CELEX: 62005CJ0020
Οδηγία 98/34/ΕΚ
Διαδικασία πληροφορήσεως στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών
Υποχρέωση γνωστοποιήσεως των σχεδίων τεχνικών κανόνων
Εθνική νομοθεσία επιβάλλουσα την υποχρέωση επιθέσεως του διακριτικού σημείου του επιφορτισμένου με την είσπραξη των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επί των ψηφιακών δίσκων που διατίθενται στο εμπόριο εθνικού οργανισμού
Έννοια του "τεχνικού κανόνα"

περί παραπομπής δεν παρέχει τις αναγκαίες πληροφορίες προκειμένου το Δικαστήριο να δυνηθεί να δώσει στο αιτούν δικαστήριο
λυσιτελή απάντηση.
26     Πράγματι, επιβάλλεται να υπομνηστεί ότι οι ως άνω διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ απαγορεύουν, μεταξύ των κρατών μελών, τους εισαγωγικούς
και εξαγωγικούς δασμούς και όλους τους φόρους ισοδυνάμου αποτελέσματος. Όσον αφορά την οδηγία 92/100, εναρμονίζει τους κανόνες
περί τους δικαιώματος εκμισθώσεως και δανεισμού καθώς και τους αφορώντες ορισμένα συγγενικά του δικαιώματος του δημιουργού
δικαιώματα στον τομέα της πνευματικής ιδιοκτησίας.
27     Τα αφορώντα τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης στοιχεία, τα οποία προσκόμισε το αιτούν δικαστήριο, δεν
επιτρέπουν να προσδιοριστεί με βεβαιότητα ο τόπος κατασκευής των CD ούτε να συναχθεί ότι αυτά εισήχθησαν όντως στην Ιταλία.
Όσον αφορά τις πληροφορίες σχετικά με το εθνικό νομικό πλαίσιο, δεν παρέχουν στο Δικαστήριο τη δυνατότητα να λάβει επαρκή
γνώση των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του οικονομικού αντισταθμίσματος που συνεπάγεται η χορήγηση του διακριτικού σημείου
«SIAE» προκειμένου να κριθεί αν πρόκειται για δασμό ή φόρο ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την έννοια των ανωτέρω άρθρων της
Συνθήκης. Τέλος, τα ως άνω στοιχεία δεν επιτρέπουν περαιτέρω να εκτιμηθεί αν παρόμοιες εθνικές διατάξεις προσκρούουν στην
οδηγία 92/100.
28     Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν μπορεί να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αν υποχρέωση, όπως η επίδικη στα πλαίσια της κύριας δίκης,
προσκρούει στα άρθρα 3 ΕΚ, 23 ΕΚ έως 27 ΕΚ και στην οδηγία 92/100.
29     Επιπλέον, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το προδικαστικό ερώτημα αφορά επίσης την ερμηνεία της οδηγίας 2001/29. Η οδηγία αυτή
θεμελιώνεται στις αρχές και τους κανόνες που έχουν ήδη παγιωθεί, ιδίως, μέσω της οδηγίας 92/100, την οποία τροποποιεί. Η οδηγία
2001/29 εκδόθηκε στις 22 Μαΐου 2001, το δε άρθρο 13 αυτής προβλέπει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να συμμορφωθούν συναφώς το
αργότερο μέχρι τις 22 Δεκεμβρίου 2002. Τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια
του μηνός Φεβρουαρίου 2000, ημερομηνία κατά την οποία δεν είχε ακόμα εκδοθεί η οδηγία. Έτσι, είναι απαράδεκτο το προδικαστικό
ερώτημα καθόσον αφορά την ερμηνεία της οδηγίας 2001/29.
30     Κατόπιν αυτού, κρίνεται ως παραδεκτό το αίτημα περί εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αποκλειστικά και μόνον όσον αφορά την
ερμηνεία της οδηγίας 98/34.

Επί της ουσίας
31     Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν εθνικές διατάξεις, όπως οι επίδικες της κύριας δίκης, προσκρούουν
στα άρθρα 1, 8, 10 και 11 της οδηγίας 98/34, στον βαθμό που προβλέπουν, κατά την αναπαραγωγή των έργων της διανοίας, την επίθεση
του διακριτικού της Società Italiana degli Autori ed Editori επί του υποθέματος που τα περιέχει.
32     Συναφώς, όπως προκύπτει από την υποβληθείσα ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία, στα πλαίσια της κύριας δίκης κινήθηκε εις
βάρος του K. J. W. Schwibbert ποινική δίκη λόγω του ότι δεν επέθεσε το ως άνω διακριτικό σημείο επί CD αφορώντων έργα εικονιστικής
τέχνης. Πρέπει ως εκ τούτου να εξεταστεί αν εθνικές διατάξεις προβλέπουσες παρόμοια υποχρέωση προσκρούουν στους επικληθέντες
από το αιτούν δικαστήριο κοινοτικούς κανόνες.
33     Πρώτον, πρέπει να εξεταστεί αν η υποχρέωση επιθέσεως παρόμοιου διακριτικού μπορεί να χαρακτηριστεί ως «τεχνικός κανόνας» κατά
την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 98/34. Σε καταφατική περίπτωση, πρέπει να ελεγχθεί αν οι ιταλικές αρχές γνωστοποίησαν
στην Επιτροπή το σχέδιο τεχνικού κανόνα, καθόσον σε περίπτωση μη γνωστοποιήσεώς του δεν είναι αντιτάξιμο στον K. J. W. Schwibbert
(βλ., ιδίως, αποφάσεις της 30ής Απριλίου 1996, C‑194/94, CIA Security International, Συλλογή 1996, σ. Ι‑2201, σκέψεις 48 και
54, της 16ης Ιουνίου 1998, C‑226/97, Lemmens, Συλλογή 1998, σ. Ι‑3711, σκέψη 33, καθώς και της 6ης Ιουνίου 2002, C-159/00,
Sapod Audic, Συλλογή 2002, σ. Ι‑5031, σκέψη 49).
34     Όπως προκύπτει από το άρθρο 1, σημείο 11, της οδηγίας 98/34 η έννοια του «τεχνικού κανόνα» υποδιαιρείται σε τρεις κατηγορίες,
ήτοι, πρώτον, την «τεχνική προδιαγραφή» κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο 3, της οδηγίας, δεύτερον, «άλλη απαίτηση», όπως
αυτή ορίζεται στο άρθρο 1, σημείο 4, της οδηγίας αυτής και, τρίτον, την απαγόρευση κατασκευής, εισαγωγής, εμπορίας ή χρήσεως
ενός προϊόντος, όπως προβλέπει το άρθρο 1, σημείο 11, της ίδιας οδηγίας (βλ., ιδίως, απόφαση της 21ης Απριλίου 2005, C‑267/03,
Lindberg, Συλλογή 2005, σ. Ι‑3247, σκέψη 54).
35     Όπως έκρινε το Δικαστήριο, η έννοια της «τεχνικής προδιαγραφής» προϋποθέτει ότι το εθνικό μέτρο ανάγεται κατ’ ανάγκη στο ίδιο
το προϊόν ή στη συσκευασία του και καθορίζει ως εκ τούτου ένα από τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός προϊόντος
(βλ., συναφώς, αποφάσεις της 8ης Μαρτίου 2001, C‑278/99, van der Burg, Συλλογή 2001, σ. I-2015, σκέψη 20, της 22ας Ιανουαρίου
2002, C-390/99, Canal Satélite Digital, Συλλογή 2002, σ. I-607, σκέψη 45, καθώς και προπαρατεθείσες αποφάσεις Sapod Audic,
σκέψη 30, και Lindberg, σκέψη 57).
36     Εν προκειμένω, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως υπογράμμισε στα σημεία 46 και 48 των προτάσεών της και η γενική εισαγγελέας,
ότι η επίθεση του διακριτικού σημείου «SIAE», σκοπός της οποίας είναι η ενημέρωση των καταναλωτών και των εθνικών αρχών ότι
οι αναπαραγωγές είναι νόμιμες, χωρεί επί του ιδίου του υποθέματος που περιέχει το έργο της διανοίας, ήτοι επί αυτού τούτου
του προϊόντος. Επομένως, δεν είναι ορθό να υποστηρίζεται, όπως έπραξαν η Società Italiana degli Autori ed Editori και η Ιταλική
Κυβέρνηση, ότι το ως άνω σημείο αφορά αποκλειστικά το έργο πνευματικής ιδιοκτησίας.
37     Τέτοιο διακριτικό σημείο αποτελεί «ειδική προδιαγραφή» κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο 3, της οδηγίας 98/34, εφόσον εμπίπτει
στις εφαρμοστέες επί των οικείων προϊόντων επιταγές σχετικά με τη σήμανση και την επισήμανση. Ως εκ τούτου, αφ’ ης στιγμής
η τήρηση της ως άνω προδιαγραφής είναι de jure υποχρεωτική για την εμπορία των οικείων προϊόντων, η σχετική προδιαγραφή αποτελεί
«τεχνικό κανόνα» κατά την έννοια του άρθρου 1, σημείο 11, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας (βλ., συναφώς, απόφαση της 20ής Μαρτίου
1997, C‑13/96, Bic Benelux, Συλλογή 1997, σ. Ι‑1753, σκέψη 23).
38     Κατά το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34, «τα κράτη μέλη γνωστοποιούν πάραυτα στην Επιτροπή κάθε σχέδιο τεχνικού κανόνα». Σε περίπτωση
μη τηρήσεως της ανωτέρω υποχρεώσεως, ο τεχνικός κανόνας εξακολουθεί να μην είναι αντιτάξιμος έναντι των ιδιωτών, όπως υπομνήσθηκε
ανωτέρω στη σκέψη 33 της παρούσας αποφάσεως. Επομένως, πρέπει να ελεγχθεί αν το κράτος μέλος τήρησε εν προκειμένω τις απορρέουσες
από το άρθρο 8 της οδηγίας 98/34 υποχρεώσεις τους. Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, ο επίδικος τεχνικός κανόνας δεν μπορεί
να αντιταχθεί έναντι του K. J. W. Schwibbert.
39     Η Società Italiana degli Autori ed Editori και η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίζονται ότι η υποχρέωση επιθέσεως του διακριτικού
σημείου «SIAE» επί των υποθεμάτων που περιλαμβάνουν έργα της διανοίας προβλεπόταν ήδη, πολύ πριν από την έναρξη ισχύος των
συναφών κοινοτικών οδηγιών, με τον νόμο του 1941 για τα έντυπα υποθέματα και ότι οι επελθούσες νομοθετικές τροποποιήσεις μετά
την ως άνω έναρξη ισχύος, τα έτη 1987 και 1994 αντιστοίχως, συνιστούν αποκλειστικά προσαρμογές στην τεχνολογική πρόοδο ενσωματώνοντας
απλώς νέα υποθέματα στο πεδίο εφαρμογής της σχετικής υποχρεώσεως. Επομένως, δεν συνέτρεχε λόγος γνωστοποιήσεως στην Επιτροπή
των ανωτέρω νομοθετικών τροποποιήσεων.
40     Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τον υποβληθέντα στο Δικαστήριο φάκελο, όσον αφορά τα επίδικα υποθέματα της κύριας δίκης,
ήτοι τα αφορώντα έργα εικονιστικής τέχνης CD, η υποχρέωση επιθέσεως του διακριτικού σημείου «SIAE» άρχισε να εφαρμόζεται επ’
αυτών το 1994 δυνάμει του νομοθετικού διατάγματος αριθ. 685. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Ιταλική Δημοκρατία όφειλε να γνωστοποιήσει
στην Επιτροπή τη σχετική υποχρέωση, καθόσον μεσολάβησε μετά την καθιέρωση, μέσω της οδηγίας 83/189, της διαδικασίας πληροφορήσεως
στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών. Πάντως, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει, όπως υπομνήσθηκε
ανωτέρω στη σκέψη 23 της παρούσας αποφάσεως, αν η επίδικη υποχρέωση θεσπίστηκε όντως στο ιταλικό δίκαιο την ως άνω χρονική
στιγμή.
41     Στο μέτρο που η υποχρέωση επιθέσεως του διακριτικού σημείου «SIAE» επεκτάθηκε επί των προϊόντων, όπως τα επίδικα της κύριας
δίκης, μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 83/189, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, ο επιδιωκόμενος με το άρθρο 8,
παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας 98/34 στόχος έγκειται στο να παρέχεται στην Επιτροπή η πληρέστερη
δυνατή πληροφόρηση για κάθε σχέδιο τεχνικού κανόνα, ως προς το περιεχόμενο, το πεδίο και το γενικό πλαίσιο στο οποίο αυτός
εντάσσεται, ώστε να της παρέχεται η δυνατότητα να ασκεί, όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, τις εξουσίες που της απονέμει
η οδηγία (βλ., ιδίως, προπαρατεθείσα απόφαση CIA Security International, σκέψη 50, αποφάσεις της 16ης Σεπτεμβρίου 1997, C‑279/94,
Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1997, σ. Ι‑4743, σκέψη 40, και της 7ης Μαΐου 1998, C‑145/97, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή
1998, σ. Ι‑2643, σκέψη 12).
42     Ομοίως, σύμφωνα με την παράγραφο 1, τρίτο εδάφιο, του άρθρου 8, τα «κράτη μέλη προβαίνουν σε νέα γνωστοποίηση […] εφόσον επιφέρουν
σημαντικές τροποποιήσεις στο σχέδιο αυτό με αποτέλεσμα να τροποποιείται το πεδίο εφαρμογής του […]». Το ότι νέα υποθέματα,
όπως τα CD, καταλέγονται στο πεδίο της υποχρεώσεως επιθέσεως του διακριτικού σημείου «SIAE» πρέπει να θεωρηθεί ως παρόμοια
τροποποίηση (βλ., συναφώς, απόφαση της 1ης Ιουνίου 1994, C‑317/92, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1994, σ. Ι‑2039, σκέψη
25, και προπαρατεθείσα απόφαση Lindberg, σκέψεις 84 και 85).
43     Με τις γραπτές παρατηρήσεις της και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή ισχυρίστηκε, χωρίς να αντικρουστεί συναφώς
εκ μέρους του κράτους μέλους, ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν της κοινοποίησε παρόμοια τροποποίηση.
44     Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η μη τήρηση της υποχρεώσεως γνωστοποιήσεως συνιστά διαδικαστική πλημμέλεια κατά τη
θέσπιση των οικείων τεχνικών κανόνων και συνεπάγεται τη μη δυνατότητα εφαρμογής των ως άνω τεχνικών κανόνων, με αποτέλεσμα
να μην είναι αντιτάξιμοι στους ιδιώτες (βλ., ιδίως, προπαρατεθείσες αποφάσεις CIA Security International, σκέψη 54, και Lemmens,
σκέψη 33). Οι ιδιώτες έχουν τη δυνατότητα να επικαλεστούν το ανεφάρμοστο ενώπιον του εθνικού δικαστή, στον οποίο εναπόκειται
να μην εφαρμόσει εθνικό τεχνικό κανόνα μη γνωστοποιηθέντα σύμφωνα με την οδηγία 98/34 (βλ., ιδίως, προπαρατεθείσες αποφάσεις
CIA Security International, σκέψη 55, και Sapod Audic, σκέψη 50).
45     Λαμβάνοντας υπόψη τα ως άνω στοιχεία, διαπιστώνεται ότι η οδηγία 98/34 έχει την έννοια ότι εθνικές διατάξεις, όπως οι επίδικες
της κύριας δίκης, εφόσον καθιέρωσαν, μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 83/189, την υποχρέωση επιθέσεως επί των αφορώντων
έργα εικονιστικής τέχνης CD του διακριτικού σημείου «SIAE» ενόψει της εμπορίας τους εντός του οικείου κράτους μέλους, συνιστούν
τεχνικό κανόνα, η επίκληση του οποίου έναντι ιδιώτη είναι αδύνατη ελλείψει γνωστοποιήσεώς του στην Επιτροπή.

Επί των δικαστικών εξόδων
46     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πέραν των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
«Η οδηγία 98/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 1998, για την καθιέρωση διαδικασίας πληροφορήσεως
στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών και των κανόνων σχετικά με τις υπηρεσίες της κοινωνίας των πληροφοριών,
όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 98/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, έχει την
έννοια ότι εθνικές διατάξεις, όπως οι επίδικες της κύριας δίκης, εφόσον καθιέρωσαν, μετά την έναρξη ισχύος της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ
του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για την καθιέρωση διαδικασίας πληροφορήσεως στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών,
την υποχρέωση επιθέσεως επί των αφορώντων έργα εικονιστικής τέχνης CD του διακριτικού σημείου «SIAE» ενόψει της εμπορίας τους
εντός του οικείου κράτους μέλους, συνιστούν τεχνικό κανόνα, η επίκληση του οποίου έναντι ιδιώτη είναι αδύνατη ελλείψει γνωστοποιήσεώς
του στην Επιτροπή.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.