CELEX: 62005CJ0304
Παράβαση κράτους μέλους
Οδηγία 92/43/ΕΟΚ
Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας
Οδηγία 79/409/EOK
Διατήρηση των αγρίων πτηνών
Εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων εργασιών διαρρυθμίσεως για χιονοδρομικές πίστες

περί εγκρίσεως.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Διαπιστώνεται καταρχάς ότι οι διάδικοι συμφωνούν ως προς το ότι οι εργασίες διαρρυθμίσεως για τις χιονοδρομικές πίστες και
η εγκατάσταση των βοηθητικών υποδομών ήταν τέτοιου είδους ώστε να δημιουργούν υποχρέωση προηγούμενης εκτιμήσεως των επιπτώσεων
στο περιβάλλον, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43.
Η διάταξη αυτή προβλέπει διαδικασία εκτιμήσεως, με την οποία σκοπείται να διασφαλισθεί, βάσει προηγουμένου ελέγχου, ότι σχέδιο
μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του οικείου τόπου, αλλά δυνάμενο να επηρεάσει σημαντικά τον τόπο αυτό, δεν
εγκρίνεται παρά μόνον εφόσον δεν πρόκειται να παραβλάψει την ακεραιότητα του τόπου αυτού (βλ. αποφάσεις της 7ης Σεπτεμβρίου
2004, C‑127/02, Waddenvereniging και Vogelbeschermingsvereniging, Συλλογή 2004, σ. I‑7405, σκέψη 34, στο εξής: απόφαση Waddenzee,
καθώς και της 26ης Οκτωβρίου 2006, C‑239/04, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, Συλλογή 2006, σ. I‑10183, σκέψη 19, στο εξής: απόφαση
Castro Verde).
Σε σχέση με την έννοια της «δέουσας εκτιμήσεως» κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43, πρέπει να επισημανθεί
ότι η οδηγία δεν καθορίζει ειδική μέθοδο για τη διεξαγωγή μιας τέτοιας εκτιμήσεως.
Το Δικαστήριο έχει πάντως κρίνει ότι η εκτίμηση αυτή πρέπει να διενεργείται κατά τρόπον ώστε οι αρμόδιες αρχές να μπορούν
να βεβαιωθούν ότι ένα σχέδιο δεν πρόκειται να έχει επιβλαβείς συνέπειες για την ακεραιότητα του οικείου τόπου, δεδομένου ότι,
στην περίπτωση κατά την οποία παραμένουν αμφιβολίες ως προς την απουσία τέτοιων συνεπειών, οι εν λόγω αρχές οφείλουν να αρνηθούν
την παροχή της αιτούμενης εγκρίσεως (βλ., υπό την έννοια αυτή, προμνησθείσες αποφάσεις Waddenzee, σκέψεις 56 και 57, και Castro
Verde, σκέψη 20).
Όσον αφορά τα στοιχεία βάσει των οποίων οι αρμόδιες αρχές μπορούν να αποκτήσουν την αναγκαία βεβαιότητα, το Δικαστήριο έχει
διευκρινίσει ότι πρέπει να αποκλεισθεί η διατήρηση, από επιστημονικής απόψεως, οποιασδήποτε εύλογης αμφιβολίας, ενώ εξυπακούεται
ότι οι αρμόδιες αρχές πρέπει να στηριχθούν στις πλέον εξελιγμένες επιστημονικές γνώσεις επί του θέματος (βλ. προμνησθείσες
αποφάσεις Waddenzee, σκέψεις 59 και 61, και Castro Verde, σκέψη 24).
Πρέπει επομένως να εξακριβωθεί αν, εν προκειμένω, πριν από τη χορήγηση της εγκρίσεως της 14ης Φεβρουαρίου 2003, εξετάσθηκαν
οι επιπτώσεις των επιδίκων εργασιών στην ακεραιότητα του οικείου τόπου κατά τρόπο σύμφωνο προς τις κατευθυντήριες γραμμές
που προεκτέθηκαν.
Από τον φάκελο που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο προκύπτει η διεξαγωγή σειράς προκαταρκτικών εκτιμήσεων πριν από τη χορήγηση της
εγκρίσεως. Μπορούν να θεωρηθούν ως δέουσες εκτιμήσεις κατά την έννοια του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43, αφενός,
μία εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων που καταρτίσθηκε το 2000 και, αφετέρου, μια υποβληθείσα το 2002 αναφορά (βλ. σκέψεις
21 έως 24 και 25 έως 32 της παρούσας αποφάσεως).
Ως προς την ανωτέρω μελέτη αφενός, η οποία διενεργήθηκε από αρχιτέκτονα για λογαριασμό δύο επιχειρήσεων δημοσίων έργων, επιβάλλεται
η παρατήρηση ότι, αν και θίγει το ζήτημα των επιπτώσεων των σχεδιαζόμενων εργασιών επί της πανίδας και της χλωρίδας της οικείας
ζώνης, η ίδια υπογραμμίζει ότι η εξέταση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της διενεργηθείσας στις χιονοδρομικές πίστες διευρύνσεως
και της κατασκευής των οικείων βοηθητικών υποδομών έχει συνοπτικό και αποσπασματικό χαρακτήρα.
Πρέπει επίσης να υπογραμμισθεί ότι η ίδια η μελέτη επισημαίνει ότι δεν ελήφθη υπόψη ένας σημαντικός αριθμός στοιχείων. Ως
εκ τούτου, συνιστά, μεταξύ άλλων, να διενεργηθούν συμπληρωματικές μορφολογικές και περιβαλλοντικές έρευνες και να επανεξετασθούν
οι επιπτώσεις των έργων, στο συνολικό τους πλαίσιο, γενικώς στην άγρια πανίδα και στην κατάσταση συγκεκριμένων προστατευομένων
ειδών, ιδίως στην αποψιλωτέα δασική έκταση.
Επιπλέον, η εν λόγω μελέτη εκτιμά ότι η εκτέλεση των σχεδιαζόμενων εργασιών, αν και ευκταία από οικονομικής απόψεως, πρέπει
να συμμορφώνεται σε μεγάλο αριθμό προϋποθέσεων και προστατευτικών διατάξεων.
Το συμπέρασμα που επιβάλλεται είναι ότι η μελέτη αυτή δεν συνιστά δέουσα εκτίμηση επί της οποίας μπορούσαν να στηριχθούν οι
αρμόδιες αρχές για την έγκριση των επιδίκων εργασιών σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43.
Σε σχέση, αφετέρου, με την υποβληθείσα το 2002 αναφορά του IREALP, παρατηρείται ότι επίσης περιγράφει τις σχεδιαζόμενες εργασίες,
εξετάζοντας τις επιπτώσεις τους επί των υδρολογικών παραμέτρων και της γεωμορφολογίας καθώς και της βλαστήσεως της ζώνης.
Όσον αφορά τα πτηνά για τα οποία ο τόπος έχει καταταγεί ως ζώνη ειδικής προστασίας, η αναφορά αυτή δεν περιέχει εξαντλητική
καταγραφή των αγρίων πτηνών που απαντούν σε αυτόν.
Μολονότι η αναφορά του IREALP επισημαίνει ότι οι κύριες διαταράξεις που απειλούν την πανίδα συνίστανται στην καταστροφή των
φωλιών κατά την αποψίλωση του δάσους και στην κατάτμηση του οικοτόπου, η εν λόγω αναφορά χαρακτηρίζεται από τη διατύπωση πολυάριθμων
προκαταρκτικών διαπιστώσεων και την απουσία οριστικών συμπερασμάτων. Ειδικότερα, η αναφορά υπογραμμίζει τη σημασία της προοδευτικής
διεξαγωγής εκτιμήσεων, ιδίως βάσει γνώσεων και ακριβέστερων στοιχείων που ενδέχεται να προκύψουν κατά την πραγματοποίηση του
σχεδίου. Επιπλέον, η εν λόγω αναφορά προορίζεται να αποτελέσει ευκαιρία για την υποβολή και άλλων προτάσεων προς βελτίωση
του περιβαλλοντικού ισοζυγίου των σχεδιαζόμενων ενεργειών.
Βάσει των στοιχείων αυτών, ούτε η αναφορά του IREALP μπορεί να θεωρηθεί ως δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων των επιδίκων εργασιών
στη ζώνη ειδικής προστασίας IT 2040044.
Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι τόσο η μελέτη του 2000 όσο και η αναφορά του 2002 παρουσιάζουν κενά και δεν διατυπώνουν
πλήρεις, ακριβείς και οριστικές διαπιστώσεις και συμπεράσματα, ικανά να διασκεδάσουν οποιαδήποτε εύλογη επιστημονικής φύσεως
αμφιβολία όσον αφορά τις επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων εργασιών στην οικεία ζώνη ειδικής προστασίας.
Τέτοιας όμως φύσεως διαπιστώσεις και συμπεράσματα ήταν απαραίτητα προκειμένου οι αρμόδιες αρχές να μπορέσουν να αποκτήσουν
την αναγκαία βεβαιότητα για τη λήψη της αποφάσεως περί εγκρίσεως των εργασιών αυτών.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η έγκριση της 14ης Φεβρουαρίου 2003 δεν συμβιβαζόταν με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας.
Ως προς τις λοιπές μελέτες, αρκεί η παρατήρηση ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ασκούσες επιρροή, δεδομένου ότι εκπονήθηκαν
είτε κατά τη διάρκεια των εργασιών είτε μετά την εκτέλεσή τους, ήτοι μετά τη χορήγηση της εγκρίσεως της 14ης Φεβρουαρίου 2003.
Επομένως, η παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43 πρέπει να θεωρείται αποδεδειγμένη.

Επί της δευτέρας αιτιάσεως, που αντλείται από παράβαση των συνδυασμένων διατάξεων των άρθρων 6, παράγραφος 4, και 7 της οδηγίας
92/43
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή φρονεί ότι ήταν πρόδηλος ο κίνδυνος να βλαβεί σημαντικά η ακεραιότητα της επίμαχης ζώνης από τις εργασίες που σχεδιάζονταν.
Ωστόσο, δεν ελήφθη σοβαρά υπόψη καμία εναλλακτική λύση. Ειδικότερα, το περιφερειακό διάταγμα 13879, της 30ής Μαΐου 2000, αναφέρθηκε
στο ενδεχόμενο να μη διαρρυθμιστούν οι χιονοδρομικές πίστες «Bucaneve» και «Edelweiss», αλλά να διατηρηθεί, στο μέτρο του
δυνατού, η υφιστάμενη χάραξη, για να απορρίψει εν συνεχεία τη δυνατότητα αυτή.
Εξ αυτού η Επιτροπή συνάγει ότι το σχέδιο εγκρίθηκε ενώ υπήρχαν και άλλες λύσεις λιγότερο επιβλαβείς για το περιβάλλον της
εν λόγω ζώνης, οι οποίες όμως δεν ελήφθησαν υπόψη από τις εθνικές αρχές.
Η Επιτροπή προβάλλει επίσης ότι η εκτέλεση των εργασιών δεν δικαιολογείται από επιτακτικούς λόγους σημαντικού δημοσίου συμφέροντος.
Επιπλέον, δεν προβλέφθηκε κανένα αντισταθμιστικό μέτρο.
Η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι οι επίδικες εργασίες υποβλήθηκαν σε διπλή διαδικασία εγκρίσεως. Έτσι, το αρχικό τμήμα
των διαδρομών και των εγκαταστάσεων μεταξύ Santa Caterina και Plaghera θεωρήθηκε συμβατό προς το περιβάλλον δυνάμει του περιφερειακού
διατάγματος 13879, της 30ής Μαΐου 2000, όπως συμπληρώθηκε από μεταγενέστερη θετική γνώμη του Περιφερειακού Συμβουλίου της
Λομβαρδίας. Ως προς το τμήμα του σχεδίου μεταξύ Plaghera και Valle dell’Alpe, ξεκίνησε αναθεώρηση κατόπιν υποδείξεων που περιείχε
η αναφορά του IREALP προκειμένου να κινηθεί διαδικασία εκτιμήσεως των επιπτώσεων στο περιβάλλον.
Η Ιταλική Δημοκρατία τονίζει ότι η Περιφέρεια Λομβαρδίας είχε επιβάλει, ως όρο προβλεπόμενο από το περιφερειακό διάταγμα 20789,
της 28ης Νοεμβρίου 2003, το οποίο περιέχει εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την κείμενη μεταξύ Plaghera και Valle
dell’Alpe ζώνη, την υποχρέωση να υποβληθεί μελέτη επιπτώσεων ως προς όλα τα έργα, συμπεριλαμβανομένης της ζώνης μεταξύ Santa
Caterina και Plaghera.
Η Ιταλική Δημοκρατία προσθέτει ότι οι αρμόδιες αρχές έχουν σχηματίσει την πεποίθηση ότι ήταν απαραίτητο να υποβληθεί σε εκτίμηση
περιβαλλοντικών επιπτώσεων το σύνολο των έργων, συμπεριλαμβανομένων των έργων που εγκρίθηκαν με το εν λόγω περιφερειακό διάταγμα.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Δεδομένης της βασιμότητας της αιτιάσεως που αντλείται από παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43, πρέπει να
καθοριστεί αν η έγκριση της 14ης Φεβρουαρίου 2003 ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 6, παράγραφος 4, της οδηγίας.
Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι στην περίπτωση κατά την οποία, παρά τα αρνητικά συμπεράσματα της εκτιμήσεως που πραγματοποιείται
σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, της οδηγίας αυτής, ένα σχέδιο πρέπει να πραγματοποιηθεί για άλλους επιτακτικούς
λόγους σημαντικού δημοσίου συμφέροντος, περιλαμβανομένων λόγων κοινωνικής ή οικονομικής φύσεως, και εφόσον δεν υφίστανται
εναλλακτικές λύσεις, το κράτος μέλος λαμβάνει κάθε αναγκαίο αντισταθμιστικό μέτρο ώστε να εξασφαλισθεί η προστασία της συνολικής
συνοχής του Natura 2000.
Όπως υπογράμμισε το Δικαστήριο με τις σκέψεις 35 και 36 της προμνησθείσας αποφάσεως Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, το άρθρο 6,
παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας πρέπει, ως διάταξη εισάγουσα παρέκκλιση από το προβλεπόμενο στη δεύτερη περίοδο της παραγράφου
3 του εν λόγω άρθρου κριτήριο εγκρίσεως, να ερμηνεύεται στενά.
Πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι το άρθρο 6, παράγραφος 4, της οδηγίας 92/43 μπορεί να εφαρμοστεί μόνον κατόπιν αναλύσεως
των επιπτώσεων ενός σχεδίου σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής. Ειδικότερα, η γνώση των επιπτώσεων αυτών
όσον αφορά τους στόχους διατηρήσεως του οικείου τόπου συνιστά απαραίτητη προϋπόθεση για την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου 6,
παράγραφος 4, διότι, χωρίς τα στοιχεία αυτά, κανένας όρος εφαρμογής της παρεκκλίσεως αυτής δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί.
Για την εξέταση των ενδεχόμενων επιτακτικών λόγων σημαντικού δημοσίου συμφέροντος καθώς και του ζητήματος αν υπάρχουν λιγότερο
επιβλαβείς εναλλακτικές λύσεις απαιτείται πράγματι στάθμιση με τις βλάβες που θα προξενήσει στον τόπο το υπό κρίση σχέδιο.
Περαιτέρω, προκειμένου να καθοριστεί το είδος των ενδεχόμενων αντισταθμιστικών μέτρων, απαιτείται ακριβής προσδιορισμός των
βλαβών που θα επέλθουν στον τόπο αυτόν.
Όπως όμως προκύπτει από τα ανωτέρω, οι εθνικές αρχές δεν διέθεταν τα στοιχεία αυτά κατά τον χρόνο λήψεως της αποφάσεως για
τη χορήγηση της εγκρίσεως της 14ης Φεβρουαρίου 2003. Επομένως, η έγκριση αυτή δεν μπορούσε να θεμελιωθεί στο άρθρο 6, παράγραφος
4, της οδηγίας 92/43.
Επομένως, η έγκριση της 14ης Φεβρουαρίου 2003 δεν συμβιβαζόταν με το άρθρο 6, παράγραφος 4, της οδηγίας 92/43.
Ως εκ τούτου, η προσφυγή της Επιτροπής είναι βάσιμη και ως προς το σημείο αυτό.

Επί της τρίτης αιτιάσεως, που αντλείται από παράβαση των συνδυασμένων διατάξεων των άρθρων 6, παράγραφος 2, και 7 της οδηγίας
92/43
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή προβάλλει ότι οι εθνικές αρχές δεν νομιμοποιούνταν να χορηγήσουν έγκριση για τις εργασίες επεκτάσεως και διαρρυθμίσεως
της περιοχής αλπικού σκι, στο μέτρο κατά το οποίο οι εργασίες αυτές ήταν δυνατόν να βλάψουν σημαντικά την ακεραιότητα του
πάρκου.
Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η επίμαχη ζώνη έχει υποστεί σημαντική υποβάθμιση συνεπεία των εργασιών που επέτρεψε το Consorzio.
Υπενθυμίζει ότι συνεπεία της διαρρυθμίσεως που πραγματοποιήθηκε στις πίστες αλπικού σκι «Bucaneve» και «Edelweiss», κόπηκαν
2 500 περίπου δένδρα, τα οποία αποτελούσαν σημαντικό οικότοπο για πολυάριθμα είδη προστατευομένων πτηνών.
Η Ιταλική Δημοκρατία επισημαίνει ότι το γεγονός ότι η εκτέλεση των επιδίκων εργασιών περιελάμβανε ορισμένες προβληματικές
πτυχές και το ότι δεν έχει βρεθεί ακόμη λύση ως προς αυτές δεν σημαίνει ότι η εκτίμηση των σχεδιαζόμενων επεμβάσεων δεν ήταν
σωστή. Ειδικότερα, στην περίπτωση κατά την οποία είναι αναγκαία η εκτέλεση δημοσίων έργων τα οποία έχουν δυσμενείς επιπτώσεις
στο περιβάλλον, οι διατάξεις της οδηγίας 92/43 δεν επιβάλλουν απαγόρευση εκτελέσεως των έργων αυτών, αλλά υποχρέωση θεσπίσεως
κατάλληλων αντισταθμιστικών μέτρων.
Η Ιταλική Δημοκρατία εκτιμά ότι τέτοια μέτρα πρέπει να εφαρμοσθούν, βάσει των υφισταμένων δυνατοτήτων, πριν, κατά τη διάρκεια
και μετά την εκτέλεση των οικείων εργασιών.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Για την εκτίμηση της βασιμότητας της αιτιάσεως πρέπει να εξετασθεί το ζήτημα αν δραστηριότητες οι οποίες θίγουν μια ζώνη ειδικής
προστασίας μπορούν να αντιβαίνουν ταυτοχρόνως τόσο στο άρθρο 6, παράγραφοι 3 και 4, της οδηγίας 92/43, όπως διαπιστώθηκε εν
προκειμένω στις σκέψεις 73 και 85 της παρούσας αποφάσεως, όσο και στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου.
Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η τελευταία αυτή διάταξη επιβάλλει την υποχρέωση να ληφθούν κατάλληλα προστατευτικά μέτρα
ώστε να αποφευχθεί η πρόκληση υποβαθμίσεως και ενοχλήσεων που θα μπορούσαν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις όσον αφορά τους
στόχους της οδηγίας 92/43.
Η υποχρέωση αυτή αντιστοιχεί στον σκοπό της έβδομης αιτιολογικής σκέψης της οδηγίας, σύμφωνα με την οποία κάθε ζώνη ειδικής
προστασίας πρέπει να ενσωματωθεί στο συγκροτημένο ευρωπαϊκό οικολογικό δίκτυο.
Στην περίπτωση κατά την οποία, όπως προκύπτει εν προκειμένω από την εξέταση της πρώτης αιτιάσεως, έχει εγκριθεί ένα σχέδιο
κατά τρόπο μη σύμφωνο προς το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43, παράβαση της παραγράφου 2 του εν λόγω άρθρου σε σχέση
με ζώνη ειδικής προστασίας μπορεί να διαπιστωθεί στην περίπτωση που αποδεικνύεται η υποβάθμιση ενός οικοτόπου ή ενοχλήσεις
οι οποίες έχουν επιπτώσεις στα είδη για τα οποία έχει ορισθεί η επίμαχη ζώνη.
Όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, πρέπει να υπομνησθεί ότι κόπηκαν περί τα 2 500 δένδρα σε ευρισκόμενη εντός της οικείας ζώνης
δασική έκταση, η οποία συνιστά οικότοπο προστατευομένων ειδών πτηνών, μεταξύ άλλων δε του διπλοσάλνου, της βουνοχιονόκοτας
των Άλπεων, της μαυροτσικλιτάρας και του λυροπετεινού. Επομένως, οι επίδικες εργασίες είχαν ως συνέπεια την καταστροφή των
τόπων αναπαραγωγής των εν λόγω ειδών.
Επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι οι εν λόγω εργασίες και οι επιπτώσεις τους στη ζώνη ειδικής προστασίας IT 2040044 δεν συμβιβάζονταν
με το νομικό καθεστώς προστασίας του οποίου έπρεπε να απολαύει η εν λόγω ζώνη δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 2, της οδηγίας
92/43.
Η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει επομένως να γίνει δεκτή και ως προς το σημείο αυτό.

Επί της τετάρτης αιτιάσεως, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 79/409
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η εξέταση των μέτρων που ελήφθησαν από τις εθνικές αρχές καταδεικνύει ότι στη ζώνη ειδικής προστασίας
IT 2040044 δεν έχει απονεμηθεί, βάσει του εθνικού δικαίου, νομικό καθεστώς προστασίας ικανό να διασφαλίσει, μεταξύ άλλων,
την επιβίωση και αναπαραγωγή των ειδών πτηνών που μνημονεύονται στο παράρτημα I της οδηγίας 79/409, καθώς και την αναπαραγωγή,
την αλλαγή πτερώματος και τη διαχείμαση των αποδημητικών ειδών που δεν μνημονεύονται στο εν λόγω παράρτημα, των οποίων η έλευση
είναι τακτική.
Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι εργασίες που εκτελέσθηκαν κατόπιν της εγκρίσεως της 14ης Φεβρουαρίου 2003 είναι ικανές να βλάψουν
σημαντικά τα είδη πτηνών που απαντούν στην εν λόγω ζώνη ειδικής προστασίας, ιδίως κατά την περίοδο αναπαραγωγής.
Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι, μολονότι η εν λόγω ζώνη υπόκειται σε ορισμένο αριθμό κανόνων, η απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου
2003 καταδεικνύει ότι οι εθνικές αρχές δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να θεσπίσουν νομικό καθεστώς ικανό να διασφαλίσει
όχι μόνον την προστασία της εν λόγω ζώνης, αλλά και την αποτελεσματική προστασία των ειδών πτηνών που απαντούν σε αυτήν.
Η Ιταλική Δημοκρατία δηλώνει ότι η επίμαχη ζώνη συνιστά χώρο εκτεταμένως ρυθμιζόμενο.
Υποδεκνύει ότι, όπως προκύπτει από τη ρύθμιση με την οποία δημιουργήθηκε το πάρκο, η ζώνη αυτή απολαύει καθεστώτος προστασίας
ικανού να διασφαλίσει τους προβλεπόμενους από την κοινοτική νομοθεσία σκοπούς. Ειδικότερα, σκοπός της δημιουργίας του πάρκου
ήταν να προστατεύσει την πανίδα θεσπίζοντας καθεστώς διαχειρίσεως προσανατολισμένο στη διατήρηση των ζωικών και φυτικών ειδών.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρέπει προκαταρκτικώς να υπομνησθεί ότι η περιοχή την οποία αφορά η υπό κρίση προσφυγή έχει καταταγεί σε ζώνη ειδικής προστασίας
σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 της οδηγίας 79/409.
Επιβάλλεται περαιτέρω η επισήμανση ότι, έστω και αν το άρθρο 7 της οδηγίας 92/43 έχει ως αποτέλεσμα ότι οι υποχρεώσεις που
απορρέουν από το άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 4, της οδηγίας αυτής υποκαθίστανται στις απορρέουσες από το άρθρο 4, παράγραφος
4, της οδηγίας 79/409 υποχρεώσεις, οι υποχρεώσεις βάσει των παραγράφων 1 και 2 του εν λόγω άρθρου 4 παραμένουν πλήρως εφαρμοστέες.
Ειδικότερα, οι τελευταίες αυτές υποχρεώσεις είναι αυτοτελείς και υπηρετούν σκοπούς άλλους από εκείνους του άρθρου 6, παράγραφοι
2 έως 4, της οδηγίας 92/43.
Όσον αφορά την κρίση επί της βασιμότητας της προβαλλόμενης αιτιάσεως, υπογραμμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, εναπόκειται
στην Επιτροπή να αποδείξει την ύπαρξη της φερόμενης παραβάσεως. Αυτή οφείλει να προσκομίσει στο Δικαστήριο όλα τα στοιχεία
που είναι αναγκαία για την εκ μέρους του διαπίστωση της παραβάσεως, χωρίς να μπορεί να στηριχθεί σε οποιοδήποτε τεκμήριο (βλ.,
μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 6ης Νοεμβρίου 2003, C‑434/01, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 2003, σ. I‑13239, σκέψη
21, της 29ης Απριλίου 2004, C‑117/02, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, Συλλογή 2004, σ. I‑5517, σκέψη 80, και της 26ης Απριλίου
2007, C‑135/05, Επιτροπή κατά Ιταλίας, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 20).
Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, όπως υπέδειξε η ίδια η Επιτροπή, η διαχείριση της επίμαχης ζώνης ειδικής προστασίας διέπεται
από διάφορες ρυθμίσεις του ιταλικού δικαίου.
Υπό τις συνθήκες αυτές, εναπέκειτο στην Επιτροπή να αποδείξει ότι το νομικό πλαίσιο που καθορίζεται από τις διάφορες αυτές
ρυθμίσεις δεν είναι ικανό να παράσχει στην εν λόγω ζώνη ενδεδειγμένο καθεστώς προστασίας.
Η Επιτροπή όμως δεν απέδειξε για ποιον λόγο το συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο ήταν ανεπαρκές ενόψει των διατάξεων του άρθρου
4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 79/409. Ειδικότερα, περιορίστηκε στο να επικαλεσθεί την έκδοση από τη διοικητική αρχή εγκριτικής
αποφάσεως αντιβαίνουσας στο άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 4, της οδηγίας 92/43, πράγμα το οποίο δεν αρκεί ωστόσο προς απόδειξη
της ασυμβατότητας του εν λόγω νομικού πλαισίου προς το άρθρο 4 της οδηγίας 79/409.
Επομένως, η τέταρτη αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Επειδή η Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστεί η Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα
και η τελευταία ηττήθηκε κατά το κύριο μέρος των ισχυρισμών της, η Ιταλική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά
έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφασίζει:
1)      Η Ιταλική Δημοκρατία,
–                επιτρέποντας να ληφθούν μέτρα που μπορούν να έχουν σημαντικές επιπτώσεις στη ζώνη ειδικής προστασίας IT 2040044, Parco Nazionale
dello Stelvio, χωρίς να υποβάλει τα μέτρα αυτά σε δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεών τους όσον αφορά τους στόχους διατηρήσεως
της εν λόγω ζώνης,
–
επιτρέποντας να ληφθούν τέτοια μέτρα χωρίς να τηρήσει τις διατάξεις βάσει των οποίων η πραγματοποίηση ενός σχεδίου επιτρέπεται,
παρά τα αρνητικά συμπεράσματα της εκτιμήσεως των επιπτώσεων και ελλείψει εναλλακτικών λύσεων, μόνο για επιτακτικούς λόγους
σημαντικού δημοσίου συμφέροντος και μόνον αφού έχει ληφθεί και κοινοποιηθεί στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κάθε αναγκαίο
αντισταθμιστικό μέτρο ώστε να εξασφαλισθεί η προστασία της συνολικής συνοχής του Natura 2000 και
–
παραλείποντας να λάβει μέτρα ώστε να αποφευχθεί η υποβάθμιση των φυσικών οικοτόπων και των οικοτόπων ειδών, καθώς και οι ενοχλήσεις
που έχουν επιπτώσεις στα είδη για τα οποία έχει ορισθεί η ζώνη ειδικής προστασίας IT 2040044, Parco Nazionale dello Stelvio,
παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 4, της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Μαΐου
1992, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, σε συνδυασμό με το άρθρο 7 της ίδιας
οδηγίας καθώς και από το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 79/409/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί της
διατηρήσεως των αγρίων πτηνών.
2)     Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
3)     Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.