CELEX: 62005CJ0326
Αίτηση αναιρέσεως
Μη καταχώρηση του metalaxyl στο παράρτημα I της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ
Ανάκληση των εγκρίσεων για τα φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν αυτή τη δραστική ουσία
Παραμόρφωση του περιεχομένου των αποδεικτικών στοιχείων
Πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως

PKK και KNK κατά Συμβουλίου, σκέψη 37, και, υπό την ίδια έννοια, απόφαση της 6ης Απριλίου 2006, C-551/03 P, General
Motors κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. I-3173, σκέψη 54).
Βάσει του κριτηρίου αυτού, το Δικαστήριο τονίζει ότι ο πρωτοβάθμιος δικαστής στηρίχθηκε στο περιεχόμενο τόσο του εγγράφου
της 19ης Ιουλίου 1999 όσο και του εγγράφου της 28ης Οκτωβρίου 1999 που απηύθυνε η DGPC στην IQV, προκειμένου να κρίνει ότι
η Επιτροπή ουδόλως μετέβαλε την άποψή της επί της αναγκαιότητας υποβολής πλήρους φακέλου από την IQV και ότι, κατά συνέπεια,
η Επιτροπή ορθώς αρνήθηκε να παρατείνει την προθεσμία για την υποβολή αυτή.
Έτσι, το Πρωτοδικείο έκρινε, με τη σκέψη 94 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι «η διατύπωση του εγγράφου της 19ης Ιουλίου
1999 σχετικά με τις υποχρεώσεις που υπέχει η IQV είναι πολύ σαφής: “[ο κοινοποιών] αναλαμβάνει την ευθύνη να υποβάλει στο
εισηγούμενο κράτος μέλος, στα άλλα κράτη μέλη και στους εμπειρογνώμονες που αναφέρονται στο άρθρο 7, παράγραφος 2 (peer review),
συνοπτικό φάκελο, και, ενδεχομένως, πλήρη φάκελο”. Έστω και αν το έγγραφο της DGPC προς την IQV, της 28ης Οκτωβρίου 1999,
δεν επανέλαβε το ως άνω απόσπασμα, είναι προφανές ότι η άποψη της Επιτροπής ουδόλως έχει μεταβληθεί […]». Με τη σκέψη 104
της εν λόγω αποφάσεως, το Πρωτοδικείο πρόσθεσε ότι «η Επιτροπή δεν αντιφάσκει όταν απαιτεί πλήρη φάκελο το 2001, καθόσον,
ήδη τον Ιούλιο του 1999, η νομική γνωμοδότηση που απευθυνόταν στην DGPC μνημόνευε την ως άνω υποχρέωση».
Εντούτοις, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας με τα σημεία 63 έως 70 των προτάσεών του, τα συμπεράσματα που συνήγαγε το
Πρωτοδικείο από τα έγγραφα αυτά δεν είναι σύμφωνα με το νόημα και τη σημασία των εγγράφων αυτών στο σύνολό τους.
Πράγματι, καίτοι είναι αληθές ότι, σύμφωνα με το σημείο 6 του εγγράφου της 19ης Ιουλίου 1999, η IQV ήταν υποχρεωμένη να υποβάλει
«ενδεχομένως πλήρη φάκελο», ωστόσο σε άλλα χωρία του ίδιου εγγράφου η Επιτροπή διευκρίνισε στη DGPC τα εξής:
–        «[δ]εν υπάρχει αμφιβολία ότι η [Syngenta] παραχώρησε τα δικαιώματά της επί των μελετών στο εισηγούμενο κράτος μέλος, προκειμένου
αυτό να τις χρησιμοποιήσει σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν τη διαδικασία αξιολογήσεως» (σημείο 2)·
–        «[τ]ο εισηγούμενο κράτος μέλος εξετάζει τους φακέλους που υποβλήθηκαν και […] μπορεί να χρησιμοποιήσει “όλες τις πληροφορίες”
και όχι μόνον εκείνες που έχουν προσκομίσει οι κοινοποιούντες» (σημείο 3)·
–        «[σε περίπτωση που πολλοί κοινοποιούντες συμμετέχουν χωρίς να έχουν έρθει σε συμφωνία] το εισηγούμενο κράτος μέλος λαμβάνει
υπόψη το σύνολο των μελετών που έχουν προσκομιστεί. Επομένως, η δραστική ουσία καταχωρείται ακόμη και αν οι πληροφορίες που
έχει προσκομίσει ένας παραγωγός είναι ελλιπείς· ως εκ τούτου, οι μελέτες που πραγματοποιούνται από έναν κοινοποιούντα ωφελούν
το σύνολο των παραγωγών, ακόμη και αν δεν υπάρχει συμφωνία» (σημείο 4)·
–        «[σ]το πλαίσιο του συστήματος που εισάγει η οδηγία [91/414], η καταχώρηση μιας δραστικής ουσίας στο παράρτημα Ι δεν συνδέεται
αποκλειστικά με τον παραγωγό που τη ζήτησε και μπορεί να ζητηθεί κατά τρόπο ανεξάρτητο από ένα κράτος μέλος» (σημείο 5)·
–        «[κ]ατά συνέπεια, […] από την εξέταση του ζητήματος φαίνεται να προκύπτει η απάντηση προς τις υπηρεσίες της Επιτροπής ότι
η απόσυρση εντός κοινοποιούντος από τη συμμετοχή στο πρόγραμμα εργασίας δεν εμποδίζει το εισηγούμενο κράτος μέλος να εξετάσει
τις παρασχεθείσες πληροφορίες και να συντάξει έκθεση αξιολογήσεως, ιδίως όταν άλλος κοινοποιών έχει εκφράσει ενδιαφέρον για
την ολοκλήρωση της αξιολογήσεως αυτής» (σημείο 7).
Επομένως, από τη διατύπωση του εγγράφου της 19ης Ιουλίου 1999, στο σύνολό της, προκύπτει ότι η Επιτροπή ανέφερε μεν την ενδεχόμενη
υποχρέωση καταρτίσεως πλήρους φακέλου, αλλά ιδίως επιβεβαίωσε στις πορτογαλικές αρχές ότι η διαδικασία αξιολογήσεως της δραστικής
ουσίας βάσει του συνόλου των διαθέσιμων στοιχείων και, εν πάση περιπτώσει, ο ελλιπής χαρακτήρας του φακέλου της IQV καθεαυτόν
δεν συνιστούσε εμπόδιο για τη συνέχιση της διαδικασίας αξιολογήσεως ούτε για την ενδεχόμενη καταχώρηση του metalaxyl στο παράρτημα
Ι της οδηγίας 91/414.
Επιπλέον, η σημασία του εγγράφου αυτού προκύπτει και από το έγγραφο που εστάλη στην IQV στις 28 Οκτωβρίου 1999, με το οποίο
η DGPC, αφού είχε λάβει γνώση της γνώμης της Επιτροπής, ανέφερε, χωρίς να κάνει λόγο για οποιοδήποτε ενδεχόμενο να απαιτηθεί
η κατάρτιση πλήρους φακέλου, ότι είχε λάβει υπόψη τον φάκελο που είχε υποβάλει η Syngenta και ότι μόνον οι συμπληρωματικές
πληροφορίες θα μπορούσαν να ζητηθούν από την IQV. Εξάλλου, όπως διαπιστώνει η Επιτροπή στο σημείο 5 της αιτιολογικής εκθέσεως
της επίδικης αποφάσεως, στις 26 Ιανουαρίου 2001 οι πορτογαλικές αρχές διαβίβασαν την έκθεσή τους περί αξιολογήσεως του metalaxyl,
η οποία είχε συνταχθεί βάσει των πληροφοριών που είχαν προσκομίσει οι δύο κοινοποιούντες.
Κατά τα λοιπά, πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι η Επιτροπή, με το από 26 Μαρτίου 2001 έγγραφό της, αναφέρθηκε στην υποχρέωση
καταρτίσεως τόσο συνοπτικού όσο και πλήρους φακέλου, επισημαίνοντας, πάντως, ότι η τελευταία αυτή υποχρέωση ίσχυε «αν της
ζητηθεί».
Ως εκ τούτου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα ουσιαστικά συμπεράσματα ως προς τα πραγματικά περιστατικά, τα οποία περιέχονται
στις σκέψεις 94 και 104 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και σύμφωνα με τα οποία η Επιτροπή ουδόλως μετέβαλε τη στάση της
επί της αναγκαιότητας καταρτίσεως «πλήρους φακέλου» από την αναιρεσείουσα προς υποστήριξη της αιτήσεώς της για καταχώρηση
του metalaxyl, είναι ανακριβή και συνιστούν παραμόρφωση του περιεχομένου των αποδεικτικών στοιχείων που υποβλήθηκαν στο Πρωτοδικείο.
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτός ο πρώτος λόγος αναιρέσεως και να εξαφανιστεί η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση, ενώ παρέλκει η
εξέταση των λοιπών λόγων αναιρέσεως που προβάλλει η IQV.

Επί της προσφυγής ενώπιον του Πρωτοδικείου
Σύμφωνα με το άρθρο 61, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, το Δικαστήριο μπορεί, σε περίπτωση
αναιρέσεως της αποφάσεως του Πρωτοδικείου, να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον αυτή είναι ώριμη προς εκδίκαση.
Η διάταξη αυτή πρέπει να εφαρμοστεί εν προκειμένω, δεδομένου ότι το Δικαστήριο έχει στη διάθεσή του όλα τα αναγκαία στοιχεία
για να κρίνει την υπόθεση κατ’ ουσίαν.
Με το δεύτερο και το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως –τα οποία πρέπει να εξεταστούν πρώτα– η IQV υποστήριξε κατ’
ουσίαν ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως απαιτώντας την κατάθεση πλήρους φακέλου εντός της ταχθείσας προθεσμίας
και αρνούμενη να παρατείνει την προθεσμία αυτή. Πράγματι, η IQV υποστηρίζει ότι η ίδια η Επιτροπή με την αντιφατική συμπεριφορά
της τής στέρησε τη δυνατότητα να τηρήσει την υποχρέωση αυτή εντός της εν λόγω προθεσμίας.
Η Επιτροπή υποστήριξε ότι έκρινε ορθώς τα πραγματικά περιστατικά της προκειμένης υποθέσεως, ότι εφάρμοσε ορθώς τις νομοθετικές
διατάξεις και ότι δεν ακολούθησε αντιφατική συμπεριφορά όσον αφορά την αναγκαιότητα υποβολής πλήρους φακέλου από την IQV,
προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία αξιολογήσεως του metalaxyl.
Πρέπει, όμως, να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από την πέμπτη, έκτη και ένατη αιτιολογική της σκέψη, η οδηγία 91/414 σκοπό
έχει την εξάλειψη των εμποδίων στο ενδοκοινοτικό εμπόριο φυτοπροστατευτικών προϊόντων και την ταυτόχρονη διατήρηση ενός υψηλού
επιπέδου προστασίας τόσο της υγείας των ανθρώπων και των ζώων όσο και του περιβάλλοντος (βλ., επίσης, απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου
2006, C-138/05, Stichting Zuid-Hollandse Milieufederatie, Συλλογή 2006, σ. I-8339, σκέψη 43).
Όπως ορθώς έκρινε το Πρωτοδικείο με τη σκέψη 95 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να αναγνωριστεί
ότι η Επιτροπή διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως, έτσι ώστε να είναι σε θέση να επιτύχει αποτελεσματικά τον σκοπό που της
έχει ανατεθεί, λαμβανομένων υπόψη των περίπλοκων τεχνικών αξιολογήσεως στις οποίες οφείλει να προβαίνει.
Εντούτοις, η άσκηση της εξουσίας αυτής δεν εξαιρείται του δικαστικού ελέγχου. Πράγματι, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι,
στο πλαίσιο του ελέγχου αυτού, ο κοινοτικός δικαστής οφείλει να ελέγχει την τήρηση των διαδικαστικών κανόνων, το υποστατό
των πραγματικών περιστατικών που ελήφθησαν υπόψη από την Επιτροπή, ενδεχόμενα πρόδηλα σφάλματα κατά την εκτίμηση των περιστατικών
αυτών ή ενδεχόμενη κατάχρηση εξουσίας (αποφάσεις της 25ης Ιανουαρίου 1979, 98/78, Racke, Συλλογή 1979, σ. 69, σκέψη 5, και
της 22ας Οκτωβρίου 1991, C-16/90, Nölle, Συλλογή 1991, σ. I-5163, σκέψη 12).
Ειδικότερα, όταν ένα από τα μέρη προβάλλει πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως εκ μέρους του αρμόδιου κοινοτικού οργάνου, ο κοινοτικός
δικαστής οφείλει να ελέγξει αν το εν λόγω κοινοτικό όργανο εξέτασε με επιμέλεια και αμεροληψία όλα τα κρίσιμα στοιχεία της
επίδικης υποθέσεως, τα οποία προβάλλονται προς στήριξη των συμπερασμάτων που συνάγονται από αυτά (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση
της 21ης Νοεμβρίου 1991, C-269/90, Technische Universität München, Συλλογή 1991, σ. I‑5469, σκέψη 14).
Πρέπει, επομένως, να εξεταστεί αν κατά τη λήψη της επίδικης αποφάσεως τηρήθηκαν οι ως άνω αρχές.
Πρέπει να επισημανθεί συναφώς ότι, βάσει των ως άνω εγγράφων, τα οποία συντάχθηκαν το 1999 από την Επιτροπή και την DGPC,
είχε δημιουργηθεί στην IQV η εντύπωση, όπως προκύπτει από τις σκέψεις 61 έως 67 της παρούσας αποφάσεως, ότι η αξιολόγηση του
metalaxyl θα συνεχιζόταν βάσει του συνόλου των διαθέσιμων πληροφοριών (συμπεριλαμβανομένων των μελετών που περιέχονταν στον
φάκελο που είχε υποβάλει η Syngenta) και ότι, αν συνέτρεχε ανάγκη, οι αρμόδιες αρχές θα της ζητούσαν μόνο να προσκομίσει διευκρινίσεις
ή συμπληρωματικά στοιχεία. Εξάλλου, τα έγγραφα της DGPC που μνημονεύονται στη σκέψη 28 της παρούσας αποφάσεως μαρτυρούν επίσης
μια τουλάχιστον αντιφατική εκ μέρους της συμπεριφορά έναντι της IQV.
Επιβάλλεται, ως εκ τούτου, η διαπίστωση ότι, όταν η Επιτροπή ζήτησε από την αναιρεσείουσα να καταρτίσει πλήρη φάκελο, αυτή
βρέθηκε αιφνιδίως σε μια περίπλοκη κατάσταση, λαμβανομένων υπόψη, μεταξύ άλλων, του χρόνου και των ενεργειών που ήταν αναγκαίες
για την διεξαγωγή των απαιτούμενων επιστημονικών μελετών.
Έτσι, ενώ με το έγγραφο της 7ης Ιουνίου 2001, η IQV ανέφερε ότι θα ήταν σε θέση να συμπληρώσει τον φάκελό της εμπροθέσμως,
δηλαδή πριν από τον Μάιο του 2002, αν η Επιτροπή επιβεβαίωνε τον κατάλογο των αναγκαίων προς τούτο μελετών που περιέχονταν
στον φάκελο της Syngenta, η Επιτροπή, με το από 11 Ιουλίου 2001 έγγραφό της, περιορίστηκε να επισημάνει ότι η ταχθείσα προθεσμία
για τη συμπλήρωση του φακέλου έληγε στις 25 Μαΐου 2002 και ότι η τελική απόφαση για το metalaxyl έπρεπε να ληφθεί πριν από
το τέλος Ιουλίου του 2003. Δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή ουδέποτε επιβεβαίωσε τον κατάλογο των μελετών που περιέλαβε η
IQV στο από 7 Ιουνίου 2001 έγγραφό της.
Όπως προκύπτει από τα έγγραφα της IQV που μνημονεύθηκαν στις σκέψεις 36 έως 38 της παρούσας αποφάσεως και ειδικότερα από το
έγγραφο της 14ης Ιουνίου 2002, η IQV συνέχισε, παρά ταύτα, να εκδηλώνει σαφώς την πρόθεσή της να υποβάλει τις μελέτες που
έλλειπαν από τον φάκελό της και δεσμεύτηκε να τις έχει προσκομίσει μέχρι τον Μάιο του 2003.
Ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη ούτε τη δέσμευση αυτή, καθόσον δεν απάντησε στο από 14 Ιουνίου 2002
έγγραφο, ενώ, κατά την ίδια περίοδο, υπέβαλε στη φυτοϋγειονομική επιτροπή σχέδιο αποφάσεως περί μη καταχωρήσεως του metalaxyl.
Ορθώς, επομένως, υποστήριξε η αναιρεσείουσα ότι η αδυναμία της να καταθέσει πλήρη φάκελο εντός της ταχθείσας προθεσμίας που
έληγε στις 25 Μαΐου 2002 οφειλόταν, τουλάχιστον εν μέρει, στην αντιφατική συμπεριφορά των αρμόδιων αρχών. Είναι επίσης προφανές
ότι η Επιτροπή ουδαμώς έλαβε υπόψη το γεγονός αυτό όταν αποφάσισε να εκδώσει την επίδικη απόφαση και να αρνηθεί την παράταση
της εν λόγω προθεσμίας μέχρι τον Μάιο του 2003, όπως είχε ζητήσει η IQV.
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το επιχείρημα της Επιτροπής ότι οι περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως απέκλειαν τη δυνατότητα
χορηγήσεως νέας προθεσμίας στην IQV, προκειμένου αυτή να προσκομίσει τις πληροφορίες που έλλειπαν. Πράγματι, όπως επισήμανε
ο γενικός εισαγγελέας με τα σημεία 77 έως 84 των προτάσεών του, η παράταση της προθεσμίας προκειμένου να συμπληρωθεί ο φάκελος
ήταν απολύτως δυνατή βάσει της νομοθεσίας που ίσχυε κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, δεδομένου ότι η Επιτροπή
είχε χορηγήσει τέτοια παράταση στο πλαίσιο ανάλογων διαδικασιών αξιολογήσεως άλλων δραστικών ουσιών. Εξάλλου, η Επιτροπή παραδέχθηκε
με το υπόμνημα αντικρούσεως που υπέβαλε πρωτοδίκως ότι η παράταση της προθεσμίας για την αξιολόγηση των δραστικών ουσιών μέχρι
τις 31 Δεκεμβρίου 2005 «εφαρμοζόταν και στην περίπτωση του metalaxyl».
Επιπλέον, η ίδια η Επιτροπή, με το μνημονευόμενο στη σκέψη 36 της παρούσας αποφάσεως έγγραφό της προς την IQV, της είχε επιβεβαιώσει
ότι μπορούσε κατ’ αρχήν να χρησιμοποιήσει όλες τις πληροφορίες που είχαν υποβληθεί μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2003, δηλαδή πολλούς
μήνες μετά τον Μάιο του 2003 που πρότεινε η IQV και απέρριψε η Επιτροπή.
Πέραν αυτού, πρέπει να επισημανθεί ότι η Επιτροπή δεν αμφισβήτησε ούτε κατά την προφορική διαδικασία την απουσία ενδείξεων
σύμφωνα με τις οποίες η χρήση του metalaxyl μπορούσε να ενέχει οποιονδήποτε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία ή για το περιβάλλον.
Επομένως, η Επιτροπή, αρνούμενη να χορηγήσει στην IQV παράταση της ταχθείσας προθεσμίας ώστε να προσκομίσει τις μελέτες που
έλλειπαν από τον φάκελό της και αποφασίζοντας, κατά συνέπεια, να μην καταχωρήσει το metalaxyl στο παράρτημα I της οδηγίας
91/414 εκ μόνου του λόγου ότι η αναιρεσείουσα δεν υπέβαλε πλήρη φάκελο εντός της ως άνω προθεσμίας, υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα
εκτιμήσεως.
Ως εκ τούτου, η επίδικη απόφαση πάσχει νομικό σφάλμα και πρέπει να αναιρεθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στη διαδικασία αναιρέσεως δυνάμει του άρθρου 118
του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου
ότι η IQV είχε ζητήσει την καταδίκη της Επιτροπής και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα της
αναιρετικής διαδικασίας και του πρώτου βαθμού, καθώς και σε εκείνα των διαδικασιών ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον τόσο του Δικαστηρίου
όσο και του Πρωτοδικείου.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Αναιρεί την απόφαση του Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 28ης Ιουνίου 2005, T-158/03, Industrias Químicas del Vallés
κατά Επιτροπής.
2)
Αναιρεί την απόφαση 2003/308/ΕΚ της Επιτροπής, της 2ας Μαΐου 2003, σχετικά με τη μη καταχώρηση της ουσίας metalaxyl στο παράρτημα
I της οδηγίας 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου και την [ανάκληση] των εγκρίσεων για φυτοπροστατευτικά προϊόντα που περιέχουν τη δραστική
αυτή ουσία.
3)
Καταδικάζει την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στα δικαστικά έξοδα της αναιρετικής και της πρωτόδικης διαδικασίας, καθώς
και στα έξοδα των διαδικασιών ασφαλιστικών μέτρων ενώπιον τόσο του Δικαστηρίου όσο και του Πρωτοδικείου.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.