CELEX: 62003TJ0391
Πρόσβαση στα έγγραφα
Κανονισμός (ΕΚ) 1049/2001
Έρευνες της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF)
Eurostat
Άρνηση προσβάσεως
Επιθεώρηση και έρευνα
Δικαστικές διαδικασίες
Δικαιώματα άμυνας

του Πρωτοδικείου Denkavit Nederland κατά Επιτροπής, σκέψη 45). Αφετέρου, ο κίνδυνος προσβολής του προστατευόμενου
συμφέροντος πρέπει να μπορεί να προβλεφθεί ευλόγως και να μην είναι καθαρά υποθετικός. Κατά συνέπεια, η εξέταση στην οποία
πρέπει να προβεί το θεσμικό όργανο προκειμένου να εφαρμόσει μια εξαίρεση πρέπει να πραγματοποιηθεί κατά τρόπο συγκεκριμένο
και να προκύπτει από την αιτιολογία της αποφάσεως (βλ. τις αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 2000, Τ-188/98, Kuijer
κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2000, σ. II‑1959, σκέψη 38, και της 13ης Απριλίου 2005, T‑2/03, Verein für Konsumenteninformation
κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, στο εξής: απόφαση VKI, σκέψεις 69 και 72).
116   Η συγκεκριμένη αυτή εξέταση πρέπει, εξάλλου, να πραγματοποιείται για κάθε έγγραφο που περιλαμβάνεται στην αίτηση. Πράγματι,
όλες οι προβλεπόμενες στο άρθρο 4, παράγραφοι 1 έως 3, του κανονισμού 1049/2001 εξαιρέσεις είναι διατυπωμένες ως να πρέπει
να εφαρμόζονται σε «ένα έγγραφο» (απόφαση VKI, σκέψη 70).
117   Η συγκεκριμένη και εξατομικευμένη εξέταση κάθε εγγράφου είναι εν πάση περιπτώσει αναγκαία, καθόσον, ακόμη και όταν είναι σαφές
ότι μια αίτηση προσβάσεως αφορά έγγραφα που καλύπτονται από εξαίρεση, μόνο μια τέτοια εξέταση επιτρέπει στο θεσμικό όργανο
να αξιολογήσει τη δυνατότητα παροχής μερικής προσβάσεως στον αιτούντα, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 6, του κανονισμού
1049/2001. Εξάλλου, στο πλαίσιο της εφαρμογής του κώδικα συμπεριφοράς, το Πρωτοδικείο έχει απορρίψει ως ανεπαρκή την αξιολόγηση
εγγράφων ανά κατηγορία αντί σε σχέση με τα συγκεκριμένα πληροφοριακά στοιχεία που περιέχουν, διότι η απαιτούμενη εκ μέρους
του θεσμικού οργάνου εξέταση πρέπει να του επιτρέπει να αξιολογεί συγκεκριμένα αν η προβαλλόμενη εξαίρεση καλύπτει όλες τις
πληροφορίες που περιέχονται στα εν λόγω έγγραφα (προπαρατεθείσες αποφάσεις JT’s Corporation κατά Επιτροπής, σκέψη 46, και
VKI, σκέψη 73).
118   Απόκειται, επομένως, στο θεσμικό όργανο να εξετάζει, πρώτον, αν το έγγραφο στο οποίο ζητείται πρόσβαση εμπίπτει σε κάποια
από τις εξαιρέσεις του άρθρου 4 του κανονισμού 1049/2001, δεύτερον, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, αν υφίσταται πραγματικά
η ανάγκη προστασίας που εξυπηρετεί η συγκεκριμένη εξαίρεση και, τρίτον, αν καλύπτει όλο το περιεχόμενο του εγγράφου.
119   Κατά συνέπεια, το Πρωτοδικείο πρέπει να εξετάσει αν οι προσβαλλόμενες αποφάσεις εκδόθηκαν σύμφωνα με τους κανόνες που μόλις
παρατέθηκαν.
120   Όσον αφορά τα έγγραφα που διαβιβάστηκαν στις γαλλικές και στις λουξεμβουργιανές αρχές, πρέπει να υπομνηστεί ότι η έρευνα της
OLAF είχε περατωθεί, και δεν αμφισβητείται ότι, κατά τον χρόνο εκδόσεως της πρώτης προσβαλλομένης αποφάσεως, ούτε οι λουξεμβουργιανές
ούτε οι γαλλικές αρχές είχαν αποφασίσει πώς θα χρησιμοποιηθούν εν συνεχεία οι πληροφορίες που διαβίβασε η OLAF κατ’ εφαρμογή
του άρθρου 10 του κανονισμού 1073/1999.
121   Οι πληροφορίες διαβιβάστηκαν στις εθνικές αρχές προκειμένου αυτές να έχουν στη διάθεσή τους τα στοιχεία που κατά την OLAF
αποτελούσαν ενδείξεις διαφόρων μη συννόμων πράξεων και τα οποία, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 1073/1999,
θα μπορούσαν να αποτελέσουν αποδεκτά αποδεικτικά στοιχεία ενώπιόν τους.
122   Η παροχή έστω μερικής προσβάσεως στα έγγραφα αυτά θα υπονόμευε την αποτελεσματική χρήση των στοιχείων αυτών από τις εθνικές
αρχές, διότι τα εμπλεκόμενα στις πιθανολογούμενες παρατυπίες πρόσωπα θα είχαν τη δυνατότητα να ενεργήσουν κατά τρόπο κωλύοντα
την ομαλή εξέλιξη των διαφόρων διαδικασιών ή ερευνών τις οποίες ενδεχομένως θα διενεργούσαν οι εθνικές αρχές. Πράγματι, στα
διαβιβασθέντα έγγραφα περιλαμβάνονταν, μεταξύ άλλων, οι εκθέσεις οικονομικού ελέγχου επιχειρήσεων, πρακτικά από τις ακροάσεις
των υπαλλήλων της Eurostat, εκθέσεις ελέγχου δαπανών, καθώς και εκθέσεις επιθεωρήσεων, των οποίων η δημοσιοποίηση θα παρείχε
στα εμπλεκόμενα πρόσωπα πληροφορίες σχετικά με τις ενέργειες στις οποίες θα προέβαιναν οι εθνικές αρχές.
123   Εξάλλου, κατά τον χρόνο εκδόσεως της πρώτης προσβαλλομένης αποφάσεως, δηλαδή την 1η Οκτωβρίου 2003, δεν είχε παρέλθει ακόμη
εύλογος χρόνος μέχρι να αποφασιστεί πώς θα χρησιμοποιηθούν εν συνεχεία οι πληροφορίες που διαβίβασε η OLAF, αφού η διαβίβασή
τους στις λουξεμβουργιανές αρχές έγινε μόλις στις 4 Ιουλίου 2002, στις δε γαλλικές αρχές στις 19 Μαρτίου 2003.
124   Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε ούτε σε νομική πλάνη ούτε σε πλάνη εκτιμήσεως όταν έκρινε, κατά τον χρόνο εκδόσεως πρώτης
προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι δεν έπρεπε να επιτρέψει την πρόσβαση στα έγγραφα που διαβιβάστηκαν στις γαλλικές και στις λουξεμβουργιανές
αρχές, με το αιτιολογικό ότι η δημοσιοποίησή τους θα ήταν επιζήμια για την προστασία του σκοπού επιθεωρήσεως, έρευνας και
οικονομικού ελέγχου.
125   Οι ίδιες διαπιστώσεις ισχύουν και όσον αφορά την τελική έκθεση της SAI. Κατά τον χρόνο εκδόσεως της δεύτερης προσβαλλομένης
αποφάσεως, δηλαδή στις 19 Δεκεμβρίου 2003, η σχετική με τη Eurostat έρευνα δεν είχε ακόμη περατωθεί και η Επιτροπή δεν είχε
ακόμη αποφασίσει το πώς θα ενεργήσει περαιτέρω βάσει της τελικής εκθέσεως της SAI. Επομένως, η δημοσιοποίηση της εν λόγω εκθέσεως,
έστω και με απάλειψη των ονομάτων, θα έδινε ενδεχομένως στα εμπλεκόμενα πρόσωπα τη δυνατότητα να επηρεάσουν το αποτέλεσμα
των επικείμενων ερευνών, επιθεωρήσεων ή οικονομικών ελέγχων.
126   Όσον αφορά την ανακοίνωση της OLAF προς την Επιτροπή, για την οποία γίνεται λόγος στο ανακοινωθέν Τύπου της 19ης Μαΐου 2003,
το Πρωτοδικείο διαπίστωσε ότι οι πληροφορίες που περιέχει είναι σε τέτοιο βαθμό ακριβείς όσον αφορά την εξέλιξη των διαφόρων
ερευνών για τη Eurostat, ώστε η άρνηση δημοσιοποιήσεώς της, με το αιτιολογικό ότι θα ήταν επιζήμια για την προστασία του σκοπού
επιθεωρήσεως, έρευνας και οικονομικού ελέγχου για λόγους ταυτιζόμενους με τους προεκτεθέντες, ήταν δικαιολογημένη κατά τον
χρόνο εκδόσεως της πρώτης προσβαλλομένης αποφάσεως.
127   Όσον αφορά τις λοιπές ανακοινώσεις της OLAF προς την Επιτροπή, στην πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση αναφέρεται ότι «[ό]λες αυτές
οι ανακοινώσεις περιέχουν αποτελέσματα ερευνών και η δημοσιοποίησή τους θα ήταν επιζήμια για τις δικαστικές διαδικασίες σε
εξέλιξη στη Γαλλία και στο Λουξεμβούργο».
128   Από τις ασαφείς και γενικόλογες αυτές εκτιμήσεις συνάγεται ότι η OLAF αξιολόγησε κατά τρόπο αφηρημένο τις επιπτώσεις που θα
μπορούσε να επιφέρει η δημοσιοποίηση των επίμαχων εγγράφων στα μέτρα που κατά την Επιτροπή ήταν αναγκαίο να ληφθούν για την
προστασία των συμφερόντων της ή στις δικαστικές διαδικασίες σε εξέλιξη στη Γαλλία και στο Λουξεμβούργο, χωρίς να αποδείξει
επαρκώς κατά νόμον ότι η δημοσιοποίηση των εγγράφων αυτών θα ήταν επιζήμια κατά συγκεκριμένο τρόπο για την προστασία του σκοπού
επιθεωρήσεως, έρευνας και οικονομικού ελέγχου και ότι η προβαλλόμενη εξαίρεση καλύπτει πράγματι το σύνολο των πληροφοριών
που περιέχουν τα εν λόγω έγγραφα.
129   Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι εν προκειμένω δεν αποδείχθηκε ότι η δημοσιοποίηση των ανακοινώσεων της OLAF προς
την Επιτροπή, εκτός αυτής για την οποία γίνεται λόγος στο ανακοινωθέν Τύπου της 19ης Μαΐου 2003, θα ήταν επιζήμια για τις
συγκεκριμένες διαδικασίες έρευνας ή επιθεωρήσεως.
130   Περαιτέρω, η OLAF δεν εξήγησε, με την πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση, αν οι κίνδυνοι τους οποίους επισημαίνει αφορούν πράγματι
το σύνολο των πληροφοριών που περιέχουν τα εν λόγω έγγραφα. Από την πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι η OLAF στήριξε
τις εκτιμήσεις της μάλλον στη φύση των ζητηθέντων εγγράφων, παρά στα στοιχεία που πράγματι περιέχουν τα εν λόγω έγγραφα. Πρόκειται
βέβαια για νομική πλάνη, που επιβάλλει την ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως (απόφαση του Δικαστηρίου της 6ης Δεκεμβρίου
2001, C‑353/99 P, Συμβούλιο κατά Hautala, Συλλογή 2001, σ. I‑9565, σκέψη 31).
131   Συνεπώς, δεν αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμον ότι, ακόμη και αν έχει εν προκειμένω εφαρμογή, η εξαίρεση για την προστασία του
σκοπού επιθεωρήσεως, έρευνας και οικονομικού ελέγχου καλύπτει το σύνολο των ανακοινώσεων της OLAF προς την Επιτροπή, εκτός
αυτής για την οποία γίνεται λόγος στο ανακοινωθέν Τύπου της 19ης Μαΐου 2003.
132   Το Πρωτοδικείο διαπίστωσε ότι μέρος τουλάχιστον των εγγράφων αυτών ουδόλως εμπίπτει στην εξαίρεση του άρθρου 4, παράγραφος
2, τρίτη περίπτωση, του κανονισμού 1049/2001.
133   Εντούτοις, δεν απόκειται στο Πρωτοδικείο να υποκαταστήσει την Επιτροπή και να υποδείξει τα έγγραφα στα οποία πρέπει να επιτραπεί
μερική ή ολική πρόσβαση, αλλά το θεσμικό όργανο υποχρεούται, κατά την εκτέλεση της παρούσας αποφάσεως, να λάβει υπόψη του
τους λόγους που παρατίθενται συναφώς στο σκεπτικό της.
134   Οι ίδιες διαπιστώσεις ισχύουν για τα παραρτήματα της εκθέσεως της SAI της 7ης Ιουλίου 2003, στα οποία η Επιτροπή δεν επέτρεψε
την πρόσβαση με μόνη αιτιολογία το ότι τόσο η έρευνα όσο και η διαδικασία εκτιμήσεως της συνέχειας που θα πρέπει να δοθεί
σ’ αυτήν βρίσκονται σε εξέλιξη και ότι η OLAF μπορεί πάντοτε να χρησιμοποιήσει τις εκθέσεις αυτές στο πλαίσιο των δικών της
ερευνών.
–       Επί της υπάρξεως υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος
135   Πρέπει να εξεταστεί ακόμη αν υφίσταται υπέρτερο δημόσιο συμφέρον που θα μπορούσε να δικαιολογήσει τη δημοσιοποίηση των εγγράφων
που διαβιβάστηκαν στις γαλλικές και στις λουξεμβουργιανές αρχές, της ανακοινώσεως της OLAF προς την Επιτροπή, για την οποία
γίνεται λόγος στο ανακοινωθέν Τύπου της 19ης Μαΐου 2003, καθώς και της τελικής εκθέσεως της SAI.
136   Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί, αφενός, ότι, δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 1049/2001, δικαίωμα προσβάσεως
στα έγγραφα των θεσμικών οργάνων έχει «κάθε πολίτης της Ένωσης και κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που κατοικεί ή έχει την έδρα
του σε ένα κράτος μέλος». Συνεπώς, ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στη διασφάλιση της προσβάσεως όλων στα δημόσια έγγραφα και
όχι μόνον της προσβάσεως του αιτούντος σε έγγραφα που τον αφορούν.
137   Επομένως, το ειδικό συμφέρον που μπορεί να επικαλεστεί ο αιτούμενος την πρόσβαση σε ένα έγγραφο που τον αφορά προσωπικά δεν
μπορεί να ληφθεί υπόψη.
138   Το γενικό συμφέρον που επικαλούνται οι προσφεύγοντες συνίσταται στα δικαιώματα άμυνας. Βέβαια, η ύπαρξη δικαιωμάτων άμυνας
ενέχει καθαυτή κάποιο γενικό συμφέρον. Ωστόσο, το γεγονός ότι έκφανση εν προκειμένω των δικαιωμάτων αυτών αποτελεί το υποκειμενικό
δικαίωμα των προσφευγόντων να αμυνθούν συνεπάγεται ότι το συμφέρον που επικαλούνται οι προσφεύγοντες δεν είναι γενικό, αλλά
ιδιωτικό.
139   Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν έκρινε ότι τα δικαιώματα άμυνας που επικαλούνται οι προσφεύγοντες
ως υπέρτερο συμφέρον δεν συνιστούν υπέρτερο δημόσιο συμφέρον που να δικαιολογεί τη δημοσιοποίηση των ζητηθέντων εγγράφων.
140   Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι πρέπει να ακυρωθεί η πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέτρο που δεν επιτρέπει
την πρόσβαση στο σύνολο των ανακοινώσεων της OLAF προς την Επιτροπή, εκτός αυτής για την οποία γίνεται λόγος στο ανακοινωθέν
Τύπου της 19ης Μαΐου 2003, καθώς και η δεύτερη προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέτρο που δεν επιτρέπει την πρόσβαση στα παραρτήματα
της εκθέσεως της SAI της 7ης Ιουλίου 2003.

Επί των δικαστικών εξόδων
141   Σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει
ότι κάθε διάδικος θα φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων. Εν προκειμένω, επιβάλλεται η Επιτροπή
να φέρει το ένα τρίτο των δικαστικών εξόδων των προσφευγόντων. Οι διάδικοι φέρουν τα λοιπά δικαστικά έξοδά τους.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (τρίτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει ως απαράδεκτα τα αιτήματα για ακύρωση της αποφάσεως της 18ης Αυγούστου 2003, καθώς και της σιωπηρής απορρίψεως
των αιτήσεων που υπέβαλαν οι προσφεύγοντες στις 21 και στις 29 Οκτωβρίου 2003.
2)
Ακυρώνει την απόφαση της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) της 1ης Οκτωβρίου 2003 κατά το μέτρο που δεν
επιτρέπει την πρόσβαση στο σύνολο των ανακοινώσεων της OLAF προς την Επιτροπή, εκτός αυτής για την οποία γίνεται λόγος στο
ανακοινωθέν Τύπου της 19ης Μαΐου 2003, καθώς και την απόφαση της Επιτροπής της 19ης Δεκεμβρίου 2003 κατά το μέτρο που δεν
επιτρέπει την πρόσβαση στα παραρτήματα της εκθέσεως της SAI της 7ης Ιουλίου 2003.
3)
Απορρίπτει τις προσφυγές ως αβάσιμες κατά τα λοιπά.
4)
Η Επιτροπή φέρει το ένα τρίτο των δικαστικών εξόδων των προσφευγόντων. Οι προσφεύγοντες φέρουν τα λοιπά δικαστικά έξοδά τους.
Jaeger
Tiili
Czúcz
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 6 Ιουλίου 2006.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

M. Jaeger
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.