CELEX: 62002TJ0038
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Πρόστιμα
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων
Ανακοίνωση περί συνεργασίας

Thyssen Stahl κατά Επιτροπής, σκέψη 617, και προπαρατεθείσα στη σκέψη 348 απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, Michelin
κατά Επιτροπής, σκέψη 284).
363   Εντούτοις, είναι σημαντικό να διευκρινισθεί ότι η έννοια της υποτροπής, λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου από αυτή σκοπού,
δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκη τη διαπίστωση προηγούμενης χρηματικής κυρώσεως, αλλά μόνον προηγούμενης παραβάσεως. Συγκεκριμένα,
σκοπός του συνυπολογισμού της υποτροπής, για συγκεκριμένη παράβαση, είναι η αυστηρότερη κύρωση της επιχειρήσεως που κρίθηκε
ένοχη για τα πραγματικά περιστατικά της παραβάσεως, εφόσον αποδεικνύεται ότι η προηγούμενη διαπίστωση παραβάσεώς της δεν ήταν
αρκετή για να προλάβει την επανάληψη της συνιστώσας παράβαση συμπεριφοράς. Συναφώς, το καθοριστικό στοιχείο της υποτροπής
δεν είναι η προηγούμενη επιβολή κυρώσεως, αλλά η προηγούμενη διαπίστωση παραβάσεως του διαπράττοντος την παράβαση.
364   Όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η εκδοθείσα γι’ αυτή απόφαση του 1974 για τα υαλουργικά προϊόντα συσκευασίας
δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη για να καθοριστεί αν συνέτρεχε εν προκειμένω υποτροπή, καθότι η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε βάσει
κοινοποιήσεως και δεν προέβλεπε την επιβολή προστίμων, πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 3 της προαναφερθείσας αποφάσεως ορίζει
ότι «οι επιχειρήσεις που μετέχουν στις συμφωνίες του άρθρου 1 οφείλουν να παύσουν αμέσως τις διαπιστωθείσες παραβάσεις».
365   Επομένως, έχει ήδη διαπιστωθεί παράβαση της προσφεύγουσας για περιστατικά ανάλογα της υπό κρίση υποθέσεως. Το γεγονός αυτό
όμως δεν εμπόδισε την προσφεύγουσα να επαναλάβει τη συνιστώσα παράβαση συμπεριφορά της. Συνεπώς, ορθώς η Επιτροπή έκρινε ότι
η προσφεύγουσα τελούσε σε υποτροπή.
366   Εν πάση περιπτώσει, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι με την απόφαση «επίπεδο γυαλί Benelux» του 1984 επιβλήθηκε χρηματική ποινή
και ότι συντρέχει συναφώς υποτροπή. Από την προσβαλλόμενη απόφαση, όμως, ουδόλως προκύπτει ότι η εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση
υποτροπής, λόγω των δύο προηγούμενων παραβάσεων, οδήγησε στη λόγω επιβαρυντικής περιστάσεως μεγαλύτερη αύξηση του προστίμου
από αυτή που θα είχε οριστεί αν είχε διαπιστωθεί μία μόνον προηγούμενη παράβαση.
367   Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η αύξηση του προστίμου λόγω υποτροπής είναι υπερβολική, καθότι καταλήγει
στην επιβολή στην προσφεύγουσα προστίμου ισοδύναμου με αυτό της Interbrew, παρά το μικρότερο μέγεθός της στην αγορά, πρέπει
να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, μεταξύ των στοιχείων εκτιμήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως μπορούν, κατά περίπτωση,
να περιλαμβάνονται ο όγκος και η αξία των εμπορευμάτων που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως, το μέγεθος και η οικονομική
ισχύς της επιχειρήσεως και, συνεπώς, η επιρροή που μπορεί η τελευταία να ασκήσει επί της αγοράς. Επομένως, είναι θεμιτό να
λαμβάνεται υπόψη για την επιμέτρηση του προστίμου τόσο ο ολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως όσο και το μερίδιο του κύκλου
εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως, αλλά δεν πρέπει να αποδίδεται ούτε
στον ένα ούτε στον άλλο από τους αριθμούς αυτούς δυσανάλογη σημασία σε σχέση προς τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως (βλ., υπ’ αυτή
την έννοια, προπαρατεθείσα στη σκέψη 50 απόφαση Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψεις 120 και 121, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 115 απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, σκέψη 94, και προπαρατεθείσα στη σκέψη 158 απόφαση SCA Holding κατά Επιτροπής,
σκέψη 176).
368   Περαιτέρω, το αποτρεπτικό αποτέλεσμα των προστίμων είναι ένα από τα στοιχεία που μπορεί να λάβει υπόψη της η Επιτροπή για
την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως και, κατ’ επέκταση, για τον καθορισμό του προστίμου, δεδομένου ότι η σοβαρότητα
των παραβάσεων πρέπει να καθορίζεται βάσει πολλών στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το
όλο πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, και τούτο χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος
κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη (προπαρατεθείσα στη σκέψη 137 διάταξη SPO κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη
54, και προπαρατεθείσες στην ίδια σκέψη αποφάσεις Ferriere Nord κατά Επιτροπής, σκέψη 33, και Sarrió κατά Επιτροπής, σκέψη
328).
369   Συνεπώς, το γεγονός ότι στην προσφεύγουσα επιβλήθηκε πρόστιμο δυσανάλογο του μεγέθους της στη σχετική αγορά δεν προκύπτει
από την προδήλως υπερβολική έννοια που δίδεται στην υποτροπή, αλλά από το σύνολο των εκτιμήσεων που η Επιτροπή ορθώς έλαβε
υπόψη της για τον καθορισμό του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου.
370   Δεδομένου ότι το σύνολο των αιτιάσεων που διατύπωσε η προσφεύγουσα στο πλαίσιο του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως απορρίφθηκαν,
πρέπει αυτός να απορριφθεί στο σύνολό του.
5.
Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από το ότι δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη οι ισχύουσες ελαφρυντικές περιστάσεις
371   Αυτός ο λόγος ακυρώσεως έχει τέσσερα τμήματα. Με το πρώτο τμήμα, η προσφεύγουσα βάλλει κατά της αρνήσεως της Επιτροπής να
λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η παράβαση δεν είχε συνέπειες για την αγορά. Με το δεύτερο τμήμα, ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή
κακώς δεν έλαβε υπόψη της την επίδραση του συστήματος ελέγχου των τιμών και της μακροχρόνιας συνεταιριστικής παραδόσεως που
χαρακτηρίζει τον τομέα της ζυθοποιίας στις επίδικες ενέργειες. Με το τρίτο τμήμα, η προσφεύγουσα επικαλείται την κατάσταση
κρίσεως που επικρατούσε όταν συνέβησαν τα πραγματικά περιστατικά. Τέλος, με το τέταρτο τμήμα επικαλείται την απειλητική στάση
της Interbrew.
Επί του πρώτου τμήματος που αντλείται από την άρνηση της Επιτροπής να λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η παράβαση δεν έχει συνέπειες
για την αγορά
Επιχειρήματα των διαδίκων
372   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, με τις οποίες καθιερώθηκε επ’ αυτού η συνήθης πρακτική
της Επιτροπής, η τελευταία πρέπει να λάβει υπόψη της, ως ελαφρυντική περίσταση, το γεγονός ότι η σύμπραξη είχε περιορισμένες
μόνο συνέπειες για τον ανταγωνισμό. Συγκεκριμένα, σε πολλές υποθέσεις, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της, ως ελαφρυντική περίσταση,
το ότι οι επίδικες συμφωνίες δεν είχαν συνέπειες για την αγορά, καθώς και το γεγονός ότι οι συμφωνίες αυτές δεν είχαν τεθεί
ή είχαν τεθεί μόνο μερικώς σε εφαρμογή. Το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν δεσμεύεται από την προηγούμενη πρακτική της δεν σημαίνει
ότι μπορεί να αγνοήσει την πρακτική αυτή σε περίπτωση παρόμοιων πραγματικών περιστατικών.
373   Επιπλέον, η Επιτροπή συγχέει την εκτίμηση της σοβαρότητας της συμπράξεως με τον συνυπολογισμό των ελαφρυντικών περιστάσεων.
Ναι μεν η Επιτροπή οφείλει να λάβει υπόψη της τα αποτελέσματα της παραβάσεως για την αγορά, προκειμένου να εκτιμήσει τη σοβαρότητά
της, εναπόκειται σ’ αυτή όμως να συνυπολογίσει, ως ελαφρυντική περίσταση, τη μη εφαρμογή των εν λόγω συμφωνιών ή εναρμονισμένων
πρακτικών στην πράξη.
374   Η Επιτροπή, κρίνοντας τελικώς ότι, μολονότι τα μέρη της συμπράξεως δεν εφάρμοσαν όλες τις ειδικές συμφωνίες στο πλαίσιο της
συμπράξεως, τούτο δεν σημαίνει ωστόσο ότι αυτή καθ’ εαυτή η συμφωνία δεν τέθηκε σε εφαρμογή και ότι, παρόλο που ορισμένα στοιχεία
της παραβάσεως δεν συγκεκριμενοποιήθηκαν, τούτο και μόνο δεν αρκεί για να συναχθεί η ύπαρξη ελαφρυντικής περιστάσεως, αγνόησε
το υποστατό των πραγματικών περιστατικών.
375   Από τα πραγματικά περιστατικά προκύπτει, κατ’ αρχάς, ότι οι συζητήσεις μεταξύ της Interbrew και της προσφεύγουσας ως προς
το τιμολογιακό σύστημα και την πολιτική εμπορικής προώθησης εφαρμόστηκαν πολύ μερικώς, οπότε είχαν πολύ περιορισμένες συνέπειες
για την αγορά.
376   Ακολούθως, η Alken-Maes και η Interbrew ανέφεραν επανειλημμένως, ακόμη και με τα εσωτερικά έγγραφα που συντάχθηκαν κατά τον
χρόνο των διαβουλεύσεων, ότι οι συζητήσεις παρέμειναν στο στάδιο της απόπειρας και δεν παρήγαγαν κανένα αποτέλεσμα για τον
ανταγωνισμό. Διάφορα έγγραφα και δηλώσεις που παρέθεσε η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση καταδεικνύουν τη μη εφαρμογή
των συζητήσεων στην πράξη. Πολλές πτυχές του ανταγωνισμού δεν επηρεάστηκαν, όπως μαρτυρά μεταξύ άλλων η εντονότατη προσπάθεια
των μερών της συμπράξεως να συνάψουν συμβάσεις με τα συνεργαζόμενα καφενεία. Ο φάκελος της Επιτροπής περιέχει, εξάλλου, πολλά
άλλα έγγραφα από τα οποία προκύπτει η απουσία συνεπειών για τον ανταγωνισμό.
377   Οι στατιστικές των πωλήσεων αποδεικνύουν, επιπλέον, επαρκώς την απουσία συγκεκριμένων αποτελεσμάτων ή, τουλάχιστον, τη μικρή
επίδραση των συζητήσεων μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes στην αγορά. Τα μέρη της συμπράξεως συνέχισαν τον έντονο μεταξύ
τους ανταγωνισμό σε όλα τα τμήματα της αγοράς. Ειδικότερα, από τον φάκελο της υποθέσεως προκύπτει ότι η Alken-Maes ακολούθησε
επιθετική πολιτική ως προς τις προσφορές στον τομέα της διανομής προϊόντων διατροφής το 1992 και το 1993. Εξάλλου, η Alken-Maes
συνέχισε να χάνει τμήματα της αγοράς μεταξύ 1993 και 1998 και είχε τις μεγαλύτερες απώλειες κατά την επίδικη περίοδο, τόσο
στον τομέα των ζύθων τύπου pils όσο και στον τομέα των ζύθων χωρίς αλκοόλ.
378   Το 1994, η Alken-Maes συνέχισε εξάλλου να πραγματοποιεί, για τη διαμόρφωση της εμπορικής της πολιτικής, μελέτες για την ελαστικότητα
των τιμών που αποδεικνύουν ότι η Interbrew θα είχε τις μεγαλύτερες απώλειες σε περίπτωση μειώσεως των τιμών. Επομένως, η Alken-Maes
ακολούθησε ανταγωνιστική πολιτική, με κύριο στόχο να αποκομίσει μερίδια των πωλήσεων της Interbrew, παρά τις συζητήσεις επί
του τιμολογιακού συστήματος, που είχαν ξεκινήσει με πρωτοβουλία της Interbrew.
379   Τέλος, η προσφεύγουσα προβάλλει την ανυπαρξία κατασταλτικών μηχανισμών, ικανών να διασφαλίσουν την τήρηση και την εφαρμογή
της συμφωνίας στην πράξη, γεγονός που ελήφθη υπόψη από την Επιτροπή ως ελαφρυντική περίσταση στην απόφαση για το πολυπροπυλένιο.
380   Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι προηγούμενες υποθέσεις που παραθέτει η προσφεύγουσα δεν ασκούν επιρροή, καθότι είναι προγενέστερες
της δημοσιεύσεως των κατευθυντήριων γραμμών και αφορούν καταστάσεις που δεν είναι πάντοτε συγκρίσιμες με την υπό κρίση. Εν
προκειμένω, οι αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμφωνίες τέθηκαν σε εφαρμογή και η μερική εφαρμογή ορισμένων πτυχών τους ελήφθη
δεόντως υπόψη για την αξιολόγηση της σοβαρότητας της συμπράξεως.
381   Το επιχείρημα ότι η εντονότατη προσπάθεια των μερών για τη σύναψη συμβάσεων με τα καφενεία μαρτυρά την ύπαρξη ενεργού ανταγωνισμού
είναι αλυσιτελές. Όσον αφορά τις αμφιβολίες του υπευθύνου της Interbrew για την αποτελεσματικότητα της συμπράξεως, αυτές δεν
αρκούν για να ελαχιστοποιηθεί η έκταση της διαπιστώσεως στην οποία προέβησαν τα μέρη της συμπράξεως, κατά τη συνάντηση της
28ης Ιανουαρίου 1998, ήτοι ότι ορισμένοι στόχοι είχαν υλοποιηθεί. Τέλος, η μείωση του μεριδίου της αγοράς της Alken-Maes δεν
αποδεικνύει την απουσία συνεπειών, καθότι η μείωση θα ήταν ενδεχομένως ακόμη μεγαλύτερη αν δεν υπήρχε η σύμπραξη. Όσον αφορά
τις μελέτες της Alken-Maes για την ελαστικότητα των τιμών, αποτελούν απλώς προσχέδια που δεν αφήνουν ουδεμία αμφιβολία ως
προς το ότι οι επίδικες διαβουλεύσεις συνιστούν παράβαση.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
382   Όπως προκύπτει από την προπαρατεθείσα στις σκέψεις 277 και 278 νομολογία, άπαξ μια παράβαση έχει διαπραχθεί από πλείονες επιχειρήσεις,
για τον υπολογισμό του ποσού των προστίμων πρέπει να εξετάζεται η αντίστοιχη βαρύτητα της συμμετοχής καθεμίας από αυτές, πράγμα
που προϋποθέτει, ειδικώς, ότι προσδιορίζεται ο αντίστοιχος ρόλος τους στην παράβαση καθ’ όσον χρόνο συμμετείχαν σ’ αυτήν.
383   Το σημείο 3 των κατευθυντηρίων γραμμών περιλαμβάνει, υπό τον τίτλο «ελαφρυντικές περιστάσεις», μη εξαντλητικό κατάλογο των
περιστάσεων που μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση του βασικού ποσού του προστίμου. Καταλέγονται, μεταξύ αυτών, ο αποκλειστικά
παθητικός ρόλος μιας επιχειρήσεως ή η μιμητική της στάση κατά τη διάπραξη της παραβάσεως, η μη ουσιαστική εφαρμογή των παρανόμων
συμφωνιών ή πρακτικών, η παύση των παραβάσεων ταυτόχρονα με τις πρώτες ενέργειες της Επιτροπής, η ύπαρξη δικαιολογημένης αμφιβολίας
της επιχειρήσεως σχετικά με τον παράνομο χαρακτήρα της ακολουθούμενης περιοριστικής πρακτικής, το γεγονός ότι η παράβαση διαπράχθηκε
εξ αμελείας και όχι με δόλο, καθώς και η ουσιαστική συνεργασία της επιχειρήσεως στο πλαίσιο της διαδικασίας πέραν του πεδίου
εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Συνεπώς, όλες οι ούτως αναφερόμενες περιστάσεις στηρίζονται στη συμπεριφορά που
χαρακτηρίζει κάθε επιχείρηση.
384   Επομένως, για την αξιολόγηση των ελαφρυντικών περιστάσεων, μεταξύ των οποίων και η σχετική με τη μη εφαρμογή των συμφωνιών,
δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι συνέπειες που απορρέουν από το σύνολο της παραβάσεως, οι οποίες πρέπει να συνυπολογίζονται
κατά την εκτίμηση της συγκεκριμένης επιδράσεως μιας παραβάσεως στην αγορά για την εκτίμηση της βαρύτητάς της (σημείο 1 A,
πρώτο εδάφιο, των κατευθυντήριων γραμμών), αλλά η μεμονωμένη συμπεριφορά κάθε επιχειρήσεως, προκειμένου να εξεταστεί η σχετική
βαρύτητα της συμμετοχής της στην παράβαση.
385   Επομένως, εν προκειμένω, πρέπει να εξακριβωθεί αν, βάσει των επιχειρημάτων που προέβαλε η προσφεύγουσα, αποδεικνύεται ότι,
κατά την περίοδο κατά την οποία προσχώρησε στις παράνομες συμφωνίες, δεν τις έθεσε πράγματι σε εφαρμογή, ακολουθώντας ανταγωνιστική
συμπεριφορά στην αγορά (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα στη σκέψη 31 απόφαση Ciment, σκέψεις 4872 έως 4874).
386   Η προσφεύγουσα προβάλλει, κατ’ ουσίαν, πέντε επιχειρήματα για να στηρίξει την ελαφρυντική περίσταση την οποία επικαλείται
λόγω της μη αποτελεσματικής εφαρμογής των συμφωνιών.
387   Όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα που αντλείται από την πολύ μερική εφαρμογή των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ της
Interbrew και της προσφεύγουσας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η τελευταία δεν επικαλείται τη μη εφαρμογή των αποτελεσμάτων
της διαβουλεύσεως επί του τιμολογιακού συστήματος και της πολιτικής εμπορικής προωθήσεως, αλλά μόνον τη μερική εφαρμογή τους.
Περαιτέρω, είναι σημαντικό να τονιστεί ότι η εν λόγω διαβούλευση αποτελεί μέρος μόνον της διαπιστωθείσας παραβάσεως, η οποία
περιλαμβάνει μεταξύ άλλων ένα γενικό σύμφωνο μη επιθετικής πολιτικής, μια συμφωνία επί των τιμών στον τομέα των λιανικών πωλήσεων,
την κατανομή της πελατείας στον τομέα hοreca, καθώς και την ανταλλαγή πληροφοριών επί των πωλήσεων στον τομέα hοreca και στον
τομέα των λιανικών πωλήσεων.
388   Σχετικά με το δεύτερο επιχείρημα που αντλείται από το γεγονός ότι οι συζητήσεις έμειναν στο στάδιο της απόπειρας και δεν παρήγαγαν
κανένα αποτέλεσμα επί του ανταγωνισμού, αρκεί να σημειωθεί ότι, ακόμη και αν τούτο αποδειχθεί, δεν μαρτυρά τη μη εφαρμογή
των συμφωνιών στην πράξη, αλλά αντιθέτως την, έστω και εις μάτην, βούληση εφαρμογής τους. Το ίδιο ισχύει όσον αφορά την έκταση
που πρέπει να δοθεί στην αλληλογραφία μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes σχετικά με τα συνεργαζόμενα καφενεία. Η διατύπωση
συναφών αμοιβαίων κατηγοριών πρέπει να εκτιμηθεί βάσει του γενικού συμφώνου μη επιθετικής πολιτικής που συνήφθη μεταξύ των
δύο αυτών επιχειρήσεων (βλ. σκέψη 147 ανωτέρω) και μαρτυρά, συναφώς, μάλλον τη βούληση τηρήσεως της εν λόγω συμφωνίας παρά
τη μη εφαρμογή της στην πράξη. Εν πάση περιπτώσει, η αλληλογραφία που φαίνεται να απεικονίζει την εντονότατη προσπάθεια συνάψεως
συμβάσεων με τα συνεργαζόμενα καφενεία εκτείνεται σε χρονικό διάστημα μόλις έξι μηνών, ήτοι από τον Αύγουστο του 1996 έως
τον Ιανουάριο του 1997.
389   Ως προς το τρίτο επιχείρημα, ήτοι το σχετικό με τη στατιστική απόδειξη της απουσίας συνεπειών για την αγορά, επιβάλλεται η
διαπίστωση ότι, ακόμη και αν αποδειχθεί κάτι τέτοιο, τούτο δεν ασκεί επιρροή, καθότι ουδόλως αποδεικνύεται η μη εφαρμογή των
συμφωνιών στην πράξη. Το ίδιο ισχύει για τη φερόμενη επιθετική πολιτική όσον αφορά τις προσφορές, καθότι η προσφεύγουσα δεν
απέδειξε ότι η εν λόγω πολιτική μπορεί να ερμηνευθεί ως εκ μέρους της μη εφαρμογή των συμφωνιών στις οποίες μετείχε. Εν πάση
περιπτώσει, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι μια τέτοια συμπεριφορά επηρεάζει την εφαρμογή των συμφωνιών σε περιορισμένο μόνο
βαθμό, καθότι οι τελευταίες βαίνουν, λόγω της εκτάσεώς τους, τόσο ως προς την ουσία όσο και ως προς τη διάρκειά τους, πέραν
των προβαλλόμενων ανταγωνιστικών ενεργειών. Συναφώς, η επιθετική πολιτική των εμπορικών προσφορών που ακολούθησε η Alken-Maes
στον τομέα της διανομής προϊόντων διατροφής περιορίζεται, κατά την προσφεύγουσα, στα έτη 1992 και 1993.
390   Όσον αφορά το τέταρτο επιχείρημα, πρέπει να σημειωθεί ότι το γεγονός ότι η Alken-Maes εξακολούθησε το 1994 τις μελέτες για
την ελαστικότητα των τιμών, μολονότι αυτές αποδείκνυαν ότι η Interbrew θα είχε μεγαλύτερες απώλειες από την πτώση των τιμών
του ζύθου Maes, ουδόλως αποδεικνύει ότι η προσφεύγουσα και η θυγατρική της δεν εφάρμοσαν στην πράξη τις συμφωνίες, υιοθετώντας
ανταγωνιστική συμπεριφορά στην αγορά.
391   Επομένως, κανένα από τα τέσσερα πρώτα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα δεν μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι αυτή
όντως απείχε, κατά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο μετείχε στις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό συμφωνίες, από την εφαρμογή
τους, υιοθετώντας ανταγωνιστική συμπεριφορά στην αγορά.
392   Επιπλέον, πρέπει να σημειωθεί ότι αυτό καθ’ εαυτό το συμπέρασμα που η προσφεύγουσα αντλεί από τα δικά της επιχειρήματα, ήτοι
η περιορισμένη επίδραση των διαβουλεύσεων στην αγορά, μαρτυρά ότι τα επιχειρήματα αυτά δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο των ελαφρυντικών
περιστάσεων, αλλά της σοβαρότητας του συνόλου της παραβάσεως, η οποία δεν αποτελεί αντικείμενο του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως.
393   Το ίδιο ισχύει όσον αφορά το πέμπτο επιχείρημα που προβάλλει η προσφεύγουσα, ήτοι την ανυπαρξία κατασταλτικών μηχανισμών,
ικανών να διασφαλίσουν την τήρηση και την εφαρμογή της συμφωνίας στην πράξη, καθότι το γεγονός αυτό, αν αποδειχθεί, πρέπει
να ληφθεί υπόψη, βάσει των κατευθυντήριων γραμμών, για την αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, δεν μπορεί όμως να συνιστά
ελαφρυντική περίσταση αντλούμενη από την ειδική συμπεριφορά της προσφεύγουσας (απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T‑348/94, Enso Española κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑1875, σκέψη 318).
394   Εξάλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι, με την προβαλλόμενη από την προσφεύγουσα απόφαση για το πολυπροπυλένιο, η Επιτροπή δεν θεώρησε
την ανυπαρξία κατασταλτικών μηχανισμών ως ελαφρυντική περίσταση που μπορούσε να ληφθεί μεμονωμένα υπόψη ως προς τις επιχειρήσεις
στις οποίες απευθυνόταν η απόφαση, αλλά αντιθέτως ως παράγοντα που έπρεπε να ληφθεί υπόψη για την αξιολόγηση της σοβαρότητας
του συνόλου της παραβάσεως.
395   Τέλος, πρέπει να διευκρινιστεί, όσον αφορά το επιχείρημα ότι η Επιτροπή έλαβε στο παρελθόν υπόψη της, ως ελαφρυντικές περιστάσεις,
τόσο την απουσία συνεπειών για την αγορά όσο και την ανυπαρξία κατασταλτικών μηχανισμών, ότι το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή
θεώρησε, κατά την προηγούμενη πρακτική των αποφάσεών της, ότι ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις κατά
την επιμέτρηση του προστίμου δεν σημαίνει ότι υποχρεούται να εκφέρει την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της (βλ.
σκέψη 57 ανωτέρω). Συγκεκριμένα, η προηγούμενη πρακτική λήψεως των αποφάσεων της Επιτροπής δεν συνιστά η ίδια το νομικό πλαίσιο
της επιβολής προστίμων στον τομέα του ανταγωνισμού (βλ. την προπαρατεθείσα στη σκέψη 153 νομολογία). Από την προπαρατεθείσα
στις σκέψεις 134 και 135 νομολογία προκύπτει ότι η Επιτροπή διαθέτει, στο πλαίσιο του κανονισμού 17, ένα περιθώριο εκτιμήσεως
κατά την επιμέτρηση των προστίμων, προκειμένου να προσανατολίζει τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων προς την τήρηση των κανόνων
του ανταγωνισμού και ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα ενός ορισμένου ύψους για συγκεκριμένες μορφές
παραβάσεων δεν της στερεί στο εξής τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται από τον κανονισμό 17,
αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. Αντιθέτως, η αποτελεσματική
εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού προϋποθέτει ότι η Επιτροπή μπορεί οποτεδήποτε να προσαρμόζει το επίπεδο των
προστίμων στις ανάγκες της πολιτικής αυτής.
396   Επομένως, το πρώτο τμήμα του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δευτέρου τμήματος που αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη την επίδραση του συστήματος ελέγχου των τιμών
και της μακροχρόνιας συνεταιριστικής παραδόσεως που χαρακτηρίζει τον τομέα της ζυθοποιίας
Επιχειρήματα των διαδίκων
397   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, όπως έπραξε και με την απόφαση Ελληνικά Πορθμεία, η οποία μπορεί, παρά την αντίθετη άποψη
που προβάλλεται με την αιτιολογική σκέψη 320 της προσβαλλομένης αποφάσεως, να συγκριθεί με την υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή
όφειλε να λάβει υπόψη της, ως ελαφρυντική περίσταση, την επίδραση των παραδοσιακών πρακτικών καθορισμού των τιμών στην αγορά
ζυθοποιίας.
398   Συναφώς, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της ότι ο νόμος επί των τιμών, που ίσχυε από το 1945 έως το 1993, επέβαλλε σε κάθε ελεγχόμενη
επιχείρηση –περιλαμβανομένων της προσφεύγουσας και των λοιπών επιχειρήσεων ζυθοποιίας– την υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για
την αύξηση των τιμών, είτε ατομικά είτε συλλογικά, μέχρι τον Μάιο του 1993, ακολουθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο μια μακροχρόνια
παράδοση διαβουλεύσεων και ανταλλαγών πληροφοριών μεταξύ ζυθοποιών. Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει, επιπλέον, ότι, παρά την ύπαρξη
δύο διαφορετικών διαδικασιών, οι αιτήσεις αυξήσεως των τιμών υποβλήθηκαν συλλογικά από τη CBB, διαδικασία την οποία προτίμησε
ο Υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων για λόγους διοικητικής διευκόλυνσης. Περαιτέρω, απαιτώντας την αναλυτική παρουσίαση της συλλογικής
αιτήσεως που υπέβαλε η CBB σχετικά με τις τιμές και τις λοιπές συνθήκες των πωλήσεων, το σύστημα ελέγχου των τιμών ευνόησε
κατ’ ανάγκη τις διαβουλεύσεις επί των τιμών μεταξύ ζυθοποιών.
399   Όσον αφορά την εξακολούθηση της προσαπτόμενης συμπεριφοράς μετά τον Μάιο του 1993, τούτη εντάσσεται στο πλαίσιο της συνεχίσεως
της ισχύος μιας κανονιστικής ρυθμίσεως που απλώς επιβεβαιώνει μια μακροχρόνια παράδοση διαβουλεύσεων μεταξύ ζυθοποιών. Η παράδοση
αυτή εξηγεί τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις για να εξέλθουν άμεσα από αυτό το παραδοσιακό σύστημα. Γι’ αυτόν
ακριβώς τον λόγο το σύστημα ελέγχου των τιμών, το οποίο δημιούργησε συνήθειες που ευνοούν την αδράνεια, πρέπει να ληφθεί υπόψη
ως ελαφρυντική περίσταση, όπως ελήφθη και από την Επιτροπή με τις αποφάσεις 82/896/ΕΟΚ, της 15ης Δεκεμβρίου 1982, σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της Συνθήκης EOK (IV/29.883 – UGAL/BNIC) (ΕΕ
L 379, σ. 1, στο εξής: απόφαση BNIC, αιτιολογική σκέψη 77), και 86/596/ΕΟΚ, της 26ης Νοεμβρίου 1986, σχετικά με διαδικασία
εφαρμογής του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ (IV/31.204 – MELDOC) (ΕΕ L 348, σ. 50, στο εξής: απόφαση MELDOC, αιτιολογική σκέψη
77).
400   Περαιτέρω, η Επιτροπή κακώς έκρινε ότι, αν γινόταν δεκτή –πράγμα που δεν συμβαίνει– η επίδραση του ελέγχου των τιμών επί των
διαβουλεύσεων, τούτη ίσχυε μόλις μέχρι τις 23 Δεκεμβρίου 1992, ημερομηνία της τελευταίας συλλογικής αιτήσεως αυξήσεως των
τιμών που υπέβαλε η CBB, ενώ οι επιχειρήσεις ζυθοποιίας παρακινήθηκαν σε διαβουλεύσεις επί των τιμών ορισμένων ζύθων, στην
πράξη αλλά και από νομικής απόψεως, μέχρι την 1η Μαΐου 1993, ημερομηνία θέσεως σε ισχύ της υπουργικής αποφάσεως περί καταργήσεως
του συστήματος ελέγχου των τιμών. Επομένως, η Επιτροπή εσφαλμένα κατέληξε, με την αιτιολογική σκέψη 247 της προσβαλλομένης
αποφάσεως, ότι η συνάντηση της 28ης Ιανουαρίου 1993, λόγω του ότι ήταν μεταγενέστερη της 23ης Δεκεμβρίου 1992, δεν μπορούσε
να θεωρηθεί ως συνάντηση μεταξύ επιχειρήσεων ζυθοποιίας στο πλαίσιο της CBB σχετική με τη συλλογική δήλωση αυξήσεως των τιμών.
401   Τέλος, αναφερόμενη, με την αιτιολογική σκέψη 247 της προσβαλλομένης αποφάσεως, στην πραγματοποίηση συναντήσεως με τους αντιπροσώπους
ζύθου, προς στήριξη της αρνήσεώς της να λάβει υπόψη τον έλεγχο των τιμών ως ελαφρυντική περίσταση, η Επιτροπή αγνοεί το γεγονός
ότι το σύστημα ελέγχου των τιμών δεν αφορούσε μόνον τους παραγωγούς, αλλά και τις εταιρίες εισαγωγής ζύθου.
402   Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, όπως επισήμανε με την προσβαλλόμενη απόφαση, σε αντίθεση προς τα πραγματικά περιστατικά που αφορούσε
η απόφαση Ελληνικά Πορθμεία, η συλλογική ενέργεια των ζυθοποιών για την ανακοίνωση αυξήσεως των τιμών συνιστούσε απλώς δυνατότητα
και όχι υποχρέωση. Συναφώς, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι ο Υπουργός Οικονομικών Υποθέσεων εξέφρασε την προτίμησή του για
τη λήψη συλλογικών μέτρων. Η Επιτροπή προσθέτει ότι, αν η κανονιστική ρύθμιση επί των τιμών είχε την επίδραση που της προσδίδει
η προσφεύγουσα, θα εμπλέκονταν στις διαβουλεύσεις όλοι οι ζυθοποιοί, ενώ εν προκειμένω μετείχαν δύο μόνον από αυτούς.
403   Η Επιτροπή προσθέτει ότι, ναι μεν ο έλεγχος των τιμών σταμάτησε την 1η Μαΐου 1993, ωστόσο η τελευταία συλλογική αίτηση αυξήσεως
των τιμών υποβλήθηκε, εν πάση περιπτώσει, στις 23 Δεκεμβρίου 1992, και οι πρώτες διαβουλεύσεις που ελήφθησαν υπόψη, ήτοι της
28ης Ιανουαρίου 1993, είναι μεταγενέστερες της ημερομηνίας αυτής. Ακόμη όμως και αν η «συνεταιριστική παράδοση» αποδειχθεί,
δεν μπορεί αιωνίως να συνιστά ελαφρυντική περίσταση. Οι αποφάσεις BNIC και MELDOC είναι προγενέστερες της δημοσιεύσεως των
κατευθυντήριων γραμμών και δεν έλαβαν υπόψη τους την ύπαρξη συστήματος ελέγχου των τιμών ως ελαφρυντική περίσταση.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
404   Πρέπει, κατ’ αρχάς, να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη διαπίστωση της Επιτροπής ότι υφίστατο παράβαση από τις
28 Ιανουαρίου 1993. Ακολούθως, από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει, χωρίς ούτε και αυτό να αμφισβητείται, ότι στον τομέα
της ζυθοποιίας εφαρμοζόταν μηχανισμός ελέγχου των τιμών μέχρι την 1η Μαΐου 1993, ημερομηνία τερματισμού του. Επομένως, πρέπει
να εξακριβωθεί αν η ύπαρξη του εν λόγω μηχανισμού μέχρι εκείνη την ημερομηνία αποτελούσε ελαφρυντική περίσταση που η Επιτροπή
όφειλε να λάβει υπόψη της. Συναφώς, πρέπει να σημειωθεί ότι η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας καταλήγει, στην ουσία, σε
επίκληση της προβλεπόμενης στο σημείο 3, τέταρτη περίπτωση, των κατευθυντήριων γραμμών, ελαφρυντικής περιστάσεως, ήτοι της
«υπάρξεως εύλογης αμφιβολίας της επιχειρήσεως ως προς το αν η περιοριστική συμπεριφορά συνιστά παράβαση».
405   Πρώτον, πρέπει να σημειωθεί ότι, απαντώντας στις ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όσον αφορά
το ακριβές περιεχόμενο του μηχανισμού ελέγχου των τιμών που ίσχυε μέχρι την 1η Μαΐου 1993, η προσφεύγουσα επισήμανε ότι από
τα σχετικά με τον έλεγχο των τιμών κείμενα προκύπτει ότι οι ζυθοποιοί μπορούσαν να υποβάλουν στην έγκριση του Υπουργού Οικονομικών
Υποθέσεων είτε συλλογική αίτηση μέσω της CBB, διατηρώντας ενδεχομένως εμπιστευτικές τις τιμές, είτε ατομικές αιτήσεις.
406   Δεύτερον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, λαμβανομένων υπόψη αφενός της, λόγω της φύσεώς τους, πολύ μεγάλης σοβαρότητας των
πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υποθέσεως (βλ. σκέψεις 145 έως 155 ανωτέρω) και, αφετέρου, των υλικών και πνευματικών
μέσων που διέθεταν η προσφεύγουσα και η θυγατρική της Alken-Maes, τα οποία τους παρείχαν τη δυνατότητα εκτιμήσεως των χαρακτηριστικών
των σχετικών κανόνων και των συνεπειών που μπορούσε να έχει, στον βαθμό αυτό, η συμπεριφορά τους από πλευράς κοινοτικού δικαίου
του ανταγωνισμού, δεν μπορεί βασίμως να υποστηριχθεί ότι ο μηχανισμός ελέγχου των τιμών που ίσχυε μέχρι την 1η Μαΐου 1993
προκάλεσε στην προσφεύγουσα εύλογη αμφιβολία ως προς το αν η περιοριστική συμπεριφορά της συνιστούσε παράβαση. Επιπλέον, τούτο
ισχύει κατά μείζονα λόγο, καθότι στο παρελθόν είχαν διαπιστωθεί παρόμοιες παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού
εκ μέρους της προσφεύγουσας.
407   Τρίτον, όσον αφορά αποφάσεις που, κατά την προσφεύγουσα, συνιστούν προηγούμενο λόγω του οποίου η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει
υπόψη την ύπαρξη του συστήματος ελέγχου των τιμών ως ελαφρυντική περίσταση, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, κατά την προπαρατεθείσα
στη σκέψη 395 νομολογία, το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή θεώρησε, κατά την προηγούμενη πρακτική των αποφάσεών της, ότι
ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις κατά την επιμέτρηση του προστίμου δεν σημαίνει ότι υποχρεούται να εκφέρει
την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της. Συγκεκριμένα, η προηγούμενη πρακτική λήψεως των αποφάσεων της Επιτροπής δεν
συνιστά η ίδια το νομικό πλαίσιο της επιβολής προστίμων στον τομέα του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή διαθέτει, στο πλαίσιο του
κανονισμού 17, ένα περιθώριο εκτιμήσεως κατά την επιμέτρηση των προστίμων, προκειμένου να προσανατολίζει τη συμπεριφορά των
επιχειρήσεων προς την τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού και ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα
ενός ορισμένου ύψους για συγκεκριμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί στο εξής τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός
των ορίων που τίθενται από τον κανονισμό 17, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής
ανταγωνισμού. Αντιθέτως, η αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού προϋποθέτει ότι η Επιτροπή μπορεί
οποτεδήποτε να προσαρμόζει το επίπεδο των προστίμων στις ανάγκες της πολιτικής αυτής.
408   Δεδομένου ότι, εν προκειμένω, η ύπαρξη μηχανισμού ελέγχου των τιμών δεν μπορεί να αποτελεί ελαφρυντική περίσταση για το χρονικό
διάστημα από τις 28 Ιανουαρίου έως την 1η Μαΐου 1993, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι, κατά μείζονα λόγο, δεν μπορεί να διαπιστωθεί
μια τέτοια περίσταση ως προς την προσφεύγουσα για την περίοδο μετά την 1η Μαΐου 1993.
409   Επομένως, το δεύτερο τμήμα του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του τρίτου τμήματος που αντλείται από την άρνηση της Επιτροπής να λάβει υπόψη την κατάσταση κρίσεως που επικρατούσε στον
οικείο τομέα
Επιχειρήματα των διαδίκων
410   Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή όφειλε, σύμφωνα με την πρακτική της μέχρι το 1998 και με τη νομολογία του Δικαστηρίου, να
λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η σύμπραξη αναπτύχθηκε λόγω της κρίσεως της αγοράς και να θεωρήσει το πλαίσιο αυτό ως ελαφρυντική
περίσταση. Η Επιτροπή όμως αρκέστηκε να κρίνει ότι η υπό κρίση κατάσταση δεν ήταν συγκρίσιμη με τις περιστάσεις των αποφάσεων
στις οποίες ελήφθησαν υπόψη καταστάσεις κρίσεως, παραπέμποντας χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις στις αποφάσεις Τσιμέντο, PVC II
και χαλυβδοσωλήνες άνευ ραφής.
411   Οι Βέλγοι ζυθοποιοί, ωστόσο, αντιμετώπισαν συνεχή μείωση της ζήτησης και πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, καθώς και πιέσεις
από τη μεγάλη διανομή ως προς τις τιμές των ζύθων τύπου pils. Η Επιτροπή αναγνώρισε, εξάλλου, με την προσβαλλόμενη απόφαση,
τις δυσχέρειες που παρατηρήθηκαν κατά τη δεκαετία του 1990. Εν προκειμένω, οι δραστηριότητες της θυγατρικής της προσφεύγουσας
στο Βέλγιο ήταν πολύ εύθραυστες από οικονομικής απόψεως το 1993. Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι, ναι μεν αληθεύει ότι πρέπει
να ληφθεί υπόψη η κατάσταση κρίσεως του τομέα και όχι της επιχειρήσεως μεμονωμένα, πλην όμως τονίζει ότι η εύθραυστη οικονομική
κατάσταση της Alken-Maes οφειλόταν άμεσα στην κάμψη του τομέα της ζυθοποιίας, στον οποίο σημειώθηκε, σε αντίθεση προς τους
ισχυρισμούς της Επιτροπής, σημαντική πτώση της κατανάλωσης που ανήλθε στο 15 % κατά την περίοδο 1993-1998, προκαλώντας πλεονάζουσα
παραγωγή, την οποία επίσης όφειλε να λάβει υπόψη της η Επιτροπή, όπως έπραξε και στις αποφάσεις PVC II και Τσιμέντο.
412   Η Επιτροπή ισχυρίζεται, κατ’ αρχάς, ότι η οικονομική κατάσταση μιας επιχειρήσεως δεν μαρτυρά κρίση στον επίδικο οικονομικό
τομέα, που να μπορεί να ληφθεί υπόψη ως ελαφρυντική περίσταση, και η νομολογία του Δικαστηρίου ουδέποτε έλαβε υπόψη, συναφώς,
την ελλειμματική κατάσταση μιας επιχειρήσεως. Επιπλέον, η πλειονότητα των προβαλλομένων από την προσφεύγουσα αποφάσεων είναι
προγενέστερες της δημοσιεύσεως των κατευθυντήριων γραμμών και, ως εκ τούτου, δεν ασκούν επιρροή. Εν πάση περιπτώσει, η προβαλλόμενη
κατάσταση κρίσεως ουδόλως μπορεί να συγκριθεί με αυτές που έχει κρίνει μέχρι σήμερα η Επιτροπή.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
413   Πρέπει κατ’ αρχάς να σημειωθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η Επιτροπή δεν μπορεί να υποβληθεί στην υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη,
κατά την επιμέτρηση του προστίμου, τις οικονομικές δυσχέρειες μιας επιχειρήσεως, καθότι τούτο θα οδηγούσε στην παροχή αδικαιολόγητου
από απόψεως ανταγωνισμού πλεονεκτήματος στις επιχειρήσεις που έχουν προσαρμοστεί λιγότερο στις συνθήκες της αγοράς (βλ., υπ’
αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα στη σκέψη 281 απόφαση IAZ κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψεις 54 και 55, την απόφαση του Πρωτοδικείου
της 14ης Μαΐου 1998, T‑319/94, Fiskeby Board κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑1331, σκέψεις 75 και 76, και την προπαρατεθείσα στη σκέψη 393 απόφαση
Enso Española κατά Επιτροπής, σκέψη 316). Επομένως, τα επιχειρήματα που αντλούνται από την εύθραυστη οικονομική κατάσταση
της Alken-Maes το 1993 δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση υπάρξεως ελαφρυντικής περιστάσεως.
414   Επιπλέον, περιστάσεις όπως η συνεχής πτώση της ζήτησης –που, εν πάση περιπτώσει, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, αξιολογήθηκε
αρχικώς από την προσφεύγουσα, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, στο 15 % για χρονικό διάστημα δέκα και όχι
πέντε ετών–, η απορρέουσα πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα ή και οι πιέσεις που άσκησε η μεγάλη διανομή επί των τιμών αποτελούν,
ακόμη και αν αποδειχθούν, εγγενείς κινδύνους κάθε οικονομικής δραστηριότητας που, λόγω αυτού, δεν χαρακτηρίζουν μια εξαιρετική
διαρθρωτική ή συγκυριακή κατάσταση που να μπορεί να ληφθεί υπόψη για την επιμέτρηση του προστίμου.
415   Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα ότι η Επιτροπή δεσμεύεται από την προγενέστερη πρακτική της, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά
την προπαρατεθείσα στη σκέψη 395 νομολογία, το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή θεώρησε, κατά την προηγούμενη πρακτική των
αποφάσεών της, ότι ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις κατά την επιμέτρηση του προστίμου δεν σημαίνει ότι
υποχρεούται να εκφέρει την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της. Συγκεκριμένα, η προηγούμενη πρακτική λήψεως των αποφάσεων
της Επιτροπής δεν συνιστά η ίδια το νομικό πλαίσιο της επιβολής προστίμων στον τομέα του ανταγωνισμού. Η Επιτροπή διαθέτει,
στο πλαίσιο του κανονισμού 17, ένα περιθώριο εκτιμήσεως κατά την επιμέτρηση των προστίμων, προκειμένου να προσανατολίζει τη
συμπεριφορά των επιχειρήσεων προς την τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού και ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν
πρόστιμα ενός ορισμένου ύψους για συγκεκριμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί στο εξής τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος
αυτό, εντός των ορίων που τίθενται από τον κανονισμό 17, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της
κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. Αντιθέτως, η αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού προϋποθέτει
ότι η Επιτροπή μπορεί οποτεδήποτε να προσαρμόζει το επίπεδο των προστίμων στις ανάγκες της πολιτικής αυτής.
416   Επομένως, το τρίτο τμήμα του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του τέταρτου τμήματος που αντλείται από την απειλητική στάση της Interbrew
Επιχειρήματα των διαδίκων
417   Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή όφειλε, σύμφωνα με την πρακτική της ως προς τη λήψη αποφάσεων και με τη νομολογία του Δικαστηρίου,
να λάβει υπόψη της, ως ελαφρυντική περίσταση, τη θέση αδυναμίας και εξάρτησης της Alken-Maes έναντι της Interbrew κατά την
περίοδο της συμπράξεως, καθότι η τελευταία κατείχε από το 1987 δεσπόζουσα θέση στην αγορά.
418   Η απειλητική στάση της Interbrew αποδεικνύεται σαφώς από τον φάκελο της υποθέσεως. Συναφώς, με υπόμνημα της 19ης Αυγούστου
1993 προς τον M. C., ο M. M., τότε διευθύνων σύμβουλος της Interbrew, δήλωσε ότι ήταν έτοιμος να «πείσει» την Alken-Maes να
ακολουθήσει την Interbrew, αφότου η τελευταία αποφάσισε μονομερώς την αύξηση των τιμών. Περαιτέρω, η αλληλογραφία μεταξύ Interbrew
και Alken-Maes, κατόπιν της διαμαρτυρίας της τελευταίας σχετικά με τις ενέργειες της Interbrew για την προσέλκυση πελατείας
στα καταστήματα πωλήσεως οινοπνευματωδών ποτών που συνδέονταν συμβατικά με την Alken-Maes, κατά τις οποίες η Interbrew πρότεινε
να αναλάβει τις αποζημιώσεις για τη λύση των προηγούμενων συμβάσεων με αντιστάθμισμα τη σύναψη νέας συμβάσεως με αυτή, μαρτυρά
τη στρατηγική αποκλεισμού που ακολουθούσε η Interbrew, ενισχυμένη από την αυξανόμενη κάθετη ενοποίησή της. Επιπλέον, η υπερβολική
αντίδραση της Interbrew έναντι της νέας πολιτικής της Alken-Maes το 1994 καταδεικνύει την ικανότητά της να προκαλέσει ζημία
σε βαθμό ώστε η Alken-Maes να φοβάται για την επιβίωσή της.
419   Περαιτέρω, η προσφεύγουσα εκτιμά ότι εσφαλμένα η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η απειλητική στάση της Interbrew έναντι της Alken-Maes
είναι παράλογη και αντίθετη προς τη φύση της παραβάσεως. Η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της το συμφέρον της Interbrew να συνάψει
και να συνεχίσει τη σύμπραξη. Επιπλέον, είναι αξιοπερίεργο το ότι η Επιτροπή δεν θεωρεί ασυμβίβαστα μεταξύ τους, αφενός, το
ότι η προσφεύγουσα είχε απειλητική στάση έναντι της Interbrew και, αφετέρου, ότι ταυτόχρονα συμφώνησε με την Interbrew.
420   Τέλος, κατηγορώντας την προσφεύγουσα ότι αγνοεί τη δική της συμμετοχή στη σύμπραξη, προβάλλοντας την απειλητική στάση της
Interbrew, η Επιτροπή υπερβάλλει ως προς την επίδρασή της επί της Alken-Maes, ενώ η προσφεύγουσα, αντί να επηρεάζει ενεργητικά
την Alken-Maes προσπαθούσε αντιθέτως να απαλλαγεί από τη σχετική με τον «ζύθο» δραστηριότητά της υπό τις καλύτερες δυνατές
συνθήκες.
421   Κατά την Επιτροπή, η προσφεύγουσα, επικαλούμενη την απειλητική στάση της Interbrew, δεν αγνοεί απλώς το μέγεθός της και την
ισχύ της στη γαλλική αγορά ζύθου, αλλά και το γεγονός ότι μια συμφωνία θα καθίστατο άνευ αντικειμένου σε περίπτωση ολικής
εξαρτήσεως της προσφεύγουσας ή της θυγατρικής της από την Interbrew. Περαιτέρω, η φύση της απειλής της προσφεύγουσας, που
αφορούσε την επέκταση της συμπράξεως στη βελγική αγορά, διαφέρει από τη φύση της απειλής της Interbrew που υποτίθεται ότι
αφορούσε την ίδια αγορά με αυτή της συμπράξεως. Ενώ θα ήταν λογικό, λόγω απειλής για τη γαλλική αγορά, να δεχθεί η Interbrew
να επεκτείνει τη σύμπραξη στο Βέλγιο, θα ήταν αντιθέτως λιγότερο λογικό να δεχθεί η Interbrew να συμπράξει με επιχείρηση που
τελούσε υπό την επιρροή της.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
422   Πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι, εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι μετέσχε σε παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ,
συνιστάμενη μεταξύ άλλων σε ένα σύνολο συμφωνιών με αντικείμενο αντίθετο προς τον ανταγωνισμό. Κατά πάγια νομολογία, για να
υπάρχει συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, πρέπει οι οικείες επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή
βούλησή τους να συμπεριφερθούν στην αγορά κατά καθορισμένο τρόπο (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα στη σκέψη 352 απόφαση
του Δικαστηρίου ACF Chemiefarma κατά Επιτροπής, σκέψη 112, απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 1980, 209/78 έως 215/78 και 218/78,
Van Landewyck κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1980/ΙΙΙ, σ. 207, σκέψη 86, προπαρατεθείσα στη σκέψη 57 απόφαση του Πρωτοδικείου
Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, σκέψη 256, και αποφάσεις της 26ης Οκτωβρίου 2000, T-41/96, Bayer κατά Επιτροπής, Συλλογή
2000, σ. II-3383, σκέψη 67, και της 14ης Οκτωβρίου 2004, T‑56/02, Bayerische Hypo- und Vereinsbank κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 59). Επομένως, η κατά
το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ έννοια της συμφωνίας, όπως την ερμηνεύει η νομολογία, στηρίζεται στην ύπαρξη συμπτώσεως των
βουλήσεων δύο τουλάχιστον μερών (προπαρατεθείσα στη σκέψη 61 απόφαση Bayerische Hypo- und Vereinsbank κατά Επιτροπής, και
προπαρατεθείσα στη σκέψη 69 απόφαση Bayer κατά Επιτροπής, καθώς και η εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Συνεπώς, η προσφεύγουσα
δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι ενήργησε αποκλειστικά κατόπιν πιέσεων της Interbrew.
423   Επιπλέον, κατά πάγια νομολογία, μια επιχείρηση που συμμετέχει σε συναντήσεις με αντικείμενο τη βλάβη του ανταγωνισμού, έστω
και αν εξαναγκάζεται προς τούτο από άλλες συμμετέχουσες επιχειρήσεις που διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ισχύ, έχει πάντοτε
τη δυνατότητα να υποβάλει καταγγελία στην Επιτροπή και να καταγγείλει τις εν λόγω θίγουσες τον ανταγωνισμό δραστηριότητες
αντί να συνεχίσει να συμμετέχει στις εν λόγω συναντήσεις (προπαρατεθείσα στη σκέψη 245 απόφαση HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη
226).
424   Συνεπώς, ούτε η σχέση εξάρτησης στην οποία τελούσε η προσφεύγουσα έναντι της Interbrew ούτε η απειλητική στάση που υποτίθεται
ότι υιοθέτησε η τελευταία έναντι της προσφεύγουσας δεν μπορούν να θεωρηθούν ως καταστάσεις που η Επιτροπή πρέπει να λάβει
υπόψη της ως ελαφρυντικές περιστάσεις.
425   Επομένως, το τέταρτο τμήμα του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί και, κατ’ επέκταση, ο λόγος αυτός στο σύνολό
του.
6
. Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από την εσφαλμένη εκτίμηση της εκτάσεως της συνεργασίας της προσφεύγουσας, κατά παραβίαση
της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και κατά παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας
426   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε έπρεπε να μειωθεί κατά 50 %, δυνάμει του σημείου Δ της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας. Ο λόγος ακυρώσεως περιλαμβάνει δύο τμήματα. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, με το πρώτο τμήμα, ότι η Επιτροπή
προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία της συνεργασίας της δυνάμει του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας,
υποεκτιμώντας την έκτασή της σε σχέση με την πρακτική της ως προς τη λήψη αποφάσεων και κατά παραβίαση της αρχής της ίσης
μεταχειρίσεως. Με το δεύτερο τμήμα η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι δεν αμφισβήτησε, μετά την παραλαβή της ανακοινώσεως των
αιτιάσεων, την ακρίβεια των πραγματικών περιστατικών στα οποία στήριξε η Επιτροπή τις κατηγορίες της και επικαλείται παράβαση
της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, καθόσον η Επιτροπή έκρινε ότι η προσφεύγουσα δεν μπορούσε να τύχει μειώσεως του προστίμου
δυνάμει του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως αυτής.
Επί του πρώτου τμήματος που αντλείται από εσφαλμένη εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμηση της εκτάσεως της συνεργασίας της προσφεύγουσας,
λαμβανομένης ιδίως υπόψη της πρακτικής της ως προς τη λήψη αποφάσεων και κατά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
427   Πρώτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή υποεκτίμησε την έκταση της συνεργασίας της πριν από την αποστολή της ανακοινώσεως
των αιτιάσεων. Υποστηρίζει ότι η Επιτροπή αναγνώρισε μάλιστα ότι η Alken-Maes της παρέσχε στοιχεία που έβαιναν πέραν της απαντήσεως
στη σχετική αίτηση παροχής πληροφοριών. Επιπλέον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, προκειμένου να διαφωτιστεί η Επιτροπή ως
προς το ιστορικό και τους μηχανισμούς της συνεργασίας μεταξύ της Alken-Maes και της Interbrew, η θυγατρική της παρέσχε στις
7 Μαρτίου 2000 ανακεφαλαίωση των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως στηριζόμενη στα αρχεία που είχε στη διάθεσή της η
επιχείρηση την ημερομηνία εκείνη, περιλαμβανομένης και χρονολογικής περιλήψεως των συναντήσεων και των επαφών που είχαν πραγματοποιηθεί
μεταξύ αυτής και της Interbrew από το 1990, παραπέμποντας σε όλα τα σχετικά έγγραφα και ενσωματώνοντας έγγραφα που της είχε
παράσχει η προσφεύγουσα. Παρασχέθηκαν επίσης στοιχεία με τα έγγραφα της 10ης και της 27ης Δεκεμβρίου 1999, τα οποία η Επιτροπή
αποσιώπησε.
428   Στο επιχείρημα της Επιτροπής ότι η ίδια γνώριζε ήδη την πλειονότητα των στοιχείων που προσκομίστηκαν, η προσφεύγουσα δεν αντιτάσσει
μόνον ότι τούτο δεν αναφέρεται στην προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά και ότι αντικατοπτρίζει εσφαλμένη εφαρμογή του σημείου Δ 2,
πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Σκοπός της διατάξεως αυτής δεν είναι μόνον να αντιμετωπιστούν με επιείκεια
οι επιχειρήσεις που διαβίβασαν στην Επιτροπή άγνωστα σ’ αυτή στοιχεία, αλλά και η διασφάλιση ευνοϊκής αντιμετώπισης για τις
επιχειρήσεις που, διευκολύνοντας την έρευνα της Επιτροπής, της έδωσαν τη δυνατότητα να κατανείμει καλύτερα τους πόρους της
και, κατ’ επέκταση, να προβεί στη δίωξη περισσότερων παραβάσεων. Συγκεκριμένα, το σημείο Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας προβλέπει ότι μπορούν να τύχουν μειώσεως του προστίμου όχι μόνον οι επιχειρήσεις που διαβίβασαν στην Επιτροπή
άγνωστα σ’ αυτή στοιχεία, αλλά και στοιχεία που «συμβάλλουν στην επιβεβαίωση της υπάρξεως της διαπραχθείσας παραβάσεως». Εν
προκειμένω, τα έγγραφα και οι πληροφορίες που διαβίβασε η Alken-Maes βοήθησαν σημαντικά την Επιτροπή να αποδείξει ή να επιβεβαιώσει
την ύπαρξη της παραβάσεως.
429   Η προσφεύγουσα θεωρεί ότι η μείωση που της χορηγήθηκε είναι προδήλως κατώτερη από τις μειώσεις που χορηγεί συνήθως η Επιτροπή,
όπως προκύπτει από την ανάλυση ορισμένων αποφάσεων της Επιτροπής μετά τον Ιανουάριο του 1998.
430   Συναφώς, η Επιτροπή μείωσε κατά 40 έως 50 % πρόστιμα που επιβλήθηκαν σε επιχειρήσεις οι οποίες, όπως και η προσφεύγουσα, ήταν
οι πρώτες που αναγνώρισαν την ύπαρξη της παραβάσεως, διαβίβασαν τις δηλώσεις των πρώην υπαλλήλων τους και επανεξέτασαν τους
φακέλους τους. Η Επιτροπή προέβη σε μειώσεις της τάξεως του 20 έως 50 % προς επιχειρήσεις που της διαβίβασαν στοιχεία βάσει
των οποίων μπόρεσε να επιβεβαιώσει την ύπαρξη παραβάσεως ή να συμπληρώσει τις γνώσεις της ως προς αυτή –με αποκορύφωμα τη
χορήγηση μειώσεως της τάξεως του 20 %, με την απόφαση για τους προμονωμένους σωλήνες, σε δύο επιχειρήσεις, για τον λόγο και
μόνον ότι δεν αμφισβήτησαν το υποστατό των πραγματικών περιστατικών– καθώς και τη μείωση της τάξεως του 50 % προς επιχείρηση
που της παρέσχε εξηγήσεις ως προς τα έγγραφα που είχε ήδη στην κατοχή της, προκειμένου να αποκτήσει σαφέστερη εικόνα των επίδικων
γεγονότων.
431   Η Alken-Maes δεν ήταν απλώς η πρώτη που αναγνώρισε επισήμως την ύπαρξη παραβάσεως με το από 27 Δεκεμβρίου 1999 υπόμνημά της,
αλλά προέβη και σε εξονυχιστική εξέταση των αρχείων της, χάρη στην οποία προσκόμισε νέα έγγραφα. Περαιτέρω, ενώ η Επιτροπή
εσφαλμένα αμφισβητεί το γεγονός ότι η προσφεύγουσα προσκόμισε νέα στοιχεία, αντιθέτως ουδέποτε αμφισβήτησε ότι τα στοιχεία
που προσκομίσθηκαν με το από 10 Δεκεμβρίου 1999 έγγραφο και, ειδικότερα, με το από 7 Μαρτίου 2000 έγγραφο, το οποίο συνίστατο
σε πλήρη χρονολογική ανακεφαλαίωση των γεγονότων στα οποία στηρίχθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση, επιβεβαίωσαν αναλυτικώς τα
πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως.
432   Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, χορηγώντας της μικρότερη μείωση του προστίμου σε σχέση με αυτή που χορήγησε
στην Interbrew, παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως.
433   Παρατηρεί ότι, αμέσως μετά τη διεξαγωγή των ελέγχων της 26ης και της 27ης Οκτωβρίου 1999, προκειμένου να βοηθήσει την Επιτροπή
στα καθήκοντά της, η θυγατρική Alken-Maes διεξήγαγε εσωτερική έρευνα, ρώτησε καθένα από τα μέλη του διοικητικού της συμβουλίου
για ενδεχόμενες επαφές με την Interbrew και ξεκίνησε την εξέταση των αρχείων της. Μολονότι μάλιστα η εργασία αυτή κατέστη
εξαιρετικά δυσχερής λόγω της εξ ολοκλήρου αντικαταστάσεως, λίγο πριν από την έναρξη της έρευνας, της διευθυντικής της ομάδας,
η απάντηση της 10ης Δεκεμβρίου 1999 εστάλη εντός της προθεσμίας που είχε τάξει η Επιτροπή και η Alken-Maes διαβίβασε στην
Επιτροπή τις δηλώσεις όλων των σχετιζομένων με την εν λόγω αίτηση υπευθύνων και πρώην συνεργατών της.
434   Συναφώς, με τη συνοδευτική επιστολή της από 10 Δεκεμβρίου 1999 απαντήσεώς της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου
1999, η οποία κάνει ρητή αναφορά στην εξέταση των αρχείων της, η Alken-Maes επιβεβαίωσε, με τεκμηριωμένα στοιχεία, τα πραγματικά
περιστατικά που αφορούσε η αίτηση, επισυνάπτοντας σε παράρτημα τους πίνακες και τα υπομνήματα που αφορούσαν τις διαλαμβανόμενες
σ’ αυτή συναντήσεις. Η απάντηση της Interbrew στην αίτηση αυτή δεκατρείς ημέρες αργότερα, στις 23 Δεκεμβρίου 1999, επιβεβαίωσε
επίσης στοιχεία που γνώριζε ήδη η Επιτροπή.
435   Αντιθέτως, η Interbrew, η διευθυντική ομάδα της οποίας εξακολουθούσε να ασκεί τα καθήκοντά της όταν συνέβησαν τα επίδικα πραγματικά
περιστατικά, παρέσχε την απάντησή της στην Επιτροπή μόλις στις 23 Δεκεμβρίου 1999, μετά την άρνηση της τελευταίας να της χορηγήσει
πρόσθετη προθεσμία μέχρι τις 10 Ιανουαρίου 2000. Η απάντηση της Interbrew δεν περιείχε τότε καμία δήλωση των υπευθύνων τους
οποίους αφορούσε η αίτηση της Επιτροπής, καθότι η Interbrew διαβίβασε τις δηλώσεις επτά από τα δεκαέξι πρόσωπα που αφορούσε
η εν λόγω αίτηση, μόλις με έγγραφο της 14ης Ιανουαρίου 2000.
436   Περαιτέρω, η Alken-Maes ήταν η πρώτη που προσκόμισε, ήδη από τις 27 Δεκεμβρίου 1999, υπόμνημα που περιείχε επίσημη δήλωση
του πρώην διευθύνοντος συμβούλου της, με την οποία αναγνώριζε επισήμως την ύπαρξη και το περιεχόμενο της καλυπτόμενης από
την έρευνα της Επιτροπής παραβάσεως και ειδικότερα: α) το γεγονός ότι η σύμπραξη γεννήθηκε στους κόλπους της επιτροπής «Vision
2000» που συστήθηκε από την CBB· β) το γεγονός ότι συνήφθη συμφωνία στα τέλη του 1994 μεταξύ της Alken-Maes και της Interbrew,
που αφορούσε το σύνολο των δικτύων διανομής στο Βέλγιο· γ) το γεγονός ότι η συμφωνία αυτή περιελάμβανε σύμφωνο μη επιθετικής
πολιτικής και αφορούσε τον περιορισμό των εμπορικών επενδύσεων στον τομέα horeca και όσον αφορά τη διαφήμιση και διαβούλευση
επί των τιμών και δ) το γεγονός ότι η ορθή εφαρμογή της συμφωνίας στηριζόταν σε τακτικές διαβουλεύσεις μεταξύ των διευθυντών
της Alken-Maes και της Interbrew. Ναι μεν η Επιτροπή γνώριζε ήδη τα διαλαμβανόμενα στο σημείο δ) στοιχεία, πλην όμως τα έγγραφα
που είχαν ληφθεί στο πλαίσιο των ελέγχων και των αιτήσεων παροχής πληροφοριών δεν της είχαν ακόμη παράσχει τη δυνατότητα να
αποδείξει επαρκώς κατά νόμο τα σημεία α) έως γ).
437   Η προσφεύγουσα παρατηρεί, συναφώς, ότι ναι μεν, τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο του 2000, η Interbrew προσκόμισε επίσης συμπληρωματικά
έγγραφα και δηλώσεις, πλην όμως η εν λόγω επιχείρηση δεν ήταν σε θέση, παρά τον ισχυρισμό της σχετικά με την ποιότητα της
συνεργασίας της, να προσκομίσει δήλωση που να τεκμηριώνει την άποψη περί απειλής της προσφεύγουσας, μολονότι ο διευθύνων σύμβουλός
της μετέσχε στη συνάντηση της 11ης Μαΐου 1994.
438   Επιπλέον, στις 7 Μαρτίου 2000, η προσφεύγουσα προσκόμισε δήλωση με την οποία συμπλήρωσε τα πληροφοριακά στοιχεία που είχε
παράσχει στις 10 Δεκεμβρίου 1999 και που αφορούσαν ειδικώς, σύμφωνα με τη συνάντηση με την Επιτροπή στις 14 Ιανουαρίου 2000,
το πλαίσιο συντάξεως των εγγράφων που κοινοποίησε η Alken-Maes απαντώντας στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου
1999, καθώς και το σχέδιο «Vision 2000» της CBB. Προσκομίστηκαν επίσης νέα έγγραφα που ανακαλύφθηκαν εν τω μεταξύ στους φακέλους
του πρώην υπευθύνου για την εμπορική προώθηση της εταιρίας.
439   Από αυτά τα πραγματικά περιστατικά προκύπτει, αφενός, ότι η Επιτροπή προσέδωσε υπερβολικά μικρή σημασία στη συνεργασία της
προσφεύγουσας και της Alken-Maes, μολονότι ήταν ταχεία και πλήρης, σε σχέση με την αντιμετώπιση που επιφυλάχθηκε στην Interbrew
και, αφετέρου, ότι η Επιτροπή ουδόλως έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι η προσφεύγουσα και η θυγατρική της τέθηκαν σε δυσμενέστερη
θέση, παρά τις προσπάθειές τους, λόγω της παρουσίας μιας νέας διευθυντικής ομάδας κατά τη διεξαγωγή της έρευνας, ενώ η Interbrew
είχε το πλεονέκτημα ότι οι υπεύθυνοι των επιδίκων, αντίθετων προς τον ανταγωνισμό, πρακτικών εξακολουθούσαν να ασκούν τα καθήκοντά
τους. Μια τέτοια συμπεριφορά συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
440   Τρίτον, ενώ με την προσβαλλόμενη απόφαση η Επιτροπή δικαιολόγησε τις διαφορετικές μειώσεις των προστίμων που χορηγήθηκαν δυνάμει
της συνεργασίας, λόγω της αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών από την προσφεύγουσα μετά την παραλαβή της ανακοινώσεως
των αιτιάσεων και όχι λόγω της διαφορετικής ποιότητας της συνεργασίας των μέρων πριν από την αποστολή της ανακοινώσεως των
αιτιάσεων,  με το υπόμνημά της αντικρούσεως προβάλλει τη διαφορά αυτή, προσπαθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο να αναπληρώσει την
έλλειψη αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως. Πρόκειται για έμμεση αναγνώριση της άνισης μεταχειρίσεως που αντιμετώπισε
η προσφεύγουσα.
441   Η Επιτροπή δεν μπορεί, παρά μόνον αν υποπέσει σε αντιφάσεις, να ισχυριστεί, με το υπόμνημα αντικρούσεως, ότι η Interbrew της
διαβίβασε πληροφοριακά στοιχεία αποφασιστικής σημασίας πριν από την προσφεύγουσα, παραθέτοντας ιδίως τα από 14 και 19 Ιανουαρίου,
καθώς και τα από 2, 8 και 28 Φεβρουαρίου 2000 έγγραφα της Interbrew, καθότι τα έγγραφα αυτά είναι μεταγενέστερα του από 27
Δεκεμβρίου 1999 εγγράφου της Alken-Maes που περιέχει δήλωση του πρώην διευθύνοντος συμβούλου της με την οποία αποδεικνύονται
επισήμως τα βασικά σημεία της παραβάσεως.
442   Περαιτέρω, η Επιτροπή υποστηρίζει εσφαλμένα ότι ένα μέρος των προσκομισθέντων στοιχείων αφορούσε το χρονικό διάστημα πριν
από τις 28 Ιανουαρίου 1993, το οποίο δεν καλύπτεται από την παράβαση, ενώ τα έγγραφα που προσκομίστηκαν με τα παραρτήματα
3 έως 23 και 26 έως 29 του από 10 Δεκεμβρίου 1999 εγγράφου της αφορούσαν περίοδο μεταγενέστερη της 28ης Ιανουαρίου 1993.
443   Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή εσφαλμένα θεωρεί ότι τα στοιχεία που αφορούσαν περίοδο προγενέστερη της 28ης Ιανουαρίου 1993
δεν μπορούσαν να τύχουν του πλεονεκτήματος που παρέχει η ανακοίνωση περί συνεργασίας, καθότι η αίτηση παροχής πληροφοριών
της 11ης Νοεμβρίου 1999 αφορούσε το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 1992 έως τον Δεκέμβριο του 1999. Κατ’ αυτόν τον
τρόπο, η Επιτροπή συγχέει την περίοδο κατά την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση με την περίοδο που καλύπτεται από την έρευνά
της. Κατά την προσφεύγουσα, όμως, αυτή η τελευταία περίοδος ασκεί επιρροή ως προς τη συνεργασία. Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα
προσκόμισε πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 1992 έως τον Ιανουάριο του 1993, βάσει
των οποίων μπόρεσε να διασαφιστεί ο κυρίαρχος ρόλος της Interbrew και η επίδραση του συστήματος καθορισμού των τιμών.
444   Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η έκταση της συνεργασίας της προσφεύγουσας δεν υποεκτιμήθηκε και αμφισβητεί το ότι η μείωση του
προστίμου της προσφεύγουσας είναι προδήλως κατώτερη από τις μειώσεις που χορηγεί συνήθως. Ο βαθμός συνεργασίας της προσφεύγουσας
δεν μπορεί να συγκριθεί με τους αντίστοιχους στις υποθέσεις που επικαλείται η προσφεύγουσα προς στήριξη των επιχειρημάτων
της. Όσον αφορά την προβαλλόμενη παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η συνεργασία της Interbrew
ήταν από ποσοτικής και ποιοτικής απόψεως πολύ σημαντικότερη από αυτή της προσφεύγουσας, όπως προκύπτει από τη συγκριτική ανάλυση
των εγγράφων που προσκόμισε καθεμία από τις επιχειρήσεις και τα οποία προβλήθηκαν προς στήριξη της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Επομένως, τα διαφορετικά ποσοστά της μειώσεως που χορηγήθηκε δυνάμει της συνεργασίας δικαιολογούνται πλήρως και ουδόλως οφείλονται
αποκλειστικά στο συμπέρασμα της Επιτροπής ότι η προσφεύγουσα αμφισβήτησε τα πραγματικά περιστατικά.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
445   Πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι η Επιτροπή, με την ανακοίνωση περί συνεργασίας, καθόρισε τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες
οι επιχειρήσεις που συνεργάζονται με αυτήν κατά την έρευνά της σχετικά με σύμπραξη θα μπορούν να απαλλάσσονται του προστίμου
ή να τυγχάνουν μειώσεως του ύψους του προστίμου το οποίο άλλως θα έπρεπε να καταβάλουν (σημείο A 3 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας).
446   Όσον αφορά την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί συνεργασίας στην περίπτωση της προσφεύγουσας, δεν αμφισβητείται ότι η συμπεριφορά
της πρέπει να αξιολογηθεί δυνάμει του σημείου Δ της εν λόγω ανακοινώσεως, που φέρει τον τίτλο «Αξιόλογη μείωση του ύψους του
προστίμου».
447   Κατά το σημείο Δ 1 της ανακοινώσεως αυτής, «[ε]φόσον επιχείρηση συνεργάζεται χωρίς να πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που
εκτίθενται στα τμήματα Β ή Γ, τυγχάνει μείωσης κατά 10 έως 50 % του ύψους του προστίμου που θα της είχε επιβληθεί εάν δεν
είχε συνεργαστεί».
448   Το σημείο Δ 2 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας διευκρινίζει τα εξής:
«Αυτό μπορεί ιδίως να συμβεί εφόσον:
–       πριν από την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η επιχείρηση παράσχει στην Επιτροπή πληροφορίες, έγγραφα ή άλλα αποδεικτικά στοιχεία
που συμβάλλουν στην επιβεβαίωση της παράβασης,
–       μετά την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η επιχείρηση ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν αμφισβητεί τα γεγονότα επί των οποίων βασίζονται
οι κατηγορίες της.»
449   Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά τη νομολογία, μείωση του επιβληθέντος προστίμου λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία
δικαιολογείται μόνον εφόσον η συμπεριφορά της οικείας επιχειρήσεως παρέσχε στην Επιτροπή τη δυνατότητα να διαπιστώσει ευκολότερα
την παράβαση και, ενδεχομένως, να θέσει τέρμα σ’ αυτή (προπαρατεθείσα στη σκέψη 158 απόφαση SCA Holding κατά Επιτροπής, σκέψη
156, και προπαρατεθείσα στη σκέψη 278 απόφαση Krupp Thyssen Stainless και Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψη 270).
450   Περαιτέρω, είναι σημαντικό να υπομνησθεί ότι, δυνάμει του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 17, η Επιτροπή, κατά την
εκπλήρωση των καθηκόντων που της έχουν ανατεθεί βάσει του άρθρου 85 ΕΚ, και των διατάξεων οι οποίες θεσπίζονται κατ’ εφαρμογή
του άρθρου 83 ΕΚ, δύναται, μεταξύ άλλων, να συγκεντρώνει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες από επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων
που οφείλουν, δυνάμει της παραγράφου 4 του εν λόγω άρθρου, να προσκομίζουν τις αιτούμενες πληροφορίες. Αν μία επιχείρηση ή
ένωση επιχειρήσεων δεν παρέχει τις αιτούμενες πληροφορίες εντός της ταχθείσας από την Επιτροπή προθεσμίας ή τις παρέχει κατά
τρόπο ελλιπή, η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 5, του κανονισμού 17 να τις ζητήσει με απόφαση, οπότε
στην επιχείρηση ή ένωση επιχειρήσεων που εξακολουθεί να μην παρέχει τις αιτούμενες πληροφορίες μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο
ή χρηματικές ποινές.
451   Συναφώς, κατά τη νομολογία, η συνεργασία μιας επιχειρήσεως στην έρευνα δεν παρέχει δικαίωμα σε μείωση του προστίμου, εφόσον
η συνεργασία αυτή δεν υπερέβη τα όρια των υποχρεώσεων που η εν λόγω επιχείρηση υπέχει από το άρθρο 11, παράγραφοι 4 και 5,
του κανονισμού 17 (προπαρατεθείσα στη σκέψη 135 απόφαση της 10ης Μαρτίου 1992, Solvay κατά Επιτροπής, σκέψεις 341 και 342).
Αντιθέτως, στην περίπτωση που μια επιχείρηση παρέχει, απαντώντας σε αίτηση παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού
17, πληροφοριακά στοιχεία που βαίνουν κατά πολύ πέραν όσων την προσκόμιση μπορεί να αξιώσει η Επιτροπή δυνάμει του εν λόγω
άρθρου, η εν λόγω επιχείρηση μπορεί να τύχει μειώσεως του προστίμου (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση του Πρωτοδικείου της
14ης Μαΐου 1998, T‑308/94, Cascades κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑925, σκέψη 262).
452   Πρέπει, επίσης, να σημειωθεί ότι δεν συνιστά συνεργασία εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας ούτε,
κατά μείζονα λόγο, του σημείου Δ της ανακοινώσεως αυτής, το γεγονός ότι μια επιχείρηση θέτει στη διάθεση της Επιτροπής, στο
πλαίσιο της έρευνάς της σχετικά με τη σύμπραξη, πληροφορίες σχετικά με πράξεις για τις οποίες, εν πάση περιπτώσει, δεν μπορεί
να της επιβληθεί πρόστιμο βάσει του κανονισμού 17.
453   Σημειωτέον επίσης ότι, κατά τη νομολογία, η Επιτροπή δεν μπορεί, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας που έχουν παράσχει
οι επιχειρήσεις, να αγνοήσει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, γενική αρχή του δικαίου η οποία, κατά πάγια νομολογία, παραβιάζεται
όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ’ όμοιο
τρόπο, εκτός αν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς (προπαρατεθείσα στη σκέψη 278 απόφαση του Πρωτοδικείου
Krupp Thyssen Stainless και Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψη 237).
454   Συναφώς, έχει αποδειχθεί ότι η εκτίμηση του βαθμού της συνεργασίας που παρέχουν οι επιχειρήσεις δεν μπορεί να εξαρτάται από
καθαρά τυχαίους παράγοντες. Επομένως, η διαφορετική μεταχείριση των εν λόγω επιχειρήσεων πρέπει να θεωρηθεί ότι οφείλεται
στους μη παρόμοιους βαθμούς συνεργασίας των επιχειρήσεων, ιδίως καθόσον οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν ήταν διαφορετικές
ή προσκομίστηκαν σε διαφορετικά στάδια της διοικητικής διαδικασίας ή υπό διαφορετικές περιστάσεις (βλ., υπ’ αυτή την έννοια,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 278 απόφαση Krupp Thyssen Stainless και Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψεις 245 και 246).
455   Επιπλέον, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, όταν μια επιχείρηση, στο πλαίσιο της συνεργασίας, απλώς επιβεβαιώνει, και μάλιστα κατά
τρόπο λιγότερο ακριβή και συγκεκριμένο, ορισμένα πληροφοριακά στοιχεία που είχε ήδη παράσχει άλλη επιχείρηση δυνάμει της συνεργασίας,
ο βαθμός συνεργασίας που παρέχει η επιχείρηση αυτή, μολονότι ενδέχεται να έχει κάποια χρησιμότητα για την Επιτροπή, δεν μπορεί
να θεωρηθεί συγκρίσιμος με αυτόν της πρώτης επιχειρήσεως που προσκόμισε τα εν λόγω στοιχεία. Μια δήλωση που απλώς ενισχύει,
σε ορισμένο βαθμό, δήλωση που ήδη κατείχε η Επιτροπή πράγματι δεν διευκολύνει σημαντικά και, κατ’ επέκταση, επαρκώς το καθήκον
της Επιτροπής, ώστε να δικαιολογεί μείωση του προστίμου δυνάμει της συνεργασίας.
456   Βάσει των αρχών αυτών πρέπει να εξεταστεί αν, εν προκειμένω, η μείωση του προστίμου που χορήγησε η Επιτροπή στην προσφεύγουσα,
δυνάμει του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, απορρέει από εσφαλμένη εκτίμηση της εκτάσεως
της συνεργασίας της προσφεύγουσας, ιδίως σε σχέση με την προηγούμενη πρακτική της ως προς τη λήψη αποφάσεων και αν συνιστά
παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
457   Πρώτον, είναι σημαντικό να σημειωθεί, αφενός, ότι, με την ανακοίνωση περί συνεργασίας, η Επιτροπή επισήμανε ότι, όταν μια
επιχείρηση συνεργάζεται δυνάμει του σημείου Δ της εν λόγω ανακοινώσεως, τυγχάνει μειώσεως από 10 έως 50 % του προστίμου που
θα της είχε επιβληθεί αν δεν είχε συνεργαστεί και, αφετέρου, ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η έκταση της συνεργασίας
της έπρεπε να αξιολογηθεί βάσει του σημείου Δ της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Η Επιτροπή όμως επισήμανε, όσον αφορά την
προσφεύγουσα, ότι η κατά 10 % μείωση του προστίμου δυνάμει του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας,
ήταν η ενδεδειγμένη, λόγω του ότι η θυγατρική της προσφεύγουσας παρέσχε στοιχεία σχετικά με την ύπαρξη και το περιεχόμενο
της παραβάσεως, τα οποία έβαιναν πέραν της απλής απαντήσεως σε αίτηση παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή, χορηγώντας στην προσφεύγουσα μείωση 10 % του προστίμου δυνάμει του σημείου Δ 2, πρώτη
περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, δεν απομακρύνθηκε από την κλίμακα των μειώσεων των προστίμων που εφαρμόζεται
στο είδος της συνεργασίας που παρέσχε η προσφεύγουσα.
458   Δεύτερον, όσον αφορά το επιχείρημα που αντλείται από την προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής ως προς τη λήψη αποφάσεων, αρκεί
να υπομνησθεί ότι το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή είχε χορηγήσει, κατά την προηγούμενη πρακτική των αποφάσεών της, ορισμένο
ποσοστό μείωσης για συγκεκριμένη συμπεριφορά δεν σημαίνει ότι οφείλει να χορηγήσει το ίδιο ποσοστό μειώσεως κατά την εκτίμηση
παρόμοιας συμπεριφοράς στο πλαίσιο μεταγενέστερης διοικητικής διαδικασίας (προπαρατεθείσα στη σκέψη 57 απόφαση Mayr-Melnhof
κατά Επιτροπής, σκέψη 368, και προπαρατεθείσα στη σκέψη 50 απόφαση ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής, σκέψη 239). Επομένως,
το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
459   Τρίτον, πρέπει να εξεταστεί αν η μείωση του προστίμου που χορήγησε η Επιτροπή στην προσφεύγουσα δυνάμει του σημείου Δ 2, πρώτη
περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
460   Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τη συνδυασμένη ανάγνωση των αιτιολογικών σκέψεων 324 και 325 της προσβαλλομένης
αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή μείωσε κατά 30 % το πρόστιμο που είχε επιβάλει στην Interbrew βάσει δύο σωρευτικών στοιχείων,
ήτοι, αφενός, του γεγονότος ότι η συνεργασία της ως προς τη θεμελίωση των πραγματικών περιστατικών υπερέβη τις απορρέουσες
από το άρθρο 11 του κανονισμού 17 υποχρεώσεις της (σημείο Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας) και, αφετέρου,
του γεγονότος ότι δεν αμφισβήτησε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που συνιστούν τη διαπιστωθείσα παράβαση (σημείο
Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας).
461   Αντιθέτως, η συνδυασμένη ανάγνωση των αιτιολογικών σκέψεων 326 και 327 οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή μείωσε το πρόστιμο
της προσφεύγουσας κατά 10 %, μόνο στο μέτρο που η συνεργασία της ως προς τη θεμελίωση των πραγματικών περιστατικών υπερέβη
τις απορρέουσες από το άρθρο 11 του κανονισμού 17 υποχρεώσεις της (σημείο Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας).
Συγκεκριμένα, η Επιτροπή έκρινε ότι η προσφεύγουσα αμφισβήτησε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία στήριξε
τις κατηγορίες της και, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να τύχει ουδεμίας μειώσεως δυνάμει του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση,
της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
462   Συνεπώς, η διαφορά μεταξύ της μειώσεως του προστίμου που χορηγήθηκε στην Interbrew και στην προσφεύγουσα αντιστοίχως, δυνάμει
του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, είναι μικρότερη από τη διαφορά των αντίστοιχων τελικών
ποσοστών μειώσεως του προστίμου, ήτοι του 30  % και του 10 %, καθότι το 30 % της μειώσεως που χορηγήθηκε στην Interbrew περιλαμβάνει
τη μείωση που χορηγήθηκε στην τελευταία δυνάμει του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
463   Όσον αφορά τις μειώσεις που χορηγήθηκαν αντιστοίχως στην προσφεύγουσα και στην Interbrew λόγω της συνεργασίας τους, δυνάμει
του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή επισήμανε εμμέσως,
με την προσβαλλόμενη απόφαση, τη διαφορετική ποιότητα της συνεργασίας της Interbrew και της προσφεύγουσας. Συγκεκριμένα, ναι
μεν η Επιτροπή αναγνώρισε ότι καθεμία από τις δύο επιχειρήσεις παρέσχε, απαντώντας στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης
Νοεμβρίου 1999, στοιχεία που υπερέβαιναν την απλή απάντηση στην αίτηση αυτή, επισήμανε ωστόσο ότι η Interbrew «συνέβαλε σημαντικά
στη διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών», ενώ η προσφεύγουσα απλώς «έδωσε πληροφορίες σχετικές με την ύπαρξη και το περιεχόμενο
της παράβασης, οι οποίες υπερέβησαν την απλή απάντηση στην αίτηση παροχής πληροφοριών, βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού
17».
464   Προκειμένου να εξακριβωθεί αν υπάρχει σημαντική διαφορά μεταξύ των βαθμών συνεργασίας της Interbrew και της προσφεύγουσας
αντιστοίχως, πρέπει να συγκριθεί η έκταση της συνεργασίας τους τόσο σε σχέση με τον χρόνο κατά τον οποίο παρασχέθηκε όσο και
με την ποιότητά της.
465   Όσον αφορά, πρώτον, τη συγκριτική ανάλυση της συνεργασίας των εν λόγω επιχειρήσεων από χρονολογικής απόψεως, πρέπει να σημειωθεί,
αφενός, όσον αφορά την προσφεύγουσα και τη θυγατρική της Alken-Maes, ότι η τελευταία απάντησε στην αίτηση παροχής πληροφοριών
της 11ης Νοεμβρίου 1999 με έγγραφο της 10ης Δεκεμβρίου 1999. Ακολούθως, η Alken-Maes διαβίβασε στην Επιτροπή, στις 27 Δεκεμβρίου
1999, δήλωση με την οποία επικαλούνταν την ανακοίνωση περί συνεργασίας, την οποία συμπλήρωσε και διευκρίνισε στις 7 Μαρτίου
2000. Επιπλέον, η Alken-Maes απάντησε, στις 5 Απριλίου 2000, στη νέα αίτηση παροχής πληροφοριών που της απηύθυνε η Επιτροπή
δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, στις 22 Μαρτίου 2000. Τέλος, η προσφεύγουσα απάντησε, στις 10 Μαΐου 2000, σε νέα
αίτηση παροχής πληροφοριών που της εστάλη στις 14 Απριλίου 2000.
466   Αφετέρου, όσον αφορά τη συνεργασία που παρέσχε η Interbrew, πρέπει κατ’ αρχάς να σημειωθεί ότι αυτή απάντησε στην αίτηση παροχής
πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999 στις 23 Δεκεμβρίου 1999. Ακολούθως, με έγγραφα της 14ης και της 19ης Ιανουαρίου 2000,
η Interbrew προσκόμισε στοιχεία προοριζόμενα να συμπληρώσουν αυτά που περιείχε το από 23 Δεκεμβρίου 1999 έγγραφό της. Αφού
έλαβε τα στοιχεία αυτά, η Επιτροπή διαβίβασε με τηλεαντίγραφο στην Interbrew, στις 21 Ιανουαρίου 2000, συμπληρωματική και
άτυπη αίτηση παροχής πληροφοριών. Η Interbrew απάντησε σ’ αυτή με επιστολή της 2ας Φεβρουαρίου 2000 και απέστειλε συμπληρωματικά
στοιχεία στις 8 και στις 28 Φεβρουαρίου 2000. Επιπλέον, στις 29 Φεβρουαρίου 2000, η Interbrew, διαβίβασε στην Επιτροπή δήλωση
που αφορούσε τη βελγική αγορά, αναφερόμενη στην ανακοίνωση περί συνεργασίας. Τέλος, η Interbrew κοινοποίησε επίσης στην Επιτροπή,
στις 21 Δεκεμβρίου 2000, ήτοι μετά την έναρξη της διαδικασίας και την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων που εκδόθηκε
στις 20 Σεπτεμβρίου 2000, δύο έγγραφα σχετικά με δύο συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν με την Alken-Maes στο πλαίσιο των διμερών
σχέσεών τους.
467   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα της Επιτροπής ότι τα στοιχεία που διαβίβασε η προσφεύγουσα
είχαν μικρότερη αξία από αυτά που διαβίβασε η Interbrew, για τον λόγο ότι κοινοποιήθηκαν αργότερα. Συγκεκριμένα, τα μέρη της
συμπράξεως διαβίβασαν το σύνολο των στοιχείων σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και κατά την ίδια φάση της διοικητικής διαδικασίας.
Καμία εκτίμηση σχετική με τον χρόνο προσκομίσεώς τους δεν μπορεί, ως εκ τούτου, να γίνει δεκτή ως καθοριστική για τη συγκριτική
εκτίμηση της αξίας της συνεργασίας της προσφεύγουσας και της Interbrew.
468   Όσον αφορά, δεύτερον, τη συγκριτική ανάλυση της συνεργασίας των μερών της συμπράξεως από απόψεως ποιότητας, επιβάλλεται η
διαπίστωση, αφενός, όσον αφορά την προσφεύγουσα και τη θυγατρική της Alken-Maes, ότι, με την από 10 Δεκεμβρίου 1999 απάντησή
της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999, η Alken-Maes δεν επικαλέστηκε ρητώς το όφελος της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας. Η Alken-Maes αναφέρει ωστόσο ότι «η απάντηση στηρίζεται στις προσπάθειες της εταιρίας να συνεργαστεί πλήρως
με την Επιτροπή βάσει εγγράφων που είχαν διατηρηθεί μέχρι την ημερομηνία εκείνη και στοιχείων που ήταν διαθέσιμα από το οικείο
προσωπικό που εργαζόταν ακόμη στην εταιρία». Αναφέρει, επίσης, ότι «η Alken-Maes προσπάθησε επιπλέον να επικοινωνήσει με τους
παλαιούς υπαλλήλους της εταιρίας και ότι οι απαντήσεις που έλαβε επισυνάπτονται», και ότι, «παρά τις σημαντικές αυτές προσπάθειες,
η Alken-Maes δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η απάντησή της είναι εξαντλητική και επιφυλάσσεται να τη συμπληρώσει ή να την τροποποιήσει».
Σκοπός της αναφοράς της στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν για τη συλλογή πληροφοριακών στοιχείων από τους παλαιούς υπαλλήλους
της εταιρίας είναι να προσδώσει κύρος στην ιδέα ότι η συνεργασία της Alken-Maes υπερέβη τις υποχρεώσεις που υπείχε από το
άρθρο 11 του κανονισμού 17. Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι τα στοιχεία και τα έγγραφα
που διαβίβασε η Alken-Maes εμπίπτουν στο πεδίο των προαναφερθεισών υποχρεώσεων. Συγκεκριμένα, τα προσκομισθέντα στοιχεία ουδόλως
καταδεικνύουν, με εξαίρεση ενδεχομένως αυτά που αφορούν την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της Alken-Maes και της Interbrew,
ενέργειες με αντικείμενο προδήλως αντίθετο προς τον ανταγωνισμό, η διαβίβαση των οποίων στην Επιτροπή θα είχε χαρακτήρα κατηγορίας,
οπότε η εν λόγω διαβίβαση δεν μπορεί να ενταχθεί στο πλαίσιο των υποχρεώσεων του άρθρου 11 του κανονισμού 17.
469   Με το από 27 Δεκεμβρίου 1999 έγγραφό της, η Alken-Maes εντάσσει, το πρώτον ρητώς, τη συνεργασία της στο πλαίσιο της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας. Με το έγγραφο αυτό αναγνωρίζει, επιπλέον, την ύπαρξη πρακτικών που συνιστούν παράβαση, καθότι ο διευθύνων
σύμβουλος της Alken-Maes αναφέρει εγγράφως ότι η εν λόγω εταιρία δεν αμφισβητεί το υποστατό των πραγματικών περιστατικών,
όπως τα περιγράφει η Επιτροπή με την αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999 και ότι, ειδικότερα, υπήρξε εναρμονισμένη
πρακτική μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes δυνάμει της οποίας, αφενός, κάθε μήνα ανταλλάσσονταν πληροφορίες σχετικές
με τις αντίστοιχες πωλήσεις τους σε ζύθο στο Βέλγιο και, αφετέρου, πραγματοποιήθηκαν πολλές συναντήσεις μεταξύ των συνεργατών
της Alken-Maes και της Interbrew, κατά τις οποίες διεξάγονταν διαβουλεύσεις για το ζήτημα της διανομής και των πωλήσεων ζύθου
στο Βέλγιο. Τέλος, σε παράρτημα του εγγράφου αυτού, η Alken-Maes επισυνάπτει σημείωμα με το οποίο επισημαίνει ότι, όπως προκύπτει,
στα τέλη του 1994, «είχε συναφθεί μεταξύ των δύο εταιριών συμφωνία καλύπτουσα το σύνολο των δικτύων διανομής στο Βέλγιο, αλλά
με μια ειδική λεπτομέρεια σχετική με το δίκτυο στον τομέα horeca». Η συμφωνία αυτή «περιελάμβανε, μεταξύ άλλων, σύμφωνο μη
επιθετικής συμπεριφοράς, μείωση των επενδύσεων μάρκετινγκ στον τομέα της επιτόπιας κατανάλωσης και της εξωτερικής διαφήμισης
και συντονισμό για τον καθορισμό των τιμών» και «[η] ορθή εφαρμογή της συμφωνίας φαίνεται ότι ήταν αντικείμενο διαδικασίας
τακτικών διαβουλεύσεων ανάμεσα στα διευθυντικά στελέχη των δύο εταιρειών».
470   Σημειωτέον ότι, με τη δήλωση της 7ης Μαρτίου 2000, η Alken-Maes αναγνώρισε την ύπαρξη γεγονότων που μπορούσαν να θεωρηθούν
ως αντίθετες προς τον ανταγωνισμό ενέργειες και που, ως εκ τούτου, συνέβαλαν στην επιβεβαίωση της ύπαρξης παραβάσεως, όπως
αναγνωρίζει η ίδια η Επιτροπή. Εντούτοις, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η δήλωση στηρίζεται κυρίως σε έγγραφα ή στοιχεία που
κατείχε ήδη η Επιτροπή. Συναφώς, ναι μεν το έγγραφο που προσκόμισε η Alken-Maes, ως παράρτημα 42 της δηλώσεως της 7ης Μαρτίου
2000, αποδείχθηκε πολύ χρήσιμο για την Επιτροπή, καθόσον βάσει αυτού ιδίως μπόρεσε να αποδείξει ότι η σύμπραξη, σε αντίθεση
προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, συνεχίστηκε πέραν του Ιουλίου του 1996, πλην όμως πρέπει να σημειωθεί ότι το εν λόγω
έγγραφο είχε ήδη προσκομιστεί στην Επιτροπή ως παράρτημα 37 της από 10 Δεκεμβρίου 1999 απαντήσεως της Alken-Maes στην αίτηση
παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999, γεγονός που μειώνει την αξία της συμβολής, στο πλαίσιο της συνεργασίας, της κοινοποιήσεως
του στοιχείου αυτού από την Alken-Maes, καθότι η εν λόγω κοινοποίηση ενέπιπτε στις υποχρεώσεις που υπέχει η επιχείρηση αυτή
από το άρθρο 11 του κανονισμού 17 (βλ. σκέψη 451 ανωτέρω).
471   Επιβάλλεται, επίσης, η διαπίστωση ότι σημαντικό μέρος των πληροφοριών που διαβίβασε η Alken-Maes με τη δήλωση της 7ης Μαρτίου
2000 αφορά περίοδο προγενέστερη από αυτή κατά την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί, σε αντίθεση
προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, ότι τα στοιχεία αυτά κατέστησαν δυνατή την ευκολότερη εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση
της παραβάσεως που αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση. Συναφώς, το γεγονός ότι μια επιχείρηση προσκόμισε στην Επιτροπή, στο πλαίσιο
έρευνας, στοιχεία σχετικά με πράξεις για τις οποίες δεν οφείλει να καταβάλει πρόστιμο δυνάμει του κανονισμού 17, δεν συνιστά
συνεργασία εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, την προπαρατεθείσα
στη σκέψη 451 νομολογία).
472   Όσον αφορά τις από 5 Απριλίου και 10 Μαΐου 2000 απαντήσεις στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών της 22ας Μαρτίου και της 14ης
Απριλίου 2000 αντιστοίχως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η πρώτη απάντηση αφορούσε εμφανώς τη σύμπραξη σχετικά με τον ζύθο
που πωλείται με ιδιωτική ετικέτα και ότι η δεύτερη απάντηση, ναι μεν μνημονεύεται έξι φορές στην προσβαλλόμενη απόφαση, πλην
όμως δεν είναι δυνατό να χαρακτηρισθεί ως συμβολή βαίνουσα πέραν των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 11 του κανονισμού 17,
δεδομένου ότι οι διάδικοι δεν έλαβαν θέση επ’ αυτού.
473   Εξάλλου, όσον αφορά τη συνεργασία της Interbrew, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, ναι μεν η από 23 Δεκεμβρίου 1999 απάντησή της
στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999 εντάσσεται κατά ένα μέρος στο πλαίσιο των υποχρεώσεων της επιχειρήσεως
δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, εντούτοις υπερβαίνει σημαντικά το πλαίσιο αυτό και συμβάλλει σαφώς στην απόδειξη
του υποστατού των πραγματικών περιστατικών που συνιστούν παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ. Συγκεκριμένα, η Interbrew, με την απάντησή
της, περιέγραψε και διευκρίνισε τα στοιχεία της συμπράξεως σε βαθμό που υπερβαίνει σημαντικά την υποχρέωση που υπέχει από
το άρθρο 11 του κανονισμού 17.
474   Όσον αφορά τα από 14 και 19 Ιανουαρίου 2000 έγγραφα της Interbrew, τα έγγραφα που διαβίβασε στις 2, 8 και 28 Φεβρουαρίου 2000,
απαντώντας στην ανεπίσημη αίτηση παροχής πληροφοριών της 21ης Ιανουαρίου 2000, τη δήλωση της 29ης Φεβρουαρίου 2000 και, τέλος,
δύο τελευταία έγγραφα που διαβιβάστηκαν στις 21 Δεκεμβρίου 2000, πρέπει να σημειωθεί ότι τα έγγραφα αυτά και τα παραρτήματά
τους παρέχουν αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τις επαφές μεταξύ της Interbrew, της Alken-Maes και της προσφεύγουσας, τα οποία
εμπίπτουν σαφώς στο πλαίσιο της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
475   Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι, από ποιοτικής απόψεως, η συμβολή της Interbrew στην απόδειξη και την επιβεβαίωση της υπάρξεως
της διαπιστωθείσας παραβάσεως ήταν περισσότερο καθοριστική.
476   Κατόπιν τούτων, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι τα διαφορετικά ποσοστά μειώσεως των προστίμων που χορήγησε η Επιτροπή δυνάμει
του σημείου Δ 2, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, δεν συνιστούν παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
477   Επομένως, το πρώτο σκέλος του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δευτέρου σκέλους που αντλείται από τον εσφαλμένο χαρακτήρα του συμπεράσματος της Επιτροπής ότι η προσφεύγουσα αμφισβήτησε
το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία η Επιτροπή στήριξε τις αιτιάσεις της
Επιχειρήματα των διαδίκων
478   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή ερμήνευσε εσφαλμένα το αντικείμενο και το περιεχόμενο της απαντήσεώς της στην ανακοίνωση
των αιτιάσεων, κρίνοντας ότι αμφισβητούσε τη διάπραξη της παραβάσεως, όπως αυτή περιγράφηκε στην ανακοίνωση των αιτιάσεων.
Με την απάντησή της στην εν λόγω ανακοίνωση, απλώς επισήμανε τα στοιχεία που έκρινε αναγκαία για την ορθή εκτίμηση των πραγματικών
περιστατικών από την Επιτροπή και δεν αμφισβήτησε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών, αλλά το περιεχόμενο ή τον χαρακτηρισμό
τους εκ μέρους της Επιτροπής. Η προσφεύγουσα επισήμανε ότι, χωρίς να αμφισβητήσει το υποστατό των πραγματικών περιστατικών
που είχε λάβει υπόψη της η Επιτροπή, επιθυμούσε να διευκρινίσει ορισμένα σημεία και να τοποθετήσει τα επίδικα πραγματικά περιστατικά
στο πλαίσιό τους, προκειμένου να αποδείξει ότι δεν είχαν το περιεχόμενο που τους προσέδωσε η Επιτροπή. Συναφώς, η προσφεύγουσα
εκτιμά ότι θα ήταν αντίθετο προς τα πλέον στοιχειώδη δικαιώματα άμυνας να μπορεί η Επιτροπή να απαιτήσει από τις επιχειρήσεις
που ζητούν να επωφεληθούν της ανακοινώσεως περί συνεργασίας να μην αμφισβητούν όχι μόνον τα πραγματικά περιστατικά, αλλά και
τον χαρακτηρισμό τους, το μέγεθος του προστίμου ή και τη νομική συλλογιστική της Επιτροπής. Η Επιτροπή αναγνώρισε, εξάλλου,
το βάσιμο της διακρίσεως αυτής με την απόφαση για τους προμονωμένους σωλήνες, με την οποία δεν επέβαλε ποινή σε επιχείρηση
που, μολονότι δεν αρνήθηκε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών, αμφισβήτησε το περιεχόμενο που τους προσέδωσε η Επιτροπή,
ήτοι ότι συνιστούσαν παράβαση. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα απλώς προσέδωσε διαφορετικό χαρακτηρισμό στα πραγματικά περιστατικά,
το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι η συνεργασία της δεν ήταν συνεχής και πλήρης είναι, ως εκ τούτου, εσφαλμένο (προπαρατεθείσα
στη σκέψη 147 απόφαση Tate & Lyle κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 162).
479   Κατ’ αρχάς, με το δικόγραφο της προσφυγής, η προσφεύγουσα εκθέτει τα πέντε σημεία που επισήμανε με την απάντησή της στην ανακοίνωση
των αιτιάσεων, χωρίς τούτο να πρέπει να ερμηνευθεί ως αμφισβήτηση της υπάρξεως παραβάσεως όπως την περιέγραψε η Επιτροπή στην
εν λόγω ανακοίνωση.
480   Πρώτον, η προσφεύγουσα τόνισε ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της την κατάχρηση της δεσπόζουσας θέσεως της Interbrew στο Βέλγιο,
μολονότι αυτό συνδέεται με τη συνεργασία που αναπτύχθηκε μεταξύ της προσφεύγουσας και της Interbrew και ο συνυπολογισμός της
θα παρείχε τη δυνατότητα να διευκρινιστεί το περιεχόμενο της παραβάσεως και o συσχετισμός δυνάμεων μεταξύ των μερών.
481   Δεύτερον, υπενθύμισε την ιδιαιτερότητα του τότε κανονιστικού πλαισίου του Βελγίου, πράγμα που δεν θέτει υπό αμφισβήτηση την
ύπαρξη παραβάσεως, αλλά καθιστά δυνατή την ορθότερη εκτίμηση της σοβαρότητας των πραγματικών περιστατικών και της υπάρξεως
ελαφρυντικών περιστάσεων.
482   Τρίτον, προβάλλει τον ρόλο της Interbrew ως ηθικού αυτουργού, καθότι ανέλαβε την πρωτοβουλία των διαφόρων συναντήσεων και
συμφωνιών με την Alken-Maes.
483   Τέταρτον, αρνείται το περιεχόμενο που προσδίδεται στις συζητήσεις της με την Interbrew, οι οποίες ουδόλως είχαν δεσμευτικό
χαρακτήρα έναντι αυτής.
484   Πέμπτον, η προσφεύγουσα διευκρίνισε το περιεχόμενο και τον χαρακτηρισμό που, κατά την άποψή της, έπρεπε να δοθεί στα προσαπτόμενα
πραγματικά περιστατικά, τα οποία, μολονότι συνιστούν παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ, δεν έπρεπε να χαρακτηριστούν ως διμερής συμφωνία
επί των τιμών και την κατανομή της αγοράς, αλλά μόνον ως σύμφωνο μη επιθετικής πολιτικής και περιορισμού των επενδύσεων και
της διαφήμισης.
485   Ακολούθως, με το υπόμνημά της απαντήσεως, η προσφεύγουσα απαντά σημείο προς σημείο στην επιχειρηματολογία που ανέπτυξε η Επιτροπή,
με το υπόμνημά της αντικρούσεως, όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά που η Επιτροπή θεωρεί ότι αμφισβήτησε η προσφεύγουσα
κατά τη διοικητική διαδικασία. Kατά την Επιτροπή, από τα εν λόγω στοιχεία μόνο δύο εξακολουθούν να αμφισβητούνται ενώπιον
του Πρωτοδικείου, ενώ πέντε άλλα δεν φαίνεται να αμφισβητούνται. Λαμβανόμενου υπόψη καθενός από τα σημεία αυτά, η προσφεύγουσα
δηλώνει εκ νέου ότι δεν αμφισβήτησε το υποστατό των επίδικων πραγματικών περιστατικών, αλλά μόνον τον χαρακτηρισμό που τους
προσέδωσε η Επιτροπή.
486   Πρώτον, όσον αφορά τα δύο πραγματικά στοιχεία που αμφισβητούνται ενώπιον του Πρωτοδικείου, ήτοι την απειλή κατά της Interbrew
και τη διάρκεια της παραβάσεως, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται, όσον αφορά το πρώτο, ότι, ναι μεν, στο πλαίσιο των συζητήσεων
μεταξύ των μερών της συμπράξεως σχετικά με την πολιτική που ακολουθούσαν αντιστοίχως στη Γαλλία και κατόπιν των καταχρήσεων
της Interbrew που διαπιστώθηκαν στο Βέλγιο, απηύθυνε στην Interbrew νόμιμη και εμπορικώς αποδεκτή προειδοποίηση, αντιθέτως
όμως εξακολουθεί να αμφισβητεί ότι οι συζητήσεις αυτές, μολονότι αναφέρθηκε η ποσότητα των 500 000 εκατολίτρων, μπορούν να
θεωρηθούν ως πίεση υπό την έννοια που της δίδει η Επιτροπή, δεδομένου ειδικώς ότι η εν λόγω προειδοποίηση δεν είχε κατασταλτικό
αποτέλεσμα.
487   Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, η προσφεύγουσα εξακολουθεί να αμφισβητεί ότι η σύμπραξη συνεχίστηκε πέραν του Ιουλίου
του 1996. Εντούτοις, δεν πρόκειται για σθεναρή άρνηση ορισμένων αποδεδειγμένων πραγματικών περιστατικών, όπως εσφαλμένα υποστηρίζει
η Επιτροπή, αλλά για αμφισβήτηση του περιεχόμενου που προσδίδει η Επιτροπή στις επαφές μεταξύ των μερών μετά τον Ιούλιο του
1996, το οποίο δεν συνάδει με το πλαίσιο και τα αποτελέσματα των εν λόγω επαφών, καθότι, μετά την εν λόγω ημερομηνία, οι επαφές
αυτές δεν είχαν πλέον αντικείμενο αντίθετο προς τον ανταγωνισμό. Δεδομένου ότι η Interbrew είχε διανείμει στους πελάτες της
το τιμολόγιό της κατά τη διάρκεια του 1996 και τις εφάρμοσε από την 1η Ιανουαρίου 1997, αυτού του είδους οι συζητήσεις δεν
είχαν λόγο ύπαρξης.
488   Δεύτερον, όσον αφορά τα πέντε άλλα πραγματικά στοιχεία που, κατά την Επιτροπή, αμφισβητήθηκαν με την απάντηση στην ανακοίνωση
των αιτιάσεων αλλά όχι με το δικόγραφο της προσφυγής, η προσφεύγουσα διατυπώνει τις ακόλουθες παρατηρήσεις.
489   Πρώτον, όσον αφορά την προβαλλόμενη αμφισβήτηση του γεγονότος ότι η σύμπραξη αφορούσε και την κατανομή της πελατείας και,
ειδικότερα, τα επίπεδα των τιμών, η προσφεύγουσα δηλώνει ότι αναγνωρίζει το υποστατό των πραγματικών περιστατικών και δεν
αμφισβητεί ότι συνιστούν παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ, αλλά τονίζει ότι δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως διμερής συμφωνία επί
των τιμών, γεγονός που δεν ασκεί επιρροή ως προς την ύπαρξη της παραβάσεως, αλλά ως προς τη σοβαρότητά της. Ειδικότερα, η
προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί το περιεχόμενο των εν λόγω συζητήσεων επί των τιμών κατά τη συνάντηση της 9ης Νοεμβρίου 1994,
αλλά εξακολουθεί να εκτιμά ότι η Επιτροπή, κρίνοντας ότι οι συζητήσεις αυτές συνιστούν πραγματική συμφωνία επί των τιμών,
προέβη σε εξαιρετικά αυστηρό χαρακτηρισμό των πραγματικών περιστατικών. Η προσφεύγουσα αμφισβητεί, ειδικότερα, το περιεχόμενο
που προσέδωσε η Επιτροπή στη χειρόγραφη σημείωση «J=SA=A‑M=275,-».
490   Δεύτερον, όσον αφορά την έναρξη της συμπράξεως, η προσφεύγουσα δέχεται ότι, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων,
υποστήριξε πράγματι ότι η σύμπραξη είχε αρχίσει μόλις τον Οκτώβριο του 1994. Ωστόσο, η Επιτροπή παρέλειψε να επισημάνει ότι
η απάντηση αυτή κάλυπτε τις συζητήσεις μεταξύ των μερών από τα τέλη του 1992. Χωρίς να αμφισβητεί την ύπαρξη επαφών και ανταλλαγών
πληροφοριών με τους ανταγωνιστές της σχετικά με την τιμολογιακή πολιτική από τα τέλη του 1992, η προσφεύγουσα υποστηρίζει
ότι αυτές πρέπει να τοποθετηθούν στο σχετικό πλαίσιο και να αξιολογηθούν γι’ αυτό που πράγματι είναι, λαμβανομένου ιδίως υπόψη
του ρόλου της CBB ως προς τη ρύθμιση των αυξήσεων των τιμών.
491   Τρίτον, σε σχέση με το επιχείρημα ότι το αντικείμενο της συναντήσεως της 11ης Μαΐου 1994 δεν περιορίστηκε στην παρουσίαση
του νέου διευθυντή του τμήματος «ζύθου» της προσφεύγουσας, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι, ασφαλώς, σκοπός της συναντήσεως
ήταν κυρίως η εν λόγω παρουσίαση, αλλά και ότι το ευρύτερο αντικείμενο της συναντήσεως αυτής εντασσόταν στο πλαίσιο της προτάσεως
της Interbrew να συναφθεί σύμφωνο μη επιθετικής πολιτικής που να περιλαμβάνει τη Γαλλία.
492   Τέταρτον, όσον αφορά τις συζητήσεις της 6ης Ιουλίου 1994, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς
της Επιτροπής, δεν αμφισβήτησε ότι οι συζητήσεις αυτές αφορούσαν τη συνεργασία μεταξύ Interbrew και Alken-Maes. Επισήμανε
ότι οι συζητήσεις αφορούσαν κυρίως την εμπορική κατάσταση της Interbrew στη Γαλλία, αλλά διευκρίνισε εντούτοις αμέσως ότι
η σύναψη μη επιθετικής συμφωνίας που να καλύπτει τη Γαλλία και το Βέλγιο προτάθηκε από την Interbrew στο πλαίσιο των συζητήσεων
αυτών.
493   Πέμπτον, όσον αφορά το ζήτημα της επιρροής της Interbrew στο πλαίσιο της CBB, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τον ισχυρισμό
της Επιτροπής ότι δεν καθόριζε η Interbrew την πολιτική της CBB. Επιπλέον, ακόμη και αν τον είχε αμφισβητήσει, θα επρόκειτο
για αμφισβήτηση της εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνείας της επιρροής της Interbrew και όχι για αμφισβήτηση αποδεδειγμένου γεγονότος.
494   Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό της Επιτροπής κατά τον οποίο η προσφεύγουσα δήλωσε ότι θα περιοριζόταν να δεχθεί μόνον τα
πραγματικά περιστατικά που περιέχονταν στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και τα οποία είχε η ίδια αναγνωρίσει, η προσφεύγουσα
ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή αλλοίωσε και ερμήνευσε εσφαλμένα το περιεχόμενο των δηλώσεών της.
495   Συναφώς, η Επιτροπή αλλοίωσε τις δηλώσεις της προσφεύγουσας προσθέτοντας το επίρρημα «μόνον» στη δήλωσή της, γράφοντας δηλαδή
ότι η προσφεύγουσα «δεν αμφισβητούσε τα πραγματικά περιστατικά που περιέχονταν στην [ανακοίνωση των αιτιάσεων] μόνο στο μέτρο
που τα στοιχεία αυτά στηρίζονταν εν μέρει σε πληροφορίες που είχε παράσχει στην Επιτροπή η Alken-Maes». Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα
είχε γράψει ότι δεν αμφισβητούσε «τα πραγματικά περιστατικά που συνέβησαν κατά την επίδικη περίοδο, στο μέτρο που αυτά στηρίζονταν
εν μέρει σε πληροφορίες που είχαν παράσχει στην Επιτροπή οι εκπρόσωποι της Alken-Maes».
496   Επιπλέον, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της το νόημα της εκφράσεως «στο μέτρο που». Η χρήση της εκφράσεως αυτής δεν προέκυψε
από τη βούληση να περιοριστεί –έστω και μερικώς– η έκταση της αναγνωρίσεως του υποστατού των πραγματικών περιστατικών, αλλά
αντιθέτως να τονιστεί ότι δεν θα ήταν λογικό να αμφισβητήσει η προσφεύγουσα το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που χρησιμοποίησε
ως βάση η Επιτροπή, δεδομένου ότι τούτα στηρίχθηκαν μερικώς σε στοιχεία που της προσκόμισε η ίδια. Αυτή η αντίφαση οδήγησε,
κακώς, την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι η προσφεύγουσα αμφισβήτησε την ύπαρξη παραβάσεως.
497   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, με το υπόμνημά της απαντήσεως, ότι η Επιτροπή εξακολουθεί, με το υπόμνημα αντικρούσεως, να προβαίνει
σε ανακριβή, ή και μεροληπτική ερμηνεία, των όρων της απαντήσεως της προσφεύγουσας στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, δηλώνοντας
ότι η προσφεύγουσα «περιορίστηκε να δεχθεί τα πραγματικά περιστατικά “στο μέτρο που τα στοιχεία αυτά στηρίζονταν εν μέρει
σε πληροφορίες που είχαν παράσχει στην Επιτροπή οι εκπρόσωποι της Alken-Maes”». Χρησιμοποιώντας την έκφραση «περιορίστηκε
να», η Επιτροπή εισήγαγε περιορισμό που δεν προέκυπτε από το αρχικό κείμενο. Συγκεκριμένα, ναι μεν η έκφραση «στο μέτρο που»
μπορεί να έχει περιοριστική έννοια όταν συνοδεύεται από άρνηση ή ρήμα δηλωτικό περιορισμού, αντιθέτως όμως έχει επεξηγηματική
έννοια όταν χρησιμοποιείται ανεξαρτήτως οποιασδήποτε αρνήσεως ή ρήματος δηλωτικού περιορισμού.
498   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται, περαιτέρω, ότι θα υφίστατο πολύ μεγαλύτερη ζημιά, αν θεωρούνταν ότι αμφισβήτησε τα πραγματικά
περιστατικά, καθότι, σύμφωνα με την πρακτική της Επιτροπής ως προς τη λήψη αποφάσεων, απλώς και μόνον η μη αμφισβήτηση των
πραγματικών περιστατικών, χωρίς να συνοδεύεται από την προσκόμιση νέων στοιχείων, μπορεί να επιφέρει μείωση της τάξεως του
20 % περίπου του προστίμου, όπως προκύπτει από τις αποφάσεις για τα ελληνικά πορθμεία και τους προμονωμένους σωλήνες. Η Επιτροπή
μάλιστα χορήγησε στο παρελθόν μείωση ίση προς αυτή της οποίας έτυχε εν προκειμένω η προσφεύγουσα σε επιχείρηση που δεν είχε
συνεργαστεί [αιτιολογική σκέψη 98 της αποφάσεως 98/247/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 21ης Ιανουαρίου 1998, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 65 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, υπόθεση IV/35.814
– προσαύξηση της τιμής του κράματος (ΕΕ L 100, σ. 55)].
499   Η Επιτροπή παρατηρεί κατ’ αρχάς ότι, κατά τη νομολογία, η μείωση του προστίμου για μη αμφισβήτηση του υποστατού των πραγματικών
περιστατικών συνεπάγεται ρητή αποδοχή πραγματικών περιστατικών όπως αυτά που εκθέτει η ανακοίνωση των αιτιάσεων. Προκύπτει,
όμως, τόσο από την απάντηση της προσφεύγουσας στην ανακοίνωση των αιτιάσεων όσο και από το δικόγραφο της προσφυγής, ότι αυτή
προσπάθησε σθεναρά να αρνηθεί –και εξακολουθεί να το αρνείται– το γεγονός ότι διατύπωσε απειλή κατά της Interbrew, καθώς και
ότι η σύμπραξη συνεχίστηκε πέραν του Ιουλίου του 1996. Περαιτέρω, η προσφεύγουσα αμφισβήτησε αρχικώς, με την απάντησή της
στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ορισμένα ουσιώδη πραγματικά περιστατικά, τα οποία δεν εξακολούθησε να αρνείται με το δικόγραφο
της προσφυγής.
500   Όσον αφορά το επιχείρημα ότι η Επιτροπή θεώρησε ως αμφισβήτηση των πραγματικών περιστατικών την κατ’ ουσίαν αμφισβήτηση του
περιεχομένου ή του νομικού χαρακτηρισμού που τους προσδίδεται, η Επιτροπή παρατηρεί ότι επρόκειτο αντιθέτως για αμφισβήτηση
του υποστατού πολλών πραγματικών περιστατικών.
501   Εν πάση περιπτώσει, εσφαλμένα θεωρείται ότι η μη αμφισβήτηση των πραγματικών περιστατικών δικαιολογεί γενικώς μείωση του προστίμου
της τάξεως του 20 %, καθότι η μείωση που χορηγείται συνήθως για τον σκοπό αυτό είναι της τάξεως του 10 %. Όσον αφορά τον ισχυρισμό
ότι οι εταιρίες που δεν συνεργάστηκαν με την Επιτροπή έτυχαν μειώσεως ανάλογης με αυτή που χορηγήθηκε στην προσφεύγουσα, τούτος
είναι αβάσιμος.
502   Τέλος, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η υποτιθέμενη αναγνώριση των πραγματικών περιστατικών από την προσφεύγουσα, εκτός εάν δεν
ληφθούν υπόψη οι γραμματικοί κανόνες, ήταν απλώς υποθετική. Συγκεκριμένα, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων,
η προσφεύγουσα περιορίστηκε να δεχθεί τα πραγματικά περιστατικά «στο μέτρο που αυτά στηρίζονταν εν μέρει σε πληροφορίες που
προσκόμισαν οι εκπρόσωποι της Alken-Maes στους εκπροσώπους της Επιτροπής».
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
503   Από το σημείο Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας (βλ. σκέψη 448 ανωτέρω), προκύπτει ότι, οσάκις επιχείρηση
συνεργάζεται, δυνάμει του σημείου Δ, τυγχάνει μείωσης κατά 10 έως 50 % του ύψους του προστίμου που θα της είχε επιβληθεί εάν
δεν είχε συνεργαστεί, εφόσον, μετά την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ενημερώσει την Επιτροπή ότι δεν αμφισβητεί τα γεγονότα επί
των οποίων βασίζονται οι κατηγορίες της.
504   Για να χορηγηθεί σε επιχείρηση μείωση του προστίμου λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών, σύμφωνα με το σημείο
Δ 2 της ανακοινώσεως περί της συνεργασίας, πρέπει αυτή να δηλώσει ρητώς στην Επιτροπή, αφού λάβει γνώση της ανακοινώσεως των
αιτιάσεων, ότι δεν προτίθεται να αμφισβητήσει τα πραγματικά περιστατικά (προπαρατεθείσα στη σκέψη 57 απόφαση Mayr Melnhof
κατά Επιτροπής, σκέψη 309).
505   Εντούτοις, δεν αρκεί να δηλώσει γενικώς μια επιχείρηση ότι δεν αμφισβητεί τα προβαλλόμενα πραγματικά περιστατικά, σύμφωνα
με την ανακοίνωση περί συνεργασίας, αν, υπό τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως, η δήλωση αυτή δεν εμφανίζει την παραμικρή
χρησιμότητα για την Επιτροπή (απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T‑48/00, Corus UK κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 193). Συγκεκριμένα, για να δικαιολογεί μείωση
ενός προστίμου λόγω της συνεργασίας της κατά τη διοικητική διαδικασία, η συμπεριφορά μιας επιχειρήσεως πρέπει να διευκολύνει
το έργο της Επιτροπής που συνίσταται στη διαπίστωση και τη δίωξη των παραβάσεων των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού (βλ.,
υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα στη σκέψη 57 απόφαση Mayr-Melnhof κατά Επιτροπής, σκέψη 309).
506   Σύμφωνα με τις αρχές αυτές, πρέπει να εξακριβωθεί αν, όπως ισχυρίζεται η προσφεύγουσα, η Επιτροπή εσφαλμένα έκρινε, με την
αιτιολογική σκέψη 326 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η δήλωσή της περί μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών, καθώς
και η αμφισβήτηση της υπάρξεως παραβάσεως, όπως αυτή περιγράφεται στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, δεν δικαιολογούσαν μείωση
του προστίμου δυνάμει του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
507   Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση, όσον αφορά, πρώτον, τις γενικές δηλώσεις της προσφεύγουσας περί μη αμφισβητήσεως των πραγματικών
περιστατικών, ότι πριν από την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, με το από 27 Δεκεμβρίου 1999 έγγραφό της προς την
Επιτροπή, η Alken-Maes επισήμανε ότι «δεν αμφισβητούσε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών όπως τα περιέγραψε η Επιτροπή
με την αίτηση παροχής πληροφοριών της 11ης Νοεμβρίου 1999, και, ειδικότερα, […] ότι υπήρξε εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ της
Interbrew και της Alken-Maes δυνάμει της οποίας υπήρχε μηνιαία ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις αντίστοιχες πωλήσεις ζύθου
στο Βέλγιο· [π]ραγματοποιήθηκαν πολλές συναντήσεις μεταξύ των συνεργατών της Αlken-Maes, κυρίως του M. Vaxelaire, ο οποίος
ήταν διευθύνων σύμβουλος από το 1992 έως το 1998, και των στελεχών της Ιnterbrew, ιδίως των M. T. και J. D., κατά τις οποίες
πραγματοποιήθηκαν διαβουλεύσεις για το ζήτημα της διανομής και των πωλήσεων ζύθου στο Βέλγιο». Πρόσθεσε ότι «υπό την επιφύλαξη
των ελαφρυντικών περιστάσεων που εκτέθηκαν στις υπηρεσίες της Επιτροπής, η Alken-Maes αναγνωρίζει και δεν θα αμφισβητήσει
ότι τα εν λόγω πραγματικά περιστατικά συνιστούν παράβαση του άρθρου 81 […] ΕΚ».
508   Επιβάλλεται, επίσης, η διαπίστωση ότι, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η προσφεύγουσα επισήμανε ότι «χωρίς
να αμφισβητεί την ύπαρξη επαφών και πρακτικών μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes, στο μέτρο που αυτά στηρίζονται εν μέρει
σε πληροφορίες που είχαν παράσχει οι εκπρόσωποι της Alken-Maes στους εκπροσώπους της Επιτροπής, επιθυμούσε να διευκρινίσει
ορισμένα σημεία και να τοποθετήσει τα επίδικα πραγματικά περιστατικά στο πλαίσιό τους, προκειμένου να αποδείξει ότι δεν είχαν
το περιεχόμενο που τους προσδίδει η Επιτροπή». Στη σελίδα 1 της απαντήσεως στην εν λόγω ανακοίνωση, η προσφεύγουσα αναδιατύπωσε
ελαφρώς τις δηλώσεις της, επισημαίνοντας ότι «χωρίς να αμφισβητεί το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που συνέβησαν κατά
την επίδικη περίοδο, στο μέτρο που αυτά στηρίζονταν εν μέρει σε πληροφορίες που είχαν παράσχει στους εκπροσώπους της Επιτροπής
οι εκπρόσωποι της Alken-Maes, κατόπιν σχετικής οδηγίας της, [η προσφεύγουσα] επιθυμεί, με την [εν λόγω] απάντηση, να διευκρινίσει
ορισμένα σημεία και να τοποθετήσει τα επίδικα πραγματικά περιστατικά στο πλαίσιό τους, προκειμένου να αποδείξει ότι δεν είχαν
το περιεχόμενο που τους προσδίδει η Επιτροπή, ή και ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα νομικά συμπεράσματα της Επιτροπής προκύπτουν
από εσφαλμένο χαρακτηρισμό των επίδικων περιστάσεων».
509   Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση, λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως της προσφεύγουσας στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι
ναι μεν αυτή υποστηρίζει ότι δεν αμφισβήτησε την ύπαρξη «επαφών και πρακτικών μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes» ή «των
πραγματικών περιστατικών της επίδικης περιόδου», πλην όμως δεν δήλωσε ρητώς και κατά τρόπο σαφή και ακριβή ότι δεν αμφισβητεί
τα πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζει η Επιτροπή τις αιτιάσεις της. Αντιθέτως, η προσφεύγουσα, με τη δήλωσή της, διατύπωσε
κάποιες επιφυλάξεις σχετικές με την πρόθεσή της να «διευκρινίσει ορισμένα σημεία» και να «τοποθετήσει τα επίδικα περιστατικά
στο πλαίσιό τους», προκειμένου να δείξει ότι «δεν έχουν το περιεχόμενο που τους προσδίδει η Επιτροπή» ή ότι τα νομικά συμπεράσματα
της Επιτροπής «προκύπτουν από εσφαλμένο χαρακτηρισμό των επίδικων περιστάσεων».
510   Όσον αφορά, δεύτερον, τις παρατηρήσεις της προσφεύγουσας σχετικά με τα συγκεκριμένα περιστατικά που εξέθεσε η Επιτροπή με
την ανακοίνωση των αιτιάσεων (βλ. σκέψεις 486 έως 493 ανωτέρω), αποδεικνύεται ότι η προσφεύγουσα δεν περιορίστηκε να διευκρινίσει
το περιεχόμενο που τους προσέδωσε η Επιτροπή, αλλά αμφισβήτησε το περιεχόμενο ή την ύπαρξη ορισμένων από αυτά.
511   Συναφώς, όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή επισήμανε, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι διέθετε αποδεικτικά
στοιχεία σχετικά με τη σύμπραξη για το χρονικό διάστημα τουλάχιστον από 28 Ιανουαρίου 1993 έως 28 Ιανουαρίου 1998 και ότι,
ως εκ τούτου, η εν λόγω σύμπραξη συνεχίστηκε μέχρι τις 28 Ιανουαρίου 1998. Για το χρονικό διάστημα μετά τον Ιούλιο του 1996,
η Επιτροπή στηρίχθηκε, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, σε τρία πραγματικά στοιχεία, ήτοι, πρώτον, σε τηλεφωνική
συνομιλία που πραγματοποιήθηκε στις 9 Δεκεμβρίου 1996 μεταξύ της Alken-Maes (L. B) και της Interbrew (A. B)· δεύτερον, στο
ότι η συνάντηση της Interbrew με την προσφεύγουσα και την Alken-Maes στο Παρίσι, στις 17 Απριλίου 1997, είχε αντικείμενο αντίθετο
προς τον ανταγωνισμό και, τρίτον, στο ότι η συνάντηση της 28ης Ιανουαρίου 1998 μεταξύ της Interbrew και της Alken-Maes αφορούσε
τη σύμπραξη.
512   Πρέπει, όμως, να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, επισήμανε ότι «εξεπλάγη
από το γεγονός ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι [η ημερομηνία της 28ης Ιανουαρίου 1998] σήμανε το τέλος των επίδικων πρακτικών,
ενώ όλα τα στοιχεία του φακέλου της έρευνας αποδεικνύουν ότι όλες οι διμερείς συζητήσεις είχαν παύσει από το δεύτερο εξάμηνο
του 1996». Ειδικότερα, η προσφεύγουσα δήλωσε ότι «οι συζητήσεις επί του συστήματος τιμολογήσεως έπαυσαν μετά την απόφαση της
Interbrew τον Ιούλιο του 1996 να εφαρμόσει τις νέες τις τιμές από 1ης Ιανουαρίου 1997» και ότι «η απουσία συζητήσεων μετά
τον Ιούλιο του 1996» διαφαινόταν, για παράδειγμα, από την ύπαρξη σημειώματος ενός συμβούλου της Alken-Maes που συνέκρινε τους
νέους γενικούς όρους του συστήματος της Interbrew με το σχέδιο της Alken-Maes, πράγμα που θα ήταν περιττό «αν υπήρχαν σχετικές
επαφές μεταξύ των δύο επιχειρήσεων», ότι «η συνάντηση [της 17ης Απριλίου 1997] δεν πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο των συζητήσεων
στις οποίες αναφέρεται η ανακοίνωση των αιτιάσεων» και ότι η συνάντηση της 28ης Ιανουαρίου 1998 δεν είχε ως αντικείμενο «την
επαναφορά παλαιών πρακτικών».
513   Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων και, ειδικότερα, των παρατηρήσεων που διατύπωσε η προσφεύγουσα όσον αφορά τη διάρκεια
της παραβάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι δηλώσεις της, σύμφωνα με τις οποίες δεν αμφισβητεί το υποστατό των πραγματικών
περιστατικών, δεν δικαιολογούν μείωση του προστίμου δυνάμει του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
514   Συγκεκριμένα, πρώτον, δεδομένου ότι εν προκειμένω πρόκειται για σύμπραξη με αντικείμενο αντίθετο προς τον ανταγωνισμό, είναι
σημαντικό να σημειωθεί ότι και μόνον η διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών αρκεί, κατ’ αρχήν, για να διαπιστωθούν δύο
από τα βασικά στοιχεία της παραβάσεως του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, ήτοι η ύπαρξη συμφωνίας και το αντίθετο προς τον ανταγωνισμό
αντικείμενο. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα δεν μπορούσε, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων,
να αμφισβητήσει το περιεχόμενο των επίδικων γεγονότων, τουλάχιστον του Ιουλίου του 1996, τα οποία η Επιτροπή βασίμως απέδειξε
και τα οποία συνιστούν αφ’ εαυτά την επίδικη παράβαση, χωρίς να αμφισβητήσει το υποστατό των πραγματικών περιστατικών υπό
την έννοια του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας (βλ., κατ’ αναλογία, προπαρατεθείσα στη σκέψη
505 απόφαση Corus UK κατά Επιτροπής, σκέψεις 195 και 197).
515   Δεύτερον, μια δήλωση μη αμφισβητήσεως του υποστατού των πραγματικών περιστατικών, συνοδευόμενη, όπως εν προκειμένω, από ένα
σύνολο παρατηρήσεων με τις οποίες η προσφεύγουσα υποτίθεται ότι επιδιώκει να διευκρινίσει ορισμένα γεγονότα, αλλά που, στην
πραγματικότητα, ισοδυναμούν με αμφισβήτηση των περιστατικών αυτών, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διευκολύνει το έργο της Επιτροπής
που συνίσταται στη διαπίστωση και τη δίωξη των παραβάσεων των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού.
516   Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς της, η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε το περιεχόμενο
που εσφαλμένα προσέδωσε η Επιτροπή σε ορισμένα πραγματικά περιστατικά, ήτοι στις επαφές της 9ης Δεκεμβρίου 1996, της 17ης
Απριλίου 1997 και της 28ης Ιανουαρίου 1998, αλλά την ίδια τη φύση των περιστατικών αυτών. Με την απάντησή της στην ανακοίνωση
των αιτιάσεων (βλ. σκέψη 512 ανωτέρω), η προσφεύγουσα δεν αρκέστηκε να αρνηθεί το περιεχόμενο της συναντήσεως που πραγματοποιήθηκε
στις 9 Δεκεμβρίου 1996 μεταξύ της Alken-Maes και της Interbrew, αλλά αμφισβήτησε αυτή καθ’ εαυτήν τη συνάντηση των δύο ανταγωνιστών
την ημερομηνία εκείνη. Ομοίως, η προσφεύγουσα αρνήθηκε αυτό καθ’ εαυτό το γεγονός ότι η συνάντηση της 17ης Απριλίου 1997 είχε
αντικείμενο αντίθετο προς τον ανταγωνισμό και όχι το περιεχόμενο που προσέδωσε η Επιτροπή ή τη νομική αξιολόγηση στην οποία
προέβη για το γεγονός αυτό. Τέλος, όσον αφορά τη συνάντηση της 28ης Ιανουαρίου 1998, η προσφεύγουσα δεν υποστήριξε απλώς ότι
η άποψη περί συνεχίσεως της συμπράξεως, την οποία βασίμως διαπίστωσε η Επιτροπή, δεν έχει το περιεχόμενο ή τον νομικό χαρακτηρισμό
που της προσδίδει η Επιτροπή, ήτοι αυτόν της παραβάσεως, αλλά το ίδιο το γεγονός ότι το περιεχόμενο των συζητήσεων περί της
συμπράξεως συνεπάγεται ότι αυτή εξακολουθεί να υφίσταται.
517   Επομένως, επιβάλλεται το συμπέρασμα, χωρίς να πρέπει να εξεταστούν τα άλλα επιχειρήματα που ανέπτυξε η προσφεύγουσα, ότι ορθώς
η Επιτροπή διαπίστωσε, με την αιτιολογική σκέψη 326 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η προσφεύγουσα είχε αμφισβητήσει την
ύπαρξη της παραβάσεως, όπως την περιέγραψε με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, και ότι τούτο δεν δικαιολογούσε μείωση του προστίμου
υπό την έννοια του σημείου Δ 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
518   Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως και, κατ’ επέκταση, ο λόγος αυτός στο
σύνολό του.

Επί της μεθόδου υπολογισμού και του τελικού ποσού του προστίμου
519   Όπως προκύπτει από το σημείο 313 ανωτέρω, η αύξηση του βασικού ποσού του προστίμου λόγω επιβαρυντικών περιστάσεων πρέπει να
μειωθεί από 50 σε 40 %.
520   Όσον αφορά τον υπολογισμό του τελικού ποσού του προστίμου, όπως αυτό προκύπτει κατόπιν της μεταβολής αυτής, πρέπει να σημειωθεί
ότι η Επιτροπή, προβαίνοντας στον υπολογισμό του προστίμου που επέβαλε στην προσφεύγουσα, δεν ακολούθησε τη μέθοδο που ορίζουν
οι κατευθυντήριες γραμμές.
521   Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το γράμμα των κατευθυντήριων γραμμών, τα ποσοστά επί τοις εκατό που αντιστοιχούν στις αυξήσεις ή
στις μειώσεις που γίνονται δεκτές λόγω επιβαρυντικών ή ελαφρυντικών περιστάσεων πρέπει να εφαρμόζονται επί του βασικού ποσού
του προστίμου, που καθορίζεται σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, και όχι επί του ποσού που προκύπτει
από προηγούμενη προσαύξηση ή μείωση λόγω επιβαρυντικής ή ελαφρυντικής περιστάσεως (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 95 απόφαση Cheil Jedang κατά Επιτροπής, σκέψη 229).
522   Εν προκειμένω, όμως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, ενώ η Επιτροπή προσάρμοσε το ποσό του προστίμου, λαμβάνοντας υπόψη, αφενός,
δύο επιβαρυντικές περιστάσεις και, αφετέρου, μία ελαφρυντική περίσταση, το τελικό ποσό του επιβληθέντος προστίμου δείχνει
ότι η Επιτροπή εφάρμοσε μία από τις δύο αυτές προσαρμογές του προστίμου στο ποσό που προέκυψε από την εφαρμογή μιας πρώτης
προσαυξήσεως ή μειώσεως. Αυτή η μέθοδος υπολογισμού συνεπάγεται την τροποποίηση του τελικού ποσού του προστίμου σε σχέση με
αυτό που θα προέκυπτε αν εφαρμοζόταν η οριζόμενη στις κατευθυντήριες γραμμές μέθοδος.
523   Συναφώς, ναι μεν η οριζόμενη με τις κατευθυντήριες γραμμές μέθοδος υπολογισμού του ποσού των προστίμων δεν είναι ασφαλώς η
μοναδική δυνατή μέθοδος, πλην όμως είναι ικανή να διασφαλίσει μια συνεκτική πρακτική λήψεως αποφάσεων στον τομέα της επιβολής
προστίμων, η οποία παρέχει τη δυνατότητα διασφαλίσεως της ίσης μεταχειρίσεως των επιχειρήσεων που τιμωρούνται λόγω παραβάσεων
των κανόνων του ανταγωνισμού. Στην υπό κρίση υπόθεση, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή δεν ακολούθησε τις κατευθυντήριες
γραμμές όσον αφορά τη μέθοδο υπολογισμού του τελικού ποσού των προστίμων, χωρίς να παράσχει καμία σχετική δικαιολογία.
524   Επομένως, πρέπει εν προκειμένω να προσαυξηθεί, στο πλαίσιο της εξουσίας πλήρους δικαιοδοσίας που παρέχεται στο Πρωτοδικείο
δυνάμει του άρθρου 17 του κανονισμού 17, το βασικό ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα κατά 40 %, ποσοστό
που ελήφθη υπόψη λόγω της επιβαρυντικής περιστάσεως της υποτροπής.
525   Συνεπώς, το τελικό ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα υπολογίζεται ως εξής: στο βασικό ποσό του προστίμου
(36,25 εκατομμύρια ευρώ) προστίθεται κατ’ αρχάς το 40 % του βασικού αυτού ποσού (14,5 εκατομμύρια ευρώ) και αφαιρείται το
10 % του εν λόγω ποσού (3,625 εκατομμύρια ευρώ), υπολογισμός που καταλήγει στο ποσό των 47,125 εκατομμυρίων ευρώ. Ακολούθως,
το ποσό αυτό μειώνεται κατά 10 % δυνάμει της συνεργασίας, γεγονός που καταλήγει σε τελικό πρόστιμο ύψους 42,4125 εκατομμυρίων
ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων
526   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα δικαστικά έξοδα σε περίπτωση
μερικής ήττας των διαδίκων. Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα πρέπει να φέρει τα δικαστικά της έξοδα, καθώς και τα τρία τέταρτα
των εξόδων της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ορίζει το πρόστιμο που πρέπει να επιβληθεί στην προσφεύγουσα στα 42,4125 εκατομμύρια ευρώ.
2)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
3)
Η προσφεύγουσα φέρει τα δικαστικά της έξοδα και τα τρία τέταρτα των εξόδων της Επιτροπής. Η Επιτροπή φέρει το ένα τέταρτο
των εξόδων της.
Βηλαράς
Martins Ribeiro
Jürimäe
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 25 Οκτωβρίου 2005.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

Μ. Βηλαράς
Περιεχόμενα
Νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Α – Επί των αιτημάτων περί ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως
1.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και από παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως
α) Επί του πρώτου μέρους που αντλείται από το γεγονός ότι δεν δόθηκε στην προσφεύγουσα η δυνατότητα να εξετάσει τις συνθήκες
συντάξεως επιβαρυντικού γι’ αυτή εγγράφου που χρησιμοποίησε η Επιτροπή
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
β) Επί του δευτέρου μέρους που αντλείται από το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν παρέσχε στην προσφεύγουσα τη δυνατότητα να ενημερωθεί,
πριν από την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως, για τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη ως προς τον υπολογισμό του προστίμου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
γ) Επί του τρίτου μέρους που αντλείται από το γεγονός ότι δεν υπάρχουν έγγραφα στοιχεία από τις συναντήσεις μεταξύ της Επιτροπής
και της Interbrew, καθώς και από την άρνηση της Επιτροπής να της γνωστοποιήσει την απάντηση της Interbrew προς την ανακοίνωση
των αιτιάσεων
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
2.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από παραβίαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Β – Επί των επικουρικώς προβαλλόμενων αιτημάτων που αποβλέπουν στη μείωση του επιβληθέντος προστίμου
1.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από εσφαλμένη αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως κατά τον καθορισμό του βασικού
ποσού του προστίμου, κατά παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως, της αναλογικότητας και της αρχής non bis in idem
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
Επιχειρήματα της προσφεύγουσας
–  Επί της αξιολογήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως: παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας
–  Επί της αξιολογήσεως της πραγματικής οικονομικής ικανότητας της προσφεύγουσας να προκαλέσει σοβαρή ζημία στις άλλες επιχειρήσεις:
παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
–  Επί του καθορισμού του προστίμου σε επίπεδο που να διασφαλίζει το επαρκώς αποτρεπτικό του αποτέλεσμα: παραβίαση της αρχής
της αναλογικότητας
–  Επί του συνυπολογισμού των νομικών και οικονομικών γνώσεων και υποδομών που διαθέτουν ως επί το πλείστον οι μεγάλου μεγέθους
επιχειρήσεις: παραβίαση της αρχής non bis in idem
Επιχειρήματα της Επιτροπής
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της αξιολογήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως
Επί της εκτιμήσεως της πραγματικής οικονομικής ικανότητας της προσφεύγουσας να προκαλέσει σημαντική ζημία στις άλλες επιχειρήσεις
Επί του καθορισμού του προστίμου σε επίπεδο που να εξασφαλίζει το επαρκώς αποτρεπτικό του αποτέλεσμα
Επί του συνυπολογισμού των νομικών και οικονομικών γνώσεων και υποδομών που διαθέτουν ως επί το πλείστον οι μεγάλου μεγέθους
επιχειρήσεις
Επί του πρόσφορου χαρακτήρα του ειδικού ποσού εκκινήσεως, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων που επικαλείται η προσφεύγουσα
2.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της τηλεφωνικής συνδιαλέξεως της 9ης Δεκεμβρίου 1996
Επί της συναντήσεως της 17ης Απριλίου 1997
Επί της συναντήσεως της 28ης Ιανουαρίου 1998
3.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από τον αβάσιμο χαρακτήρα της επιβαρυντικής περιστάσεως που ελήφθη υπόψη όσον αφορά
τις πιέσεις που δέχθηκε η Interbrew
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
4.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από το αβάσιμο της επιβαρυντικής περιστάσεως της υποτροπής ως προς την προσφεύγουσα
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
5.  Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από το ότι δεν ελήφθησαν επαρκώς υπόψη οι ισχύουσες ελαφρυντικές περιστάσεις
α) Επί του πρώτου τμήματος που αντλείται από την άρνηση της Επιτροπής να λάβει υπόψη της το γεγονός ότι η παράβαση δεν έχει
συνέπειες για την αγορά
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
β) Επί του δευτέρου τμήματος που αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη την επίδραση του συστήματος ελέγχου των τιμών
και της μακροχρόνιας συνεταιριστικής παραδόσεως που χαρακτηρίζει τον τομέα της ζυθοποιίας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
γ) Επί του τρίτου τμήματος που αντλείται από την άρνηση της Επιτροπής να λάβει υπόψη την κατάσταση κρίσεως που επικρατούσε
στον οικείο τομέα
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
δ) Επί του τέταρτου τμήματος που αντλείται από την απειλητική στάση της Interbrew
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
6. Επί του λόγου ακυρώσεως που αντλείται από την εσφαλμένη εκτίμηση της εκτάσεως της συνεργασίας της προσφεύγουσας, κατά παραβίαση
της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και κατά παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας
α) Επί του πρώτου τμήματος που αντλείται από εσφαλμένη εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμηση της εκτάσεως της συνεργασίας της προσφεύγουσας,
λαμβανομένης ιδίως υπόψη της πρακτικής της ως προς τη λήψη αποφάσεων και κατά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
β) Επί του δευτέρου σκέλους που αντλείται από τον εσφαλμένο χαρακτήρα του συμπεράσματος της Επιτροπής ότι η προσφεύγουσα αμφισβήτησε
το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία η Επιτροπή στήριξε τις αιτιάσεις της
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της μεθόδου υπολογισμού και του τελικού ποσού του προστίμου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.