CELEX: 62002TJ0250
Traktat EWEA
Odpowiedzialność pozaumowna
Wylanie kolektora ściekowego

Ramy prawne
1       Artykuł 151 EWEA stanowi:
„Trybunał Sprawiedliwości jest właściwy do orzekania w sporach dotyczących odszkodowań określonych w artykule 188 akapit drugi
[EWEA]”.
2       Artykuł 188 akapit drugi EWEA przewiduje:
„W dziedzinie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnota powinna naprawić, zgodnie z zasadami ogólnymi wspólnymi dla praw państw
członkowskich, szkody wyrządzone przez jej instytucje lub jej pracowników przy wykonywaniu ich funkcji”.
3       Artykuł 1 porozumienia pomiędzy Republiką Włoską a Europejską Wspólnotą Energii Atomowej w sprawie utworzenia Wspólnego Centrum
Badań Jądrowych o ogólnej właściwości (zwanego dalej „Centrum”), zawartego w Rzymie w dniu 22 lipca 1959 r. (zwanego dalej
„porozumieniem „WCB”), wykonane we Włoszech ustawą nr 906 z dnia 1 sierpnia 1960 r. (GURI nr 212 z dnia 31 sierpnia 1960 r.,
str. 3330) stanowi:
„Rząd włoski przekazuje do dyspozycji Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej Centrum Badań Jądrowych w Isprze oraz grunt
o powierzchni około 160 hektarów, na którym jest on położony, na okres 99 lat od dnia wejścia w życie niniejszego porozumienia
za symboliczną opłatą roczną w wysokości 1 (jednej) jednostki rozliczeniowej europejskiego porozumienia monetarnego (EPM)”
[tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego porozumienia poniżej].
4       Artykuł 1 załącznika F do porozumienia WCB przewiduje:
„1.      Centrum […] korzysta z nienaruszalności, wyłączenia z przeszukania, zajęcia, konfiskaty lub wywłaszczenia, jak również z immunitetu
w zakresie wszelkich nakazów administracyjnych i sądowych, które nie zostały zatwierdzone przez Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot
Europejskich”.
5       Artykuł 3 załącznika F do porozumienia WCB stanowi:
„1.      Właściwe władze włoskie, na wniosek Komisji, czynią użytek z przysługujących im uprawnień w zakresie zapewnienia Centrum dostępu
do wszystkich niezbędnych usług użyteczności publicznej. W przypadku przerwania świadczeń którejkolwiek ze wspomnianych usług
włoskie władze dokładają starań, aby zaspokoić potrzeby Centrum, tak aby zapobiec wystąpieniu przeszkód w jego funkcjonowaniu.
2.      W przypadku świadczenia usług przez władze włoskie lub jednostki podlegające ich kontroli Centrum korzysta [ze] szczególnych
stawek […]. W przypadku gdy wspomniane usługi świadczone są przez spółki lub organizacje prawa prywatnego, władze włoskie
dokładają wszelkich starań, aby warunki oferty dotyczącej tych usług były jak najbardziej korzystne.
3.      Komisja podejmuje wszelkie właściwe środki, by zatwierdzeni przez nią właściwi przedstawiciele służb użyteczności publicznej
mogli dokonywać przeglądów, napraw i konserwacji urządzeń, za które są oni odpowiedzialni, znajdujących się wewnątrz Centrum”.
6       Artykuł 16 ust. 1 załącznika F do porozumienia WCB stanowi w szczególności:
„Rząd może domagać się […] informacji dotyczących przyjętych dla Centrum środków i przepisów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony
zdrowia publicznego, zapobiegania pożarom i niebezpieczeństwom wynikającym z promieniowania jonizującego”.
7       Artykuł 9 ust. 3 decyzji Komisji 96/282/Euratom z dnia 10 kwietnia 1996 r. w sprawie reorganizacji Wspólnego Centrum Badawczego
(Dz.U. L 107, str. 12) stanowi:
„Dyrektor generalny podejmuje w imieniu Komisji wszelkie kroki niezbędne do zagwarantowania bezpieczeństwa osób i urządzeń,
za które jest odpowiedzialny”.

Okoliczności powstania sporu
8       Z akt sprawy wynika, że nieruchomość skarżącej jest położona na terenie gminy Ispra i że wzdłuż niej przebiega kolektor ściekowy
utworzony w tym miejscu z dwóch rurociągów o średnicy 80 cm, umieszczonych w ziemi pod powierzchnią drogi publicznej (zwany
dalej „pierwszym odcinkiem kolektora”).
9       Poza przebiegiem wzdłuż nieruchomości skarżącej kolektor przebiega przez nieruchomość należącą do Ferrovie dello Stato (państwowych
kolei włoskich). Ten odcinek kolektora (zwany dalej „drugim odcinkiem kolektora”) składa się z wyprofilowanego podziemnego
ciągu, do którego zlewają się ścieki z pierwszego odcinka, co wynika również z rysunku technicznego pionowej sekcji kolektora
(zwanego dalej „rysunkiem technicznym”), przedstawionego przez skarżącą jako załącznik do skargi, co do którego Komisja nie
zaprzecza, iż przedstawia on schematyczny obraz rzeczywistości. Z rysunku technicznego wynika również, że drugi odcinek jest
oddzielony od drogi publicznej, pod którą znajduje się pierwszy odcinek, jedynie siatką.
10     Z rysunku technicznego wynika także, że następnie kolektor przebiega przez grunt przekazany do dyspozycji Wspólnoty na mocy
art. 1 porozumienia WAB (zwany dalej „trzecim odcinkiem kolektora”) i na tym odcinku stanowi go rurociąg o średnicy 100 cm.
11     Rysunek techniczny ukazuje również, że teren przekazany do dyspozycji Centrum jest lekko nachylony w kierunku gruntu należącego
do Ferrovie dello Stato, na którym usytuowany jest drugi odcinek kolektora. Wynika to także z wysokości bezwzględnych zaznaczonych
na planie miejsca, przedstawionym zarówno przez Komisję, jak i przez skarżącą jako załącznik do pism procesowych.
12     Jednakże podczas rozprawy biegły Komisji wskazał w istocie, iż ukształtowanie terenu nie wpływa na ogólne nachylenie kolektora,
gdyż został on umieszczony pod ziemią. Wskazał on również, że ścieki z kolektora przepływają z pierwszego odcinka w kierunku
drugiego odcinka i z drugiego odcinka w kierunku trzeciego. Sama skarżąca potwierdziła to twierdzenie, utrzymując wyraźnie
podczas rozprawy, że jej zdaniem trzeci odcinek kolektora ma niewystarczającą pojemność, aby wchłonąć ścieki z drugiego odcinka
kolektora. Bezsporne jest zatem, że pierwszy odcinek znajduje się powyżej drugiego odcinka, który z kolei znajduje się powyżej
trzeciego odcinka.
13     Równie bezsporne jest, że do 1990 roku, w którym to służby techniczne Centrum przeprowadziły prace na trzecim odcinku kolektora,
odcinek ten składał się w górnej części z otwartego kanału (zwanego dalej „pierwszym segmentem trzeciego odcinka kolektora”)
i w dolej części z zamkniętego rurociągu o średnicy 100 cm (zwanego dalej „drugim segmentem trzeciego odcinka kolektora”).
W trakcie prac przeprowadzonych w 1990 r. otwarty kanał pierwszego segmentu trzeciego odcinka został zastąpiony zamkniętym
rurociągiem o średnicy 100 cm. W konsekwencji od momentu przeprowadzenia tych prac trzeci odcinek kolektora składa się w całości
z zamkniętego rurociągu o średnicy 100 cm.
14     Do omawianego kolektora spływa część ścieków pochodzących z kanałów ściekowych miasta Ispra i z gruntu, na którym położone
jest Centrum.
15     W czerwcu 1992 r. miasto Ispra doświadczyło licznych powodzi spowodowanych silną burzą, w tym między innymi doszło do zalania
nieruchomości skarżącej.
16     W 1992 r. gmina Ispra zmieniła sieć kanalizacji ściekowej na swoim terenie. A zatem z pisma z dnia 7 października 1992 r.
skierowanego przez mera Ispry do służb technicznych Centrum wynika, że władze komunalne Ispry zdecydowały o odprowadzaniu
części ścieków pochodzących z terenów gminnych do omawianego kolektora. W celu realizacji prac na gruncie, na którym znajduje
się Centrum, gmina Ispra zażądała od wyżej wymienionych służb udostępnienia koparki i operatora. W piśmie tym mer Ispry sprecyzował,
że interwencja ta stanowi własną inicjatywę władz komunalnych, które przejmują za nią wszelką odpowiedzialność.
17     W dniu 3 maja 2002 r. miasto Ispra zostało dotknięte gwałtowną burzą z ulewnymi deszczami i w następstwie wylania kolektora
przedsiębiorstwo skarżącej zostało zalane. Tego samego dnia carabinierii z posterunku w Angerze, kilku funkcjonariuszy z służb
technicznych gminy Ispra i urzędnicy Centrum, wraz z dyrektorem, udali się na miejsce wydarzeń i ustalili zasięg i rozmiar
zalania oraz wyrządzone przez nie widoczne szkody.
18     Pismem z dnia 19 maja 2002 r. skarżąca wezwała władze komunalne Ispry, Ferrovie dello Stato i Komisję do przeprowadzenia wizji
lokalnej lub dokonania ekspertyzy zmierzającej do ugodowego ustalenia przyczyn zalania z dnia 3 maja 2002 r. i wzajemnej odpowiedzialności.
W odpowiedzi na to pismo pełnomocnik Komisji przekazał pełnomocnikowi skarżącej pismo datowane na dzień 17 czerwca 2002 r.,
w którym poinformował, że Komisja zaprzecza odpowiedzialności Wspólnoty i odmawia przeprowadzenia jakiegokolwiek oszacowania
na gruncie Centrum.

Przebieg postępowania i żądania stron
19     W dniu 20 sierpnia 2002 r. skarżąca wniosła do sekretariatu Sądu niniejszą skargę.
20     Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (druga izba) postanowił o wszczęciu procedury ustnej i w ramach środków
organizacji postępowania przewidzianych w art. 64 regulaminu Sądu zwrócił się do stron z pytaniami na piśmie, wzywając je
do udzielenia na nie odpowiedzi podczas rozprawy. Strony udzieliły odpowiedzi na pytania Sądu w wyznaczonym terminie.
21     W trakcie rozprawy, która odbyła się w dniu 26 października 2004 r., zostały wysłuchane żądania stron i odpowiedzi na pytania
Sądu.
22     Podczas rozprawy Sąd wezwał Komisję do przedstawienia wszystkich dokumentów pozwalających na ustalenie jednostki, na wniosek
której służby techniczne Centrum przeprowadziły w 1990 r. prace w pierwszym segmencie trzeciego odcinka. Komisja przedstawiła
pewne dokumenty w wyznaczonym terminie. Wezwana przez Sąd do przedłożenia ewentualnych uwag odnośnie do dokumentów przedstawionych
przez Komisję, skarżąca przedstawiła uwagi w wyznaczonym terminie.
23     W dniu 19 kwietnia 2005 r. procedura ustna została zamknięta.
24     Skarżąca wnosi do Sądu o:
–       stwierdzenie pozaumownej wyłącznej lub łącznej, lub solidarnej odpowiedzialności Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej,
–       zobowiązanie tej Wspólnoty do naprawienia szkody poniesionej i przyszłej w drodze zapłacenia kwoty, która zostanie określona
w toku postępowania, a w każdym razie w słusznej wysokości,
–       przeprowadzenie następujących środków dowodowych:
–       udzielenie informacji przez dyrektora i pełnomocników Centrum oraz ewentualnie od lokalnych władz włoskich działających na
miejscu,
–       przedstawienie dowodu z zeznań świadków, z wyraźnym zastrzeżeniem wskazania następnie nazwisk świadków,
–       przeprowadzenie wizji lokalnej lub zlecenie sporządzenia opinii biegłego oraz wszystkich innych środków dowodowych, które
zostaną uznane za niezbędne w celu ustalenia prawdziwości twierdzeń skarżącej, dotyczących również wszystkich szkód majątkowych,
poniesionych lub przyszłych, zaistniałych na skutek zaistnienia spornego stanu faktycznego,
–       obciążenie strony pozwanej kosztami postępowania.
25     Komisja wnosi do Sądu o:
–       odrzucenie wniosków skarżącej dotyczących środków dowodowych,
–       odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej lub oddalenie jej jako bezzasadnej,
–       obciążenie pozwanej kosztami.
26     W odpowiedzi na pytanie Sądu skarżąca wskazała podczas rozprawy, że przez pierwsze żądanie w rzeczywistości należy rozumieć,
iż wnosi ona do Sądu o stwierdzenie pozaumownej odpowiedzialności jedynie samej Wspólnoty.

W przedmiocie dopuszczalności

Argumenty stron
27     Nie podnosząc zarzutu niedopuszczalności w odrębnej czynności procesowej, Komisja zakwestionowała dopuszczalność skargi z uwagi
na to, że skarga nie spełnia wymogów określonych w art. 44 § 1 regulaminu, zgodnie z którym skarga powinna zawierać przedmiot
sporu oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych stanowiących podstawę skargi.
28     Zdaniem Komisji z orzecznictwa wynika, że wskazania zawarte w skardze muszą być wyraźne i precyzyjne, tak aby pozwolić stronie
pozwanej na przygotowanie obrony, a Sądowi na orzeczenie w przedmiocie skargi, w razie takiej konieczności, bez żadnych dodatkowych
informacji. Orzecznictwo precyzuje również, że dopuszczalność skargi zależna jest od wymogu, by zasadnicze elementy faktyczne
i prawne, na których jest oparta, ujęte były w treści samej skargi, przynajmniej w formie skróconej, ale w sposób spójny i zrozumiały
(zob. postanowienie Sądu z dnia 21 listopada 1996 r. w sprawie T-53/96 Syndicat des producteurs de viande bovine i in. przeciwko
Komisji, Rec. str. II‑1579, pkt 21 oraz wskazane w nim orzecznictwo). Aby spełnić te wymogi, skarga mająca na celu naprawienie
szkody wyrządzonej przez instytucję wspólnotową musi zawierać elementy, które pozwalają na ustalenie zachowania, które skarżąca
zarzuca instytucji, powody, dla których sądzi, iż między zachowaniem a rzekomo poniesioną szkodą istnieje związek przyczynowy,
jak również charakter i rozmiar szkody (zob. wyrok Sądu z dnia 8 czerwca 2000 r. w sprawach połączonych T-79/96, T-260/97
i T-117/98 Camar i Tico przeciwko Komisji i Radzie, Rec. str. II‑2193, pkt 181 oraz wskazane w nim orzecznictwo).
29     W niniejszej sprawie pisma skarżącej wykazują całkowity brak wymaganej precyzyjności i wyraźności. W tym zakresie Komisja
podnosi, że z pism skarżących nie jest można wywieść, jakie zachowanie jest zarzucane Centrum. Ta nieprecyzyjność i braki
nie pozwalają Komisji na pełne przygotowanie obrony, a Sądowi na orzeczenie w przedmiocie stanu faktycznego sprawy.
30     Poza tym Komisja utrzymuje w istocie, że pisma skarżącej nie zawierają jakiegokolwiek dowodu na faktyczne zaistnienie utrzymywanych
szkód ani też ich wstępnego oszacowania.
31     Wreszcie skarżąca ogranicza się do powiązania w sposób ogólny zalania jej budynku z wylaniem omawianego kolektora, nie przedstawiając
jakichkolwiek wyjaśnień dotyczących przebiegu tego zdarzenia i nie udzielając informacji w kwestii podstaw, na których oparła
ustalenie źródła wylania dokładnie w trzecim odcinku kolektora.
32     Dodaje ona, że wnioskowane przez skarżącą środki dowodowe nie mogą uzupełnić braku precyzji w jej pismach procesowych.
33     Skarżąca twierdzi w istocie, że przedmiot sporu i zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych zostały ujęte w jej pismach procesowych
w sposób właściwy oraz że w konsekwencji skarga spełnia wymogi określone w art. 44 § 1 lit. c) regulaminu. Dodaje ona, że
nie była ona zobowiązana do przedstawienia wyjaśnień technicznych dotyczących zdarzenia, którego stała się ofiarą. Poza tym
podnosi ona w istocie, że wnioskowane przed Sądem środki dowodowe pozwolą na ustalenie prawdziwości jej twierdzeń.

Ocena Sądu
34     Zgodnie z art. 44 § 1 lit. c) regulaminu skarga powinna zawierać przedmiot sporu oraz zwięzłe przedstawienie zarzutów prawnych
stanowiących podstawę skargi.
35     Wymóg ten został doprecyzowany przez powoływane przez Komisję powyżej w pkt 28 orzecznictwo.
36     W niniejszej sprawie ze skargi w sposób wystarczająco wyraźny wynika, że skarżąca zarzuca Komisji w istocie, po pierwsze,
odmowę dostępu do trzeciego odcinka kolektora w celu stwierdzenia jego stanu i ustalenia przyczyn wylania kolektora i po drugie,
niedokonanie konserwacji trzeciego odcinka kolektora i nieprzeprowadzenie prac na tym odcinku w celu zapobiegnięcia wylewom
lub ich uniknięcia.
37     Jednakże jeżeli chodzi o, po pierwsze, odmowę dostępu do trzeciego odcinka kolektora, w braku jakiegokolwiek wskazania szkody
i żądania zasądzenia odszkodowania z tytułu tej odmowy, zarzut oparty na tej odmowie należy połączyć z wnioskiem o przyjęcie
środków dowodowych dotyczącym przeprowadzenia wizji lokalnej. Rozpatrzenia tych roszczeń należy zatem dokonać w ramach rozpoznania
wnioskowanych środków dowodowych (zob. pkt 99 i 100 poniżej).
38     Po drugie, w odniesieniu do utrzymywanego braku konserwacji trzeciego odcinka kolektora i nieprzeprowadzenia na nim prac skarżąca
wskazuje w skardze, że zaniechanie to stanowi przyczynę zalania jej nieruchomości i żąda naprawienia szkód wyrządzonych w różnych
częściach jej przedsiębiorstwa i na jej dobrach, które zwięźle określiła w skardze. Należy zatem stwierdzić, że jeśli chodzi
o wskazanie szkody spowodowane rzekomo przez brak konserwacji trzeciego odcinka kolektora i nieprzeprowadzenie na nim prac,
skarga spełnia wymogi art. 44 § 1 lit. c) regulaminu.
39     Dodatkowo należy wskazać, że skarżąca żąda również naprawy przyszłych szkód majątkowych oraz poniesionych lub przyszłych szkód
niematerialnych, nie wskazując jakichkolwiek dowodów pozwalających na ocenę ich charakteru i rozmiaru. To wskazanie szkody
nie spełnia zatem wymogu przewidzianego przez art. 44 § 1 lit. c) regulaminu, tak jak został on doprecyzowany przez orzecznictwo
przypomniane w pkt 28 powyżej.
40     W tych okolicznościach należy stwierdzić, że skarga jest dopuszczalna w zakresie, w jakim zmierza ona do zasądzenia naprawienia
szkody wyrządzonej rzekomo na różnych dobrach zwięźle określonych w skardze w wyniku utrzymywanego braku konserwacji trzeciego
odcinka kolektora i nieprzeprowadzenia na nim prac.

Co do istoty sprawy

Uwagi wstępne
41     Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem stwierdzenie pozaumownej odpowiedzialności Wspólnoty w rozumieniu
art. 188 akapit drugi EWEA i realizacja prawa do naprawy poniesionej szkody zależy od spełnienia wszystkich przesłanek dotyczących
bezprawności zachowania zarzucanego instytucjom wspólnotowym, faktycznego zaistnienia szkody oraz istnienia związku przyczynowego
pomiędzy tym zachowaniem a wskazaną szkodą (zob. wyrok Trybunału z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie C-308/87 Grifoni przeciwko
EWEA, Rec. str. I-1203, pkt 6 oraz wskazane w nim orzecznictwo).
42     W tym zakresie jedynie akty lub zachowania, które można przypisać wspólnotowym instytucji lub organowi, mogą być podstawą
stwierdzenia odpowiedzialności Wspólnoty (zob. podobnie wyroki Trybunału z dnia 10 lipca 1985 r. w sprawie 118/83 CMC i in.
przeciwko Komisji, Rec. str. 2325, pkt 31, oraz z dnia 23 marca 2004 r. w sprawie C-234/02 P Rzecznik Praw Obywatelskich przeciwko
Lamberts, Rec. str. I‑2803, pkt 59).
43     Tak więc jeśli jedna z tych przesłanek nie jest spełniona, skargę należy oddalić w całości, bez potrzeby badania pozostałych
przesłanek odpowiedzialności pozaumownej (wyrok Sądu z dnia 20 lutego 2002 r. w sprawie T-170/00 Förde-Reederei przeciwko
Radzie i Komisji, Rec. str. II-515, pkt 37 oraz wskazane w nim orzecznictwo).
44     To właśnie w świetle tych rozważań należy dokonać analizy argumentów stron w kwestii powstania odpowiedzialności Wspólnoty.

Argumenty stron
45     Skarżąca zarzuca Komisji lub Centrum niedokonanie konserwacji trzeciego odcinka kolektora lub nieprzeprowadzenie na nim prac
niezbędnych w celu zapobiegnięcia kolejnym wylewom omawianego kolektora lub ich uniknięcia, mimo oczywiście niebezpiecznego
charakteru kolektora, z uwagi na niewystarczającą pojemność hydrauliczną, o której Komisja wiedziała od chwili wylania kolektora
w 1992 r. W istocie przyczyna poniesionej przez skarżącą szkody tkwi w okoliczności, że trzeci odcinek kolektora ma niewystarczającą
pojemność, aby wchłonąć całość ścieków z drugiego odcinka (zob. pkt 12 powyżej).
46     Możliwość przypisania tego zachowania Komisji lub Centrum wynika z kilku czynników.
47     Przede wszystkim trzeci odcinek kolektora położony na gruncie, na którym znajduje się Centrum, pozostaje do jego wyłącznej
dyspozycji i nie jest dostępny dla osób trzecich z uwagi na to, że zgodnie z art. 1 załącznika F do porozumienia WCB wspomniany
grunt korzysta z nienaruszalności, wyłączenia z przeszukania, zajęcia, konfiskaty, jak również z immunitetu w zakresie wszelkich
nakazów administracyjnych i sądowych.
48     Poza tym jest powszechnie wiadome, że konserwacja urządzeń rozprowadzających i naprawa uszkodzeń na odcinku kolektora znajdującym
się na gruncie należącym do Centrum zawsze ciążyła na Centrum, działającego za pośrednictwem urzędników i służb technicznych,
i to do Komisji należy dowiedzenie, iż nie ma to miejsca.
49     Wreszcie skarżąca wskazuje na oświadczenie właściwego urzędnika Ufficio tecnico comunale (komunalnych służb technicznych,
zwanych dalej „UTC Ispra”) datowane na dzień 16 marca 1999 r., zgodnie z którym władze komunalne nie są odpowiedzialne za
konserwację trzeciego odcinka kolektora i zarząd nim, ponieważ jest on położony na nieruchomości Centrum.
50     Po pierwsze, bezprawność zarzucanego zachowania opiera się na fakcie, że stanowi ono naruszenie art. 9 ust. 3 decyzji 96/282,
zgodnie z którym dyrektor generalny Centrum podejmuje w imieniu Komisji wszelkie kroki niezbędne do zagwarantowania bezpieczeństwa
osób i urządzeń, za które jest odpowiedzialny. Wbrew temu, co utrzymuje Komisja, przepis ten podlega zastosowaniu w niniejszej
sprawie, ponieważ urządzenia odprowadzające ścieki z Centrum podlegają strukturom znajdującym się pod jego wyłącznym nadzorem
i w konsekwencji mieszczącym się w ramach wykonywania jego funkcji instytucjonalnej, jak również należącym do zakresu jego
obowiązków. Ponadto odpowiedzialność Wspólnoty została już wcześniej stwierdzona z uwagi na naruszenie obowiązków ciążących
na niej na mocy art. 10 ust. 3 decyzji Komisji 71/57/Euroatom z dnia 13 stycznia 1971 r. w sprawie reorganizacji Wspólnego
Centrum Badawczego (Dz.U. L 16, str. 14), którego brzmienie było analogiczne do brzmienia art. 9 ust. 3 decyzji 96/282 (wyrok
Trybunału z dnia 3 lutego 1994 r. w sprawie C-308/87 Grifoni przeciwko EWEA, Rec. str. I‑341).
51     Po drugie, bezprawność rozpatrywanego zachowania wynika z jego niezgodności z porozumieniem WCB mającym na celu między innymi
zabezpieczenie i zapewnienie bezpieczeństwa publicznego osób żyjących w pobliżu urządzeń Centrum.
52     Po trzecie, bezprawność zarzucanego zachowania wynika z art. 2043 i 2051 włoskiego kodeksu cywilnego, który znajduje zastosowanie
w niniejszej sprawie, ponieważ art. 188 akapit drugi EWEA, mimo zawartego w nim odesłania do zasad ogólnych wspólnych dla
praw państw członkowskich, nie wyklucza możliwości wskazania naruszenia szczególnych zasad prawa włoskiego (zob. podobnie
opinia rzecznika generalnego G. Tesaura do ww. w pkt 41 wyroku z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie Grifoni przeciwko EWEA, Rec.
str. I‑1212, pkt 17).
53     Tak więc, z jednej strony, art. 2043 włoskiego kodeksu cywilnego wyraża wspólną systemom prawnym państw członkowskich zasadę
neminem laedere, która znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na naruszenie przez Komisję lub Centrum ogólnej
zasady ostrożności i staranności.
54     Z drugiej strony, zarzucane zachowanie skutkuje odpowiedzialnością Wspólnoty na podstawie art. 2051 włoskiego kodeksu cywilnego,
który ustanawia wzruszalne domniemanie winy osoby, która rzecz posiada. W niniejszym przypadku Centrum jest posiadaczem trzeciego
odcinka kolektora ze względu na to, iż pozostaje on do jego wyłącznej dyspozycji, stanowiąc część składową gruntu, którego
jest ono właścicielem i który korzysta z immunitetu.
55     Skarżąca dodaje, że orzecznictwo Corte suprema di cassazione (włoski trybunał kasacyjny) wskazuje, że art. 2051 włoskiego
kodeksu cywilnego znajduje zastosowanie względem administracji publicznej w zakresie dóbr nieruchomych lub majątkowych nieprzeznaczonych
do bezpośredniego i ogólnego używania przez wszystkich – jak to ma miejsce w niniejszej sprawie w przypadku kolektora ściekowego
– które z uwagi na ich ograniczony zasięg terytorialny pozwalają na dokonywanie nadzoru i odpowiedniej kontroli przez właściwą
dla tego celu jednostkę.
56     Komisja utrzymuje, po pierwsze, że Centrum nie jest w żaden sposób odpowiedzialne za trzeci odcinek kolektora, a w konsekwencji
brak konserwacji tego trzeciego odcinka lub nieprzeprowadzenie na nim prac nie może zostać przypisane Komisji lub Centrum.
57     W tym zakresie podnosi ona, że art. 3 załącznika F do porozumienia WCB stanowi, że władze włoskie, na wniosek Komisji, czynią
użytek z przysługujących im uprawnień w zakresie zapewnienia Centrum dostępu do wszystkich niezbędnych usług użyteczności
publicznej. Przepis ten doprecyzowuje dodatkowo, że Komisja wydaje wszelkie niezbędne zalecenia, tak aby zatwierdzeni przez
nią właściwi przedstawiciele służb użyteczności publicznej mogli dokonywać przeglądów, napraw i konserwacji urządzeń, za które
są oni odpowiedzialni, znajdujących się wewnątrz Centrum. Z przepisu tego wynika, że „eksterytorialność gruntu [na którym
położone jest] Centrum wyłącza się”, tak aby pozwolić zatwierdzonym służbom technicznym na dokonanie konserwacji i napraw
urządzeń z zakresu usług użyteczności publicznej.
58     Zdaniem Komisji te postanowienia porozumienia WCB nie zostały „przekroczone” ani uchylone lub zmienione treścią oświadczenia
właściwego urzędnika UTC Ispra, potwierdzającego, że władze komunalne nie są odpowiedzialne za konserwację i zarząd kolektorem
znajdującym się na gruncie, na którym położone jest Centrum. Przede wszystkim oświadczenie to wykracza poza uprawnienia właściwego
urzędnika UTC Ispra, który nie jest upoważniony do wypowiadania się w przedmiocie odpowiedzialności cywilnej władz komunalnych,
których jest członkiem. Następnie jest ono oczywiście niezgodne z treścią wspomnianego powyżej w pkt 16 pisma z dnia 7 października
1992 r., uściślającego, że działanie gminy stanowi własną inicjatywę władz komunalnych, za którą ponoszą one pełną odpowiedzialność.
Wreszcie oświadczenie właściwego urzędnika UTC Ispra nie może uzasadniać odpowiedzialności Centrum za konserwację kolektora.
59     Właściwe postanowienia porozumienia WCB nie mogą zostać ponadto podważone przez fakt, że Centrum kilkakrotnie uznało za słuszne
przeprowadzenie we własnym zakresie określonych prac dotyczących urządzeń, ponieważ prace te były wykonywane zawsze na wniosek
władz lokalnych. W szczególności mające miejsce w 1990 r. prace na odcinku kolektora znajdującym się na gruncie należącym
do Centrum zostały przeprowadzone w następstwie wniosku Ferrovie dello Stato i władz komunalnych Ispry.
60     Po drugie, w odniesieniu do utrzymywanych bezprawności braku konserwacji trzeciego odcinka lub nieprzeprowadzenia na nim prac
Komisja podnosi, że skarga ogranicza się do zarzucenia tego zaniechania, nie precyzując ani jakie prace lub jaka konserwacja,
których brak stwierdza skarżąca, powinny były zostać przeprowadzone, ani też w konsekwencji jaki charakter miało bezprawne
zachowanie Wspólnoty.
61     Dodaje ona, że żaden ze wskazanych przez skarżącą przepisów nie został naruszony.
62     Przede wszystkim utrzymuje ona, wbrew zaproponowanej przez skarżącą wykładni art. 9 decyzji 96/282, że obowiązek dyrektora
Centrum obejmujący podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do zagwarantowania bezpieczeństwa osób i urządzeń, za które jest
odpowiedzialny, przewidziany przez ten artykuł ogranicza się do działalności własnej Centrum, dzięki której Wspólnota przyczynia
się do realizacji wspólnotowych programów badawczych. Zarząd kolektorami ściekowymi znajdującymi się na gruncie Centrum, i ich
konserwacja nie zaliczają się do tej działalności własnej. Zaprzecza ona, że z ww. w pkt 41 i 50 wyroku w sprawie Grifoni
przeciwko EWEA wynika, iż odpowiedzialność EWEA została potwierdzona na podstawie art. 10 decyzji 71/57, identycznego z art. 9
decyzji 96/282.
63     Komisja podnosi następnie, że nawet jeśli art. 16 załącznika F do porozumienia WCB nakłada na nią obowiązek przyjęcia szczególnych
przepisów w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia publicznego, to w świetle preambuły i innych postanowień porozumienia
WCB postanowienie to odnosi się jedynie do zagrożenia pożarowego i niebezpieczeństw wynikających z promieniowania jonizującego,
których niniejsza sprawa nie dotyczy.
64     Ponadto utrzymuje ona, że skoro żadne ze wspólnotowych instytucji lub organów nie są zobowiązane do nadzoru kolektora ściekowego,
nie można stwierdzić odpowiedzialności Wspólnoty z powodu naruszenia przez te instytucje lub organy podstawowych zasad zwykłej
ostrożności. W tym zakresie Sąd orzekł już wcześniej, że w braku bezprawnego zachowania pozaumowna odpowiedzialność instytucji
nie może zostać stwierdzona (wyrok Sądu z dnia 29 listopada 2000 r. w sprawie T-213/97 Eurocoton i in. przeciwko Radzie, Rec.
str. II‑3727).
65     Zdaniem Komisji powołanie się przez skarżącą na przepisy włoskiego prawa cywilnego nie jest stosowne. Artykuł 188 akapit drugi
EWEA odsyła wyłącznie do zasad ogólnych wspólnych dla praw państw członkowskich, a nie do poszczególnych przepisów różnych
systemów prawa krajowego (ww. w pkt 50 wyrok z dnia 3 lutego 1994 r. w sprawie Grifoni przeciwko EWEA, pkt 8). Argumenty wskazane
przez skarżącą przeciwko temu twierdzeniu nie są w żaden sposób poparte ww. w pkt 52 opinią rzecznika generalnego G. Tesaura
do wyroku z dnia 27 marca 1990 r. w sprawie Grifoni przeciwko EWEA. W każdym razie zarówno ww. wyrok z dnia 3 lutego 1994 r.
w sprawie Grifoni przeciwko EWEA, jak i opinia rzecznika generalnego wydana w tej sprawie, Rec. str. I‑343, wyraźnie wykluczają,
by poniesiona szkoda mogła zostać ustalona i naprawiona jedynie zgodnie z włoskim prawodawstwem regulującym odpowiedzialność
pozaumowną.
66     Zaprzecza ona temu, że zasada przewidziana w art. 2051 włoskiego kodeksu cywilnego, zgodnie z którą „za szkodę wyrządzoną
przez rzecz odpowiada, kto rzecz posiada, chyba że zostanie ustalone, iż zaszło zdarzenie losowe” [tłumaczenie nieoficjalne],
została uznana za prawne i orzecznicze ramy wspólnotowe. Przeciwnie, przepis ten, pozwalając na stwierdzenie odpowiedzialności
osoby, która nie wyrządziła w sposób bezpośredni szkody, jest niezgodny z obecnie obowiązującymi w orzecznictwie przesłankami
stwierdzenia pozaumownej odpowiedzialności instytucji.
67     W każdym razie przesłanki art. 2051 włoskiego kodeksu cywilnego nie zostały spełnione w niniejszym przypadku. Po pierwsze,
żadna instytucja wspólnotowa nie jest posiadaczem kolektora, a w konsekwencji Wspólnota nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności
za wyrządzone przez niego ewentualne szkody. Po drugie, skarżąca nie wykazała jakiegokolwiek związku przyczynowego pomiędzy
rzekomo posiadaną rzeczą a szkodą. W istocie nie zostało wykazane, że zalanie przedsiębiorstwa skarżącej było faktycznie spowodowane
wylaniem konkretnego odcinka kolektora znajdującego się na gruncie należącym do Centrum.

Ocena Sądu
68     Na wstępie należy zbadać, czy zgodnie z orzecznictwem powołanym w pkt 42 zarzucane zachowanie, a mianowicie nieprzeprowadzenie
prac na trzecim odcinku kolektora lub niedokonanie jego konserwacji, można przypisać wspólnotowym instytucji lub organowi.
69     W tej kwestii należy wskazać, po pierwsze, że wbrew temu, co utrzymuje skarżąca (zob. pkt 47 powyżej), z porozumienia WCB
w żaden sposób nie wynika, że trzeci odcinek kolektora wchodzi w zakres odpowiedzialności Wspólnoty.
70     Przede wszystkim argument, zgodnie z którym trzeci odcinek kolektora wchodzi w zakres odpowiedzialności Wspólnoty z uwagi
na fakt, iż z porozumienia WCB wynika, że osoby trzecie nie mają do niego dostępu, nie jest zasadny.
71     Prawdą jest, jak to wskazała skarżąca, że zgodnie z art. 1 załącznika F do porozumienia WCB Centrum i grunt, na którym jest
ono położone, korzysta z nienaruszalności, wyłączenia z przeszukania, zajęcia, konfiskaty, jak również z immunitetu w zakresie
wszelkich nakazów administracyjnych i sądowych. Jednakże z art. 3 tego załącznika F wynika, że pomimo korzystania z immunitetu,
Komisja musi zezwolić zatwierdzonym przez nią właściwym przedstawicielom służb użyteczności publicznej na dokonanie przeglądów,
napraw i konserwacji urządzeń, za które są oni odpowiedzialni, znajdujących się wewnątrz Centrum.
72     Bezsporne jest, że usługi odprowadzania ścieków świadczone na rzecz Centrum za pośrednictwem omawianego kolektora stanowią
usługi użyteczności publicznej w rozumieniu art. 3 załącznika F do porozumienia WCB. W tym zakresie należy wskazać, że w odpowiedzi
na zadane na piśmie przez Sąd pytanie Komisja potwierdziła na piśmie, czemu skarżąca nie zaprzeczyła, że gmina Ispra stanowi
jednostkę odpowiedzialną za świadczenie na rzecz Centrum usług użyteczności publicznej w formie odprowadzania ścieków. W konsekwencji
na potrzeby niniejszego postępowania należy przyjąć, że obowiązek dokonywania przeglądów, napraw i konserwacji trzeciego odcinka
kolektora ciąży na władzach komunalnych Ispry, których właściwi przedstawiciele zatwierdzeni przez Komisję mają dostęp do
trzeciego odcinka kolektora.
73     Następnie należy wskazać, że żadne z postanowień porozumienia WCB nie może uzasadniać przypisania zarzucanego zachowania Wspólnocie.
Z całą pewnością art. 1 porozumienia WCB, który nie został podniesiony przez skarżącą, przewiduje w istocie, że rząd włoski
przekazuje do dyspozycji Wspólnoty Centrum oraz grunt, na którym jest ono położony, za opłatą roczną. Jednakże przewidziane
w tym przepisie przekazanie do dyspozycji nie niesie za sobą zrzeczenia się na rzecz Wspólnoty odpowiedzialności za trzeci
odcinek kolektora. W istocie artykuł ten należy interpretować w związku z innymi postanowieniami porozumienia WCB, a w szczególności
z art. 3 załącznika F do tego porozumienia, z którego wynika, jak to zostało wskazane powyżej w pkt 72, że przeglądy, naprawy
i konserwacja trzeciego odcinka kolektora należą do obowiązków jednostki odpowiedzialnej za świadczenie usług odprowadzania
ścieków. W tych okolicznościach art. 1 porozumienia WCB nie może być interpretowany jako zrzeczenie się na rzecz Wspólnoty
odpowiedzialności za trzeci odcinek kolektora.
74     Porozumienie WCB nie pozwala zatem na uzasadnienie przypisania zarzucanego zachowania Centrum lub jakimkolwiek innym instytucjom
lub organom wspólnotowym.
75     Po drugie, należy wskazać, że wbrew temu, na co zwięźle powołuje się skarżąca (zob. pkt 47 powyżej), przypisanie zarzucanego
zachowania nie może wynikać z faktu, że trzeci odcinek kolektora pozostaje do wyłącznej dyspozycji Centrum. W istocie należy
stwierdzić, jak to już zostało wskazane powyżej w pkt 12 i 14, że do kolektora jako całości, co obejmuje również trzeci odcinek,
zlewane są zarówno ścieki pochodzące z terenu gminy Ispra, jak i pochodzące z gruntu, na którym położone jest Centrum. Poza
tym z rozważań przedstawionych powyżej w pkt 72 wynika, że podjęcie działań na trzecim odcinku kolektora należy do władz komunalnych
Ispry. Z uwagi na to, że trzeci odcinek kolektora nie pozostaje do wyłącznej dyspozycji Centrum, utrzymywana wyłączność nie
może uzasadniać przypisania zarzucanego zachowania Wspólnocie.
76     Po trzecie należy zbadać, czy zgodnie z zasadniczym twierdzeniem skarżącej rzekomy brak konserwacji trzeciego odcinka kolektora
lub nieprzeprowadzenie na nim prac należy przypisać Wspólnocie z uwagi na niewłaściwe zachowanie urzędników i służb technicznych
Centrum.
77     W tym zakresie należy wskazać, że bezsporne jest, iż w 1990 r. Centrum przystąpiło w pierwszym segmencie trzeciego odcinka
kolektora do wymiany otwartego kanału na rurociąg o średnicy 100 cm.
78     Komisja utrzymuje, że Centrum przystąpiło do tych prac na wniosek Ferrovie dello Stato lub władz komunalnych Ispry. Jednakże
wezwana do przedstawienia wszystkich dokumentów mogących wykazywać, że wnioski, na które się powołuje, miały miejsce, Komisja
nie przekazała dowodów wskazujących na ich zaistnienie. W tych okolicznościach na potrzeby niniejszego postępowania należy
przyjąć, że Centrum przystąpiło do prac w pierwszym segmencie trzeciego odcinka kolektora z własnej inicjatywy.
79     Poza tym w trakcie rozprawy biegły Komisji wskazał, że służby Centrum dokonywały z pewną częstotliwością przeglądów trzeciego
odcinka kolektora i jego konserwacji.
80     Te działania służb technicznych Centrum stanowiły własną inicjatywę i nie stanowiły spełnienia jakiegokolwiek zobowiązania
instytucji lub organów wspólnotowych na podstawie porozumienia WCB. W istocie, jak to zostało wskazane powyżej w pkt 72, obowiązek
dokonywania przeglądów, napraw i konserwacji trzeciego odcinka kolektora ciąży na mocy porozumienia WCB na jednostce odpowiedzialnej
za świadczenie na rzecz Centrum usług odprowadzania ścieków. Należy zatem stwierdzić, że dokonując tych działań, Centrum prowadziło
cudze sprawy bez zlecenia.
81     Jednakże fakt, że służby techniczne Centrum, dokonując z własnej inicjatywy działań na trzecim odcinku kolektora przy pewnych
okazjach, prowadziły cudze sprawy bez zlecenia, nie zakłada w żaden sposób, że nieprzeprowadzenie prac na tym odcinku kolektora
lub brak jego konserwacji należy z tą chwilą przypisywać Centrum i w konsekwencji Wspólnocie.
82     Taka inicjatywa skutkuje jedynie nałożeniem na Centrum obowiązku starannego działania przy prowadzeniu spraw, którego się
podjęło. Tak więc sprawy, których prowadzenia podjęło się Centrum poprzez założenie w 1990 r. w pierwszym segmencie trzeciego
odcinka kolektora zamkniętego rurociągu, nie rozciągają się na wykonanie niezbędnych prac w celu zapewnienia w 2002 r. właściwej
wydajności trzeciego odcinka kolektora, tym bardziej że, jak to wskazała w trakcie rozprawy Komisja i czemu skarżąca nie zaprzeczyła,
Wspólnota nie posiada jakiejkolwiek kontroli nad ilością ścieków zlewanych do tego trzeciego odcinka.
83     Poza tym prowadzenie cudzych spraw, którego podjęło się Centrum, dokonując z własnej inicjatywy nadzoru i konserwacji trzeciego
odcinka, obejmuje wyłącznie faktycznie przeprowadzone przez nie działania i nie może zostać rozciągnięte na utrzymywany brak
nadzoru lub konserwacji, które wciąż wchodzą w zakres odpowiedzialności jednostki odpowiedzialnej za świadczenie na rzecz
Centrum usług odprowadzania ścieków.
84     Ponadto w niniejszej sprawie nie zostało ani ustalone, ani podniesione, że zarzucane zachowanie, a mianowicie nieprzeprowadzenie
prac na trzecim odcinku kolektora lub brak jego konserwacji, stanowi niewłaściwe prowadzenie cudzych spraw bez zlecenia, którego
podjęło się Centrum.
85     Nawet jeśli przyjąć, że powołując się na niewystarczającą pojemność hydrauliczną trzeciego odcinka kolektora, skarżąca utrzymuje
domyślnie, że przeprowadzone przez Centrum w 1990 r. prace stanowią niewłaściwe prowadzenie przez Centrum cudzych spraw bez
zlecenia, to tym niemniej należy stwierdzić, że zainstalowanie w pierwszym segmencie trzeciego odcinka kolektora zamkniętego
rurociągu o średnicy 100 cm nie może zostać uznane za bezwzględną przesłankę niewłaściwego prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia,
którego podjęło się Centrum.
86     W istocie należy stwierdzić, że średnica rurociągu zainstalowanego przez Centrum w pierwszym segmencie trzeciego odcinka kolektora
ściśle odpowiada średnicy zamkniętego rurociągu wcześniej zainstalowanego w drugim segmencie trzeciego odcinka kolektora.
Przeprowadzone przez Centrum w 1990 r. prace nie wpłynęły zatem na pojemność hydrauliczną trzeciego odcinka kolektora. W tych
okolicznościach rzekomo niewystarczającej pojemności hydraulicznej trzeciego odcinka kolektora w żadnym razie nie można przypisać
Centrum.
87     Powyższe rozważania wskazują, że przypisanie zarzucanego zachowania Wspólnocie nie może wynikać ze spontanicznych działań
służb technicznych Centrum.
88     Po czwarte, należy zbadać, czy przypisanie zarzucanego zachowania Wspólnocie wynika z oświadczenia właściwego urzędnika UTC
Ispra, w którym potwierdza on, że władze komunalne, których jest przedstawicielem, nie są odpowiedzialne za trzeci odcinek
kolektora.
89     W tym zakresie, niezależnie od zagadnienia, czy właściwy urzędnik służb komunalnych jest uprawniony do wypowiadania się w przedmiocie
odpowiedzialności władz, których jest przedstawicielem, należy wskazać, że jego oświadczenie stanowi zrzeczenie się odpowiedzialności
władz komunalnych za trzeci odcinek kolektora jedynie z tego względu, że odcinek ten znajduje się na gruncie należącym do
Wspólnoty. Z art. 1 porozumienia WCB wynika jednakże, że Wspólnota nie jest właścicielem omawianego gruntu. W istocie postanowienie
to przewiduje w szczególności, że Centrum i przylegający do niego grunt zostały przekazane przez rząd włoski do dyspozycji
Wspólnoty za roczną opłatą. Poza tym skarżąca nie wykazuje ani też nie powołuje się na to, że oświadczenie właściwego urzędnika
UTC Ispra zmienia porozumienie WCB. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że oświadczenie to nie pozwala na ustalenie,
iż zarzucane zachowanie można przypisać wspólnotowym instytucji lub organowi.
90     Po piąte, należy jeszcze zbadać, czy zarzucane zachowanie można przypisać Wspólnocie ze względu na przepisy, których naruszenie
podnosi skarżąca.
91     W tym zakresie należy przede wszystkim wskazać, że art. 9 ust. 3 decyzji 96/282, którego naruszenie podnoszone jest przez
skarżącą, ogranicza się do wskazania, że dyrektor generalny Centrum podejmuje wszelkie kroki niezbędne do zagwarantowania
bezpieczeństwa osób i urządzeń, za które jest odpowiedzialny. Przepis ten nie może zatem sam w sobie uzasadniać przypisania
utrzymywanego nieprzeprowadzenia prac na trzecim odcinku kolektora lub braku jego konserwacji, jeżeli nie zostanie ustalone,
że omawiany odcinek stanowi urządzenie, za które odpowiedzialny jest dyrektor generalny Centrum. Skarżąca nie przedstawia
jakiegokolwiek dowodu pozwalającego na stwierdzenie, że trzeci odcinek kolektora stanowi urządzenie, za które odpowiedzialny
jest dyrektor Centrum. Przeciwnie, jak to zostało wskazane powyżej w pkt 72, z art. 3 załącznika F do porozumienia WCB wynika,
że to gmina Ispra jest odpowiedzialna za świadczenie na rzecz Centrum usług odprowadzania ścieków, a zatem trzeci odcinek
kolektora nie może być utożsamiany z urządzeniem, za które odpowiedzialne jest Centrum. W tych okolicznościach art. 9 ust. 3
decyzji 96/282 nie może być podstawą przypisania Wspólnocie zarzucanego zachowania.
92     Skarżąca podnosi następnie naruszenie porozumienia WCB, które przewiduje jej zdaniem, że Centrum zobowiązane jest do zapewnienia
i ochrony bezpieczeństwa publicznego. Jak słusznie podnosi Komisja, art. 16 ust. 1 załącznika F do porozumienia WCB jest jedynym
postanowieniem tego porozumienia, które reguluje kwestię bezpieczeństwa i ochrony zdrowia publicznego. Jednakże postanowienie
to jest właściwe w zakresie bezpieczeństwa i ochrony zdrowia publicznego jedynie w odniesieniu do zapobiegania pożarom i niebezpieczeństwom
wynikającym z promieniowania jonizującego. W niniejszej sprawie skarżąca nie przedstawia jakiegokolwiek argumentu pozwalającego
na ustalenie, że zarzucane zachowanie dotyczy zapobiegania pożarom lub niebezpieczeństwom wynikającym z promieniowania jonizującego.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że przypisanie zarzucanego zachowania Wspólnocie nie może wynikać z obowiązku Centrum
w zakresie ochrony bezpieczeństwa i zdrowia publicznego, w formie w jakiej został on nałożony na mocy art. 16 ust. 1 załącznika
F do porozumienia WCB.
93     Wreszcie skarżąca podnosi, że zarzucane zachowanie uzasadnia pozaumowną odpowiedzialność Wspólnoty na podstawie przepisów
art. 2043 i 2051 włoskiego kodeksu cywilnego.
94     W odniesieniu do art. 2043 włoskiego kodeksu cywilnego, nawet jeśli przyjąć za skarżącą, że przepis ten wyraża zasadę neminem
laedere, że jest ona wspólna dla praw państw członkowskich i że znajduje ona zastosowanie w niniejszej sprawie ze względu
na naruszenie przez Komisję lub Centrum ogólnej zasady ostrożności i staranności, to należy stwierdzić, iż skarżąca nie przedstawia
jakiegokolwiek powodu, dla którego Komisja lub Centrum byłyby zobowiązane do ostrożności lub staranności w stosunku do trzeciego
odcinka kolektora. W tych okolicznościach należy stwierdzić, że powołany przepis nie pozwala sam w sobie na przypisanie zarzucanego
zachowania Wspólnocie.
95     W odniesieniu do art. 2051 włoskiego kodeksu cywilnego, nawet jeśli przyjąć, że ten przepis prawa włoskiego stanowi zasadę
wspólną dla praw państw członkowskich, należy stwierdzić, że skarżąca nie dowodzi, że wspólnotowe instytucja lub organ są
posiadaczami trzeciego odcinka kolektora. W istocie wbrew temu, co utrzymuje skarżąca, posiadanie kolektora przez wspólnotowe
instytucję lub organ nie może wynikać z własności gruntu, na którym położone jest Centrum, ponieważ jak to zostało wskazane
powyżej w pkt 89, żadne ze wspólnotowych instytucji lub organów nie są właścicielami tego gruntu. W konsekwencji nawet jeśli
przyjąć, że trzeci odcinek stanowi część składową gruntu, na którym się on znajduje, to w żaden sposób nie wynika z tego,
że należy on do Wspólnoty. Argument ten należy zatem odrzucić.
96     Należy także odrzucić argument, zgodnie z którym Komisja lub Centrum są posiadaczami trzeciego odcinka kolektora z uwagi na
fakt, że zgodnie z art. 1 załącznika F do porozumienia WCB osoby trzecie nie mają do niego dostępu. W istocie, jak wskazano
powyżej w pkt 71, na mocy art. 3 załącznika F do porozumienia WCB Komisja zobowiązana jest uchylić się od immunitetu przewidzianego
w art. 1 załącznika F do porozumienia WCB w celu umożliwienia służbom użyteczności publicznej dokonania przeglądów, napraw
i konserwacji urządzeń, za które są oni odpowiedzialni, znajdujących się wewnątrz Centrum. W tych okolicznościach w celu ustalenia
posiadania przez Komisję lub Centrum trzeciego odcinka kolektora nie można skutecznie powołać się na utrzymywany immunitet
obejmujący grunt, na którym położone jest Centrum.
97     Posiadanie trzeciego odcinka kolektora nie może również obciążać Komisji lub Centrum z uwagi na to, że odcinek ten pozostaje
do wyłącznej dyspozycji Centrum. W istocie poza rozważaniami zawartymi w poprzedzającym punkcie należy dodać, jak to już zostało
wskazane powyżej w pkt 75, że skoro do kolektora, włączając w to trzeci odcinek, zlewane są ścieki pochodzące z terytorium
gminy Ispra i z Centrum, to trzeciego odcinka nie można uznać za pozostający do wyłącznej dyspozycji Komisji lub Centrum.
98     Z ogółu powyższych rozważań wynika, że utrzymywany brak konserwacji trzeciego odcinka kolektora lub nieprzeprowadzenie na
nim prac nie mogą zostać przypisane wspólnotowym instytucji lub organowi. W tych okolicznościach oraz w zakresie w jakim jest
ona dopuszczalna skargę należy oddalić jako bezzasadną, bez potrzeby badania, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione inne
przesłanki stwierdzenia pozaumownej odpowiedzialności Wspólnoty.

W przedmiocie wnioskowanych środków dowodowych
99     Skarżąca wnosi do Sądu o przyjęcie środków dowodowych w celu ustalenia jej roszczeń. Dokładniej podnosi ona, że należy nakazać
udzielenie informacji przez dyrektora i pełnomocników Centrum oraz przez lokalne władze włoskie działające na miejscu zalania.
Utrzymuje ona, że należy dopuścić dowód z zeznań świadków i zastrzega sobie w tym zakresie prawo późniejszego wskazania nazwisk
świadków, których należy przesłuchać. Podnosi ona wreszcie, że w celu ustalenia utrzymywanego stanu faktycznego, włączając
w to rzekomo poniesione lub przyszłe szkody, należy dokonać wizji lokalnej lub zlecić sporządzenie opinii biegłego.
100   W tej kwestii należy wskazać, że skarżąca nie określiła ani dokładnych okoliczności faktycznych, do których środki te mogłyby
się odnosić, ani w jakim zakresie środki te mogłyby zmierzać do stwierdzenia przypisania zarzucanego zachowania wspólnotowym
instytucji lub organowi. W tych okolicznościach wnioski o przyjęcie środków dowodowych należy odrzucić.

W przedmiocie kosztów
101   Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
102   Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, poza jej własnymi kosztami należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ją poniesionymi
przez nią kosztami.
Z powyższych względów
SĄD PIERWSZEJ INSTANCJI (druga izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje odrzucona w części dotyczącej żądania naprawienia nieokreślonych poniesionych szkód majątkowych i nieokreślonych
poniesionych i przyszłych szkód niemajątkowych.
2)
W pozostałym zakresie skarga zostaje oddalona jako bezzasadna.
3)
Wnioski o przyjęcie środków dowodowych zostają odrzucone.
4)
Skarżąca zostaje obciążona, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Komisję.
Pirrung
Meij
Pelikánová
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 30 listopada 2005 r.
Sekretarz

Prezes
E. Coulon

J. Pirrung
*
Język postępowania: włoski.