CELEX: 62001CJ0209
Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων
Υπάλληλοι και λοιπό προσωπικό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
Διατήρηση της φορολογικής κατοικίας στο κράτος μέλος καταγωγής
Φόρος εισοδήματος
.κπτωση δαπανών για οικιακή βοηθό

De Groot, σκέψη 79).
Συνεπώς, το γεγονός ότι το ζεύγος Schilling έχει τη γερμανική ιθαγένεια δεν αποκλείει τη δυνατότητά του να επικαλεστεί τους
κανόνες περί ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων κατά του κράτους μέλους του οποίου έχει την ιθαγένεια, εφόσον, χρησιμοποιώντας
το δικαίωμά του ελεύθερης κυκλοφορίας, άσκησε επαγγελματική δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος (βλ., υπ' αυτή την έννοια,
προαναφερθείσα απόφαση De Groot, σκέψη 80).
Επιβάλλεται, επιπροσθέτως, να τονιστεί ότι, κατά πάγια νομολογία, ο κοινοτικός υπήκοος που εργάζεται σε κράτος μέλος διαφορετικό
από εκείνο της καταγωγής του δεν χάνει την ιδιότητα του εργαζομένου, κατά την έννοια του άρθρου 48, παράγραφος 1, της Συνθήκης,
επειδή απασχολείται σε διεθνή οργανισμό, έστω και αν οι προϋποθέσεις εισόδου και διαμονής του στη χώρα όπου εργάζεται ρυθμίζονται
ειδικώς από διεθνή σύμβαση (αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 1989, 389/87 και 390/87, Echternach και Moritz, Συλλογή 1989, σ. 723,
σκέψη 11· της 27ης Μαΐου 1993, C-310/91, Schmid, Συλλογή 1993, σ. I-3011, σκέψη 20, και της 3ης Οκτωβρίου 2000, C-411/98,
Ferlini, Συλλογή 2000, σ. Ι-8081, σκέψη 42).
Πάντως, επιβάλλεται να τονιστεί ότι οι υπάλληλοι και το λοιπό προσωπικό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων υπόκεινται σε ειδικούς φορολογικούς
κανόνες, που τους διακρίνουν από τους λοιπούς εργαζομένους.
Ειδικότερα, καίτοι τα μέλη του ζεύγους Schilling μετέβησαν από το κράτος μέλος καταγωγής τους, συγκεκριμένα τη Γερμανία, με
σκοπό να εργαστούν ως υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε άλλο κράτος μέλος, συγκεκριμένα στο Λουξεμβούργο, ο μισθός που
λαμβάνουν ως υπάλληλοι δεν φορολογείται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο από τα δύο αυτά κράτη μέλη, αλλά, κατά το άρθρο 13 του
πρωτοκόλλου, φορολογείται κατά τις διατάξεις του αυτοτελούς φορολογικού συστήματος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που προβλέπει
ο κανονισμός (ΕΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) 260/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού των όρων και της διαδικασίας
επιβολής του φόρου του θεσπισθέντος υπέρ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 01/001, σ. 115).
Κατά το άρθρο 14 του πρωτοκόλλου, το κράτος μέλος καταγωγής, στο οποίο διατηρείται η φορολογική κατοικία των υπαλλήλων και
του λοιπού προσωπικού, παραμένει, κατ' αρχήν, αρμόδιο να επιβάλει φόρο επί όλων των άλλων εισοδημάτων των εν λόγω ατόμων και
να τους επιβάλει φόρο επί της περιουσίας ή φόρο κληρονομίας. Οι εμπίπτοντες στο άρθρο 14 του πρωτοκόλλου υπάλληλοι και οι
ανήκοντες στο λοιπό προσωπικό έχουν, κατά συνέπεια, το δικαίωμα να ζητούν τις φορολογικές εκπτώσεις που προβλέπει το εθνικό
φορολογικό σύστημα του κράτους μέλους καταγωγής, όσες δεν συνδέονται με τον μισθό που λαμβάνουν ως υπάλληλοι ή ως μέλη του
λοιπού προσωπικού.
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι από τη διάταξη παραπομπής προκύπτει, προφανώς, ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη φορολογική έκπτωση
δεν σχετίζεται με το επαγγελματικό εισόδημα των φορολογουμένων και ότι, κατά συνέπεια, δεν υφίσταται καμία σχέση με τον μισθό
που λαμβάνουν οι εμπίπτοντες στο άρθρο 13 του πρωτοκόλλου υπάλληλοι και μέλη του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.
Συνεπώς, υπάλληλος των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, γερμανικής καταγωγής, ο οποίος, καίτοι εργάζεται σε άλλο κράτος μέλος, διατηρεί
την κατοικία του στο κράτος καταγωγής του και ο οποίος προσλαμβάνει οικιακή βοηθό σ' αυτό το κράτος καταβάλλοντας εισφορές
στο εκ του νόμου προβλεπόμενο εθνικό συνταξιοδοτικό σύστημα ασφαλίσεως έχει τη δυνατότητα να επωφεληθεί από την φορολογική
έκπτωση περί της οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη.
Αντιθέτως, όσοι ευρίσκονται στην κατάσταση του ζεύγους Schilling, έχουν δηλαδή εγκαταλείψει το κράτος καταγωγής τους προκειμένου
να εργασθούν ως υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε άλλο κράτος μέλος, δεν μπορούν κανονικώς να επωφεληθούν από αυτό το
φορολογικό πλεονέκτημα.
Πράγματι, τα άτομα αυτά, τα οποία προσλαμβάνουν οικιακή βοηθό στο νέο κράτος κατοικίας τους καταβάλλοντας κοινωνικές εισφορές
στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως αυτού του κράτους, κατ' εξαίρεση μόνον μπορούν να πληρούν προϋπόθεση όπως αυτή περί της
οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη, κατά την οποία απαιτείται να έχουν καταβάλει εισφορές στο εκ του νόμου προβλεπόμενο σύστημα
συνταξιοδοτικής ασφαλίσεως του κράτους μέλους καταγωγής τους.
Συνεπώς, οι ευρισκόμενοι στην κατάσταση του ζεύγους Schilling περιέρχονται σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με τους ευρισκόμενους
σε ταυτόσημη κατάσταση οι οποίοι όμως διατήρησαν την κατοικία τους στο κράτος καταγωγής τους.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, προϋπόθεση όπως αυτή που προβλέπει το άρθρο 10, παράγραφος 1, σημείο 8, του EStG μπορεί να αποτρέψει
υπηκόους κράτους μέλους να εγκαταλείψουν το κράτος αυτό προκειμένου να ασκήσουν επαγγελματική δραστηριότητα, ως υπάλληλοι
των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, στο έδαφος άλλου κράτους μέλους και, επομένως, συνιστά κώλυμα στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Το Bundesfinanzhof και όσοι εκ των ενδιαφερομένων κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν έκαναν μνεία περί της δυνατότητας
δικαιολογήσεως ενός τέτοιου κωλύματος στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων.
Εντούτοις, επιβάλλεται να εξεταστεί αν μπορεί να δικαιολογηθεί ένα τέτοιο κώλυμα σε σχέση με τις διατάξεις της Συνθήκης.
Από αυτής της απόψεως επιβάλλεται, πρώτον, η διαπίστωση ότι η εθνική κανονιστική ρύθμιση περί της οποίας πρόκειται στην κύρια
δίκη αποσκοπεί, κατά το Bundesfinanzhof, στην ενίσχυση των πολυτέκνων οικογενειών, στη δημιουργία προσθέτων θέσεων απασχολήσεως
και στην καταστολή της παράνομης εργασίας. Δεν προκύπτει ότι θα διακινδύνευε η επίτευξη αυτών των σκοπών αν το συγκεκριμένο
φορολογικό πλεονέκτημα εχορηγείτο, επίσης, σε όσους καταβάλλουν κοινωνικές εισφορές σε άλλο κράτος μέλος. Επιβάλλεται να προστεθεί
ότι, όσο θεμιτή και αν είναι η επιδίωξη αυτών των σκοπών, εντούτοις δεν μπορούν να δικαιολογήσουν περιορισμό δικαιωμάτων τα
οποία οι ιδιώτες έλκουν από τις διατάξεις της Συνθήκης που καθιερώνουν τις θεμελιώδεις ελευθερίες τους.
Επιβάλλεται, δεύτερον, να τονιστεί ότι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, η ανάγκη εξασφαλίσεως της συνοχής ενός φορολογικού
συστήματος μπορεί να δικαιολογήσει ρύθμιση ικανή να περιορίσει τις θεμελιώδεις ελευθερίες (βλ. αποφάσεις της 28ης Ιανουαρίου
1992, C-204/90, Bachmann, Συλλογή 1992, σ. Ι-249, σκέψη 28· C-300/90, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1992, σ. Ι-305, σκέψη
21, και De Groot, σκέψη 106), αν υφίσταται άμεσος σύνδεσμος, προκειμένου περί ενός και μόνο φορολογουμένου, μεταξύ της παροχής
ενός φορολογικού πλεονεκτήματος και της αντισταθμίσεως του πλεονεκτήματος αυτού με φορολογική επιβάρυνση, όταν αυτές πραγματοποιούνται
στο πλαίσιο της ίδιας φορολογικής πράξεως (βλ. αποφάσεις της 6ης Ιουνίου 2000, C-35/98, Verkooijen, Συλλογή 2000, σ. Ι-4071,
σκέψη 57, και της 3ης Οκτωβρίου 2002, C-136/00, Danner, Συλλογή 2002, σ. Ι-8147, σκέψη 36).
Καμία, όμως, τέτοια σχέση δεν υφίσταται προφανώς στην υπόθεση της κύριας δίκης μεταξύ του φορολογικού πλεονεκτήματος, δηλαδή
του συγκεκριμένου δικαιώματος εκπτώσεως, και ενός ειδικού φορολογητέου εισοδήματος.
Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, το κώλυμα στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων που συνεπάγεται το άρθρο 10, παράγραφος 1,
σημείο 8, του EStG δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με την επίκληση της ανάγκης διασφαλίσεως της συνέπειας του φορολογικού συστήματος.
Συνεπώς, στα ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesfinanzhof πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 48 της Συνθήκης, σε συνδυασμό
με το άρθρο 14 του πρωτοκόλλου, δεν επιτρέπει υπάλληλοι των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καταγόμενοι από τη Γερμανία, οι οποίοι κατοικούν
στο Λουξεμβούργο, όπου ασκούν τη δραστηριότητά τους ως υπάλληλοι, και οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε δαπάνες για οικιακή βοηθό
στο δεύτερο κράτος μέλος, να μην μπορούν να εκπέσουν αυτές τις δαπάνες από τα εισοδήματά τους στη Γερμανία, λόγω του ότι οι
εισφορές που καταβλήθηκαν για την οικιακή βοηθό δεν καταβλήθηκαν στο εκ του νόμου προβλεπόμενο γερμανικό συνταξιοδοτικό σύστημα
ασφαλίσεως, αλλά στο λουξεμβουργιανό σύστημα ασφαλίσεως.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα
διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου,
σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 21ης Φεβρουαρίου 2001 το Bundesfinanzhof, αποφαίνεται:
Edwards
La Pergola
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Νοεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
–
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.