CELEX: 62009CJ0488
Konvenzjoni TIR
Kodiċi Doganali tal-Komunità
Trasport li jsir taħt il-kopertura ta’ carnet TIR
Assoċjazzjoni garanti
Ħatt irregolari
Determinazzjoni tal-post fejn twettaq il-ksur
Irkupru tad-dazji fuq l-importazzjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ diversi dispożizzjonijiet tad-dritt doganali tal-Unjoni
kif ukoll tal-Konvenzjoni Doganali fuq it-trasport internazzjonali ta’ oġġetti taħt il-carnets TIR, iffirmata f’Genève fl-14
ta’ Novembru 1975 (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni TIR”), approvata f’isem il-Komunità Ekonomika Ewropea mir-Regolament
tal-Kunsill (KEE) Nru 2112/78, tal-25 ta’ Lulju 1978 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 1, p. 208), u daħlet
fis-seħħ fl-20 ta’ Ġunju 1983.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn l-Asociación de Transporte Internacional por Carretera (iktar ’il quddiem
l-“ASTIC”) u l-Administración General del Estado (Amministrazzjoni Ġenerali tal-Istat) dwar l-irkupru ta’ dejn doganali mnissel
mill-ħatt illegali ta’ kunsinna sigaretti fi Spanja.

Il-kuntest ġuridiku

Il-Konvenzjoni TIR
Il-Konvenzjoni TIR tipprovdi, b’mod partikolari, li l-merkanzija ttrasportata taħt is-sistema TIR li hija tistabbilixxi ma
humiex suġġetti għall-ħlas jew għad-depożitu ta’ dazji u ta’ taxxi fuq l-importazzjoni jew l-esportazzjoni fl-uffiċċji doganali
li jinsabu matul ir-rotta.
L-Artikolu 11 tal-imsemmija konvenzjoni huwa fformulat kif ġej:
“1.      Fejn carné [carnet] TIR ma jkunx tħassar [irilaxxat] jew ikun tħassar [irrilaxxat] kundizzjonalment, l-awtoritajiet kompetenti
m’għandhomx ikollhom id-dritt li jippretendu l-ħlas tas-somom imsemmija fl-Artikolu 8(1) u (2) mill-assoċjazzjoni [garanti]
sakemm, f[’]terminu [ta’] sena mid-data ta’ aċċettazzjoni tal-carné TIR minn dawk l-awtoritàjiet, ikunu [huma ma jkunux] għarrfu
lill-assoċjazzjoni bil-miktub bin-nuqqas ta’ tħassir [rilaxx] jew bit-tħassir [bir-rilaxx] kundizzjonali. L-istess disposizzjoni
għandha tapplika fejn iċ-ċertifikat ta’ tħassir [rilaxx] ikun inkiseb [b’mod abbużiv] jew bi frodi, minbarra li [u f’dan il-każ
i]l-perijodu tat-terminu għandu jkun ta’ sentejn.
2.      Il-pretensjoni [It-talba] għal ħlas tas-somom riferiti fl-Artikolu 8(1) u (2) għandha ssir lill-assoċjazzjoni [garanti] l-aktar
kmieni tliet xhur wara d-data li fiha l-assoċjazzjoni ġiet mgħarrfa li l-carné [carnet] kienet għadha ma tħassritx [kien għadu
ma ġiex rilaxxat] jew li ġiet imħassra [jew li ġie rilaxxat] kundizzjonalment jew li t-tħassir [r-rilaxx] ikun inkiseb [b]’manjiera
mhix xierqa [abużiva] jew frawdolenti u l-aktar tard [sa] sentejn wara dik id-data. Madanakollu, f’każijiet li, matul il-perijodu
msemmi hawn fuq ta’ sentejn, isiru s-suġġett ta’ proċedimenti legali, kull pretensjoni [talba] għal ħlas għand[ha] [s]sir
f[’] terminu [ta’] sena mid-data li fiha d-deċiżjoni tal-qorti ssir infurzabbli.
3.      L-assoċjazzjoni [garanti] għandu jkollha perijodu ta’[terminu] ta’ tliet xhur, mid-data meta pretensjoni [ssirilha talba]
għal pagament [sabiex] jitħallsu l-ammonti mistennija. Is-somom imħallsa għandhom jiġu mħallsa lura (rimborsati) lill-assoċjazzjoni
jekk, fi żmien sentejn wara d-data li fiha tkun saret il-pretensjoni [it-talba] għall-ħlas, ikun ġie stabbilit għas-sodisfazzjoni
ta’ l-awtoritàjiet doganali li l-ebda irregolarità ma ġiet kommessa f’konnessjoni ma’ l-operat [operazzjoni] tat-trasport
imsemmi.”
L-Artikolu 37 tal-Konvenzjoni TIR jipprovdi li:
“Meta ma jkunx possibbli li jiġi stabbilit f’liema territorju tkun ġiet kommessa irregolarità għandha titqies li tkun ġiet
kommessa fit-territorju tal-parti kontraenti fejn tinkixef”.

Id-dritt tal-Unjoni
Skont l-Artikolu 203 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali
tal-Komunità (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”), dazju
doganali fuq l-importazzjoni jitnissel permezz “tat-tneħħija kontra l-liġi mis-sorveljanza doganali ta’ merkanziji soġġetti
għal dazji fuq l-importazzjoni” u fil-mument tal-imsemmija tneħħija.
L-Artikolu 215 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi li:
“1.      Dejn doganali għandu jiġi inkors [jitnissel] fil-post fejn jiġru l-avvenimenti li minnhom joħroġ.
2.      Fejn ma jkunx possibbli [li] jiġi stabbilit il-post li ssir referenza għalih fil-paragrafu 1, id-dejn doganali għandu jitqies
li ġie inkors fil-post fejn l-awtoritajiet doganali jikkonkludu li l-merkanziji kienu f’sitwazzjoni li fiha ġie inkors dejn
doganali.
3.      Fejn proċedura doganali ma tkunx twettqet għal merkanziji, id-dejn doganali għandu jitqies li ġie inkors fil-post fejn il-merkanziji:
–        ġew imqiegħda taħt dik il-proċedura,
jew
–        daħlu fil-Komunità taħt dik il-proċedura.
4.      Fejn l-informazzjoni disponibbli għall-awtoritajiet doganali tagħmilha possibbli għalihom li jistabbilixxu li d-dejn doganali
kien diġà ġie inkors meta l-merkanziji kienu f’post ieħor f’data qabel, id-dejn doganali għandu jitqies li ġie inkors fil-post
li jista’ jiġi stabbilit bħala l-lok tal-merkanziji fiż-żmien l-aktar kmieni li jista’ jiġi stabbilit dejn doganali.”.
L-Artikolu 221 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi li:
“1.      Malli jkun iddaħħal fil-kontijiet, l-ammont ta’ dazju għandu jiġi kkomunikat lid-debitur skond il-proċeduri li jkunu xierqa.
[...]
3.      Komunikazzjoni lid-debitur m’għandhiex issir wara l-għeluq ta’ perjodu ta’ tliet snin mid-data li fiha d-dejn doganali jkun
ġie inkors [tnissel]. Iżda, fejn ikun bħala riżultat ta’ att li jista’ jagħti lok għal proċeduri tal-[f’]qorti kriminali li
l-awtoritajiet doganali ma setgħux jistabbilixxu l-ammont eżatt legalment dovut, komunikazzjoni bħal dik tista’, sakemm id-dispożizzjonijiet
fis-seħħ hekk jippermettu, issir wara l-għeluq ta’ dak il-perjodu ta’ tliet snin.”
Taħt l-Artikolu 451 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat-2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet
għall-implementazzjoni tar-Regolament Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti,
Kapitolu 2, Vol. 6, p. 3, iktar ’il quddiem ir-“regolament ta’ implementazzjoni”, għall-finijiet tal-implementazzjoni tas-sistema
tat-trasport internazzjonali tal-merkanzija taħt il-carnets TIR, it-territorju doganali tal-Unjoni Ewropea huwa meqjus bħala
li jifforma territorju wieħed.
Skont l-Artikolu 454 tar-regolament ta’ implementazzjoni:
“1.      Dan l-Artikolu għandu japplika mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet speċifiċi tal-Konvenzjonijiet TIR u ATA li jikkonċernaw
ir-responsabbiltà ta’ l-assoċjazzjonijiet garanti meta jintuża varnet TIR jew ATA.
2.      Meta jinstab li, matul jew in konnessjoni ma’ operazzjoni tat-trasport imwettqa taħt kopertura ta’ carnet TIR jew operazzjoni
ta’ transitu mwettqa taħt kopertura ta’ carnet ATA, ikun sar ksur jew irregolarità f’xi Stat Membru partikolari, l-irkupru
tad-dazjio u piżijiet oħrajn li jistgħu ikunu pagabbli għandu jsir minn dak l-Istat Membru skond id-disposizzjonijeit Komunitarji
jew nazzjonali, mingħajr preġudizzjku għall-proċeduri kriminali.
3.      Meta ma jkunx possibli li jkun iddeterminat it-territorju li fih ikunu saru il-ksur jew l-irregolarità, dan il-ksur jew irregolarità
għandhom jitqiesu bħala li saru fl-Istat Membru fejn inkixfu sakemm fit-terminu stabbilit fl-Artikolu 455(1), ma tiġix ippruvata
li l-operazzjoni kienet regolari jew fejn il-ksur jew l-irregolarità ikunu ġew kommessi għas-sodisfazzjon ta’ l-awtoritajiet
doganali.
Meta l-ebda prova bħal din ma tingħata u l-imsemmija offiża jew irregolarità b’ hekk jitqiesu li saru fl-Istat Membru li fih
ikunu nkixfu, id-dazji u l-piżijiet l-oħrajn li jirrelataw għall-merkanzija kkonċernata għandhom jiġu mposti minn dak l-istat
Membru skond id-dispożizzjonijiet Komunitarji jew nazzjonali.
Jekk l-Istat Membru fejn l-imsemmija ksur jew irregolarità ġew attwalment kommessi jiġi sussegwentement iddeterminat, id-dazji
u l-piżijiet l-oħra (barra minn dawk miġbura skond it-tieni subparagrafu bħala riżorsi proprji tal-Komunità) li għalihom il-merkanzija
tkun soġġetta f’dak l-Istat Membru għandhom jiġu rritornati mill-Istat Membru li jkun oriġinarjament irċevihom. F’dak il-każ,
kull ħlas żejjed għandu jitħallas lura lill-persuna li kienet oriġinarjament ħallset il-piżijiet.
Meta l-ammont ta’ dazji u piżijiet oħra oriġinarjament imposti u rritornati mill-Istat Membru li jkun ġabarhom ikun anqas
minn dak tad-dazji u piżijiet oħrajn dovuti fl-Istat Membru fejn il-ksur jew l-irregolarità ikunu ġew attwalment kommessi,
dak l-Istat Membri għandu jiġbor id-differenza skond id-dispożizzjonijiet Komunitarji jew nazzjonali.
L-amministrazzjonijiet doganali ta’ l-Istati Membri għandhom jieħdu l-passi neċessarji biex jittrattaw kull ksur jew irregolarità
biex jimponu penali effettivi.”
L-Artikolu 455 tar-regolament ta’ implementazzjoni huwa fformulat kif ġej:
“1.      Meta jinstab li jkunu saru ksur jew irregolarità matul jew in konnessjoni ma’ operazzjoni ta’ trasport imwettqa taħt kopertura
ta’ carnet TIR jew operazzjoni ta’ transitu imwettqa taħt kopertura ta’ carnet ATA, l-awtoritajiet doganali għandhom jinnotifikaw
lit-titolari tal-carnet TIR jew tal-carnet ATA u lill-assoċjazzjoni garanti fit-terminu preskritt fl-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni
TIR jew l-Artikolu 6(4) tal-Konvenzjoni ATA, skond il-każ.
2.      Il-Prova ta’ l-irregolarità fl-operazzjoni mwettqa taħt kopertura ta’ carnet TIR jew ta’ carnet ATA fis-sens ta’ l-ewwel subparagrafu
ta’ l-Artikolu 454(3) għandha tingħata fit-terminu preskritt fl-Artikolu 11(2) tal-Konvenzjoni TIR jew l-Artikolu 7(1) u (2)
tal-Konvenzjoni ATA, skond il-każ.
[...]”
L-Artikolu 457 tar-regolament ta’ implementazzjoni jipprovdi li:
“Għall-iskopijiet ta’ l-Artikolu 8(4) tal-Konvenzjoni TIR, meta kunsinna tidhol fit-territorju doganali tal-Komunità jew tibda
minn uffiċju doganali tat-tluq li jkun jinsab fit-territorju doganali tal-Komunità, l-assoċjazzjoni garanti għandha ssir jew
għandha tkun responsabbli lejn l-awtoritajiet dogabali minn kull Stat Membru li fit-territorju tiegħu tidħol il-kunsinna TIR,
sal-punt li fih tħalli t-territorju doganali tal-Komunità jew sa l-uffiċju dopaganlli tad-destinazzjoni f’ dak it-territorju.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
L-ASTIC hija assoċjazzjoni garanti għal dak li jikkonċerna t-trasport li jsir taħt il-kopertura ta’ carnet TIR (iktar ’il
quddiem it-“trasport TIR” fit-territorju Spanjol. Skont att ta’ garanzija, tat-18 ta’ Frar 1994, ir-responsabbiltà ta’ din
l-assoċjazzjoni ma tistax teċċedi USD 200 000.
Il-Bundesverband Güterkraftverkehr Logistik und Entorgung eV (iktar ’il quddiem il-“BGL”) hija l-assoċjazzjoni garanti għal
dak li jikkonċerna t-trasport TIR li jsir fit-territorju Ġermaniż.
Fit-18 ta’ Marzu 1994, l-uffiċċju doganli ta’ Lindau (il-Ġermaja) irreġistra r-rotta tal-carnet TIR 10099706 relatat mal-vjaġġ
ta’ sigaretti li kien ġej mill-Isvizzera u sejjer lejn l-uffiċċju doganali ta’ Porto (il-Portugal). Wara li kkonstata li din
il-merkanzija ma kinitx ġiet ippreżentata fl-uffiċċju tad-destinazzjoni, fit-12 u s-17 ta’ Jannar 1995, l-uffiċċju doganali
ta’ Lindau ħareġ avviż tat-taxxa kontra t-trasportatur u l-possessur tal-carnet TIR. Fis-17 ta’ Jannar 1995 dan l-uffiċċju
doganali informa wkoll lill-BGL li l-carnet TIR ma kienx ġie rrilaxxat u, fis-26 ta’ Frar 1996, għamlilha talba għal ħlas
tad-dazji dovuti.
Fl-istess waqt, fis-17 ta’ Jannar 1995, l-imsemmi uffiċċju doganali informa lill-prosekutur pubbliku bl-irregolarità li nstabet
u dan fetaħ inkjesa. Din il-proċedura ġudizzjarja wasslet għal sentenza kriminali tal-Landgericht Augsburg (il-Ġermanja),
tas-17 ta’ Marzu 1998, li kkonstatat li l-merkanzija kienet ġiet irrilaxxata f’Sevilla (Spanja) u li kkundannat lit-trasportatur
għar-reat ta’ kuntrabandu u falsifikazzjoni ta’ dokumenti. Abbażi ta’ dawn il-fatti, l-awtoritajiet doganali Ġermanizi bagħtu
l-fajl lill-awtoritajiet doganali Spanjoli sabiex jirkupraw id-dejn doganali skont l-Artikolu 215 tal-Kodiċi Doganali, moqri
flimkien mat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 454(3) tar-regolament ta’ implementazzjoni.
Konsegwentement, fit-13 ta’ Jannar 1999, l-awtoritajiet doganali Spanjoli nnotifikaw lit-trasportatur, lill-possessur tal-carnets
TIR u lill-ASTIC bl-ammont tal-frodi u nnotifikaw lil din tal-aħħar, bħala assoċjazzjoni garanti għal dak li jikkonċerna t-trasport
TIR li jsir fi Spajna, bil-fatti relatati mal-ksur imwettaq, kif ukoll bl-ammont tad-dazji li saret evażjoni tagħhom, jiġifieri
ESP 230 342 114  (jew madwar EUR 1 384 384). Fit-22 ta’ Marzu 1999, l-ASTIC irċiviet avviż ta’ rkupru fir-rigward ta’ dan
id-dejn.
Wara ċ-ċaħda tal-ilment amministrattiv li kienet ressqet kontra l-imsemmi avviż ta’ rkupru maħruġ mill-awtoritajiet doganali
Spanjoli fl-indirizz tagħha, kif ukoll tal-appell li kienet ippreżentat mid-deċiżjoni li tiċħad dan l-ilment, l-ASTIC ippreżentat
rikors quddiem l-Awla għall-kawżi amministrattivi tal-Audiencia Nacional (Spanja) li laqgħet biss parzjalment ir-rikors tagħha,
billi qieset li r-responsabbiltà tal-ASTIC ma setgħetx teċċedi USD 200 000.
ASTIC appellat mis-sentenza mogħtija minn din il-qorti quddiem it-Tribunal Supremo, billi eċċepiet b’mod partikolari, in-nuqqas
ta’ kompetenza tal-awtoritajiet doganali Spanjoli sabiex jirkupraw id-dazji li saret evażjoni tagħhom, peress li l-azzjoni
għall-irkupru kienet preskritta fil-konfront tagħha, minħabba li ma nbdiet ebda azzjoni kontriha f’terminu ta’ sentejn mid-data
li fiha l-awtoritajiet doganali Ġermaniżi aċċettaw il-carnet TIR.
L-ewwel nett, din il-qorti tal-aħħar għandha dubji dwar il-kwisjtoni jekk l-awtoritajiet doganali Spanjoli humiex kompetenti
sabiex jibdew proċedura ġdida ta’ rkupru tad-dazji dovuti, anki meta l-post fejn twettaq il-ksur, jiġifieri t-territorju Spanjol,
ġie ddeterminat wara li skada t-terminu ffissat fl-Artikolu 454(3) kif ukoll fl-Artikolu 455 tar-regolament ta’ implementazzjoni
u meta l-awtoritajiet doganali Ġermanizi bagħtu talba għal ħlas tat-taxxa dovuta, lill-assoċjazzjoni garanti għal dak li jikkonċerna
t-trasport TIR li jsir fit-territorju Ġermaniż.
It-tieni nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-iskadenza tat-termini pprovduti fl-Artikoli 454(3) u 455 tar-regolament
ta’ implementazzjoni, fl-Artikolu 221(3) tal-Kodiċi Doganli jew fl-Artikolu 11(2) tal-Konvenzjoni TIR jistgħux jiġu invokati
minn assoċjazzjoni bħall-ASTIC, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, sabiex tgawdi mill-preskrizzjoni tal-azzjoni għall-infurzar
ta’ garanzija li l-amministrazzjoni doganali tista’ teżerċita kontra din l-assoċjazzjoni.
It-tielet nett, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-avviż tat-taxxa maħruġ mill-awtoritajiet doganali Ġermaniżi lill-assoċjazzjoni
garanti għal dak li jikkonċerna t-trasport TIR li jsir fit-territorju Ġermaniż għandux effetti ta’ sospensjoni fir-rigward
tal-ASTIC, peress li dawn l-awtoritajiet ma ssospendewx it-talba għal ħlas magħmula lill-imsemmija assoċjazzjoni.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li t-Tribunal Supremo ddeċieda li jissospendi l-proċeduri u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)      Fil-każ fejn il-post fejn twettaq il-ksur materjali jiġi ddeterminat wara li Stat Membru jkun ikkonstata irregolarità fis-sistema
doganali tat-trasport TIR u jkun ressaq quddiem l-assoċjazzjoni garanti tat-territorju tiegħu talba għall-ħlas tal-ammont
li jikkorrispondi għall-kont [avviż] tat-taxxa, il-fatt li l-Istat Membru fejn twettaq il-ksur jibda proċedura ġdida sabiex
jitlob il-ħlas tad-dazji dovuti mid-debituri prinċipali u mill-assoċjazzjoni garanti tal-post ta’ fejn twettaq il-ksur materjali,
fil-limiti tar-responsabbiltà ta’ din tal-aħħar, huwa kompatibbli mal-Artikolu 454(3) u mal-Artikolu 455 tar-Regolament [ta’
implementazzjoni], meta d-determinazzjoni tal-post ta’ fejn twettaq il-ksur issir wara l-iskadenza tat-terminu stabbilit mid-dispożizzjonijiet
Komunitarji?
Fil-każ ta’ risposta affermattiva:
2)      L-assoċjazzjoni garanti tal-Istat Membru fejn effettivament twettqet l-irregolarità tista’ tallega, abbażi tal-Artikolu 454(3)
u tal-Artikolu 455 tar-Regolament [ta’ implementazzjoni], jew tal-Artikolu 221(3) tal-Kodiċi Doganali […], il-preskrizzjoni
tad-dritt li jintalab l-ammont kopert mir-responsabbiltà ta’ garanzija minħabba li t-terminu stabbilit skada mingħajr ma kienet
taf bil-fatti qabel l-iskadenza tal-imsemmi terminu?
3)      It-talba għal ħlas imressqa quddiem l-assoċjazzjoni garanti tal-Istat li kkonstatat l-irregolarità mwettqa mill-amminstrazzjoni
doganali ta’ dan l-Istat skont l-Artikolu 11(2) tal-Konvenzjoni TIR għandha l-effett li tissospendi l-proċedura mibdija kontra
l-assoċjazzjoni garanti tal-post ta’ fejn twettaq il-ksur?
4)      L-aħħar sentenza tal-Artikolu 11(2) tal-Konvenzjoni TIR tista’ tiġi interpretata fis-sens li t-terminu hemmhekk previst huwa
applikabbli għall-Istat tal-post ta’ fejn twettaq il-ksur, anki meta l-Istat li kkonstata l-irregolarità ma ssospendiex it-talba
għal ħlas imressqa quddiem l-assoċjazzjoni garanti, minkejja li kien hemm proċeduri kriminali fir-rigward tal-fatti kkonstatati?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikoli 454 u 455 tar-regolament ta’
implementazzjoni jipprekludux lill-awtoritajiet doganali tal-Istat Membru li, fit-territorju tiegħu twettaq ksur tas-sistema
doganli ta’ trasport TIR, milli jibdew proċedrua ġdida ta’ rkupru tad-dazji mnissla minn dan il-ksur, anki jekk il-post fejn
twettaq il-ksur ġie ddeterminat mill-qrati wara li l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat Membru ieħor kienu diġà kkonstataw irregolarità
fis-sistema doganali tal-imsemmi trasport TIR.
L-ewwel nett għandu jitfakkar li skont l-Artikolu 451 tar-regolament ta’ implementazzjoni, għal dak li jikkonċerna r-regoli
dettaljati tal-użu tal-carnets TIR, it-territorju doganli tal-Unjoni Ewropea huwa meqjus bħala li jifforma territorju wieħed.
Barra minn hekk, skont l-Artikolu 203 tal-Kodiċi Doganali, dazju doganali jitnissel meta merkanzija suġġetta għal dazji fuq
l-importazzjoni titneħħa mis-sorveljanza doganali.
Peress li l-kompetenza fil-qasam tal-irkurpu tad-dejn doganali hija maqsuma bejn diversi awtoritajiet doganali tal-Istati
Membri, l-Artikolu 454(2) tar-regolament ta’ implementazzjoni jipprovdi li l-irkupru tad-dazji mnissla minn ksur jew minn
irregolarità jaqa’ taħt il-kompetenza tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu jitwettaq l-imsemmi ksur jew irregolarità.
Madankollu, u skont l-Artikolu 37 tal-Konvenzjoni TIR, meta ma jkunx possibbli li jiġi stabbilit b’ċertezza l-Istat li fit-territorju
tiegħu jkun twettaq il-ksur jew l-irregolarità, għandha ssir preżunzjoni provviżorja li l-Istat li fit-territorju tiegħu jkun
ġie kkonstatat il-ksur jew l-irregolarità, huwa dak kompetenti. Madankollu, tali preżunzjoni hija kkonfutata meta, sussegwentement,
tiġi stabbilita l-kompetenza tal-ewwel Stat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat-23 ta’ Marzu 2000, Met‑Trans u Sagpol, C‑310/98
u C‑406/98, Ġabra p. I‑1797, punt 37).
Tali mekkaniżmu jirrifletti l-idea, minn naħa, li l-Istati Membri jiffurmaw territorju dognali wieħed fil-konfront ta’ pajjiżi
terzi li huma kkonċernati minn operazzjoni mwettqa taħt il-proċedura ta’ tranżitu estern tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, li
l-kwistjoni tad-determinazzjoni tal-Istat Membru li huwa kompetenti sabiex jirkupra d-dazji doganali hija problema interna
tal-Unjoni, b’tali mod li jekk jinbidel l-Istat li huwa kompetenti dan ma jkollu ebda impatt fuq il-fatt li d-debitur tad-dejn
doganali għandu jħallas dawn id-dazji (ara s-sentenza Met-Trans u Sagpol iċċitata iktar ’il fuq, punt 38).
Fir-rigward, minn naħa, tad-dritt li jiġu prodotti provi tal-post fejn effettivament twettaq il-ksur jew l-irregolarità, għandu
jiġi rrilevat li l-Artikoli 454 u 455 tar-regolament ta’ implementazzjoni ma jippreċiżawx il-persuna li għandha jew li tista’
tipproduċi tali provi (ara s-sentenza tat-23 ta’ Settembru 203, BGL, C‑78/01, Ġabra p. I‑9543, punt 50).
Għal dak li jikkonċerna, min-naħa l-oħra, it-terminu li fih l-imsemmija provi għandhom jiġu prodotti, għandu jiġi rrilevat
li l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 454(3) tar-regolament ta’ implementazzjoni essenzjalment jirreferi għall-Artikolu 455(2)
tal-imsemmi regolament (ara, f’dan is-sens, is-sentenza BGL, iċċitata iktar ’il fuq, punti 64 sa 66).
Għaldaqstant il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 454 u 455 tar-regolament ta’
implementazzjoni moqrija flimkien, sabiex tipprovdi provi tal-post fejn effettivament twettaq il-ksur jew l-irregolarità,
assoċjazzjoni garanti għandha terminu ta’ sentejn li jibda jiddekorri mid-data li fiha tkun saritilha t-talba għal ħlas tad-dejn
doganali mnissel minn dan il-ksur jew din l-irregolarità (ara, f’dan is-sens, is-sentenza BGL iċċitata iktar ’il fuq, punt
73).
F’dan ir-rigward għandu, madankollu, jiġi rrilevat li l-Artikolu 11(2) tal-Konvenzjoni TIR, li għalih jirreferi l-Artikolu 455(2)
tar-regolament ta’ implementazzjoni u li, konsegwentement, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni fl-interpretazzjoni ta’ din
it-tieni dispożizzjoni, jinkludi espressament deroga għal dan it-terminu ta’ sentejn, meta l-fatti li wasslu għall-imsemmi
ksur kienu suġġetti għal proċeduri ġudizzjarji. Minn dan jirriżulta li, fil-każijiet meta l-post fejn twettaq il-ksur jew
l-irregolarità huwa ddeterminat mill-qrati, tista’ ssir deroga għal dan it-terminu, bil-kundizzjoni, madankollu, li l-imsemmija
fatti jkunu ġew suġġetti għal proċeduri ġudizzjarji f’terminu ta’ sentejn mid-data li fiha tkun ġiet innotifikata l-assoċjazzjoni
garanti għal dak li jikkonċerna t-territorju li fih ikun ġie kkonstatat il-ksur jew l-irregolarità, b’dan il-ksur jew irregolarità.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta, minn naħa, li wara li ġie kkonstatat li l-merkanzija li daħlet fit-territorju
Ġermaniż taħt il-kopertura ta’ carnet TIR ma kinitx wasslet fid-destinazzjoni, l-awtoritajiet doganali Ġermaniżi infurmaw
lill-BGL b’din l-irregolarità, fis-17 ta’ Jannar 1995, qabel ma għamlulha talba għal ħlas tad-dazji mnissla minnha, fis-26
ta’ Frar 1996.
Min-naħa l-oħra, fis-17 ta’ Jannar 1995, l-awtoritajiet doganali Ġermaniżi infurmaw lill-prosekutur pubbliku bl-irregolarità
kkonstatata, u dan fetaħ inkjesta. Il-proċedura ġudizzjarja sussegwenti wasslet għal sentenza tal-Landgericht Augsburg, tas-17
ta’ Marzu 1998, li identifikat lit-territorju Spanjol bħala dak fejn il-merkanzija inkwistjoni fil-kawża prinċipali tneħħiet
mis-sorveljanza doganali.
Hija, fil-fatt, din is-sentenza li l-awtoritajiet doganali Ġermaniżi bagħtu lill-awtoritajiet doganali Spanjoli fl-24 ta’
Awwissu 1998.
Minn dak kollu li jippreċedi jirriżulta li, għall-kuntrarju ta’ dak li ssostni l-ASTIC, minkejja li s-sentenza li tidentifika
l-post fejn twettaq il-ksur ingħatat iktar tard minn sentejn wara li saret it-talba ta’ ħlas lill-BGL, l-awtoritajiet doganali
Ġermaniżi ma rrinunzjawx illegalment, favur l-awtoritajiet doganali Spanjoli, għall-irkurpu tad-dejn doganali inkwistjoni
fil-kawża prinċipali.
Fil-fatt, il-fatti tal-kawża prinċipali ġew suġġetti għal proċeduri ġudizzjarji fil-Ġermanja fit-terminu pprovdut mid-dispożizzjonijiet
tal-Artikolu 454 u 455 tar-regolament ta’ implementazzjoni moqrija flimkien u kien wara din is-sentenza, li rriżulta minn
din il-proċedura, li t-territorju Spanjol ġie identifikat bħala l-post fejn twettaq il-ksur li nissel dan id-dejn doganali
u li, għaldaqstant, il-kompetenza tal-awtoritajiet doganali Ġermaniżi sabiex jirkupraw l-imsemmi dejn ġiet estinta favur dik
tal-awtoritajiet doganali Spanjoli.
Konsegwentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikoli 454 u 455 tar-regolament ta’ implementazzjoni
għandhom jiġu interpretati fis-sens li, meta l-preżunzjoni ta’ kompetenza għall-irkupru ta’ dejn doganali tal-Istat Membru,
li fit-territorju tiegħu jkun ġie kkonstatat ksur imwettaq matul trasport TIR, tiġi kkonfutata wara li tingħata sentenza li
tistabbilixxi li dan il-ksur twettaq fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, l-awtoritajiet doganali ta’ dan l-Istat tal-aħħar
isiru kompetenti sabiex jirkupraw dan id-dejn, bil-kundizzjoni li l-fatti li jkunu wasslu għall-imsemmi ksur ikunu ġew suġġetti
għal proċedura ġudizzjarja f’terminu ta’ sentejn mid-data li fiha l-assoċjazzjoni garanti għal dak li jikkonċerna t-territorju
li fih ikun ġie kkonstatat l-istess ksur, tkun ġiet innotifikata b’dan.

Fuq it-tieni sar-raba’ domanda
Permezz tad-domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-ASTIC tistax tinvoka t-termini ta’ preskrizzjoni
pprovduti fl-Artikoli 454(3) u 455(1) tar-regolament ta’ implementazzjoni, fl-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni TIR kif ukoll
fl-Artikolu 221 tal-Kodiċi Doganali sabiex tikkontesta t-talba għal ħlas li saritilha mill-awtoritajiet doganali Spanjoli.
Din il-qorti tixtieq ukoll issir taf liema huma l-konsegwenzi li jista’ jkollha l-proċedura mibdija oriġinarjament mill-awtoritajiet
doganali Ġermaniżi fuq din it-talba għal ħlas.
L-ewwel nett, għandu jitfakkar li l-Artikolu 454(3) tar-regolament ta’ implementazzjoni huwa relatat mat-terminu mogħti sabiex
jiġi ddeterminat l-Istat Membru kompetenti u li l-Artikolu 221(3) tal-Kodiċi Doganali jipprovdi t-terminu li wara l-iskadenza
tiegħu ma tkunx għadha tista’ ssir il-komunikazzjoni tad-dejn doganali lid-debitur.
Għaldaqstant, huwa l-Artikolu 455(1) tar-regolament ta’ implementazzjoni moqri flimkien mal-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni TIR
li jiddetermina t-terminu ta’ preskrizzjoni għall-azzjoni għal irkupru prevista kontra l-assoċjazzjoni garanti. B’dan il-mod,
l-awtoritajiet kompetenti huma biss intitolati li jeżiġu l-ħlas tad-dejn doganali mill-assoċjazzjoni garanti jekk huma jkunu
nnotifikawha, bil-miktub, bil-ksur imwettaq, f’terminu ta’ sena mid-data li fiha jkunu aċċettaw il-carnet TIR.
F’dan il-każ, l-ASTIC irċiviet notifika, fit-13 ta’ Jannar 1999, li l-ksur kien twettaq fit-territorju Spanjol, filwaqt li
l-carnet TIR inkwistjoni fil-kawża prinċipali kien ġie aċċettat mill-awtoritajiet doganali Ġermaniżi fit-18 ta’ Marzu 1994,
jiġifieri erba’ snin qabel l-imsemmija notifika.
Madankollu, l-ASTIC ma tistax issostni, fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża prinċipali, li d-dritt tal-awtoritajiet doganali
Spanjoli li jeżiġu, min-naħa tagħha, il-ħlas tad-dejn doganali, sal-ammont iggarantit, huwa preskritt skont l-Artikolu 455(1)
tar-regolament ta’ implementazzjoni, moqri flimkien mal-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni TIR.
Fil-fatt, jekk tiġi rikonoxxuta l-preskrizzjoni ta’ din it-talba għal ħlas, fiċ-ċirkustanzi bħal dawk tal-imsemmija kawża,
dan jirriżulta f’ li jiġi mminat l-effett utli tas-sistema ta’ rkupru tad-dazji doganli stabbilita mill-Konvenzjoni TIR, mill-Kodiċi
Doganali u mir-regolament ta’ implementazzjoni.
Għaldaqstant, it-terminu pprovdut fl-Artikolu 455(1) tar-regolament ta’ implementazzjoni, moqri flimkien mal-Artikolu 11(1)
tal-Konvenzjoni TIR għandu l-għan li jiżgura applikazzjoni uniformi u bir-reqqa tad-dispożizzjonijiet fil-qasam tal-irkupru
tad-dazji u taxxi fl-interess ta’ tqegħid għad-dispożizzjoni rapidu u effikaċi tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet. Fid-dawl
ta’ dan il-għan, it-terminu pprovdut minn din id-dispożizzjoni għandu għalhekk jistqies bħala li jikkostitwixxi regola ta’
proċedura li tapplika biss għall-awtoritajiet amministrattivi sabiex tħeġġiġhom jintervjenu mill-aktar fis possibbli [ara,
b’analoġija, is-sentenza tal-14 ta’ Mejju 2009, Internationaal Verhuis- en Transportbedrijf Jan de Lely, C‑161/08, Ġabra p. I‑4075,
punti 50 u 51, fir-rigward tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1593/91, tat-12 ta’ Ġunju 1991, dwar l-implementazzjoni
tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 719/91 dwar l-użu fil-Komunità ta’ carnets TIR u carnets ATA bħala dokumenti ta’ tranżitu
(ĠU L 148, p. 11)].
Issa, anki jekk l-awtoritajiet doganali aġixxew bir-reqqa u bil-ħeffa meħtieġa, l-irkupru ta’ tali dazji jsir impossibbli
jekk, wara proċedura ġudizzjarja li tispiċċa iktar minn sena wara li carnet TIR ikun ġie aċċettat, il-kompetenza tal-awtoritajiet
doganali tal-Istat Membru li fih ikun ikkonstatat il-ksur tiġi estinta, skont l-Artikolu 454(3) tar-regolament ta’ implementazzjoni
moqri flimkien mal-Artikolu 455(2) tiegħu, favur l-awtoritajiet doganali tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu jkun twettaq
il-ksur, iżda li dawn tal-aħħar ma jkunux jistgħu jirkupraw id-dejn doganali minħabba li l-imsemmi carnet TIR jkun ġie aċċettat
iktar minn sena qabel.
F’dawn iċ-ċrikustanzi għandu jitfakkar li, għalkemm skont l-Artikolu 451 tar-regolament ta’ implementazzjoni, għal dak li
jikkonċerna r-regoli dettaljati tal-użu tal-carnets TIR, it-territorju doganali tal-Unjoni Ewropea huwa meqjus bħala li jifforma
territorju wieħed, kull wieħed mis-27 Stat Membru huwa kompetenti, permezz tal-awtoritajiet doganali tiegħu stess, sabiex
jirkupra d-dejn doganali mnissel fit-territorju tiegħu. Barra minn hekk, f’kull Stat Membru teżisti assoċjazzjoni garanti
speċifika responsabbli għall-ħlas ta’ dejn doganali mnissel jew preżunt imnissel fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru fil-każ
ta’ operazzjoni ta’ trasport TIR. Issa, assoċjazzjoni garanti bħall-ASTIC ma tistax tieħu vantaġġ minn din id-diviżjoni amministrattiva
sabiex tipprevjeni, permezz ta’ dan, l-irkupru tad-dazji doganali sal-ammont li hija tiggarantixxi.
Għaldaqstant, għandu jitqies li, fiċ-ċirkustanzi partikolari tal-kawża prinċipali, it-terminu ta’ sena pprovdut fl-Artikolu 455(1)
tar-regolament ta’ implementazzjoni, moqri flimkien mal-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni TIR, beda jiddekorri mid-data li fiha
l-awtoritajiet doganali Spanjoli ġew informati bis-sentenza eżekuttiva li tidentifika lit-territorju Spanjol bħala dak li
fih twettaq il-ksur.
Fir-rigward tal-kwistjoni ta’ liema huma l-effetti tal-proċedura mibdija mill-awtoritajiet doganali Ġermaniżi fuq il-proċedura
miftuħa mill-awtoritajiet doganali Spanjoli, mill-proċess sottomess lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżultax li l-imsemmija
awtoritajiet doganali Ġermaniżi ħadu l-passi meħtieġa sabiex jiksbu l-eżekuzzjoni tat-talba għal ħlas li huma kienu għamlu
lill-BGL.
Fi kwalunkew każ, kieku l-qorti tar-rinviju kellha tikkonstata li l-awtoritajiet doganali Ġermaniżi rkupraw pati mid-dazji
dovuti minn din l-assoċjazzjoni garanti, hemm lok li jitfakkar li l-Artikolu 454(3) tar-regolament ta’ implementazzjoni jipprovdi
mekkaniżmu ta’ rimbors tad-dazji li jkunu diġà ġew irkuprati mill-awtoritajiet doganali tal-Istat Membru li fih ġie kkonstatat
il-ksur, favur l-Istat Membru li fih effettivament twettaq il-ksur.
Għaldaqstant, ir-risposta għat-tieni sar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 455(1) tar-regolament ta’ implementazzjoni,
moqri flimkien mal-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni TIR, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża
prinċipali, assoċjazzjoni garanti ma tistax tevoka t-terminu ta’ preskrizzjoni pprovdut minn dawn id-dispożizzjonijiet, meta
l-awtoritajiet doganali tal-Istat Membru tat-territorju li għalih hija responsabbli jinnotifikawha, f’terminu ta’ sena mid-data
li fiha dawn l-awtoritajiet kienu ġew informati bis-sentenza eżekuttiva li tidentifika l-kompetenza tagħhom, bil-fatti li
nisslu d-dejn dognali li hija għandha tħallas, sal-ammont li tiggarantixxi.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)      L
-Artikoli 454 u 455 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 2454/93, tat-2 ta’ Lulju 1993, li jiffissa d-dispożizzjonijiet
għall-implementazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92 li jistabbilixxi l-Kodiċi Doganali Komunitarju, għandhom
jiġu interpretati fis-sens li, meta l-preżunzjoni ta’ kompetenza għall-irkupru ta’ dejn doganali tal-Istat Membru, li fit-territorju
tiegħu jkun ġie kkonstatat ksur imwettaq matul trasport TIR, tiġi kkonfutata wara li tingħata sentenza li tistabbilixxi li
dan il-ksur twettaq fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, l-awtoritajiet doganali ta’ dan l-Istat tal-aħħar isiru kompetenti
sabiex jirkupraw dan id-dejn, bil-kundizzjoni li l-fatti li jkunu wasslu għall-imsemmi ksur ikunu ġew suġġetti għal proċedura
ġudizzjarja f’terminu ta’ sentejn mid-data li fiha l-assoċjazzjoni garanti għal dak li jikkonċerna t-territorju li fih ikun
ġie kkonstatat l-istess ksur, tkun ġiet innotifikata b’dan.
2)
L-Artikolu 455(1) tar-Regolament Nru 2454/93, moqri flimkien mal-Artikolu 11(1) tal-Konvenzjoni Doganali fuq it-trasport internazzjonali
ta’ oġġetti taħt il-carnets TIR, iffirmata f’Genève fl-14 ta’ Novembru 1975, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi
bħal dawk tal-kawża prinċipali, assoċjazzjoni garanti ma tistax tevoka t-terminu ta’ preskrizzjoni pprovdut minn dawn id-dispożizzjonijiet,
meta l-awtoritajiet doganali tal-Istat Membru tat-territorju li għalih hija responsabbli jinnotifikawha, f’terminu ta’ sena
mid-data li fiha dawn l-awtoritajiet kienu ġew informati bis-sentenza eżekuttiva li tidentifika l-kompetenza tagħhom, bil-fatti
li nisslu d-dejn dognali li hija għandha tħallas, sal-ammont li tiggarantixxi.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Ispanjol.