CELEX: 62005CJ0243
Odwołanie
Wspólna organizacja rynków przetworów owocowych i warzywnych
Pomoc z tytułu produkcji przetworów z pomidorów
Metoda obliczania kwoty pomocy
Pozaumowna odpowiedzialność Wspólnoty
Bezsprzeczna szkoda

W odwołaniu, wnoszący odwołanie, wnoszą do Trybunału o częściowe uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich
z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie Agraz i in. przeciwko Komisji (T‑285/03, Zb.Orz. str.  II‑1063, zwany dalej „zaskarżonym
wyrokiem”), którym Sąd oddalił ich skargi zmierzające do naprawienia szkody poniesionej w związku z przyjętą metodą obliczania
wartości pomocy z tytułu produkcji przewidzianej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1519/2000 z dnia 12 lipca 2000 r. określającym
cenę minimalną oraz wartość pomocy z tytułu produkcji przetworów z pomidorów w roku gospodarczym 2000/2001 [tłumaczenie nieoficjalne]
(Dz.U. L 174, str. 29), ze względu na fakt, że rzekomo poniesiona szkoda nie miała pewnego charakteru oraz z powodu braku
łącznego zaistnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty.

Ramy prawne

Rozporządzenie nr 2201/96
Artykuł 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/96 z dnia 28 października 1996 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków przetworów
owocowych i warzywnych (Dz.U. L 297, str. 29, zwanego dalej „rozporządzeniem podstawowym”) przewiduje:
„1.      System pomocy produkcyjnej stosuje się w odniesieniu do produktów wymienionych w załączniku I otrzymanych z owoców i warzyw
zebranych na obszarze Wspólnoty.
2.      Pomoc produkcyjną przyznaje się przetwórcom, którzy zapłacili producentom za ich surowce cenę nie niższą niż cena minimalna
uzgodniona na podstawie umów między organizacjami producentów, uznanymi lub tymczasowo upoważnionymi zgodnie z rozporządzeniem
(WE) nr 2200/96, z jednej stronya przetwórcami z drugiej strony.
[…]”.
Artykuł 4 rozporządzenia podstawowego precyzuje:
„1.      Pomoc produkcyjna nie może przekraczać różnicy między ceną minimalną płaconą producentowi we Wspólnocie a ceną surowca w głównych
produkujących i wywożących państwach trzecich.
2.      Kwotę pomocy produkcyjnej ustala się w taki sposób, aby umożliwić sprzedaż produktu wspólnotowego w granicach określonych
w ust. 1. Przy ustanawianiu kwoty pomocy, bez uszczerbku dla stosowania art. 5, uwzględnia się w szczególności:
a)      różnicę między ceną surowca we Wspólnocie oraz ceną uzyskiwaną w głównych konkurencyjnych państwach trzecich;
b)      kwotę pomocy ustaloną lub obliczoną przed obniżką przewidzianą w ust. 10, jeśli ma zastosowanie, za ubiegły rok gospodarczy;
oraz
c)      w przypadku gdy, produkcja wspólnotowa jakiegoś produktu stanowi znaczący udział w rynku, tendencje wolumenu handlu zagranicznego
i ceny uzyskiwane w takim handlu, przy czym ostatnie kryterium prowadzi do obniżenia kwoty pomocy.
3.      Pomoc produkcyjną ustala się w kategoriach wagi netto produktu przetworzonego. Współczynniki wyrażające stosunek między wagą
użytego surowca a wagą netto produktu przetworzonego definiuje się na zasadzie znormalizowanej [są określone w sposób ryczałtowy].
Podlegają one regularnym uaktualnieniom na podstawie gromadzonych doświadczeń.
[…]”.
5.      Cenę surowca w głównych konkurencyjnych państwach trzecich ustala się głównie na podstawie cen faktycznie obowiązujących na
etapie [wyprowadzenia surowca z] gospodarstwa rolnego za produkty świeże o porównywalnej jakości, wykorzystywane w przetwórstwie,
ocenianych na podstawie ilości wyrobów [gotowych] wywożonych przez te państwa trzecie.
6.      Jeśli produkcja wspólnotowa [danego produktu] stanowi co najmniej 50 % ilości produktu stanowiącego rynek konsumpcyjny Wspólnoty,
tendencje cen oraz ilości przywozu i wywozu ocenia się porównując dane za rok kalendarzowy poprzedzający początek roku gospodarczego
z danymi za poprzedni rok kalendarzowy.
7.      W przypadku przetworów pomidorowych pomoc produkcyjna obliczana jest dla:
a)      koncentratu pomidorowego objętego kodem CN 200290;
[…]
9.      Komisja ustala kwotę pomocy produkcyjnej przed rozpoczęciem każdego roku gospodarczego […].Współczynniki określone w ust. 3,
minimalne wymogi jakości oraz inne szczegółowe zasady stosowania niniejszego artykułu przyjmowane są zgodnie z tą samą procedurą.
10.      Dla przetworów z pomidorów całkowite wydatki za każdy rok gospodarczy nie mogą przekraczać kwoty, jaka zostałaby osiągnięta,
gdyby francuskie i portugalskie kontyngenty na koncentraty za rok gospodarczy 1997/1998 zostały ustalone jak następuje:
?      Francja: 224 323 tony,
?      Portugalia: 670 451 ton.
W tym celu, pomoc ustaloną do [z tytułu produkcji] koncentratów pomidorowych i ich pochodnych, zgodnie z ust. 9 obniża się
o 5,37 %. Po upływie roku gospodarczego można wypłacić dodatek, jeśli zwiększenie kwot francuskich i portugalskich nie zostało
całkowicie wykorzystane”.

Rozporządzenie nr 1519/2000
Artykuł 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1519/2000 przewiduje, że „pomoc z tytułu produkcji określona w art. 4 [rozporządzenia
podstawowego] za rok gospodarczy 2000/2001 została określona w załączniku II” [tłumaczenie nieoficjalne]. Kwota pomocy z tytułu
produkcji została ustalona w wysokości 17,178 euro za 100 kg netto koncentratu pomidorowego, o zawartości suchego ekstraktu
równej lub wyższej niż 28 % lecz niższej niż 30 %.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu są przedstawione w zaskarżonym wyroku w sposób następujący:
„5.      Pismem z dnia 4 lutego 2000 r. Komisja zwróciła się do władz chińskich o możliwie jak najszybsze przekazanie informacji niezbędnych,
w celu ustalenia pomocy produkcyjnej w roku gospodarczym 2000/2001 w sektorze przetworzonych warzyw i owoców, w drodze wypełnienia
załączonego do pisma kwestionariusza. Na pismo to nie udzielono odpowiedzi.
6.      Po wydaniu rozporządzenia 1519/2000 delegacje oraz stowarzyszenia producentów przetworów z pomidorów z Hiszpanii, Francji,
Grecji, Włoch i Portugalii zgłosiły Komisji zastrzeżenia oraz zakwestionowały nieuwzględnienie cen pomidorów chińskich przy
ustalaniu wysokości przewidywanej pomocy produkcyjnej.
7.      Stowarzyszenie Europejskich Przetwórców Pomidorów (dalej zwane „OEICT”) oraz Associação Portuguesa dos Industriais de Tomate
wystosowały do Komisji szereg pism w sprawie dokonania zmiany kwoty przewidywanej pomocy. Do jednego z tych pism załączono
kopię umowy określającej cenę, jaką otrzymali za produkt producenci chińscy.
8.      Komisja w piśmie z dnia 5 marca 2001 r., skierowanym do portugalskiego ministra rolnictwa w odpowiedzi na wniosek o zmianę
sposobu obliczania kwoty pomocy wskazała, iż ustalenie wysokości pomocy w odniesieniu do przetwórstwa pomidorów w roku gospodarczym
2000/2001 zostało dokonane zgodnie z art. 3 i 4 rozporządzenia podstawowego. Ponadto, potwierdziła otrzymanie w dniu 13 grudnia
2000 r. pisma OEICT wskazującego cenę określoną w umowie zawartej w Chinach, dodała jednak, iż nie może dokonać zmiany decyzji
na podstawie ceny określonej w jednostkowej umowie, a niepotwierdzonej przez właściwe władze krajowe.
9.      We wrześniu 2001 r. hiszpańskie służby dyplomatyczne w Pekinie uzyskały od władz chińskich zaświadczenie wskazujące średnią
cenę pomidorów uzyskiwaną w latach gospodarczych 1999 i 2000 przez producentów z prowincji Xinjiang, która zapewnia około
88 % chińskiej produkcji przetworów z pomidorów. Dokument ten został przesłany 9 listopada 2001 r. przez portugalskiego ministra
rolnictwa oraz w dniu 7 grudnia 2001 r. przez OEICT właściwemu w sprawie członkowi Komisji M. Fischlerowi.
10.      Dnia 31 stycznia 2002 r. Komisja udzieliła odpowiedzi na pismo tej organizacji, ponownie podkreślając, iż ustalenie kwoty
pomocy zostało dokonane zgodnie z art. 3 i 4 rozporządzenia podstawowego. Komisja nie uznała za zasadne dokonania zmiany rozporządzenia
nr 1519/2000 podnosząc, między innymi, iż wspólnotowy sektor przetwórstwa pomidorów nie odnotował negatywnych skutków, lecz,
według niej, osiągnął rekordowy poziom produkcji przetworów.
11.      Po spotkaniu, które odbyło się w dniu 6 listopada 2002 r. oraz wymianie korespondencji kierowanej przez wnoszących odwołanie
do Komisji, w piśmie z dnia 7 stycznia 2003 r. oświadczyła ona, iż nie znajduje uzasadnienia dla dokonania zmiany rozporządzenia
nr 1519/2000”.

Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 18 sierpnia 2003 r. wnoszący odwołanie wnieśli skargę zmierzającą do nakazania
Komisji wypłaty odszkodowania z tytułu szkody poniesionej w skutek wydania rozporządzenia nr 1519/2000.
Przypomniawszy, że powstanie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty jest uzależnione od łącznego spełnienia zespołu przesłanek
związanych z bezprawnością zachowania zarzucanego instytucji wspólnotowej, rzeczywistego charakteru szkody oraz zaistnienia
związku przyczynowego pomiędzy bezprawnym zachowaniem a powstałą szkodą, Sąd stwierdził, iż zachowanie Komisja było niezgodne
z prawem.
W pkt 54 zaskarżonego wyroku uznał on w istocie iż, po pierwsze „bezczynność Komisji mająca miejsce po przesłaniu pisma z dnia
4 lutego 2000 r. [stanowiła] wystarczająco skonkretyzowane naruszenie, w rozumieniu przyjętym w orzecznictwie, zasad należytej
staranności i dobrej administracji”.
W pkt 61 tego wyroku Sąd stwierdza,  po drugie, iż „ponieważ rozporządzenie 1519/2000 nie uwzględnia w żaden sposób ceny surowca
pochodzącego z jednego z głównych produkujących i eksportujących państw trzecich, a mianowicie Chin, rozporządzenie to narusza
konieczne przesłanki określone w art. 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia podstawowego. Ten rodzaj sprzecznego z prawem działania
stanowi wystarczająco skonkretyzowane naruszenie przepisu przyznającego prawa podmiotowe jednostkom oraz jest podstawą powstania
odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty za powstałe szkody”.
Odnosząc się do rzekomo poniesionej szkody Sąd orzekł, co następuje:
„70.      Należy przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem (wyroki Trybunału z dnia 27 stycznia 1982 w sprawie 51/81 De Francjaschi
przeciwko Komisji i Radzie, Rec. str. 117, pkt 9 oraz w sprawach połączonych 256/80, 257/80, 265/80, 267/80 i 5/81 Birra Wührer
i in. przeciwko Komisji i Radzie, Rec. str. 85, pkt 9; wyrok Sądu z dnia 18 maja 1995 r. w sprawie T‑478/93 Wafer Zoo przeciwko Komisji, Rec. str. II 1479, pkt 49), będąca przedmiotem roszczenia szkoda powinna być rzeczywista i pewna.
71.      Na stronie skarżącej ciąży obowiązek przedstawienia sądowi wspólnotowemu dowodów, pozwalających na ustalenie istnienia i rozmiaru
poniesionej szkody (wyrok Trybunału z dnia 21 maja 1976 r. w sprawie 26/74 Roquette Frères przeciwko Komisji, Rec. str. 677,
pkt 22–24; wyroki Sądu z dnia 9 stycznia 1996 r. w sprawie T‑575/93 Koelman przeciwko Komisji, Rec. str. II‑1, pkt 97 oraz z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie T‑184/95 Dorsch Consult przeciwko Radzie i Komisji, Rec. str. II‑667, pkt 60).
72.      W ocenie skarżących poniesiona przez nich szkoda równa jest różnicy między kwotą pomocy ustaloną w rozporządzeniu nr 1519/2000
a kwotą jaką powinni otrzymać, gdyby Komisja uwzględniła ceny chińskie.
73.      Po pierwsze należy podkreślić, iż skarżący powołują się na ceny chińskie, które otrzymali za pośrednictwem hiszpańskich służb
dyplomatycznych w Pekinie. Jest to średnia cena uzyskiwana przez producentów w prowincji Xinjiang, dostarczającej, zdaniem
skarżących, około 88 % chińskich przetworów pomidorowych. Dane te zostały zakwestionowane przez Komisję jako reprezentujące
niską średnią. Komisja nie miała ponadto możliwości dokonania oceny, czy były one zgodne z przepisami rozporządzenia podstawowego.
Przysługujący jej zaś zakres swobodnego uznania przy ocenie złożonej sytuacji gospodarczej obejmuje również ustalenie podstawowych
danych (zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 28 października 1980 r. w sprawie 138/79 Roquette przeciwko Radzie, Rec. str. 3333,
pkt 25).
74.      W istocie, mając na uwadze, iż rozporządzenie podstawowe przyznaje Komisji pewien zakres swobodnego uznania przy ustalaniu
kwoty pomocy, stwierdzenie z całkowitą pewnością istnienia wpływu uwzględnienia ceny uzyskiwanej przez producentów pomidorów
chińskich na kwotę pomocy nie jest możliwe. Artykuł 4 ust. 1 [rozporządzenia podstawowego] nie wskazuje, iż pomoc produkcyjna
powinna być równa różnicy między ceną minimalną płaconą producentowi we Wspólnocie a ceną surowca w głównych produkujących
i eksportujących państwach trzecich. Przepis ten określa jedynie maksymalną kwotę pomocy.
75.      W związku z powyższym należy zaznaczyć, iż okoliczność, że Komisja w przeszłości ustalała kwotę pomocy w kwocie równej różnicy
między ceną minimalną płaconą producentowi we Wspólnocie a ceną surowca w głównych produkujących i eksportujących państwach
trzecich, nie zobowiązuje jej do utrzymywania pomocy na tym poziomie. Byłoby to nawet sprzeczne z brzmieniem oraz celami rozporządzenia
podstawowego, gdyby Komisja nie uwzględniała zmian sytuacji na rynkach międzynarodowych i tym samym utrudniała zbyt produktów
wspólnotowych.
76.      Skarżący nie mogą zatem powoływać się na prawo do uzyskania pomocy w maksymalnej kwocie równej różnicy między ceną minimalną
płaconą producentowi we Wspólnocie a ceną surowca w głównych państwach trzecich, uwzględniającą ceny chińskie.
77.      Zatem, wysokość szkody obliczonej przez skarżących, wyszczególniona w tabeli zawartej w załączniku A.27 do skargi, nie posiada
pewnego charakteru”.
Biorąc pod uwagę, że nie zaistniały wszystkie przesłanki, których łączne spełnienie uzależnia powstanie odpowiedzialności
pozaumownej Wspólnoty, Sąd oddalił skargę.

Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem
Wnoszący odwołanie wnoszą do Trybunału o:
–        uchylenie zaskarżonego wyroku w części, w zakresie w jakim Sąd stwierdził, że szkoda nie mała pewnego charakteru i oddalił
skargę;
oraz ponowne orzeczenie w sprawie,
–        tytułem żądania głównego, stwierdzenie, że w niniejszej sprawie przesłanki powstania odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty
zostały łącznie spełnione, nakazanie Komisji zapłaty na rzecz każdego z wnoszących odwołanie całości pomocy z tytułu produkcji
z odsetkami w wysokości określonej przez Trybunał za okres od dnia 12 lipca 2000 r. lub w drugiej kolejności od dnia 13 lipca
2000 r. lub w ostatniej kolejności od dnia 16 lipca 2000 r. do dnia wypłaty oraz obciążenia Komisji całością kosztów poniesionych
w dwóch instancjach, w tym kosztów wnoszących odwołanie;
–        tytułem żądania ewentualnego, przekazania sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania, aby po ponownym wysłuchaniu skarżących rozstrzygnął
w przedmiocie wymiaru odszkodowania, oraz obciążenie Komisji kosztami – w tym kosztami poniesionymi przez wnoszących odwołanie,
zarówno w postępowaniu odwoławczym, jak i postępowaniu w pierwszej instancji przed Sądem..
Komisja wnosi do Trybunału o:
–        oddalenie odwołania jako częściowo niedopuszczalnego, a w każdym razie bezzasadnego;
–        obciążenie wnoszących odwołanie kosztami.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 19 października 2005 r. spółki Carmine Tagliamonte & C. Srl, Cbcotti Srl, Cirio del
Monte Italia SpA, Fratelli Longobardi Srl, G3 Srl, La Regina del Pomodoro Srl, La Regina di San Marzano di Antonio, Felice
e Luigi Romano Snc, Lodato Gennaro & C. SpA, Pelati Sud di De Stefano Catello Sas, Prodakta SA, Rispoli Luigi & C. Srl, Saviano
Pasquale Srl, Sevath SA, Silaro Conserve Srl i Transformaciones Agrícolas de Badajoz, SA, które cofnęły odwołanie, zostały
wykreślone jako wnoszące odwołanie w sprawie C‑243/05 P i obciążone kosztami przez siebie poniesionymi.

W przedmiocie odwołania

Argumentacja stron
Na poparcie odwołania wnoszący odwołanie przedstawiają cztery zarzuty. Zarzut pierwszy opiera się na naruszeniu prawa w zakresie
kwalifikacji szkody. Zarzut drugi opiera się na naruszeniu zasady kontradyktoryjności i prawa do bycia wysłuchanym. Zarzut
trzeci bazuje na przeinaczeniu żądań wnoszących odwołanie. Zarzut czwarty opiera się na nieskorzystaniu przez Sąd z nieograniczonego
prawa do orzekania, niedopełnienia obowiązku wydania orzeczenia w sprawie jak i odmowie ochrony sądowej.
Pierwszy zarzut dzieli się na dwie części. Pierwsza z nich opiera się na nieuwzględnieniu przez Sąd orzecznictwa wspólnotowego
oraz zasad uznanych przez krajowe systemy prawne w dziedzinie odpowiedzialności pozaumownej, ponieważ dokonał on błędnej interpretacji
pojęcia pewnej szkody oraz pomylił określenie charakteru szkody z obliczeniem dokładnej jej wartości. Druga część tego zarzutu
opiera się na fakcie braku uznania przez Sąd prawa wnoszących odwołanie do odszkodowania, mimo stwierdzenia bezprawności zachowania
Komisji.
W ramach pierwszej części pierwszego zarzutu wnoszący odwołanie podnoszą, iż okoliczność dysponowania przez Komisję szerokim
zakresem swobodnego uznania w zakresie ustalania kwoty pomocy z tytułu produkcji, nie daje jej uprawnień do traktowanie szkody
rzekomo poniesionej jako spornej. Zakładając, że szkoda jest wystarczającą pewnością przewidywalna i dająca się oszacować,
może być podstawą odszkodowania niezależnie do faktu, iż jej wartość nie została do tej pory określona. Ponadto, w niniejszej
sprawie stwierdzona szkoda została precyzyjnie określona i oszacowana. Wszelka utrzymująca się niepewność mogła wyłącznie
dotyczyć ustalenia kwoty odpowiadającej wartości szkody. Nie dysponując danymi koniecznymi w celu wyliczenia tej kwoty, Sąd
powinien był, zdaniem wnoszących odwołanie, wydać postanowienie w sprawie środków dowodowych lub środków organizacji postępowania
lub wydać wyrok wstępny.
Wnoszące odwołanie potwierdzają, że o ile z pewnością zaistnienie szkody rzeczywistej i pewnej jest niemożliwe w przypadku
braku faktycznego naruszenia prawa lub istotnych interesów, o tyle tego rodzaju szkoda zachodzi w sytuacji gdy, jak w niniejszej
sprawie, szkoda rzekomo poniesiona wynika z niemożności wykonywania prawa, którego istnienie zostało ustalone, z powodu bezprawnego
zachowania danej instytucji.
Wnoszący odwołanie utrzymują, że ocena Sądu dotycząca pojęcia pewnej szkody narusza zasady przyjęte przez systemy prawa krajowego.
Odnosząc się do argumentacji przedstawionej przez Komisję w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którą wnoszący odwołanie nie wykazali,
iż szkoda miała rzeczywiście miejsce, ponieważ nie udowodnili, że kwota pomocy określonej rozporządzeniem nr 1519/2000 nie
pozwoliła na osiągnięcie celu pomocy z tytułu produkcji mianowicie zbyciu produkcji wspólnotowej, wnoszący odwołanie utrzymują,
iż jest to nowa argumentacja, co tym samym stanowi o jej niedopuszczalności.
Wspomniany cel nie może być jedynym branym pod uwagę, ze względu na ryzyko nieuzasadnionego wyłączenia powstania jakiejkolwiek
szkody, jeśli tylko produkcja wspólnotowa zostałaby całkowicie zbyta, nawet jeśli pomoc przyznana przetwórcom w celu uwzględnienia
różnicy pomiędzy celą minimalną ustaloną przez Komisję a cenami w państwach trzecich będącymi głównymi producentami została
ustalona na poziomie niższym od poziomu, który winien wynikać z zastosowania właściwych przepisów.
Komisja kwestionuje fakt naruszenia prawa przy wydaniu zaskarżonego wyroku.
Utrzymuje ona, że mając na względzie zakres swobodnego uznania, którym dysponuje w tej dziedzinie, szkoda jakoby poniesiona
przez wnoszących odwołanie nie mogła być zakwalifikowana jako pewna. Ponadto żaden z dowodów nie pozwalał przypuszczać w danym
momencie, że nie skorzysta ona z rzeczonego zakresu uznania. Zwłaszcza nie dawała ona jakichkolwiek podstaw, które mogłyby
zrodzić po stronie przetwórców uzasadnione oczekiwania co do faktu, iż uwzględni ona ceny chińskie w celu określenia pomocy
na rok gospodarczy 2000/2001.
Komisja podnosi ponadto, że zarzut przywołany przez wnoszących odwołanie, jakoby Sąd nie określił wartości poniesionej przez
nich szkody, ani nie przedsięwziął w tym celu żadnych środków dowodowych, jest nowym zarzutem odnoszącym się do wystąpienia
rzeczywistej szkody, który tym samym winien zostać uznany za niedopuszczalny.
W celu ustalenia rzeczywistego charakteru szkody wnoszący odwołanie winni byli, w opinii Komisji, wykazać, iż cel pomocy,
którym jest zbycie towarów wspólnotowych, nie był realizowany. Tymczasem, wnoszący odwołanie nigdy nie wykazali, ani nawet
nie utrzymywali przed Sądem, że kwota pomocy określona przez Komisję nie pozwalała na osiągnięcie tego celu.

Ocena Trybunału
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem powstanie pozaumownej odpowiedzialności Wspólnoty w rozumieniu art. 288 akapit drugi WE
zależy od łącznego spełnienia przesłanek dotyczących bezprawności zachowania zarzucanego instytucjom wspólnotowym, rzeczywistości
szkody oraz istnienia rzeczywistego związku przyczynowego pomiędzy tym zachowaniem a poniesioną szkodą (zob. w szczególności
ww. wyrok w sprawie Birra Wührer i in. przeciwko Radzie i Komisji, pkt 9 oraz wyrok z dnia 30 czerwca 2005 r. w sprawie C‑295/03 P
Alessandrini i in. przeciwko Komisji, Zb.Orz.. str. I‑5673, pkt 61).
Druga przesłanka dotycząca szkody wymaga, by szkoda – o której naprawienie wystąpiono – miała charakter rzeczywisty i pewny
(zob. podobnie ww. wyroki w sprawach De Franceschi przeciwko Radzie i Komisji, pkt 9 i Birra Wührer i in. przeciwko Radzie
i Komisji, pkt 9). Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie skarżącej (zob.ww. wyroki w sprawach Roquette Frères przeciwko
Komisji, pkt 24 i z dnia 16 września 1997 r. w sprawie C‑362/95 P Blackspur DIY i in. przeciwko Radzie i Komisji, Rec. str. I‑4775,
pkt 31).
W niniejszej sprawie Sąd orzekł, iż szkoda poniesiona jakoby przez skarżących jest pozbawiona pewnego charakteru.
Uznał on, po pierwsze, że zakres swobodnego uznania przysługujący Komisji na podstawie rozporządzenia podstawowego przy określaniu
kwoty pomocy z tytułu produkcji, nie pozwala na ustalenie z całkowitą pewnością wpływu uwzględnienia ceny uzyskiwanej przez
chińskich producentów pomidorów na kwotę pomocy. Po drugie podniósł, że Komisja kwestionuje reprezentatywność danych dotyczących
cen chińskich, na których oparli się wnoszący odwołanie w celu obliczenia wartości ich szkody.
Należy wskazać w tym miejscu, iż okoliczność dysponowania przez instytucję wspólnotową znacznym zakresem swobodnego uznania
w odanej dziedzinie nie prowadzi, sama w sobie, automatycznie do zaprzeczenia pewnego charakteru szkody wynikającej z jej
bezprawnego zachowania.
Popieranie twierdzeń przeciwnych doprowadziłoby do pozbawienia skarg odszkodowawczych wszelkiej użyteczności w dziedzinach
takich jak wspólna organizacja rynków, gdzie instytucje wspólnotowe wykonując uprawnienia prawodawcze i decyzyjne cieszą się
znacznym zakresem swobodnego uznania, mając w szczególności na uwadze cele i kryteria gospodarcze właściwe tym dziedzinom.
Przyznanie danej instytucji zakresu swobodnego uznania nie stało, zresztą w pewnej liczbie przypadków, na przeszkodzie, by
Trybunał stwierdził istnienie podlegającej naprawieniu szkody (zob. np. wyroki z dnia 14 maja 1975 r. w sprawach C‑74/74 CNTA
przeciwko Komisji, Rec. str. 533 i z dnia 4 października 1979 r. w sprawie C‑238/78 Ireks-Arkady przeciwko Radzie i Komisji,
Rec. str. 2955).
W świetle konkretnych okoliczności charakteryzujących niniejszą sprawę należy zbadać (zob. podobnie wyrok z dnia 15 czerwca
2000 r. w sprawie C‑237/98 P Dorsch Consult przeciwko Radzie i Komisji, Rec. str. I‑4549, pkt 25), czy Sąd słusznie stwierdził,
że zakres swobodnego uznania, którym dysponuje Komisja przy ustalaniu kwoty pomocy z tytułu produkcji na podstawie rozporządzenia
podstawowego, może uniemożliwić stwierdzenie pewnego charakteru szkody poniesionej przez wnoszących odwołanie.
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż istnienie zakresu swobodnego uznania, tak jak wyrażone przez Komisję zastrzeżenia
co do reprezentatywności przedstawionych przez wnoszących odwołanie danych dotyczących cen chińskich, mogły niewątpliwie przeszkodzić
Sądowi w precyzyjnym ustaleniu wpływu bezprawnego zaniechania przez Komisję uwzględnienia cen chińskich na kwotę omawianej
pomocy.
Ponadto, mając na uwadze rzeczony zakres swobodnego uznania, nie ma pewności, że wnoszący odwołanie mają prawo do tej samej
kwoty, na jaką oszacowały przed Sądem poniesioną przez siebie szkodę, mianowicie jak to zostało przypomniane w pkt 72 zaskarżonego
wyroku, odpowiadającą różnicy między kwotą pomocy ustaloną w rozporządzeniu nr 1519/2000 a kwotą, jaką powinny one uzyskać,
gdyby Komisja uwzględniła ceny chińskie.
Niemniej jednak, tego rodzaju wątpliwości upoważniają Sąd wyłącznie to stwierdzenia niepewności co do dokładnego rozmiaru
poniesionej szkody, ale nie do stwierdzenia, że samo zaistnienie szkody jest pozbawione pewnego charakteru.
Zgodnie ze stwierdzeniem Sądu w pkt 50 zaskarżonego wyroku jest bowiem bezsporne, że w okresie ustalania pomocy Chiny były
uważane za jedno z głównych państw trzecich, którego produkcja była konkurencyjna dla produkcji wspólnotowej.
Poza tym fakt, że Komisja niezgodne z prawem nie uwzględniła cen chińskich, sprawił, że cena szacunkowa pomidorów pochodzących
z państw trzecich będących ich głównymi producentami i eksporterami była znacznie wyższa od ceny, która wynikałaby z ich uwzględnienia.
Sam Sąd w pkt 67 zaskarżonego wyroku zgodził się z twierdzeniem Komisji, zgodnie z którym to uwzględnienie mogło spowodować
„znaczące” obniżenie ceny szacunkowej surowca w państwach będących jego głównymi producentami i eksporterami.
Wnoszący odwołanie starali się wykazać przed Sądem, iż w przypadku uwzględnieniadanych czynników i przy założeniu, że Komisja
nie zachowałaby się w sposób bezprawny, kwota pomocy z tytułu produkcji zostałaby z pewnością ustalona na poziomie wyższym
niż przewidziany rozporządzeniem nr 1519/2000.
Jak na to zwraca uwagę rzecznik generalny w pkt 32 opinii, w tych okolicznościach, aby zaprzeczyć, że podwyżka pomocy, której
dochodziły skarżące, miała pewny charakter, do Komisji należało wykazanie, że utrzymanie pomocy na określonym poziomie ustalonym
rozporządzeniem nr 1519/2000 pozostawało w zgodzie z prawidłowym stosowaniem art. 4 ust. 2 rozporządzenia podstawowego. Analizy
tego rodzaju wyraźnie brakowało, gdyż Komisja ograniczyła się jedynie do potwierdzenia służących jej w tej dziedzinie uprawnień
dyskrecjonalnych, jak to wynika z pkt 67 zaskarżonego wyroku.
Wobec powyższego, Sąd naruszył prawo stwierdzając na podstawie kryteriów przywołanych w pkt 29 niniejszego wyroku, iż rzekomo
poniesiona szkoda jest pozbawiona pewnego charakteru.
Ponadto, zakładając nawet, stosownie do twierdzeń Komisji z rozprawy przed Trybunałem, że kryterium, do którego odnosi się
art. 4 ust. 2 lit. c rozporządzenia podstawowego, dotyczący /-e rozwoju handlu międzynarodowego, mógłby spowodować inny wynik
obliczeń uwzględniających ceny chińskie, należy stwierdzić, w świetle uwag przedstawionych w pkt 37 ? 40 niniejszego wyroku,
iż wnoszący odwołanie z pewnością znaleźliby się w lepszym położeniu, gdyby Komisja bezprawnie nie zaniechała uwzględnienia
cen chińskich przy ustalaniu kwoty pomocy z tytułu produkcji. Istnienie szkody poniesionej przez wnoszących odwołanie, nie
będąc ani hipotetycznym, ani potencjalnym, jest bezsporne. Pomimo utrzymujących się wątpliwości co do jej dokładnego wymiaru,
szkoda ta jest możliwa do oszacowania w sensie ekonomicznym.
Poprzedzającej analizy nie podważa argumentacja Komisji oparta na fakcie, iż w trakcie omawianego roku gospodarczego nie odnotowano
trudności w zbycie produkcji wspólnotowej.
Bez konieczności rozstrzygania o dopuszczalności tego rodzaju argumentacji należy bowiem stwierdzić, że system pomocy z tytułu
produkcji ustanowiony na rzecz przetwórców rozporządzeniem podstawowym w celu kompensaty różnicy między ceną minimalna uzyskiwaną
przez producentów wspólnotowych i ceną średnią otrzymywaną w państwach trzecich jest powiązany, mocą tego rozporządzenia i rozporządzenia
Komisji (WE) nr 504/97 z dnia 19 marca 1997 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia nr 2201/96 w odniesieniu
do systemu pomocy z tytułu produkcji przetworów owocowych i warzywnych [tłumaczenie nieoficjalne] (Dz.U. L 78, str. 14), z systemem
opierającym się na zawieranych przed okresem sadzenia umowach wstępnych pomiędzy przetwórcami a producentami oraz na ustalaniu
kwot produkcji, mającym na celu zapewnienie równowagi pomiędzy ilościami produkowanymi i przetwarzanymi, a tym samym unikanie
trudności w zbycie, które mogłyby wynikać ze znaczącego rozszerzenia produkcji (zob. piąty motyw rozporządzenia podstawowego
i siódmy motyw rozporządzenia nr 504/97).
Jak zauważa w pkt 39 opinii rzecznik generalny, przetwórcy poprzez zawieranie umów wstępnych są zachęcani do uczestnictwa
w zbywaniu produkcji wspólnotowej ograniczonej do rzeczywistych potrzeb przemysłu przetwórczego, w zamian za pomoc mającą
kompensować, zgodnie z koniecznymi przesłankami z art. 4 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, w całości lub części ryzyko handlowe
związane z zakupem pomidorów we Wspólnocie za cenę wyższą od ceny stosowanej przez producentów w państwach trzecich.
Okoliczność umożliwienia dzięki systemowi planowanego zarządzania zapewnienia zbytu produkcji wspólnotowej w trakcie danego
roku gospodarczego, nie pozwala na pominięcie faktu istnienia straty handlowej poniesionej przez wnoszących odwołanie w następstwie
ustalenia dla wspomnianego roku gospodarczego kwoty pomocy na poziomie niewystarczającym, z powodu nieuwzględnienia przy tej
okazji przez Komisję, z naruszeniem art. 4 ust. 2 rozporządzenia podstawowego, cen chińskich.
Mając na względzie poprzedzające uwagi, pierwszy zarzut winien być uznany za zasadny bez konieczności badania jego drugiej
części.
Bez konieczności badania pozostałych zarzutów odwołania, Trybunał uchyla zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim oddala on skargi
wnoszących niniejsze odwołanie z powodu braku pewnego charakteru poniesionej przez nich szkody oraz, w konsekwencji, w zakresie,
w jakim obciąża ich pięcioma szóstymi własnych kosztów a Komisję kosztami własnymi oraz jedną szóstą kosztów skarżących.

W przedmiocie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy Statutu Trybunału Sprawiedliwości w razie uchylenia orzeczenia Sądu może on sam wydać orzeczenie
ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala, lub skierować sprawę do ponownego rozpoznania przez Sąd Pierwszej
Instancji.
Jako że, w niniejszej sprawie określenie dokładnego rozmiaru szkody poniesionej przez skarżących wiąże się ze złożonymi ustaleniami
faktycznymi sprawę należy przekazać Sądowi, aby rozstrzygnął on w przedmiocie kwoty odszkodowania z tytułu poniesionej szkody.
Ze względu na fakt, iż sprawa zostaje przekazana Sądowi, rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów niniejszego postępowania w sprawie
odwołania nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 17 marca 2005 r. w sprawie Agraz i in. przeciwko Komisji zostaje
uchylony w zakresie, w jakim oddala on skargi wnoszących niniejsze odwołanie z powodu braku pewnego charakteru poniesionej
przez nich szkody oraz w zakresie, w jakim, w konsekwencji, obciąża ich pięcioma szóstymi własnych kosztów a Komisję kosztami
własnymi oraz jedną szóstą kosztów skarżących.
2)
Sprawa zostaje przekazana do ponownego rozpoznania przez Sąd Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich.
3)
Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.