CELEX: 62008CJ0492
Niet-nakoming
Richtlijn 2006/112/EG
Belasting over de toegevoegde waarde
Verlaagd tarief
Artikelen 96 en 98, lid 2
Bijlage III, punt 15
Rechtsbijstand
Diensten van advocaten
Gehele of gedeeltelijke vergoeding door staat

De Commissie van de Europese Gemeenschappen verzoekt het Hof vast te stellen dat de Franse Republiek, door een verlaagd tarief
van de belasting over de toegevoegde waarde (hierna: „btw”) toe te passen op diensten die worden verricht door advocaten,
advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en door procureurs, waarvoor zij door de staat geheel of gedeeltelijk
worden vergoed in het kader van de rechtsbijstandsregeling, de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens
de artikelen 96 en 98, lid 2, van richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke
stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (PB L 347, blz. 1).

Rechtskader

Unierecht
Richtlijn 2006/112 herschikt de Zesde richtlijn (77/388/EEG) van de Raad van 17 mei 1977 betreffende de harmonisatie van de
wetgevingen der lidstaten inzake omzetbelasting – Gemeenschappelijk stelsel van belasting over de toegevoegde waarde: uniforme
grondslag (PB L 145, blz. 1; hierna: „Zesde richtlijn”), die met ingang van 1 januari 2007 is vervangen.
Artikel 96 van richtlijn 2006/112, dat artikel 12, lid 3, sub a, eerste alinea, eerste volzin, van de Zesde richtlijn vervangt,
luidt:
„De lidstaten passen een normaal btw-tarief toe, dat door elke lidstaat wordt vastgesteld op een percentage van de maatstaf
van heffing, dat voor goederenleveringen en voor diensten gelijk is.”
Artikel 97, lid 1, van richtlijn 2006/112, dat artikel 12, lid 3, sub a, eerste alinea, tweede volzin, van de Zesde richtlijn
vervangt, bepaalt dat „[v]anaf 1 januari 2006 tot en met 31 december 2010 […] het normale tarief niet lager [mag] zijn dan
15 %”.
Artikel 98, leden 1 en 2, van richtlijn 2006/112, die overeenstemmen met artikel 12, lid 3, sub a, derde alinea, van de Zesde
richtlijn, bepaalt:
„1.      De lidstaten kunnen een of twee verlaagde tarieven toepassen.
2.      De verlaagde tarieven zijn uitsluitend van toepassing op de goederenleveringen en de diensten die tot de in bijlage III genoemde
categorieën behoren.
[…]”
Bijlage III bij richtlijn 2006/112, met als titel „Lijst van de goederenleveringen en de diensten waarop de in artikel 98
bedoelde verlaagde tarieven mogen worden toegepast”, vermeldt onder punt 15 „levering van goederen en diensten door organisaties
die door de lidstaten als liefdadige instellingen zijn erkend en die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand
en sociale zekerheid, voor zover deze handelingen niet krachtens de artikelen 132, 135 en 136 vrijgesteld zijn”. Deze bepaling
stemt overeen met punt 14 van bijlage H bij de Zesde richtlijn.
Artikel 132, lid 1, sub g, van richtlijn 2006/112, dat artikel 13, A, lid 1, sub g, van de Zesde richtlijn vervangt, beschouwt
als een van de vrijstellingen voor bepaalde activiteiten van algemeen belang „diensten en goederenleveringen welke nauw samenhangen
met maatschappelijk werk en met de sociale zekerheid, waaronder begrepen die welke worden verricht door bejaardentehuizen,
door publiekrechtelijke lichamen of door andere organisaties die door de betrokken lidstaat als instellingen van sociale aard
worden erkend”.

Nationaal recht
Artikel 279 van de Code général des impôts (algemeen belastingwetboek; hierna: „CGI”) bepaalt:
„De belasting over de toegevoegde waarde wordt geheven tegen een verlaagd tarief van 5,50 % over:
[…]
f.      de diensten waarvoor de advocaten, advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en de procureurs in het kader
van de rechtsbijstandsregeling door de staat geheel of gedeeltelijk worden vergoed;
[…]”
Deze bepaling geldt vanaf 1 april 1991 en vloeit voort uit artikel 32 van de begrotingswet voor 1991 (wet nr. 90‑1168 van
29 december 1990), waarbij de diensten van advocaten, van advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en van
procureurs aan btw worden onderworpen.

Precontentieuze procedure
Bij aanmaningsbrief van 10 april 2006 heeft de Commissie de Franse Republiek gemeld dat toepassing van een verlaagd btw-tarief
op diensten van advocaten, advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en van procureurs in het kader van
de rechtsbijstandsregeling volgens haar onverenigbaar was met artikel 12, lid 3, sub a, van de Zesde richtlijn juncto bijlage H
bij deze richtlijn.
In haar antwoord van 12 juli 2006 heeft de Franse Republiek verwezen naar de doelstelling om de toegang tot de rechter te
vergemakkelijken voor mensen met geringe financiële middelen en gesteld dat de diensten van advocaten en procureurs in het
kader van de rechtsbijstandsregeling onder de in punt 14 van bijlage H bij de Zesde richtlijn bedoelde diensten vallen.
Omdat dit antwoord de Commissie niet kon overtuigen, heeft zij bij brief van 15 december 2006 deze lidstaat een met redenen
omkleed advies toegezonden, met verzoek om de maatregelen te nemen die noodzakelijk waren om daaraan te voldoen binnen twee
maanden na ontvangst ervan.
Bij brief van 13 februari 2007 heeft de Franse Republiek haar standpunt herhaald, namelijk dat toepassing van een verlaagd
tarief op de diensten van advocaten in het kader van de rechtsbijstandsregeling in overeenstemming is met de bepalingen van
de Zesde richtlijn.
Aangezien de argumenten van de Franse Republiek de Commissie niet konden overtuigen, heeft laatstgenoemde het onderhavige
beroep ingesteld.

Beroep

Argumenten van partijen
De Commissie merkt vooraf op dat aangezien de termijn die de Franse Republiek was opgelegd om te voldoen aan het met redenen
omkleed advies is verstreken na 1 januari 2007, dus na intrekking van de Zesde richtlijn, in de context van het onderhavige
beroep de overeenkomstige bepalingen van richtlijn 2006/112 moeten worden toegepast.
Onder verwijzing naar het arrest van 18 januari 2001, Commissie/Spanje (C‑83/99, Jurispr. blz. I‑445, punten 19 en 20), voert
de Commissie aan dat de bepalingen van artikel 98, lid 2, van en van bijlage III bij richtlijn 2006/112, voor zover zij de
lidstaten toestaan af te wijken van het beginsel dat het normale btw-tarief van toepassing is, strikt en volgens de gebruikelijke
betekenis van de gebruikte bewoordingen moeten worden uitgelegd. De diensten van advocaten, van advocaten bij de Conseil d’État
en bij de Cour de cassation en van procureurs in het kader van de rechtsbijstandsregeling, zoals bedoeld in artikel 279, sub f,
CGI vallen echter onder geen enkele van de in bijlage III bij richtlijn 2006/112 opgesomde categorieën en kunnen met name
niet worden gelijkgesteld met „diensten door organisaties die door de lidstaten als liefdadige instellingen zijn erkend en
die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid” in de zin van punt 15 van deze bijlage.
In dit verband is de Commissie van mening dat voor toepassing van dit punt 15 moet zijn voldaan aan twee voorwaarden: ten
eerste moeten de betrokken dienstverrichters een bepaalde hoedanigheid bezitten en ten tweede moet het gaan om diensten van
een bepaalde aard.
Wat de eerste voorwaarde betreft, stelt de Commissie dat hoewel advocaten occasioneel kunnen worden belast met het verlenen
van bijstand aan de begunstigden van de rechtsbijstandsregeling, zij niet uit dien hoofde kunnen worden beschouwd als „organisaties
die […] als liefdadige instellingen zijn erkend”. Ofschoon richtlijn 2006/112 niet preciseert onder welke voorwaarden en volgens
welke nadere regels een organisatie als een liefdadige instelling wordt erkend, lijkt toch een zekere duurzaamheid van de
relatie tussen de lidstaat en de belastingplichtige wiens prestaties onder het verlaagde tarief vallen, te zijn vereist. In
Frankrijk is de toepassing van het verlaagde tarief op bepaalde diensten van advocaten echter niet gekoppeld aan de stabiele
hoedanigheid van de dienstverrichter, maar alleen aan het feit dat deze diensten in het kader van de rechtsbijstandsregeling
worden verricht. De uitlegging die de Franse Republiek voorstelt ter onderbouwing van haar stelling dat haar nationale regeling
verenigbaar is met deze richtlijn, komt er aldus op neer dat de uitzondering van punt 15 van de bijlage III wordt toegepast
niet alleen op dienstverrichters die gelet op hun liefdadige activiteiten een bevoorrechte status van de staat hebben gekregen,
maar op om het even welke belastingplichtige op de enkele voorwaarde dat de betrokken diensten door de staat geheel of gedeeltelijk
worden vergoed.
Wat de tweede voorwaarde betreft is de Commissie van mening dat door advocaten in het kader van de rechtsbijstandsregeling
verrichte diensten niet kunnen worden aangemerkt als „activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid”. Deze
diensten bestaan immers in rechtsbijstand en kunnen dezelfde zijn als die welke worden verstrekt aan cliënten die geen financiële
steun van de staat ontvangen. Dat de vergoeding die aan een advocaat in het kader van de rechtsbijstand wordt betaald, doorgaans
als ontoereikend wordt beschouwd, verandert niets aan de aard van de diensten van de advocaat. Volgens de Commissie voert
de Franse Republiek dus onterecht aan dat een advocaat die een begunstigde van rechtsbijstand bijstaat, zijn advies‑ en verdedigingstaken
verruilt voor maatschappelijk werk.
De Commissie is van mening dat de door de Franse Republiek voorgestane uitlegging er immers op neerkomt dat de voorwaarde
inzake de aard van de diensten wordt vervangen door een andere voorwaarde, die is gebaseerd op het gebrek aan financiële middelen
van de dienstontvangers. Mocht deze uitlegging worden gevolgd, dan zou het verlaagde tarief kunnen worden toegepast op alle
diensten waarbij aan de meest behoeftigen steun wordt verleend. De gemeenschapswetgever heeft er echter bewust voor gekozen
om de gevallen waarin verlaagde btw-tarieven kunnen gelden, te beperken door goederenleveringen en diensten die daarvoor in
aanmerking kunnen komen, in een limitatieve lijst op te sommen. Daar de btw een algemene verbruiksbelasting is, is het bovendien
niet mogelijk om verschillende belastingtarieven toe te passen naargelang van het inkomen van elke ontvanger van de goederen
of de diensten.
Daarenboven is het betoog van de Franse Republiek dat toepassing van het normale btw-tarief op de diensten van advocaten de
toegang tot de rechter voor de meest behoeftigen afsluit, volgens de Commissie ongegrond. De nastreving van dit doel kan in
geen geval rechtvaardigen dat wordt voorbijgegaan aan de bepalingen van richtlijn 2006/122 waarin de toepassing van de verlaagde
tarieven wordt beperkt.
De Franse Republiek stelt dat artikel 279, sub f, CGI verenigbaar is met de artikelen 96 en 98 van richtlijn 2006/112 aangezien
voor de diensten waarvoor de advocaten door de staat geheel of gedeeltelijk worden vergoed in het kader van de rechtsbijstandsregeling,
is voldaan aan de twee voorwaarden van punt 15 van bijlage III bij deze richtlijn.
Wat de eerste voorwaarde betreft, voert de Franse Republiek aan dat advocaten die in het kader van de rechtsbijstandsregeling
diensten verrichten, organisaties vormen die door Frankrijk zijn erkend als liefdadige instellingen. Dienaangaande dient de
uitlegging die het Hof in het arrest van 26 mei 2005, Kingscrest Associates en Montecello (C‑498/03, Jurispr. blz. I‑4427),
heeft gegeven aan de uitdrukking „organisaties die […] als instellingen van sociale aard worden erkend” in de zin van artikel 13,
A, lid 1, sub g, van de Zesde richtlijn, waarmee artikel 132, lid 1, sub g, van richtlijn 2006/112 overeenstemt, van overeenkomstige
toepassing te zijn. Volgens deze functionele uitlegging is de term „organisatie” in beginsel voldoende ruim opdat natuurlijke
personen en particuliere entiteiten met winstoogmerk daaronder vallen. Aangezien de Zesde richtlijn, evenmin als richtlijn
2006/112, niet preciseert onder welke voorwaarden en volgens welke nadere regels de betrokken organisaties als liefdadige
instelling worden erkend, heeft het Hof bovendien beslist dat in beginsel in het nationale rechtsstelsel van elke lidstaat
moet worden bepaald volgens welke regels dergelijke organisaties kunnen worden erkend.
De Franse Republiek voert aan dat artikel 279, sub f, CGI voldoet aan de criteria die de nationale autoriteiten volgens de
rechtspraak van het Hof moeten hanteren wanneer zij bepalen of een organisatie een liefdadige instelling is, namelijk het
bestaan van specifieke wettelijke voorschriften, het algemeen belang van de activiteiten van de betrokken belastingplichtige,
het feit dat andere belastingplichtigen die dezelfde diensten verrichten, een soortgelijke erkenning hebben gekregen, en het
feit dat de kosten van de betrokken diensten eventueel grotendeels worden gedragen door socialezekerheidsinstellingen. Voor
de door advocaten in het kader van de rechtsbijstandsregeling verrichte diensten bestaan er specifieke fiscale voorschriften,
deze diensten vormen activiteiten van algemeen belang, alle advocaten die dergelijke diensten verrichten, hebben een soortgelijke
erkenning gekregen en vallen onder een soortgelijke regeling, en de kosten van deze diensten worden door de staat geheel of
gedeeltelijk gedragen.
Bovendien is de band tussen de staat en de advocaten stabiel, gesteld dat de stabiliteit van deze band een relevant criterium
is, doordat de betrokken prestaties worden geregeld in artikel 279, sub f, CGI. Ook al zijn niet alle advocaten regelmatig
betrokken bij taken van rechtsbijstand, elk van hen kan bovendien op elk ogenblik door de kamerpresident of door de deken
van de orde van advocaten worden aangewezen en moet gehoor geven aan die oproep.
Wat de tweede voorwaarde betreft, is de Franse Republiek van mening dat advocaten die in het kader van de rechtsbijstandsregeling
diensten verrichten, betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid, aangezien de rechtsbijstandsregeling
ertoe bijdraagt dat minvermogenden de toegang tot de rechter wordt gewaarborgd, die als grondrecht wordt erkend in met name
artikel 47, derde alinea, van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie, afgekondigd te Nice op 7 december 2000
(PB C 364, blz. 1), zoals aangepast te Straatsburg op 12 december 2007 (PB C 303, blz. 1).
In deze context stelt de Franse Republiek een reeks van vier indicatoren voor aan de hand waarvan volgens haar kan worden
uitgemaakt of een instelling betrokken is bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid: het nastreven
van een sociaal doel voor sociaal zwakkeren, het bewerkstelligen van nationale solidariteit via een herverdelende financieringswijze,
het feit dat de diensten zonder winstoogmerk worden verricht, en de buitensporig grote ongemakken die de dienstverrichter
moet ondergaan.
Wat inzonderheid deze laatste twee indicatoren betreft, benadrukt de Franse Republiek dat deze bijstand zonder winstoogmerk
wordt verleend, aangezien de forfaitaire vergoeding de advocaten niet in staat stelt de kosten van hun prestaties te dekken.
In het kader van de rechtsbijstandsregeling moet de advocaat bovendien bijzondere ongemakken het hoofd bieden, aangezien hij
de opdrachten die hem worden opgedragen moet aanvaarden en aldus ermee moet instemmen om ten behoeve van minvermogenden diensten
te verrichten die door de staat onder kostprijsniveau worden vergoed.
De Franse Republiek voegt daaraan toe dat het bij de kwalificatie van een dienst als „activiteit op het gebied van bijstand
en sociale zekerheid” niet uitgesloten is om zowel het doel en de afnemers ervan als de aard en de inhoud ervan samen in aanmerking
te nemen. Een dienst wordt daarentegen vaak gekwalificeerd op basis van een combinatie van deze verschillende factoren. Activiteiten
met dezelfde inhoud en van dezelfde aard moeten aldus worden beschouwd als activiteiten van sociale bijstand of niet, afhankelijk
van de financiële middelen van de dienstontvangers.
Zo moet een onderscheid worden gemaakt tussen de traditionele functie van de advocaat die in de vrije sector diensten verricht,
en de activiteit van de advocaat die bijstand verleent in het kader van de rechtsbijstandsregeling. Hoewel in beide gevallen
dezelfde diensten worden verricht, maken de sociale doelstelling en de minvermogendheid van de dienstontvangers de door de
advocaat verrichte diensten van rechtsbijstand tot een activiteit van sociale bijstand.

Beoordeling door het Hof
Vooraf zij eraan herinnerd dat de Commissie het Hof kan verzoeken om de niet-nakoming vast te stellen van verplichtingen die
voortvloeien uit de oorspronkelijke versie van een later gewijzigde of ingetrokken gemeenschapshandeling, die in nieuwe bepalingen
zijn gehandhaafd (arresten van 5 oktober 2006, Commissie/België, C‑275/04, Jurispr. blz. I‑9883, punt 35, en 11 december 2008,
Commissie/Italië, C‑174/07, punt 31).
In casu staat vast dat de uit de artikelen 96 en 98, lid 2, van richtlijn 2006/112 voortvloeiende verplichtingen overeenstemmen
met die welke reeds vóór de inwerkingtreding van deze richtlijn golden krachtens artikel 12, lid 3, sub a, van de Zesde richtlijn.
Bijgevolg kan de Commissie in de onderhavige beroepsprocedure niet-nakoming aanvoeren, hoewel zij in de aanmaningsbrief en
in het met redenen omkleed advies heeft verwezen naar de overeenkomstige bepalingen van de Zesde richtlijn, die destijds van
toepassing was.
Ten gronde zijn de partijen verdeeld over de vraag of de diensten van advocaten, van advocaten bij de Conseil d’État en bij
de Cour de cassation en van procureurs in het kader van de rechtsbijstandsregeling, zoals bedoeld in artikel 279, sub f, CGI,
diensten vormen van organisaties die door de lidstaten zijn erkend als liefdadige instellingen en die betrokken zijn bij activiteiten
op het gebied van bijstand en sociale zekerheid, in de zin van punt 15 van bijlage III bij richtlijn 2006/112, zodat de Franse
Republiek krachtens artikel 98, lid 2, van deze richtlijn een verlaagd btw-tarief op deze diensten mag toepassen.
Aangezien richtlijn 2006/112 het in punt 15 van bijlage III bedoelde begrip „diensten door organisaties die door de lidstaten
als liefdadige instellingen zijn erkend en die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid”
niet definieert, dient dit begrip te worden uitgelegd tegen de achtergrond van de context waarin het in richtlijn 2006/112
wordt gebruikt (zie naar analogie arrest Commissie/Spanje, reeds aangehaald, punt 17, en arrest van 18 maart 2010, Erotic
Center, C‑3/09, nog niet gepubliceerd in de Jurisprudentie, punt 14).
Dienaangaande volgt uit artikel 98 van richtlijn 2006/112 dat toepassing van een of twee verlaagde btw-tarieven een aan de
lidstaten toegekende mogelijkheid is in afwijking van het beginsel volgens hetwelk het normale tarief van toepassing is. Bovendien
kunnen de verlaagde btw-tarieven ingevolge deze bepaling uitsluitend op de in bijlage III bij deze richtlijn genoemde categorieën
goederenleveringen en diensten worden toegepast. Volgens vaste rechtspraak moeten bepalingen die een afwijking vormen op een
beginsel, strikt worden uitgelegd (zie met name reeds aangehaalde arresten Commissie/Spanje, punten 18 en 19 en aldaar aangehaalde
rechtspraak, en Erotic Center, punt 15).
Gelet op de door de wetgever nagestreefde doelstellingen heeft het Hof in verband met het begrip „organisaties die door de
betrokken lidstaat als instellingen van sociale aard worden erkend” in de zin van artikel 13, A, lid 1, sub g, van de Zesde
richtlijn, dat overeenstemt met artikel 132, lid 1, sub g, van richtlijn 2006/112, reeds vastgesteld dat dit begrip in beginsel
voldoende ruim is opdat natuurlijke personen en particuliere entiteiten met winstoogmerk daaronder vallen (zie arresten van
7 september 1999, Gregg, C‑216/97, Jurispr. blz. I‑4947, punt 17, en 3 april 2003, Hoffmann, C‑144/00, Jurispr. blz. I‑2921,
punt 24, en arrest Kingscrest Associates en Montecello, reeds aangehaald, punten 35 en 47).
Hoewel de term „organisatie” het beeld oproept van een geïndividualiseerde entiteit die een bijzondere taak verricht, kan
een natuurlijke persoon immers aan deze voorwaarden voldoen (zie reeds aangehaalde arresten Gregg, punt 18, en Hoffmann, punt 24).
Weliswaar is een winstoogmerk een relevant criterium om uit te maken of een organisatie een instelling van sociale aard is,
maar het sluit deze aard geenszins uit (zie arrest Kingscrest Associates en Montecello, reeds aangehaald, punt 46).
Er is geen enkele reden om met betrekking tot de in punt 15 van bijlage III bij richtlijn 2006/122 bedoelde categorie af te
wijken van deze analyse. Zoals de advocaat-generaal in punt 84 van zijn conclusie heeft opgemerkt, geldt deze analyse met
betrekking tot een bepaling inzake btw-vrijstellingen daarentegen a fortiori voor bijlage III inzake de verlaagde btw-tarieven.
Bijgevolg vallen de advocaten, advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en procureurs die diensten verrichten
in het kader van de rechtsbijstandsregeling, niet a priori buiten de categorie diensten als bedoeld in punt 15 van bijlage III
bij richtlijn 2006/122 louter op grond dat zij particuliere entiteiten met winstoogmerk zijn.
Diensten van deze advocaten en procureurs vallen echter slechts binnen deze categorie op voorwaarde dat zij bovendien door
de lidstaten zijn erkend als liefdadige instellingen die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale
zekerheid.
Volgens de rechtspraak beschikken de lidstaten over een beoordelingsvrijheid bij de erkenning van een aantal organisaties
als liefdadige instellingen. Zij moeten deze beoordelingsvrijheid evenwel uitoefenen in overeenstemming met het gemeenschapsrecht,
en met name binnen de bij richtlijn 2006/112 gestelde grenzen (zie in die zin arrest van 10 september 2002, Kügler, C‑141/00,
Jurispr. blz. I‑6833, punten 54‑57; arrest Kingscrest Associates en Montecello, reeds aangehaald, punten 51 en 52, en arrest
van 9 februari 2006, Stichting Kinderopvang Enschede, C‑415/04, Jurispr. blz. I‑1385, punt 23).
Deze grenzen worden met name overschreden wanneer een lidstaat organisaties als liefdadige instellingen erkent teneinde een
verlaagd btw-tarief toe te passen op een aantal diensten die zij verrichten in strijd met de bewoordingen van punt 15 van
bijlage III bij richtlijn 2006/112.
In dit verband dient te worden vastgesteld dat uit de bewoordingen van dit punt duidelijk blijkt dat het de lidstaten is toegestaan
een verlaagd btw-tarief toe te passen niet op alle diensten met een liefdadige strekking, maar enkel op de diensten die worden
verricht door organisaties die voldaan aan de tweevoudige voorwaarde dat zij zelf als liefdadige instelling zijn erkend en
dat zij betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid.
Het zou echter indruisen tegen de wil van de wetgever van de Unie om de mogelijkheid om een verlaagd btw-tarief toe te passen
op uitsluitend de diensten die worden verstrekt door organisaties die aan deze tweevoudige voorwaarde voldoen, wanneer een
lidstaat particuliere entiteiten met winstoogmerk vrijelijk kon beschouwen als organisaties in de zin van dit punt 15 alleen
op grond dat deze entiteiten tevens diensten met een liefdadige strekking verrichten.
Bijgevolg mag een lidstaat, wil hij de bewoordingen van punt 15 van bijlage III bij richtlijn 2006/112 eerbiedigen, geen verlaagd
btw-tarief toepassen op diensten die worden verricht door particuliere entiteiten met winstoogmerk, uitsluitend op basis van
een beoordeling van de aard van deze diensten, zonder rekening te houden met, met name, de doelstellingen die deze entiteiten,
globaal beschouwd, nastreven, en met de duurzaamheid van hun sociaal engagement.
In casu dient te worden vastgesteld dat de beroepscategorie van advocaten en procureurs in het algemeen, zoals bedoeld in
artikel 279, sub f, CGI, niet kan worden beschouwd als een liefdadige instelling, gelet op haar algemene doelstellingen en
het ontbreken van enige duurzaamheid in haar eventueel sociaal engagement.
Gesteld dat de diensten die advocaten en procureurs verrichten in het kader van de rechtsbijstandsregeling, een liefdadige
strekking hebben en kunnen worden beschouwd als een betrokkenheid „op het gebied van bijstand en sociale zekerheid”, er kan
in casu bijgevolg op basis van deze omstandigheid niet worden geconcludeerd dat deze advocaten en procureurs kunnen worden
aangemerkt als „liefdadige instellingen […] die betrokken zijn bij activiteiten op het gebied van bijstand en sociale zekerheid”
in de zin van punt 15 van bijlage III bij richtlijn 2006/112.
Derhalve moet het door de Commissie ingestelde beroep gegrond worden geacht.
Bijgevolg dient te worden vastgesteld dat de Franse Republiek, door een verlaagd btw-tarief toe te passen op de diensten van
advocaten, van advocaten bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en van procureurs waarvoor zij door de staat geheel
of gedeeltelijk worden vergoed in het kader van de rechtsbijstandsregeling, de krachtens de artikelen 96 en 98, lid 2, van
richtlijn 2006/112 op haar rustende verplichtingen niet is nagekomen.

Kosten
Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voor zover dat is gevorderd. Aangezien de Franse Republiek in het ongelijk is gesteld, moet zij overeenkomstig de vordering
van de Commissie worden verwezen in de kosten.
Het Hof (Eerste kamer) verklaart voor recht:
1)
Door een verlaagd tarief van de belasting over de toegevoegde waarde toe te passen op diensten van advocaten, van advocaten
bij de Conseil d’État en bij de Cour de cassation en van procureurs waarvoor zij door de staat geheel of gedeeltelijk worden
vergoed in het kader van de rechtsbijstandsregeling, is de Franse Republiek de verplichtingen niet nagekomen die op haar rusten
krachtens de artikelen 96 en 98, lid 2, van richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke
stelsel van belasting over de toegevoegde waarde.
2)
De Franse Republiek wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
*
Procestaal: Frans.