CELEX: 62003CJ0544
Artykuł 59 du traité CE (devenu, après modification, article 49 CE)
Services de télécommunications
Artykuł 59 Traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 49 WE)
Usługi telekomunikacyjne
Dyrektywa 90/388/EWG
Artykuł 3c
Usunięcie wszelkich ograniczeń
Gminne opłaty od słupów, masztów i anten nadawczych GSM

1       Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 59 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 49 WE)
i art. 3c dyrektywy Komisji 90/388/EWG z dnia 28 czerwca 1990 r. w sprawie konkurencji na rynkach usług telekomunikacyjnych
(Dz.U. L 192, str. 10), zmienionej w zakresie wprowadzenia pełnej konkurencji na rynkach telekomunikacyjnych dyrektywą Komisji
96/19/WE z dnia 13 marca 1996 r. (Dz.U. L 74, str. 13) (zwanej dalej „dyrektywą 90/388”).
2       Wnioski te zostały złożone w ramach postępowań wszczętych przez operatorów telefonii ruchomej mających siedzibę w Belgii:
spółkę Mobistar SA (zwaną dalej „Mobistar”) i spółkę Belgacom Mobile SA (zwaną dalej „Belgacom Mobile”). Obaj operatorzy wnieśli
o zniesienie ustanowionych przez commune de Fléron (Belgia) (zwaną dalej „gminą Fléron”) i commune de Schaerbeeck (Belgia)
(zwaną dalej „gminą Schaerbeeck”) opłat odpowiednio od anten, masztów i słupów nadawczych GSM lub od anten zewnętrznych.
3       Postanowieniem prezesa Trybunału z dnia 4 marca 2004 r. obie sprawy zostały połączone do celów procedury pisemnej i ustnej
oraz wydania wyroku.

Ramy prawne
4       Artykuł 59 akapit pierwszy traktatu WE stanowi:
„W ramach poniższych postanowień ograniczenia w swobodnym świadczeniu usług wewnątrz Wspólnoty są zakazane w odniesieniu do
obywateli państw członkowskich mających swe przedsiębiorstwo w państwie Wspólnoty innym niż państwo odbiorcy świadczenia”.
5       Artykuł 86 akapit pierwszy traktatu WE (obecnie art. 82 akapit pierwszy WE) stanowi:
„Niezgodne ze wspólnym rynkiem i zakazane jest nadużywanie przez jedno lub większą liczbę przedsiębiorstw pozycji dominującej
na wspólnym rynku lub na znacznej jego części, w zakresie, w jakim może wpływać na handel między państwami członkowskimi”.
6       Artykuł 90 traktatu WE (obecnie art. 86 WE) ma następujące brzmienie:
„1.      Państwa członkowskie, w odniesieniu do przedsiębiorstw publicznych i przedsiębiorstw, którym przyznają prawa specjalne lub
wyłączne, nie wprowadzają ani nie utrzymują żadnego środka sprzecznego z normami niniejszego traktatu, w szczególności z normami
przewidzianymi w artykułach 12 oraz 81–89.
2.      Przedsiębiorstwa zobowiązane do zarządzania usługami świadczonymi w ogólnym interesie gospodarczym lub mające charakter monopolu
skarbowego podlegają normom niniejszego traktatu, zwłaszcza regułom konkurencji, w granicach, w jakich ich stosowanie nie
stanowi prawnej lub faktycznej przeszkody w wykonywaniu poszczególnych zadań im powierzonych. Rozwój handlu nie może być naruszony
w sposób pozostający w sprzeczności z interesem Wspólnoty.
3.      Komisja czuwa nad stosowaniem postanowień niniejszego artykułu i w miarę potrzeby kieruje stosowne dyrektywy lub decyzje do
państw członkowskich”.
7       Zgodnie z art. 3a dyrektywy 90/388:
„Poza spełnieniem wymogów określonych w art. 2 akapit drugi państwa członkowskie, które ustanawiają warunki dla koncesji i zezwoleń
ogólnych dla systemów łączności ruchomej i osobistej, zapewniają ponadto, aby:
i)       warunki przyznawania koncesji nie zawierały postanowień nieuzasadnionych wymogami koniecznymi oraz, w odniesieniu do systemów
przeznaczonych do użytku powszechnego, wymogami świadczenia usług użyteczności publicznej w formie uregulowań handlowych w rozumieniu
art. 3;
ii)       warunki przyznawania koncesji operatorom sieci ruchomych gwarantowały przejrzyste i niedyskryminacyjne zachowanie operatorów
sieci stacjonarnych i ruchomych posiadających wspólne urządzenia;
iii)  warunki przyznawania koncesji nie zawierały jakichkolwiek nieuzasadnionych ograniczeń o charakterze technicznym. Państwa członkowskie
muszą powstrzymać się w szczególności od uniemożliwiania łączenia koncesji lub ograniczania oferty różnych technologii korzystających
z odmiennych częstotliwości, w sytuacji gdy dostępne są wielosystemowe urządzenia.
[…]” [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie wszystkie cytaty z tej dyrektywy poniżej]
8       Artykuł 3c dyrektywy 90/388 stanowi:
„Państwa członkowskie zapewniają usunięcie wszelkich ograniczeń nałożonych na operatorów systemów łączności ruchomej i osobistej
w zakresie tworzenia ich własnej infrastruktury, użytkowania infrastruktury podmiotów trzecich i współkorzystania z infrastruktury,
innych instalacji i miejsc, z zastrzeżeniem ograniczenia użytkowania tej infrastruktury do działalności objętej ich koncesją
lub zezwoleniem”.
9       Artykuły 3a i 3c dyrektywy 90/388 zostały wprowadzone dyrektywą Komisji 96/2/WE z dnia 16 stycznia 1996 r. zmieniającą dyrektywę
90/388/EWG w odniesieniu do łączności ruchomej i osobistej (Dz.U. L 20, str. 59). Motyw pierwszy dyrektywy 96/2 ma następujące
brzmienie:
„W komunikacie z dnia 23 listopada 1994 r. dotyczącym konsultacji na temat zielonej księgi w sprawie łączności ruchomej i osobistej
Komisja określiła zasadnicze działania, jakie należy podjąć w celu utworzenia ram regulacyjnych niezbędnych do wykorzystania
potencjału tej dziedziny łączności. Komisja podkreśliła konieczność jak najszybszego zniesienia wszelkich praw wyłącznych
i specjalnych utrzymanych w tym sektorze poprzez pełne wprowadzenie wspólnotowych reguł konkurencji i odpowiednią zmianę dyrektywy
90/388 […], zmienionej po raz ostatni dyrektywą 95/51/WE […]. Ponadto poruszyła kwestię usunięcia ograniczeń swobody operatorów
sieci ruchomych w zakresie użytkowania i rozwoju ich sieci, w tym swobody wyboru niezbędnej infrastruktury, w celu umożliwienia
im wykonywania działalności objętej uzyskanymi przez nich koncesjami lub zezwoleniami. Działanie takie Komisja uznała za zasadnicze
dla wyeliminowania istniejących zakłóceń konkurencji, a zwłaszcza dla umożliwienia operatorom kontrolowania ich kosztów”.
10     Zgodnie z motywem czwartym tej dyrektywy:
„Niektóre państwa członkowskie już otworzyły poszczególne usługi łączności ruchomej na konkurencję i wprowadziły systemy udzielania
koncesji na te usługi. Jednakże w wielu państwach członkowskich przyznawanie koncesji nadal jest oparte na zasadach dyskrecjonalnych
lub, w odniesieniu do operatorów konkurencyjnych wobec organizacji telekomunikacyjnych, poddane ograniczeniom o charakterze
technicznym, takim jak zakaz korzystania z infrastruktury innej niż infrastruktura zapewniana przez te organizacje […]”.
11     Motyw szesnasty tej dyrektywy stanowi:
„Co więcej, ograniczenia w tworzeniu przez operatorów sieci ruchomych ich własnej infrastruktury i użytkowaniu infrastruktury
podmiotów trzecich spowalniają rozwój usług łączności ruchomej, przede wszystkim dlatego, że efektywny paneuropejski roaming
GSM opiera się na wspólnym systemie przesyłu sygnału i że obecnie nie wszystkie organizacje telekomunikacyjne we Wspólnocie
oferują tę technologię.
Tego typu restrykcje dotyczące udostępniania i użytkowania infrastruktury ograniczają świadczenie usług łączności ruchomej
i osobistej przez operatorów innych państw członkowskich, są zatem niezgodne z art. 90 w zw. z art. 59 traktatu. W zakresie
w jakim uniemożliwiana jest konkurencja w dziedzinie świadczenia usług ruchomej łączności głosowej z tego względu, że organizacja
telekomunikacyjna nie jest w stanie uwzględnić wniosku operatora łączności ruchomej dotyczącego infrastruktury lub jest w stanie
go uwzględnić wyłącznie przy użyciu taryf, które nie są dostosowane do kosztów danych łączy, restrykcje te faworyzują jednoznacznie
ofertę organizacji telekomunikacyjnej dotyczącą usług telefonii stacjonarnej, w odniesieniu do której większość państw członkowskich
nadal utrzymuje prawa wyłączne. Restrykcje dotyczące udostępniania i użytkowania infrastruktury stanowią naruszenie art. 90
w zw. z art. 86 traktatu. Co za tym idzie, państwa członkowskie powinny je znieść i – na wniosek – przyznawać zainteresowanym
operatorom dostęp do deficytowych zasobów niezbędnych do utworzenia ich własnej infrastruktury, w tym częstotliwości radiowych,
oparty na niedyskryminacyjnych zasadach”.
12     Artykuł 11 ust. 1 dyrektywy 97/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 10 kwietnia 1997 r. w sprawie wspólnych przepisów
ramowych dotyczących ogólnych zezwoleń i indywidualnych licencji w dziedzinie usług telekomunikacyjnych (Dz.U. L 117, str. 15),
zatytułowany „Opłaty za koncesje indywidualne”, ma następujące brzmienie:
„Państwa członkowskie zagwarantują, by wszelkie opłaty nakładane na przedsiębiorstwa z tytułu procedury wydawania zezwoleń
miały na celu jedynie pokrycie kosztów administracyjnych poniesionych w procesie wydawania, zarządzania, kontroli i stosowania
odpowiednich koncesji indywidualnych. Opłaty związane z koncesją indywidualną są proporcjonalne do nakładu pracy i podlegają
publikacji w odpowiedni i wystarczająco szczegółowy sposób, by umożliwić łatwy do nich dostęp”. [tłumaczenie nieoficjalne]
13     Dyrektywy 90/388 i 97/13 zostały uchylone, z mocą od dnia 25 lipca 2003 r., odpowiednio przez dyrektywę Komisji 2002/77/WE
z dnia 16 września 2002 r. w sprawie konkurencji na rynkach sieci i usług łączności elektronicznej (Dz.U. L 249, str. 21)
i dyrektywę 2002/21/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie wspólnych ram regulacyjnych sieci
i usług łączności elektronicznej (dyrektywa ramowa) (Dz.U. L 108, str. 33), które jednakże późniejsze niż spory przed sądem
krajowym.

Spory przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne

Sprawa C-544/03
14     Na posiedzeniu w dniu 27 stycznia 1998 r. rada gminy Fléron przyjęła règlement-taxe (uchwałę) w sprawie opłaty od słupów,
masztów i anten nadawczych GSM. Ustanowiła ona z dniem 1 stycznia 1998 r., na okres trzech lat upływający w dniu 31 grudnia
2000 r., opłatę w wysokości 100 000 BEF od każdego słupa, masztu lub anteny, należną od ich właścicieli.
15     W dniu 12 kwietnia 1999 r. Mobistar wniosła do Conseil d’État (rady stanu) o stwierdzenie nieważności tej uchwały w sprawie
opłaty.
16     Wśród zarzutów nieważności powołanych na poparcie swej skargi Mobistar podniosła, że zaskarżona uchwała w sprawie opłaty stanowi
ograniczenie dla rozwoju jej sieci telefonii ruchomej, zakazane w art. 3c dyrektywy 90/388.
17     Uznawszy po pierwsze, że nie jest w stanie orzec w przedmiocie zasadności tego zarzutu bez zastosowania normy prawa wspólnotowego,
która powoduje problemy interpretacyjne, a po drugie, że zgodność zakwestionowanej opłaty z art. 49 WE nie jest oczywista,
Conseil d’État postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy wykładni art. 49 [WE] należy dokonać w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu władz krajowych lub jednostki
samorządu terytorialnego nakładającemu opłatę od infrastruktury łączności ruchomej i osobistej użytkowanej w ramach wykonywania
działalności objętej koncesjami i zezwoleniami?
2)      Czy art. 3c dyrektywy 90/388 […], odnosząc się do usunięcia „wszelkich ograniczeń”, stoi na przeszkodzie uregulowaniu władz
krajowych lub jednostki samorządu terytorialnego nakładającemu opłatę od infrastruktury łączności ruchomej i osobistej użytkowanej
w ramach wykonywania działalności objętej koncesjami i zezwoleniami?”.

Sprawa C-545/03
18     Na posiedzeniu w dniu 8 października 1997 r. rada gminy Schaerbeek przyjęła règlement-taxe (uchwałę) w sprawie opłaty od anten
zewnętrznych, zmieniającą wcześniej przyjętą przez tę radę uchwałę w sprawie opłaty od anten satelitarnych. Ustanowiła ona
na lata podatkowe 1997–1999 roczną opłatę od anten zewnętrznych. Pojęcie „anteny zewnętrzne” obejmowało nie tylko anteny satelitarne,
ale też anteny przekaźnikowe GSM i inne anteny. Wysokość opłaty ustalona została na 100 000 BEF od każdej anteny przekaźnikowej
GSM i na 5000 BEF od każdej anteny satelitarnej i innej.
19     W dniu 19 grudnia 1997 r. Belgacom Mobile wniosła do Conseil d’État o stwierdzenie nieważności powołanej uchwały w sprawie
opłaty.
20     Jeden z zarzutów powołanych na poparcie skargi dotyczy naruszenia przepisów wspólnotowych odnoszących się do tworzenia wysokiej
jakości, wolnej od ograniczeń sieci telefonii ruchomej, a w szczególności art. 3c dyrektywy 90/388.
21     Stwierdziwszy podobnie, że nie jest w stanie orzec w przedmiocie zasadności tego zarzutu bez zastosowania normy prawa wspólnotowego,
która powoduje problemy interpretacyjne, Conseil d’État uznała, że należy skierować, na podstawie art. 234 WE, dwa pytania
prejudycjalne identyczne jak pytania skierowane w sprawie C-544/03.

W przedmiocie wniosku o otwarcie procedury ustnej na nowo
22     Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 2 maja 2005 r. rząd niderlandzki zwrócił się do Trybunału o zarządzenie,
na postawie art. 61 regulaminu, otwarcia procedury ustnej na nowo.
23     Na poparcie swego wniosku rząd ten podniósł zasadniczo, że w swej opinii rzecznik generalny zaproponował oparcie odpowiedzi
na podstawach innych niż te, na które powołuje się sąd krajowy, a mianowicie na dyrektywie 97/13, która nie była przedmiotem
dogłębnej dyskusji między wszystkimi stronami ani w ramach przedstawiania uwag na piśmie, ani na etapie przedstawiania uwag
ustnych. Rząd niderlandzki pragnie ustosunkować się do tej kwestii.
24     Należy przypomnieć w tym zakresie, że Trybunał może, na podstawie art. 61 regulaminu, z urzędu lub na wniosek rzecznika generalnego
lub też na wniosek stron zarządzić otwarcie procedury ustnej na nowo, jeśli uzna, że nie wszystkie okoliczności zostały wystarczająco
wyjaśnione lub że sprawa musi zostać rozstrzygnięta na podstawie argumentu, do którego strony nie ustosunkowały się (zob.
postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r. w sprawie C-17/98 Emesa Sugar, Rec. str. I-665, pkt 18, wyroki z dnia 19 lutego 2002 r.
w sprawie C-309/99 Wouters i in., Rec. str. I-1577, pkt 42, i z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie C-147/02 Alabaster, Rec. str. I-3101,
pkt 35).
25     Jednakże w niniejszym postępowaniu Trybunał, po wysłuchaniu rzecznika generalnego, stwierdza, że dysponuje materiałem niezbędnym,
by odpowiedzieć na przedstawione pytania i że materiał ten był przedmiotem prowadzonych przed nim dysput. Zatem wniosek o
otwarcie procedury ustnej na nowo należy oddalić.

W przedmiocie pytania pierwszego
26     Za pomocą pytania pierwszego sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 59 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 49 WE) należy
interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu władz krajowych lub jednostki samorządu terytorialnego
nakładającemu opłatę od infrastruktury łączności ruchomej i osobistej użytkowanej w ramach wykonywania działalności objętej
koncesjami i zezwoleniami.
27     Mimo że na obecnym etapie rozwoju prawa wspólnotowego dziedzina podatków bezpośrednich jako taka nie podlega kompetencji Wspólnoty,
niemniej jednak państwa członkowskie muszą wykonywać utrzymane kompetencje z poszanowaniem prawa wspólnotowego (zob. wyroki
z dnia 14 lutego 1995 r. w sprawie C‑279/93 Schumacker, Rec. str. I-225, pkt 21, z dnia 21 listopada 2002 r. w sprawie C-436/00
X i Y, Rec. str. I-10829, pkt 32, i z dnia 11 marca 2004 r. w sprawie C‑9/02 De Lasteyrie du Saillant, Rec. str. I-2409, pkt 44).
28     W dziedzinie swobody świadczenia usług Trybunał orzekł już, że krajowe przepisy podatkowe ograniczające wykonywanie tej swobody
mogą stanowić zakazany środek bez względu na to, czy zostały wydane przez samo państwo, czy też przez jednostkę samorządu
lokalnego (zob. podobnie wyrok z dnia 29 listopada 2001 r. w sprawie C-17/00 De Coster, Rec. str. I‑9445, pkt 26 i 27).
29     Zgodnie z orzecznictwem Trybunału art. 59 traktatu wymaga nie tylko zniesienia wszelkiej dyskryminacji ze względu na przynależność
państwową usługodawcy mającego swe przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim, ale również zniesienia wszelkich ograniczeń,
nawet jeśli ograniczenia te dotyczą w jednakowym stopniu usługodawców krajowych i pochodzących z innych państw członkowskich,
w przypadku gdy uniemożliwiają one lub zakłócają działalność usługodawcy mającego swe przedsiębiorstwo w innym państwie członkowskim,
w którym świadczy on legalnie analogiczne usługi (wyrok z dnia 9 sierpnia 1994 r. w sprawie C-43/93 Vander Elst, Rec. str. I-3803,
pkt 14, i ww. wyrok w sprawie De Coster, pkt 29).
30     Trybunał orzekł już zresztą, że omawiany art. 59 stoi na przeszkodzie stosowaniu wszelkich przepisów krajowych, które świadczenie
usług między państwami członkowskimi czynią trudniejszym niż świadczenie usług wyłącznie wewnątrz jednego państwa członkowskiego
(ww. wyrok w sprawie De Coster, pkt 30 i powołane orzecznictwo oraz pkt 39).
31     Artykuł 59 traktatu nie obejmuje natomiast środków, których jedynym skutkiem jest obłożenie świadczenia usług dodatkowymi
kosztami i które w jednakowy sposób odnoszą się do świadczenia usług zarówno między państwami członkowskimi, jak i wewnątrz
jednego państwa członkowskiego.
32     Jeśli chodzi o ustalenie, czy pobieranie przez władze gminne opłat takich jak sporne opłaty w sprawach przed sądem krajowym
stanowi przeszkodę niezgodną z powołanym art. 59, należy stwierdzić, że opłaty takie nakładane są bez rozróżnienia na wszystkich
właścicieli instalacji telefonii ruchomej na terytorium danej gminy i że środki te nie stawiają zagranicznych operatorów w sytuacji
faktycznie lub prawnie trudniejszej niż operatorów krajowych.
33     Zaskarżone przepisy podatkowe nie powodują też, że transgraniczne świadczenie usług jest trudniejsze niż świadczenie usług
na poziomie krajowym. Prawdą jest, że ustanowienie opłaty od słupów, masztów i anten może zawyżyć taryfy łączności za pomocą
telefonii komórkowej z zagranicy do Belgii i odwrotnie. Niemniej jednak ryzyko odzwierciedlenia opłaty w taryfach dotyczy
w tym samym stopniu świadczenia usług telefonicznych na poziomie krajowym.
34     Dodać należy, że informacje zawarte w aktach sprawy nie pozwalają przyjąć, że łączny skutek opłat miejscowych narusza swobodę
świadczenia usług telefonii ruchomej między pozostałymi państwami członkowskimi a Królestwem Belgii.
35     Na pytanie pierwsze należy zatem odpowiedzieć, że wykładni art. 59 traktatu należy dokonać w ten sposób, że nie stoi on na
przeszkodzie uregulowaniu władz krajowych lub jednostki samorządu terytorialnego nakładającemu, bez rozróżnienia na usługodawców
krajowych i pochodzących z pozostałych państw członkowskich, opłatę od infrastruktury łączności ruchomej i osobistej użytkowanej
w ramach wykonywania działalności objętej koncesjami i zezwoleniami, dotyczącą w tym samym stopniu świadczenia usług wewnątrz
jednego państwa członkowskiego i świadczenia usług między państwami członkowskimi.

W przedmiocie pytania drugiego
36     Za pomocą pytania drugiego sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia, czy przepisy podatkowe odnoszące się do infrastruktury
łączności ruchomej są objęte zakresem art. 3c dyrektywy 90/388.
37     Tytułem wstępu zauważyć należy, że podstawą nałożenia opłaty od infrastruktury łączności nie jest przyznanie koncesji. Co
za tym idzie, powołana przez Mobistar na rozprawie dyrektywa 97/13 nie ma zastosowania do okoliczności faktycznych w niniejszej
sprawie.
38     Jeśli chodzi o dyrektywę 90/388, należy przede wszystkim stwierdzić, że brzmienie art. 3c, w zakresie w jakim przewiduje on
usunięcie „wszelkich ograniczeń” nałożonych na operatorów systemów łączności ruchomej i osobistej w zakresie infrastruktury,
nie wyklucza możliwości, że ograniczenia te dotyczą również przepisów podatkowych mających zastosowanie do infrastruktury
łączności ruchomej.
39     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału dla dokonania wykładni przepisu prawa wspólnotowego należy wziąć pod uwagę nie
tylko jego treść, ale także jego kontekst oraz cel, któremu służy dana regulacja, której ów przepis stanowi część (zob. w szczególności
wyroki z dnia 17 listopada 1983 r. w sprawie 292/82 Merck, Rec. str. 3781, pkt 12, z dnia 21 lutego 1984 r. w sprawie 337/82
St. Nikolaus Brennerei, Rec. str. 1051, pkt 10, oraz z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie C-17/03 Vereiniging voor Energie,
Milieu en Water i in., Zb.Orz. str. I‑4983, pkt 41).
40     Dyrektywa 90/388 przewidywała pierwotnie zniesienie praw specjalnych lub wyłącznych przyznanych przez państwa członkowskie
w celu świadczenia usług telekomunikacyjnych, lecz zakres jej zastosowania nie obejmował usług komunikacji ruchomej. Zmiana
tej dyrektywy dyrektywą 96/2 podyktowana była potrzebą rozszerzenia jej zakresu o łączność ruchomą i osobistą.
41     Celem dyrektywy 96/2 było utworzenie ram regulacyjnych pozwalających na wykorzystanie potencjału łączności ruchomej i osobistej
poprzez jak najszybsze zniesienie wszelkich praw wyłącznych i specjalnych, usunięcie, w odniesieniu do operatorów sieci ruchomych,
zarówno ograniczeń w swobodzie użytkowania i rozwijania tych sieci w celu wykonywania działalności objętej przyznanymi im
koncesjami lub zezwoleniami, jak i zakłóceń konkurencji, oraz umożliwienie operatorom kontrolowania ich kosztów (zob. wyrok
z dnia 16 października 2001 r. w sprawach połączonych C‑396/99 i C‑397/99 Komisja przeciwko Grecji, Rec. str. I-7577, pkt 25,
i z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie C‑462/99 Connect Austria, Rec. str. I-5197, pkt 96).
42     Podstawę dyrektywy 96/2 stanowi art. 90 ust. 3 traktatu WE. Wynika z tego, że art. 3c dyrektywy 90/388 ma zastosowanie wyłącznie
do ograniczeń niezgodnych z art. 90 traktatu.
43     Zgodnie z motywem szesnastym dyrektywy 96/2 została ona wydana w celu zaradzenia sytuacji, w której uniemożliwiana była konkurencja
w dziedzinie świadczenia usług ruchomej łączności głosowej z tego względu, że organizacja telekomunikacyjna nie była w stanie
uwzględnić wniosku operatora łączności ruchomej dotyczącego infrastruktury i że większość państw członkowskich utrzymała prawa
wyłączne na rzecz tych organizacji. Stwierdziwszy, że ograniczenia w udostępnianiu i w użytkowaniu infrastruktury stanowią
naruszenie art. 90 traktatu WE w zw. z art. 86 traktatu WE, Komisja uznała, że państwa członkowskie powinny je znieść i –
na wniosek – przyznawać zainteresowanym operatorom dostęp do deficytowych zasobów niezbędnych do utworzenia ich własnej infrastruktury,
oparty na niedyskryminacyjnych zasadach.
44     Z powyższego wynika, że ograniczenia, o których mowa w art. 3c dyrektywy 90/388, charakteryzują się, po pierwsze, ich powiązaniem
z prawami wyłącznymi i specjalnymi przysługującymi dotychczasowym operatorom, a po drugie tym, że można je usunąć, zapewniając
dostęp do niezbędnych deficytowych zasobów oparty na niedyskryminacyjnych zasadach.
45     Zatem w jego zakresie mieszczą się ograniczenia, takie jak wymienione tytułem przykładu w motywie czwartym dyrektywy 96/2,
a mianowicie ograniczenie przyznawania koncesji oparte na zasadach dyskrecjonalnych lub, w odniesieniu do operatorów konkurencyjnych
wobec organizacji telekomunikacyjnych, poddanie ich przyznawania ograniczeniom o charakterze technicznym, takim jak zakaz
korzystania z infrastruktury innej niż infrastruktura zapewniana przez te organizacje.
46     Ponadto jedynie środki, które zakłócają konkurencję w znacznym stopniu, są objęte zakresem pojęcia ograniczenia w specyficznym
rozumieniu art. 3c dyrektywy 90/388.
47     Artykuł 3c dyrektywy 90/388 nie dotyczy natomiast krajowych przepisów skierowanych bez rozróżnienia do wszystkich operatorów
telefonii ruchomej, które nie stawiają w bardziej korzystnej sytuacji w sposób bezpośredni lub pośredni operatorów, którym
przysługują lub przysługiwały prawa specjalne lub wyłączne ze szkodą dla nowych operatorów z nimi konkurujących.
48     Upewnienie się, że w sprawach zawisłych przed sądem krajowym powyższe warunki zostały spełnione, należy do tego sądu.
49     W ramach przeprowadzanej analizy sąd krajowy będzie musiał dokonać oceny skutków opłat, mając na uwadze przede wszystkim moment,
w którym poszczególni operatorzy weszli na rynek. Może okazać się, że operatorzy, którym przysługują lub przysługiwały prawa
specjalne lub wyłączne, mogli być wcześniej niż pozostali operatorzy beneficjentami sytuacji, która umożliwiała im zamortyzowanie
poniesionych przez nich kosztów utworzenia sieci. Poza tym fakt, że na operatorach wchodzących na rynek ciąży obowiązek świadczenia
usług użyteczności publicznej, w tym obowiązek dotyczący zasięgu terytorialnego, może ich postawić, w odniesieniu do kontroli
ich kosztów, w sytuacji mniej korzystnej w porównaniu z dotychczasowymi operatorami.
50     Z powyższego wynika, że na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że przepisy podatkowe mające zastosowanie do infrastruktury
łączności ruchomej nie są objęte zakresem art. 3c dyrektywy 90/388 z wyjątkiem przypadków, gdy stawiają one w bardziej korzystnej
sytuacji, w sposób bezpośredni lub pośredni, operatorów, którym przysługują lub przysługiwały prawa specjalne lub wyłączne
ze szkodą dla nowych operatorów z nimi konkurujących, i zakłócają konkurencję w znacznym stopniu.

W przedmiocie kosztów
51     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Wykładni art. 59 traktatu WE (obecnie, po zmianie, art. 49 WE) należy dokonać w ten sposób, że nie stoi on na przeszkodzie
uregulowaniu władz krajowych lub jednostki samorządu terytorialnego nakładającemu, bez rozróżnienia na usługodawców krajowych
i pochodzących z pozostałych państw członkowskich, opłatę od infrastruktury łączności ruchomej i osobistej użytkowanej w ramach
wykonywania działalności objętej koncesjami i zezwoleniami, dotyczącą w tym samym stopniu świadczenia usług wewnątrz jednego
państwa członkowskiego i świadczenia usług między państwami członkowskimi.
2)
Przepisy podatkowe mające zastosowanie do infrastruktury łączności ruchomej nie są objęte zakresem art. 3c dyrektywy Komisji
90/388/EWG z dnia 28 czerwca 1990 r. w sprawie konkurencji na rynkach usług telekomunikacyjnych, zmienionej w zakresie wprowadzenia
pełnej konkurencji na rynkach telekomunikacyjnych dyrektywą Komisji 96/19/WE z dnia 13 marca 1996 r., z wyjątkiem przypadków
gdy stawiają one w bardziej korzystnej sytuacji, w sposób bezpośredni lub pośredni, operatorów, którym przysługują lub przysługiwały
prawa specjalne lub wyłączne ze szkodą dla nowych operatorów z nimi konkurujących, i zakłócają konkurencję w znacznym stopniu.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.