CELEX: 62003CJ0061
Nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu
Trattat KEEA
Kamp ta' applikazzjoni
Installazzjonijiet militari
Protezzjoni tas-saħħa
Żmantellament ta' reattur nukleari
Rimi ta' skart radjoattiv

1       Permezz tar-rikors tagħha, l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej qiegħda titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li,
billi ma pprovdiex informazzjoni ġenerali fir-rigward ta' pjan ta' rimi ta' skart radjoattiv marbut ma' l-iżmantellament tar-reattur
Jason, li jinsab fir-Royal Navy College ta' Greenwich, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq naqas mill-obbligi
li huwa għandu skond l-Artikolu 37 EA.

Il-kuntest ġuridiku
2       Mill-preambolu tat-Trattat KEEA jirriżulta li l-firmatarji tiegħu kienu "[k]onxji li l-enerġija nukleari tikkostitwixxi riżorsa
essenzjali biex tkun assigurata l-espansjoni […] ta’ produzzjoni u biex jitwettaq ix-xogħol tal-paċi", "[r]iżoluti li joħolqu
l-kondizzjonijiet meħtieġa għall-iżvilupp ta’ industrija nukleari b’saħħitha li tkun tista' tipprovdi fornimenti estensivi
ta’ enerġija […] u li addizzjonalment ikollhom ħafna applikazzjonijiet oħra li jikkontribwixxu għall-benessri tal-popli tagħhom"
kif ukoll "[m]ixtieqa […]li jikkooperaw ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali li huma nkarigati bl-iżvilupp paċifiku tal-enerġija
atomika".
3       Skond l-Artikolu 1 EA, il-Komunità Ewropea ta' l-Enerġija Atomika (Euratom) għandha l-inkarigu li "tikkontribwixxi ħalli jogħla
l-livell ta' l-għixien fl-Istati Membri u għall-iżvilupp ta' l-iskambju kummerċjali ma' pajjiżi oħra bil-ħolqien ta’ kondizzjonijiet
meħtieġa għall-istabbiliment ta’ malajr u t-tkabbir ta’ l-industriji nukleari".
4       L-Artikolu 2 EA jipprovdi li:
"Sabiex  twettaq il-kompiti tagħha, il-Komunità għandha, bi qbil mad-disposizzjonijiet stabbiliti f’dan it-Trattat:
a)      tiżviluppa r-riċerka u tassigura  it-tixrid tat-tagħrif tekniku,
b)      tistabilixxi, u tassigura l-applikazzjoni ta’ normi uniformi ta’ sigurtà biex tħares is-saħħa tal-ħaddiem u l-pubbliku in
ġenerali,
c)      tiffaċilita l-investiment u tassigura, partikolarment billi tinkoraġixxi l-impriża kummerċjali, il-kostruzzjoni ta’ faċilitajiet
bażiċi meħtieġa għall-iżvilupp ta' l-enerġija nukleari fil-Komunità,
d)      tassigura d-distribuzzjoni regolari u ġusta ta’ karburanti nukleari lill-utenti kollha fil-Komunità,
e)      tiggarantixxi, b’miżuri xierqa ta’ kontroll, li l-materjali nukleari ma jkunux żvijati għall-iskopijiet diversi minn dawk
li għalihom ikunu intenzjonati,
f)      teżerċita d-drittijiet ta' proprjetà mogħtija lilha f’dak li għandu x’jaqsam ma’ materjali fissili [speċjali],
g)      tassigura swieq estensivi u aċċess għall-aħjar me[zz]i tekniċi bil-ħolqien ta’ suq komuni għal materjali u apparati speċjalizzati,
bil-moviment  liberu ta’ kapital għall-investiment nukleari, u għall- libertà ta’ l-impjieg għal speċjalisti fil-Komunità,
h)      tistabilixxi ma’ pajjiżi oħra u ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali kull kuntatt li aktarx li jinkoraġġixxi l-progress
fl-użu paċifiku ta’ l-enerġija nukleari."
5       It-Titolu II tat-Trattat, intitolat "Dispożizzjonijiet maħsuba biex [jinkoraġġixxu l-progress] fil-qasam ta' l-energija nukleari"
jinkludi, b'mod partikolari, il-Kapitolu 3 intitolat "Protezzjoni tas-saħħa", li huwa magħmul mill-Artikoli 30 EA sa 39 EA.
6       L-Artikoli 30 EA u 31 EA jipprovdu li fil-Komunità għandhom jiġu stabbiliti normi bażiċi għall-protezzjoni tas-saħħa tal-pubbliku
ġenerali u tal-ħaddiema kontra l-perikoli li jinħolqu minn radjazzjoni  jonizzanti.  L-Artikolu 30 EA jagħti definizzjoni
ta' x'inhuma normi bażiċi. L-Artikolu 31 EA jiddeskrivi l-proċedura applikabbli għall-elaborazzjoni u l-adozzjoni ta' dawn
in-normi.
7       Skond l-Artikolu 34 EA li:
"Kull Stat Membru li fit-territorju tiegħu jinżammu esperimenti ta’ natura partikolarment perikoluża għandu jieħu prekawzjonijiet
addizzjonali dwar [il-protezzjoni tas]-saħħa u fir-rigward tagħhom għandu l-ewwel jieħu l-opinjoni tal-Kummissjoni.
Meta dawn l-esperimenti aktarx li jaffettwaw it-territorji ta' Stati Membri oħra, tkun meħtieġa l-opinjoni konsenzjenti tal-Kummissjoni."
8       L-Artikolu 37 EA jipprovdi:
"Kull Stat Membru għandu jissottometti lill-Kummissjoni informazzjoni ġenerali suffiċjenti dwar kull pjan għar-rimi u l-iskart
[radjoattiv, ikun ta' liema forma jkun], biex iqiegħed lill-Kummissjoni fil-pożizzjoni li tistabilixxi jekk l-implementazzjoni
ta’ dak il-pjan tkunx aktarx tinvolvi l-kontaminazzjoni radjoattiva ta' l-ilma, tal-ħamrija jew ta' l-atmosfera ta’ xi Stat
Membru ieħor.
Il-Kummissjoni, wara li tikkonsulta l-grupp ta’ esperti li hemm referenza għalihom fl-Artikolu 31, għandha tagħti l-opinjoni
dwar il-pjan fit-terminu ta' sitt xhur"
9       It-tieni inċiż ta' l-Artikolu 124 jipprovdi li:
"Bil-għan li tassigura l-funzjonament u l-iżvilupp tal-Komunita’, il-Kummissjoni għandha
[…]
–       tifformula rakkomandazzjonijiet jew opinjonijiet dwar kwistjonijiet trattati f’dan it-Trattat, f’każijiet fejn dan huwa preskritt
espliċitament jew fejn il-Kummissjoni tikkunsidra meħtieġ."
10     Sabiex tippermetti evalwazzjoni koerenti tal-pjanijiet ta' rimi ta' skart radjoattiv kif previsti mill-Artikolu 37 EA, il-Kummissjoni
kkunsidrat li kien meħtieġ li tippreċiża t-tipi ta' attivitajiet li jistgħu jwasslu għal rimi u, għad-diversi tipi ta' attivitajiet,
l-informazzjoni li għandha tiġi pprovduta bħala informazzjoni ġenerali.  Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 91/4/Euratom,
tas-7 ta' Diċembru 1990, dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 37 tat-Trattat Euratom (ĠU 1991, L 6, p. 16), issodisfat dan
il-għan u baqgħet fis-seħħ mis-7 ta' Diċembru 1990 sal-5 ta' Diċembru 1999.  B'effett mis-6 ta' Diċembru 1999, din ġiet issostitwita
bir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 1999/829/Euratom, tas-6 ta' Diċembru 1999, dwar l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 37 tat-Trattat
Euratom (ĠU L 324, p. 23).

Il-fatti li wasslu għall-kawża
11     Ir-reattur Jason, li r-rendiment termiku massimu tiegħu kien ta' 10 kW, intuża mill-Ministeru tad-Difiża tar-Renju Unit fir-Rojal
Navy College ta' Greenwich mill-1962 sal-1996.  Huwa kien iservi għat-taħriġ tal-persunal u għal attivitajiet ta' riċerka
in sostenn tal-programm ta' propulsjoni nukleari implementat mill-Gvern tar-Renju Unit għas-sottomarini nukleari tar-Royal
Navy.
12     L-inkartament li ġie ppreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jippreċiżax id-data meta seħħ l-iżmantellament tar-reattur Jason.
Madankollu, mill-imsemmi inkartament jirriżulta li dan l-iżmantellament seħħ wara li ġiet indirizzata talba għal dan il-għan
lill-Environment Agency for England & Wales (aġenzija għall-ambjent ta' l-Ingilterra u ta' Wales) u din ta' l-aħħar ħadet
deċiżjoni f'dan ir-rigward.
13     Fl-1998, il-Kummissjoni ġiet infurmata li r-reattur Jason kellu jiġi magħluq u żmantellat.  L-inkartament ma jippreċiżax liema
hija s-sors ta' din l-informazzjoni u lanqas ma jippermetti li jiġi stabbilit jekk l-iżmantellament kienx diġà seħħ fid-data
meta l-Kummissjoni kienet ġiet infurmata b'dan.
14     Permezz ta' ittra tat-8 ta' Jannar 1999, il-Kummissjoni talbet lir-Renju Unit tal-Gran Brittanja sabiex jipprovdilha informazzjoni
dettaljata dwar it-tneħħija tar-reattur Jason mis-servizz.  Mir-risposta li l-awtoritajiet kompetenti ta' dan l-Istat Membru
ipprovdew għal din it-talba fil- 5 ta' Marzu 1999, jirrizulta li l-Environment Agency for England & Wales kienet diġà, qabel
din l-aħħar data, ħarġet awtorizzazzjoni riveduta għar-rimi ta' skart radjoattiv li joriġina mill-iżmantellament ta' dan ir-reattur.

Il-proċedura prekontenzjuża
15     Fit-30 ta' Jannar 2001, il-Kummissjoni bagħtet ittra ta' intimazzjoni lir-Renju Unit fejn kienu esposti l-argumenti li kienu
jiġġustifikaw il-pożizzjoni tagħha li dan l-Istat Membru, peress li naqas milli jipprovdilha l-informazzjoni ġenerali li tirrigwarda
pjan ta' rimi ta' skart radjoattiv li jkun ġej mill-iżmantellament tar-reattur Jason,  kien naqas mill-obbligi li huwa għandu
skond l-Artikolu 37 EA.
16     L-awtoritajiet tar-Renju Unit irrispondew għall-din l-ittra ta' intimazzjoni permezz ta' ittra tat-30 ta' Marzu 2001, li kienet
tispjega r-raġunijiet li għalihom huma kienu jqisu li l-Artikolu 37 EA ma japplikax għall-installazzjonijiet militari u li
kienet issostni li l-imsemmi Stat Membru ma kellu l-ebda obbligu li jipprovdi lill-Kummissjoni informazzjoni dwar l-iżmantellament
tar-reattur Jason.
17     Fl-opinjoni motivata indirizzata lir-Renju Unit fil-21 ta' Diċembru, il-Kummissjoni, min-naħa, ikkonfermat il-pożizzjoni li
hija kienet esponiet fl-ittra ta' intimazzjoni tagħha u, min-naħa l-oħra, talbet lil dan l-Istat Membru sabiex jippreżenta
l-osservazzjonijiet tiegħu f'terminu ta' xahrejn li bdew jiddekorru b'effett min-notifika ta' l-imsemmija opinjoni.  L-imsemmija
awtoritajiet ikkonfermaw ukoll il-pożizzjoni tagħhom permezz tar-risposta tagħhom għal din l-opinjoni motivata ta' l-20 ta'
Frar 2002.
18     F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq dan ir-rikors.

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
19     Permezz tad-digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta' Awwissu 2003, ir-Repubblika Franċiża ġiet ammessa tintervjeni
in sostenn tat-talbiet tar-Renju Unit.
20     Il-Kummissjoni titlob sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja:
–       tiddikjara li, peress li ma pprovdiex l-informazzjoni ġenerali fir-rigward tal-pjan ta' rimi ta' l-iskart radjoattiv marbut
ma' l-iżmantellament tar-reattur Jason, ir-Renju Unit naqas mill-obbligi li huwa għandu skond l-Artikolu 37 EA, u
–       tikkundanna lir-Renju Unit ibati l-ispejjeż.
21     Ir-Renju Unit u r-Repubblika Franċiża jitolbu sabiex ir-rikors tal-Kummissjoni jiġi miċħud u sabiex din ta' l-aħħar tiġi kkundannata
tbati l-ispejjeż.

Fuq ir-rikors
22     Il-Kummissjoni ssostni li l-Artikolu 37 EA japplika kemm għar-rimi ta' skart radjoattiv li jkun ġej minn installazzjonijiet
ċivili kif ukoll għal dak li jkun ġej minn installazzjonijiet militari.  Hija essenzjalment issostni li din id-dispożizzjoni
hija intiża sabiex tipprevjeni kull riskju ta' kontaminazzjoni radjoattiva ta' Stat Membru ieħor u li, peress li l-protezzjoni
tal-pubbliku ġenerali kontra l-perikoli li jirriżultaw mir-radjazzjonijiet jonizzanti hija għan indiviżibbli, id-dispożizzjoni
għandha tkopri s-sorsi kollha ta' perikolu, fosthom dawk li jkunu ġejjin mill-iżmantellament ta' installazzjonijiet militari
bħalma huwa r-reattur Jason.
23     Ir-Renju Unit, sostnut mir-Repubblika Franċiża, iwieġeb li l-Artikolu 37 EA ma jistax japplika għar-rimi ta' skart radjoattiv
li jkun ġej minn installazzjonijiet militari peress li t-Trattat innifsu jkopri biss l-użu ċivili ta' l-enerġija nukleari
u li d-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu ta' dan ta' l-aħħar dwar il-protezzjoni tas-saħħa ma jistgħux ikollhom kamp ta' applikazzjoni
aktar wiesa' minn dak tad-dispożizzjonijiet li jinsabu f'Kapitoli oħra ta' dan l-istess Trattat.
24     F'dan il-kuntest, għandu jiġi osservat li, għalkemm il-Kummissjoni, sabiex issostni r-rikors tagħha, kienet invokat argumenti
bbażati fuq l-għanijiet speċifiċi ta' l-Artikolu 37 EA u tad-dispożizzjonijiet l-oħra tall-Kapitolu 3 tat-Titolu II tat-Trattat
dwar il-protezzjoni tas-saħħa, hija ma ppreċiżatx li għad-dispożizzjonijiet ta' dan il-Kapitolu jista' jiġi applikat kamp
ta' applikazzjoni differenti minn dak tat-Trattat kollu.  Il-Kummissjoni, bil-kontra ta' dan, sostniet li l-interpretazzjoni
tagħha ta' l-Artikolu 37 EA, l-unika dispożizzjoni li tagħha qiegħed jiġi allegat il-ksur f'dan ir-rikors, hija sostnuta,
b'mod partikolari, mill-fatt li l-imsemmi Trattat ma fih l-ebda dispożizzjoni espliċita li, b'mod ġenerali, teskludi l-attivitajiet
militari mill-kamp ta' applikazzjoni tiegħu.
25     Għalhekk il-Qorti tal-Ġustizzja għandha preliminarjament teżamina l-fondatezza ta' l-interpretazzjoni li tikkostitwixxi l-bażi
tar-rikors tal-Kummissjoni u li tgħid li l-użi militari ta' l-enerġija nukleari jistgħu jaqgħu fil-kamp ta' applikazzjoni
tat-Trattat, bl-eċċezzjoni ta' xi dispożizzjonijiet espliċiti li jipprovdu għal eċċezzjonijiet ta' natura limitata.
26     F'dan ir-rigward, il-firmatarji tat-Trattat, billi, fil-preambolu tiegħu, jirreferu għat-tisħiħ fit-twettiq tax-xogħol tal-paċi,
għall-applikazzjonijiet ta' l-industrija nukleari li jikkontribwixxu għall-benessri tal-popli tagħhom kif ukoll għall-iżvilupp
paċifiku tal-enerġija atomika, kellhom l-intenzjoni li jenfasizzaw in-natura mhux militari ta' dan it-Trattat u l-importanza
ewlenija mogħtija lill-għan intiż li jiffavorixxi l-użu ta' l-enerġija nukleari għal finijiet paċifiċi.
27     L-Artikoli 1 EA u 2 EA, li jiddefinixxu, rispettivament, il-missjoni u l-kompiti fdati lill-Kummissjoni, jikkonfermaw li l-għanijiet
tat-Trattat huma essenzjalment ta' natura ċivili u kummerċjali.
28     Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, fin-nuqqas ta' dispożizzjoni espliċita li teskludi l-attivitajiet relatati mad-difiża
mill-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat, huwa neċessarju li ssir referenza għal elementi oħra sabiex jiġi ddeterminat jekk
dan jistax jirregola wkoll, minn ta' l-anqas f'ċerti oqsma, l-użu ta' l-enerġija nukleari għal finijiet militari.
29     L-elementi ta' interpretazzjoni li għandhom jiġu kkunsidrati la jistgħu jillimitaw rwieħhom għall-kuntest storiku ta' l-elaborazzjoni
tat-Trattat u lanqas għall-kontenut tad-dikjarazzjonijiet unilaterali magħmulin mir-rappreżentanti ta' uħud mill-Istati li
ħadu sehem fin-negozjati li wasslu għall-iffirmar ta' dan it-Trattat.  Kif josserva l-Avukat Ġenerali fil-punti 80 u 81 tal-konklużjonijiet
tiegħu, huwa minnu li, kemm minn dan il-kuntest kif ukoll minn ċerti dikjarazzjonijiet imsemmija fix-xogħolijiet ta' tħejjija
ta' l-imsemmi Trattat, jirriżulta li l-eventwali applikazzjoni ta' dan ta' l-aħħar għall-użi militari ta' l-enerġija nukleari
ġiet ikkunsidrata u dibattuta mir-rappreżentanti ta' l-Istati li ħadu sehem fl-imsemmija negozjati.  Madankollu, jirriżulta
wkoll li dawn ir-rappreżentanti kellhom opinjonijiet differenti fuq il-kwistjoni u li ddeċidew li jħalluha sospiża.  Konsegwentement,
l-indikazzjonijiet ipprovduti minn dawn l-elementi mhumiex biżżejjed sabiex ikun jista' jiġi affermat li l-awturi tat-Trattat
kellhom l-intenzjoni li d-dispożizzjonijiet tiegħu jkunu applikabbli għall-installazzjonijiet u għall-applikazzjonijiet militari
ta' l-enerġija nukleari.
30     Skond ir-Renju Unit u r-Repubblika Franċiża, l-oġġezzjoni prinċipali għat-teżi li t-Trattat KEEA jista' jkun japplika wkoll
għall-użi militari ta' l-enerġija nukleari tinsab fil-fatt li, b'differenza mit-Trattat KE, li ġie ffirmat fl-istess ġurnata
ta' meta ġie ffirmat it-Trattat KEEA u mill-istess Stati li kkonkludew dan ta' l-aħħar, l-ewwel wieħed minn dawn it-Trattati
ma fihx dispożizzjonijiet li jidderogaw intiżi speċifikament għas-salvagwardja ta' l-interessi tad-difiża nazzjonali ta' l-Istati
Membri.  Issa, fid-dawl ta' l-importanza vitali li dawn ta' l-aħħar, bħall-Istati l-oħra kollha, jattribwixxu lis-salvagwardja
ta' dawn l-interessi, mhuwiex possibbli li dawn irrinunċjaw taċitament għall-istabbiliment ta' garanziji xierqa f'qasam daqshekk
sensittiv bħalma huwa dak ta' l-applikazzjonijiet militari ta' l-enerġija nukleari.  L-esklużjoni totali ta' l-attivitajiet
militari mill-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat KEEA tikkonstitwixxi l-unika spjegazzjoni għan-nuqqas, f'dan it-Trattat,
ta' dispożizzjonijiet ekwivalenti għal dawk ta' l-Artikoli 48(4) tat-Trattat KEE [li sar l-Artikolu 48(4) tat-Trattat KE u,
wara l-emendi, l-Artikolu 39(4) KE] u 223 KEE (li sar l-Artikolu 223 tat-Trattat KE u, wara l-emendi, l-Artikolu 296 KE).
31     Il-Kummissjoni tiċħad dan l-argument billi ssostni li l-Artikoli 24 EA sa 28 EA kif ukoll it-tielet inċiż ta' l-Artikolu 84
EA juru li, bil-kontra ta' dan, l-interessi tad-difiża ta' l-Istati Membri kienu ġew ikkunsidrati u li kienu s-suġġett ta'
dispożizzjonijiet xierqa.  L-Artikoli 24 EA sa 27 EA jikkonċernaw is-sistema ta' sigurtà [segretezza] li għaliha huwa suġġett
dak l-għarfien li t-tixrid tiegħu jista' jkun ta' ħsara għall-interessi tad-difiża ta' wieħed jew aktar mill-Istati Membri.
L-Artikolu 28 EA jipprovdi għall-obbligu li l-Komunità għandha li tagħmel tajjeb għall-ħsara li tkun ġiet ikkawżata, b'mod
partikolari, meta, minħabba l-komunikazzjoni tagħhom lill-Kummissjoni, privattivi jew mudelli ta' użu miżmuma sigrieti għal
raġunijiet ta' difiża jintużaw b'mod mhux xieraq jew isiru magħrufin minn terzi li ma jkunux awtorizzati. F'dak li jirrigwarda
t-tielet inċiż ta' l-Artikolu 84 EA, li jinsab fil-Kapitolu 7 tat-Titolu II tat-Trattat, dwar il-kontroll tas-sigurtà, dan
jeskludi minn tali kontroll l-oqsma intiżi għall-bżonnijiet tad-difiża li huma fil-proċess ta' elaborazzjoni speċjali għal
dawn il-bżonnijiet jew li, wara din l-elaborazzjoni, jiġu, konformement ma' pjan operattiv, imqegħda jew maħżuna fi stabbiliment
militari.
32     Madankollu, kif osserva r-Renju Unit matul is-seduta, l-eżistenza ta' l-imsemmija dispożizzjonijiet tat-Trattat KEEA mhux
necessarjament iwassal għall-konklużjoni li r-regoli tiegħu huma applikabbli, ħlief għal eċċezzjoni espressa, għall-użi militari
ta' l-inġenjerija nukleari.  L-eżistenza ta' dawn id-dispożizzjonijiet tista' wkoll tkun spjegata mill-fatt li l-applikazzjoni
ta' ċerti regoli stabbiliti mill-imsemmi Trattat, anke jekk dan jirrigwarda biss l-attivitajiet ċivili, xorta waħda jista'
jkollha effetti fuq attivitajiet u interessi li jaqgħu fil-qasam tad-difiża nazzjonali ta' l-Istati Membri.  Dan huwa eżattament
il-każ tar-regoli, previsti fil-Kapitolu 2 tat-Titolu II ta' l-imsemmi Trattat, li jirrigwardaw it-tixrid ta' l-għarfien,
kif ukoll ta' dawk previsti fil-Kapitolu 7 ta' l-istess Titolu, li jirrigwardaw il-kontroll tas-sigurtà.
33     Barra minn dan, għandu jiġi enfasizzat li d-dispożizzjonijiet li allegatament jidderogaw invokati mill-Kummissjoni għandhom
portata limitata.  Fil-fatt, bl-eċċezzjoni taż-żewġ kapitoli fejn jinsabu l-imsemmija dispożizzjonijiet, it-Trattat ma fihx
dispożizzjonijiet oħrajn li jieħdu in kunsiderazzjoni l-interessi u l-bżonnijiet speċifiċi marbutin ma' l-attivitajiet militari.
34     Skond ir-Renju Unit, li kieku l-imsemmi Tratta kellu japplika wkoll għall-użi militari ta' l-enerġija nukleari, kien ikun
indispensabbli li tiddaħħal dispożizzjoni ġenerali b'kontenut analogu għal dak ta' l-Artikolu 296KE.  Skond l-ewwel paragrafu
ta' dan l-Artikolu, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat KE ma jipprekludux id-dritt li kull Stat Membru għandu, minn naħa, li
ma jagħtix tagħrif li l-kxif tiegħu jkun jikkunsidrah li jmur kontra l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu u, min-naħa l-oħra,
li jieħu l-miżuri li jikkunsidra xierqa biex jipproteġi l-interessi vitali tas-sigurtà tiegħu, u li jkollhom x'jaqsmu mal-produzzjoni
jew mal-kummerċ ta' l-armi, munizzjon u materjal tal-gwerra.
35     F'dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li diversi dispożizzjonijiet tat-Trattat KEEA jagħtu lill-Kummissjoni setgħat kunsiderevoli
li jippermettulha tintervjeni attivament, permezz ta' leġiżlazzjoni jew fil-forma ta' opinjonijiet li jkun fihom deċiżjonijiet
individwali, f'diversi oqsma ta' attivitajiet li, fil-Komunità, jikkonċernaw l-użu ta' l-enerġija nukleari.  Ikun biżżejjed,
bħala eżempju, li jissemmew, minbarra d-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 3 tat-Titolu II ta' l-imsemmi Trattat, li jirrigwardaw
il-protezzjoni tas-saħħa, b'mod partikolari l-Artikoli 34 EA, 35 EA u 37 EA, id-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu 1 ta' l-istess
Titolu II, li jirrigwardaw l-iżvilupp tar-riċerka.  Il-kliem użat għal dawn id-dispożizzjonijiet bl-ebda mod ma jippreċiża
jekk l-attivitajiet hekk irregolati humiex esklużivament ċivili.
36     Madankollu, huwa evidenti li l-applikazzjoni ta' tali dispożizzjonijiet għall-istallazzjonijiet, għall-programmi ta' riċerka
u għall-attivitajiet militari l-oħra tista' tkun ta' natura tali li tikkomprometti l-interessi vitali tad-difiża nazzjonali
ta' l-Istati Membri.  Konsegwentement, kif ġustament sostnew ir-Renju Unit u r-Repubblika Franċiża, in-nuqqas, f'dan it-Trattat,
ta' kull deroga li tistabbilixxi regoli dettaljati li jgħidu li l-Istati Membri huma awtorizzati jinvokaw u jipproteġu dawn
l-interessi vitali, jippermetti li jiġi konkluż li l-attivitajiet li jaqgħu taħt il-qasam militari ma jaqgħux fil-kamp ta'
applikazzjoni ta' dan it-Trattat.
37     Madankollu, għandu jiġi osservat li, matul is-seduta, il-Kummissjoni xorta waħda sostniet li, skond l-interpretazzjoni li
din ta' l-aħħar tagħti lill-Artikolu 37 EA, l-Istati Membri ma huma obbligati li jipprovdulha l-ebda informazzjoni dwar l-attivitajiet
militari tagħhom.  L-informazzjoni ġenerali msemmija f'din id-dispożizzjoni, li l-komunikazzjoni tagħha hija rikjesta mill-Kummissjoni,
tikkonċerna biss l-ekwipaġġament jew l-installazzjonijiet li ma jkunx għadhom is-suġġett ta' użu militari u li, għal din ir-raġuni,
l-Istat Membru kkonċernat ikun ikkwalifikhom bħala "skart".  Barra minn dan, skond din l-interpretazzjoni, huwa kull Stat
Membru li għandu jiddeċiedi kemm id-data minn meta sors ta' skart radjoattiv għandu jiġi kkunsidrat bħala skart kif ukoll
dwar il-kontenut konkret ta' l-informazzjoni ġenerali li, mingħajr ma tkun ta' ħsara għall-interessi tad-difiża nazzjonali
ta' l-Istat Membru kkonċernat, għandha tiġi kkomunikata lill-Kummissjoni sabiex din ta' l-aħħar tkun tista' tissodisfa l-missjoni
li hija fdata lilha mill-Artikolu 37 EA.
38     Skond ir-Renju Unit, anke jekk il-Kummissjoni, permezz ta' l-interpretazzjoni mitigata tagħha ta' l-Artikolu 37 EA esposta
matul il-proċedura orali, issa kienet lesta li teżiġi biss mill-Istati Membri informazzjoni aktar limitata minn dik imsemmija
fir-Rakkomandazzjoni 1999/829 tagħha, ir-rikors xorta waħda jibqa' mhux fondat.  Huwa, fil-fatt, iqis li, permezz ta' l-interpretazzjoni
l-ġdida tagħha ta' l-Artikolu 37 EA, il-Kummissjoni qiegħda tipprova ssib f'dan l-Artikolu garanziji li mhumiex previsti fih,
preċiżament minħabba l-fatt li l-attivitajiet militari kienu minn dejjem esklużi mill-kamp ta' applikazzjoni tat-Trattat.
Barra minn dan, din l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 37 EA tikkontradiċi dik mogħtija mill-Kummissjoni lid-dispożizzjonijiet
l-oħra tal-Kapitolu tat-Trattat li jirrigwardaw il-protezzjoni tas-saħħa.  Huwa jfakkar li, skond il-Kummissjoni, l-Artikolu
34 EA, li jirrigwarda esperimenti ta' natura partikolarment perikoluża, japplika wkoll għat-testijiet ta' armi nukleari.
39     Għandu jiġi osservat li, kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza tagħha tat-22 ta' Settembru 1988, Land de
Sarre
et
(187/87, Ġabra p. 5013), l-Artikolu 37 EA għandu jiġi interpretat fis-sens li l-informazzjoni ġenerali li tirrigwarda pjan
ta' rimi ta' skart radjoattiv għandha tiġu pprovduta lill-Kummissjoni qabel ma dan ir-rimi jiġi awtorizzat mill-awtoritajiet
kompetenti ta' l-Istat Membru kkonċernat.  Il-Qorti tal-Ġustizzja fil-fatt iddeċidiet li, sabiex ikun imħares l-effett ta'
din id-dispożizzjoni, li l-għan tagħha huwa l-prevenzjoni tal-kontaminazzjoni radjoattiva, u fid-dawl ta' l-importanza kbira
tal-linji gwida li l-Kummissjoni tista' tagħti lill-Istat Membru kkonċernat, kien indispensabbli li din, fi żmien utli, issir
taf l-informazzjoni ġenerali li tirrigwarda pjan ta' rimi ta' skart radjoattiv sabiex tkun tista', wara li tikkonsulta mal-grupp
ta' l-esperti, toħroġ opinjoni li dan l-Istat ikun jista' jeżamina fil-fond f'ċirkustanzi tali li jippermettu li s-suġġerimenti
tal-Kummissjoni jkunu jistgħu jittieħdu in kunsiderazzjoni qabel il-ħruġ ta' awtorizzazzjoni.
40     Interpretazzjoni ta' l-Artikolu 37 EA li tgħid li l-Istat Membru kkonċernat jista' jiddeċiedi kemm dwar iż-żmien minn meta
sors militari ta' skart radjoattiv għandu jiġi kkunsidrat bħala skart ċivili kif ukoll dwar il-kontenut konkret ta' l-informazzjoni
li għandha tiġi pprovduta lill-Kummissjoni tikkontradiċi l-għan ta' din id-dispożizzjoni.  Minn naħa, komunikazzjoni eventwalment
tardiva ta' l-informazzjoni ġġib fix-xejn l-għan ta' prevenzjoni.  Min-naħa l-oħra, komunikazzjoni eventwalment parzjali ta'
l-informazzjoni rilevanti tagħmilha impossibbli li tinħareġ opinjoni li jkollha għarfien sħiħ tal-fatti tal-kwistjoni.
41     Barra minn dan, interpretazzjoni ta' l-Artikolu 37 EA li tħalli lill-Istati Membri marġni ta' diskrezzjoni bħal dan f'dak
li jirrigwarda ż-żmien ta' meta ssir il-komunikazzjoni ta' l-informazzjoni u l-kontenut ta' tali informazzjoni tkun sors ta'
litigazzjoni u tkun ta' ħsara għall-applikazzjoni tajba ta' din id-dispożizzjoni.
42     Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 37 EA proposta mill-Kummissjoni matul is-seduta
ma tistax tiġi aċċettata.
43     Għalhekk għandu jiġi kkonstatat li l-Kummissjoni ma wrietx il-fondatezza ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 37 EA għall-iżmantellament
ta' l-installazzjoni militari in kwistjoni.
44     Madankollu għandu jiġi enfasizzat li l-fatt li t-Trattat mhuwiex applikabbli għall-użi ta' l-enerġija nukleari għal finijiet
militari u li, konsegentement, il-Kummissjoni mhijiex fondata li tinvoka l-Artikolu 37 EA sabiex teżiġi li l-Istati Membri
jipprovdulha informazzjoni fuq ir-rimi ta' skart radjoattiv li jkun ġej minn installazzjoni militari, bl-ebda mod ma jnaqqas
l-importanza kruċjali li għandu l-iskop li s-saħħa tal-pubbliku ġenerali u ta' l-ambjent tiġi protetta kontra l-perikoli marbuta
ma' l-użu ta' l-enerġija nukleari, fosthom l-użu għal finijiet militari.  Safejn l-imsemmi Trattat ma jipprovdix lill-Komunità
strument speċifiku sabiex jintlaħaq dan l-iskop, ma jistax jiġi eskluż li miżuri adatti jistgħu jiġu adottati abbażi tad-dispożizzjonijiet
rilevanti tat-Trattat KE (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta' Marzu 1990, Il-Greċja vs Il-Kunsill, C-62/88, Ġabra p.
I-1527).
45     Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha magħmulin aktar 'il fuq, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 37 EA ma jimponix lir-Renju
Unit l-obbligu li jipprovdi lill-Kummissjoni informazzjoni ġenerali dwar il-proġett ta' rimi ta' l-iskart radjoattiv relatat
ma' l-iżmantellamment tar-reattur Jason u, għaldaqstant, ir-rikors ta' din ta' l-aħħar għandu jiġi miċħud.

Fuq l-ispejjeż
46     Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew
mitluba.  Peress li l-Kummissjoni tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mir-Renju Unit.  L-Istati
Membri li intervenew fil-kawża għandhom, skond l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 69(4) ta' l-istess Regoli, ibatu l-ispejjeż
tagħhom.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta' u tiddeċiedi li:
1)
Ir-rikors huwa miċħud.
2)
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej għandha tbati l-ispejjeż.
3)
Ir-Repubblika Franċiża għandha tbati l-ispejjeż tagħha.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.