CELEX: 62006CJ0294
Układ stowarzyszeniowy EWG-Turcja
Swobodny przepływ pracowników
Decyzja nr 1/80 Rady Stowarzyszenia
Artykuł 6 ust. 1 tiret pierwsze
Pracownik legalnie zatrudniony na rynku pracy
Zezwolenie na wjazd w charakterze studenta lub osoby zatrudnionej jako au pair
Wpływ na prawo pobytu

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia (zwanej dalej „decyzją nr 1/80”). Rada Stowarzyszenia została utworzona na mocy Układu ustanawiającego stowarzyszenie między Europejską Wspólnotą Gospodarczą a Turcją, podpisanego w dniu 12 września 1963 r. w Ankarze przez Republikę Turcji z jednej strony oraz przez państwa członkowskie EWG i Wspólnotę z drugiej strony, który został zawarty, zatwierdzony i ratyfikowany w imieniu tej ostatniej decyzją Rady 64/732/EWG z dnia 23 grudnia 1963 r. (
Dz.U. 1964, 217, s. 3685
).
Wniosek ten został złożony w ramach dwóch sporów pomiędzy E. Payir, jak i B. Akyuzem i B. Ozturkiem, a Secretary of State for the Home Department (zwanym dalej „Secretary of State”), dotyczących odmowy przez tego ostatniego przedłużenia pozwolenia na pobyt.
Ramy prawne
Uregulowania wspólnotowe
Artykuł 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 ma następujące brzmienie:
„1.   Pracownik turecki legalnie zatrudniony na rynku pracy państwa członkowskiego ma w tym państwie, z zastrzeżeniem postanowień art. 7 dotyczącego dostępu członków jego rodziny do zatrudnienia, prawo:
—
po roku legalnego zatrudnienia, do odnowienia pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy, o ile jego stanowisko zostaje zachowane;
—
po trzech latach legalnego zatrudnienia i z zastrzeżeniem pierwszeństwa pracowników z państw członkowskich Wspólnoty, przyjęcia, w tym samym zawodzie u dowolnego pracodawcy, oferty pracy złożonej na normalnych warunkach i zarejestrowanej przez służby zatrudnienia tego państwa członkowskiego;
—
po czterech latach legalnego zatrudnienia, swobodnego dostępu do dowolnej pracy najemnej”.
Uregulowania krajowe
Właściwe przepisy dotyczące wjazdu na terytorium krajowe osób zatrudnionych w charakterze au pair są zawarte w szczególności w przepisach nr 88–93 zasad imigracyjnych, przyjętych przez Parlament Zjednoczonego Królestwa w 1994 r. (United Kingdom Immigration Rules, House of Commons Paper 395, zwanych dalej „Immigration Rules”) mających następujące brzmienie:
„Definicja zatrudnienia w charakterze »au pair«
88.
Dla celów niniejszych zasad zatrudnienie w charakterze »au pair« oznacza umowę, na podstawie której młoda osoba:
a)
przybywa do Zjednoczonego Królestwa w celu uczenia się języka angielskiego […];
b)
mieszka przez określony czas z angielskojęzyczną rodziną jako jej członek, mając odpowiednią możliwość uczenia się i
c)
pomaga w gospodarstwie domowym przez nie więcej niż 5 godzin dziennie, z dwoma dniami wolnymi w tygodniu, w zamian za godziwe kieszonkowe.
Warunki uzyskania zezwolenia na wjazd [»leave to enter«] w charakterze »au pair«
89.
Warunki uzyskania zezwolenia na wjazd do Zjednoczonego Królestwa w charakterze »au pair« spełnia osoba, która:
i)
ubiega się o wjazd do Zjednoczonego Królestwa w celu podjęcia wcześniej umówionego zatrudnienia, w przypadku którego można wykazać, że spełnia ono przesłanki definicji podanej w ww. przepisie 88 […];
ii)
ma nie mniej niż 17 i nie więcej niż 27 lat albo była w takim wieku w czasie uzyskania pierwszego zezwolenia na wjazd w charakterze au pair […];
iii)
jest stanu wolnego […];
iv)
nie ma innych osób na utrzymaniu […];
v)
ma obywatelstwo jednego z następujących państw: […] Turcja […];
vi)
nie zamierza pozostać w Zjednoczonym Królestwie w charakterze »au pair« dłużej niż przez 2 lata […];
vii)
zamierza opuścić Zjednoczone Królestwo po zakończeniu pobytu w charakterze »au pair« […];
viii)
w przypadku gdy przebywała wcześniej w Zjednoczonym Królestwie w charakterze »au pair« — nie ubiega się o zezwolenie na wjazd obowiązujące dłużej niż 2 lata od dnia uzyskania pierwszego zezwolenia na wjazd do Zjednoczonego Królestwa w tym charakterze i
ix)
jest w stanie utrzymać się i zapewnić sobie zakwaterowanie bez korzystania ze środków publicznych.
Zezwolenie na wjazd w charakterze »au pair«
90.
Osobie ubiegającej się o zezwolenie na wjazd do Zjednoczonego Królestwa w charakterze »au pair« zezwolenie na wjazd może być udzielone na okres nieprzekraczający 2 lat z jednoczesnym zakazem podejmowania zatrudnienia innego niż w charakterze »au pair« i pod warunkiem uznania przez urzędnika imigracyjnego, że spełnione zostały wszystkie warunki określone w ww. przepisie 89 […]”.
Przepisy dotyczące wjazdu na terytorium krajowe w charakterze studenta zawierają w szczególności przepisy nr 57–62 Immigration Rules:
„Warunki uzyskania zezwolenia na wjazd w charakterze studenta
57.
Warunki uzyskania zezwolenia na wjazd do Zjednoczonego Królestwa w charakterze studenta spełnia osoba, która:
i)
została przyjęta, w celu uczestniczenia w programie studiów, do:
a)
instytucji szkolnictwa pomaturalnego lub wyższego finansowanej ze środków publicznych lub [pewnych wybranych instytucji prywatnych] […];
ii)
jest w stanie i ma zamiar uczestniczyć w:
a)
zatwierdzonym programie studiów stacjonarnych w instytucji szkolnictwa pomaturalnego lub wyższego finansowanej ze środków publicznych lub [pewnych programach studiów stacjonarnych] […];
[…]
iv)
ma zamiar opuścić Zjednoczone Królestwo po ukończeniu studiów […];
v)
nie ma zamiaru podjęcia działalności na własny rachunek lub zatrudnienia z wyjątkiem pracy w niepełnym wymiarze lub pracy wakacyjnej podjętej za zgodą Secretary of State for Employment i
vi)
jest w stanie ponieść koszty studiów i zakwaterowania oraz utrzymania siebie i wszelkich osób pozostających na jej utrzymaniu bez podejmowania zatrudnienia lub działalności na własny rachunek ani bez korzystania ze środków publicznych.
Zezwolenie na wjazd w charakterze studenta
58.
Osobie ubiegającej się o wjazd do Zjednoczonego Królestwa w charakterze studenta może być udzielone zezwolenie na wjazd na odpowiedni okres uzależniony od czasu trwania studiów oraz posiadanych przez nią środków, z zastrzeżeniem warunku ograniczającego swobodę podejmowania przez nią zatrudnienia […]”.
Zgodnie z pkt 4 rozdziału 3 załącznika A wytyczne Wydziału ds. Imigracji Secretary of State („Immigrations Directorate’s Instructions”):
„Studenci powyżej 16 roku życia, do których mają zastosowanie warunki określone w Code 2 (warunek ograniczający swobodę podejmowania zatrudnienia) mogą podejmować pracę w niepełnym wymiarze lub pracę wakacyjną bez konieczności ubiegania się o zezwolenie miejscowego urzędu pracy [»local Jobcentre«]. Podobnie, mogą oni podejmować zatrudnienie w czasie trwania roku akademickiego lub odbywać staże bez konieczności uzyskania pozwolenia na pracę [wydanego przez właściwe organy Zjednoczonego Królestwa]. W czasie trwania roku akademickiego studenci nie powinni pracować w wymiarze większym niż 20 godzin w tygodniu […]”.
Przebieg postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Spory dotyczą po pierwsze młodej kobiety zatrudnionej w charakterze au pair, E. Payir, i po drugie dwóch studentów, B. Akyuza i B. Ozturka.
E. Payir, mająca 21 lat, uzyskała wstępne zezwolenie na wjazd na terytorium Zjednoczonego Królestwa, a wkrótce w kwietniu 2000 r. zezwolenie na wjazd ważne do kwietnia 2002 r. Zezwolenie to zostało wydane z zastrzeżeniem warunku, iż nie może ona podjąć zatrudnienia, płatnego bądź nie, innego niż w charakterze au pair.
Po wjeździe do Zjednoczonego Królestwa E. Payir została zatrudniona w charakterze au pair przez pierwszą rodzinę, a następnie, począwszy od marca 2001 r., przez drugą rodzinę, dla której pracowała w wymiarze 15–25 godzin tygodniowo. E. Payir otrzymywała zakwaterowanie i wyżywienie oraz kwotę 70 GBP (około 103 EUR) tygodniowo.
W kwietniu 2002 r., przed upływem ważności zezwolenia na wjazd, E. Payir złożyła wniosek do Secretary of State for the Home Department o przedłużenie jej pozwolenia na pobyt w Zjednoczonym Królestwie, podnosząc, w oparciu o art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, że była zatrudniona przez tego samego pracodawcę od ponad roku oraz że pragnie kontynuować zatrudnienie u niego. Wniosek ten został oddalony decyzją z dnia 18 sierpnia 2004 r.
E. Payir zaskarżyła tę decyzję do High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court). Sąd ten przychylił się do żądania skargi, uchylił tę decyzję i nakazał Secretary of State przedłużenie zezwolenia na wjazd E. Payir i zniesienie pierwotnego warunku ograniczającego dostęp skarżącej do rynku pracy. Zezwolenie E. Payir na wjazd zostało przedłużone do dnia 2 sierpnia 2006 r. W październiku 2005 r. E. Payir podjęła zatrudnienie w charakterze ekspedientki w sklepie.
Secretary of State wniósł apelację od wyroku High Court, twierdząc że art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 nie ma zastosowania do osób zatrudnionych w charakterze au pair.
B. Akyuz i B. Ozturk przyjechali do Zjednoczonego Królestwa w charakterze studentów odpowiednio w 1999 i w 1997 r. Początkowo otrzymali zezwolenie na wjazd, a następnie pozwolenie na pobyt. Pozwolenie na pobyt precyzowało, że zainteresowani mają prawo do podjęcia pracy w wymiarze ograniczonym do 20 godzin tygodniowo w czasie trwania roku akademickiego.
W okresie trwania studiów obydwaj obywatele tureccy pracowali również w niepełnym wymiarze czasu jako kelnerzy w restauracji. Ich pracodawcy zaproponowali im przedłużenie umów o pracę. Przed upływem ważności zezwolenia na wjazd, względnie pozwolenia na pobyt, w charakterze studentów, B. Akyuz i B. Ozturk złożyli do Secretary of State wnioski, odpowiednio w lipcu 2003 r. i w styczniu 2004 r., o pozwolenie na pobyt, powołując się na art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Po tym jak wnioski ich zostały oddalone w dniu 18 sierpnia 2004 r. zainteresowani wnieśli skargi do High Court, który przychylił się do żądania skarg. Twierdząc, że art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 nie ma zastosowania do studentów, Secretary of State wniósł apelację od wyroków wydanych przez High Court.
Skargi wniesione przez E. Payir, jak i B. Akyuza oraz B. Ozturka zostały rozpoznane łącznie przez Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division).
Sąd ten podnosi, że ci trzej obywatele tureccy zostali uznani przez High Court za pracowników w rozumieniu, jakie Trybunał Sprawiedliwości nadał temu pojęciu, w szczególności w wyroku z dnia 26 listopada 1998 r. w sprawie
C-1/97 Birden (Rec. s. I-7747
, pkt 24).
Przychylając się do tego stwierdzenia High Court, Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) uznaje, że uwzględnić należy również orzecznictwo Trybunału, zgodnie z którym państwa członkowskie mogą ustanawiać systemy realizujące cele społeczne. Wynika z niego, że nawet jeśli te systemy implikują wykonywanie pewnej działalności w charakterze pracownika, to nie prowadzą one koniecznie do zintegrowania zainteresowanego z legalnym rynkiem pracy tego państwa.
W postępowaniach zawisłych przed sądem krajowym wątpliwości Court of Appeal (England & Wales) (Civil Division) dotyczą możliwości powołania się przez odnośnych obywateli tureckich na przepis art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. W tych okolicznościach sąd ten postanowił zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:
„1)
Czy w przypadku gdy:
—
obywatelce tureckiej udzielone zostało zezwolenie na wjazd do Zjednoczonego Królestwa na okres dwóch lat w celu podjęcia tam zatrudnienia w charakterze »au pair« w rozumieniu [Immigration Rules] […];
—
udzielone jej zezwolenie na wjazd obejmowało zezwolenie na podjęcie zatrudnienia w takim charakterze […];
—
była ona zatrudniona w takim charakterze nieprzerwanie przez tego samego pracodawcę przez okres przekraczający rok w czasie obowiązywania udzielonego jej zezwolenia na wjazd […];
—
zatrudnienie to miało charakter rzeczywistej i efektywnej działalności o charakterze ekonomicznym I
—
zatrudnienie to było zgodne z krajowymi przepisami dotyczącymi zatrudnienia i imigracji,
wspomniana obywatelka turecka w okresie tego zatrudnienia była:
—
pracownikiem w rozumieniu art. 6 decyzji nr 1/80 […]?
—
legalnie zatrudniona na rynku pracy Zjednoczonego Królestwa w rozumieniu powyższego przepisu?
2)
Czy w przypadku gdy:
—
obywatelowi tureckiemu udzielone zostało zezwolenie na wjazd do Zjednoczonego Królestwa na podstawie [Immigration Rules] w celu podjęcia studiów w tym kraju […];
—
udzielone mu zezwolenie na wjazd obejmowało zezwolenie na podjęcie dowolnego zatrudnienia z ograniczeniem do 20 godzin tygodniowo w czasie trwania roku akademickiego;
—
był on zatrudniony nieprzerwanie przez tego samego pracodawcę przez okres przekraczający rok w czasie obowiązywania udzielonego mu zezwolenia na wjazd;
—
zatrudnienie to miało charakter rzeczywistej i efektywnej działalności o charakterze ekonomicznym i,
—
zatrudnienie to było zgodne z krajowymi przepisami dotyczącymi zatrudnienia i imigracji,
wspomniany obywatel turecki w okresie tego zatrudnienia był:
—
pracownikiem w rozumieniu art. 6 decyzji nr 1/80 […]?
—
legalnie zatrudniony na rynku pracy Zjednoczonego Królestwa w rozumieniu powyższego przepisu?”.
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Uwagi wprowadzające
Pytania przedłożone w obydwu sprawach są identyczne i dotyczą z jednej strony osób zatrudnionych w charakterze au pair i z drugiej strony studentów.
Z treści pytań wynika, że sąd krajowy pragnie w istocie ustalić, czy okoliczność, że obywatelowi tureckiemu udzielone zostało zezwolenie na wjazd do państwa członkowskiego w charakterze osoby zatrudnionej jako au pair lub studenta pozbawia tego obywatela statusu „pracownika” i uniemożliwia mu „legalne zatrudnienie na rynku pracy” tego państwa członkowskiego w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, z takim skutkiem, iż nie może on powoływać się na ten przepis w celu uzyskania odnowienia pozwolenia na pracę i skorzystania ze związanego z nim prawa pobytu.
Uwagi przedstawione przed Trybunałem
E. Payir, B. Akyuz i B. Ozturk oraz Komisja Wspólnot Europejskich zajmują identyczne stanowiska. Ich zdaniem obywatele tureccy, tacy jak ci, których dotyczą postępowania w sprawach zawisłych przed sądem krajowym, spełniają przesłanki uznania ich za „pracownika” w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Wykonywali oni, pod kierownictwem innej osoby, konkretne i rzeczywiste zadania mające pewien walor ekonomiczny, w zamian za które otrzymywali wynagrodzenie.
Ci pracownicy tureccy byli legalnie zatrudnieni na rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego. Legalnie wjechali na terytorium tego państwa i w ten sam sposób uzyskali dostęp do rynku pracy tego państwa. W szczególności nie popełnili oni żadnego oszustwa w celu uzyskania ani w ramach wykonywania pracy, która została im powierzona. W konsekwencji ich sytuacja na rynku pracy jest stabilna i pewna.
Jeżeli ci obywatele tureccy spełniają przesłanki określone w art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, to mogą powoływać się na ten przepis w celu uzyskania odnowienia pozwolenia na pracę i korzystania ze związanego z nim prawa pobytu. Badanie powodów, dla których Zjednoczone Królestwo wydało odnośne zezwolenia na wjazd i pozwolenia na pobyt, a mianowicie zezwolenie na wjazd na czas określony młodym osobom wyłącznie w charakterze au pair lub studentów nie jest ani niezbędne, ani też istotne.
Rząd Zjednoczonego Królestwa oraz rządy niemiecki, włoski i niderlandzki twierdzą natomiast, że powody pobytu mają znaczenie. Artykuł 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 dotyczy prawa dostępu do zatrudnienia obywateli tureckich, którzy uzyskali zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego w charakterze pracowników. Wspomniane rządy twierdzą, że obywatele tureccy, tacy jak E. Payir, B. Akyuz i B. Ozturk, którzy nie wjechali do Zjednoczonego Królestwa w takim charakterze nie mogą powoływać się na ten przepis. W konsekwencji nawet jeśli działalność wykonywana przez tych obywateli mogłaby zostać zakwalifikowana jako konkretna i rzeczywista działalność o charakterze ekonomicznym, to nie wynika z tego, że zainteresowani mają status pracowników, ani że zostali legalnie zatrudnieni na rynku pracy przyjmującego ich państwa członkowskiego w rozumieniu tego przepisu.
Uznanie, że obywatele tureccy, którzy otrzymali zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego w charakterze osób zatrudnionych jako au pair lub studentów mogą powoływać się na przepisy art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 miałoby zdaniem tych rządów poważne konsekwencje. Po pierwsze, wynikałoby z tego, że państwa członkowskie nie mogłyby swobodnie określać warunków wjazdu obywateli tureckich na swoje terytorium. Następnie stworzona zostałaby zachęta do obchodzenia uregulowań prawa krajowego, ponieważ zainteresowane osoby miałyby interes w zaprezentowaniu się jako studenci bądź osoby zatrudnione w charakterze au pair w celu zintegrowania się z rynkiem pracy państwa członkowskiego, na którego terytorium się znaleźli. W końcu, państwa członkowskie byłyby zmuszone do ograniczenia swojej polityki zezwalania na wjazd studentom i osobom zatrudnionym w charakterze au pair, mającym obywatelstwo tureckie, ze szkodą dla tych dwóch grup zainteresowanych.
Rządy niemiecki i niderlandzki twierdzą, że zrównanie sytuacji studenta lub osoby zatrudnionej w charakterze au pair, wykonujących pracę w niepełnym wymiarze z sytuacją normalnego pracownika jest sprzeczne ze stanowiskiem zajętym przez prawodawcę wspólnotowego w dyrektywie Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie (
Dz.U. L 375, s. 12
). Ich zdaniem dyrektywa ta wyraźnie rozróżnia pracownika i studenta.
Odpowiedź Trybunału
W celu udzielenia odpowiedzi na pytania, które zostały przeformułowane w pkt 20 niniejszego wyroku należy przywołać trzy przesłanki określone w art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80.
Pierwsza z tych przesłanek dotyczy posiadania statusu pracownika. Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że za „pracownika” należy uznać każdego obywatela tureckiego, który wykonuje konkretne i rzeczywiste zajęcie, z wyłączeniem działalności, której zakres jest na tyle ograniczony, że jest ona całkowicie marginalna i dodatkowa. Cechą charakterystyczną stosunku pracy jest zgodnie z orzecznictwem Trybunału okoliczność, że dana osoba wykonuje przez pewien okres na rzecz innej osoby i pod jej kierownictwem pracę, w zamian za którą otrzymuje wynagrodzenie (zob. ww. wyrok w sprawie Birden, pkt 25 i cytowane orzecznictwo).
Druga z ustanowionych przesłanek dotyczy zatrudnienia na legalnym rynku pracy. Trybunał orzekł, że pojęcie to należy odnosić do wszystkich pracowników, którzy zastosowali się do prawnych uregulowań przyjmującego państwa członkowskiego i którzy w związku z tym mają prawo wykonywać działalność zawodową w tym państwie (zob. ww. wyrok w sprawie Birden, pkt 51).
Jako trzecią przesłankę art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 ustanawia wymóg legalnego zatrudnienia, mianowicie stabilnej i pewnej sytuacji na rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego i z tego tytułu istnienia niekwestionowanego prawa pobytu (zob. wyrok z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie
C-188/00 Kurz, Rec. s. I-10691
, pkt 48).
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym zadania wykonywane przez E. Payir, B. Akyuza i B. Ozturka stanowiły konkretną i rzeczywistą działalność ekonomiczną. Z akt sprawy wynika, że pracowali oni pod kierownictwem pracodawcy i że w zamian za swoje świadczenia otrzymywali wynagrodzenie. E. Payir pracowała w wymiarze 15–25 godzin tygodniowo, B. Akyuz i B. Ozturk pracowali maksymalnie 20 godzin tygodniowo. Kwestia, jakoby działalność zainteresowanych była wyłącznie marginalna nie została podniesiona. Zgodnie z zaprezentowanym opisem działalność zainteresowanych posiadała cechy umożliwiające, co do zasady zakwalifikowanie osób ją wykonujących jako pracowników w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80.
Jeżeli chodzi o dwie pozostałe przesłanki, sąd krajowy precyzuje, że E. Payir, B. Akyuz i B. Ozturk przestrzegali krajowych przepisów imigracyjnych i w związku z tym legalnie wjechali na terytorium Zjednoczonego Królestwa. Sąd krajowy dodaje, że zainteresowani byli zatrudnieni nie tylko zgodnie z przepisami imigracyjnymi, lecz również z przepisami prawa pracy i w szczególności, że ich zatrudnienie było zgodne z warunkami, którymi opatrzone zostało ich zezwolenie na wjazd na terytorium krajowe. Ustalono, że zainteresowani korzystali z niekwestionowanego prawa pobytu.
W konsekwencji cechy zatrudnienia podjętego przez trzech obywateli tureckich, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym, tak jak zostały one przedstawione przez sąd krajowy, spełniają również dwie pozostałe przesłanki określone w art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, mianowicie wymóg legalnego zatrudnienia i wymóg zatrudnienia na legalnym rynku pracy.
Powstaje jednakże pytanie, czy posiadanie statusu osoby zatrudnionej w charakterze au pair lub studenta przez obywateli tureckich, gdy wykonywana przez nich działalność spełnia poza tym trzy przesłanki określone w art. 6 ust. 1, pozbawia ich statusu pracownika i uniemożliwia im legalne zatrudnienie na rynku pracy państwa członkowskiego w rozumieniu tego przepisu.
W tym kontekście po pierwsze należy podkreślić, że ewentualny cel społeczny zezwolenia na wjazd wydawanego studentom bądź osobom zatrudnionym w charakterze au pair, jak również przyznanego im pozwolenia na pracę niczego — samo w sobie — nie zmienia w kwestii legalności działalności wykonywanej przez zainteresowanych i w konsekwencji nie uniemożliwia im „legalnego zatrudnienia na rynku pracy” przyjmującego państwa członkowskiego. W pkt 51 ww. wyroku w sprawie Birden Trybunał orzekł, że konceptu „legalnego zatrudnienia na rynku pracy” nie należy rozumieć jako opisującego ogólny rynek pracy, w odróżnieniu do szczególnego rynku pracy, służącego specjalnemu celowi społecznemu i wspieranemu przez władzę publiczną.
Następnie należy przypomnieć, że decyzja nr 1/80 nie wkracza w zakres kompetencji państw członkowskich do uregulowania tak wjazdu obywateli tureckich na ich terytorium, jak i warunków podjęcia przez nich pierwszego zatrudnienia, lecz reguluje jedynie w swoim art. 6 ust. 1 sytuację obywateli tureckich już legalnie zintegrowanych z rynkiem pracy przyjmującego państwa członkowskiego (wyrok z dnia 30 września 1997 r. w sprawie
C-98/96 Ertanir, Rec. s. I-5179
, pkt 23).
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem celem art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 jest stopniowa poprawa sytuacji pracowników tureckich w przyjmującym państwie członkowskim (zob. w szczególności wyrok z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie
C-230/03 Sedef, Zb.Orz. s. I-157
, pkt 34).
Przepis ten dotyczy obywateli tureckich mających status pracownika w przyjmującym państwie członkowskim, nie wymagając jednak, aby wjechali oni na terytorium Wspólnoty w charakterze pracowników. Dopuszczalne jest uzyskanie przez nich tego statusu dopiero po wjeździe. W sprawie, która doprowadziła do wydania ww. wyroku w sprawie Birden, M. Birden, który uzyskał zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego był przed podjęciem pracy najemnej w tym państwie najpierw bezrobotny. W sprawie, która doprowadziła do wydania wyroku w sprawie Kurz, obywatel turecki uzyskał zezwolenie na wjazd na terytorium Wspólnoty w wieku lat 15 nie jako pracownik, lecz w celu odbycia nauki zawodu hydraulika.
Po upływie pierwszego roku zatrudnienia obywatel turecki może, jeśli spełnia warunki określone w art. 6 ust. 1 tiret pierwsze decyzji nr 1/80, ubiegać się o odnowienie swojego pozwolenia na pracę u tego samego pracodawcy i związanego z nim prawa pobytu.
Na potrzeby oceny, czy obywatele tureccy spełniają te warunki nie jest brany pod uwagę cel, dla którego zainteresowani uzyskali zezwolenie na wjazd na terytorium danego państwa członkowskiego. Trybunał orzekł już wcześniej, że art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 nie uzależnia uznania praw, które przyznaje pracownikom tureckim, od spełnienia żadnego warunku związanego z powodem, dla którego prawo wjazdu, prawo do podjęcia zatrudnienia i prawo pobytu zostały im pierwotnie przyznane (zob. wyrok z dnia 30 września 1997 r. w sprawie
C-36/96 Günaydin, Rec. s. I-5143
, pkt 51 i 52 oraz cytowane orzecznictwo). Trybunał orzekł również, że wyrażona przez obywatela tureckiego intencja powrotu do państwa swojego pochodzenia po spędzeniu kilku lat w przyjmującym państwie członkowskim nie uniemożliwia mu powoływania się na prawa przyznawane przez art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby obywatele ci zamierzali oszukać właściwe organy, deklarując nieprawdziwą intencję powrotu do państwa pochodzenia wyłącznie w tym celu, aby spowodować niesłuszne wydanie im przez te organy stosownych zezwoleń (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Günaydin, pkt 54 i 60).
Jak wynika z ww. wyroku w sprawie Günaydin, okoliczność, że obywatel turecki uzyskał zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego w celu odbycia studiów i że jego pozwolenie na pobyt było pierwotnie wydane pod warunkiem niepodejmowania działalności zarobkowej nie uniemożliwia powoływania się przez zainteresowanego na przepisy art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, o ile później uzyskał on legalnie zatrudnienie w charakterze pracownika najemnego i pracował przynajmniej przez okres jednego roku u tego samego pracodawcy.
Ewentualne ograniczenie czasu trwania umowy o pracę również nie stanowiłoby przeszkody w stosowaniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. Trybunał orzekł, że jeżeli tymczasowy charakter nadany stosunkowi pracy byłby wystarczający dla podważenia legalności zatrudnienia, które zainteresowany legalnie podjął, państwa członkowskie miałyby możliwość niesłusznego pozbawienia tureckich pracowników migrujących, którym zezwoliły na wjazd na swoje terytorium i którzy wykonywali legalną działalność o charakterze ekonomicznym nieprzerwanie przez okres jednego roku u tego samego pracodawcy możliwości korzystania z praw, które mogą oni wywodzić bezpośrednio z tego art. 6 ust. 1 (zob. ww. wyrok w sprawie Birden, pkt 64).
W celu ustalenia, czy obywatel turecki, który legalnie wjechał na terytorium państwa członkowskiego, może, po przepracowaniu roku w tym państwie, powoływać się na prawa przyznawane przez art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, należy zweryfikować, czy zainteresowany spełnia obiektywne przesłanki określone w tym przepisie, przy czym nie jest konieczne branie pod uwagę ani powodów, dla których prawo wjazdu na to terytorium zostało mu pierwotnie przyznane, ani ewentualnych ograniczeń czasowych w podejmowaniu pracy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem władze krajowe nie mają możliwości poddania warunkom lub ograniczenia stosowania tych praw, pod rygorem naruszenia skuteczności (effet utile) wspomnianej decyzji (zob. ww. wyrok w sprawie Günaydin, pkt 37–40 i 50; ww. wyrok w sprawie Birden, pkt 19; ww. wyrok w sprawie Kurz, pkt 26; wyrok z dnia 21 października 2003 r. w sprawach połączonych
C-317/01 i C-369/01 Abatay i in., Rec. s. I-12301
, pkt 78 i ww. wyrok w sprawie Sedef, pkt 34).
W konsekwencji w sprawach takich jak te, których dotyczą postępowania przed sądem krajowym, powody dla których odnośnym obywatelom tureckim zezwolono na wjazd, mianowicie wykonywanie działalności osoby zatrudnionej w charakterze au pair lub odbywanie studiów, nie uniemożliwiają same w sobie powoływania się przez zainteresowanych na przepisy art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. To samo dotyczy deklaracji intencji, których zażądano od tych obywateli, zgodnie z którymi nie zamierzają oni pozostać w przyjmującym państwie członkowskim dłużej aniżeli dwa lata lub że zamierzają je opuścić po zakończeniu studiów, oraz ograniczeń czasowych ich pozwolenia na pobyt.
Gdy przesłanki określone w pkt 27–30 niniejszego wyroku są spełnione i w szczególności gdy zweryfikowany został rzeczywisty charakter pracy wykonywanej przez odnośnych obywateli tureckich, to okoliczność, że osoby te wjechały na terytorium krajowe w charakterze studentów w celu odbycia studiów, bądź w charakterze osoby zatrudnionej jako au pair w celu udoskonalenia znajomości języka przyjmującego państwa członkowskiego nie ma znaczenia. Jeżeli obywatelom tureckim uda się, ze względu na ich przymioty, spełnić warunki określone w tiret trzecim art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, to nie zostaną oni pozbawieni możliwości korzystania z praw, które przepis ten przyznaje im sukcesywnie, stosownie do okresu wykonywania przez nich działalności zarobkowej (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Günaydin, pkt 37).
W tych okolicznościach argument powołany przez państwa członkowskie, które przedstawiły swoje uwagi, jakoby student lub osoba zatrudniona w charakterze au pair mogli obchodzić uregulowania przyjmującego państwa członkowskiego w celu stopniowego uzyskania prawa ograniczonego dostępu do rynku pracy tego państwa, nie może zostać uwzględniony. Otóż obejście tych przepisów nie ma miejsca, jeżeli zainteresowani jedynie wykonują prawo wyraźnie przewidziane w decyzji nr 1/80. Inaczej byłoby tylko wtedy, gdyby obywatele ci oszukańczo uzyskali prawo wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, symulując nieprawdziwą intencję podjęcia studiów lub podjęcia zatrudnienia w charakterze au pair. W sytuacji natomiast gdy ich rzeczywiste intencje zostały potwierdzone efektywnym podjęciem studiów lub zatrudnieniem w charakterze au pair, gdy zostaną oni legalnie zatrudnieni w przyjmującym państwie członkowskim i spełnią przesłanki określone w art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80, to zainteresowani mogą powoływać się na pełnię praw, które przepis ten im przyznaje.
W końcu rządy niemiecki i niderlandzki odwołują się do dyrektywy 2004/114. Z systematyki tej dyrektywy wywodzą one, że prawodawca wspólnotowy pragnął umożliwić studentom podejmowanie zatrudnienia w pewnym wymiarze, nie traktując ich jednak jako pracowników najemnych i w konsekwencji nie umożliwiając im w ten sposób dostępu do rynku pracy przyjmującego państwa członkowskiego.
Dyrektywa ta jest jednak w sprawie niniejszej bez znaczenia. Zgodnie z jej art. 4 ust. 1 lit. a) dyrektywa ta pozostaje bez uszczerbku dla korzystniejszych przepisów dwustronnych lub wielostronnych umów między Wspólnotą lub Wspólnotą i jej państwami członkowskimi a jednym lub kilkoma państwami trzecimi. W konsekwencji, jak podnosi rzecznik generalna w pkt 57 swojej opinii, dyrektywa ta nie może uzasadnić restrykcyjnej lektury art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 i nie umożliwia wykładni tego przepisu.
Na przedłożone pytanie należy zatem odpowiedzieć, iż okoliczność, że obywatel turecki uzyskał zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego w charakterze osoby zatrudnionej jako au pair bądź studenta nie pozbawia go statusu „pracownika” i nie uniemożliwia mu „legalnego zatrudnienia na rynku pracy” tego państwa członkowskiego w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80. W konsekwencji okoliczność ta nie uniemożliwia mu powoływania się na ten przepis w celu uzyskania odnowienia pozwolenia na pracę i skorzystania ze związanego z nim prawa pobytu.
W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

Okoliczność, że obywatel turecki uzyskał zezwolenie na wjazd na terytorium państwa członkowskiego w charakterze osoby zatrudnionej jako au pair bądź studenta nie pozbawia go statusu „pracownika” i nie uniemożliwia mu „legalnego zatrudnienia na rynku pracy” tego państwa członkowskiego w rozumieniu art. 6 ust. 1 decyzji nr 1/80 Rady Stowarzyszenia z dnia 19 września 1980 r. w sprawie rozwoju stowarzyszenia. W konsekwencji okoliczność ta nie uniemożliwia mu powoływania się na ten przepis w celu uzyskania odnowienia pozwolenia na pracę i skorzystania ze związanego z nim prawa pobytu.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.