CELEX: 61989CJ0201
Πρωτόκολλο περί των προνομίων και ασυλιών
Ασυλία των ευρωβουλευτών
Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου

Με απόφαση της 2ας Ιουνίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 26 του ιδίου μήνα, το Cour d' appel του Colmar υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου αναφορικά με τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου και των εθνικών δικαστηρίων.
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο αγωγής που άσκησε ο Jean-Marie Le Pen και το γαλλικό πολιτικό κόμμα « Front national » ( « Εθνικό Μέτωπο » ) κατά των ατόμων, των εταιριών και των πολιτικών κομμάτων που θεωρούν υπεύθυνα για τη σύνταξη, τη μετάφραση, την έκδοση, την εκτύπωση και τη διανομή ενός φυλλαδίου αφορώντος την άνοδο του φυλετισμού και του φασισμού στην Ευρώπη. Το φυλλάδιο αυτό, το οποίο συντάχθηκε με πρωτοβουλία της Σοσιαλιστικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ύστερα από την έγκριση εκ μέρους του Κοινοβουλίου μιας δια-κηρύξεως με την οποία καταδικαζόταν ο φυλετισμός και η ξενοφοβία, διανεμήθηκε σε διάφορες γλωσσικές αποδόσεις στους χώρους του εν λόγω κοινοτικού οργάνου στο Στρασβούργο.
Οι ενάγοντες θεώρησαν ότι το φυλλάδιο αυτό περιείχε δυσφημιστικούς χαρακτηρισμούς σε βάρος τους. Για τον λόγο αυτό άσκησαν αγωγή αποζημιώσεως ενώπιον του Tribunal de grande instance του Στρασβούργου κατά των Detlef Puhl και Andrew Bell, ως συντακτών των κειμένων του φυλλαδίου, του Rudi Arnadt, ως προέδρου της Σοσιαλιστικής Ομάδας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, των εταιριών Thomas Druck και Printéclair, εδρευουσών, αντιστοίχως, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και στο Βέλγιο, ως τυπογράφων του φυλλαδίου, καθώς και των διαφόρων κομμάτων τα οποία αποτελούν τη Σοσιαλιστική Ομάδα.
Το Tribunal του Στρασβούργου κήρυξε εαυτό αναρμόδιο να αποφανθεί επί της αγωγής κατά το μέρος που αυτή στρεφόταν κατά του Arndt, διότι αυτός ενήργησε στο πλαίσιο της ιδιότητάς του ως μέλους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και καλυπτόταν, για τον λόγο αυτό, από την ασυλία που προβλέπει το άρθρο 10 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: πρωτόκολλο). Όσον αφορά τους υπολοίπους ενάγοντες, το Tribunal απέρριψε την αγωγή εκτιμώντας ότι, κατά τη γαλλική νομοθεσία, η ευθύνη αυτών των εναγομένων είναι επικουρική σε σχέση με εκείνη του υπεύθυνου εκδότη, ο οποίος είναι στην προκειμένη περίπτωση πλήρως γνωστός, καθώς πρόκειται για τη Σοσιαλιστική Ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Η ομάδα αυτή όμως δεν έχει νομική προσωπικότητα κατά το γαλλικό δίκαιο.
Το Cour d'appel του Colmar, δικάζον κατ' έφεση, εξέτασε ιδιαίτερα την άποψη των εναγομένων, του Puhl και των υπολοίπων, κατά την οποία μόνο το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να αποφανθεί επί της εν λόγω αγωγής, η οποία φέρεται ως αγωγή αποζημιώσεως εξ εξωσυμβατικής ευθύνης δυνάμει του άρθρου 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ. Συναφώς οι εναγόμενοι προέβαλαν δύο ισχυρισμούς. Καταρχάς ισχυρίστηκαν ότι, δεδομένου ότι τα φυλλάδια διανεμήθηκαν μόνο στους χώρους του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η προβαλλόμενη δυσφήμιση δεν τελέστηκε στη γαλλική επικράτεια. Στη συνέχεια ισχυρίστηκαν ότι το Δικαστήριο έχει αποκλειστική αρμοδιότητα να επιλαμβάνεται αγωγών αποζημιώσεως κατά των κοινοτικών οργάνων ή των υπαλλήλων τους.
Ενόψει των ισχυρισμών αυτών, το Cour d'appel αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το εξής προδικαστικό ερώτημα:
« Είναι το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων αρμόδιο να αποφανθεί επί των γεγονότων που εκτίθενται ανωτέρω, ενόψει του γεγονότος ότι αυτά συντελέστηκαν εντός των χώρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο; »
Από την απόφαση περί της παραπομπής προκύπτει ότι με την έκφραση « γεγονότων που εκτίθενται ανωτέρω » εννοείται η διανομή εντύπων, τα οποία φέρονται ότι έχουν δυσφημιστικό χαρακτήρα.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τά πραγματικά περιστατικά και η διαδικασία και αναφέρονται περιληπτικά οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο, καθώς και οι απαντήσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις ερωτήσεις που του έθεσε το Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Από την εξέταση της δικογραφίας προκύπτει, όπως ορθά παρατήρησαν οι διάδικοι της κύριας δίκης και η Επιτροπή, ότι το εθνικό δικαστήριο υπέβαλε στην πραγματικότητα δύο διαφορετικά ερωτήματα. Ζητεί να πληροφορηθεί καταρχάς αν, δυνάμει των άρθρων 178 και 183 της Συνθήκης, το Δικαστήριο είναι το μόνο αρμόδιο να επιληφθεί αγωγής αποζημιώσεως εξ εξωσυμβατικής ευθύνης λόγω της διανομής ενός δυσφημιστικού δημοσιεύματος εντός των χώρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Στη συνέχεια διερωτάται αν η διανομή ενός δημοσιεύματος από μία πολιτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συνεπάγεται την εξωσυμβατική ευθύνη του οργάνου αυτού.
Όσον αφορά το πρώτο πρόβλημα, ο Puhl και οι λοιποί εναγόμενοι της κύριας δίκης επικαλέστηκαν το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου, που αναφέρεται στο απαραβίαστο των χώρων και κτιρίων των Κοινοτήτων, ισχυριζόμενοι ότι τα εθνικά δικαστήρια δεν έχουν καμία αρμοδιότητα να επιλαμβάνονται πράξεων που τελέστηκαν εντός αυτών των χώρων και κτιρίων, αφού το Δικαστήριο είναι σχετικά το μόνο αρμόδιο.
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου αφορά, όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα του, το απαραβίαστο των χώρων και κτιρίων, καθώς και άλλων περιουσιακών στοιχείων των Κοινοτήτων όσον αφορά τα δεσμευτικά μέτρα. Η διάταξη αυτή δεν αφορά την κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Δικαστηρίου και εθνικών δικαστηρίων σε ζητήματα εξωσυμβατικής ευθύνης.
Εξάλλου, καμία διάταξη του κοινοτικού δικαίου δεν παρέχει στο Δικαστήριο αρμοδιότητα να επιλαμβάνεται αγωγών αποζημιώσεως εξ εξωσυμβατικής ευθύνης όταν η αγωγή δεν στρέφεται κατά της Κοινότητας ή των οργάνων της, έστω και αν η αγωγή στηρίζεται στη διανομή δυσφημιστικού δημοσιεύματος στους χώρους ενός των οργάνων αυτών.
Όσον αφορά το δεύτερο πρόβλημα, το οποίο αναφέρεται στην ενδεχόμενη ευθύνη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου λόγω των ενεργειών μιας πολιτικής ομάδας, πρέπει να υπο-μνηστεί καταρχάς ότι, κατά το άρθρο 26 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, οι βουλευτές μπορούν να συγκροτήσουν ομάδες ανάλογα με την πολιτική τους τοποθέτηση. Οι πολιτικές αυτές ομάδες συγκροτούνται με την κατάθεση στον πρόεδρο του Κοινοβουλίου δηλώσεως με την ονομασία της ομάδας, τις υπογραφές των μελών της, για τα οποία το άρθρο αυτό καθορίζει έναν ελάχιστο αριθμό, καθώς και τη σύνθεση του προεδρείου της.
Ο κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου παρέχει ορισμένες εξουσίες στις πολιτικές ομάδες για την προπαρασκευή των αποφάσεων τις οποίες πρόκειται να λάβει το όργανο αυτό ή των στάσεων που πρόκειται να τηρήσει, για παράδειγμα την εξουσία υποβολής προτάσεως μομφής ( άρθρο 30 ) ή την εξουσία να ζητήσουν να διεξαχθεί συζήτηση ( άρθρα 32 έως 35 ). Οι ίδιες εξουσίες αναγνωρίζονται επίσης σε ελάχιστο αριθμό βουλευτών, ο οποίος ποικίλλει κατά περίπτωση.
Αντίθετα, καμία διάταξη του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δεν εξουσιοδοτεί μια πολιτική ομάδα να ενεργεί στο όνομα του Κοινοβουλίου έναντι των άλλων οργάνων ή έναντι τρίτων. Εξάλλου δεν υπάρχει κανόνας του κοινοτικού δικαίου από τον οποίο να προκύπτει ότι υπεύθυνο για τις πράξεις μιας πολιτικής ομάδας μπορεί να είναι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως όργανο των Κοινοτήτων.
Από αυτό πρέπει να συναχθεί ότι δεν γεννάται, εξωσυμβατική ευθύνη των Κοινοτήτων εκ της διανομής, από μια πολιτική ομάδα, δημοσιεύματος που φέρεται ως δυσφημιστικό.
Επομένως, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 178 και 183 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών έχουν την έννοια ότι:
α)
το Δικαστήριο δεν καθίσταται αρμόδιο να εκδικάσει αγωγή αποζημιώσεως εξ αδικοπραξίας από μόνο το γεγονός ότι η ζημιογόνος πράξη τελέστηκε εντός των χώρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·
β)
δεν γεννάται εξωσυμβατική ευθύνη των Κοινοτήτων εκ της διανομής, από μια πολιτική ομάδα κατά την έννοια του άρθρου 26 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δημοσιεύματος που φέρεται ως δυσφημιστικό.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Cour d'appel του Colmar, με απόφαση περί παραπομπής της 2ας Ιουνίου 1989 αποφαίνεται:

Τα άρθρα 178 και 183 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου περί των προνομίων και ασυλιών έχουν την έννοια ότι:

α)
το Δικαστήριο δεν καθίσταται αρμόδιο να εκδικάσει αγωγή αποζημιώσεως εξ αδικοπραξίας από μόνο το γεγονός ότι η ζημιογόνος πράξη τελέστηκε εντός των χώρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου·

β)
δεν γεννάται εξωσυμβατική ευθύνη των Κοινοτήτων εκ της διανομής, από μια πολιτική ομάδα κατά την έννοια του άρθρου 26 του κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δημοσιεύματος που φέρεται ως δυσφημιστικό.

Κακούρης
Koopmans
Mancini
O'Higgins
Diez de Velasco
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 22 Μαρτίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
Κ. Ν. Κακούρης
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.