CELEX: 62003CJ0397
Αίτηση αναιρέσεως
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Αγορά της συνθετικής λυσίνης
Πρόστιμα
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό του ποσού των προστίμων
Μη αναδρομικότητα
Αρχή non bis in idem
Ίση μεταχείριση
Κύκλος εργασιών δυνάμενος να ληφθεί υπόψη

της 16ης Νοεμβρίου 2000 (C-248/98 P, KNP BT κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-9641) περιλαμβάνεται αρχή γενικής ισχύος,
δηλαδή ότι η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη με τη σπουδαιότητα της επιχειρήσεως στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν το
αντικείμενο της παραβάσεως.
99     Οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση υπόθεση ταυτίζονται με τα πραγματικά περιστατικά
της υποθέσεως που οδήγησε στην απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Ιουλίου 1994, (T-77/92), Parker Pen κατά Επιτροπής (Συλλογή
1994, σ. II-549), με την οποία το Πρωτοδικείο μείωσε το πρόστιμο για τον λόγο ότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει αρκούντως υπόψη
τον εξεταστέο κύκλο εργασιών. Το γεγονός ότι, στην προαναφερθείσα υπόθεση Parker Pen κατά Επιτροπής, μειώθηκε το οριστικό
πρόστιμο, και όχι το βασικό ποσό του προστίμου που υπολογίστηκε σε σχέση με τη σοβαρότητα, δεν ασκεί επιρροή. Δεν υπήρξε χωριστός
υπολογισμός του βασικού ποσού σε εκείνη την υπόθεση. Εξάλλου, το επιβληθέν στις αναιρεσείουσες πρόστιμο είναι δυσανάλογο σε
σχέση με τον εξεταστέο κύκλο εργασιών, ανεξαρτήτως του αν ληφθεί υπόψη το τελικό πρόστιμο ή το βασικό ποσό λόγω της σοβαρότητας.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
100   Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, είναι δυνατό να λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του προστίμου τόσο ο ολικός κύκλος
εργασιών της επιχειρήσεως, που αποτελεί ένδειξη, έστω κατά προσέγγιση και ατελή, του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της,
όσο και το ποσοστό του κύκλου εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που συνιστούν το αντικείμενο της παραβάσεως και που,
συνεπώς, μπορούν να παράσχουν ένδειξη για την έκτασή της. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει, αφετέρου, να προσδίδεται ούτε στο ένα
ούτε στο άλλο από τα ποσά αυτά δυσανάλογη σημασία σε σχέση με τα άλλα στοιχεία εκτιμήσεως και, κατά συνέπεια, ο ορθός καθορισμός
του προστίμου δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα απλού υπολογισμού που στηρίζεται στον ολικό κύκλο εργασιών. Έτσι έχουν ιδίως
τα πράγματα όταν τα οικεία εμπορεύματα δεν αντιπροσωπεύουν παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό κύκλου εργασιών (προαναφερθείσες αποφάσεις
Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 121, και Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 243).
101   Αντιθέτως, το κοινοτικό δίκαιο δεν περιλαμβάνει αρχή γενικής ισχύος σύμφωνα με την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη
με τη σπουδαιότητα της επιχειρήσεως στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως.
102   Με τη σκέψη 200 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Πρωτοδικείο απέρριψε την επιχειρηματολογία των αναιρεσειουσών ως εξής:
«[…] Πράγματι, από τη νομολογία προκύπτει ότι το θεσπισθέν με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 όριο, με παραπομπή
στον συνολικό κύκλο εργασιών της επιχειρήσεως, σκοπεί ακριβώς στο να αποφευχθεί να είναι τα πρόστιμα δυσανάλογα σε σχέση με
το μέγεθος της επιχειρήσεως (προαναφερθείσα απόφαση Musique [D]iffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 119). Το τελικό
ποσό του προστίμου, στο μέτρο που δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών της ADM κατά τη διάρκεια του τελευταίου
έτους της παραβάσεως, δεν μπορεί συνεπώς να θεωρηθεί ως δυσανάλογο από το γεγονός και μόνον ότι υπερβαίνει τον πραγματοποιηθέντα
στην οικεία αγορά κύκλο εργασιών. Παρατηρείται ότι οι προσφεύγουσες ανέφεραν την [προαναφερθείσα απόφαση, KNP BT κατά Επιτροπής,
σκέψη 61], όπου το Δικαστήριο τόνισε, παρεμπιπτόντως, ότι “το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 [...] σκοπεί να εξασφαλίζει
ότι η κύρωση τελεί σε αναλογία προς τη βαρύτητα την οποία έχει η επιχείρηση στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν αντικείμενο
της παραβάσεως”. Πλην του γεγονότος ότι, στη σκέψη 61 της προαναφερθείσας αποφάσεως, το Δικαστήριο σκοπεί ρητώς, ως σημείο
αναφοράς, τη σκέψη 119 της προαναφερθείσας αποφάσεως Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, τονίζεται ότι η επίδικη
διατύπωση, μη επαναληφθείσα στη μεταγενέστερη νομολογία, εγγράφεται στο συγκεκριμένο πλαίσιο της υποθέσεως που οδήγησε στην
προαναφερθείσα απόφαση KNP BT κατά Επιτροπής. Στην περίπτωση εκείνη, η προσφεύγουσα προσήπτε, πράγματι, στην Επιτροπή ότι
έλαβε υπόψη την αξία των εσωτερικών πωλήσεων του ομίλου για τους σκοπούς καθορισμού των μεριδίων της αγοράς, πράγμα το οποίο
κρίθηκε παρ’ όλ’ αυτά θεμιτό από το Δικαστήριο για τον προαναφερθέντα λόγο. Επομένως, δεν μπορεί να συναχθεί εξ αυτού ότι
η επιβληθείσα στην ADM κύρωση είναι δυσανάλογη.»
103   Η αιτιολογία αυτή δεν είναι νομικώς πεπλανημένη.
104   Όσον αφορά την προαναφερθείσα απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, από τη σκέψη της 94 προκύπτει ότι το Πρωτοδικείο απλώς εφάρμοσε
τους θεσπισθέντες με τη σκέψη 121 της προαναφερθείσας αποφάσεως Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής κανόνες,
οι οποίοι υπενθυμίστηκαν στη σκέψη 100 της παρούσας αποφάσεως.
105   Εξάλλου, δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο, όταν αποφαίνεται κατ’ αναίρεση επί νομικών ζητημάτων, να υποκαθιστά το Πρωτοδικείο,
για λόγους επιείκειας, στην κρίση του, το οποίο αποφαίνεται, κατά πλήρη δικαιοδοσία, επί του ύψους των προστίμων που επιβάλλονται
σε επιχειρήσεις οι οποίες παραβιάζουν το κοινοτικό δίκαιο (προαναφερθείσα απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής,
σκέψη 245 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
106   Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί ο έβδομος λόγος αναιρέσεως.
107   Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
108   Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του
άρθρου 118 του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα καθόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του
νικήσαντος διαδίκου. Επειδή η Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστούν η ADM Company και η ADM Ingredients στα δικαστικά έξοδα, οι
δε τελευταίες ηττήθηκαν, οι αναιρεσείουσες πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει την Archer Daniels Midland Co. και την Archer Daniels Midland Ingredients Ltd στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.