CELEX: 62001TJ0241
Ανταγωνισμός
Σύμπραξη
Αεροπορικές μεταφορές
Κανονισμός (EΟΚ) 3975/87
Κοινοποιηθείσες συμφωνίες
Σύμπραξη βαίνουσα πέραν του πλαισίου της κοινοποιήσεως
Κατανομή αγορών
Πρόστιμο
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων
Βαρύτητα της παραβάσεως
Ανακοίνωση σχετική με τη μη επιβολή προστίμων ή τη μείωση του ποσού τους
Ελαφρυντικές περιστάσεις
Πλήρης δικαιοδοσία

προκύπτει ότι η Επιτροπή μάλλον στηρίχθηκε, αφού έχει τέτοια δυνατότητα, στα δύο είδη κύκλου εργασιών και, αφετέρου,
δεδομένου ότι τα μέρη της συμπράξεως διέπραξαν την ίδια παράβαση και άντλησαν ισοδύναμα οφέλη από αυτή, καθώς και ότι οι κατευθυντήριες
γραμμές στηρίζονται στην αρχή της προσυμφωνημένης τιμής, σύμφωνα με την οποία το πρόστιμο καθορίζεται με κριτήριο μάλλον τη
σοβαρότητα της παραβάσεως παρά τον κύκλο εργασιών των οικείων επιχειρήσεων, το εν λόγω σημείο εκκινήσεως δεν ορίστηκε κατά
πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως και δεν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως.
169   Η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η Επιτροπή έλαβε μάλλον υπόψη τον συνολικό κύκλο εργασιών παρά τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε
σε σχέση με τη Δανία. Επιβάλλεται να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η Επιτροπή, όταν υπολογίζει το πρόστιμο μιας επιχειρήσεως,
μπορεί να λάβει υπόψη της, μεταξύ άλλων, το μέγεθός της και την οικονομική της ισχύ (προπαρατεθείσα στη σκέψη 144 απόφαση
Musique Diffusion Française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 120, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 13ης Δεκεμβρίου 2001, T48/98,
Acerinox κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. II-3859, σκέψεις 89 και 90). Επιπλέον, όσον αφορά τη μέτρηση της χρηματοοικονομικής
ικανότητας των μελών μιας συμπράξεως, η νομολογία αναγνώρισε τον ρόλο του συνολικού κύκλου εργασιών (απόφαση του Δικαστηρίου
της 16ης Νοεμβρίου 2000, C-291/98 P, Sarrió κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-9991, σκέψεις 85 και 86). Εφόσον η Επιτροπή
δεν στηρίχθηκε μόνο στον συνολικό κύκλο εργασιών, το επιχείρημα πρέπει, κατά συνέπεια, να απορριφθεί.
170   Τέλος, στο μέτρο που η αιτίαση της προσφεύγουσας, μολονότι διατυπώνεται σαφώς, έχει μάλλον σκοπό να διαψεύσει τον ισχυρισμό
ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη ότι η Maersk Air ανήκει στον όμιλο A. P. Møller, αρκεί η διαπίστωση, όπως ορθώς επισημαίνει
η Επιτροπή, ότι, αφενός, τα άλλα μέλη του ομίλου A. P. Møller δραστηριοποιούνταν σε άλλους τομείς, χωριστούς από τον τομέα
των αεροπορικών μεταφορών, όπως π.χ. στις θαλάσσιες μεταφορές και στον ενεργειακό τομέα, και, αφετέρου, ότι η Επιτροπή έλαβε
υπόψη ότι η Maersk Air ανήκε στον εν λόγω όμιλο, για να απορρίψει, με την 118η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως,
την ύπαρξη ελαφρυντικής περιστάσεως αντλούμενης από το ότι επρόκειτο για την πρώτη παράβαση. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και
αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή, παραλείποντας να λάβει υπόψη ότι η Maersk Air ανήκε στον όμιλο A. P. Møller υπέπεσε σε πλάνη προς
όφελος της εν λόγω εταιρίας, το στοιχείο αυτό δεν μπορεί να αποτελέσει βάσιμο λόγο μειώσεως του ποσού του επιβληθέντος προστίμου,
καθόσον κανείς δεν μπορεί να επικαλεστεί παρανομία από την οποία επωφελήθηκε άλλη επιχείρηση.
171   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι αιτιάσεις και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στο πλαίσιο του πρώτου λόγου προσφυγής
πρέπει να απορριφθούν.

Επί του δευτέρου λόγου προσφυγής, που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
172   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η εκτίμηση της διάρκειας των παραβάσεων στην οποία προέβη η Επιτροπή, σύμφωνα με την οποία
οι παραβάσεις διήρκεσαν από τις 5 Σεπτεμβρίου 1998 μέχρι τις 15 Φεβρουαρίου 2001, είναι εσφαλμένη.
173   Όσον αφορά την ημερομηνία ενάρξεως των παραβάσεων, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η έκθεση προόδου, της 5ης Σεπτεμβρίου 1998,
σχετικά με το ενδεχόμενο συμμαχίας μεταξύ της SAS και της Maersk Air, μολονότι αφορά συμφωνία αρχής επί σειράς ζητημάτων η
οποία εκτελέστηκε σε μεταγενέστερο στάδιο, δεν μπορεί να θεωρηθεί συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ. Η κατανομή αγοράς
την οποία συνομολόγησαν η SAS και η Maersk Air συνδεόταν στενά με τη συμφωνία συνεργασίας της 8ης Οκτωβρίου 1998 και δεν ήταν
αυθύπαρκτη. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η έκθεση προόδου της 5ης Σεπτεμβρίου 1998 δεν αποτελούσε ούτε συμφωνία ούτε εναρμονισμένη
πρακτική, στο μέτρο που έκανε λόγο μόνο για ενδεχόμενες μελλοντικές ενέργειες, η εκτέλεση των οποίων προϋπέθετε τη σύναψη
της οριστικής συμφωνίας. Συνεπώς, οι παραβάσεις είχαν αρχίσει, το νωρίτερο, την ημερομηνία κατά την οποία τα μέρη συνήψαν
τη συμφωνία συνεργασίας, ήτοι στις 8 Οκτωβρίου 1998.
174   Επίσης, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, με το υπόμνημα απαντήσεως, ότι, ανεξαρτήτως της διάρκειας της παραβάσεως, στην Επιτροπή
απόκειται να ορίσει τη διάρκεια των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό αποτελεσμάτων της συμφωνίας, η οποία διαφέρει από τη διάρκεια
της παραβάσεως, στο πλαίσιο του καθορισμού του ποσού του προστίμου. Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα φρονεί ότι, ανεξαρτήτως
των διαπιστώσεων στις οποίες θα προβεί το Πρωτοδικείο όσον αφορά τη διάρκεια της επίδικης συμφωνίας, η συμφωνία αυτή δεν είχε
αντίθετα προς τον ανταγωνισμό αποτελέσματα στις 8 Οκτωβρίου 1998.
175   Όσον αφορά την ημερομηνία παύσεως της παραβάσεως, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι, κατόπιν της επιτόπιας επιθεωρήσεως που διενήργησε
η Επιτροπή στις 15 Ιουνίου 2000, έπαυσε αμέσως κάθε αντίθετη προς το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ συμπεριφορά έναντι της Maersk
Air. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, συναφώς, ότι όλες οι συνεδριάσεις που είχε προβλέψει η Maersk Air ακυρώθηκαν ή πραγματοποιήθηκαν
σε ελεγχόμενο περιβάλλον, καθόσον οι εσωτερικοί και εξωτερικοί νομικοί σύμβουλοί της υποδείκνυαν σε ποιο βαθμό οι επαφές με
την Maersk Air ήταν ανεπίτρεπτες.
176   Εν πάση περιπτώσει, από τα έγγραφα που απηύθυνε η Maersk Air στις 21 Αυγούστου 2000 στην Επιτροπή και την SAS προκύπτει σαφώς,
κατά την προσφεύγουσα, η δέσμευση της Maersk Air να παύσει κάθε συνεργασία στον τομέα του καθορισμού τιμών ή της κατανομής
αγορών.
177   Η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι οι παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού υπό μορφήν κατανομής αγορών παύουν απλώς με την
εξάλειψη των περιορισμών που έχουν συνομολογήσει τα μέρη και ότι δεν επιβάλλεται στα μέρη της συμπράξεως καμία υποχρέωση λήψεως
δραστικών μέτρων τα οποία συνίστανται στην εκ νέου δραστηριοποίηση σε ελλειμματική αγορά.
178   Λαμβανομένης υπόψη της μονομερούς αποσύρσεως ενός από τα δύο μέρη της συμφωνίας, ήτοι της Maersk Air, το άρθρο 81 EΚ δεν μπορούσε
πλέον να εφαρμοστεί από τις 21 Αυγούστου 2000, μολονότι η SAS επιθυμούσε τότε να συμμορφωθεί προς τη συμφωνία.
179   Η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αρνηθεί να λάβει υπόψη τη μονομερή δήλωση στην οποία προέβη η Maersk Air
στις 21 Αυγούστου 2000 ως απόδειξη της αποσύρσεώς της, διότι, την ημερομηνία εκείνη, δεν είχε ακόμη αποστείλει την ανακοίνωση
των αιτιάσεών της. Θα ήταν, εξάλλου, παράλογο η Επιτροπή να αποδώσει σημασία στο έγγραφο που απέστειλε η SAS στην Maersk Air
στις 15 Φεβρουαρίου 2001, χωρίς ωστόσο να λάβει υπόψη το παρεμφερές έγγραφο που είχε αποστείλει η Maersk Air στην SAS στις
21 Αυγούστου 2000. Η παράλειψη αυτή ισοδυναμεί με παράβαση της υποχρεώσεως της Επιτροπής να λαμβάνει υπόψη τα στοιχεία που
της παρέχουν οι ενδιαφερόμενοι.
180   Η προσφεύγουσα φρονεί, συνεπώς, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη, όταν προσαύξησε κατά 25 % το ποσό του προστίμου, αντί να
εφαρμόσει την προσαύξηση της τάξεως του 17 % που θα ίσχυε αν είχαν κριθεί κρίσιμες οι ημερομηνίες 8 Οκτωβρίου 1998 και 15
Ιουνίου 2000.
181   Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο δεύτερος λόγος προσφυγής δεν ευσταθεί.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
182   Η προσφεύγουσα βάλλει κατά των διαπιστώσεων της Επιτροπής σχετικά με την ημερομηνία ενάρξεως και παύσεως της παραβάσεως.
183   Όσον αφορά την ημερομηνία ενάρξεως της παραβάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ορθώς η Επιτροπή έκρινε ως κρίσιμη ημερομηνία
την 5η Σεπτεμβρίου 1998. Συγκεκριμένα, η έκθεση προόδου της 5ης Σεπτεμβρίου 1998, η οποία περιλαμβάνεται στην 50ή αιτιολογική
σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως, αναφέρει τα εξής:
«Επειδή η εκτέλεση πτήσεων με κοινό κωδικό και η συμμετοχή της Maersk Air στο πρόγραμμα Eurobonus στην CPH-STO φαίνεται αδύνατη,
τουλάχιστον στη φάση 1 (καλοκαίρι 1999 με χειμώνα 1999/2000) και ίσως και για μεγαλύτερη περίοδο, και επειδή υπάρχει σημαντικός
κίνδυνος όσον αφορά τους ελέγχους/απαιτήσεις της ΕΕ σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ Maersk Air και SAS αν όλα τα στοιχεία
της προφορικής συμφωνίας αρχών (μεταξύ Maersk Air και εκπροσώπων της SAS) εφαρμοστούν αμέσως από το καλοκαίρι του 1999, συμφωνούμε
καταρχήν να τροποποιήσουμε ορισμένα τμήματα της προφορικής συμφωνίας αρχών [...] Συνεπώς, υπάρχει επί του παρόντος συμφωνία
στα ακόλουθα:
α) Η Maersk Air θα διακόψει τις πτήσεις στις CPH-STO και CPH-GVA στις 28 Μαρτίου 1999.»
184   Από το τελευταίο αυτό έγγραφο προκύπτει σαφώς ότι στις 5 Σεπτεμβρίου 1998 τα μέρη είχαν ήδη συνάψει συμφωνία, η οποία επρόκειτο
να εφαρμοστεί σε μεταγενέστερο στάδιο, κυρίως για να μην κινήσουν υποψίες στην Επιτροπή, και ότι τα μέρη της συμπράξεως είχαν
χάσει την αυτονομία τους ήδη από εκείνη τη χρονική στιγμή.
185   Εξάλλου, το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η εν λόγω κατανομή αγοράς συνδεόταν στενά με τη συμφωνία συνεργασίας της 8ης
Οκτωβρίου 1998 πρέπει να απορριφθεί, καθόσον η προσφεύγουσα δεν παρέσχε κανένα σχετικό αποδεικτικό στοιχείο.
186   Ομοίως, το επιχείρημα ότι η Επιτροπή έπρεπε να αποδώσει μεγαλύτερη σημασία στη διάρκεια των αποτελεσμάτων της παραβάσεως απ’
ότι στη διάρκεια της παραβάσεως, αυτής καθαυτή, είναι προδήλως αβάσιμο, καθόσον η σύναψη συμφωνίας έχουσας ως αντικείμενο
τον περιορισμό του ανταγωνισμού κατά παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ αποτελεί, αφ' εαυτής, παράβαση της εν λόγω διατάξεως,
ανεξαρτήτως της αποτελεσματικότητας της εφαρμογής της συμφωνίας (απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Ιουλίου 1989, 246/86, Belasco
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1989, σ. 2117, σκέψη 15).
187   Τέλος, από την 108η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Maersk Air είχε αναγνωρίσει, με την απάντησή
της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι οι παραβάσεις είχαν αρχίσει στις 5 Σεπτεμβρίου 1998.
188   Κατά συνέπεια, η αιτίαση που αντλείται από πλάνη κατά τον προσδιορισμό της ημερομηνίας ενάρξεως της παραβάσεως είναι προδήλως
απορριπτέα.
189   Επικουρικώς, το Πρωτοδικείο επισημαίνει ότι η παράβαση είχε μάλλον αρχίσει νωρίτερα, καθόσον, μεταξύ άλλων, τα μέρη είχαν
συνομολογήσει, στις 5 Σεπτεμβρίου 1998, την τροποποίηση ορισμένων σημείων της προφορικής συμφωνίας τους. Ομοίως, ένα έγγραφο
της Μaersk Air με ημερομηνία 8 Ιανουαρίου 1998, στο οποίο παραπέμπει η 22η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως,
κάνει λόγο για διαπραγματεύσεις καθ’ όλη τη διάρκεια του 1998 και για τον κοινό θεμελιώδη σκοπό των μερών της συμπράξεως να
προσδιορίσουν τις συνδέσεις που θα εκμεταλλεύεται καθένα από αυτά, επισημαίνει δε ότι η SAS απαιτεί από την Maersk Air «να
περιορίσει την ανάπτυξη των συνδέσεων με αφετηρία την Κοπεγχάγη στους συνομολογηθέντες όρους».
190   Όσον αφορά την ημερομηνία παύσεως της παραβάσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, πρώτον ότι η Επιτροπή έπρεπε να είχε θεωρήσει
καθοριστική την ημερομηνία διενέργειας των επιθεωρήσεων, ήτοι την 15η Ιουνίου 2000, διότι από εκείνη τη χρονική στιγμή έπαυσε
κάθε παράνομη συμπεριφορά.
191   Το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
192   Πρώτον, η προσφεύγουσα δεν παρέχει κανένα σχετικό αποδεικτικό στοιχείο, αλλά απλώς υποστηρίζει ότι από εκείνη τη χρονική στιγμή
όλες οι προβλεφθείσες συνεδριάσεις με την Maersk Air ακυρώθηκαν ή πραγματοποιήθηκαν παρουσία νομικών συμβούλων.
193   Δεύτερον, ακόμη και αν θεωρηθεί αποδεδειγμένο ότι δεν υπήρχαν πλέον «απαγορευμένες συνεδριάσεις», το στοιχείο αυτό δεν αποδεικνύει
ότι οι συμφωνίες κατανομής των αγορών που συνήφθησαν και εφαρμόστηκαν είχαν παύσει να ισχύουν.
194   Τρίτον, η παρουσία νομικών συμβούλων της προσφεύγουσας δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι εξασφαλίζει την πλήρη νομιμότητα των εν
λόγω συνεδριάσεων. Πρέπει, συναφώς, να επισημανθεί ότι από την 89η, μεταξύ άλλων, αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως
προκύπτει ότι οι δικηγόροι των μερών της συμπράξεως συνέδραμαν επί τούτου στην εφαρμογή των απαγορευμένων συμφωνιών. Από τα
πρακτικά της συνεδριάσεως της ομάδας των υπευθύνων του σχεδίου της 14ης Αυγούστου 1998 προκύπτει ότι «[τ]α αποσπάσματα των
εγγράφων που παραβαίνουν το άρθρο [81], παράγραφος 1, [EΚ], ακόμη και στην περίπτωση στην οποία είναι αδύνατο να υπάρξει σχετική
συμφωνία και να αποδοθούν εγγράφως, πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να υπάρχουν υπό γραπτή μορφή και να φυλάσσονται από τους δικηγόρους
των δύο μερών […]». Σύμφωνα με άλλο απόσπασμα των πρακτικών, ένας εκπρόσωπος της SAS εξέφρασε ανησυχία, «διότι η έκθεση προόδου
εξακολουθεί να κυκλοφορεί υπό τη σημερινή μορφή της» και ζήτησε «να τροποποιηθεί και να διαγραφούν ορισμένες ενότητές της,
όπως [είχαν] προτείνει οι δικηγόροι […]».
195   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, δεύτερον, ότι από τα έγγραφα που απέστειλε η Maersk Air στην Επιτροπή και την SAS στις 21 Αυγούστου
προκύπτει σαφώς η δέσμευση της Maersk Air να διακόψει οποιαδήποτε συνεργασία.
196   Δεν μπορεί, ωστόσο, να γίνει δεκτό ότι τα έγγραφα αυτά παύουν την ισχύ των συμφωνιών ή ότι αποδεικνύουν την παύση της ισχύος
τους.
197   Αφενός, με το έγγραφο που απέστειλε στην Επιτροπή στις 21 Αυγούστου 2000, η Maersk Air επισημαίνει απλώς ότι, «[ό]πως αναφέρθηκε
κατά τη συνεδρίαση της 10ης Αυγούστου 2000, η Maersk Air […] διέκοψε αμέσως κάθε συνεργασία με την SAS στον τομέα της κατανομής
αγορών και του καθορισμού τιμών» και ότι «με το παρόν έγγραφο [δίδεται] η ευκαιρία να επιβεβαιωθεί αυτή τη θέση της Maersk
Air […]». Όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, με την 112η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως, το έγγραφο αυτό ουδόλως
επηρεάζει την ύπαρξη των συμφωνιών και ουδόλως αποδεικνύει ότι η Maersk Air πράγματι κατήγγειλε τις εν λόγω συμφωνίες έναντι
της SAS.
198   Αφετέρου, με το από 21 Αυγούστου 2000 έγγραφό της προς την SAS, η Maersk Air επισήμανε τα ακόλουθα:
«Για λόγους χρηστής διοικήσεως, σας ενημερώνω με το παρόν έγγραφο ότι η Maersk Air […] επιβεβαίωσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή
ότι επ’ ουδενί συνεργαζόταν με την SAS στον τομέα του οριζόντιου καθορισμού των τιμών ή στον τομέα της κατανομής της αγοράς».
199   Από το έγγραφο αυτό προς την SAS δεν προκύπτει σαφώς και χωρίς αμφισημία η πρόθεση διακοπής των συμφωνιών. Θα μπορούσε, όπως
επισημαίνει η Επιτροπή με την 112η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως, «να ερμηνευθεί ως μια προσπάθεια καθησυχασμού
της SAS σχετικά με τις δηλώσεις που η Maersk Air […] έκανε στην Επιτροπή, διότι «τότε, τα μέρη δεν γνώριζαν ακόμη τη θέση
που θα λάμβανε η Επιτροπή [με την ανακοίνωση αιτιάσεων]».
200   Συνεπώς, ορθώς η Επιτροπή κατέληξε ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι οι παραβάσεις έπαυσαν πριν από τις 15 Φεβρουαρίου 2001,
την ημερομηνία δηλαδή κατά την οποία η προσφεύγουσα ενημέρωσε την Maersk Air ότι δεν δεσμευόταν από τις συμφωνίες κατανομής
της αγοράς. Η βασιμότητα του συμπεράσματος αυτού απορρέει, εξάλλου, από την απάντηση στην ανακοίνωση αιτιάσεων της SAS, της
4ης Απριλίου 2001, η οποία ανέφερε ότι, «[ό]ταν προέκυψε, από την ανακοίνωση των αιτιάσεων που παρελήφθη στις 2 Φεβρουαρίου
2001, όλη η έκταση της συμβολής της SAS στις παραβάσεις, ο πρόεδρος/γενικός διευθυντής της εταιρίας […] ανακοίνωσε στον ομόλογό
του της Maersk Air [με επιστολή της 15ης Φεβρουαρίου 2001] ότι οποιοσδήποτε διακανονισμός που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής
της συνεργασίας ήταν –αναδρομικώς– άκυρος».
201   Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο δεύτερος λόγος προσφυγής είναι προδήλως απορριπτέος.

Επί του τρίτου λόγου προσφυγής, που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση των ελαφρυντικών περιστάσεων
Επί του πρώτου σκέλους, που αφορά τη συνεργασία της SAS με την Επιτροπή
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
202   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι κακώς η Επιτροπή δεν μείωσε κατά 10 % το ποσό του προστίμου της, λαμβανομένου υπόψη ότι συνεργάστηκε
μαζί της, ενώ μείωσε κατά 25 % το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην Maersk Air, μολονότι δεν υπήρχε, κατά την άποψή της,
πραγματική διαφορά στην επιθυμία των δύο μερών της συμπράξεως να συνεργαστούν με την Επιτροπή και ότι, ακόμη και αν διαπιστώθηκε
τέτοια διαφορά, ήταν απλώς τυχαία. Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι, κατά την επιτόπια επιθεώρηση, συνεργάστηκε πλήρως και τέθηκε
στη διάθεση της Επιτροπής για οποιαδήποτε ερώτησή της. Προσθέτει ότι, αντιθέτως προς τα πορίσματα της επιθεωρήσεως που διενεργήθηκε
στις εγκαταστάσεις της Maersk Air, ο υπεύθυνος της εταιρίας για το συγκεκριμένο ζήτημα ήταν παρών και συνεργάστηκε στενά με
την Επιτροπή, οπότε δεν είχε κανένα λόγο να της ζητήσει να επανέλθει σε μεταγενέστερο στάδιο.
203   Η προσφεύγουσα φρονεί ότι παρέσχε πληροφορίες οι οποίες απέβησαν χρήσιμες στην Επιτροπή. Εκτιμά ότι το ποσό του προστίμου
που της επιβλήθηκε θα έπρεπε να μειωθεί περισσότερο, λαμβανομένων υπόψη των ακόλουθων στοιχείων:
–       από την έναρξη ήδη της επιθεωρήσεως, η SAS εξέφρασε σαφώς την πρόθεσή της να συνεργαστεί και βοήθησε απεριόριστα τους επιθεωρητές·
–       προς απάντηση στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 1ης Αυγούστου 2000 και, στη συνέχεια, κατά τη διάρκεια της διαδικασίας,
η SAS παρέσχε «συμπληρωματικά έγγραφα», μεταξύ των οποίων και απόρρητα έγγραφα, από τα οποία προκύπτει σαφώς η ενοχή της και
αναμφισβήτητα η ύπαρξη των παραβάσεων·
–       τα μέρη της συμπράξεως απέστειλαν από κοινού συμπληρωματική κοινοποίηση σχετικά με τις τροποποιήσεις της αρχικής κοινοποιήσεως
και τις τροποποιήσεις που τα μέρη πρότειναν να γίνουν σε μεταγενέστερο στάδιο·
–       στις 27 Οκτωβρίου 2000, η SAS υπέβαλε στην Επιτροπή έγγραφο με το οποίο εξέθετε την κατάστασή της, προκειμένου να αποσαφηνίσει
ορισμένες πτυχές της συμπράξεως μεταξύ των μερών·
–       το διοικητικό συμβούλιο της SAS, αφού παρέλαβε την ανακοίνωση των αιτιάσεων, επιχείρησε να αποσαφηνίσει τους λόγους που υπαγόρευσαν
τις παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού και τον τρόπο με τον οποίο τελέστηκαν, προκειμένου να μειώσει τον κίνδυνο τελέσεως
εκ νέου τέτοιων παραβάσεων·
–       με έγγραφο της 15ης Φεβρουαρίου 2001, η SAS κατέστησε σαφές στην Maersk Air ότι οποιοσδήποτε διακανονισμός που δεν εμπίπτει
στο πεδίο εφαρμογής της κοινοποιηθείσας συμφωνίας συνεργασίας είναι, αναδρομικώς, άκυρος·
–       στις 7 Μαρτίου 2001, κατόπιν συζητήσεων με την Επιτροπή επί του ζητήματος της διάρκειας των παραβάσεων, τα μέρη προέβησαν
σε από κοινού δήλωση, με την οποία επιβεβαίωσαν την παύση όλων των παραβάσεων·
–       κατά τη συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 2001 με την Επιτροπή, η SAS επιβεβαίωσε ότι δεν αμφισβητούσε τα πραγματικά περιστατικά,
ότι όντως παρέβη το άρθρο 81 ΕΚ και ότι δεν επρόκειτο να προβάλει επιχειρήματα στο πλαίσιο προφορικής διαδικασίας.
204   Η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή δεν αιτιολόγησε προσηκόντως τη διαφορετική μεταχείριση την οποία επιφύλαξε στα δύο μέρη
της συμπράξεως κατά τη μείωση των ποσών των προστίμων.
205   Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των επιχειρημάτων της προσφεύγουσας.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
206   Επιβάλλεται, καταρχάς, η υπενθύμιση ότι, με την 125η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή έκρινε σκόπιμη
τη μείωση του προστίμου που επιβλήθηκε στην Maersk Air κατά 25 % και του προστίμου που επιβλήθηκε στην SAS κατά 10 %, κατ’
εφαρμογήν του τμήματος Δ, σημείο 2, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Αντιθέτως, δεν χορηγήθηκε καμία μείωση ποσού στα συμβαλλόμενα
μέρη βάσει του τμήματος Β της εν λόγω ανακοινώσεως (το οποίο προβλέπει τη μείωση του ποσού του προστίμου τουλάχιστον κατά
75 %), λαμβανομένου υπόψη ότι κανένα από τα συμβαλλόμενα μέρη δεν κατήγγειλε τη μυστική σύμπραξη στην Επιτροπή, πριν αυτή
προβεί στον έλεγχο της 15ης Ιουνίου 2000, ούτε βάσει του τμήματος Γ της εν λόγω ανακοινώσεως (το οποίο προβλέπει μείωση του
ποσού του προστίμου από 50 έως 75 %), καθόσον η Επιτροπή είχε ήδη στη διάθεσή της τα καθοριστικά αποδεικτικά στοιχεία τα οποία
της επέτρεψαν να κινήσει τη σχετική διαδικασία. Αυτά τα στοιχεία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν αμφισβητούνται από την προσφεύγουσα.
207   Επιβάλλεται, συναφώς, να υπομνησθεί ότι το τμήμα Δ της ανακοινώσεως περί συνεργασίας προβλέπει τα εξής:
«1.      Εφόσον επιχείρηση συνεργάζεται χωρίς να πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που εκτίθενται στα τμήματα Β ή Γ, τυγχάνει μείωσης
κατά 10 έως 50 % του ύψους του προστίμου που θα της είχε υποβληθεί εάν δεν είχε συνεργαστεί.
2.      Αυτό μπορεί ιδίως να συμβεί εφόσον:
–       πριν από την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η επιχείρηση παράσχει στην Επιτροπή πληροφορίες, έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία
που συμβάλλουν στην επιβεβαίωση της παράβασης,
–       μετά την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η επιχείρηση ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν αμφισβητεί τα γεγονότα επί των οποίων βασίζονται
οι κατηγορίες της.»
208   Η Επιτροπή έκρινε ότι ούτε η SAS ούτε η Maersk Air αμφισβήτησαν τα πραγματικά περιστατικά που περιγράφονται στην ανακοίνωση
των αιτιάσεων και, κατά συνέπεια, τους χορήγησε μείωση προστίμου βάσει του τμήματος Δ, σημείο 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας.
209   Αντιθέτως, η Επιτροπή εφάρμοσε το τμήμα Δ, σημείο 2, πρώτη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως μόνον υπέρ της Maersk Air,
επισημαίνοντας, με την 123η αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως, τα εξής:
«–      στο τέλος του επιτόπιου ελέγχου η Maersk Air πρότεινε στα αρμόδια όργανα της Επιτροπής να έχουν μια συνάντηση με [εκπρόσωπο
της Maersk Air], ο οποίος τότε είχε ήδη αποχωρήσει από τη Maersk Air. [Ο εν λόγω εκπρόσωπος της Maersk Air] είχε βασικό ρόλο
κατά τις διαπραγματεύσεις της Maersk Air με την SAS κατά το 1998. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2000 στα γραφεία
της Maersk Air και με την ευκαιρία αυτή η εταιρία παρέδωσε στους εκπροσώπους της Επιτροπής τους “εμπιστευτικούς φακέλους”
τους οποίους [ο εκπρόσωπος της Maersk Air] είχε φυλάξει στην οικία του στην Κοπεγχάγη. Οι φάκελοι αυτοί βοήθησαν την Επιτροπή
να προσδιορίσει την πραγματική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και το ακριβές πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας,
–      αντίθετα, τα στοιχεία τα οποία παρέσχε η SAS χρησίμευσαν μόνο στην επιβεβαίωση εκείνων τα οποία η Επιτροπή ήδη γνώριζε. Και
αντίθετα μετά έγγραφα που διαβιβάστηκαν από την Maersk Air, οι “συμπληρωματικοί φάκελοι” οι οποίοι διαβιβάστηκαν από την SAS
δεν παραδόθηκαν αυθόρμητα μετά τον έλεγχο αλλά σε απάντηση μιας αίτησης παροχής πληροφοριών.»
210   Κατά συνέπεια, η διαφορά στη μείωση του ποσού του προστίμου, αφενός, υπέρ της προσφεύγουσας (10 %) και, αφετέρου, υπέρ της
Maersk Air (25 %) οφείλεται στην επιπλέον μείωση κατά 15 % που χορήγησε η Επιτροπή μόνο στην Maersk Air. Αντικείμενο του υπό
κρίση σκέλους του τρίτου λόγου προσφυγής είναι ακριβώς αυτή η ενέργεια της Επιτροπής να μη χορηγήσει μείωση λόγω συνεργασίας.
211   Προς στήριξη αυτής της αιτιάσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι δεν υπήρχε διαφορά στην επιθυμία των μερών της συμπράξεως
να συνεργαστούν και ότι συνεργάστηκε πλήρως με την Επιτροπή.
212   Το στοιχείο αυτό, ωστόσο, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι έχει αποδειχθεί, δεν ασκεί επιρροή. Η απλή επιθυμία μιας επιχειρήσεως
να συνεργαστεί στερείται σπουδαιότητας. Συγκεκριμένα, το τμήμα Δ, σημείο 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας
δεν προβλέπει μείωση για την επιχείρηση που έχει απλώς την επιθυμία να συνεργαστεί ή που περιορίζεται στη συνεργασία με την
Επιτροπή, αλλά μόνο για την επιχείρηση που θα «παράσχει στην Επιτροπή πληροφορίες, έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία που
συμβάλλουν στην επιβεβαίωση της παράβασης».
213   Ομοίως, κατά πάγια νομολογία, μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία δικαιολογείται μόνον εάν
η συμπεριφορά της επιχειρήσεως διευκόλυνε την εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση της παραβάσεως και, ενδεχομένως, την παύση
της (απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑297/98 P, SCA Holding κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑10101, σκέψη
36, και απόφαση Lysine, σκέψη 300). Εξάλλου, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας με τις επιχειρήσεις, η Επιτροπή δεν
μπορεί να μη λάβει υπόψη την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως (προαναφερθείσα στη σκέψη 83 απόφαση Krupp Thyssen Stainless και
Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψη 237, και απόφαση Lysine, σκέψη 308).
214   Από την 123η αιτιολογική σκέψη, πρώτη περίπτωση, της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, σύμφωνα με όσα προβλέπει η ανακοίνωση
περί συνεργασίας, οι φάκελοι που παρέδωσε η Maersk Air στην Επιτροπή (στο εξής: ιδιωτικοί φάκελοι) βοήθησαν την Επιτροπή να
προσδιορίσει την πραγματική εξέλιξη των διαπραγματεύσεων και το ακριβές πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας, με αποτέλεσμα να χορηγήσει
στην Maersk Air επιπλέον μείωση του ποσού του προστίμου.
215   Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι οι διαπιστωθείσες διαφορές στη συνεργασία της ιδίας με την Επιτροπή και σε εκείνη της
Maersk Air είναι εντελώς τυχαία και απορρέει από την παρουσία ενός υπευθύνου κατά την επιθεώρηση, σε αντίθεση με την επιθεώρηση
στις εγκαταστάσεις της Maersk Air, γεγονός που απάλλαξε την Επιτροπή από την υποχρέωση νέας επισκέψεως, στηρίζεται, κατά συνέπεια,
σε εσφαλμένη ερμηνεία της προσβαλλομένης αποφάσεως. Αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, ο λόγος για τον οποίο
η Επιτροπή χορήγησε στην Maersk Air επιπλέον μείωση του προστίμου δεν είναι το ότι η εταιρία αυτή κάλεσε την Επιτροπή να επανέλθει
στις εγκαταστάσεις της για να λάβει εξηγήσεις, αλλά το ότι της παρέδωσε φακέλους από τους οποίους προκύπτει το ακριβές περιεχόμενο
των συμφωνιών.
216   Αντιθέτως, η Επιτροπή αρνήθηκε να χορηγήσει τη μείωση αυτή στην προσφεύγουσα για δύο λόγους:
–       αφενός, οι πληροφορίες που παρέσχε η SAS απλώς επιβεβαίωσαν όσα γνώριζε ήδη·
–       αφετέρου, η SAS δεν παρέδωσε αυτοβούλως τα συμπληρωματικά έγγραφα, αλλά μόνον κατόπιν αιτήσεως παροχής πληροφοριών.
217   Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα δεν προέβαλε κανένα συγκεκριμένο αποδεικτικό στοιχείο για να αμφισβητήσει τη βασιμότητα
των δύο λόγων για τους οποίους δεν της χορηγήθηκε επιπλέον μείωση του προστίμου.
218   Αφενός, δεν αμφισβήτησε ότι προσκόμισε τα εν λόγω έγγραφα μόνον αφού της ζητήθηκε η παροχή πληροφοριών. Επιβάλλεται η υπενθύμιση
ότι, κατά τη νομολογία, η συνεργασία σε διοικητική εξέταση που δεν βαίνει πέραν των όσων επιβάλλουν οι υποχρεώσεις τις οποίες
υπέχουν οι επιχειρήσεις δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφοι 4 και 5, του κανονισμού 17 δεν δικαιολογεί μείωση του προστίμου
(απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T‑317/94, Weig κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑1235, σκέψη 283, και προαναφερθείσα
στη σκέψη 75 απόφαση CMA CGM κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 303).
219   Αφετέρου, η προσφεύγουσα δεν προσδιορίζει ούτε κάποιο έγγραφο το οποίο έχει προσκομίσει στην Επιτροπή και επιβεβαιώνει την
ύπαρξη της παραβάσεως, ούτε κάποιο έγγραφο στο οποίο στηρίχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση ή το οποίο απλώς χρησιμοποιήθηκε στην
εν λόγω απόφαση.
220   Εξάλλου, κανένα από τα μέτρα που επικαλέστηκε η προσφεύγουσα δεν είναι ικανό να δικαιολογήσει μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας,
ούτε, γενικότερα, να εκληφθεί ως ελαφρυντική περίσταση.
221   Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου προσφυγής πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δευτέρου σκέλους, που αφορά τις ενέργειες στις οποίες προέβη η SAS κατόπιν της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
222   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ο κοινοτικός δικαστής έχει τη δυνατότητα, το πλαίσιο της πλήρους δικαιοδοσίας του, να λαμβάνει
υπόψη στοιχεία μεταγενέστερα της αποφάσεως της Επιτροπής, ιδίως τη στάση που τήρησε η κολασθείσα με πρόστιμο επιχείρηση ύστερα
από την έκδοση της αποφάσεως με την οποία της επιβλήθηκε το πρόστιμο (απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Μαρτίου 1974, 6/73 και
7/73, Istituto Chemioterapico Italiano και Commercial Solvents κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1974, σ. 113, και απόφαση του
Πρωτοδικείου της 14ης Ιουλίου 1995, T‑275/94, CB κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II‑2169, σκέψη 64). Η προσφεύγουσα φρονεί
ότι οι ενέργειες στις οποίες προέβη μετά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες οδήγησαν στην ανάκληση του διορισμού
του πρώτου αντιπροέδρου της καθώς και στην παραίτηση όλων των μελών του διοικητικού συμβουλίου της, δικαιολογούν σημαντικότερη
μείωση του ποσού του επιβληθέντος προστίμου. Επίσης, η εφαρμογή προγράμματος ευθυγραμμίσεως θεωρήθηκε ως ελαφρυντική περίσταση
(απόφαση του Πρωτοδικείου της 14 Ιουλίου 1994, T‑77/92, Parker Pen κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. II‑549).
223   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι τα μέτρα που έλαβε κατόπιν της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι εξαιρετικού χαρακτήρα.
Η παραίτηση του συνόλου των μελών του διοικητικού συμβουλίου και η ανάκληση του διορισμού του πρώτου αντιπροέδρου είναι ακραία
μέτρα για μια εταιρία και συνιστούν αποτελεσματικό μέσο αποτροπής των εκ μέρους άλλων επιχειρήσεων παραβάσεων των κανόνων
του ανταγωνισμού. Επίσης, η εφαρμογή προγράμματος ευθυγραμμίσεως της οργανώσεώς της αποδεικνύει σαφώς την επιθυμία της να
αποφύγει μελλοντικές παραβάσεις των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού.
224   Η Επιτροπή φρονεί ότι τα προβληθέντα από την προσφεύγουσα στοιχεία ουδόλως δικαιολογούν μείωση του προστίμου που της επιβλήθηκε
και ότι η νομολογία την οποία επικαλέστηκε δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
225   Καταρχάς, επιβάλλεται η επισήμανση ότι τα μέτρα που λαμβάνει μια επιχείρηση κατόπιν της εκδόσεως της αποφάσεως της οποίας
αποτέλεσε αντικείμενο δεν θίγουν, εν πάση περιπτώσει, τη νομιμότητα της εν λόγω αποφάσεως, η οποία πρέπει να εκτιμάται βάσει
των πραγματικών και νομικών στοιχείων, ως είχαν κατά τον χρόνο εκδόσεως της πράξεως.
226   Συνεπώς, το αίτημα της προσφεύγουσας μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να εξεταστεί μόνο στο πλαίσιο της πλήρους δικαιοδοσίας του
Πρωτοδικείου, σύμφωνα με το άρθρο 229 ΕΚ.
227   Επιβάλλεται, καταρχάς, η διαπίστωση ότι οι δύο αποφάσεις που επικαλέστηκε η προσφεύγουσα δεν μπορούν να ερμηνευθούν υπό την
έννοια ότι δέχονται την αρχή ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε σε μια επιχείρηση μπορεί να μειωθεί λαμβανομένης υπόψη της συμπεριφοράς
που η εν λόγω επιχείρηση επέδειξε μετά την έκδοση της αποφάσεως που της επέβαλε το πρόστιμο. Αφενός, με την προαναφερθείσα
στη σκέψη 222 απόφαση Istituto Chemioterapico Italiano et Commercial Solvents κατά Επιτροπής, το Δικαστήριο μείωσε το ποσό
του προστίμου στηριζόμενο στην καθυστέρηση που προσήφθη στην Επιτροπή κατά την έκδοση της αποφάσεως, κρίνοντας ότι, αν η Επιτροπή
είχε ενεργήσει νωρίτερα, η παράβαση θα είχε βραχύτερη διάρκεια και το πρόστιμο θα ήταν μικρότερο, καθώς και ότι οι βλαπτικές
συνέπειες της επίδικης συμπεριφοράς ήταν περιορισμένες διότι η προσφεύγουσα είχε εκτελέσει τις διατάξεις της αποφάσεως. Αφετέρου,
με την προαναφερθείσα στη σκέψη 222 απόφαση CB κατά Επιτροπής, το Πρωτοδικείο απλώς υπενθύμισε την προαναφερθείσα απόφαση
Istituto Chemioterapico Italiano και Commercial Solvents κατά Επιτροπής, αλλά δεν μείωσε το πρόστιμο στηριζόμενο στη συμπεριφορά
της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως κατόπιν της εκδόσεως της αποφάσεως, δεδομένου, εξάλλου, ότι δεν του είχε υποβληθεί σχετικό
αίτημα.
228   Κατά συνέπεια, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, δεν προκύπτει από τη νομολογία ότι ένα πρόστιμο μπορεί να
μειωθεί λαμβανομένης υπόψη της συμπεριφοράς που επιδεικνύει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση κατόπιν της εκδόσεως της αποφάσεως
που της επιβάλλει το πρόστιμο. Τη μείωση αυτή, εφόσον καταστεί δυνατή, μπορεί να χορηγήσει ο κοινοτικός δικαστής μόνο με μεγάλη
επιφυλακτικότητα και υπό εντελώς ιδιαίτερες περιστάσεις, ιδίως διότι μια τέτοια πρακτική θα μπορούσε να εκληφθεί ως παρακίνηση
σε παραβάσεις, με προσδοκία πιθανής μειώσεως του προστίμου χάρη στη μεταβολή της συμπεριφοράς της επιχειρήσεως κατόπιν της
εκδόσεως της αποφάσεως.
229   Εν προκειμένω όμως, κανένα από τα στοιχεία που προβάλλει η προσφεύγουσα δεν μπορεί να δικαιολογήσει μείωση του ποσού του προστίμου.
230   Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθούν τα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του τρίτου
λόγου προσφυγής και, ως εκ τούτου, ο τρίτος λόγος προσφυγής στο σύνολό του.

Επί του αιτήματος της Επιτροπής να αυξηθεί το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα
231   Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προσφεύγουσα αμφισβητεί, με το υπόμνημα απαντήσεως, ορισμένους ισχυρισμούς ως προς το περιεχόμενο
και τη φύση της παραβάσεως, ενώ της χορηγήθηκε μείωση κατά 10 % του ποσού του προστίμου διότι δεν αμφισβήτησε το αληθές των
πραγματικών περιστατικών, όπως περιγράφονται στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, και ζητεί από το Πρωτοδικείο να κολάσει την εν
λόγω παράνομη συμπεριφορά αυξάνοντας το ποσό του προστίμου δυνάμει της πλήρους δικαιοδοσίας του.
232   Συναφώς, επιβάλλεται να υπομνησθεί, καταρχάς, ότι το σημείο E, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας
προβλέπει ότι «[σ]την περίπτωση που επιχείρηση, η οποία έχει επωφεληθεί από μείωση προστίμου επειδή δεν έχει αμφισβητήσει
τα πραγματικά περιστατικά, τα αμφισβητήσει για πρώτη φορά σε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή θα ζητήσει
καταρχήν από το Πρωτοδικείο να αυξήσει το ύψος του προστίμου που έχει επιβάλει στην επιχείρηση αυτή». Εξάλλου, βάσει του άρθρου
14 του κανονισμού, «[το Πρωτοδικείο] αποφαίνεται κατά πλήρη δικαιοδοσία, κατά την έννοια του άρθρου [229 EΚ], επί των προσφυγών
που ασκούνται εναντίον των αποφάσεων της Επιτροπής οι οποίες ορίζουν πρόστιμο ή περιοδική χρηματική ποινή. [Το Πρωτοδικείο]
δύναται να άρει, να μειώσει ή να αυξήσει το πρόστιμο ή την περιοδική χρηματική ποινή που έχει επιβληθεί». Με την απόφαση Électrodes
de graphite (σκέψεις 417 και 418), το Πρωτοδικείο έλαβε υπόψη ότι η προσφεύγουσα είχε προσβάλει ενώπιόν του ορισμένα πραγματικά
περιστατικά τα οποία είχε δεχθεί κατά τη διοικητική διαδικασία, προκειμένου να περιορίσει τη μείωση της οποίας έτυχε η προσφεύγουσα
λόγω της συνεργασίας της με την Επιτροπή.
233   Πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί αν, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, τα περιστατικά της παρούσας υποθέσεως δικαιολογούν την κατάργηση
της μειώσεως κατά 10 % που χορηγήθηκε στην προσφεύγουσα λόγω της συνεργασίας της με την Επιτροπή.
234   Εν προκειμένω, επιβάλλεται η επισήμανση ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί άμεσα, στο πλαίσιο της προσφυγής της, τα πραγματικά
περιστατικά που της προσάπτονται με την ανακοίνωση των αιτιάσεων και στα οποία στηρίχθηκε η διαπίστωση παραβάσεως του άρθρου
81 ΕΚ, καθόσον με τα αιτήματά της δεν ζητεί την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως στο μέτρο που η απόφαση αυτή διαπιστώνει
παράβαση, αλλά μόνον τη μείωση του ποσού του προστίμου που της επιβλήθηκε.
235   Ωστόσο, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προσφεύγουσα αμφισβητεί ορισμένες από τις διαπιστώσεις της σχετικά με το περιεχόμενο
και τη φύση της παραβάσεως και φρονεί ότι η προσφεύγουσα επιδεικνύει με τον τρόπο αυτό παράνομη συμπεριφορά, εξαιτίας της
οποίας θα έπρεπε να αυξηθεί το ποσό του προστίμου που της επιβλήθηκε.
236   Πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί αν, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή, η προσφεύγουσα αμφισβητεί το αληθές των πραγματικών περιστατικών
στα οποία η Επιτροπή στήριξε τις αιτιάσεις της και τα οποία η προσφεύγουσα είχε δεχθεί κατά την προ της ασκήσεως της προσφυγής
διαδικασία.
237   Η Επιτροπή επισημαίνει, συναφώς, ότι η προσφεύγουσα υποστηρίζει, με το υπόμνημα απαντήσεως, ότι «η συνηφθείσα, εν προκειμένω,
συμφωνία μεταξύ των μερών εκτελέστηκε εν μέρει μόνο, στο μέτρο που επηρέασε μόνον τις τρεις γραμμές που προσδιόρισε ειδικώς
η Επιτροπή (ήτοι τις γραμμές Κοπεγχάγη-Στοκχόλμη, Κοπεγχάγη-Βενετία και Billund-Φρανκφούρτη)», ότι «η πρόθεση των μερών ήταν
πολύ πιο περιορισμένη από όσο πιστεύει η Επιτροπή, [στο μέτρο που] αφορούσε μόνον τρεις γραμμές» και ότι «η σύνδεση Κοπεγχάγη-Όσλο
ουδέποτε αποτέλεσε αντικείμενο κατανομής αγοράς», ενώ από τις «[αιτιολογικές σκέψεις] 62 έως 64 και από το άρθρο 1 της [προσβαλλομένης]
αποφάσεως προκύπτει σαφώς ότι τα μέρη συνήψαν συνολική συμφωνία κατανομής των αγορών προοριζόμενη να επηρεάσει το σύνολο των
αεροπορικών δρομολογίων προς και από τη Δανία, περιορίζοντας επίσης, μεταξύ άλλων, τον δυνητικό ανταγωνισμό μεταξύ της SAS
και της Maersk [Air]».
238   Επιβάλλεται, συναφώς, η επισήμανση ότι, για να εκτιμηθεί αν η προσφεύγουσα εμμένει στη συναίνεση χάρη στην οποία μειώθηκε
το ποσό του προστίμου της, τα επιχειρήματα που προέβαλε ενώπιον του Πρωτοδικείου δεν πρέπει να συγκριθούν με τις διαπιστώσεις
που περιλαμβάνει η προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά με όσα δέχθηκε κατά τη διοικητική διαδικασία.
239   Η ανακοίνωση των αιτιάσεων αναφέρει ότι τα μέρη της συμπράξεως συνήψαν συμφωνίες κατανομής αγοράς σε τρεις ειδικές γραμμές
και μια συνολική συμφωνία κατανομής των αγορών. Επίσης, το σημείο 74 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων έχει ως εξής:
«Ενώ το γεγονός ότι μια συμφωνία έχει ως στόχο τον περιορισμό του ανταγωνισμού είναι αρκετό για να εμπίπτει στο άρθρο 81,
παράγραφος 1, ΕΚ οι συμφωνίες εν προκειμένω παρουσιάζουν επίσης το χαρακτηριστικό ότι περιορίζουν σημαντικά τον ανταγωνισμό.
Η επίπτωση εντούτοις στην αγορά δεν είναι πάντοτε η ίδια. Στις γραμμές Κοπεγχάγης-Στοκχόλμης και Billund-Φρανκφούρτης επήλθε
περιορισμός του πραγματικού ανταγωνισμού. Στη γραμμή Κοπεγχάγης-Βενετίας υπήρξε περιορισμός του ενδεχόμενου ανταγωνισμού.
Η συνολική συμφωνία διαμοιρασμού αγορών επίσης περιορίζει τον ενδεχόμενο ανταγωνισμό μεταξύ των μερών.»
240   Συνεπώς, μπορεί να γίνει δεκτό ότι, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η προσφεύγουσα δέχθηκε, κατά κάποιο τρόπο, ότι η συνολική
συμφωνία δεν συνήφθη απλώς, αλλά επίσης εκτελέστηκε και είχε συνέπειες στην αγορά.
241   Τα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα με τα υπομνήματά της ενώπιον του Πρωτοδικείου θα μπορούσαν, σε κάποιο βαθμό, να
ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν αμφισβητούν μόνον τις συνέπειες της συνολικής συμφωνίας, αλλά και την εφαρμογή της, ακόμη
και τη σύναψή της. Ωστόσο, από τις απαντήσεις στις γραπτές ερωτήσεις του Πρωτοδικείου και από την ανταλλαγή απόψεων κατά την
επ’ ακροατηρίου συζήτηση προκύπτει ότι η προσφεύγουσα επιβεβαίωσε ότι δεν αμφισβητούσε το ότι συνήψε συνολική συμφωνία κατανομής
αγοράς, ούτε ότι τα μέρη είχαν πρόθεση να την εκτελέσουν, αλλά ότι αμφισβητούσε μόνον το ότι η συνολική συμφωνία είχε επιπτώσεις
στην αγορά. Επιβάλλεται, πάντως, η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα, ενώ δέχεται τα πραγματικά περιστατικά και αναγνωρίζει τις
παραβάσεις που περιγράφονται στην ανακοίνωση αιτιάσεων, είχε ήδη υποστηρίξει, με την απάντησή της στην εν λόγω ανακοίνωση,
ότι οι παραβάσεις δεν είχαν συνέπειες στην αγορά.
242   Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι τα επιχειρήματα που ανέπτυξε η προσφεύγουσα στο πλαίσιο της παρούσας προσφυγής
συνιστούν άρση της συναινέσεώς της δυνάμενη να δικαιολογήσει την κατάργηση της μειώσεως κατά 10 % του ποσού του προστίμου
που χορήγησε η Επιτροπή.
243   Συνεπώς, το σχετικό αίτημα της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί.
244   Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι οι λόγοι και τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας που σκοπούν στη μείωση του ποσού του
προστίμου που της επιβλήθηκε πρέπει να απορριφθούν.
245   Υπό τις συνθήκες αυτές, λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας και της διάρκειας των παραβάσεων, όπως ορθώς διαπιστώθηκαν με την
προσβαλλόμενη απόφαση, στο μέτρο που τα μέρη είχαν πλήρη επίγνωση του σαφώς αντίθετου προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα της συμπεριφοράς
τους και ενήργησαν κατά τέτοιο τρόπο ώστε η Επιτροπή να μην ενημερωθεί για το ακριβές περιεχόμενο των συμφωνιών τους, αποφεύγοντας
να αφήσουν γραπτές αποδείξεις, ενώ της κοινοποίησαν τις λοιπές πτυχές της συνεργασίας τους, που αφορούν το μέγεθος της προσφεύγουσας
και τη θέση της στην αγορά, το Πρωτοδικείο φρονεί, στο πλαίσιο της πλήρους δικαιοδοσίας του, ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε
στην προσφεύγουσα ορίστηκε στο προσήκον ποσό.
246   Κατά συνέπεια, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
247   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό
αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε ως προς όλα τα αιτήματά της, πρέπει να καταδικαστεί
στα δικαστικά έξοδά της καθώς και στα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ(τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η προσφεύγουσα φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής.
Azizi
Jaeger
Dehousse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 18 Ιουλίου 2005.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
H. Jung

M. Jaeger
Περιεχόμενα
Νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Επί του πρώτου λόγου προσφυγής, που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
– Επί του πρώτου σκέλους, που αφορά τον χαρακτηρισμό των παραβάσεων
– Επί του δευτέρου σκέλους, που αφορά τις πραγματικές επιπτώσεις των παραβάσεων
– Επί του τρίτου σκέλους, που αφορά τη γεωγραφική έκταση της παραβάσεως
– Επί του τετάρτου σκέλους, που αφορά τα οφέλη που αντλούνται από την παράβαση
– Επί του πέμπτου σκέλους, που αφορά τον σχετικό κύκλο εργασιών
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
– Επί της φύσεως της παραβάσεως
– Επί της εκτάσεως της επίδικης γεωγραφικής αγοράς
– Επί των επιπτώσεων στην αγορά
– Επί της συγκρίσεως με την υπόθεση «Ελληνικά πορθμεία»
Συμπέρασμα επί του χαρακτηρισμού των παραβάσεων
– Επί της συνεκτιμήσεως του κύκλου εργασιών
Επί του δευτέρου λόγου προσφυγής, που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του τρίτου λόγου προσφυγής, που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση των ελαφρυντικών περιστάσεων
Επί του πρώτου σκέλους, που αφορά τη συνεργασία της SAS με την Επιτροπή
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του δευτέρου σκέλους, που αφορά τις ενέργειες στις οποίες προέβη η SAS κατόπιν της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του αιτήματος της Επιτροπής να αυξηθεί το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.
Παρελειπόμενα εμπιστευτικά στοιχεία.