CELEX: 62003TJ0028
Άρθρο 85 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 81 ΕΚ)
Εκτέλεση αποφάσεως του Πρωτοδικείου
Επιστροφή εξόδων που προέκυψαν από τη σύσταση τραπεζικής εγγυήσεως
Εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας

Corus UK κατά Επιτροπής, σκέψη 8 ανωτέρω, σκέψη 46). Οι δυσχέρειες αυτές της εφαρμογής ήταν ακόμη περισσότερο σημαντικές
καθόσον τα πραγματικά στοιχεία της συγκεκριμένης υποθέσεως, περιλαμβανομένων εκείνων του τμήματος της αποφάσεως της Επιτροπής
που αφορούσαν την ενάγουσα, ήταν πολυάριθμα.
116   Για το σύνολο των λόγων αυτών, επιβάλλεται να κριθεί ότι η παράβαση του κοινοτικού δικαίου που διαπιστώθηκε με την απόφαση
του Πρωτοδικείου για το τσιμέντο, καθόσον αφορά το μέρος της αποφάσεως της Επιτροπής το σχετικό με την ενάγουσα, δεν είναι
κατάφωρη.
117   Όσον αφορά την αρχή της εντιμότητας, η οποία θα καθιστούσε υποχρεωτική την επιστροφή των εξόδων συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως,
η ενάγουσα δεν εξηγεί κατά πόσον έχει ως αντικείμενο την παροχή δικαιωμάτων στους ιδιώτες ούτε κατά πόσο συντρέχει εν προκειμένω
κατάφωρη παραβίαση αυτής της αρχής. Το ίδιο ισχύει και για την αρχή της επιμέλειας που πρέπει να επιδεικνύει η εναγόμενη.
Συνεπώς, τα επιχειρήματα αυτά είναι αλυσιτελή.
118   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, η πρώτη προϋπόθεση που απαιτείται, κατά τη νομολογία, προς θεμελίωση της εξωσυμβατικής ευθύνης
της Κοινότητας δεν πληρούται εν προκειμένω.
Επί της προϋποθέσεως της σχετικής με την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της ενέργειας και της προβαλλόμενης ζημίας
119   Εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί να θεμελιωθεί ευθύνη της Κοινότητας παρά μόνο για τη ζημία που προκύπτει κατά τρόπο αρκούντως
άμεσο από την παράνομη συμπεριφορά του οικείου οργάνου (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση του Δικαστηρίου της 4ης Οκτωβρίου 1979,
64/76 και 113/76, 167/78 και 239/78, 27/79, 28/79 και 45/79, Dumortier κ.λπ. κατά Συμβουλίου, Συλλογή τόμος 1979/ΙΙ, σ. 515,
σκέψη 21· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 18ης Σεπτεμβρίου 1995, T-168/94, Blackspur κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή
1995, σ. II‑2627, σκέψη 52· της 24ης Οκτωβρίου 2000, T-178/98, Fresh Marine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑3331, σκέψη
118, και της 13ης Φεβρουαρίου 2003, T-333/01, Meyer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II‑117, σκέψη 32).
120   Στην παρούσα υπόθεση, επιβάλλεται καταρχάς να τονισθεί ότι, κατά το άρθρο 9 της αποφάσεως της Επιτροπής για το τσιμέντο, επιβλήθηκαν
πρόστιμα 3,841 εκατομμυρίων και 1,85 εκατομμυρίων ευρώ, αντιστοίχως, στις Alsen Breitenburg και Nordcement. Δυνάμει του άρθρου
11, πρώτο εδάφιο, της εν λόγω αποφάσεως, τα πρόστιμα έπρεπε να καταβληθούν εντός προθεσμίας τριών μηνών από της κοινοποιήσεως
της αποφάσεως. Εξάλλου, κατά το δεύτερο εδάφιο της εν λόγω διατάξεως, οφείλοντο αυτοδικαίως τόκοι επί του ποσού του προστίμου
από της εκπνοής της ανωτέρω προθεσμίας.
121   Επιβάλλεται να τονισθεί ότι, κατά το άρθρο 192, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ (νυν, άρθρο 256 ΕΚ), η απόφαση της Επιτροπής
για το τσιμέντο συνιστούσε, από της απόψεως αυτής, εκτελεστό τίτλο, καθόσον επέβαλλε χρηματική υποχρέωση σε πρόσωπα διάφορα
των κρατών, τούτο δε παρά την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως κατά της αποφάσεως αυτής δυνάμει του άρθρου 173 της Συνθήκης ΕΚ (νυν,
κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 230 ΕΚ). Πράγματι, δυνάμει του άρθρου 185, πρώτη περίοδος, της Συνθήκης ΕΚ (νυν, άρθρο 242 ΕΚ),
προσφυγή ασκηθείσα ενώπιον κοινοτικού δικαιοδοτικού οργάνου δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα (απόφαση του Πρωτοδικείου, της
14ης Ιουλίου 1995, Τ-275/94, CB κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-2169, σκέψεις 50 έως 52.
122   Δεν αμφισβητείται, όμως, ότι, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις αυτές, η ενάγουσα δεν κατέβαλε το πρόστιμο που της επιβλήθηκε
με το άρθρο 9 της αποφάσεως της Επιτροπής για το τσιμέντο, καθόσον η Επιτροπή της παρέσχε τη δυνατότητα, με την επιστολή κοινοποιήσεως
αυτής της αποφάσεως, να συστήσει τραπεζική εγγύηση προς διασφάλιση της καταβολής του προστίμου μέχρι την έκδοση της αποφάσεως
του Πρωτοδικείου για το τσιμέντο. Πράγματι, η επιχείρηση που ασκεί προσφυγή κατά αποφάσεως της Επιτροπής που της επιβάλλει
πρόστιμο έχει τη δυνατότητα είτε να καταβάλει το πρόστιμο μόλις αυτό γίνει απαιτητό, εφόσον, άλλως, οφείλονται τόκοι υπερημερίας
με βάση το επιτόκιο που όρισε η Επιτροπή στην απόφασή της, είτε να ζητήσει την αναστολή εκτελέσεως της αποφάσεως, κατ’ εφαρμογή
του άρθρου 185, δεύτερη περίοδος, της Συνθήκης ΕΚ, είτε, τέλος, εφόσον η Επιτροπή της παρέχει τη δυνατότητα, να συστήσει τραπεζική
εγγύηση για τη διασφάλιση της καταβολής του προστίμου και των τόκων υπερημερίας, σύμφωνα με τους όρους που έχει καθορίσει
η Επιτροπή (απόφαση CB κατά Επιτροπής, σκέψη 121 ανωτέρω, σκέψη 54).
123   Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, η προσφεύγουσα δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίξει ότι τα έξοδα συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως στα
οποία υποβλήθηκε εν προκειμένω απορρέουν απευθείας από τον παράνομο χαρακτήρα της αποφάσεως της Επιτροπής για το τσιμέντο.
Πράγματι, η ζημία που επικαλείται σχετικώς προκύπτει από τη δική της επιλογή να μην εκπληρώσει, εντός της προθεσμίας που έταξε
η απόφαση της Επιτροπής για το τσιμέντο, την υποχρέωση καταβολής του προστίμου, κατά παρέκκλιση από τους κανόνες του άρθρου
192, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 185, πρώτη περίοδος, της Συνθήκης ΕΚ, προβαίνουσα στη σύσταση τραπεζικής
εγγυήσεως.
124   Εξάλλου, επιβάλλεται να τονισθεί ότι οι δύο επιλογές στις οποίες μπορούσε να προβεί η ενάγουσα, δηλαδή η άσκηση προσφυγής
κατά της αποφάσεως της Επιτροπής για το τσιμέντο, αιτούμενη παραλλήλως αναστολή εκτελέσεως της εν λόγω αποφάσεως (τουλάχιστον
καθόσον αφορά την καταβολή του προστίμου), και η σύσταση τραπεζικής εγγυήσεως σύμφωνα με τη δυνατότητα που της παρέσχε η Επιτροπή,
συνιστούσαν πραγματικές εναλλακτικές δυνατότητες αντί της άμεσης καταβολής του προστίμου. Εξάλλου, αυτές οι δυνατότητες επιλογής
επαφίεντο στην ελεύθερη εκτίμηση των επιχειρήσεων (βλ., υπό αυτήν την έννοια, απόφαση CB κατά Επιτροπής, σκέψη 121 ανωτέρω,
σκέψεις 54 και 55). Συνεπώς, οι εναλλακτικές αυτές δυνατότητες δεν είχαν δεσμευτικό χαρακτήρα απορρέοντα από την απόφαση της
Επιτροπής για το τσιμέντο. Επιπροσθέτως, επισημαίνεται ότι ορισμένες επιχειρήσεις (όπως η ενάγουσα) επέλεξαν τη δυνατότητα
συστάσεως τραπεζικών εγγυήσεων, ενώ άλλες προτίμησαν να εκπληρώσουν την απορρέουσα από την απόφαση της Επιτροπής για το τσιμέντο
οικονομική υποχρέωση και να καταβάλουν το αντίστοιχο πρόστιμο (βλ., σχετικώς, απόφαση του Πρωτοδικείου για το τσιμέντο, σκέψη
5116). Αν η ενάγουσα είχε επιλέξει την καταβολή του προστίμου, θα είχε αποφύγει τα έξοδα συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως (βλ.,
αναφορικά με τους τόκους υπερημερίας, απόφαση CB κατά Επιτροπής, σκέψη 121 ανωτέρω, σκέψη 83).
125   Κανένα από τα επιχειρήματα που προέβαλε η ενάγουσα δεν ανατρέπει το συμπέρασμα αυτό.
126   Ειδικότερα, όσον αφορά το προβληθέν επιχείρημα ότι η σκέψη 57 της αποφάσεως Corus UK κατά Επιτροπής, σκέψη 8 ανωτέρω, μπορεί
αναλογικώς να εφαρμοσθεί εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, στο σημείο αυτό της προαναφερθείσας αποφάσεως, το Πρωτοδικείο
αποφάνθηκε, όχι όπως υπονοεί η ενάγουσα, ότι οι επιχειρήσεις προς τις οποίες απευθυνόταν η απόφαση η επιβάλλουσα τα πρόστιμα
δεν είχαν τη δυνατότητα επιλογής μεταξύ της άμεσης καταβολής του προστίμου και της συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως, αλλ’ ότι,
αφενός, ότι προβαίνουσα στην καταβολή του προστίμου, η επιχείρηση συμμορφώθηκε απλώς προς το διατακτικό μιας εκτελεστής αποφάσεως,
ανεξαρτήτως της προσφυγής που αυτή άσκησε ενώπιον του Πρωτοδικείου και, αφετέρου, ότι η σύσταση τραπεζικής εγγυήσεως, αντί
της άμεσης καταβολής του προστίμου, αποτελούσε απλώς δυνατότητα που η Επιτροπή παρέσχε στην εν λόγω επιχείρηση.
127   Εν πάση περιπτώσει, χωρίς να εξεταστεί εν προκειμένω η ενδεχόμενη ύπαρξη ζημίας και χωρίς λεπτομερή ανάλυση των διαφορών μεταξύ
του άρθρου 34 ΑΧ και του άρθρου 233 ΕΚ, επιβάλλεται να υπογραμμισθεί ότι η συλλογιστική της αποφάσεως Corus UK κατά Επιτροπής,
σκέψη 8 ανωτέρω, βάσει της οποίας το Πρωτοδικείο έκρινε ότι, σε περίπτωση αποφάσεως που ακυρώνει ή περιορίζει το πρόστιμο
που επιβλήθηκε σε επιχείρηση λόγω παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή οφείλει να επιστρέψει όχι μόνον το κυρίως
ποσό του αδικαιολογήτως καταβληθέντος προστίμου, αλλά, επίσης, και τους τόκους υπερημερίας που αναλογούν στο ποσό αυτό, δεν
έχουν εφαρμογή σε περίπτωση συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως. Πράγματι, υπενθυμίζεται ότι στην απόφαση Corus UK κατά Επιτροπής,
σκέψη 8 ανωτέρω, το Πρωτοδικείο θεμελίωσε την υποχρέωση αυτή, με τις σκέψεις 54 έως 56, στο γεγονός ότι, αφενός, η υποχρέωση
πλήρους επιστροφής του αδικαιολογήτως καταβληθέντος προστίμου δεν μπορεί να γίνει χωρίς να ληφθεί υπόψη η πάροδος χρόνου που
ενδεχομένως μειώνει την αξία του και, αφετέρου, η μη καταβολή τόκων υπερημερίας θα είχε ως αποτέλεσμα τον αδικαιολόγητο πλουτισμό
της Κοινότητας, κατ’ αντίθεση προς τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου.
128   Κανένα, όμως, από τα επιχειρήματα αυτά δεν μπορεί να προβάλει η ενάγουσα εν προκειμένω.
129   Πράγματι, αφενός, όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα, επιβάλλεται να τονισθεί ότι σε περίπτωση συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως,
η Επιτροπή δεν υποχρεούται να επιστρέψει αδικαιολογήτως καταβληθέν πρόστιμο καθόσον, εξ ορισμού, το πρόστιμο αυτό δεν έχει
καταβληθεί. Επομένως, η επιχείρηση δεν έχει ζημιωθεί από μείωση της αξίας του ποσού του προστίμου, το οποίο πάντως όφειλε
άμεσα να καταβάλει στην Επιτροπή, λόγω του εκτελεστού χαρακτήρα της προσβαλλομένης αποφάσεως (το άρθρο 192, πρώτο εδάφιο,
της Συνθήκης ΕΚ) και της ελλείψεως ανασταλτικού αποτελέσματος της ασκηθείσας ενώπιον του Πρωτοδικείου προσφυγής (το άρθρο
185, πρώτη περίοδος, της Συνθήκης ΕΚ). Όπως τονίστηκε ανωτέρω, η μόνη ενδεχόμενη οικονομική ζημία που θα μπορούσε να υποστεί
η οικεία επιχείρηση απορρέει από τη δική της απόφαση να συστήσει τραπεζική εγγύηση ώστε να μπορέσει, κατά παρέκκλιση από τους
προαναφερθέντες κανόνες, να μην προβεί στην άμεση καταβολή του προστίμου, καίτοι δεν έχει επιτύχει αναστολή εκτελέσεως της
επιβάλλουσας το πρόστιμο αποφάσεως.
130   Αφετέρου, όσον αφορά το δεύτερο επιχείρημα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, αντιθέτως προς την υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε
η απόφαση Corus UK κατά Επιτροπής, σκέψη 8 ανωτέρω, η άρνηση, εκ μέρους της Επιτροπής, να αναλάβει τα έξοδα τα σχετικά με
τη σύσταση τραπεζικής εγγυήσεως δεν συνεπάγεται αδικαιολόγητο πλουτισμό της Κοινότητας, καθόσον τα έξοδα συστάσεως της εν
λόγω τραπεζικής εγγυήσεως δεν καταβλήθηκαν στην Κοινότητα, αλλά σε τρίτο. Συνεπώς, η τήρηση της γενικής αρχής της απαγορεύσεως
του αδικαιολόγητου πλουτισμού ουδόλως δύναται να δικαιολογήσει μία τέτοια επιστροφή. Αντιθέτως αν η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη
να αναλάβει τα έξοδα συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως, τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα να περιαγάγει την οικεία επιχείρηση στην
κατάσταση που αυτή θα ευρίσκετο πριν από την έκδοση της επίμαχης αποφάσεως, ενώ, αντιθέτως, η Επιτροπή, θα περιήγετο σε δυσμενή
θέση, υποχρεούμενη να επιστρέψει στην εν λόγω επιχείρηση ποσά τα οποία ουδέποτε εισέπραξε.
131   Βάσει αυτών των στοιχείων, ο αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της προσαπτομένης στην εναγόμενη συμπεριφοράς και της προβαλλόμενης
ζημίας δεν μπορεί, εν προκειμένω, να χαρακτηρισθεί ως αρκούντως άμεσος.
132   Ενόψει των ανωτέρω και χωρίς να απαιτείται απόφαση επί της προβαλλόμενης ζημίας, η στηριζόμενη στο άρθρο 235 ΕΚ και στο άρθρο
288, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ αγωγή, όσον αφορά τα μεταγενέστερα της 31ης Ιανουαρίου 1998 έξοδα συστάσεως τραπεζικής εγγυήσεως,
πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.

Επί των δικαστικών εξόδων
133   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπάρχει σχετικό αίτημα. Δεδομένου ότι η ενάγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στο σύνολο των δικαστικών εξόδων, κατά το
αίτημα της εναγόμενης.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει ως απαράδεκτη την αγωγή, καθόσον αυτή στηρίζεται στο άρθρο 233 ΕΚ.
2)
Απορρίπτει ως απαράδεκτο το επικουρικό αίτημα να ερμηνευθεί η αγωγή, καθόσον αυτή στηρίζεται στο άρθρο 233 ΕΚ, ως προσφυγή
ακυρώσεως ή ως προσφυγή κατά παραλείψεως.
3)
Απορρίπτει ως απαράδεκτο το αίτημα αποζημιώσεως, καθόσον αφορά τα προγενέστερα της 31ης Ιανουαρίου 1998 έξοδα συστάσεως τραπεζικής
εγγυήσεως.
4)
Απορρίπτει, κατά τα λοιπά, την αγωγή ως αβάσιμη.
5)
Καταδικάζει την ενάγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Azizi
Jaeger
Dehousse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 21 Απριλίου 2005.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
H. Jung

J. Azizi
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.