CELEX: 61988CJ0354
Επιστροφές λόγω εξαγωγής χοιρείου κρέατος
Πρόσθιο μέρος ή ωμοπλάτη
"Θωρακοσφυϊκή χώρα"

Με Διατάξεις της 16ης Σεπτεμβρίου 1988, που περιήλθαν στο Δικαστήριο στις 12 Δεκεμβρίου 1988, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven της Χάγης υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς το κύρος και την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3602/82 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1982, περί καθορισμού των συντελεστών για τον υπολογισμό των εισφορών που επιβάλλονται στα προϊόντα του τομέα του χοιρείου κρέατος εκτός των εσφαγμένων χοίρων, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΟΚ) 950/68 του Συμβουλίου περί του κοινού δασμολογίου, και περί καταργήσεως του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 747/79 (
ΕΕ L 376, σ. 23
).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο τριών διαφορών μεταξύ, αφενός, τριών εξαγωγέων κρέατος και, αφετέρου, του Produktschap voor Vee en Vlees, διαφορών των οποίων το αντικείμενο αποτελεί η καταβολή επιστροφών λόγω εξαγωγής και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νομισματικών εξισωτικών ποσών, που οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης φρονούν ότι δικαιούνται ως συνέπεια της εξαγωγής προς τρίτες χώρες ορισμένων παρτίδων χοιρείου κρέατος.
Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2759/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του χοιρείου κρέατος ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/014, σ. 3 ), κατά το μέτρο που απαιτείται για να καταστεί δυνατή η εξαγωγή προϊόντων που υπάγονται σ' αυτή την κοινή οργάνωση αγορών « βάσει των τιμών των προϊόντων αυτών στη διεθνή αγορά, η διαφορά μεταξύ των τιμών αυτών και των τιμών εντός της Κοινότητος δύναται να καλυφθεί από μία επιστροφή κατά την εξαγωγή ».
Σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού, αφενός, οι γενικοί κανόνες για την ερμηνεία του κοινού δασμολογίου και οι ειδικοί κανόνες για την εφαρμογή του εφαρμόζονται για τη δασμολογική κατάταξη των προϊόντων που αφορά ο κανονισμός και, αφετέρου, η δασμολογική ονοματολογία που προκύπτει από την εφαρμογή του κανονισμού περιλαμβάνεται στο κοινό δασμολόγιο.
Ο ορισμός ορισμένων προϊόντων του τομέα αυτού τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 του κανονισμού 3602/82 της Επιτροπής. Δυνάμει της παραγράφου 2, πρώτο εδάφιο, του εν λόγω άρθρου, τα τεμάχια που προέρχονται από μέρη σφαγίου όπως το « εμπρόσθιο μέρος », η « ωμοπλάτη » και η « θωρακοοσφυϊκή χώρα » δεν υπάγονται στις ίδιες δασμολογικές διακρίσεις με τα ολόκληρα μέρη παρά μόνο « εφόσον περιλαμβάνουν τον μυϊκό ιστό και τα οστά στις ίδιες φυσιολογικές αναλογίες με τα ολόκληρα μέρη ».
Σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2759/75, ορισμένες τροποποιήσεις της ονοματολογίας και των ειδικών κανόνων εφαρμογής του κοινού δασμολογίου κατέστησαν αναγκαίες. Οι τροποποιήσεις αυτές αποτελούν το αντικείμενο του άρθρου 3 του προαναφερθέντος κανονισμού 3602/82, με το οποίο προστίθεται η συμπληρωματική σημείωση 2 στο κεφάλαιο 2 του κοινού δασμολογίου και επαναλαμβάνεται το κείμενο του άρθρου 2.
Η προσαρμογή του πίνακα των προϊόντων που παρέχουν δικαίωμα για επιστροφές λόγω εξαγωγής έγινε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 263/83 της Επιτροπής, της 28ης Ιανουαρίου 1983 (
ΕΕ L 30, σ. 72
), που τέθηκε σε ισχύ την 1η Φεβρουαρίου 1983. Σύμφωνα με το παράρτημα του κανονισμού αυτού, επιστροφή χορηγείται, μεταξύ άλλων, για τα προϊόντα που υπάγονται στις δασμολογικές διακρίσεις 02.01 Α III α ) 3 (εμπρόσθια μέρη ή ωμοπλάτες και τα τεμάχια τους) και 02.01 Α III α) 4 (θωρακοο-σφυϊκές χώρες και τα τεμάχια τους), αλλά όχι και για τα προϊόντα που υπάγονται στη δασμολογική διάκριση 02.01 Α III α ) 6 ββ ) ( λοιπά μη κατονομαζόμενα ).
Ενώ, προηγουμένως, τα τεμάχια του εμπρόσθιου μέρους, της ωμοπλάτης και της θωρα-κοοσφυϊκής χώρας υπάγονταν πάντοτε στην ίδια με τα αντίστοιχα ολόκληρα μέρη δασμολογική διάκριση, οι προαναφερθείσες τροποποιήσεις έχουν ως συνέπεια ότι τα ανωτέρω τεμάχια δεν κατατάσσονται στην ίδια με τα ολόκληρα μέρη δασμολογική διάκριση παρά μόνον « εφόσον περιλαμβάνουν τον μυϊκό ιστό και τα οστά στις ίδιες φυσιολογικές αναλογίες με τα ολόκληρα μέρη ». Εφόσον δεν συντρέχει η προϋπόθεση αυτή, τα εν λόγω τεμάχια υπάγονται στη δασμολογική διάκριση 02.01 Α III α ) 6 ββ ) και δεν παρέχουν, επομένως, κανένα δικαίωμα για επιστροφή.
Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης στις τρεις υποθέσεις εξήγαγαν προς τρίτες χώρες, κατά την περίοδο μεταξύ αρχών Φεβρουαρίου 1983 και τέλους Μαρτίου 1986, ορισμένες παρτίδες χοιρείου κρέατος τις οποίες δήλωσαν, για την καταβολή επιστροφών λόγω εξαγωγής, ως υπαγόμενες στις δασμολογικές διακρίσεις 02.01 Α III α ) 3 ( εμπρόσθια μέρη ή ωμοπλάτες και τα τεμάχια τους) και 02.01 Α III α) 4 (θωρακοοσφυϊκή χώρα και τα τεμάχια της ).
Ωστόσο, οι τελωνειακές αρχές, θεωρώντας ότι οι εν λόγω παρτίδες έπρεπε να καταταγούν στη δασμολογική διάκριση 02.01 Α III α ) 6 ββ ), απέρριψαν ορισμένες αιτήσεις για καταβολή επιστροφών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νομισματικών εξισωτικών ποσών, και προέβησαν στην είσπραξη των ήδη καταβληθέντων ποσών. Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης άσκησαν προσφυγές κατά των αποφάσεων αυτών ενώπιον του College van Beroep voor het Bedrijfsleven, το οποίο ζήτησε έκθεση πραγματογνωμοσύνης, αφενός, όσον αφορά, κυρίως, την έννοια των « φυσιολογικών αναλογιών » μυϊκού ιστού/οστών των τεμαχίων χοιρείου κρέατος « εμπρόσθιο μέρος », « ωμοπλάτη » και « θωρακοοσφυϊκή χώρα » και, αφετέρου, σχετικά με τη δυνατότητα αντικειμενικού καθορισμού των πραγματικών αναλογιών μυϊκού ιστού/οστών των πλευρών σφαγίων από τις οποίες αποτελούνταν οι επίμαχες αποστολές εμπορευμάτων.
Οι πραγματογνώμονες απάντησαν ότι οι φυσιολογικές αναλογίες μυϊκού ιστού/οστών δεν μπορούν να αποτυπωθούν με ποσοστό έχον γενική ισχύ και ότι ούτε, εξάλλου, είναι δυνατό να καθοριστεί η ανοχή που πρέπει να λαμβάνεται εν προκειμένω υπόψη, ενόψει της πολλαπλότητας των αιτίων της σχετικής πολυμορφίας, όπως οι διαφορές στις μεθόδους τεμαχισμού, το γένος, η ηλικία, το φύλο καθώς και ο τρόπος εκτροφής και παχύνσεως χοίρου.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το εθνικό δικαστήριο ανέστειλε την ενώπιον του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Είναι έγκυρο το άρθρο 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού ( ΕΟΚ) 3602/82;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, βάσει ποίων κριτηρίων πρέπει να καθορίζονται οι φυσικές αναλογίες μεταξύ μυϊκού ιστού και οστών που περιέχονται στα ολόκληρα μέρη ενός σφαγίου κατά την έννοια της αναφερθείσας στο πρώτο ερώτημα διατάξεως; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το νομικό πλαίσιο των υποθέσεων της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο κατά το μέτρο που απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει, καταρχάς, να επισημανθεί ότι, καίτοι το εθνικό δικαστήριο δεν μνημόνευσε στις Διατάξεις περί παραπομπής παρά μόνο το άρθρο 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 3602/82, τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν επίσης το άρθρο 3 του εν λόγω κανονισμού, με το οποίο εισήχθη η συμπληρωματική σημείωση αριθ. 2 στο κεφάλαιο 2 του κοινού δασμολογίου, το κείμενο της οποίας αποτελεί επανάληψη του εν λόγω άρθρου 2.
Από τις Διατάξεις περί παραπομπής προκύπτει ότι το ζήτημα του κύρους των άρθρων 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, και 3 του κανονισμού εξαρτάται από την ερμηνεία που θα δοθεί στα εν λόγω άρθρα. Επομένως, πρέπει να δοθεί πρώτα απάντηση στο δεύτερο ερώτημα.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Όπως προκύπτει από τη δικογραφία, το ερώτημα αυτό αφορά, κατ' ουσίαν, το ζήτημα πώς πρέπει να ερμηνευθεί η προϋπόθεση που επιβάλλουν τα άρθρα 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, και 3 του κανονισμού 3602/82, κατά την οποία τα τεμάχια μερών σφαγίου πρέπει να περιλαμβάνουν μυϊκό ιστό και οστά στις ίδιες φυσιολογικές αναλογίες με τα ολόκληρα μέρη.
Η Επιτροπή προτείνει να ληφθούν ως βάση οι φυσιολογικές αναλογίες των ολόκληρων μερών που είναι παρόμοια προς αυτά από τα οποία προήλθαν τα τεμάχια και έχουν ληφθεί από συνήθη χοίρο κρεοπωλείου, στις διάφορες δυνατές συνθέσεις των εμπρόσθιων μερών, των ωμοπλατών και της θωρακοοσφυϊκής χώρας που έχουν καθοριστεί από την κοινοτική νομοθεσία. Κατ' αυτόν τον τρόπο, οι εθνικές αρχές είναι σε θέση να καθορίσουν με αρκετή ακρίβεια τις οριακές τιμές, κατώτερη και ανώτερη, των φυσιολογικών αναλογιών.
Η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Αφενός, αυτή θα είχε ως συνέπεια να αποκλείονται της κοινοτικής επιστροφής όχι μόνο τα τεμάχια μερών που περιέχουν υψηλότερη αναλογία οστών σε σχέση με το κρέας, αλλά και τα τεμάχια που χαρακτηρίζονται από μεγάλη αναλογία κρέατος σε σχέση με τα οστά. Αφετέρου, η εν λόγω ερμηνεία θα δημιουργούσε μεγάλη ανασφάλεια στους εξαγωγείς οι οποίοι δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν με βεβαιότητα, κατά το χρονικό σημείο της διαπραγματεύσεως των συμβάσεων με τους αγοραστές από τρίτες χώρες, αν δικαιούνται ή όχι επιστροφής λόγω εξαγωγής, επιστροφής της οποίας σκοπός είναι να καθίσταται δυνατή η εξαγωγή των προϊόντων σε τρίτες χώρες, διά της αντισταθμίσεως των διαφορών των τιμών των προϊόντων αυτών εντός της Κοινότητας και στην παγκόσμια αγορά.
Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης υποστηρίζουν ότι αυτό που έχει καθοριστική σημασία είναι τα τεμαχισμένα τμήματα σφαγίων και όχι οι φυσιολογικές αναλογίες των ολόκληρων μερών. Τα τεμαχισμένα τμήματα μπορούν να κατατάσσονται στην ίδια δασμολογική διάκριση με τα ολόκληρα μέρη όταν περιλαμβάνουν μυϊκό ιστό και οστά στις ίδιες αναλογίες με τα τμήματα που δεν έχουν ακόμη τεμαχιστεί, πράγμα που σημαίνει ότι η φυσιολογική ισορροπία της αναλογίας μυϊκού ιστού/οστών των τεμαχισμένων τμημάτων δεν πρέπει να μεταβάλλεται. Έτσι, όσον αφορά τα τεμάχια ωμοπλάτης, δεν πρέπει να αφαιρούνται απ' αυτά τα οστά μετά τον χωρισμό τους από την ωμοπλάτη και, όσον αφορά τη θωρακοοσφυϊκή χώρα, ο μυϊκός ιστός που βρίσκεται μεταξύ των πλευρών δεν μπορεί να αφαιρείται μετά την αποκοπή της από την ωμοπλάτη.
Η ερμηνεία αυτή μπορεί να παράσχει ένα πρακτικό, ομοιόμορφο και μη αυθαίρετο κριτήριο.
Πρώτον, η ανωτέρω ερμηνεία δεν επιτρέπει οι διαφορές που υφίστανται στις μεθόδους τεμαχισμού, το γένος, την ηλικία, το φύλο και τον τρόπο εκτροφής και παχύνσεως ενός χοίρου να μπορούν να έχουν οποιαδήποτε επίπτωση στη χορήγηση επιστροφών λόγω εξαγωγής.
Δεύτερον, η ερμηνεία αυτή επιτρέπει στους εξαγωγείς, εφόσον τεμαχίζουν τα μέρη ενός σφαγίου σύμφωνα με τις συνήθεις στην αγορά πρακτικές, χωρίς να αφαιρούν τον περιβάλλοντα τα οστά μυϊκό ιστό, να γνωρίζουν με βεβαιότητα αν δικαιούνται ή όχι επιστροφής λόγω εξαγωγής, ώστε να αποφεύγεται η ανασφάλεια κατά τις διαπραγματεύσεις με τους αγοραστές από τρίτες χώρες και να καθίσταται δυνατή η επίτευξη του σκοπού των επιστροφών λόγω εξαγωγής, όπως αυτός καθορίζεται στο άρθρο 15 του προαναφερθέντος κανονισμού 2759/75.
Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι η προϋπόθεση που επιβάλλουν τα άρθρα 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, και 3 του κανονισμού 3602/82, κατά την οποία τα τεμάχια τμημάτων σφαγίων πρέπει να περιέχουν μυϊκό ιστό και οστά « στις ίδιες φυσιολογικές αναλογίες με τα ολόκληρα μέρη » προκειμένου να υπάγονται στην ίδια δασμολογική διάκριση, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, μετά τον τεμαχισμό, δεν πρέπει να μεταβάλλεται η φυσιολογική ισορροπία που υφίσταται μεταξύ μυϊκού ιστού και οστών στα τεμαχισμένα τμήματα.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Από τις Διατάξεις περί παραπομπής προκύπτει ότι το εθνικό δικαστήριο αντιμετωπίζει το πρόβλημα του κύρους των επίμαχων διατάξεων μόνον ενόψει του γεγονότος ότι δεν προκύπτει, κατά την κρίση του, ότι είναι δυνατό το κριτήριο της φυσιολογικής αναλογίας να μπορεί να εφαρμόζεται κατά ομοιόμορφο τρόπο εντός ολόκληρης της Κοινότητας. Εφόσον η δοθείσα στο δεύτερο ερώτημα απάντηση καθιστά δυνατή την αποτροπή του κινδύνου αυτού, το πρώτο ερώτημα καθίσταται άνευ αντικειμένου.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το College van Beroep voor het Bedrijfsleven της Χάγης, με Διάταξη της 16ης Σεπτεμβρίου 1988, αποφαίνεται:

Η προϋπόθεση που επιβάλλουν τα άρθρα 2, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, και 3, με τα οποία προστέθηκε η συμπληρωματική σημείωση αριθ. 2 στο κεφάλαιο 2 του κοινού δασμολογίου, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3602/82 της Επιτροπής, της 21ης Δεκεμβρίου 1982, περί καθορισμού των συντελεστών για τον υπολογισμό των εισφορών που επιβάλλονται στα προϊόντα του τομέα του χοιρείου κρέατος εκτός των εσφαγμένων χοίρων, περί τροποποιήσεως του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΟΚ) 950/68 του Συμβουλίου περί του κοινού δασμολογίου, και περί καταργήσεως του κανονισμού (ΕΟΚ) 747/79, κατά την οποία τα τεμάχια τμημάτων σφαγίου πρέπει να περιέχουν μυϊκό ιστό και οστά « στις ίδιες φυσιολογικές αναλογίες με τα ολόκληρα μέρη » προκειμένου να υπάγονται στην ίδια δασμολογική διάκριση, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, μετά τον τεμαχισμό, δεν πρέπει να μεταβάλλεται η φυσιολογική ισορροπία που υφίσταται μεταξύ μυϊκού ιστού και οστών στα τεμαχισμένα τμήματα.

Slynn
Joliét
Rodríguez Iglesias
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 4 Ιουλίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πρώτου τμήματος
Gordon Slynn
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.