CELEX: 62004CJ0158
Moviment liberu tal-merkanzija
Artikolu 28 KE
Restrizzjonijiet kwantitattivi
Miżuri li għandhom effett ekwivalenti
Kummerċjalizzazzjoni ta' prodotti tal-forn iffriżati

1       Id-domandi għal deċiżjoni preliminari jittrattaw l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 28 KE, b’mod partikolari dwar il-konformità
tad-dispożizzjonijiet nazzjonali Griegi li jirregolaw il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti tal-forn skond il-proċess "bake‑off"
ma’ l-imsemmija dispożizzjoni tat-Trattat KE. Dan il-proċess jikkonsisti fl-iddefrostjar mgħaġġel segwit minn tisħin jew tisjir,
fil-postijiet ta’ bejgħ, ta’ prodotti interament jew parzjalment imsajra minn qabel u ffriżati. Huwa f’dan is-sens li l-kunċett
ta’ "bake‑off" huwa użat fis-sentenza preżenti.
2       Id-domandi ġew ippreżentati fil-kuntest tar-rikorsi għal annullament ippreżentati, minn naħa, minn Alfa Vita Vassilopoulos
AE (preċedentement Trofo Super-Markets AE) u, min-naħa l-oħra, minn Carrefour-Marinopoulos AE kontra deċiżjonijiet tal-Nomarchiaki
Aftodioikisi Ioanninon (Awtorità Prefettorali ta’ Ioannina, iktar ’il quddiem l-"Awtorità Prefettorali"), li jordnaw il-waqfien
tal-funzjonament tal-postijiet ta’ bejgħ tal-prodotti "bake‑off" fis-supermarkits rispettivi tagħhom.

Il-Qafas Ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       L-Artikolu 28 KE jipprojbixxi r-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni u kull miżura li għandha effett ekwivalenti
bejn l-Istati Membri.
4       Skond l-Artikolu 30 KE, l-Artikolu 28 KE m’għandux jeskludi projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet dwar l-importazzjoni, partikolarment
għal raġunijiet ta’ protezzjoni tas-saħħa u l-ħajja ta’ persuni sakemm dawn il-projbizzjonijiet jew restrizzjonijiet ma jikkostitwux
la mezz ta’ diskriminazzjoni arbitrarja u lanqas restrizzjoni moħbija tal-kummerċ bejn l-Istati Membri.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5       Id-digriet presidenzjali tat-13 ta’ Settembru 1934 (FEK A’ 309), dwar il-kundizzjonijiet ta’ stabbiliment u ta’ operat ta’
postijiet fejn jiġi prodott il-ħobż u, aktar ġeneralment, ta’ l-ifran (FEK A’ 309) jirregola l-proċedura ta’ qabel l-għoti
ta’ kull awtorizzazzjoni ta’ stabbiliment u ta’ operat ta’ forn. Dan jiffissa r-restrizzjonijiet fil-qasam ta’ l-urbaniżmu
u tal-kostruzzjoni applikabbli għal-lokalitajiet li għandhom ikollhom il-fran, kif ukoll kif għandhom ikunu mqassma, is-superfiċi
minima, il-kundizzjonijiet ta’ dawl, u ta’ ventilazzjoni tagħhom u l-makkinarji li bihom għandhom ikunu mgħammra.
6       Il-liġi Nru 726/1977 (FEK A’ 316) temenda u tikkompleta l-leġiżlazzjoni fis-seħħ dwar il-fran u l-postijiet fejn jinbiegħ
il-ħobż. Bis-saħħa ta’ l-Artikolu 16 tagħha, l-istabbiliment kif ukoll l-operat ta’ forn jew ta’ post fejn jinbiegħ il-ħobż
jeħtieġu permess minn qabel mogħti mill-prefett kompetenti.
7       L-Artikolu 65 tal-liġi Nru 2065/1992, li timmodifika u tikkompleta l-liġi dwar il-fran imsemmija hawn fuq (FEK A’ 113) tipprovdi,
b’mod partikolari, l-applikazzjoni ta’ sanzjoni penali kontra l-persuni kollha li joperaw forn jew post fejn jinbiegħ il-ħobż
mingħajr permess minn qabel. "Forn" huwa ddefinit skond dan l-Artikolu, bħala kostruzzjoni permanenti speċifikament mqassma
u mgħammra, irrispettivament mill-kapaċità tagħha, għall-produzzjoni tal-ħobż, ta’ prodotti tal-forn in ġenerali u preparazzjonijiet
alimentari oħra bbażati fuq id-dqiq (bl-eċċezzjoni ta’ l-għaġin) kif ukoll għat-tisjir ta’ platti u ta’ preparazzjonijiet
oħra ta’ l-ikel għall-pubbliku.
8       Id-digriet Nru 369/1992 (FEK A’ 186), adottat fuq il-bażi ta’ l-Artikolu 65 tal-liġi Nru 2065/1992, jiffissa l-proċedura u
d-dokumenti neċessarji għall-għoti tal-permess minn qabel u jispeċifika l-kundizzjonijiet li għalihom l-ippakkjar tal-prodotti
tal-forn huwa suġġett. Skond l-Artikolu 1 tiegħu, l-għoti ta’ permess għall-operat ta’ forn huwa suġġett, b’mod partikolari
għall-kundizzjoni li dan għandu post intiż għat-tagħġin, forn u post fejn jitqegħdu l-prodotti li jkunu nħarġu mill-forn biex
jiksħu, depożitu fejn jinżamm kombustibbli solidu, post fejn jinżamm id-dqiq, post fejn jinbiegħ il-ħobż, post fejn wieħed
jista’ jbiddel, post fejn jiġi maħsul it-tagħmir kif ukoll latrini.

Il-kawżi prinċipali u d-domandi preliminari
9       Fit-28 ta’ Frar 2001, il-Ministeru ta’ l-Iżvilupp (Direttorat ta’ Appoġġ għall-Industriji) ħareġ ċirkulari [Nru F15 (F17.1)/4430/183],
li biha informa lill-awtoritajiet prefettorali Griegi li l-funzjonament, fi ħdan l-istabbilimenti ta’ bejgħ tal-ħobż, ta’
fran intiżi għat-tisjir tal-ħobż (jew ta’ l-għaġin) iffriżat skond il-proċess "bake‑off" jagħmlu parti mill-proċess ta’ produzzjoni
tal-ħobż u, konsegwentement, għall-użu ta’ dawn il-fran, il-partijiet kkonċernati kellhom ikollhom permess ta’ operat ta’
forn, skond il-leġiżlazzjoni fis-seħħ.
10     Wara li ntbagħtet din iċ-ċirkulari, l-Awtorità Prefettorali wettqet spezzjonijiet fis-supermarkits ta’ Alfa Vita Vassilopoulos
AE, (preċedentement Trofo Super‑Markets AE) u ta’ Carrefour-Marinopoulos AE, ir-rikorrenti fil-kawżi prinċipali. Peress illi
ġie kkonstatat li kien qed jinbiegħ ħobż u li kienu qegħdin jiġu użati fran intiżi għat-tisjir ta’ ħobż iffriżat mingħajr
permess din l-awtorità, permezz ta’ żewġ deċiżjonijiet meħuda fis-27 ta’ Novembru 2001, ordnat il-waqfien mill-operat ta'
dawn il-fran tal-ħobż.
11     Ir-rikorrenti prinċipali ressqu, quddiem il-qort tar-rinviju, rikors għal annullament kontra dawn id-deċiżjonijiet, billi
sostnew, b’mod partikolari, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali, kif implementata mill-Awtorità Prefettorali, hija ekwivalenti għal
restrizzjoni kwantitattiva pprojbita mill-Artikolu 28 KE u li ma tistax tkun iġġustifikata għar-raġuni tal-protezzjoni tas-saħħa
pubblika jew tal-konsumaturi.
12     F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-Dioikitiko Protodikeio Ioanninon iddeċidiet li tissospendi l-proċedimenti u li tagħmel lill-Qorti
tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
"1)      Il-permess minn qabel [imsemmi fil-motivi iktar ’il quddiem tad-deċiżjoni tar-rinviju] meħtieġ għall–kummerċjalizzazzjoni
ta’ prodotti ‘bake‑off’ tikkostitwixxi miżura ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva skond l-Artikolu 28 KE?
2)      Fl-affermattiv, il-ħtieġa ta’ permess minn qabel li għaliha huwa suġġett l-eżerċizzju ta’ attività ta’ forn għandha għan purament
kwalitattiv, fis-sens li hija tistabbilixxi distinzjoni kwalitattiva sempliċi fir-rigward tal-karatteristiċi tal-ħobż ikkummerċjalizzat
(ir-riħa tiegħu, it-toma tiegħu, il-kulur tiegħu u l-aspett tal-qoxra tiegħu) u tal-valur nutrizzjonali tiegħu (sentenza tal-5
ta’ Novembru 2002, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑325/00, Ġabra p. I‑9977), jew għandha bħala għan li tipproteġi l-konsumatur
u s-saħħa pubblika kontra kull bidla fil-kwalità eventwali (sentenza 3852/2002 tal-Kunsill ta’ l-Istat Elleniku)?
3)      Fuq il-bażi tal-fatt li r-restrizzjoni msemmija tapplika mingħajr distinzjoni għall-prodotturi "bake-off", kemm domestiċi
kif ukoll Komunitarji, din id-domanda għandha rabta mad-dritt Komunitarju u din ir-restrizzjoni hija tali li taffettwa direttament
jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ ta’ dawn il-prodotti bejn l-Istati Membri?"

Fuq id-domandi preliminari
13     Permezz tad-domandi preliminari tagħha, li jeħtieġ li jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment,
jekk leġiżlazzjoni nazzjonali, li tissuġġetta l-bejgħ ta’ prodotti "bake‑off" għall-istess ħtiġijiet bħal dawk applikabbli
għall-proċess komplut tal-produzzjoni u tal-kummerċjalizzazzjoni tal-ħobż u tal-prodotti tal-forn tradizzjonali, tikkostitwixxix
miżura li għandha effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva skond l-Artikolu 28 KE u, fl-affermattiv, jekk hija tistax
tkun iġġustifikata għar-raġuni li hija intiża sabiex tiggarantixxi l-kwalità ta’ l-imsemmija prodotti jew sabiex tipproteġi
lill-konsumatur jew is-saħħa pubblika.
14     F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi mfakkar, qabel kollox, li l-moviment liberu tal-merkanzija bejn l-Istati Membri huwa prinċipju
fundamentali tat-Trattat li huwa espress, b’mod partikolari, fil-projbizzjoni msemmija fl-Artikolu 28 KE ta’ restrizzjonijiet
kwantitattivi fuq l-importazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll ta’ kull miżura li għandha effett ekwivalenti.
15     Il-projbizzjoni ta’ miżuri li għandhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi stipulata fl-Artikolu 28 KE
tkopri l-miżuri kollha li jistgħu jxxekklu direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, il-kummerċ intrakomunitarju
(ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta’ Lulju 1974, Dassonville, 8/74, Ġabra p. 837, punt 5; tat-12 ta’ Marzu 1987,
Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, magħrufa bħala "Liġi tal-purezza tal-birra", 178/84, Ġabra p. 1227, punt 27; tat-23 ta’ Settembru
2003, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C‑192/01, Ġabra p. I‑9693, punt 39, u ta’ l-24 ta’ Novembru 2005, Schwarz, C‑366/04,
Ġabra p. I‑10139, punt 28).
16     Il-Qorti tal-Ġustizzja, madankollu, speċifikat li miżuri nazzjonali li jillimitaw jew jipprojbixxu ċerti modalitajiet ta’
bejgħ ma jikkostitwixxux miżuri li għandhom effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi pprojbiti, bħala regola
ġenerali, mill-Artikolu 28 KE, sakemm huma japplikaw għall-operaturi kollha kkonċernati li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju
nazzjonali u sakemm huma jeffettwaw bl-istess mod, kemm fid-dritt kif ukoll fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni ta’ prodotti
nazzjonali u ta’ dawk provenjenti minn Stati Membri oħra (ara s-sentenza ta’ l-24 ta’ Novembru 1993, Keck u Mithouard, C‑267/91
u C‑268/91, Ġabra p. I‑6097, punt 16).
17     Fin-nota ta’ osservazzjonijiet tagħhom, l-Awtorità Prefettorali kif ukoll il-Gvern Grieg, billi jirreferu għall-ġurisprudenza
Keck u Mithouard, iċċitata iktar ’il fuq, jssostnu li l-leġiżlazzjoni nazzjonali tirregola biss il-metodi ta’ bejgħ tal-prodotti
"bake-off" u, konsegwentement, ma taqax taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 28 KE.
18     Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 15 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali klassifikazzjoni ma tistax tiġi aċċettata. Fil-fatt,
jirriżulta ċarament mid-dispożizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni fil-kawżi prinċipali li din għandha bħala
għan li tirregola l-kundizzjonijiet ta’ produzzjoni tal-prodotti tal-forn, inklużi l-prodotti "bake‑off".
19     Huwa kostanti li l-karatteristika prinċipali tal-prodotti "bake-off" hija li jkunu kkonsennjati, fil-postijiet ta’ bejgħ,
wara li l-istadji importanti ta’ preparazzjoni ta' l-imsemmija prodotti jkunu twettqu. F’dawn il-postijiet ta’ bejgħ, isir
biss l-iddefrostjar fi żmien qasir tal-ħobż kif ukoll it-tisħin mill-ġdid tiegħu jew it-tisjir finali tiegħu. F’dawn iċ-ċirkstanzi,
il-fatt li l-bejjiegħa tal-prodotti "bake-off" jiġu mġiegħla jikkonformaw rwieħhom mal-ħtiġijiet kollha applikabbli għal forn
tradizzjonali, inkluż, b’mod partikolari, il-ħtieġa li jkollhom depożitu għad-dqiq, kamra għat-tagħġin u depożitu fejn jinżamm
kombustibbli solidu, ma jieħux in kunsiderazzjoni l-ispeċifiċità ta’ dawn il-prodotti u jwassal għal spejjeż addizzjonali
u jrendi iktar diffiċli l-kummerċjalizzazzjoni ta’ dawn il-prodotti. Din il-leġiżlazzjoni għalhekk tikkostitwixxi ostaklu
għall-importazzjoni li ma tistax tkun ikkunsidrata bħala li tistabbilixxi metodu ta’ bejgħ skond is-sentenza Keck u Mithouard,
iċċitata iktar ’il fuq (punti 15 u 16).
20     Jirriżulta minn ġurisprudenza kostanti li leġiżlazzjoni nazzjonali li xekkel il-moviment liberu tal-merkanzija tista’ tkun
iġġustifikata minn waħda mir-raġunijiet ta’ interess ġenerali msemmija fl-Artikolu 30 KE jew minn waħda mill-eżiġenzi imperattivi
li jinsabu fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġusitzzja fil-każ fejn il-leġiżlazzjoni nazzjonali hija indistintament applikabbli
(ara, f’dan is-sens, is-sentenzi ta’ l-20 ta’ Frar 1979, Rewe‑Zentral, magħrufa bħala "Cassis de Dijon", 120/78, Ġabra p. 649,
punt 8, u Schwarz, iċċitata iktar ’il fuq, punt 30).
21     Fin-nuqqas ta’ armonizzazzjoni, huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu fuq il-livell ta’ protezzjoni tas-saħħa u tal-ħajja
tal-persuni li huma jridu jassiguraw, u fuq il-ħtieġa ta’ permess minn qabel għat-tqegħid fis-suq tal-prodotti alimentari,
u dan fid-dawl tal-ħtiġijiet tal-moviment liberu tal-merkanzija ġewwa l-Komunità (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ta’
l-14 ta’ Lulju 1983, Sandoz, 174/82, Ġabra p. 2445, punt 16, u tat-2 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs L-Olanda, C‑41/02,
Ġabra p. I-11375, punt 42).
22     Madankollu, sabiex leġiżlazzjoni nazzjonali tkun konformi mal-prinċipju ta’ proporzjonalità, huwa importanti li jiġi vverifikat
mhux biss jekk il-mezzi li din tuża humiex adattati sabiex jitwettqu l-għanijiet previsti, iżda wkoll jekk dawn imorrux ’lil
hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jinkisbu dawn l-għanijiet (sentenzi ta’ l-14 ta’ Diċembru 2004, Il-Kummissjoni vs
Il-Ġermanja, C‑463/01, Ġabra p. I‑11705, punt 78, u Radlberger Getränkegesellschaft u S. Spitz, C‑309/02, Ġabra p. I‑11763,
punt 79).
23     Għal dak li jikkonċerna l-ġustifikazzjoni ta’ għan ta’ kwalità mressqa mill-qorti tar-rinviju, jeħtieġ li jiġi kkonstatat
li miżura nazzjonali li xxekkel il-moviment liberu tal-merkanzija ma tistax tiġi ġġustifikata għar-raġuni biss li hija għandha
bħala għan li tippromwovi prodotti alimentari ta’ kwalità. Fil-fatt, sabiex jiġġustifika ostakolu għall-moviment liberu tal-merkanziji,
tali għan jista’ jittieħed biss in relazzjoni ma’ eżiġenzi oħra rikonoxxuti bħala eżiġenzi imperattivi, bħall-protezzjoni
tal-konsumatur jew tas-saħħa.
24     Fir-rigward ta’ l-għan li jiġu protetti l-konsumaturi, il-qorti tar-rinviju ssostni li, fil-kuntest tal-kawżi prinċipali,
l-Awtorità Prefettorali rreferiet għal opinjoni mogħtija minn espert fit-teknoloġija alimentari li tindika li l-prodotti "bake‑off"
jinċitaw lill-konsumaturi jaħsbu li huma qed jixtru ħobż jew prodott simili frisk, filwaqt li, fir-realtà, dan huwa prodott
alterat u mingħajr vitamini.
25     Madankollu, jeħtieġ li jiġi kkonstatat li, filwaqt li jista’ jkun leġittimu li jiġu adottati miżuri bil-għan li jiġi evitat
li l-konsumaturi jħawdu l-prodotti tal-forn tradizzjonali ma’ dawk tat-tip "bake-off", il-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni,
kif implementata, ma tippermettix lill-klientela tal-postijiet ta’ bejgħ jiddistingwu l-prodotti tradizzjonali mill-prodotti
"bake‑off". Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 62 tal-konklużjonijiet tiegħu, għan bħal dan jista’ jinkiseb b’miżuri
inqas restrittivi għall-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti "bake‑off", bħal informazzjoni jew ittikkettjar xierqa.
26     Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-protezzjoni tas-saħħa, jirriżulta minn nota ta’ osservazzjonijiet ta’ l-Awtorità Prefettorali
li l-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni fil-kawżi prinċipali hija intiża sabiex tassigura li l-ħtiġijiet sanitarji huma
rrispettati mhux biss fl-ewwel stadju ta’ produzzjoni tal-ħobż nofs sajran u ffriżat, iżda wkoll waqt l-aħħar stadju li jikkonsisti
fit-tisjir finali fil-post tal-bejgħ. Fil-fatt, il-ħobż u l-prodotti simili huma suġġetti ħafna għall-alterazzjoni u jistgħu
jiġu kkontaminati, b’mod partikolari, minn insetti, moffa, ħmira, batteri u virus.
27     Issa, għalkemm jista’ jkun li l-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni fil-kawżi prinċipali tinkludi dispożizzjonijiet intiżi
sabiex jassiguraw li l-prodotti tal-forn huma prodotti u kummerċjalizzati f’kundizzjonijiet sanitarji adegwati, xorta jibqa’
l-fatt li hija tinkludi wkoll bosta ħtiġijiet li, safejn huma marbuta mal-proċessi ta’ produzzjoni ta’ prodotti tradizzjonali
tal-forn, huma inadatti u jmorru ’lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex tiġi protetta s-saħħa pubblika meta huma japplikaw
għal prodotti tat-tip "bake‑off", li huma msajra qabel u huma suġġett biss, fil-postijiet ta’ bejgħ tagħhom, għal iddefrostjar,
tisħin mill-ġdid jew tisjir ta’ l-aħħar. Kif ġie rikonoxxut mill-awtoritajiet Griegi fl-osservazzjonijiet tagħhom, dan huwa
l-każ, b’mod partikolari, għal dawk il-ħtiġijiet li jeħtieġu li jkun hemm depożitu għad-dqiq jew kamra għat-tagħġin.
28     Fid-dawl ta’ dak li ntqal, hemm lok li r-risposta għad-domandi preliminari tkun li l-Artikolu 28 KE għandu jiġi interpretat
fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-bejgħ ta’ prodotti "bake‑off" għall-istess ħtiġijiet bħal
dawk applikabbli għall-proċess komplut ta’ produzzjoni u kummerċjalizzazzjoni tal-ħobż u tal-prodotti tal-forn tradizzjonali.

Fuq l-ispejjeż
29     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (l-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
L-Artikolu 28 KE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-bejgħ tal-prodotti
"bake off" għall-istess ħtiġijiet bħal dawk applikabbli għall-proċess komplut ta’ produzzjoni u kummerċjalizzazzjoni tal-ħobż
u tal-prodotti tal-forn tradizzjonali.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Grieg.