχήν, η διάρκεια της παραβάσεως, η σοβαρότητά
της και η ικανότητα πληρωμής του οικείου κράτους μέλους. Για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη
ιδίως οι συνέπειες που έχει η παράλειψη εκτελέσεως επί των ιδιωτικών και δημόσιων συμφερόντων και το επείγον του εξαναγκασμού
του οικείου κράτους μέλους σε συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις του (βλ., μεταξύ άλλων, προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου
2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 104).
63     Εν προκειμένω, εναπόκειται στο Δικαστήριο να καθορίσει, σε συνάρτηση με τον βαθμό πιέσεως που θεωρεί επιβεβλημένο, τις κατάλληλες
χρηματικές κυρώσεις για να παρακινήσει το οικείο κράτος μέλος σε αποτελεσματική εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της
25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας.
64     Ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων, πρέπει πρώτον να θεωρηθεί ότι η χρηματική ποινή συνιστά πρόσφορο μέσο και ότι ο καταλογισμός
κατ’ αποκοπήν ποσού δεν ενδείκνυται.
65     Όσον αφορά, δεύτερον, τη σοβαρότητα της παραβάσεως και, ιδίως, τις συνέπειες της παραλείψεως εκτελέσεως της εν λόγω αποφάσεως
επί των ιδιωτικών και δημόσιων συμφερόντων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως παραδέχθηκε και η ίδια η Επιτροπή με την από
15 Απριλίου 2002 επιστολή της και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η παράβαση που συνεχίζεται μετά τη θέσπιση του νόμου
του 2004 και του διατάγματος του 2005 δεν είναι ιδιαιτέρως σοβαρή, αν και προφανώς η Γαλλική Δημοκρατία πρέπει να θέσει τέρμα
σε αυτήν το συντομότερο δυνατό, σύμφωνα με την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 228, παράγραφος 1, ΕΚ.
66     Πράγματι, οι περιπτώσεις κατά τις οποίες είναι δυνατόν να διατηρηθεί η ευθύνη του προμηθευτή παρά τα όσα ορίζει το άρθρο 3,
παράγραφος 3, της οδηγίας 85/374 μειώθηκαν κατά πολύ λόγω της θεσπίσεως του νέου κειμένου του άρθρου 1386‑7 του αστικού κώδικα,
με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προβληθεί ότι εξακολουθούν να θίγονται σε σημαντικό βαθμό οι σκοποί της οδηγίας ή τα δημόσια
ή ιδιωτικά συμφέροντα.
67     Υπό τις ανωτέρω συνθήκες, ο προτεινόμενος από την Επιτροπή συντελεστής 1 (σε κλίμακα από 1 έως 20) ανταποκρίνεται καταλλήλως
στη σοβαρότητα της παραβάσεως που συνεχιζόταν κατά τον χρόνο της εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών από το Δικαστήριο.
68     Όσον αφορά, τρίτον, τον συντελεστή που σχετίζεται με τη διάρκεια της παραβάσεως, επιβάλλεται, αντιθέτως, η διαπίστωση ότι
η πρόταση της Επιτροπής περί καθορισμού του σε 1,3 (σε κλίμακα από 1 έως 3) δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
69     Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ο εν λόγω συντελεστής καθορίστηκε βάσει μιας νέας μεθόδου υπολογισμού που αποφασίστηκε κατά την
από 2 Απριλίου 2001 συνεδρίασή της, σύμφωνα με την οποία ο συντελεστής διάρκειας της παραβάσεως υπολογίζεται με βάση το 0,10
μηνιαίως από του εβδόμου μήνα που έπεται της δημοσιεύσεως της μη εκτελεσθείσας αποφάσεως και με ανώτατο όριο το 3. Δεδομένου
ότι μεσολάβησαν 19 μήνες μεταξύ της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, και της αποφάσεως
της Επιτροπής για την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής, η οποία ελήφθη στις 16 Δεκεμβρίου 2003, η Επιτροπή πρότεινε ο συντελεστής
διάρκειας της παραβάσεως να καθοριστεί σε 1,3.
70     Πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, έστω και αν κατευθυντήριες γραμμές όπως αυτές που περιέχουν οι ανακοινώσεις της Επιτροπής μπορούν
να συνεισφέρουν στη διασφάλιση της διαφάνειας, της προβλεψιμότητας και της ασφάλειας δικαίου κατά τη δράση του οργάνου αυτού,
η άσκηση της εξουσίας την οποία απονέμει στο Δικαστήριο το άρθρο 228, παράγραφος 2, ΕΚ δεν προϋποθέτει τη θέσπιση από την
Επιτροπή τέτοιων κανόνων, οι οποίοι, ούτως ή άλλως, δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο (βλ., μεταξύ άλλων, προαναφερθείσα απόφαση
της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 85). Τούτο ισχύει και για την κλίμακα του συντελεστή διάρκειας της παραβάσεως
και για τα κριτήρια καθορισμού του εν λόγω συντελεστή.
71     Ο εν λόγω συντελεστής πρέπει εν τέλει να καθορίζεται από το Δικαστήριο. Προς τούτο, η διάρκεια της παραβάσεως πρέπει να υπολογίζεται
με βάση τον ακριβή χρόνο κατά τον οποίο το Δικαστήριο εκτίμησε τα πραγματικά περιστατικά και όχι εκείνον της ασκήσεως της
προσφυγής της Επιτροπής, ενώ άλλωστε η εξουσία εκτιμήσεως του Δικαστηρίου δεν πρέπει να περιορίζεται από τη διαβαθμιζόμενη
από 1 μέχρι 3 κλίμακα την οποία προτείνει η Επιτροπή.
72     Δεν αμφισβητείται εν προκειμένω ότι η εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας,
προϋπέθετε μόνον τη λήψη ορισμένων μέτρων μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο, σαφώς μάλιστα προσδιορισμένων.
73     Επιβάλλεται πάντως η διαπίστωση ότι, πέρα από τη μερική εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή
κατά Γαλλίας, που επήλθε άλλωστε με μεγάλη καθυστέρηση, η παράβαση από τη Γαλλική Δημοκρατία της υποχρεώσεώς της να εκτελέσει
πλήρως την εν λόγω απόφαση διαρκεί επί ικανό χρονικό διάστημα, εφόσον έχουν παρέλθει τέσσερα έτη από της δημοσιεύσεώς της.
74     Υπό τις συνθήκες αυτές, ενδείκνυται ο συντελεστής 3 λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας της παραβάσεως.
75     Τέταρτον, η πρόταση της Επιτροπής περί πολλαπλασιασμού του βασικού ποσού με συντελεστή 21,1, ο οποίος στηρίζεται στο ακαθάριστο
εγχώριο προϊόν της Γαλλικής Δημοκρατίας και στον αριθμό των ψήφων που αυτή διαθέτει στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως,
αντανακλά με πρόσφορο τρόπο την ικανότητα πληρωμής του κράτους μέλους αυτού, διατηρώντας ταυτόχρονα εύλογη διαφορά μεταξύ
των κρατών μελών (βλ., μεταξύ άλλων, προαναφερθείσα απόφαση της 12ης Ιουλίου 2005, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 109).
76     Ο πολλαπλασιασμός του βασικού ποσού των 500 ευρώ με συντελεστές που καθορίζονται σε 21,1 (για την ικανότητα πληρωμής), σε
1 (για τη σοβαρότητα της παραβάσεως) και 3 (για τη διάρκεια της παραβάσεως) δίνει στην υπό κρίση περίπτωση ποσό 31 650 ευρώ
ανά ημέρα καθυστερήσεως.
77     Καθόσον αφορά, πέμπτον, την περιοδικότητα εισπράξεως της χρηματικής ποινής, δεδομένου ότι στην υπό κρίση υπόθεση επιδιώκεται
η εκτέλεση αποφάσεως του Δικαστηρίου με τη θέσπιση τροποποιητικής νομοθετικής διατάξεως, πρέπει να επιβληθεί χρηματική ποινή
σε ημερήσια βάση.
78     Βάσει όλων των ανωτέρω σκέψεων, η Γαλλική Δημοκρατία πρέπει να υποχρεωθεί να καταβάλει στην Επιτροπή, στον λογαριασμό «Ίδιοι
πόροι της Ευρωπαϊκής Κοινότητας», χρηματική ποινή 31 650 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστερήσεως κατά τη λήψη των αναγκαίων μέτρων
για την πλήρη εκτέλεση της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, από της δημοσιεύσεως της
παρούσας αποφάσεως μέχρι την πλήρη εκτέλεση της εν λόγω αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002.

Επί των δικαστικών εξόδων
79     Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επιπλέον,
δυνάμει της παραγράφου 5, πρώτο εδάφιο, του ίδιου άρθρου, κατόπιν αιτήσεως του παραιτουμένου διαδίκου, καταδικάζεται στα έξοδα
ο αντίδικος, αν τούτο δικαιολογείται από τη στάση του.
80     Στην υπό κρίση υπόθεση, η Γαλλική Δημοκρατία ηττήθηκε ως προς την αιτίαση στην οποία ενέμεινε η Επιτροπή. Η μερική παραίτηση
της Επιτροπής οφείλεται στην ελλιπή και καθυστερημένη λήψη από τη Γαλλική Δημοκρατία των αναγκαίων μέτρων για την εκτέλεση
της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας.
81     Η Γαλλική Δημοκρατία πρέπει, ως εκ τούτου, να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας ρύθμιση σύμφωνα με την οποία ο προμηθευτής ελαττωματικού προϊόντος ευθύνεται υπό τις ίδιες
προϋποθέσεις με τον παραγωγό, όταν δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί η ταυτότητα του παραγωγού, ακόμη και αν ο εν λόγω προμηθευτής
έχει ενημερώσει τον ζημιωθέντα, εντός εύλογης προθεσμίας, για την ταυτότητα αυτού που του προμήθευσε το προϊόν, δεν έλαβε
τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη εκτέλεση της αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, C-52/00, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σε σχέση με
τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο του άρθρου 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 85/374/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Ιουλίου 1985,
για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σε θέματα ευθύνης λόγω ελαττωματικών
προϊόντων, και παρέβη, ως εκ τούτου, τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 228 ΕΚ.
2)
Υποχρεώνει τη Γαλλική Δημοκρατία να καταβάλει στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στον λογαριασμό «Ίδιοι πόροι της Ευρωπαϊκής
Κοινότητας», χρηματική ποινή 31 650 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστερήσεως κατά τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την πλήρη εκτέλεση
της προαναφερθείσας αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002, Επιτροπή κατά Γαλλίας, από της δημοσιεύσεως της παρούσας αποφάσεως μέχρι
την πλήρη εκτέλεση της εν λόγω αποφάσεως της 25ης Απριλίου 2002.
3)
Καταδικάζει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.