CELEX: 62009CJ0343
Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως
Κύρος
Οδηγία 2009/30/ΕΚ
Άρθρο 1, παράγραφος 8
Οδηγία 98/70/ΕΚ
Άρθρο 8α
Ατμοσφαιρική ρύπανση
Καύσιμα
Χρήση μεταλλικών προσθέτων στα καύσιμα
Όριο περιεκτικότητας μεθυλοκυκλοπενταδιένυλου τρικαρβουνυλικού μαγγανίου (MMT)
Επισήμανση
Μελέτη επιπτώσεων
Πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως
Αρχή της προφύλαξης
Αναλογικότητα
Ίση μεταχείριση
Ασφάλεια δικαίου
Παραδεκτό

Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 91).
Σε μια υπόθεση όπως αυτή της κύριας δίκης, το όριο περιεκτικότητας των καυσίμων σε MMT δεν δημιουργεί διακρίσεις διότι εφαρμόζεται
σε ολόκληρη την Ένωση και σε όλους τους παραγωγούς και εισαγωγείς MMT.
Επιπλέον, ο νομοθέτης της Ένωσης ορθώς εκτίμησε ότι ο κατάλληλος τρόπος για να συμφιλιώσει το υψηλό επίπεδο προστασίας της
υγείας και του περιβάλλοντος με τα οικονομικά συμφέροντα των παραγωγών MMT ήταν να περιορίσει το όριο ποσοστού MMT στα καύσιμα
κατά φθίνουσα τάξη προβλέποντας παράλληλα τη δυνατότητα, στο άρθρο 8α, παράγραφος 3, της οδηγίας 98/70, αναθεωρήσεως των ορίων
αυτών βάσει των αποτελεσμάτων αξιολογήσεως.
Τέλος, η Afton αμφισβητεί το επίπεδο των ορίων, υποστηρίζοντας ότι δεν στηρίζεται σε καμιά επιστημονική βάση, ότι δημιουργεί
ορισμένα μειονεκτήματα σε σχέση με τα παλιά οχήματα και ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν εξέτασε τα μειονεκτήματα αυτά. Προσθέτει
δε ότι τα εν λόγω όρια ισοδυναμούν στην πράξη με απαγόρευση του MMT.
Λόγω όμως της αβεβαιότητας που υπάρχει σχετικά με τις βλάβες που μπορεί να προξενήσει το MMT, δεν είναι δυνατόν να υπάρξουν
ακριβέστερα στοιχεία βάσει των οποίων θα μπορούσε να καθοριστεί το επίπεδο του ορίου περιεκτικότητας MMT στα καύσιμα που θα
ήταν ικανό να προλάβει ικανοποιητικά την πρόκληση τέτοιων βλαβών.
Επιπλέον, η Afton διέθεσε στο εμπόριο στην Ένωση ποσοστό μικρότερο του 0,5 % των συνολικών παγκοσμίων πωλήσεων MMT, το 2008
σε ορισμένες χώρες. Κατά το ίδιο διάστημα, άλλα κράτη μέλη΄ όπως η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας απαγόρευσαν την παρουσία
MMT στα καύσιμα.
Κατά συνέπεια, λαμβανομένων υπόψη των αμφιβολιών και ως προς τις βλάβες που προξενεί η χρήση MMT και ως προς τους κινδύνους
που δημιουργούνται για τον χρήστη MMT, ο καθορισμός ορίων περιεκτικότητας σε MMT στα καύσιμα δεν παρίσταται προδήλως δυσανάλογο
μέτρο σε σχέση με τα οικονομικά συμφέροντα των παραγωγών MMT, εν όψει επιτεύξεως υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας και
του περιβάλλοντος.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το άρθρο 1, παράγραφος 8, της οδηγίας 2009/30, καθόσον προσθέτει το άρθρο 8α, παράγραφος
2, στην οδηγία 98/70, δεν είναι άκυρο λόγω παραβιάσεως της αρχής της προφύλαξης και της αρχής της αναλογικότητας.
Ως προς τη μη τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Η Afton υποστηρίζει ότι δεν δικαιολογείται ο καθορισμός ορίων του MMT χωρίς να προβλεφθούν όρια στη χρήση άλλων μεταλλικών
προσθέτων, περιλαμβανομένων και αυτών που περιέχουν μαγγάνιο.
Κατά την άποψή της, το MMT λειτουργεί κατ’ ανάλογο τρόπο με τα άλλα μεταλλικά πρόσθετα και δεν συνεπάγεται πρόσθετους κινδύνους
για την υγεία και το περιβάλλον. Η Afton μνημονεύει το κυκλοπενταδιένυλο τρικαρβονυλικό μαγγάνιο (CMT) για το οποίο η επίδικη
ρύθμιση δεν προβλέπει όριο χρήσεως.
Τα όργανα που έλαβαν μέρος στην ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία υποστηρίζουν βασικά ότι τα άλλα πρόσθετα με βάση το μαγγάνιο
δεν χρησιμοποιούνται ούτε εισάγονται στην Ένωση.
Το Κοινοβούλιο διευκρινίζει ότι το MMT αποτελεί αντικείμενο μελετών και αναλύσεων κινδύνου από μακρού χρόνου και χρησιμοποιείται
παλαιόθεν ως μεταλλικό πρόσθετο στα καύσιμα ενώ δεν υπάρχει καμιά μελέτη για τα άλλα πρόσθετα.
Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως ή απαγορεύσεως των διακρίσεων επιτάσσει να μην επιφυλάσσεται σε όμοιες
καταστάσεις διαφορετική μεταχείριση ούτε σε διαφορετικές καταστάσεις όμοια μεταχείριση, εκτός αν η διαφοροποίηση δικαιολογείται
αντικειμενικώς (προπαρατεθείσα απόφαση S.P.C.M. κ.λπ., σκέψη 74 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Συναφώς, αρκεί να διαπιστωθεί ότι η Afton δεν αντέκρουσε τον ισχυρισμό ότι τα άλλα μεταλλικά πρόσθετα με βάση το μαγγάνιο,
μεταξύ των οποίων και το CMT, δεν χρησιμοποιούνται ούτε εισάγονται στην Ένωση.
Εξ αυτού έπεται ότι το MMT δεν είναι σε κατάσταση παρόμοια με των άλλων μεταλλικών πρόσθέτων με βάση το μαγγάνιο και ότι,
συνεπώς, ο νομοθέτης της Ένωσης δεν είχε την υποχρέωση να καθορίσει όρια για τα πρόσθετα αυτά.
Κατά συνέπεια και δεδομένου ότι δεν διαπιστώθηκε παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, το άρθρο 1, παράγραφος 8, της
οδηγίας 2009/30, καθόσον προσθέτει το άρθρο 8α, παράγραφος 2, στην οδηγία 98/70, δεν είναι άκυρο λόγω παραβιάσεως της αρχής
αυτής.
Ως προς τη μη τήρηση της αρχής της ασφάλειας δικαίου
Η Afton υποστηρίζει ότι το νέο άρθρο 8α, παράγραφος 2, της οδηγίας 98/70 δεν είναι αρκούντως σαφές όσον αφορά τη σχέση που
υποτίθεται ότι υπάρχει μεταξύ του ορίου περιεκτικότητας των καυσίμων σε MMT και της αναπτύξεως μεθοδολογίας δοκιμών.
Κατά πάγια νομολογία, η γενική αρχή της ασφαλείας δικαίου, η οποία συνιστά θεμελιώδη αρχή του κοινοτικού δικαίου, επιτάσσει,
μεταξύ άλλων, τη σαφήνεια και την ακρίβεια των κανονιστικών ρυθμίσεων, ώστε οι διοικούμενοι να έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν
με βεβαιότητα τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους και να λαμβάνουν ως εκ τούτου τα μέτρα τους (βλ. αποφάσεις της 14ης Απριλίου
2005, C‑110/03, Βέλγιο κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑2801, σκέψη 30· της 10ης Ιανουαρίου 2006, C‑344/04, IATA και ELFAA,
Συλλογή 2006, σ. I‑403, σκέψη 68, καθώς και προπαρατεθείσα απόφαση Intertanko κ.λπ., σκέψη 69).
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Afton, η εκτίμηση της σχέσεως μεταξύ του ορίου περιεκτικότητας των καυσίμων σε MMT και της
αναπτύξεως μεθοδολογίας δοκιμών αφορά μόνον τη διάταξη του άρθρου 8α, παράγραφος 2, της οδηγίας 98/70.
Το άρθρο 8α, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 98/70 ορίζει ρητώς ότι «το όριο για την περιεκτικότητα του καυσίμου
σε MMT που προσδιορίζεται στην παράγραφο 2, αναθεωρείται βάσει των αποτελεσμάτων της αξιολόγησης που διενεργείται χρησιμοποιώντας
τη μεθοδολογία δοκιμών της παραγράφου 1».
Συνεπώς, καμία ασάφεια δεν προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 8α, παράγραφος 2, της οδηγίας 98/70 ως προς τη σχέση μεταξύ
του ορίου περιεκτικότητας του καυσίμου σε MMT και της αναπτύξεως μεθοδολογίας δοκιμών.
Κατά συνέπεια, δεν διαπιστώνεται παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου και, ως εκ τούτου, το άρθρο 1, παράγραφος 8, της
οδηγίας 2009/30, καθόσον προσθέτει το άρθρο 8α, παράγραφος 2, στην οδηγία 98/70, δεν είναι άκυρο λόγω παραβιάσεως της αρχής
αυτής.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων συνάγεται ότι από την εξέταση του πρώτου ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να
θίξει το κύρος του άρθρου 1, παράγραφος 8, της οδηγίας 2009/30 καθόσον προσθέτει το άρθρο 8α, παράγραφος 2, στην οδηγία 98/70.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί ουσιαστικώς να διευκρινιστεί αν το άρθρο 1, παράγραφος 8, της οδηγίας 2009/30,
με το οποίο προστέθηκε το άρθρο 8α, παράγραφοι 4 έως 6, στην οδηγία 98/70, είναι άκυρο λόγω του ότι επιβάλλει τη σήμανση των
καυσίμων που περιέχουν μεταλλικά πρόσθετα.
Η Afton υποστηρίζει ότι η επιβολή της υποχρεώσεως σημάνσεως στηρίχθηκε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, ότι είναι δυσανάλογη και
ότι ισοδυναμεί στην πράξη με απαγόρευση της χρήσεως MMT και των άλλων μεταλλικών προσθέτων.
Κατά την τριακοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 2009/30, η χρήση μεταλλικών προσθέτων και ειδικότερα MMT θα μπορούσε
να αυξήσει τον κίνδυνο βλάβης στην ανθρώπινη υγεία και να προκαλέσει βλάβη στους κινητήρες των οχημάτων και στο σύστημα ελέγχου
των εκπομπών. Ο νομοθέτης της Ένωσης, αφού αναφέρθηκε στις προειδοποιήσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας, επιδίωξε, στην τελευταία
φράση της αιτιολογικής σκέψης, να αποφύγει το ενδεχόμενο να προκαλέσουν οι καταναλωτές, λόγω άγνοιας, την ακύρωση των εγγυήσεων
που καλύπτουν τα οικεία οχήματα.
Εν συνεχεία, όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 123 των προτάσεών της, η υποχρέωση σημάνσεως έχει σκοπό την προστασία
των καταναλωτών η οποία, κατά το άρθρο 153 ΕΚ, αποτελεί έναν από τους σκοπούς της Ένωσης. Ο σκοπός αυτός πρέπει να επιτυγχάνεται
με την προώθηση των δικαιωμάτων των καταναλωτών στην ενημέρωση.
Η τοποθέτηση, κατά τρόπο εμφανή, της επιγραφής «περιέχει μεταλλικά πρόσθετα» αποτελεί κατάλληλο μέσο για την επίτευξη του
σκοπού αυτού.
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Afton, η σαφήνεια του μηνύματος και η έλλειψη αναφοράς στην εγγύηση των κατασκευαστών εξυπηρετούν
τον εν λόγω σκοπό.
Πράγματι, για να μπορεί ο καταναλωτής να προλάβει τους κινδύνους, τόσο για την υγεία του όσο και για το όχημά του, πρέπει
να είναι ενημερωμένος για την παρουσία τέτοιων προσθέτων στα καύσιμα.
Εξάλλου, ο σκοπός της προστασίας του καταναλωτή δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με τον καθορισμό των ορίων που προβλέπει το
άρθρο 8α, παράγραφος 2, της οδηγίας 98/70 που έχουν ως σκοπό να ανταποκριθούν στο υψηλό επίπεδο προστασίας της υγείας και
του περιβάλλοντος που απαιτεί η Συνθήκη και αφορούν μόνον το MMT.
Επιπλέον, η Afton υποστηρίζει ότι η υποχρέωση σημάνσεως ισοδυναμεί στην πράξη με απαγόρευση των μεταλλικών προσθέτων στα καύσιμα.
Συναφώς, διαπιστώνεται, εν πάση περιπτώσει, αφενός, ότι η σήμανση απαιτείται μόνο για την πώληση καυσίμου που περιέχει μεταλλικά
πρόσθετα και όχι για την πώληση MMT ως προσθέτου και, αφετέρου, δεν αυξάνει σημαντικά την επιβάρυνση των παραγωγών και των
διανομέων καυσίμων λόγω του μικρού όγκου καυσίμων που περιέχουν τέτοια πρόσθετα, που αντιπροσωπεύουν εν προκειμένω ποσοστό
μικρότερο του 0,1 % του όγκου πωλήσεως καυσίμων που πραγματοποιούνται στην Ένωση.
Εξ αυτού έπεται ότι ο νομοθέτης δεν υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως θεσπίζοντας την υποχρέωση σημάνσεως του άρθρου 8α,
παράγραφοι 4 έως 6, της οδηγίας 98/70, η οποία δεν είναι προδήλως ακατάλληλη για την επίτευξη του σκοπού της προστασίας του
καταναλωτή που προβλέπει η οδηγία 2009/30.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι από την εξέταση του δευτέρου ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει
το κύρος του άρθρου 1, παράγραφος 8, της οδηγίας 2009/30, που προσθέτει το άρθρο 8α, παράγραφοι 4 έως 6, στην οδηγία 98/70.
Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι από την εξέταση των ερωτημάτων δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος
του άρθρου 1, παράγραφος 8, της οδηγίας 2009/30 καθόσον προσθέτει το νέο άρθρο 8α, παράγραφοι 2 και 4 έως 6, στην οδηγία 98/70.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφαίνεται:
Από την εξέταση των ερωτημάτων δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος του άρθρου 1, παράγραφος 8, της οδηγίας
2009/30/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, με την οποία τροποποιείται η οδηγία 98/70/ΕΚ
όσον αφορά τις προδιαγραφές για τη βενζίνη, το ντίζελ και το πετρέλαιο εσωτερικής καύσης και την καθιέρωση μηχανισμού για
την παρακολούθηση και τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, τροποποιείται η οδηγία 1999/32/ΕΚ του Συμβουλίου, όσον
αφορά την προδιαγραφή των καυσίμων που χρησιμοποιούνται στα πλοία εσωτερικής ναυσιπλοΐας και καταργείται η οδηγία 93/12/ΕΟΚ,
καθόσον εισάγει νέο άρθρο 8α, παράγραφοι 2 και 4 έως 6 στην οδηγία 98/70/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου,
της 13ης Οκτωβρίου 1998, σχετικά με την ποιότητα των καυσίμων βενζίνης και ντίζελ και την τροποποίηση της οδηγίας 93/12/ΕΟΚ
του Συμβουλίου.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.