CELEX: 62003CJ0060
Άρθρο 49 ΕΚ
Περιορισμός της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών
Επιχείρηση του τομέα της οικοδομής
Υπεργολαβία
Υποχρέωση της επιχείρησης να εγγυηθεί ασφάλεια για την ελάχιστη αμοιβή των εργαζομένων που απασχολεί ο υπεργολάβος

Portugaia Construções, σκέψη 18 και παρατιθέμενη νομολογία).
Στο αιτούν δικαστήριο εναπόκειται να εξακριβώσει αν αυτό το στοιχείο συντρέχει στην κύρια υπόθεση όσον αφορά την ευθύνη του
εγγυητή. Συναφώς πρέπει να ληφθούν υπόψη οι συνέπειες που έχει το εν λόγω μέτρο για τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται
όχι μόνο από εργολάβους εγκατεστημένους σε άλλο κράτος μέλος, αλλά ενδεχομένως και από γενικές επιχειρήσεις προερχόμενες από
κράτος μέλος.
Εν συνεχεία από πάγια νομολογία προκύπτει ότι οσάκις μια ρύθμιση όπως το άρθρο 1a του AEntG, αν υποτεθεί ότι συνιστά περιορισμό
της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, εφαρμόζεται σε κάθε άτομο ή επιχείρηση που ασκεί δραστηριότητα στο έδαφος του κράτους μέλους
υποδοχής, μπορεί να δικαιολογηθεί από επιτακτικούς λόγους γενικού συμφέροντος, εφόσον το συμφέρον αυτό δεν διασφαλίζεται από
τους κανόνες στους οποίους υπόκειται ο παρέχων τις υπηρεσίες εντός του κράτους μέλους όπου είναι εγκατεστημένος και εφόσον
οι ρυθμίσεις είναι πρόσφορες προς επίτευξη του σκοπού τον οποίο επιδιώκουν και δεν βαίνουν πέραν του αναγκαίου για την επίτευξη
του σκοπού μέτρου (βλ. κατ’ αυτή την έννοια απόφαση Portugaia Construções, όπ.π., σκέψη 19 και παρατιθέμενη νομολογία).
Μεταξύ των επιτακτικών λόγων γενικού συμφέροντος που έχει ήδη αναγνωρίσει το Δικαστήριο συγκαταλέγεται η προστασία των εργαζομένων
(απόφαση Portugaia Construções, όπ.π., σκέψη 20 και παρατιθέμενη νομολογία).
Μπορεί να γίνει δεκτό ότι, κατ’ αρχήν, η εφαρμογή από το κράτος μέλος υποδοχής της σχετικής με τον κατώτατο μισθό νομοθεσίας
του στους παρέχοντες υπηρεσίες που είναι εγκατεστημένοι σε άλλο κράτος μέλος επιδιώκει σκοπό γενικού συμφέροντος και συγκεκριμένα
την προστασία των εργαζομένων (Portugaia Construções, όπ.π., σκέψη 22), το ίδιο ισχύει όμως κατ’ αρχήν και για τα μέτρα που
λαμβάνει το πρώτο κράτος μέλος με σκοπό να ενισχύσει τις διαδικασίες που θα δώσουν τη δυνατότητα στον αποσπασμένο εργαζόμενο
να προβάλει επωφελώς το δικαίωμά του για τον κατώτατο μισθό.
Πράγματι, αν το δικαίωμα για τον κατώτατο μισθό συνιστά στοιχείο της προστασίας των εργαζομένων, οι διαδικαστικές ρυθμίσεις
διά των οποίων εξασφαλίζεται ο σεβασμός του δικαιώματος αυτού, όπως είναι η επίδικη στην κύρια δίκη ευθύνη του εγγυητή, πρέπει
επίσης να θεωρηθούν ως ικανές να εξασφαλίσουν αυτή την προστασία.
Σχετικά με την παρατήρηση του αιτούντος δικαστηρίου, ότι ο κύριος σκοπός που επιδιώκει ο εθνικός νομοθέτης με τη θέσπιση του
άρθρου 1a του AEntG είναι η προστασία της εθνικής αγοράς εργασίας και όχι η προστασία της αμοιβής του εργαζομένου, πρέπει
να σημειωθεί ότι στο εν λόγω δικαστήριο εναπόκειται να εξετάσει αν η επίδικη στην κύρια δίκη ρύθμιση, εκτιμώμενη αντικειμενικά,
εξασφαλίζει την προστασία των αποσπασμένων εργαζομένων. Πρέπει να εξακριβωθεί ότι η εν λόγω ρύθμιση συνεπάγεται για τους ενδιαφερομένους
εργαζομένους πραγματικό πλεονέκτημα που συμβάλλει σημαντικά στην κοινωνική προστασία τους. Στο πλαίσιο αυτό, η δεδηλωμένη
πρόθεση του νομοθέτη μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα μια περισσότερο εμπεριστατωμένη εξέταση των πλεονεκτημάτων που παρέχονται
ενδεχομένως στους εργαζομένους με τα μέτρα που έλαβε ο νομοθέτης αυτός (απόφαση Portugaia Construções, όπ.π., σκέψεις 28 και
29 και παρατιθέμενη νομολογία.).
Το αιτούν δικαστήριο διατυπώνει ορισμένες αμφιβολίες ως προς το πραγματικό πλεονέκτημα που συνεπάγεται για τους αποσπασμένους
εργαζομένους η ευθύνη του εγγυητή, λόγω των πρακτικών δυσχερειών που αντιμετωπίζουν αυτοί για να επικαλεσθούν ενώπιον των
γερμανικών δικαστηρίων το δικαίωμά τους για μισθό έναντι της γενικής επιχείρησης όσο και λόγω του γεγονότος ότι η προστασία
αυτή χάνει την οικονομική της αξία οσάκις μειώνονται αισθητά οι πραγματικές πιθανότητες του εργαζομένου να απασχοληθεί έναντι
αμοιβής στη Γερμανία.
Ωστόσο, όπως ορθά υπογραμμίζουν ο Pereira Félix, η Γερμανική, η Αυστριακή και η Γαλλική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή, γεγονός
είναι ότι ένας κανόνας όπως αυτός που διατυπώνει το άρθρο 1a του AEntG ευνοεί τους αποσπασμένους εργαζομένους διότι, προς
όφελος αυτών, προσθέτει στον πρώτο οφειλέτη του κατώτατου μισθού που είναι ο εργοδότης και ένα δεύτερο, ο οποίος ευθύνεται
εις ολόκληρο με τον πρώτο και είναι κατά κανόνα περισσότερο φερέγγυος από αυτόν. Ο κανόνας αυτός, δηλαδή, εκτιμώμενος αντικειμενικά,
είναι ικανός να εξασφαλίσει την προστασία των αποσπασμένων εργαζομένων. Εξάλλου η ίδια η κύρια δίκη επιβεβαιώνει αυτόν τον
προστατευτικό ρόλο του άρθρου 1a του AEntG.
Εφόσον ένας από τους στόχους που επιδιώκει ο εθνικός νομοθέτης είναι η αποφυγή του αθέμιτου ανταγωνισμού εκ μέρους επιχειρήσεων
που αμείβουν τους εργαζομένους τους σε επίπεδο χαμηλότερο από τον κατώτατο μισθό, πράγμα που απόκειται στο εθνικό δικαστήριο
να εξακριβώσει, ο στόχος αυτός μπορεί να ληφθεί υπόψη ως επιτακτική απαίτηση ικανή να δικαιολογήσει κάποιο περιορισμό στην
ελεύθερη παροχή υπηρεσιών εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις που απαριθμούνται στη σκέψη 34 της παρούσας απόφασης.
Εξάλλου, όπως ορθά παρατηρεί η Αυστριακή Κυβέρνηση με τις γραπτές παρατηρήσεις της, δεν υπάρχει κατ’ ανάγκη αντίφαση μεταξύ
του στόχου της διατηρήσεως του θεμιτού ανταγωνισμού αφενός και της προστασίας των εργαζομένων αφετέρου. Η πέμπτη αιτιολογική
σκέψη της οδηγίας 96/71 δείχνει ότι οι δύο αυτοί στόχοι μπορούν να επιδιωχθούν παράλληλα.
Τέλος, όσον αφορά την παρατήρηση της εταιρίας Wolff & Müller ότι η ευθύνη του εγγυητή αποτελεί μέτρο δυσανάλογο προς τον επιδιωκόμενο
σκοπό, από τη νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 34 της παρούσας απόφασης προκύπτει ότι για να δικαιολογείται το μέτρο πρέπει
να είναι πρόσφορο για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει και δεν πρέπει να υπερβαίνει το μέτρο που είναι αναγκαίο προς
τούτο.
Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εξετάσει αν συντρέχουν οι όροι αυτοί σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, που είναι η εξασφάλιση
της προστασίας του συγκεκριμένου εργαζομένου.
Υπό τις συνθήκες αυτές στο προδικαστικό ερώτημα αρμόζει η απάντηση ότι το άρθρο 5 της οδηγίας 96/71, ερμηνευόμενο υπό το φως
του άρθρου 49 ΕΚ, δεν απαγορεύει, σε μια υπόθεση όπως της κύριας δίκης, τους εθνικούς κανόνες κατά τους οποίους μια επιχείρηση
οικοδομών που αναθέτει σε άλλη επιχείρηση την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών ευθύνεται, ως εγγυητής που έχει παραιτηθεί από
την ένσταση της διζήσεως, για τις υποχρεώσεις της επιχείρησης αυτής ή ενός υπεργολάβου όσον αφορά την καταβολή του κατώτατου
μισθού του εργαζομένου ή των εισφορών στον κοινό φορέα των συμβαλλομένων σε συλλογική σύμβαση, οσάκις ο κατώτατος μισθός συνίσταται
στο ποσό που πρέπει να καταβληθεί στον εργαζόμενο κατόπιν αφαιρέσεως των φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφαλίσεως και
προωθήσεως της απασχόλησης ή των αντιστοίχων παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως (καθαρός μισθός), στην περίπτωση που οι κανόνες
αυτοί δεν έχουν ως πρωταρχικό στόχο την προστασία της αμοιβής του εργαζομένου ή που η προστασία αυτή αποτελεί απλώς δευτερεύοντα
σκοπό των κανόνων αυτών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει έναντι των διαδίκων της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του
αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν για την
υποβολή παρατηρήσεων στο Δικαστήριο πέραν αυτών των εν λόγω διαδίκων δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 5 της οδηγίας 96/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1996, σχετικά με την απόσπαση
εργαζομένων στο πλαίσιο παροχής υπηρεσιών, ερμηνευόμενο υπό το φως του άρθρου 49 ΕΚ, δεν απαγορεύει, σε μια υπόθεση όπως της
κύριας δίκης, τους εθνικούς κανόνες κατά τους οποίους μια επιχείρηση οικοδομών που αναθέτει σε άλλη επιχείρηση την εκτέλεση
οικοδομικών εργασιών ευθύνεται, ως εγγυητής που έχει παραιτηθεί από την ένσταση της διζήσεως, για τις υποχρεώσεις της επιχείρησης
αυτής ή ενός υπεργολάβου όσον αφορά την καταβολή του κατώτατου μισθού του εργαζομένου ή των εισφορών στον κοινό φορέα των
συμβαλλομένων σε συλλογική σύμβαση, οσάκις ο κατώτατος μισθός συνίσταται στο καταβλητέο ποσό που πρέπει να καταβληθεί στον
εργαζόμενο κατόπιν αφαιρέσεως των φόρων και των εισφορών κοινωνικής ασφαλίσεως και προωθήσεως της απασχόλησης ή των αντιστοίχων
παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως (καθαρός μισθός), στην περίπτωση που οι κανόνες αυτοί δεν έχουν ως πρωταρχικό στόχο την προστασία
της αμοιβής του εργαζομένου ή που η προστασία αυτή αποτελεί απλώς δευτερεύοντα σκοπό των κανόνων αυτών.
Υπογραφές
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.