CELEX: 62000CJ0087
Cukier
System cen
Regionalizacja
Obszary deficytowe
Zaklasyfikowanie Włoch
Rok gospodarczy 1998/1999
Rozporządzenie (EWG) nr 1785/81 oraz (WE) nr 1361/98
Ważność rozporządzenia nr 1361/98

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni rozporządzenia Rady (EWG) nr 1785/81 z dnia 30 czerwca
1981 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.U. L 177, str. 4) zmienionego rozporządzeniem Rady (WE)
nr 1101/95 z dnia 24 kwietnia 1995 r. (Dz.U. L 110) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 1785/81”), jak również ważności rozporządzenia
Rady (WE) nr 1361/98 z dnia 26 czerwca 1998 r. ustalającego na rok gospodarczy 1998/1999 pochodne ceny interwencyjne cukru
białego, cenę interwencyjną cukru surowego, ceny minimalne za buraki A i buraki B, a także kwotę zwrotu z tytułu wyrównania
kosztów składowania (Dz.U. L 185, str. 3).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy R. Nicolim, producentem buraków we Włoszech, a spółką Eridania SpA (zwaną
dalej „Eridanią”), przedsiębiorstwem produkującym cukier, któremu R. Nicoli dostarczał buraki cukrowe, w przedmiocie zasadności
klasyfikacji Włoch jako obszaru nieobjętego deficytem w roku gospodarczym 1998/1999 oraz nieustalenia w związku z tym pochodnej
ceny interwencyjnej cukru białego dla obszarów tego Państwa Członkowskiego, jak też podwyższonych cen minimalnych wypłacanych
producentom buraków.

Ramy prawne

Wspólna organizacja rynków w sektorze cukru
W ramach wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (zwanej dalej „WOR cukru”) rozporządzenie nr 1785/81 ustanowiło w tytule I
system cen i w tytule III system kwot.
W odniesieniu do systemu kwot każdemu Państwu Członkowskiemu zostaje przydzielona między innymi podstawowa ilość produkcji
krajowej. Jest ona rozdzielana w obrębie każdego z Państw Członkowskich – w oparciu o kryteria określone w rozporządzeniu
nr 1785/81 – między przedsiębiorstwa produkcyjne w formie kwoty A i kwoty B. Obie te kwoty są objęte gwarancją zbytu za pomocą
cen interwencyjnych cukru białego zarówno na rynku wspólnotowym, jak i w państwach trzecich, jak też gwarancją odpowiedniego
wynagrodzenia, które jest zróżnicowane ze względu na to, że kwota B obciążona jest wyższymi opłatami. Jeśli nadwyżka produkcji,
zwana „cukrem C”, nie została przeniesiona przez przedsiębiorstwa produkcyjne – w granicach ustalonej ilości – na poczet produkcji
w kolejnym roku gospodarczym, musi ona zostać wywieziona do państw trzecich bez jakiejkolwiek interwencji ze strony Wspólnoty.
System cen zakłada, że są one ustalane corocznie dla roku gospodarczego, który rozpoczyna się w dniu 1 lipca następnego roku.
W związku z tym art. 3 ust. 4 i 5 rozporządzenia nr 1785/81 stanowi:
„4.      Cena interwencyjna cukru białego jest ustalana przed dniem 1 sierpnia dla roku gospodarczego rozpoczynającego się w dniu 1
lipca następnego roku, zgodnie z procedurą przewidzianą w art. 43 ust. 2 Traktatu.
Według tej samej procedury Rada określa standardową jakość, dla której cena ta obowiązuje.
5.      Rada, stanowiąc większością kwalifikowaną na wniosek Komisji, ustala corocznie jednocześnie z ceną interwencyjną cukru białego
cenę interwencyjną cukru surowego oraz pochodne ceny interwencyjne.
Według tej samej procedury Rada określa standardową jakość, dla której obowiązuje pochodna cena interwencyjna cukru surowego”
[tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego rozporządzenia poniżej].
Istnieją dwie kategorie cen interwencyjnych cukru białego: właściwa cena interwencyjna dla cukru produkowanego na obszarach
nieobjętych deficytem i pochodna cena interwencyjna dla cukru produkowanego na obszarach deficytowych. Cena ustalona dla tych
ostatnich jest wyższa od ceny przyjętej dla obszarów nieobjętych deficytem. Takie zróżnicowanie cen określa się mianem „regionalizacji”.
Podobnie do ceny cukru zgodnie z art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 1785/81 jednocześnie z ceną interwencyjną cukru białego corocznie
ustalana jest minimalna cena, po jakiej cukrownie dokonują skupu buraków od producentów. Tak jak w przypadku cukru, istnieją
dwie kategorie buraków A i B, odpowiadające cukrowi A i cukrowi B, których surowiec stanowią.
Dla zachowania analogii z systemem obowiązującym w stosunku do cukru art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 1785/81 stanowi, że „dla
obszarów, dla których została ustalona pochodna cena interwencyjna cukru białego, ceny minimalne buraków A i buraków B zostają
powiększone o kwotę równą różnicy między pochodną ceną interwencyjną dla danego obszaru a ceną interwencyjną, przy czym kwota
taka zostaje skorygowana o współczynnik 1,30”.
W rezultacie system ustanowiony rozporządzeniem nr 1785/81 przewiduje dla obszarów deficytowych i w granicach przyznanej kwoty
wyższą cenę zakupu surowca niezbędnego do produkcji cukru i jednocześnie – gwarancję wyższego wynagrodzenia za cukier wyprodukowany
na tych obszarach.
Rozporządzenie nr 1785/81 zostało zastąpione rozporządzeniem Rady (WE) nr 2038/1999 z dnia 13 września 1999 r. w sprawie wspólnej
organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.U. L 252, str. 1), które z kolei zostało uchylone rozporządzeniem Rady (WE) nr 1260/2001
z dnia 19 czerwca 2001 r. w sprawie wspólnej organizacji rynków w sektorze cukru (Dz.U. L 178, str. 1).
Artykuł 14 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 779/96 z dnia 29 kwietnia 1996 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
rozporządzenia Rady (EWG) nr 1785/81 w odniesieniu do przekazywania informacji w sektorze cukru (Dz.U. L 106, str. 9) stanowi,
że:
„Każde Państwo Członkowskie informuje Komisję:
1)      przed dniem 1 września każdego roku w odniesieniu do poprzedniego roku obrotowego oraz przed dniem 1 stycznia każdego roku
w stosunku do poprzedniego roku produkcyjnego, o danych dotyczących bilansu dostaw w odniesieniu do cukru, izoglukozy i syropu
inulinowego dla danego okresu, z wykorzystaniem wzoru formularza przedstawionego w załączniku II”.
Rozporządzenie nr 779/96 zawiera w załączniku II tabelę będącą wzorem formularza do przekazywania informacji określonych w art. 14
pkt 1 rzeczonego rozporządzenia. Lewa kolumna tej tabeli ma następującą treść:
1. ZAPASY POCZĄTKOWE w: 1....... Ogółem
[…]
2. PRODUKCJA
[…]
3. PRZYWÓZ Z PAŃSTW TRZECICH
a) produkty nieprzetworzone
[…]
b) produkty przetworzone
4. PRZYWÓZ Z INNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
a) produkty nieprzetworzone
b) produkty przetworzone
5. CUKIER DOSTĘPNY OGÓŁEM
6. WYWÓZ DO INNYCH PAŃSTW CZŁONKOWSKICH
a) produkty nieprzetworzone
b) produkty przetworzone
7. WYWÓZ DO PAŃSTW TRZECICH
a) produkty nieprzetworzone
b) produkty przetworzone
[…]
8. SPOŻYCIE OGÓŁEM
[5 – (6 + 7 + 9)]
9. ZAPASY KOŃCOWE w: 30....................... Ogółem
[…]

Rozporządzenia (WE) nr 1360/98 oraz nr 1361/98
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1360/98 z dnia 26 czerwca 1998 r. ustalające na rok gospodarczy 1998/1999 niektóre ceny w sektorze
cukru i standardową jakość buraków (Dz.U. L 185, str. 1) ustaliło między innymi cenę interwencyjną na rok gospodarczy, którego
dotyczy spór przed sądem krajowym.
Rozporządzenie nr 1361/98 przyjęte na podstawie rozporządzenia nr 1785/81 stanowi w motywach drugim i trzecim w odniesieniu
do ustalania pochodnych cen interwencyjnych, że:
„Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia (EWG) nr 1785/81 przewiduje, że dla każdego obszaru deficytowego należy ustalić pochodne
ceny interwencyjne cukru białego; przy czym należy uwzględniać regionalne różnice w cenach cukru, które mogą zostać założone
przy normalnych zbiorach i swobodnym przepływie cukru na podstawie naturalnych warunków kształtowania się cen rynkowych.
Przewiduje się braki w dostawach na obszarach produkcyjnych Irlandii, Zjednoczonego Królestwa, Hiszpanii, Portugalii i Finlandii”
[tłumaczenie nieoficjalne].
Ponieważ rozporządzenie nr 1361/98 nie ustaliło żadnej pochodnej ceny interwencyjnej cukru białego dla terytorium włoskiego,
cena interwencyjna cukru białego przyjęta w art. 1 ust. 2 rozporządzenie nr 1360/98 obowiązywała we Włoszech również w roku
gospodarczym 1998/1999. Włochy zostały w rezultacie potraktowane jako obszar objęty nadwyżką.

Spór przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
R. Nicoli, producent buraków, na mocy umowy zawartej w dniu 2 grudnia 1997 r. sprzedał Eridanii swoją produkcję buraków na
rok gospodarczy 1998/1999 o łącznej masie 53,23 ton. Eridania zapłaciła kwotę 6 651 350 ITL (3 435,14 EUR), która nie obejmowała
kwoty wynikającej z „regionalizacji” ceny, tj. 421 263,88 ITL (217,56 EUR).
R. Nicoli, uznając się za wierzyciela tej kwoty, wytoczył powództwo przeciwko Eridanii przed Guidice di Pace di Genova w celu
uzyskania zapłaty pozostałej części należnej mu, jego zdaniem, ceny.
Sąd krajowy podnosi między innymi, że kryteria definicji obszarów objętych nadwyżką i obszarów deficytowych zależą od przewagi
produkcji nad spożyciem (obszary objęte nadwyżką) lub spożycia nad produkcją (obszary deficytowe).
W odniesieniu do spożycia sąd ten chce w szczególności ustalić, czy w celu określenia danego obszaru za deficytowy cukier,
który w tym kraju został dodany do artykułów spożywanych następnie w innych Państwach Członkowskich należy, zgodnie z wszelką
logiką, uznać za spożyty we Włoszech, czy wręcz przeciwnie należy uznać, że cukier ten jest spożywany w państwach, w których
spożywane są te artykuły.
W tych okolicznościach Guidice di Pace di Genova postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z trzema pytaniami
prejudycjalnymi.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 13 kwietnia 2000 r. Trybunał zawiesił postępowanie w oczekiwaniu na zakończenie sprawy
będącej podstawą wyroku z dnia 14 marca 2002 r. w sprawie C-340/98 Włochy przeciwko Radzie, Rec. str. I-2663, której przedmiotem
była ważność rozporządzeń nr 1360/98 i 1361/98. Wyrok ten został przekazany Guidice di Pace di Genova, który postanowieniem
z dnia 30 lipca 2002 r., zarejestrowanym w Sekretariacie Trybunału w dniu 19 sierpnia 2002 r. uznał, że Trybunał udzielił
odpowiedzi jedynie na pierwsze z trzech pytań przedłożonych w postanowieniu odsyłającym.
Zdaniem Guidice di Pace di Genova bez odpowiedzi pozostaje wciąż pytanie drugie zmierzające do ustalenia, po pierwsze, jak
powinno być interpretowane pojęcie „spożycie na danym obszarze” i po drugie, czy pojęcie to obejmuje cukier zawarty w przetworzonym
produkcie spożywanym następnie w innym państwie. Zdaniem tego sądu nie udzielono również odpowiedzi na zadane przez niego
pytanie trzecie, które jest związane z pytaniem drugim w ten sposób, iż wynika ono z niego nie tylko z powodu braku uzasadnienia
rozporządzenia nr 1361/98, ale także dlatego, że rozporządzenie to nie ustaliło pochodnej ceny interwencyjnej dla wszystkich
obszarów Włoch.
W tych okolicznościach Guidice di Pace di Genova, podtrzymując dwa ostatnie pytania przedstawione w postanowieniu odsyłającym
z dnia 28 lutego 2000 r., przedłożył Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:
„1)      Czy rozporządzenie nr 1785/81 należy interpretować w ten sposób, że klasyfikacja obszaru jako deficytowego powinna być dokonana
w oparciu o metodę obliczania, która przyjmuje za spożyty na tym obszarze cukier zawarty w przetworzonym tam produkcie, nawet
jeśli produkt ten jest spożywany w innym państwie, czy też klasyfikacja obszaru jako deficytowego powinna być dokonana w oparciu
o metodę obliczania, która nie zalicza do cukru spożytego na tym obszarze cukru dodanego na nim do przetworzonego produktu,
ale spożywanego w innym państwie?
2)      Czy rozporządzenie […] nr 1361/98 […] jest ważne, zważywszy, że nie ustala ono pochodnej ceny interwencyjnej dla wszystkich
obszarów Włoch zgodnie z art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 3 i art. 6 ust. 2 rozporządzenia […] nr 1785/81 i że nie zawiera ono żadnego
uzasadnienia w tej kwestii?”.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 3 września 2002 r. postępowanie zostało podjęte na nowo.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Dwa pytania Guidice di Pace di Genova podtrzymane przed Trybunałem, które należy rozważyć łącznie, zmierzają w istocie do
ustalenia, czy rozporządzenie nr 1361/98 jest nieważne, ponieważ z powodu błędnej metody obliczania szacunkowego spożycia
cukru terytorium Włoch nie jest zaliczone w roku gospodarczym 1998/1999 do obszarów deficytowych Wspólnoty, które są wymienione
w art. 1 tego rozporządzenia. Sąd krajowy chce również ustalić, czy rozporządzenie to jest nieważne z tego względu, iż nie
zawiera ono żadnego uzasadnienia wyjaśniającego brak ustalenia pochodnej ceny interwencyjnej dla wszystkich obszarów wspomnianego
terytorium.

W przedmiocie ww. wyroku w sprawie Włochy przeciwko Radzie
W przeciwieństwie do tego, co twierdzą Rada i Komisja, należy stwierdzić, że ww. wyrok w sprawie Włochy przeciwko Radzie nie
dostarcza odpowiedzi na pytanie dotyczące ważności rozporządzenia nr 1361/98 z uwagi na metodę obliczania szacunkowego spożycia
cukru przyjętą przez prawodawcę wspólnotowego.
Jeśli chodzi o wykładnię pojęcia spożycia, z pkt 71–78 ww. wyroku w sprawie Włochy przeciwko Radzie wynika, że Trybunał zbadał
wyłącznie podnoszoną zmianę metody stosowanej przez Komisję i Radę dla dokonania oceny przyszłej sytuacji we Włoszech.
Trybunał w pkt 73 rzeczonego wyroku uznał w szczególności, że stosowana metoda sprowadzała się do porównania z zakładanym
spożyciem ogółu dostępnej produkcji złożonej z przewidywanej ilości cukru A i cukru B, powiększonej ewentualnie o przeniesiony
cukier C.
Wyżej wymieniony wyrok w sprawie Włochy przeciwko Radzie nie badał jednak ani metody obliczania szacunkowego spożycia, ani
kwestii ważności rozporządzenia nr 1361/98 związanej z niezaliczeniem Włoch do obszarów deficytowych w roku gospodarczym 1998/1999,
z uwagi na zastosowanie metody obliczania spożycia uznanej za błędną.
Z pkt 56–63 ww. wyroku w sprawie Włochy przeciwko Radzie, w których Trybunał rozważał zarzut oparty na braku lub niewystarczającym
charakterze uzasadnienia rozporządzenia nr 1361/98 w świetle art. 190 Traktatu WE (obecnie art. 253 WE) wynika natomiast,
że uzasadnienie to zostało uznane za zgodne z wymogami rzeczonego postanowienia. Trybunał uznał bowiem w pkt 63 tego wyroku,
że w kontekście całości uregulowań właściwych w omawianym przypadku i rozwoju rozważanego rynku uzasadnienie wspomnianego
rozporządzenia w kwestii zakwalifikowania Włoch do obszarów nieobjętych deficytem w roku gospodarczym 1998/1999, mimo iż jest
lakoniczne, spełnia w wystarczającym stopniu wymogi uzasadnienia wynikające z orzecznictwa Trybunału.
W rezultacie ważność rozporządzenia nr 1361/98 nie może zostać podważona z powodu rzekomego naruszenia obowiązku uzasadnienia
decyzji, w której nie została ustalona pochodna cena interwencyjna dla wszystkich obszarów Włoch.

W przedmiocie metody obliczania szacunkowego spożycia
Należy na wstępie przypomnieć, że szacunkowe spożycie na nadchodzący rok gospodarczy jest jednym z dwóch czynników, w oparciu
o które instytucje dokonują oceny, czy na danym obszarze należy spodziewać się deficytu lub nadwyżki. W rozumieniu rozporządzenia
nr 1785/81 deficyt występuje bowiem wówczas, gdy całość dostępnej produkcji jest niższa od spożycia (zob. wyrok z dnia 6 lipca
2000 r. w sprawie C-289/97 Eridania, Rec. str. I-5409, pkt 46, i ww. wyrok w sprawie Włochy przeciwko Radzie, pkt 76).
Pojęcie „spożycia” nie zostało zdefiniowane w rozporządzeniu dotyczącym systemu WOR cukru. Nawet jeśli rozporządzenie nr 779/96,
obowiązujące w czasie powstania zdarzeń będących podstawą sporu przed sądem krajowym, przewiduje w pkt 8 załącznika II metodę
obliczania całkowitego spożycia, załącznik ten nie zawiera definicji pojęcia spożycia, której należałoby użyć do ustalenia,
czy na danym obszarze występuje deficyt czy nadwyżka produkcji. Metoda ta ma raczej na celu stworzenie jednolitego wzoru formularza
do przekazywania danych, które są wykorzystywane w licznych mechanizmach WOR cukru.
Tymczasem nie ulega wątpliwości, że Rada i Komisja opierają się na definicji „całkowitego spożycia” zawartej we wspomnianym
pkt 8 w celu określenia, czy na danym obszarze występuje deficyt lub nadwyżka produkcji. Dokonują one zatem oceny całkowitego
spożycia, odejmując od cukru dostępnego ogółem sumę odpowiadającą ilości: dostaw do innych Państw Członkowskich, wywozu do
państw trzecich oraz zasobów końcowych. Wynika z tego, że uwzględniony zostaje cukier zawarty w przetworzonych produktach,
sprowadzany z państw trzecich lub przywieziony z pozostałych Państw Członkowskich, natomiast cukier dodany do przetworzonych
produktów i wywieziony do innych państw nie jest uznawany za cukier spożyty w danym Państwie Członkowskim.
Zdaniem R. Nicolego takie obliczenie spożycia jest obarczone poważnym błędem, ponieważ nie uwzględnia ono jako spożytej ilości
cukru wymienionej na ostatnim miejscu w poprzednim punkcie.
W kwestii zakresu kontroli sądowej dokonanej przez Trybunał w odniesieniu do metody przyjętej przez instytucje w celu ustalenia
szacunkowego spożycia cukru w omawianym roku gospodarczym należy przypomnieć, że Rada i Komisja dokonują prognoz w oparciu
o dane dostarczone przez Państwa Członkowskie, które odnoszą się, jeśli chodzi o rozwój spożycia, do bieżącego roku gospodarczego,
oraz jednocześnie, w odniesieniu do rozwoju dostępnej produkcji – do przewidywań na nadchodzący rok gospodarczy (zob. ww.
wyrok w sprawie Eridania, pkt 47).
Z uwagi na konieczność dokonania oceny złożonej sytuacji gospodarczej instytucjom Wspólnoty przysługuje szeroki zakres swobodnego
uznania. Sąd wspólnotowy, dokonując kontroli legalności wykonania takiego uprawnienia, nie może zastąpić oceny właściwego
organu w danej dziedzinie własną oceną, lecz powinien ograniczyć się do zbadania, czy ocena ta jest dotknięta oczywistym błędem
lub nadużyciem prawa bądź czy dana instytucja nie przekroczyła w sposób oczywisty granic przysługującego jej swobodnego uznania
(zob. wyroki z dnia 27 listopada 1997 r. w sprawie C-369/95 Somalfruit i Camar, Rec. str. I-6619, pkt 50, oraz z dnia 14 grudnia
2000 r. w sprawie C-99/99 Włochy przeciwko Komisji, Rec. str. I-11535, pkt 26).
Jeżeli chodzi o rozporządzenie nr 1361/98, należy rozważyć w świetle wspomnianego orzecznictwa, czy Komisja popełniła oczywisty
błąd w ocenie, dokonując oceny szacunkowego spożycia cukru w roku gospodarczym 1998/1999, uwzględniając jedynie ilości spożywane
na miejscu, z wyłączeniem cukru zawartego w produktach przetworzonych na danym obszarze, które są następnie wywożone.
Jak Komisja podkreśliła w uwagach na piśmie, ustalenie wyższej pochodnej ceny interwencyjnej dla obszarów deficytowych ma
na celu, po pierwsze, zaopatrzenie tych obszarów w cukier z obszarów nieobjętych deficytem, przy uwzględnieniu w pewnym stopniu,
między innymi, kosztów transportu, i po drugie, powstrzymanie spadku produkcji buraków, który prowadziłby do jeszcze większego
deficytu w następnych latach.
Zakładając nawet, że metoda obliczania spożycia zaproponowana przez R. Nicolego jest bardziej odpowiednia dla osiągnięcia
celów wymienionych w poprzednim punkcie, Komisja nie popełniła oczywistego błędu w ocenie, przyjmując metodę obliczania szacunkowego
spożycia, zgodnie z którą nie jest uważany za spożyty w danym Państwie Członkowskim cukier zawarty w przetworzonych produktach,
wywożony następnie do innych państw. Zgodnie bowiem z przyjętą metodą dla obliczenia rzeczonego spożycia uwzględnia się jednocześnie
cukier zawarty w przetworzonych produktach przywieziony z innych państw.

W przedmiocie ważności rozporządzenia nr 1361/98
Z całości powyższych rozważań wynika, że badanie zadanych pytań nie wykazało nic, co mogłoby wpłynąć na ważność rozporządzenia
nr 1361/98.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Badanie zadanych pytań nie wykazało nic, co mogłoby wpłynąć na ważność rozporządzenia Rady (WE) nr 1361/98 z dnia 26 czerwca
1998 r. ustalającego na rok gospodarczy 1998/1999 pochodne ceny interwencyjne cukru białego, cenę interwencyjną cukru surowego,
ceny minimalne za buraki A i buraki B, a także kwotę zwrotu z tytułu wyrównania kosztów składowania.
Podpisy
*
Język postępowania: włoski.