CELEX: 62005CJ0221
Οδηγία 85/433/ΕΟΚ
Αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων
Φαρμακοποιοί
Αναγνώριση των διπλωμάτων των φαρμακοποιών οι οποίοι εργάζονται σε νέα φαρμακεία ανοικτά στο κοινό
Έκταση της διακριτικής ευχέρειας των κρατών μελών

που τροποποιεί διάταξη νόμου μόνον όταν αυτό απαιτείται λόγω της ιδιότητας του μέλους των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Οποιαδήποτε
τροποποίηση τέτοιων διατάξεων υπερβαίνει ό,τι επιβάλλει μια οδηγία μπορεί να θεσπισθεί μόνον από το Oireachtas.
15     Στο πλαίσιο αυτό, η Sam Mc Cauley Chemists και ο M. Sadja ισχυρίσθηκαν ότι, στο μέτρο που η κανονιστική απόφαση του 1991 φέρεται
να εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της την περίπτωση φαρμακοποιού που ασκεί το επάγγελμά του σε φαρμακείο το οποίο είναι ανοικτό
για διάστημα μικρότερο των τριών ετών, το Δημόσιο κάνει χρήση της εξουσίας εκτιμήσεως που παρέχει στα κράτη μέλη η οδηγία
85/433. Από την οδηγία αυτή προκύπτει σαφώς, κατά τους εκκαλούντες της κύριας δίκης, ότι αυτή η εξουσία συνδέεται με εκτιμήσεις
βασιζόμενες αποκλειστικά στο εσωτερικό δίκαιο.
16     Συγκεκριμένα, το Δημόσιο έκανε, κατά τους εκκαλούντες της κύριας δίκης, χρήση του άρθρου 3 του νόμου του 1972 περί των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων. Επιδίωξε να μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη την εν λόγω οδηγία με κανονιστική πράξη που τροποποιεί νόμο ο
οποίος εκδόθηκε από το Oireachtas. Δεν του επιτρεπόταν, όμως, να το πράξει, διότι η άσκηση αυτής της εξουσίας εκτιμήσεως δεν
επιβαλλόταν από καμία υποχρέωση που απέρρεε από το κοινοτικό δίκαιο, κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 4, σημείο 10,
του Συντάγματος της Ιρλανδίας.
17     Κατά συνέπεια, το Δημόσιο σφετερίσθηκε την αποκλειστική εξουσία για την έκδοση νόμων εν ονόματι της Πολιτείας που έχει ανατεθεί
στο Oireachtas με το άρθρο 15, παράγραφος 2, σημείο l, του Ιρλανδικού Συντάγματος. Μόνον το Oireachtas έχει την εξουσία να
τροποποιεί νόμο που αυτό εξέδωσε.
18     Αντιθέτως, ο Υπουργός υποστήριξε ότι η έκδοση της κανονιστικής αποφάσεως του 1991 επιβαλλόταν από τις υποχρεώσεις που απορρέουν
από την ιδιότητα του μέλους των Κοινοτήτων κατά την έννοια του άρθρου 29, παράγραφος 4, σημείο 10, του εν λόγω Συντάγματος.
Η προσθήκη, με την κανονιστική απόφαση αυτή, του άρθρου 2, παράγραφος 3 A, δεν συνιστά, από μέρους του Δημοσίου, άσκηση ιδίας
εξουσίας εκτιμήσεως. Απορρέει από την περιορισμένη έκταση της υποχρεώσεως που επιβάλλει στα κράτη μέλη η οδηγία 85/433.
19     Το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι, αν γίνει δεκτό ότι η πράξη μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 85/433, καθόσον εξαιρεί
από το πεδίο εφαρμογής της τη δραστηριότητα ορισμένων φαρμακοποιών, συνιστά άσκηση ιδίας εξουσίας εκτιμήσεως βάσει κριτηρίων
αμιγώς εσωτερικού δικαίου, τότε, λαμβανομένου υπόψη του γράμματος του άρθρου 15 του Συντάγματος της Ιρλανδίας, υποχρεούται
να αποφανθεί ότι δεν επιτρεπόταν να τροποποιηθεί με κανονιστική πράξη ο νόμος του 1962 περί φαρμακευτικής και φαρμακείων.
Στην περίπτωση αυτή, η κανονιστική απόφαση του 1991 είναι, επομένως, ανίσχυρη.
20     Υπό τις συνθήκες αυτές, το Supreme Court αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο
το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Το άρθρο 2 της οδηγίας [85/433]:
α)      επιβάλλει στα κράτη μέλη ως μόνη υποχρέωση να αναγνωρίζουν απλώς τους τίτλους που αναφέρει το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας,
εκτός αν πρόκειται για την ίδρυση νέων φαρμακείων, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, [της οδηγίας αυτής] ή,
β)      επιβάλλει στα κράτη μέλη μια αυτοτελή υποχρέωση να αναγνωρίζουν τους τίτλους που αναφέρει το άρθρο 2, παράγραφος 1, αλλά τους
παρέχει επίσης διακριτική ευχέρεια ως προς την αναγνώριση των τίτλων αυτών όσον αφορά την ίδρυση νέων φαρμακείων ανοικτών
στο κοινό, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 2, παράγραφος 2;»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος
21     Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν το άρθρο 2 της οδηγίας 85/433 περιορίζεται στην επιβολή επί
των κρατών μελών της υποχρεώσεως να αναγνωρίζουν τα διπλώματα, πιστοποιητικά και άλλους τίτλους (στο εξής: διπλώματα) όσον
αφορά τις δραστηριότητες στα φαρμακεία τα οποία είναι ανοικτά στο κοινό επί τουλάχιστον τρία έτη ή αν τους παρέχει, επιπλέον,
διακριτική ευχέρεια ως προς την αναγνώριση των διπλωμάτων όσον αφορά την ίδρυση νέων φαρμακείων ανοικτών στο κοινό, όπως αυτά
ορίζονται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της εν λόγω οδηγίας.
22     Κατά το άρθρο 43 ΕΚ, στο πλαίσιο των διατάξεων της Συνθήκης ΕΚ περί δικαιώματος εγκαταστάσεως, απαγορεύονται οι περιορισμοί
της ελευθερίας εγκαταστάσεως των υπηκόων ενός κράτους μέλους στην επικράτεια άλλου κράτους μέλους.
23     Μεταξύ των διατάξεων αυτών καταλέγεται και το άρθρο 47 ΕΚ, το οποίο εξουσιοδοτεί το Συμβούλιο να εκδίδει οδηγίες για την αμοιβαία
αναγνώριση των διπλωμάτων όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τα φαρμακευτικά επαγγέλματα.
24     Εξάλλου, οι αρχές κράτους μέλους, όταν εξετάζουν αίτηση κοινοτικού υπηκόου για τη χορήγηση αδείας ασκήσεως νομικά κατοχυρωμένου
επαγγέλματος, υποχρεούνται να λαμβάνουν υπόψη τα επαγγελματικά προσόντα του ενδιαφερομένου, συγκρίνοντας, αφενός μεν, τα προσόντα
που βεβαιώνονται με τα διπλώματά του, καθώς και με την πρόσφορη επαγγελματική του πείρα, αφετέρου δε, τα επαγγελματικά προσόντα
που απαιτούνται από την εθνική νομοθεσία προς άσκηση του οικείου επαγγέλματος, και τούτο ανεξαρτήτως της εκδόσεως ή μη οδηγίας
που να θεσπίζει ειδικό καθεστώς για την αμοιβαία αναγνώριση των οικείων διπλωμάτων (βλ., στην κατεύθυνση αυτή, αποφάσεις της
14ης Σεπτεμβρίου 2000, C‑238/98, Hocsman, Συλλογή 2000, σ. I-6623, σκέψεις 23 και 31, και της 13ης Νοεμβρίου 2003, C-313/01,
Morgenbesser, Συλλογή 2003, σ. I-13467, σκέψεις 57 και 58).
25     Όπως προκύπτει από το άρθρο 47, παράγραφος 1, ΕΚ, οι οδηγίες αυτές αποσκοπούν στη διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνωρίσεως των
διπλωμάτων, θεσπίζοντας κοινούς κανόνες και κοινά κριτήρια που καταλήγουν, στο μέτρο του δυνατού, στην αυτόματη αναγνώριση
των εν λόγω διπλωμάτων (απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 2002, C-31/00, Dreessen, Συλλογή 2002, σ. I-663, σκέψη 26).
26     Ως προς το περιεχόμενο των εν λόγω οδηγιών, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 47 ΕΚ απονέμει στον κοινοτικό νομοθέτη την
εξουσία να προβεί, ενδεχομένως, σε πλήρη εναρμόνιση των οικείων διπλωμάτων, η επιλογή όμως του τρόπου με τον οποίο θα επιτευχθεί
ένας τέτοιος στόχος εναπόκειται στην εκτίμηση του κοινοτικού νομοθέτη. Ως εκ τούτου, είναι θεμιτό αυτός να προσφύγει σε σταδιακή
εναρμόνιση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η λήψη μέτρων εναρμονίσεως είναι κατά κανόνα δυσχερής, διότι απαιτεί την
εκ μέρους των αρμοδίων κοινοτικών οργάνων εκπόνηση, βάσει διαφορετικών και περίπλοκων εθνικών διατάξεων, κοινών κανόνων που
να είναι σύμφωνοι προς τους σκοπούς που καθορίζει η Συνθήκη και να συγκεντρώνουν την ειδική πλειοψηφία ή ακόμη και την ομοφωνία
των μελών του Συμβουλίου (βλ., στην κατεύθυνση αυτή, αποφάσεις της 13ης Μαΐου 1997, C-233/94, Γερμανία κατά Κοινοβουλίου και
Συμβουλίου, Συλλογή 1997, σ. I-2405, σκέψη 43, και της 17ης Ιουνίου 1999, C-166/98, Socridis, Συλλογή 1999, σ. I-3791, σκέψη
26).
27     Εν προκειμένω, το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 85/433 επιβάλλει σε κάθε κράτος μέλος την υποχρέωση να αναγνωρίζει τα
διπλώματα που απαριθμούνται στο άρθρο 4 της οδηγίας αυτής και χορηγούνται στους υπηκόους των κρατών μελών από τα άλλα κράτη
μέλη, σύμφωνα με το άρθρο 2 της οδηγίας 85/432, προσδίδοντάς τους στην επικράτειά του την ίδια ισχύ με τα διπλώματα που χορηγεί
το κράτος αυτό και απαριθμούνται στο άρθρο 4.
28     Εντούτοις, το άρθρο 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 85/433 ορίζει ότι τα κράτη μέλη δεν υποχρεούνται να αναγνωρίζουν
τα διπλώματα της παραγράφου 1 του ιδίου άρθρου προκειμένου περί της δημιουργίας νέων φαρμακείων ανοικτών στο κοινό, λαμβανομένου
υπόψη ότι θεωρούνται επίσης ως τέτοια και τα φαρμακεία τα οποία λειτουργούν λιγότερο από τρία χρόνια.
29     Η διάταξη αυτή περιορίζει συναφώς την έκταση της υποχρεώσεως που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 85/433, και
τούτο για τον λόγο που διαλαμβάνεται στην έβδομη αιτιολογική σκέψη της, κατά την οποία ορισμένα κράτη, στο πλαίσιο της εθνικής
πολιτικής τους για τη δημόσια υγεία, περιορίζουν τον αριθμό των νέων φαρμακείων που επιτρέπεται να δημιουργηθούν, ενώ άλλα
κράτη δεν έχουν θεσπίσει παρόμοια διάταξη και, υπό τις συνθήκες αυτές, είναι πρόωρο να θεσπισθεί ότι τα αποτελέσματα της αναγνωρίσεως
των διπλωμάτων φαρμακευτικής θα πρέπει να καταλαμβάνουν και την άσκηση των δραστηριοτήτων φαρμακοποιού ως κατόχου νέου φαρμακείου.
30     Επιπλέον, κατά την ίδια αιτιολογική σκέψη, το πρόβλημα αυτό πρέπει να επανεξετασθεί από την Επιτροπή και το Συμβούλιο εντός
ορισμένης προθεσμίας. Προς τούτο, το άρθρο 2, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 85/433 προβλέπει ότι η Επιτροπή οφείλει
να υποβάλει στο Συμβούλιο έκθεση ως προς τη δυνατότητα επεκτάσεως των αποτελεσμάτων της αμοιβαίας αναγνωρίσεως των διπλωμάτων
της παραγράφου 1 του άρθρου αυτού στα διπλώματα για την ίδρυση νέων φαρμακείων και, ενδεχομένως, και τις κατάλληλες προτάσεις.
31     Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι, όσον αφορά την αναγνώριση των διπλωμάτων φαρμακευτικής, ο κοινοτικός νομοθέτης
θέλησε, εκδίδοντας την οδηγία 85/433, να προβεί σε μερική μόνον εναρμόνιση, η οποία θα εγγυάται ένα ελάχιστο όριο ως προς
την αναγνώριση των διπλωμάτων αυτών, δηλαδή την αναγνώριση σε ό,τι αφορά την άσκηση των δραστηριοτήτων σε φαρμακεία τα οποία
λειτουργούν επί τρία τουλάχιστον έτη, προβλέποντας όμως και δυνατότητα των κρατών μελών να υπερβούν τις ελάχιστες απαιτήσεις
της εν λόγω οδηγίας.
32     Λαμβανομένου υπόψη του γράμματος του άρθρου 249, τρίτο εδάφιο, ΕΚ, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξασφαλίσουν το ελάχιστο
αυτό επίπεδο ως προς την αναγνώριση των διπλωμάτων, και ιδίως να προβλέψουν την αναγνώριση αυτή με τις διατάξεις του εσωτερικού
τους δικαίου, χωρίς να διαθέτουν περιθώριο εκτιμήσεως ως προς το αποτέλεσμα αυτό. Συγκεκριμένα, ο ίδιος ο κοινοτικός νομοθέτης
καθόρισε σαφώς και ανυπερθέτως, κάνοντας χρήση των εξουσιών που του αναθέτει η Συνθήκη, τα διπλώματα φαρμακευτικής τα οποία
υπάγονται στο καθεστώς αμοιβαίας αναγνωρίσεως της οδηγίας 85/433.
33     Από το σύνολο του άρθρου 2 της οδηγίας 85/433 προκύπτει ότι η διάταξη αυτή επιβάλλει υποχρέωση αμοιβαίας αναγνωρίσεως μόνον
ως προς τα φαρμακεία που λειτουργούν επί τρία τουλάχιστον έτη. Επομένως, εφόσον ένα κράτος μέλος συμμορφώνεται μόνον προς
την υποχρέωση να διασφαλίσει το προαναφερθέν ελάχιστο επίπεδο αναγνωρίσεως των διπλωμάτων δεν ασκεί καμία εξουσία εκτιμήσεως
που απορρέει από το άρθρο 2 της οδηγίας 85/433.
34     Ως εκ τούτου, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 2 της οδηγίας 85/433 πρέπει να ερμηνευθεί υπό
την έννοια ότι ένα κράτος μέλος το οποίο συμμορφώνεται μόνον προς την υποχρέωση να διασφαλίσει το ελάχιστο επίπεδο αναγνωρίσεως
των διπλωμάτων που προβλέπει η οδηγία αυτή δεν ασκεί καμία παρεχόμενη από αυτήν εξουσία εκτιμήσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
35     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 2 της οδηγίας 85/433/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Σεπτεμβρίου 1985, για την αμοιβαία αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών
και άλλων τίτλων φαρμακευτικής και για τη λήψη μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως
για ορισμένες δραστηριότητες του φαρμακευτικού τομέα, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι ένα κράτος μέλος το οποίο συμμορφώνεται
μόνον προς την υποχρέωση να διασφαλίσει το ελάχιστο επίπεδο αναγνωρίσεως των διπλωμάτων που προβλέπει η οδηγία αυτή δεν ασκεί
καμία παρεχόμενη από αυτήν εξουσία εκτιμήσεως.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.