CELEX: 62008CJ0582
Niet-nakoming
Belasting over toegevoegde waarde
Richtlijn 2006/112/EG
Artikelen 169 tot en met 171
Dertiende richtlijn 86/560/EEG
Artikel 2
Teruggaaf
Niet in Unie gevestigde belastingplichtige
Verzekeringshandelingen
Financiële handelingen

De Commissie van de Europese Gemeenschappen verzoekt het Hof vast te stellen dat het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië
en Noord-Ierland, door voor bepaalde transacties, verricht door niet op het grondgebied van de Europese Unie gevestigde belastingplichtigen,
teruggaaf te weigeren van de als voorbelasting betaalde belasting over de toegevoegde waarde (hierna: „btw” ), de verplichtingen
niet is nagekomen die op hem rusten krachtens de artikelen 169 tot en met 171 van richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november
2006 betreffende het gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB L 347, blz. 1; hierna: „btw-richtlijn”),
en krachtens artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn (86/560/EEG) van de Raad van 17 november 1986 betreffende de harmonisatie
van de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting – Regeling voor de teruggaaf van de belasting over de toegevoegde waarde
aan niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigde belastingplichtigen (PB L 326, blz. 40; hierna: „Dertiende richtlijn”).

Rechtskader

Unieregeling
Artikel 17, leden 3 en 4, van de Zesde richtlijn (77/388/EEG) van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van
de wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme
grondslag (PB L 145, blz. 1), zoals gewijzigd bij richtlijn 2004/66/EG van de Raad van 26 april 2004 (PB L 168, blz. 35; hierna:
„Zesde richtlijn”), in de versie van artikel 28 septies, punt 1, van die richtlijn bepaalde:
„3.      De lidstaten verlenen eveneens aan iedere belastingplichtige recht op aftrek of op teruggaaf van de in lid 2 bedoelde [btw],
voor zover de goederen en diensten worden gebruikt voor:
a)      door de belastingplichtige in het buitenland verrichte handelingen in het kader van de in artikel 4, lid 2, bedoelde economische
activiteiten, waarvoor recht op aftrek zou ontstaan indien zij in het binnenland plaats zouden vinden;
b)      handelingen die overeenkomstig artikel 14, lid 1, sub g en i, artikel 15, artikel 16, lid 1, B, C, D, en E, of lid 2, of artikel 28 quater,
A en C, zijn vrijgesteld;
c)      door de belastingplichtige verrichte handelingen die krachtens artikel 13, B, sub a en d, punten 1 tot en met 5, zijn vrijgesteld,
wanneer de ontvanger buiten de Gemeenschap gevestigd is of wanneer de handelingen rechtstreeks samenhangen met goederen die
bestemd zijn om te worden uitgevoerd uit de Gemeenschap.
4.      Teruggaaf van de in lid 3 bedoelde [btw] vindt plaats
–      aan belastingplichtigen die niet in het binnenland, maar in een andere lidstaat gevestigd zijn, volgens de bij richtlijn 79/1072/EEG
[...] vastgestelde uitvoeringsbepalingen;
–      aan belastingplichtigen die niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigd zijn, volgens de bij richtlijn 86/560/EEG
[...] vastgestelde uitvoeringsbepalingen.
[…]”
Artikel 17, lid 4, van de Zesde richtlijn luidde oorspronkelijk als volgt:
„De Raad zal zich beijveren om voor 31 december 1977 op voorstel van de Commissie met eenparigheid van stemmen communautaire
uitvoeringsbepalingen aan te nemen volgens welke overeenkomstig lid 3 teruggaaf aan niet in het binnenland gevestigde belastingplichtigen
moet geschieden. Tot de inwerkingtreding van die communautaire uitvoeringsbepalingen, bepalen de lidstaten zelf de voorschriften
voor het verrichten van de teruggaaf. Is de belastingplichtige niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigd, dan kunnen
de lidstaten de teruggaaf weigeren of hiervoor bijkomende voorwaarden stellen.”
Met ingang van 1 januari 2007 is artikel 17, leden 3 en 4, van de Zesde richtlijn vervangen door de artikelen 169 tot en met
171 van de btw-richtlijn.
Artikel 169 van de btw-richtlijn bepaalt:
„Naast de in artikel 168 bedoelde aftrek heeft de belastingplichtige recht op aftrek van de in dat artikel bedoelde btw, voor
zover de goederen en de diensten worden gebruikt voor de volgende handelingen:
a)      door de belastingplichtige buiten de lidstaat waar de belasting verschuldigd of voldaan is verrichte handelingen in verband
met de in artikel 9, lid 1, tweede alinea, bedoelde werkzaamheden, waarvoor recht op aftrek zou ontstaan indien zij in die
lidstaat zouden zijn verricht;
b)      door de belastingplichtige verrichte handelingen waarvoor overeenkomstig de artikelen 138, 142 en 144, de artikelen 146 tot
en met 149, de artikelen 151, 152, 153 en 156, artikel 157, lid 1, sub b, de artikelen 158 tot en met 161 en artikel 164 vrijstelling
is verleend;
c)      door de belastingplichtige verrichte handelingen waarvoor krachtens artikel 135, lid 1, punten a tot en met f, vrijstelling
is verleend, indien de afnemer buiten de Gemeenschap gevestigd is of indien de handelingen rechtstreeks samenhangen met goederen
die bestemd zijn om uit de Gemeenschap te worden uitgevoerd.”
In artikel 170 van voornoemde richtlijn wordt bepaald:
„Een belastingplichtige die in de zin van artikel 1 van richtlijn 79/1072/EEG, artikel 1 van richtlijn 86/560/EEG en artikel 171
van deze richtlijn, niet gevestigd is in de lidstaat waar hij goederen en diensten aankoopt of aan btw onderworpen goederen
invoert, heeft recht op teruggaaf van de btw indien de goederen en diensten worden gebruikt voor de volgende handelingen:
a)      de in artikel 169 bedoelde handelingen;
b)      de handelingen waarvoor de belasting overeenkomstig de artikelen 194 tot en met 197 en artikel 199 alleen door de afnemer
verschuldigd is.”
Artikel 171 van de btw-richtlijn luidt:
„1.      De teruggaaf van de btw aan belastingplichtigen die niet in de lidstaat waar zij goederen en diensten aankopen of aan btw
onderworpen goederen invoeren, maar in een andere lidstaat gevestigd zijn, geschiedt volgens de bij richtlijn 79/1072/EEG
van de Raad vastgestelde uitvoeringsbepalingen.
[…]
2.      De teruggaaf van de btw aan belastingplichtigen die niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigd zijn, geschiedt volgens
de bij richtlijn 86/560/EEG van de Raad vastgestelde uitvoeringsbepalingen.
[…]
3.      De richtlijnen 79/1072/EEG en 86/560/EEG zijn niet van toepassing op goederenleveringen waarvoor krachtens artikel 138 vrijstelling
is verleend of kan worden verleend indien de aldus geleverde goederen door of voor rekening van de afnemer worden verzonden
of vervoerd.”
De in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn bedoelde vrijgestelde handelingen betreffen overeenkomstig artikel 135, lid 1,
sub a tot en met f, met name verzekeringshandelingen en financiële handelingen, zoals deze in laatstgenoemde bepaling zijn
gepreciseerd.
Artikel 2 van de Achtste richtlijn (79/1072/EEG) van de Raad van 6 december 1979 betreffende de harmonisatie van de wetgevingen
der lidstaten inzake omzetbelasting – Regeling voor de teruggaaf van de belasting over de toegevoegde waarde aan niet in het
binnenland gevestigde belastingplichtigen (PB L 331, blz. 11; hierna: „Achtste richtlijn”) bepaalt:
„Elke lidstaat geeft aan iedere niet in het binnenland maar in een andere lidstaat gevestigde belastingplichtige, onder de
in de hierna volgende artikelen gestelde voorwaarden, de belasting over de toegevoegde waarde terug welke is geheven ter zake
van de hem door andere belastingplichtigen in het binnenland verleende diensten of geleverde roerende goederen, dan wel ter
zake van de invoer van goederen in het betrokken land, een en ander voor zover deze goederen en diensten worden gebruikt voor
de handelingen bedoeld in artikel 17, lid 3, sub a en b, van richtlijn 77/388/EEG of de dienstverrichtingen bedoeld in artikel 1,
sub b).”
In artikel 8 van de Achtste richtlijn, dat is ingetrokken krachtens artikel 7 van de Dertiende richtlijn, werd bepaald:
„Ten aanzien van niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigde belastingplichtigen kan elke lidstaat de teruggaaf
weigeren of hiervoor bijzondere voorwaarden stellen.
De voorwaarden waaronder aan deze belastingplichtigen teruggaaf kan worden verleend, mogen niet gunstiger zijn dan die welke
voor belastingplichtigen uit de Gemeenschap gelden.”
De toelichting bij het voorstel van de Commissie voor een Achtste richtlijn van de Raad van 3 januari 1978 [(COM(77) 721 def.]
(hierna: „voorstel voor een Achtste richtlijn”), bepaalt met betrekking tot artikel 2 van dat voorstel:
„De verwijzing in artikel 17, lid 4, van de Zesde richtlijn (‚overeenkomstig lid 3’) houdt in dat alleen voor teruggaaf in
aanmerking komt die belasting welke op de aankoop van goederen en het verkrijgen van diensten alsmede bij de invoer van goederen
is geheven, voor zover die goederen en diensten door de buitenlandse belastingplichtige voor in artikel 17, lid 3, van de
Zesde richtlijn bedoelde activiteiten worden gebruikt. Van de sub a, b en c van dat lid bedoelde gevallen komen blijkbaar
alleen de eerste twee in aanmerking. […]
[…]
De sub c van artikel 17, lid 3, van de Zesde richtlijn bedoelde gevallen ten slotte kunnen tot die van sub a (buitenlandse
belastingplichtige die in het land van teruggaaf geen enkele belastbare handeling verricht) worden gerekend en volgen dus
dezelfde regeling, aangezien de aldaar bedoelde bank- en verzekeringstransacties altijd in een derde land plaatsvinden en
de dienstverrichter uit een lidstaat dus nooit kan worden beschouwd als handelend in het land van teruggaaf.”
Het door het Europees Parlement goedgekeurde artikel 2 van het voorstel voor een Achtste richtlijn heeft betrekking op de
teruggaaf van btw over diensten of goederen „voor zover deze goederen en diensten zijn gebruikt ten behoeve van handelingen
bedoeld in artikel 17, lid 3, van de Zesde richtlijn”.
De tweede overweging van de considerans van de Dertiende richtlijn luidt:
„Overwegende dat een evenwichtige ontwikkeling van de handelsbetrekkingen van de Gemeenschap met derde landen moet worden
gewaarborgd door uit te gaan van het bepaalde in richtlijn 79/1072/EEG, zonder daarbij de verscheidenheid aan situaties in
derde landen uit het oog te verliezen.”
Artikel 2 van de Dertiende richtlijn bepaalt:
„1.      Onverminderd de artikelen 3 en 4, geeft elke lidstaat aan iedere niet op het grondgebied van de Gemeenschap gevestigde belastingplichtige,
onder de hierna volgende voorwaarden, de [btw] terug welke is geheven ter zake van de hem door andere belastingplichtigen
in het binnenland verleende diensten of geleverde roerende goederen, dan wel ter zake van de invoer van goederen in het betrokken
land, een en ander voor zover deze goederen en diensten worden gebruikt voor de handelingen bedoeld in artikel 17, lid 3,
sub a en b, van richtlijn 77/388/EEG of de diensten bedoeld in artikel 1, punt 1, sub b, van de onderhavige richtlijn.
2.      De lidstaten kunnen de in lid 1 bedoelde teruggaaf afhankelijk stellen van de toekenning door de derde Staten van vergelijkbare
voordelen op het gebied van de omzetbelasting.
[…]”
In artikel 4 van de Dertiende richtlijn wordt bepaald:
„1.      Voor de toepassing van deze richtlijn wordt het recht op teruggaaf vastgesteld overeenkomstig artikel 17 van richtlijn 77/388/EEG,
zoals toegepast in de lidstaten van de teruggaaf.
2.      De lidstaten kunnen evenwel bepaalde uitgaven uitsluiten of aan de teruggaaf extra voorwaarden verbinden.
3.      Deze richtlijn is niet van toepassing op leveringen van goederen die zijn vrijgesteld of die kunnen worden vrijgesteld krachtens
artikel 15, punt 2, van richtlijn 77/388/EEG.”
Artikel 5 van richtlijn 2008/9/EG van de Raad van 12 februari 2008 tot vaststelling van nadere voorschriften voor de in richtlijn 2006/112/EG
vastgestelde teruggaaf van de belasting over de toegevoegde waarde aan belastingplichtigen die niet in de lidstaat van teruggaaf
maar in een andere lidstaat gevestigd zijn (PB L 44, blz. 23), die de Achtste richtlijn met ingang van 1 januari 2010 heeft
vervangen, bepaalt:
„Elke lidstaat verleent iedere niet in de lidstaat van teruggaaf gevestigde belastingplichtige teruggaaf van de btw die werd
geheven ter zake van de voor genoemde belastingplichtige door andere belastingplichtigen in deze lidstaat verrichte goederenleveringen
of diensten, of ter zake van de invoer van goederen in deze lidstaat, voor zover deze goederen of diensten worden gebruikt
voor de volgende handelingen:
a)      de handelingen bedoeld in artikel 169, punten a en b, van richtlijn 2006/112/EG;
b)      handelingen, waarvan de afnemer overeenkomstig de artikelen 194 tot en met 197 en artikel 199 van richtlijn 2006/112/EG, als
toegepast in de lidstaat van teruggaaf, tot voldoening van de belasting is gehouden.
Onverminderd artikel 6 wordt voor de toepassing van deze richtlijn het recht op teruggaaf van voorbelasting bepaald overeenkomstig
richtlijn 2006/112/EG, als toegepast in de lidstaat van teruggaaf.”

Nationale regeling
Krachtens Sections 26 en 39 van de Value Added Tax Act 1994 (wet op de btw van 1994), Section 3 van de Value Added Tax (Input
Tax) (Specified Supplies) Order 1999 en Section 190 van de Value Added Tax Regulations 1995, zoals gewijzigd bij de Value
Added Tax (Amendment) (No. 4) Regulations van 2004, hebben handelaren die niet in de Unie gevestigd zijn, geen recht op teruggaaf
van de belasting over de toegevoegde waarde die is geheven ter zake van de in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn bedoelde
handelingen.

Precontentieuze procedure
Op 13 januari 2006 heeft de Commissie de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk in kennis gesteld van haar standpunt dat
artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn niet aldus kan worden uitgelegd dat het de teruggaaf uitsluit van de btw die
is geheven over goederen of diensten die worden gebruikt voor de verzekeringshandelingen en financiële handelingen genoemd
in artikel 17, lid 3, sub c, van de Zesde richtlijn, waarvan de inhoud is overgenomen in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn.
In een e-mail van 12 mei 2006 heeft het Verenigd Koninkrijk verklaard het met dit standpunt niet eens te zijn, stellende dat
zijn wettelijke regeling in overeenstemming was met de toepasselijke Unieregeling.
Daarop heeft de Commissie de procedure van artikel 226 EG ingeleid en het Verenigd Koninkrijk op 12 oktober 2006 een aanmaningsbrief
gezonden waarin zij die lidstaat verwijt de verplichtingen niet te zijn nagekomen die op hem rusten krachtens artikel 17,
leden 3 en 4, van de Zesde richtlijn en artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
Aangezien de door het Verenigd Koninkrijk in zijn antwoord van 14 december 2006 aangevoerde argumenten de Commissie niet konden
overtuigen, heeft zij op 27 juni 2007 een met redenen omkleed advies uitgebracht waarin zij deze lidstaat verzocht de nodige
maatregelen te nemen om binnen twee maanden na ontvangst van dit met redenen omkleed advies te voldoen aan de eisen die voortvloeien
uit de artikelen 169 tot en met 171 van de btw-richtlijn, en artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
Het Verenigd Koninkrijk heeft op dit met redenen omkleed advies geantwoord bij brief van 29 augustus 2007, waarin het zijn
uitlegging van de Dertiende richtlijn en van de artikelen 169 tot en met 171 van de btw-richtlijn heeft bevestigd. De Commissie,
die deze uitlegging heeft bestreden en haar standpunt inzake de onverenigbaarheid van de betrokken wettelijke regeling van
het Verenigd Koninkrijk met de uit het Unierecht voortvloeiende vereisten heeft gehandhaafd, heeft besloten het onderhavige
beroep in te stellen.

Beroep
Om te beginnen staat vast dat een buiten de Unie gevestigde marktdeelnemer ingevolge de regeling van het Verenigd Koninkrijk
geen recht heeft op teruggaaf van de voorbelasting die in die lidstaat is betaald voor goederen of diensten die worden gebruikt
voor de handelingen bedoeld in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn, te weten bepaalde verzekeringshandelingen en financiële
handelingen.
Het beroep heeft derhalve enkel betrekking op de vraag of de artikelen 169 tot en 171 van de btw-richtlijn en artikel 2, lid 1,
van de Dertiende richtlijn een dergelijk recht toekennen aan buiten de Unie gevestigde marktdeelnemers.
Overeenkomstig artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn geeft elke lidstaat aan iedere niet op het grondgebied van de
Unie gevestigde belastingplichtige de btw terug welke is geheven ter zake van de hem door andere belastingplichtigen in het
binnenland verleende diensten of geleverde roerende goederen, dan wel ter zake van de invoer van goederen in het betrokken
land, een en ander voor zover deze goederen en diensten worden gebruikt voor de handelingen bedoeld in artikel 17, lid 3,
sub a en b, van de Zesde richtlijn.
Over de verwijzing – in artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn – naar artikel 17, lid 3, sub a en b, van de Zesde richtlijn,
moet worden opgemerkt dat, enerzijds, de tekst van laatstgenoemde richtlijn niet is aangepast na de inwerkingtreding van de
btw-richtlijn, waarvan artikel 169, sub a en b, voornoemd artikel 17, lid 3, sub a en b, heeft vervangen. Artikel 2, lid 1,
van de Dertiende richtlijn moet derhalve aldus worden gelezen, dat het betrekking heeft op voornoemd artikel 169, sub a en
b.
Anderzijds dient te worden opgemerkt dat de in de onderhavige zaak aan de orde zijnde verzekeringshandelingen en financiële
handelingen worden genoemd in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn.
Het Verenigd Koninkrijk concludeert op grond van de bewoordingen van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn, hetwelk
enkel uitdrukkelijk verwijst naar handelingen bedoeld in artikel 169, sub a en b, van de btw-richtlijn, dat er geen recht
bestaat op teruggaaf van de btw voor de in artikel 169, sub c, van die richtlijn bedoelde handelingen.
De Commissie, die weliswaar erkent dat artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn niet verwijst naar de in artikel 169,
sub c, van de btw-richtlijn bedoelde handelingen, betoogt daarentegen, op basis van argumenten ontleend aan de ontstaansgeschiedenis,
de opzet en het doel van de betrokken bepalingen, dat voornoemd artikel 2, lid 1, gelezen in samenhang met de artikelen 169
tot en met 171 van de btw-richtlijn, aldus moet worden uitgelegd dat het ook een recht op teruggaaf van btw toekent voor de
handelingen bedoeld in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn.
Derhalve moet worden nagegaan of de door de Commissie ter onderbouwing van haar uitlegging van artikel 2, lid 1, van de Dertiende
richtlijn en de artikelen 169 tot en met 171 van de btw-richtlijn aangevoerde argumenten kunnen rechtvaardigen dat deze artikelen
aldus worden uitgelegd dat zij een recht op teruggaaf van de btw toekennen voor de handelingen bedoeld in artikel 169, sub c,
van de btw-richtlijn, ook al verwijzen de duidelijke en precieze bewoordingen van voornoemd artikel 2, lid 1, enkel naar artikel 169,
sub a en b, van laatstgenoemde richtlijn.
Volgens de Commissie vloeit het recht van buiten de Unie gevestigde marktdeelnemers op teruggaaf van de in een lidstaat voor
de in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn bedoelde handelingen betaalde voorbelasting reeds voort uit de artikelen 169
tot en met 171 van die richtlijn. Artikel 170 van de btw-richtlijn legt dit recht vast voor alle handelingen bedoeld in artikel 169
ervan, en voorziet niet in uitzonderingen. Aangezien in de btw-richtlijn de basisregel is neergelegd, terwijl de Dertiende
richtlijn enkel uitvoeringsbepalingen voor de regeling voor teruggaaf bevat, dienen de onvoorwaardelijke bewoordingen van
artikel 170 van de btw-richtlijn voorrang te hebben boven de formulering van artikel 2 van de Dertiende richtlijn.
Inderdaad voorziet artikel 170 van de btw-richtlijn, net als daarvóór artikel 17, lid 3, van de Zesde richtlijn, in algemene
bewoordingen, in een recht op teruggaaf van de als voorbelasting betaalde btw wanneer de goederen en diensten waarover btw
is geheven worden gebruikt voor „de in artikel 169 [van de btw-richtlijn] bedoelde handelingen”.
Evenzo staat vast dat de Achtste richtlijn strekt tot vaststelling van de regeling voor de teruggaaf van btw die in een lidstaat
is betaald door in een andere lidstaat gevestigde belastingplichtigen, en dus een harmonisatie beoogt van het recht op teruggaaf
zoals dat uit artikel 17, lid 3, van de Zesde richtlijn voortvloeit (zie arresten van 13 juli 2000, Monte Dei Paschi Di Siena,
C‑136/99, Jurispr. blz. I‑6109, punt 20, en 15 maart 2007, Reemtsma Cigarettenfabriken, C‑35/05, Jurispr. blz. I‑2425, punt 26),
hetgeen in het geval van de Dertiende richtlijn ook geldt voor in derde landen gevestigde belastingplichtigen.
Daaruit kan evenwel niet worden afgeleid, zoals de Commissie betoogt, dat artikel 170 van de btw-richtlijn toestaat af te
wijken van de duidelijke en precieze bewoordingen van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
De Dertiende richtlijn beperkt zich immers niet tot de formele regeling van de toepassing van het recht op teruggaaf van btw,
maar voorziet in bepaalde uitzonderingen op dit recht, zoals de Commissie in haar schriftelijke opmerkingen erkent, zonder
de geldigheid hiervan te betwisten. Tot die uitzonderingen behoort de mogelijkheid voor de lidstaten om deze teruggaaf, krachtens
artikel 2, lid 2, van die richtlijn, afhankelijk stellen van de toekenning door derde staten van vergelijkbare voordelen en,
conform artikel 4, lid 2, van die richtlijn, bepaalde uitgaven van die teruggaaf uit te sluiten of hieraan extra voorwaarden
te verbinden.
Bijgevolg moeten de bepalingen van de Dertiende richtlijn, en met name artikel 2, lid 1, ervan, worden beschouwd als lex specialis
ten opzichte van de artikelen 170 en 171 van de btw-richtlijn, die eraan in de weg staat dat aan het recht op teruggaaf, dat
in algemene bewoordingen is neergelegd in voornoemd artikel 170, voorrang kan worden gegeven boven de duidelijke en precieze
bewoordingen van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
Hieruit volgt dat de vraag of de lidstaten aan buiten de Unie gevestigde belastingplichtigen een recht op teruggaaf van btw
moeten toekennen voor de handelingen bedoeld in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn, enkel moet worden beantwoord aan
de hand van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
Aangaande de uitlegging van genoemd artikel 2, lid 1, betoogt de Commissie allereerst dat uit de ontstaansgeschiedenis blijkt
dat er niet van uit kan worden gegaan dat de Uniewetgever, door in artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn enkel de transacties
te noemen waarnaar in artikel 169, sub a en b, van de btw-richtlijn wordt verwezen, de teruggaaf van btw voor de handelingen
bedoeld in artikel 169, sub c, van die richtlijn heeft willen uitsluiten. De bewoordingen van artikel 2, lid 1, van de Dertiende
richtlijn berusten op een onjuiste beoordeling van de Uniewetgever bij de vaststelling van artikel 2 van de Achtste richtlijn,
waarvan de bewoordingen nagenoeg identiek zijn aan die van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn en voor de formulering
van laatstgenoemde bepaling model hebben gestaan.
De Commissie beroept zich in dit verband om te beginnen op de toelichting bij het voorstel voor een Achtste richtlijn, en
stelt dat de wetgever bij de vaststelling van die richtlijn heeft verzuimd te verwijzen naar artikel 17, lid 3, sub c, van
de Zesde richtlijn, omdat hij er ten onrechte van uit was gegaan dat met de betrokken handelingen reeds rekening was gehouden
in artikel 17, lid 3, sub a, ervan, dat wordt genoemd in de opsomming in artikel 2 van de Achtste richtlijn.
Voorts vereist volgens de Commissie de logica van het btw-stelsel dat voor de handelingen bedoeld in artikel 169, sub c, van
de btw-richtlijn een recht op teruggaaf van btw wordt toegekend. Volgens die logica en in overeenstemming met de internationale
praktijk mag immers geen belasting verschuldigd zijn wanneer de goederen en diensten worden uitgevoerd. Wat inzonderheid de
vrijgestelde handelingen betreft, zoals verzekeringshandelingen en financiële handelingen, waarvoor normalerwijze niet de
mogelijkheid bestaat van teruggaaf van de betaalde voorbelasting, beoogt artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn, de teruggaaf
mogelijk te maken van de btw die is inbegrepen in de prijs van verwerving van de goederen en diensten die zijn bestemd voor
het verrichten van die handelingen. Aldus wordt met het toekennen van een recht op teruggaaf van btw verhinderd dat de binnen
de Unie gevestigde marktdeelnemer wordt benadeeld ten opzichte van zijn concurrenten buiten de Unie.
Ten slotte is de Commissie van mening dat de vergelijking tussen artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn en artikel 2
van de Achtste richtlijn aantoont dat die twee bepalingen eenvormig moeten worden uitgelegd. Ondanks de vrijwel identieke
bewoordingen van bovengenoemde bepalingen legt het Verenigd Koninkrijk artikel 2 van de Achtste richtlijn aldus uit dat het
de in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn genoemde handelingen omvat, waarmee deze lidstaat dus een tegenstrijdig standpunt
inneemt. Volgens de Commissie zou de door het Verenigd Koninkrijk voorgestelde uitlegging van artikel 2, lid 1, van de Dertiende
richtlijn, indien zij juist zou zijn, ook moeten gelden voor artikel 2 van de Achtste richtlijn en gevolgen hebben voor alle
lidstaten die dat artikel 2 aldus uitleggen.
Om te beginnen moet dit laatste argument worden afgewezen als zijnde irrelevant.
Het onderhavige beroep wegens niet-nakoming heeft immers enkel betrekking op de vraag of het Verenigd Koninkrijk, door voor
de handelingen bedoeld in artikel 169, sub c, van de btw-richtlijn, verricht door niet op het grondgebied van de Europese
Unie gevestigde belastingplichtigen, teruggaaf te weigeren van de als voorbelasting betaalde btw, al dan niet de verplichtingen
is nagekomen die op hem rusten krachtens de artikelen 169 tot en met 171 van de btw-richtlijn en artikel 2, lid 1, van de
Dertiende richtlijn.
Noch het feit dat het Verenigd Koninkrijk en de andere lidstaten krachtens de Achtste richtlijn een dergelijk recht op teruggaaf
van btw toekennen aan binnen de Unie gevestigde marktdeelnemers, noch het mogelijkerwijs ontbreken van redenen die een afwijkende
praktijk rechtvaardigen ten aanzien van, enerzijds, de in die richtlijn bedoelde marktdeelnemers, en, anderzijds, marktdeelnemers
die onder de Dertiende richtlijn vallen, noch de mogelijke gevolgen op het niveau van de lidstaten wanneer dergelijke redenen
ontbreken, vormen factoren die de door de Commissie voorgestelde uitlegging van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn
kunnen ondersteunen.
Wat vervolgens het argument betreft inzake de ontstaansgeschiedenis, zij er meteen al op gewezen dat artikel 2 van het voorstel
voor een Achtste richtlijn dat de toelichting bevat waaraan de Commissie refereert, zonder nadere precisering verwijst naar
de „in artikel 17, lid 3, van de Zesde richtlijn bedoelde activiteiten”. Derhalve kan niet bewezen worden geacht dat de mogelijk
onjuiste beoordeling die volgens de Commissie in die toelichting is gemaakt, daadwerkelijk aan de basis stond van de formulering
van artikel 2 van de Achtste richtlijn of van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn.
Bovendien verwijst artikel 5 van richtlijn 2008/9, die de Achtste richtlijn heeft vervangen, net als artikel 2 van laatstgenoemde
richtlijn, naar artikel 169, „[sub] a en b”, van de btw-richtlijn. Aldus impliceert de these van de Commissie, enerzijds,
dat de Uniewetgever bij het vaststellen van de Achtste richtlijn een vergissing heeft gemaakt, welke vergissing is overgenomen
in de Dertiende richtlijn, en, anderzijds, dat deze wetgever bij het vaststellen van richtlijn 2008/9 die vergissing opnieuw
heeft gemaakt.
Wat die gestelde vergissing betreft, alsmede het argument van de Commissie dat haar lezing van de betrokken bepalingen meer
in overeenstemming is met de logica van het gemeenschappelijk btw-stelsel, moet worden vastgesteld dat, zelfs indien de beweringen
van de Commissie kloppen, het, zoals de advocaat-generaal heeft opgemerkt in punt 65 van zijn conclusie, niet aan het Hof
staat om een dergelijke uitlegging, die ertoe strekt artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn te corrigeren, te geven.
Dienaangaande heeft het Hof, in het arrest van 5 oktober 2004, Commissie/Griekenland (C‑475/01, Jurispr. blz. I‑8923), geoordeeld
dat de Helleense Republiek haar nationale wettelijke regeling rechtmatig kon doen steunen op de duidelijke bewoordingen van
artikel 23, lid 2, van richtlijn 92/83/EEG van de Raad van 19 oktober 1992 betreffende de harmonisatie van de structuur van
de accijns op alcohol en alcoholhoudende dranken (PB L 316, blz. 21), krachtens hetwelk zij op ouzo een tarief mocht toepassen
dat lager was dan het minimumtarief. Derhalve verwierp het Hof het beroep waarmee de Commissie stelde dat die lidstaat de
verplichtingen van artikel 90, eerste alinea, EG niet was nagekomen en waarmee zij betoogde dat de lidstaten, zelfs indien
zij naar afgeleid recht over een dergelijke uitdrukkelijke goedkeuring beschikken, niet bevrijd zijn van de verplichting tot
eerbiediging van het primaire recht, hetgeen betekent dat wanneer de nationale maatregel daarmee onverenigbaar blijkt te zijn,
de lidstaat van die goedkeuring geen gebruik mag maken.
Evenzo kan het Verenigd Koninkrijk, wiens nationale regeling in overeenstemming is met de duidelijke en precieze bewoordingen
van artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn, niet worden verweten dat het de juist krachtens die bepaling op hem rustende
verplichtingen niet is nagekomen door hiervan geen uitlegging te geven die ertoe strekt die bepaling te corrigeren teneinde
haar in overeenstemming te brengen met de algemene logica van het gemeenschappelijke btw-stelsel en een door de Commissie
gestelde vergissing van de gemeenschapswetgever, die volgens de Commissie voortvloeit uit de toelichting bij het voorstel
voor een Achtste richtlijn, niet te herstellen.
Volgens vaste rechtspraak vereist het rechtszekerheidsbeginsel dat een Unieregeling de belanghebbenden met name in staat stelt
de omvang van de verplichtingen die zij hun oplegt, nauwkeurig te kennen. De justitiabelen moeten immers ondubbelzinnig hun
rechten en verplichtingen kunnen kennen en dienovereenkomstig hun voorzieningen kunnen treffen (arrest van 10 maart 2009,
Heinrich, C‑345/06, Jurispr. blz. I‑1659, punt 44 en aldaar aangehaalde rechtspraak).
Die rechtspraak handelt weliswaar over de betrekkingen tussen particulieren en de overheid, doch is, zoals de advocaat-generaal
opmerkt in punt 64 van zijn conclusie, ook relevant in het kader van de omzetting van een richtlijn op fiscaal gebied.
Van een bepaling als artikel 2, lid 1, van de Dertiende richtlijn kan immers niet in weerwil van de duidelijke en precieze
bewoordingen ervan een uitlegging worden gegeven die ertoe strekt die bepaling te corrigeren en aldus de desbetreffende verplichtingen
van de lidstaten uit te breiden (zie naar analogie arrest van 22 december 2008, Les Vergers du Vieux Tauves, C‑48/07, Jurispr.
blz. I‑10627, punt 44).
Uit al het voorgaande volgt dat het beroep van de Commissie moet worden verworpen.

Kosten
Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voor zover dat is gevorderd. Aangezien de Commissie in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering van
het Verenigd Koninkrijk in de kosten te worden verwezen.
Het Hof (Derde kamer) verklaart:
1)
Het beroep wordt verworpen.
2)
De Europese Commissie wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
*
Procestaal: Engels.