CELEX: 62004CJ0023
Συμφωνία Συνδέσεως ΕΟΚ-Ουγγαρίας
Υποχρέωση αμοιβαίας συνδρομής των τελωνειακών αρχών
Εκ των υστέρων είσπραξη εισαγωγικών δασμών κατόπιν της ανακλήσεως, στο κράτος εξαγωγής, των πιστοποιητικών κυκλοφορίας των εισαγομένων προϊόντων

της 15ης Μαΐου 1986, 222/84, Johnston, Συλλογή 1986, σ. 1651, σκέψη 18). Δεδομένου ότι η Συμφωνία Συνδέσεως αποτελεί
αναπόσπαστο μέρος της κοινοτικής έννομης τάξεως, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών οφείλουν συνεπώς, όσον αφορά την εφαρμογή
του τελωνειακού καθεστώτος που προβλέπει η συμφωνία αυτή, να σέβονται το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής στη δικαιοσύνη
(βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1987, 12/86, Demirel, Συλλογή 1987, σ. 3719, σκέψεις 7 και 28).
29     Όσον αφορά το περιγραφόμενο στην πρώτη περίπτωση του πρώτου ερωτήματος περιστατικό, σημειώνεται ότι, δεδομένου ότι οι ελληνικές
τελωνειακές αρχές πληροφορήθηκαν αρμοδίως ότι εκκρεμούσαν ένδικες διαδικασίες των οποίων το αποτέλεσμα μπορούσε να καταλήξει
στη διαπίστωση της πλημμελείας των ελέγχων που διενήργησαν εκ των υστέρων οι ουγγρικές τελωνειακές αρχές, δεν μπορούσαν να
αγνοούν ότι το ζήτημα της ανακλήσεως των επιμάχων πιστοποιητικών EUR.1 δεν είχε επιλυθεί οριστικά.
30     Τέλος, επισημαίνεται ότι το περιγραφόμενο στη δεύτερη περίπτωση του δευτέρου ερωτήματος περιστατικό, ότι δηλαδή τον έλεγχο
δεν ζήτησαν οι ίδιες οι ελληνικές τελωνειακές αρχές, ουδόλως θίγει την υποχρέωση των αρχών του κράτους εισαγωγής να συμμορφωθούν
προς το τελικό αποτέλεσμα του εν λόγω ελέγχου.
31     Συναφώς, από το άρθρο 32, παράγραφος 1, του πρωτοκόλλου αριθ. 4 προκύπτει ότι ο εκ των υστέρων έλεγχος μπορεί να διενεργείται
από τις αρμόδιες αρχές του κράτους εξαγωγής αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήματος των αρχών του κράτους εισαγωγής. Ο έλεγχος αυτός
μπορεί επίσης, όπως εν προκειμένω, να πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος των υπηρεσιών της Επιτροπής στην οποία, σύμφωνα με
το άρθρο 211 ΕΚ, εναπόκειται να μεριμνά για την ορθή εφαρμογή της Συμφωνίας Συνδέσεως και των πρωτοκόλλων της (βλ., υπό την
έννοια αυτή, την απόφαση της 14ης Νοεμβρίου 2002, C-251/00, Ilumitrónica, Συλλογή 2002, σ. Ι-10433, σκέψη 60).
32     Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, στα δύο πρώτα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η Συμφωνία Συνδέσεως και τα άρθρα 31,
παράγραφος 2, και 32 του πρωτοκόλλου έχουν την έννοια ότι οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν
υπόψη τις δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται εντός του κράτους εξαγωγής επί των προσφυγών οι οποίες ασκούνται κατά των αποτελεσμάτων
του ελέγχου του κύρους των πιστοποιητικών κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που πραγματοποιούν οι τελωνειακές αρχές του κράτους
εξαγωγής, εφόσον οι εν λόγω αρχές έχουν πληροφορηθεί την άσκηση των προσφυγών αυτών και το περιεχόμενο των αποφάσεων αυτών,
τούτο δε ανεξαρτήτως του αν ο έλεγχος του κύρους των πιστοποιητικών κυκλοφορίας διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος των τελωνειακών
αρχών του κράτους εισαγωγής ή όχι.

Επί του τρίτου ερωτήματος
33     Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν η πρακτική αποτελεσματικότητα της καταργήσεως των δασμών
την οποία προβλέπει η Συμφωνία Συνδέσεως εμποδίζει την έκδοση διοικητικών αποφάσεων που επιβάλλουν την καταβολή δασμών, πλέον
φόρων και προστίμων, τις οποίες λαμβάνουν οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής πριν τους γνωστοποιηθεί η τελική έκβαση
της δίκης επί των προσφυγών που έχουν ασκηθεί κατά των αποτελεσμάτων του εκ των υστέρων ελέγχου.
34     Κατά την προσφεύγουσα της κύριας δίκης, την Ουγγρική Κυβέρνηση και την Επιτροπή, από τις απαντήσεις που δόθηκαν στα δύο πρώτα
ερωτήματα συνάγεται ότι οι εθνικές αρχές του κράτους εισαγωγής υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη το αποτέλεσμα των διαδικασιών
τις οποίες διεξάγουν οι αρχές του κράτους εξαγωγής, χωρίς να μπορούν να το τροποποιούν μονομερώς. Συνεπώς, οι εφαρμοστέες
διατάξεις έχουν την έννοια ότι δεν παρέχουν στις τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής την εξουσία να εκδίδουν διοικητικές
πράξεις επιβάλλουσες δασμούς ή πρόσθετες επιβαρύνσεις πριν από την περάτωση της διαδικασίας του εκ των υστέρων ελέγχου.
35     Δεδομένου ότι Ελληνική Κυβέρνηση έδωσε αρνητική απάντηση στα δύο πρώτα ερωτήματα, δεν δίδει απάντηση στο τρίτο υποβληθέν ερώτημα.
36     Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, πρέπει να ληφθούν ως αφετηρία τα εκτεθέντα στις σκέψεις 21 έως
24 της παρούσας αποφάσεως. Σύμφωνα με τα εκτεθέντα στις σκέψεις αυτές, η αρμοδιότητα για τον καθορισμό της καταγωγής των προϊόντων
που προέρχονται από την Ουγγαρία απονέμεται, κατ’ αρχήν, στις τελωνειακές αρχές του κράτους αυτού, η δε τελωνειακή υπηρεσία
του κράτους εισαγωγής δεσμεύεται από τις εκτιμήσεις στις οποίες προβαίνουν νομίμως οι εν λόγω αρχές (βλ., υπό την έννοια αυτή,
την απόφαση Les Rapides Savoyards κ.λπ., προπαρατεθείσα, σκέψεις 26 και 27).
37     Μια πρώτη συνέπεια που αντλείται από τα ανωτέρω είναι ότι στις τελωνειακές αρχές του κράτους εξαγωγής απόκειται να χορηγούν
τα πιστοποιητικά EUR.1, τα οποία βεβαιώνουν την ουγγρική καταγωγή των προϊόντων που κατασκευάζονται στην Ουγγαρία. Συγχρόνως,
οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής πρέπει να αποδέχονται το κύρος των πιστοποιητικών αυτών.
38     Μόνον υπό τις προϋποθέσεις του άρθρου 32, παράγραφος 6, του πρωτοκόλλου, δηλαδή σε περίπτωση ευλόγων αμφιβολιών και αν δεν
δοθεί απάντηση εντός δέκα μηνών από την ημερομηνία υποβολής του αιτήματος ελέγχου ή εάν η απάντηση δεν περιλαμβάνει επαρκείς
πληροφορίες, δικαιούνται οι τελωνειακές αρχές που ζήτησαν τον εκ των υστέρων έλεγχο να αρνηθούν το ευεργέτημα του προτιμησιακού
καθεστώτος. Πλην των περιπτώσεων κατά τις οποίες πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, το πρωτόκολλο δεν προβλέπει τη δυνατότητα
για ένα συμβαλλόμενο κράτος να ανακαλέσει μονομερώς τα πιστοποιητικά που εξέδωσαν οι τελωνειακές αρχές άλλου συμβαλλομένου
κράτους.
39     Επομένως, τα πιστοποιητικά που εκδίδονται προσηκόντως από τις αρχές του κράτους εξαγωγής παραμένουν έγκυρα και παράγουν τα
αποτελέσματα που προβλέπει το πρωτόκολλο μέχρι να ανακληθούν ή να ακυρωθούν από τις αρμόδιες διοικητικές ή δικαστικές αρχές
του εν λόγω κράτους.
40     Στις υποθέσεις των κυρίων δικών, από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο δεν προκύπτει ότι οι ουγγρικές αρχές προέβησαν
σε μια τέτοια ανάκληση η οποία να επέτρεπε στις ελληνικές αρχές να αναστείλουν την εφαρμογή του προτιμησιακού καθεστώτος των
επιμάχων προϊόντων.
41     Πράγματι, οι ουγγρικές τελωνειακές αρχές απηύθυναν έγγραφο στις 3 Νοεμβρίου 1998 στις ελληνικές τελωνειακές αρχές, με το οποίο
επισήμαναν την ύπαρξη εκκρεμών δικών όσον αφορά τα επίμαχα στις υποθέσεις των κυρίων δικών πιστοποιητικά, σημειώνοντας ιδίως
ότι μόνον τα πιστοποιητικά EUR.1 που αφορούσαν αυτοκίνητα, ως προς τα οποία ο κατασκευαστής είχε αναγνωρίσει επισήμως τη μη
εγχώρια καταγωγή, μπορούσαν να ανακληθούν. Ωστόσο, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει αν οι ελληνικές αρχές διέθεταν
επαρκή στοιχεία ώστε να θεωρήσουν ότι τα επίμαχα πιστοποιητικά EUR.1 δεν είχαν ανακληθεί και, κατά συνέπεια, εξακολουθούσαν
να ισχύουν.
42     Εξάλλου, η αποτελεσματική προστασία των χρηματοοικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας διασφαλίζεται από το άρθρο 32, παράγραφος
4, του πρωτοκόλλου, το οποίο επιτρέπει στις τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής να λάβουν τα προληπτικά μέτρα που κρίνουν
απαραίτητα κατά την παραλαβή του προϊόντος, σε περίπτωση που αποφασίσουν να αναστείλουν την προτιμησιακή μεταχείριση για το
οικείο προϊόν, εν αναμονή των αποτελεσμάτων του ελέγχου.
43     Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η πρακτική αποτελεσματικότητα της καταργήσεως
των δασμών την οποία προβλέπει η Συμφωνία Συνδέσεως εμποδίζει την έκδοση διοικητικών αποφάσεων που επιβάλλουν την καταβολή
δασμών, πλέον φόρων και προστίμων, τις οποίες λαμβάνουν οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής πριν τους γνωστοποιηθεί
η τελική έκβαση της δίκης επί των προσφυγών που έχουν ασκηθεί κατά των αποτελεσμάτων του εκ των υστέρων ελέγχου και ενώ οι
αποφάσεις του κράτους εξαγωγής με τις οποίες χορηγήθηκαν αρχικώς τα πιστοποιητικά EUR.1 δεν έχουν ανακληθεί ή ακυρωθεί.

Επί του τετάρτου ερωτήματος
44     Με το τέταρτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν ασκεί επίδραση στην απάντηση που δόθηκε στα τρία πρώτα ερωτήματα
το γεγονός ότι ούτε οι ελληνικές ούτε οι ουγγρικές τελωνειακές αρχές ζήτησαν τη σύγκληση της επιτροπής συνδέσεως του άρθρου
33 του πρωτοκόλλου.
45     Με τις παρατηρήσεις της, η προσφεύγουσα της κύριας δίκης επισημαίνει ότι η δυνατότητα κινήσεως της διαδικασίας διευθετήσεως
διαφορών που προβλέπει το πρωτόκολλο εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι υπάρχουν «εύλογες» αμφιβολίες και ότι το ενδεχόμενο
μιας «φιλικής» διευθετήσεως της διαφοράς με τις αρμόδιες τελωνειακές αρχές της χώρας εξαγωγής έχει αποκλεισθεί. Η εν λόγω
προσφεύγουσα αμφιβάλλει ως προς το κατά πόσον υπάρχει περιθώριο για έγερση οποιασδήποτε «εύλογης» ενστάσεως, σε περίπτωση
που το ζήτημα έχει επιλυθεί με τελειωτικές και αμετάκλητες αποφάσεις των αρμοδίων δικαστηρίων της χώρας εξαγωγής.
46     Η Ελληνική Κυβέρνηση φρονεί ότι καμία διαφωνία ως προς την εκτίμηση δεν ανέκυψε μεταξύ των αρμοδίων τελωνειακών αρχών της
Ουγγαρίας και της Ελλάδας, ικανή να υποβληθεί στην επιτροπή συνδέσεως.
47     Κατά την Επιτροπή, το γεγονός ότι ούτε οι αρχές του κράτους εισαγωγής ούτε οι αρχές του κράτους εξαγωγής κίνησαν τη διαδικασία
του άρθρου 33 του πρωτοκόλλου για την επίλυση των διαφορών τους ουδόλως επηρεάζει την απάντηση που δόθηκε στα τρία πρώτα ερωτήματα,
δεδομένου ότι η σύγκληση της επιτροπής συνδέσεως αποτελεί απλώς δυνατότητα που παρέχεται στις αρμόδιες τελωνειακές αρχές.
48     Η Ουγγρική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, μολονότι δεν υποβλήθηκε στην κρίση της επιτροπής συνδέσεως ζήτημα σχετικό με την απόφαση
του ουγγρικού δικαστηρίου και με την εφαρμογή των διοικητικών αποφάσεων που εκδόθηκαν στο πλαίσιο της νέας διαδικασίας που
κινήθηκε κατόπιν της εν λόγω δικαστικής αποφάσεως, η εξουσία της επιτροπής αυτής προς διευθέτηση των διαφορών δεν μπορεί να
έχει ως συνέπεια τον περιορισμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων του προσώπου το οποίο αφορούν οι υποθέσεις των κυρίων δικών, όπως
είναι το δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής στη δικαιοσύνη.
49     Συναφώς, υπογραμμιστέο κατ’ αρχάς ότι το πρωτόκολλο στηρίζεται σε σύστημα διοικητικής συνεργασίας που βασίζεται συγχρόνως
στην κατανομή των καθηκόντων και στην αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ των αρχών των ενδιαφερομένων κρατών μελών. Κατά το σύστημα
αυτό και υπό την επιφύλαξη της περιπτώσεως του άρθρου 32, παράγραφος 6, του πρωτοκόλλου, οι τελωνειακές αρχές του κράτους
εισαγωγής δεν μπορούν να κηρύξουν μονομερώς άκυρο ένα πιστοποιητικό EUR.1 εκδοθέν νομοτύπως από τις τελωνειακές αρχές του
κράτους εξαγωγής. Ομοίως, σε περίπτωση εκ των υστέρων ελέγχου, οι ίδιες αυτές αρχές δεσμεύονται από τα αποτελέσματα του ελέγχου
αυτού.
50     Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 33 του πρωτοκόλλου, αν οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής διαφωνούν με τις τελωνειακές
αρχές του κράτους εξαγωγής στο πλαίσιο του εν λόγω ελέγχου, πρέπει να επιδιώξουν τη φιλική επίλυση του προβλήματος με τις
αρχές αυτές. Σε περίπτωση που η φιλική διευθέτηση είναι αδύνατη, τότε πρέπει να υποβάλουν τη διαφορά στην κρίση της επιτροπής
συνδέσεως.
51     Οι διατάξεις αυτές σκοπούν στην ενίσχυση των μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ των συμβαλλομένων κρατών και, συνεπώς, στη διασφάλιση
του ότι οι αρμοδιότητες που προσιδιάζουν σε κάθε κράτος ως προς τον έλεγχο της καταγωγής των προϊόντων τηρούνται προσηκόντως.
52     Υπό το πρίσμα αυτό, η μη υποβολή της υποθέσεως στην κρίση της επιτροπής συνδέσεως δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δικαιολογήσει
την παρέκκλιση από το σύστημα συνεργασίας και από τον σεβασμό των αρμοδιοτήτων που απορρέουν από τη Συμφωνία Συνδέσεως.
53     Επιπλέον, από τις υποβληθείσες ενώπιον του Δικαστηρίου παρατηρήσεις προκύπτει ότι οι ελληνικές αρχές δεν αμφισβήτησαν τα αποτελέσματα
της διαδικασίας ελέγχου ενώπιον των ουγγρικών αρχών ή στο πλαίσιο συνεδριάσεως της επιτροπής συνδέσεως και ότι, στη συνέχεια,
δεν υπήρξε καμία διαφορά ικανή να συνεπάγεται την υποβολή της στην εν λόγω επιτροπή.
54     Συνεπώς, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι δεν επηρεάζει την απάντηση που δόθηκε στα τρία πρώτα ερωτήματα
το γεγονός ότι ούτε οι ελληνικές ούτε οι ουγγρικές τελωνειακές αρχές ζήτησαν τη σύγκληση της επιτροπής συνδέσεως του άρθρου
33 του πρωτοκόλλου.

Επί του πέμπτου ερωτήματος
55     Το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται μόνο για την περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στα δύο πρώτα ερωτήματα. Καθόσον στα
ερωτήματα αυτά δόθηκε καταφατική απάντηση, παρέλκει η εξέταση του πέμπτου αυτού ερωτήματος.

Επί των δικαστικών εξόδων
56     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Τα άρθρα 31, παράγραφος 2, και 32 του πρωτοκόλλου αριθ. 4 της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας Συνδέσεως μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, αφετέρου, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση αριθ. 3/96
του Συμβουλίου Συνδέσεως μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας,
αφετέρου, της 28ης Δεκεμβρίου 1996, έχουν την έννοια ότι οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν
υπόψη τις δικαστικές αποφάσεις που εκδίδονται εντός του κράτους εξαγωγής επί των προσφυγών οι οποίες ασκούνται κατά των αποτελεσμάτων
του ελέγχου του κύρους των πιστοποιητικών κυκλοφορίας των εμπορευμάτων που πραγματοποιούν οι τελωνειακές αρχές του κράτους
εξαγωγής, εφόσον οι εν λόγω αρχές έχουν πληροφορηθεί την άσκηση των προσφυγών αυτών και το περιεχόμενο των αποφάσεων αυτών,
τούτο δε ανεξαρτήτως του αν ο έλεγχος του κύρους των πιστοποιητικών κυκλοφορίας διενεργήθηκε κατόπιν αιτήματος των τελωνειακών
αρχών του κράτους εισαγωγής ή όχι.
2)
Η πρακτική αποτελεσματικότητα της καταργήσεως των δασμών την οποία προβλέπει η Ευρωπαϊκή Συμφωνία Συνδέσεως μεταξύ των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Ουγγαρίας, αφετέρου, η οποία συνάφθηκε και εγκρίθηκε
με την απόφαση του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 1993, εμποδίζει την έκδοση διοικητικών αποφάσεων που
επιβάλλουν την καταβολή δασμών, πλέον φόρων και προστίμων, τις οποίες λαμβάνουν οι τελωνειακές αρχές του κράτους εισαγωγής
πριν τους γνωστοποιηθεί η τελική έκβαση της δίκης επί των προσφυγών που έχουν ασκηθεί κατά των αποτελεσμάτων του εκ των υστέρων
ελέγχου και ενώ οι αποφάσεις του κράτους εξαγωγής με τις οποίες χορηγήθηκαν αρχικώς τα πιστοποιητικά EUR.1 δεν έχουν ανακληθεί
ή ακυρωθεί.
3)
Δεν επηρεάζει την απάντηση που δόθηκε στα τρία πρώτα ερωτήματα το γεγονός ότι ούτε οι ελληνικές ούτε οι ουγγρικές τελωνειακές
αρχές ζήτησαν τη σύγκληση της επιτροπής συνδέσεως του άρθρου 33 του πρωτοκόλλου αριθ. 4, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση
3/96.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.