CELEX: 62009CJ0243
Politika soċjali
Protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema
Direttiva 2003/88/KE
Organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol
Pompiera impjegati fis-settur pubbliku
Dipartiment ta’ intervent
Artikolu 6(b) u l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)(b)
Ħin massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa
Rifjut li jaħdem iktar minn dan il-ħin
Trasferiment sfurzat f’dipartiment ieħor
Effett dirett
Konsegwenza għall-qrati nazzjonali

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)(b) tad-Direttiva 2003/88/KE
tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-4 ta’ Novembru 2003, li tikkonċerna ċerti aspetti tal‑organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti Kapitolu 5, Vol. 4, p. 381).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn G. Fuß u l-persuna li jimpjegah, l‑iStadt Halle, dwar it-trasferiment
furzat tiegħu lejn dipartiment li ma huwiex dak li fih kien jaħdem qabel bħala pompier.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni Ewropea
Skont l-ewwel premessa tagħha, id-Direttiva 2003/88 tikkodifika, bl-għan li jkun hemm ċarezza, id-dispożizzjonijiet tad-Direttiva
tal-Kunsill 93/104/KE, tat-23 ta’ Novembru 1993, dwar xi aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali
bil-Malti, Kapitolu 5 Vol. 2, p. 197) kif emendata bid‑Direttiva 2000/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-22 ta’
Ġunju 2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 4, p. 27, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 93/104”). Id-Direttivi 93/104
u 2000/34 kellhom jiġu trasposti mill-Istati Membri fid-dritt intern tagħhom sa l-iktar tard it-23 ta’ Novembru 1996 u l-1
ta’ Awwissu 2003 rispettivament.
Skont l-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/88, intitolat “Għan u skop”:
“1.      Din id-Direttiva tistabbilixxi ħtiġiet minimi tas-siġurtà u s-saħħa għall‑organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol.
2.      Din id-Diretiva tapplika għal:
a)      il-perjodi minimi ta’ serħan ta’ kull jum, serħan ta’ kull ġimgħa u leave annwali, għal waqfien u ħin tax-xogħol massimu ta’
kull ġimgħa; u
[…]”
Taħt it-titolu “Ħin massimu ta’ xogħol matul ġimgħa”, l-Artikolu 6 tal-istess direttiva jistabbilixxi:
“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jassiguraw li, skond il-ħtieġa tal-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa
tal-ħaddiema:
a)      il-perjodu tal-ħin tax-xogħol ta’ kull ġimgħa jkun limitat permezz ta’ liġijiet, regolamenti jew disposizzjonijiet amministrattivi
jew bi ftehim kollettiv jew bi ftehim bejn iż-żewġ naħat ta’ l-industrija;
b)      il-medja tal-ħin tax-xogħol għal kull perjodu ta’ sebat ijiem, inkluża s-sahra, ma tkunx teċċedi it-48 siegħa”.
L-Artikolu 15 tal-imsemmija direttiva, intitolat “Disposizzjonijiet l-aktar favorevoli”, jistabbilixxi:
“Din id-Direttiva m’għandhiex taffettwa d-dritt ta’ l-Istati Membri li japplikaw jew jintroduċu liġijiet, regolamenti jew
disposizzjonijiet amministrattivi aktar favorevoli għal-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà ta’ ħaddiema jew li jiffaċilitaw
jew jippermettu l-applikazzjoni ta’ ftehim kollettiv jew ta’ ftehim oħrajn konklużi bejn iż-żewġ naħat ta’ l-industrija li
huma aktar favorevoli għal-protezzjoni tas-saħħa u s-sigurtà tal-ħaddiema”.
L-Artikolu 17 tad-Direttiva 2003/88, intitolat “Derogi”, jistabbilixxi:
“1.      F’dak li jirrigwardja l-prinċipji ġenerali tal-protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema, l-Istati Membri jistgħu jagħtu
deroga mill-Artikoli 3 sa 6, 8 u 16 meta, minħabba l-karatteristiċi speċifiċi ta’ l-attività kkonċernata, it-tul tal-ħin tax-xogħol
ma jkunx imkejjel u/jew predeterminat jew jista’ jkun determinat mill-ħaddiema nfushom, u partikolarment fil-każ ta’, […]
[…]
3.      B’konformità mal-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, derogi jistgħu jsiru mill-Artikoli 3, 4, 5, 8 u 16:
[…]
(ċ)      fil-każ ta’ attivitajiet li jinvolvu l-ħtieġa ta’ servizz jew produzzjoni kontinwa, partikolarment:
[…]
(iii)      […] servizzi ta’ […]protezzjoni tan-nar jew ċivili.”
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi dan li ġej:
“Stat Membru għandu jkollu l-għażla li ma japplikax l-Artikolu 6, waqt li jirrispetta l-prinċipji ġenerali tal-protezzjoni
tas-sigurtà u s-saħħa ta’ ħaddiema, u basta li hu jieħu l-miżuri meħtieġa ħalli jassigura li:
a)      li min jimpjega ma jkunx jeħtieġ li ħaddiem jaħdem aktar minn 48 siegħa matul perjodu ta’ sebat ijiem, ikkalkolati bħala medja
għall-perjodu ta’ referenza li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 16(b), sakemm ma jkunx l-ewwel akkwista l-ftehim tal-ħaddiem
ħalli jwettaq xogħol bħal dak;
b)      l-ebda ħaddiem ma jkun suġġett għal xi detriment minn min jimpjegah minħabba li hu ma jkunx lest li jagħti l-ftehim tiegħu
għal twettieq ta’ xogħol bħal dak;
(ċ)      min jimpjega iżomm rekords aġġornati tal-ħaddiema kollha li jwettqu xogħol bħal dak;
d)      li r-rekords jitqiegħdu għad-disposizzjoni ta’ l-awtoritajiet kompetenti, li jistgħu, għal raġunijiet konnessi mas-sigurtà
u/jew is-saħħa tal-ħaddiema, jipprojbixxu jew jirristrinġu l-possibbiltà li jkunu misbuqa s-sigħat massimi ta’ xogħol matul
ġimgħa;
e)      min jimpjega jipprovdi lill-awtoritajiet kompetenti fuq it-talba tagħhom b’informazzjoni dwar każi li fihom ftehim ikun seħħ
ma ħaddiema ħalli jwettqu xogħol b’eċċess ta’48 siegħa matul perjodu ta’ sebat ijiem, ikkalkolati bħala medja għall-perjodu
ta’ referenza kif hemm referenza għalih fl-Artikolu 16(b)”.
Skont l-Artikolu 28 tagħha, id-Direttiva 2003/88 daħlet fis-seħħ fit-2 ta’ Awwissu 2004.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-Artikolu 2(1) tal-liġi tal-Landes Sachsen-Anhalt, fuq il-ħinijiet tax-xogħol tal‑uffiċjali li jaħdmu bħala pompiera fl-ibliet
u fil-komuni (Verordnung über die Arbeitszeit der Beamtinnen und Beamten im feuerwehrtechnischen Dienst der Städte und Gemeinden
des Landes Sachsen-Anhalt), tas-7 ta’ Ottubru 1998, (iktar ’il quddiem l-“ArbZVO-FW 1998”), fis-seħħ sal-31 ta’ Diċembru 2007,
kien jistabbilixxi s-segwenti:
“Il-ħin normali medju ta’ xogħol tal-uffiċjali impjegati f’xogħol bix-xift u li l‑attività fil-ġimgħa titwettaq essenzjalment
fi ħdan id-dipartiment ta’ emerġenza huwa ta’ 54 siegħa. […]”
B’effet mill-1 ta’ Jannar 2008, l-ArbZVO-FW 1998 ġiet issostitwita bl‑ArbZVO‑FW tal-5 ta’ Lulju 2007 (iktar ’il quddiem l-“ArbZVO-FW 2007”).
L-Artikolu 2(1) tal- ArbZVO-FW 2007 jistabbilixxi:
“Il-ħin normali ta’ xogħol fil-ġimgħa tal-uffiċjali jammonta għal medja ta’ 48 siegħa kkalkolata fuq sena sħiħa, inkluża s-sahra”.
L-Artikolu 4 tal-istess ArbZVO-FW 2007, intitolat “Ftehim individwali”, jipprovdi s-segwenti:
“1.      Bla ħsara għall-prinċipji ġenerali tas-sigurtà u tal-protezzjoni tas-saħħa, il‑ħin ta’ xogħol bix-xift jista’ jaqbeż il-ħin
medju normali fil-ġimgħa msemmi fl‑Artikolu 2(1), jekk il-persuni kkonċernati jagħtu l-kunsens tagħhom u min jimpjega jipprovdi
l-prova ta’ dan.
2.      Il-ftehim imsemmi fil-paragrafu 1 jista’ jiġi rrevokat b’avviż ta’ sitt xhur. Il‑persuni kkonċernati għandhom jiġu informati
bil-miktub”.
L-Artikolu 612a tal-Kodiċi Ċivili (Bürgerliches Gesetzbuch) jistabbilixxi li l‑ftehim li min iħaddem jagħmel mal-ħaddiem jew
il-miżuri li huwa jadotta fil‑konfront tiegħu ma jistgħux jiżvantaġġjaw lil dan il-ħaddiem għar-raġuni li dan ikun eżerċita
d-drittijiet tiegħu b’mod legali.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
G. Fuß ilu impjegat mal-iStadt Halle mill-10 ta’ Mejju 1982. Matul is-sena 1998 ġie nnominat uffiċjal fil-grad ta’ “Oberbrandmeister”
(Sotto uffiċjal), u ilu mill‑15 ta’ Diċembru 2005 jokkupa l-kariga ta’ “Hauptbrandmeister” (Uffiċjal ta’ Stazzjon).
Sal-4 ta’ Jannar 2007, G. Fuß kien jifforma parti mid-dipartiment ta’ intervent “protezzjoni kontra n-nar” tal-pompiera tal-iStadt
Halle bħala sewwieq tal-vetturi. Huwa kien jaħdem medja ta’ 54 siegħa xogħol fil-ġimgħa.
Matul laqgħa tal-persunal organizzata fil-bidu tas-sena 2006, id-diretturi tal-iStadt Halle ħabbru lill-membri tad-dipartiment
ta’ intervent li kien ser ikun hemm trasferimenti lejn iċ-ċentru ta’ kmand tal-intervent jekk kienet ser tintalab l‑osservanza
tad-Direttiva 2003/88.
Permezz tal-ittra tat-13 ta’ Diċembru 2006, G. Fuß, filwaqt li invoka d-digriet tal-14 ta’ Lulju 2005, Personalrat der Feuerwehr
Hamburg (C-­52/04, Ġabra p. I‑7111), talab li, fil-futur, il-ħin ta’ xogħol tiegħu fil-ġimgħa ma jaqbisx iktar il-limitu massimu
medju ta’ 48 siegħa stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88. Permezz ta’ din l-istess ittra, G. Fuß talab kumpens
għas-sahra mwettqa illegalment matul il‑perijodu bejn l-1 ta’ Jannar 2004 u l-31 ta’ Diċembru 2006.
B’deċiżjoni tat-18 ta’ Diċembru 2006, l-Istadt Halle stabbilixxiet pjan ta’ assenjazzjoni tal-persunal li permezz tiegħu pożizzjoni
li għandha tiġi okkupata b’rotazzjoni, li saret vakanti fiċ-ċentru ta’ kmand tal-intervent tal-pompiera, kellha timtela mill-1
ta’ April 2007 sabiex ma jkun hemm l-ebda nuqqas kwalitattiv fl‑organizzazzjoni tad-dipartiment.
Fil-21 ta’ Diċembru 2006, G. Fuß instema’ mill-persuna li timpjegah dwar il-pjan ta’ dan tal-aħħar li jittrasferih għall-imsemmija
pożizzjoni. Matul din l-intervista, G. Fuß indika li ried jibqa’ jaħdem fid-dipartiment ta’ intervent.
Permezz tad-deċiżjoni tat-2 ta’ Jannar 2007, l-iStadt Halle ittrasferixxiet lil G. Fuß, għal żmien limitat, jiġifieri mill-5
ta’ Jannar 2007 sal-31 ta’ Marzu 2009, lejn iċ‑ċentru ta’ kmand, peress li dan it-trasferiment kien meħtieġ għal raġunijiet
ta’ organizzazzjoni tad-dipartiment (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni tat‑trasferiment”). Skont l-iStadt Halle, il-pożizzjoni
inkwistjoni kienet teżiġi taħriġ fil-grad ta’ Uffiċjal ta’ Stazzjon, esperjenza ta’ bosta snin bħala sewwieq tal-vetturi u
taħriġ bħala infermier tal-ewwel għajnuna. Barra minn hekk, dan it-trasferiment kien jippermetti lil G. Fuß, b’mod partikolari,
li jaħdem filwaqt li josserva l-ħin massimu fil-ġimgħa ta’ 48 siegħa.
Minn mindu ġie ttrasferit, G. Fuß jaħdem 40 siegħa fil-ġimgħa u ma hemmx bżonn jaħdem xifts ta’ 24 siegħa. Barra minn hekk,
fid-dawl tas-sigħat imnaqqsa ta’ xogħol diffiċli (iljieli, Ħdud u festi), huwa jirċievi allowance speċjali mnaqqsa skont ix-xogħol
imwettaq f’dawn is-sigħat.
Fl-4 ta’ Jannar 2007, G. Fuß ippreżenta lment amministrattiv lill-iStadt Halle kontra d‑deċiżjoni tat-trasferiment billi essenzjalment
sostna li ma xtaqx jaħdem taħt programm ieħor tal-organizzazzjoni tad-dipartiment.
Permezz tad-deċiżjoni tat-23 ta’ Jannar 2007, l-iStadt Halle ċaħdet l-ilment essenzjalment għaliex id-deċiżjoni dwar it-trasferiment
kienet miżura ta’ natura personali, ibbażata fuq is-setgħa amministrattiva tal-awtorità ġerarkika li setgħet teżerċitaha b’mod
diskrezzjonali.
Fit-28 ta’ Frar 2007, G. Fuß ressaq quddiem il-Verwaltungsgericht Halle rikors għall-annullament tad-deċiżjoni tat-trasferiment
u għar-reintegrazzjoni tiegħu fil‑pożizzjoni li kien jokkupa qabel ma ttieħdet il-miżura li tikkonċernah. Huwa essenzjalment
isostni li t-trasferiment tiegħu kien ġie deċiż biss għaliex kien talab tnaqqis fil-ħin tax-xogħol tiegħu skont id-dispożizzjonijiet
tad-Direttiva 2003/88. Min-naħa l-oħra, l-iStadt Halle tqis li l-imsemmija deċiżjoni ma għandhiex bħala għan li tissanzjona
lil G. Fuß, iżda tippermetti li tissodisfa t-talba ta’ dan tal-aħħar, intiża li tosserva ġimgħa xogħol bi 48 siegħa, mingħajr
ma tbiddel prematurament u għalih biss il-pjan tad-dipartiment, bidla li kienet twassal għal problemi organizzattivi. Meta
s-sistema tax-xifts tinbidel biex tkun konformi mad‑Direttiva 2003/88, dan għandu jitwettaq b’mod uniformi għall-impjegati
kollha tad-dipartiment.
Fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, il-qorti nazzjonali tikkonstata l-konformità tad‑deċiżjoni tat-trasferiment mad-dritt nazzjonali.
Fil-fatt, minn naħa, G. Fuß kien ġie ttrasferit f’impjieg tal-istess grad u li jaqa’ taħt l-istess kategorija ta’ remunerazzjoni.
Min-naħa l-oħra, it-trasferiment ta’ G. Fuß, anki jekk jiġi preżunt li dan ma jistax jiġi motivat minn raġunijiet relatati
mal-organizzazzjoni tad‑dipartiment, huwa bbażat fuq motiv rilevanti, jiġifieri r-rieda li jitwaqqaf il‑ksur tal-Artikolu 6(b)
tad-Direttiva 2003/88 fir-rigward tal-persuna kkonċernata, mingħajr ma s-sistema tax-xifts jew il-ħin ta’ xogħol tal-pompiera
l-oħra ma ġew mibdula jew saru konformi mal-imsemmi artikolu.
Madankollu, l-imsemmija qorti tistaqsi jekk id-deċiżjoni tat-trasferiment tiksirx l‑ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)
tad-Direttiva 2003/88.
Hija tosserva li, ċertament, fid-data tal-fatti tal-kawża, l-Artikolu 2(1) tal‑ArbZVO-FW 1998 ma kienx intiż bħala dispożizzjoni
li tidderoga mill‑Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 fis-sens tal-ewwel subparagrafu tal‑Artikolu 22(1) tal-imsemmija direttiva,
u li l-ebda dispożizzjoni oħra tad-dritt nazzjonali ma kienet tistabbilixxi l-possibbiltà li deroga bħal din tosserva l‑kundizzjonijiet
kollha stabbiliti minn din l-aħħar dispożizzjoni, b’mod partikolari dik, stabbilita fl-imsemmi subparagrafu (b), li tipprovdi
li l-ebda ħaddiem ma għandu jbati dannu għaliex ma jkunx irid jagħti l-kunsens tiegħu biex jaħdem iktar mill-ħin massimu medju
ta’ 48 siegħa fil-ġimgħa. Madankollu, salv li jiġi aċċettat li d-drittijiet li jirriżultaw mid-Direttiva 2003/88 jistgħu jiġu
evitati u li l-imsemmija direttiva ma tilħaqx l-għan tagħha, il-projbizzjoni milli jiġi kkawżat dannu lill-ħaddiema għandha
tapplika
a fortiori
meta l-persuna li tħaddem, minkejja n-nuqqas ta’ dispożizzjoni espressa fid-dritt nazzjonali li tawtorizzaha tagħmel hekk,
timponi fuq ħaddiem ħin ta’ xogħol li jaqbeż il-limitu massimu stabbilit fl-imsemmi Artikolu 6(b), u li dan il-ħaddiem jitlob
l-osservanza ta’ din id-dispożizzjoni.
Madankollu, skont il-qorti tar-rinviju, il-kwistjoni li tqum hija jekk il-kunċett ta’ “detriment [dannu]” li jinsab fl-ewwel
subparagrafu tal-Artikolu 22(1)(b) tad‑Direttiva 2003/88 għandux jiġi interpretat b’mod suġġettiv jew oġġettiv. Mill‑perspettiva
suġġettiva, għandu jiġi kkonstatat dannu għad-detriment ta’ G. Fuß meta dan tal-aħħar ipperċepixxa l-bidla fl-assenzjazzjoni
bħala sanzjoni. Min-naħa l-oħra, mill-perspettiva oġġettiva, G. Fuß ma jkun sofra l-ebda dannu għaliex l-assenjazzjoni ġdida
tiegħu hija inqas perikoluża mill-pożizzjoni li kien jokkupa qabel u kienet ser tiġi offruta lilu l-possibbiltà li jikseb
kwalifiki professjonali supplimentari. Ċertament, G. Fuß kien ser iġarrab telf ta’ remunerazzjoni minħabba t-tnaqqis fl-allowance
speċjali tiegħu għal xogħol imwettaq f’ħinijiet diffiċli. Madankollu, dan it-tnaqqis huwa ġġustifikat mill-fatt li huwa ser
jaħdem inqas sigħat diffiċli u ser jiġi kkumpensat b’żieda fil-ħin liberu. Barra minn hekk, il-fatt li t-trasferiment huwa
għal żmien limitat ma għandu l‑ebda effett għaliex, skont l-ArbZVO-FW 2007, kif kienet fis-seħħ mill-1 ta’ Jannar 2008, G. Fuß
seta’ jinżamm f’pożizzjoni li ma taqax taħt id-dipartiment ta’ intervent jekk huwa ma jaċċettax li jaħdem iktar mil-limitu
ta’ 48 siegħa fil‑ġimgħa.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Verwaltungsgericht Halle ddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri quddiemha u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domandi preliminari segwenti:
“1)      Id-detriment [iktar ’il quddiem, ‘dannu’] imsemmi fl-[ewwel subparagrafu] tal-Artikolu 22(1)(b) tad-Direttiva [2003/88/KE]
għandu jiġi interpretat b’mod oġġettiv jew suġġettiv?
2)      Hemm dannu fis-sens tal-[ewwel subparagrafu] tal-Artikolu 22(1)(b) tad‑Direttiva [2003/88/KE] meta uffiċjal ta’ dipartiment
ta’ intervent, minħabba t-talba tiegħu sabiex iżomm il-ħin massimu tax-xogħol, jiġi ttrasferit kontra r-rieda tiegħu għal
pożizzjoni oħra li essenzjalment tinvolvi xogħol klerikali?
3)      Salarju inqas għandu jiġi kkunsidrat bħala dannu fis-sens tal-[ewwel subparagrafu] tal-Artikolu 22(1)(b) tad-Direttiva [2003/88/KE],
meta t‑trasferiment jirriżulta fi tnaqqis tas-sigħat ta’ xogħol diffiċli (iljieli, Ħdud u festi) u, għaldaqstant, tnaqqis
fil-ħlas iktar għal kundizzjonijiet diffiċli ta’ xogħol li jikkorrispondi għal dawn is-sigħat ta’ xogħol?
4)      Fil-każ ta’ risposta fl-affermativ għat-tieni domanda jew għat-tielet domanda, dannu li jirriżulta minn trasferiment jista’
jiġi kkumpensat permezz ta’ vantaġġi oħra marbuta ma’ pożizzjoni ġdida, bħal ħin tax‑xogħol inqas jew iktar taħriġ?”

Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar‑rinviju essenzjalment tistaqsi jekk il-kunċett
ta’ “detriment [dannu]” li jinsab fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)(b) tad-Direttiva 2003/88 għandux jiġi interpretat
fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti lill-persuna li
timpjega fis-settur pubbliku jipproċedi bit-trasferiment furzat ta’ ħaddiem impjegat bħala pompier fid‑dipartiment ta’ intervent,
għar-raġuni li huwa jkun talab li fl-imsemmi dipartiment ta’ intervent jiġi osservat il-ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa
stabbilit fl‑Artikolu 6(b) ta’ din id-direttiva.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l‑għan tad-Direttiva 2003/88 huwa li tistabbilixxi
rekwiżiti minimi maħsuba sabiex itejbu l-kundizzjonijiet ta’ għixien u ta’ xogħol tal-ħaddiema permezz tal‑approssimazzjoni
tal-leġiżlazzjonijiet nazzjonali dwar, b’mod partikolari, il‑ħinijiet ta’ xogħol. Din l-armonizzazzjoni fuq il-livell tal-Unjoni
Ewropea fil‑qasam tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol hija intiża li tiggarantixxi protezzjoni aħjar għas-sigurtà u għas-saħħa
tal-ħaddiema, billi tiżgura li dawn jibbenefikaw minn perijodi minimi ta’ mistrieħ – b’mod partikolari ta’ kuljum u ta’ kull
ġimgħa – kif ukoll minn perijodi ta’ pawża xierqa, u billi tipprovdi limitu massimu fuq il-ħin medju ta’ xogħol fil-ġimgħa
(ara, b’mod partikolari, is‑sentenzi tal-5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer
et
, C‑397/01 sa C‑403/01, Ġabra p. I‑8835, punt 76; tal-1 ta’ Diċembru 2005, Dellas
et
, C‑14/04, Ġabra p. I‑10253, punti 40 u 41, kif ukoll tas-7 ta’ Settembru 2006, Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, C‑484/04,
Ġabra p. I‑7471, punti 35 u 36) .
B’hekk, l-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 jobbliga lill-Istati Membri jieħdu l-miżuri meħtieġa ħalli jiżguraw li, skont
il-ħtieġa tal-protezzjoni tas‑sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema, il-medja tal-ħin tax-xogħol għal kull perijodu ta’ sebat ijiem,
inkluża s-sahra, ma taqbisx it-48 siegħa. Dan il-limitu massimu fir-rigward tal-ħin medju ta’ xogħol fil-ġimgħa jikkostitwixxi
regola tad-dritt soċjali tal-Unjoni Ewropea ta’ importanza partikolari li minnha għandu jibbenefika kull ħaddiem bħala rekwiżit
minimu maħsub li tiġi żgurata l‑protezzjoni ta’ saħħtu u s-sigurtà tiegħu (ara s-sentenzi ċċitata iktar ’il fuq, Pfeiffer
et
, punt 100; Dellas
et
, punt 49, kif ukoll Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, punt 38).
Fis-sistema stabbilita mid-Direttiva 2003/88, għalkemm l-Artikolu 15 tal‑imsemmija direttiva jippermetti b’mod ġenerali l-applikazzjoni
jew l‑introduzzjoni ta’ dispożizzjonijiet nazzjonali iktar favorevoli għall-protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema,
huma biss uħud mid-dispożizzjonijiet tagħha elenkati b’mod eżawrjenti li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ derogi stabbiliti mill-Istati
Membri jew mill-imsieħba soċjali. Barra minn hekk, l-implementazzjoni ta’ dawn id-derogi hija suġġetta għal kundizzjonijiet
stretti sabiex tiġi żgurata protezzjoni effikaċi tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema (ara s-sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punti 77 u 96).
B’hekk, l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2003/38, li huwa s‑suġġett tad-domandi preliminari, joffri lill-Istati
Membri l-possibbiltà li ma japplikawx l-Artikolu 6 tal-imsemmija direttiva, sakemm huma josservaw il‑prinċipji ġenerali tal-protezzjoni
tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema u jissodisfaw ċertu numru ta’ kundizzjonijiet kumulattivi stabbiliti f’din id‑dispożizzjoni,
b’mod partikolari dik, stabbilita fl-imsemmija subparagrafu (b), li tipprovdi li għandhom jittieħdu l-miżuri sabiex jiżguraw
li l-ebda ħaddiem ma jista’ jġarrab dannu dovut għall-fatt li huwa ma jkunx dispost li jagħti l-kunsens tiegħu li jaħdem tul
ta’ ħin medju fil-ġimgħa li jeċċedi l-limitu massimu stabbilit fl-Artikolu 6(b) ta’ din l-istess direttiva.
F’din il-kawża, huwa madankollu paċifiku li la r-Repubblika Federali tal‑Ġermanja, kif il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkonstatat
fil-punt 85 tas-sentenza tad-9 ta’ Settembru 2003, Jaeger (C‑151/02, Ġabra p. I‑8389) u fil-punt 98 tas‑sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, u lanqas il-Landes Sachsen-Anhalt, skont kif stabbilit mill-qorti li quddiemha tressqet il-kawża
prinċipali fid-deċiżjoni tar-rinviju tagħha, u kkonfermat fil-kuntest tal-proċedura preżenti kemm mill‑Gvern Ġermaniż kif
ukoll mill-iStadt Halle fl-osservazzjonijiet bil-miktub tagħhom, ma kienu, fid-data tal-fatti tal-kawża prinċipali, użaw din
il-possibbiltà ta’ deroga, billi d-dispożizzjonijiet fis-seħħ tad-dritt nazzjonali f’dik id-data ma kienu jinkludu l-ebda
miżura skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1) tad‑Direttiva 2003/88 jew miżura intiza li tittrasponi din id-dispożizzjoni.
Mistoqsija fuq dan il-punt mill-Qorti tal-Ġustizzja b’mistoqsija bil-miktub, l‑iStadt Halle reġgħet sostniet dan il-fatt,
filwaqt li G. Fuβ u l-Gvern Awstrijak ukoll ħadu pożizzjoni simili.
L-iktar l-iktar, f’dan ir-rigward il-qorti tar-rinviju tirrileva li din il-possibbiltà ta’ deroga stabbilita fl-ewwel subparagrafu
tal-Artikolu 22(1)(b) tad‑Direttiva 2003/88 intużat sussegwentement mil-Landes Sachsen-Anhalt fil‑kuntest tal-leġiżlazzjoni
adottata sussegwentement sabiex l-imsemmija direttiva tiġi trasposta speċifikament fir-rigward tal-pompiera impjegati mill-ibliet
u mill-komuni ta’ dan il-Land. Madankollu, din il-leġiżlazzjoni daħlet fis-seħħ biss fl-1 ta’ Jannar 2008, jiġifieri wara
d-data tad-deċiżjoni tat-trasferiment.
Minn dan jirriżulta li, fin-nuqqas ta’ miżuri nazzjonali li jimplementaw il-possibbiltà ta’ deroga mogħtija lill-Istati Membri
mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22 tad-Direttiva 2003/88, din id-dispożizzjoni hija nieqsa minn kull rilevanza sabiex
tiġi deċiża l-kawża prinċipali u li, għalhekk, huwa biss l-Artikolu 6(b) ta’ din id‑direttiva, inkwantu jistabbilixxi l-prinċipju
li l-Istati Membri għandhom josservaw ir-rekwiżit li l-ħin medju massimu ta’ xogħol ikun ta’ 48 siegħa għal kull perijodu
ta’ sebat ijiem, li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja
stabbilita mill-Artikolu 267 TFUE, huwa l-kompitu ta’ din tal-aħħar li tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tippermettilha
taqta’ l-kawża li jkollha quddiemha. F’dan id-dawl, huwa obbligu, jekk ikun il-każ, tal-Qorti tal-Ġustizzja li tifformula
mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew sottomessi lilha. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-missjoni li tinterpreta d-dispożizzjonijiet
kollha tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li l-qrati nazzjonali għandhom bżonn sabiex jiddeċiedu l-kawżi li jkollhom quddiemhom,
anki jekk dawn id-dispożizzjonijiet ma jkunux espressament imsemmija fid‑domandi li jsirulha minn dawn il-qrati (ara f’dan
is-sens, b’mod partikolari, is‑sentenzi tat-8 ta’ Marzu 2007, Campina, C‑45/06, Ġabra p. I‑2089, punti 30 u 31; tas-26 ta’
Ġunju 2008, Wiedemann u Funk, C‑329/06 u C‑343/06, Ġabra p. I‑4635, punt 45, kif ukoll tat-2 ta’ Settembru 2010, Kirin Amgen,
C-66/09, mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 27).
Konsegwentement anki jekk, formalment, il-qorti tar-rinviju llimitat id-domandi tagħha għall-interpretazzjoni tal-ewwel subparagrafu
tal-Artikolu 22(1)(b) tad‑Direttiva 2003/88, tali ċirkustanza ma tipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdilha
l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni Ewropea li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li għandha
quddiemha, kemm jekk din il-qorti tkun irreferiet għalihom fid-domandi tagħha kif ukoll jekk ma tkunx għamlet dan. F’dan ir-rigward,
hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiddeduċi mill-elementi kollha prodotti mill-qorti tar-rinviju, u b’mod partikolari
mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tal-imsemmi dritt li jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett
tal-kawża (ara s-sentenza tat-12 ta’ Jannar 2010, Wolf, C‑229/08, Ġabra p. I-1, punt 32 u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’din il-kawża, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża prinċipali tqis li, peress
li l-kundizzjoni dwar in-nuqqas ta’ dannu kkawżat lill-ħaddiem, stabbilita fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)(b) tad‑Direttiva 2003/88,
tapplika meta l-persuna li timpjega ma tkunx kisbet, meta jeżistu miżuri fid-dritt nazzjonali li jimplementaw din id-dispożizzjoni,
il-kunsens tal‑ħaddiem sabiex jidderoga mill-Artikolu 6(b), din il-kundizzjoni għandha tapplika
a fortiori
meta, bħal fiċ-ċirkustanzi ta’ din il-kawża, min iħaddem jimponi, minkejja n-nuqqas ta’ dispożizzjonijiet fid-dritt nazzjonali
li jawtorizzawh jagħmel dan, tali deroga u l-ħaddiem ikkonċernat jopponi dan billi jitlob li l-imsemmi Artikolu 6(b) jiġi
osservat.
Għalhekk il-qorti tar-rinviju tissuġġerixxi li fil-każ li l-ħaddiem ikkonċernat ma jkun ġarrab l-ebda dannu dovut għall-fatt
li ma kienx ta l-kunsens tiegħu sabiex jaħdem sigħat li jaqbżu l-limitu tat-48 siegħa xogħol stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88
bħala ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa, allura, ma jkunx hemm ksur ta’ din id-direttiva meta l-persuna li timpjegah,
abbażi tad-dritt nazzjonali, tkun tista’ tiddeċiedi li tittrasferixxih kontra r-rieda tiegħu f’dipartiment ieħor li, min-naħa
tiegħu, josserva l-limitu stabbilit f’din id-dispożizzjoni, sa fejn tali trasferiment itemm il-ksur tagħha fir-rigward ta’
dan il-ħaddiem.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju, hemm bżonn li d-domandi magħmula jiġu riformulati
fis-sens li, permezz tagħhom, din il-qorti essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 għandux jiġi
interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti lill-persuna
li timpjega fis-settur pubbliku jipproċedi bit-trasferiment furzat lejn dipartiment ieħor ta’ ħaddiem impjegat bħala pompier
fid-dipartiment ta’ intervent, għar-raġuni li huwa jkun talab li dan l-aħħar dipartiment josserva l-ħin medju massimu ta’
xogħol fil-ġimgħa stabbilit mill‑imsemmija dispożizzjoni, fil-każ fejn dan il-ħaddiem ma jkun jġarrab l-ebda dannu dovut għal
tali trasferiment.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, kif jirriżulta mill-punt 61 tad-digriet Personalrat der Feuerwehr Hamburg, iċċitat
iktar ’il fuq, l-attivitajiet eżerċitati mill-forzi ta’ intervent tas-servizz pubbliku tal-pompiera – salv il-każ fejn iċ‑ċirkustanzi
eċċezzjonali jkunu daqstant gravi u kbar li l-għan intiż li jiżgura l‑funzjonament tajjeb tas-servizzi indispensabbli għall-protezzjoni
tal-interessi pubbliċi jkollu provviżorjament jipprevali fuq l-għan intiż li jiggarantixxi s-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema
li jaħdmu mal-iskwadri ta’ intervent u ta’ għajnuna, ċirkustanzi li ma humiex inkwistjoni fil-kawża prinċipali – jaqgħu taħt
il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/88 b’mod li, bħala regola, l-Artikolu 6(b) tal‑imsemmija direttiva jipprekludi
li jinqabeż il-limitu ta’ 48 siegħa stabbilit bħala ħin massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa, liema attivitajiet jinkludu s-servizzi
ta’ emerġenza.
Issa, f’dan il-każ, huwa paċifiku li l-leġiżlazzjoni tal-Landes Sachsen-Anhalt applikabbli meta seħħew il-fatti tal-kawża
prinċipali kienet timponi fuq il‑pompiera, bħal G. Fuß, impjegati mad-dipartiment ta’ intervent tal-ibliet u tal‑komuni ta’
dan il-Land, ħin ta’ xogħol li kien jeċċedi l-limitu massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tingħata risposta għad-domandi tal-qorti tar-rinviju, għandu, minn naħa, jiġi eżaminat jekk,
kif l-imsemmija qorti tissuġġerixxi, il‑konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ ksur tal-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 hijiex
suġġetta għall-kundizzjoni li l-ħaddiem ikkonċernat ikun ġarrab dannu u, min-naħa l-oħra, li jiġi ddeterminat liema huma l-konsegwenzi
għall-qrati nazzjonali li jirriżultaw mill-ksur eventwali ta’ din id-dispożizzjoni.
L-ewwel nett, fir-rigward tal-kwistjoni tar-rilevanza tal-eżistenza ta’ dannu mġarrab mill-ħaddiem ikkonċernat sabiex jiġi
kkonstatat ksur tal-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88, għandu jitfakkar li, kif diġà jirriżulta mill-punt 33 tas‑sentenza
preżenti, din id-dispożizzjoni tikkostitwixxi regola tad-dritt soċjali tal-Unjoni Ewropea ta’ importanza partikolari, li timponi
fuq l-Istati Membri l‑obbligu li jistabbilixxu limitu ta’ 48 siegħa bħala ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa, limitu
massimu li jinkludi s-sahra, kif espressament ippreċiżat fl‑imsemmi dispożizzjoni, u li minnha, fin-nuqqas tal-implementazzjoni
fid-dritt nazzjonali tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1) ta’ din id-direttiva, ma tista’ ssir ebda deroga fir-rigward
ta’ attivitajiet bħal dawk tal-pompiera inkwistjoni fil‑kawża prinċipali.
Fil-fatt, kif diġà ntqal fil-punt 34 tas-sentenza preżenti, huma biss ċerti dispożizzjonijiet espliċitament imsemmija fid-Direttiva 2003/88
li jistgħu jkunu s‑suġġett ta’ derogi adottati mill-Istati Membri jew l-imsieħba soċjali.
Issa, minn naħa, l-Artikolu 6 tad-Direttiva 2003/88 jissemma biss fl‑Artikolu 17(1) tagħha filwaqt li huwa paċifiku li din
l-aħħar dispożizzjoni tikkonċerna attivitajiet li ma għandhom l-ebda relazzjoni ma’ dawk imwettqa mill‑pompiera. Mill-banda
l-oħra, il-paragrafu (3)(ċ)(iii) tal-Artikolu 17 jirreferi għall-“attivitajiet li jinvolvu l-ħtieġa ta’ servizz jew produzzjoni
kontinwa” li fosthom wieħed isib, b’mod partikolari, is-“servizzi tal-protezzjoni tan-nar”, iżda din id-dispożizzjoni tipprovdi
għall-possibbiltà ta’ deroga minn artikoli oħra, u mhux mill-Artikolu 6 tal-imsemmija direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenza
Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 97).
Min-naħa l-oħra, kif diġà jirriżulta mill-punti 35 u 36 tas-sentenza preżenti, huwa paċifiku li la r-Repubblika Federali tal-Ġermanja
u lanqas il-Landes Sachsen‑Anhalt ma użaw il-possibbiltà tad-deroga stabbilita fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1) tad-Direttiva 2003/88,
li toffri lill-Istati Membri l‑possibbiltà li ma japplikawx l-Artikolu 6 tagħha, sakemm ċerti kundizzjonijiet kumulattivi
jiġu sodisfatti (ara, b’analoġija, is-sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 98).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, sabiex tiġi ggarantita l-effettività sħiħa tad‑Direttiva 2003/88, huwa importanti li l-Istati Membri
ma jħallux li jinqabeż il‑ħin massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa kif stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad‑Direttiva 2003/88 (sentenza
Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 118).
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li l-Istati Membri ma jistgħux jiddeterminaw unilateralment il-portata tal-imsemmija
dispożizzjonijiet billi jissuġġettaw għal xi kundizzjoni jew restrizzjoni, tkun liema tkun, l-applikazzjoni tad-dritt tal‑ħaddiema
li t-tul ta’ ħin massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa ma jaqbiżx it-48 siegħa (sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 99).
Għalhekk, il-fatt li jinqabeż il-ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88
jikkostitwixxi, fih innifsu, ksur ta’ din id‑dispożizzjoni, mingħajr il-ħtieġa li tintwera, barra minn hekk, l-eżistenza ta’
dannu speċifiku. Fin-nuqqas ta’ miżura fid-dritt nazzjonali li timplementa l-possibbiltà ta’ deroga stabbilita fl-ewwel subparagrafu
tal-Artikolu 22(1) tal-istess direttiva, il-kunċett ta’ “[dannu]” li jinsab f’din id-dispożizzjoni huwa, għalhekk, nieqes
minn kull rilevanza għall-interpretazzjoni u għall-applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 6(b).
Fil-verità, kif jirriżulta mill-punt 32 tas-sentenza preżenti, peress li d‑Direttiva 2003/88 għandha l-għan li tiggarantixxi
s-sigurtà u s-saħħa tal‑ħaddiema permezz ta’ mistrieħ li jkun suffiċjenti, il-leġiżlatur tal-Unjoni Ewropea qies li l-fatt
li jinqabeż il-ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa stabbilit fl-imsemmi Artikolu 6(b), inkwantu jippriva lill-ħaddiem
minn tali mistrieħ, jikkawżalu, sempliċiment minħabba dan il-fatt, dannu għaliex jaffettwalu saħħtu u s-sigurtà tiegħu.
Isegwi minn dan li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tistabbilixxi, fir-rigward ta’
ħaddiem impjegat bħala pompier f’dipartiment ta’ intervent, ħin ta’ xogħol li jaqbeż il-limitu massimu stabbilit fl‑Artikolu 6(b)
tad-Direttiva 2003/88, tikkostitwixxi ksur ta’ din id-dispożizzjoni, mingħajr, barra minn hekk, il-ħtieġa li tiġi stabbilita
l-eżistenza ta’ dannu speċifiku mġarrab minn dan il-ħaddiem.
It-tieni nett, fir-rigward tal-konsegwenzi li jirriżultaw għall-qrati nazzjonali minn tali ksur tal-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88,
għandu jitfakkar li minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-każijiet kollha fejn dispożizzjonijiet
ta’ direttiva jidhru li jkunu, mill-perspettiva tal-kontenut tagħhom, mingħajr kundizzjoni u preċiżi biżżejjed, huma jistgħu
jiġu invokati minn individwi kontra l-Istat, ukoll fil-kwalità tiegħu ta’ persuna li timpjega, b’mod partikolari meta huwa
jkun naqas milli jittrasponi fil-ħin din id-direttiva fid-dritt nazzjonali jew meta jkun ittrasponiha b’mod inkorrett (ara,
f’dan is-sens, is‑sentenzi tas-26 ta’ Frar 1986, Marshall, 152/84, Ġabra p. 723, punti 46 u 49, kif ukoll tat-23 ta’ April 2009,
Angelidaki
et
, C‑378/07 sa C‑380/07, Ġabra p. I‑3071, punti 193 u 194).
Issa, l-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 jissodisfa dawn il-kriterji peress li, fi kliem li mhumiex ekwivoki, jimponi fuq
l-Istati Membri obbligu ta’ riżultat preċiż u ma jinkludi l-ebda kundizzjoni dwar l-applikazzjoni tar-regola li huwa jistabbilixxi,
li tikkonsisti fl-iffissar ta’ limitu massimu ta’ 48 siegħa, inkluża s‑sahra, fir-rigward tal-ħin medju ta’ xogħol fil-ġimgħa
(ara, f’dan is-sens, is‑sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 104).
F’dan ir-rigward, minkejja li d-Direttiva 2003/88 tippermetti li l-Istati Membri, fl‑ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1)
tagħha, jidderogaw mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tagħha, din iċ-ċirkustanza ma taffettwax in-natura preċiża u mingħajr
kundizzjoni tal-Artikolu 6(b). Fil-fatt, il-possibbiltà għall-Istati Membri li ma japplikawx l-Artikolu 6 hija suġġetta għall-osservanza
tal-kundizzjonijiet kollha stabbiliti fl-imsemmi l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 22(1), b’mod li huwa possibbli li tiġi
ddeterminata l-protezzjoni minima li għandha tiġi pprovduta f’kull każ (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata aktar ’il fuq, punti 105).
Għaldaqstant, l-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 jissodisfa l-kundizzjonijiet kollha meħtieġa sabiex ikollu effett dirett
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 106).
Konsegwentement, peress li, fid-data meta seħħew il-fatti tal-kawża prinċipali, it‑terminu għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 93/104
kien skada u l-Landes Sachsen-Anhalt ma kinitx, f’dik id-data, ittrasponietha fid-dritt nazzjonali tagħha fir-rigward tal-pompiera
impjegati f’dipartiment ta’ intervent, ħaddiem bħal G. Fuß, impjegat mal-iStadt Halle f’dan id-dipartiment, jista’ jinvoka
direttament id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 kontra din il-persuna pubblika li timpjegah sabiex
jiġi rrispettat id-dritt għal ħin medju ta’ xogħol fil‑ġimgħa li ma jaqbisx it-48 siegħa ggarantiti minn din id-dispożizzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi ppreċiżat li, peress li l-imsemmija dispożizzjoni għandha effett dirett, l-awtoritajiet kollha
tal-Istati Membri għandhom josservawha, jiġifieri mhux biss il-qrati nazzjonali, iżda wkoll kull korp amministrattiv, inklużi
l-awtoritajiet deċentralizzati, bħalma huma l-Länder, l‑ibliet jew il-komuni, u dawn l-awtoritajiet huma marbuta li japplikawha
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-22 Ġunju 1989, Costanzo, 103/88, Ġabra p. 1839, punti 30 sa 33).
Fil-kawża prinċipali, l-iStadt Halle tqis li t-trasferiment furzat ta’ G. Fuß, wara li dan kien talab lil min jimpjegah sabiex
josserva l-ħin ta’ xogħol massimu fil‑ġimgħa stabbilit fl-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88, f’dipartiment ieħor fejn dan
il-limitu huwa osservat huwa ta’ tali natura li jiżgura l-applikazzjoni sħiħa ta’ din id-direttiva fir-rigward ta’ G. Fuß,
għaliex dan it-trasferiment itemm il-ksur tad-dritt tal-Unjoni Ewropea mwettaq fil-konfront tiegħu.
F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal‑Ġustizzja, il-qrati nazzjonali u l-korpi
amministrattivi huma obbligati japplikaw id-dritt tal-Unjoni Ewropea b’mod sħiħ u jipproteġu d-drittijiet li dan jikkonferixxi
fuq l-individwi, billi jitħallew jekk hemm bżonn inapplikati d‑dispożizzjonijiet kollha tad-dritt nazzjonali li jiksru d-dritt
tal-Unjoni Ewropea (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Costanzo, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33, u tal-11 ta’ Jannar 2007, ITC,
C‑208/05, Ġabra p. I‑181, punti 68 u 69 kif ukoll il‑ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, huwa importanti li l-effettività tad-drittijiet mogħtija direttament lill‑ħaddiema permezz tal-Artikolu 6(b)
tad-Direttiva 2003/88 tiġi żgurata b’mod sħiħ fis-sistema legali nazzjonali (ara s-sentenza Dellas
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 53).
Issa, għandu jiġi kkonstatat li trasferiment furzat, bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu bħala effett li jneżża’
lid-dritt mogħti mill-Artikolu 6(b) tad‑Direttiva 2003/88 minn kull sinjifikat, dritt irrikonoxxut mill-Qorti tal-Ġustizzja,
fid-digriet Personalrat der Feuewehr Hamburg, iċċitat iktar ’il fuq, għal pompier, bħal G. Fuß, impjegat f’dipartiment ta’
intervent, ta’ ħin massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa ta’ 48 siegħa għal dan l-impjieg, u għalhekk, din il-miżura teqred l-effettività
ta’ din id-dispożizzjoni fir-rigward ta’ dan il-ħaddiem. Għalhekk, huwa ċar li l-imsemmija miżura ma tiżgura la l-applikazzjoni
sħiħa tal‑imsemmi Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 u lanqas il-protezzjoni tad‑drittijiet li din id-dispożizzjoni tagħti
lill-ħaddiema fl-Istat Membru kkonċernat.
Barra minn hekk, kif il-Kummissjoni ġustament sostniet, id-dritt fundamentali għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, iggarantit
mill-Artikolu 47 tal-Karta tad‑Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, li, skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 6(1) TUE,
għandu “l-istess valur ġuridiku bħat-Trattati”, ser jiġi sostanzjalment milqut jekk min jimpjega, b’reazzjoni għal ilment
jew għal azzjoni ġudizzjarja mressqa minn ħaddiem sabiex jiżgura l-osservanza tad‑dispożizzjonijiet ta’ direttiva intiża li
tipproteġi s-saħħa u s-sigurtà tiegħu, ikun jista’ jadotta miżura bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Fil-fatt, il-biża’
ta’ miżura ta’ ritaljazzjoni simili li kontriha ma hemm l-ebda rimedju ġudizzjarju tista’ tiddiswadi lill-ħaddiema, li jqisu
lilhom infushom leżi minn miżura meħuda minn min jimpjeghom, milli jeżerċitaw id-drittijiet tagħhom permezz ta’ rimedji ġudizzjarji
u, għalhekk, hija tali li tikkomprometti b’mod gravi l-kisba tal-għan tad-direttiva (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-22
ta’ Settembru 1998, Coote, C‑185/97, Ġabra p. I-5199, punti 24 u 27).
Għalhekk ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88 għandu jiġi interpretat fis-sens
li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti lill-persuna li timpjega
fis-settur pubbliku li jipproċedi bit-trasferiment furzat lejn dipartiment ieħor ta’ ħaddiem impjegat bħala pompier f’dipartiment
ta’ intervent, għar-raġuni li huwa jkun talab li l-ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa stabbilit fl-imsemmija dispożizzjoni
jiġi osservat fid-dipartiment imsemmi l-aħħar. Il-fatt li dan il-ħaddiem ma jkun jġarrab, minħabba dan it-trasferiment, l-ebda
dannu speċifiku għajr dak li jirriżulta mill‑ksur tal-imsemmi Artikolu 6(b), huwa, f’dan ir-rigward, irrilevanti.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 6(b) tad-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal‑Kunsill, tal-4 ta’ Novembru 2003, li tikkonċerna ċerti
aspetti tal‑organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol, għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali,
bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti lill-persuna li timpjega fis-settur pubbliku li jipproċedi bit‑trasferiment
furzat lejn dipartiment ieħor ta’ ħaddiem impjegat bħala pompier f’dipartiment ta’ intevent, għar-raġuni li huwa jkun talab
li l-ħin medju massimu ta’ xogħol fil-ġimgħa stabbilit fl-imsemmija dispożizzjoni jiġi osservat fid-dipartiment imsemmi l-aħħar.
Il-fatt li dan il-ħaddiem ma jkun jġarrab, minħabba dan it-trasferiment, l-ebda dannu speċifiku għajr dak li jirriżulta mill-ksur
tal-imsemmi Artikolu 6(b), huwa, f’dan ir-rigward, irrilevanti.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.