CELEX: 62002CJ0168
Konvenzjoni ta' Brussell
Artikolu 5 (3)
Kompetenza f' materja ta' delitt jew kważi-delitt
Post fejn l-avveniment dannuż seħħ
Dannu lill-beni mġarrab fil-każ ta' investimenti ta' kapital fi Stat Kontraenti ieħor

1       Bid-digriet tad-9 ta' April 2002, li wasal lill-Qorti tal-Ġustizzja fis-6 ta' Mejju 2002, l'Oberster Gerichtshof talbet, skond
il-Protokoll tat-3 ta' Ġunju 1971 fuq l-interpretazzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Konvenzjoni tas-27 ta' Settembru 1968
dwar il-ġurisdizzjoni u l-infurzar tas-sentenzi fl-oqsma ċivili u kummerċjali, għal deċiżjoni preliminari fuq l-Artikolu 5(3)
ta' din il-Konvenzjoni, kif emendata mill-Konvenzjoni  tad-9 ta' Ottubru fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka,
ta l-Irlanda u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq (ĠU L 304, p.1, et – test emendat – p. 77), mill-Konvenzjoni
tal-25 ta' Ottubru 1982 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Repubblika Ellenika (ĠU L 388, p.1), mill-Konvenzjoni tas-26 ta' Mejju
1989 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Renju ta' l-Ispanja u tar-Repubblika Portugiża (ĠU L285, p.1) u mill-Konvenzjoni tad-29
ta' Novembru 1996 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Repubblika ta' l-Awstrija, tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju ta' l-Iżvezja
(ĠU 1997, C15, p.1; iktar 'il quddiem il-Konvenzjoni).
2       Din id-domanda ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża miftuħa minn R. Kronhofer, domiċiljat fl-Awstrija kontra M. Maier,
C. Möller, W. Hofius u Z. Karan (minn hawn 'il quddiem il-"konvenuti"), domiċiljati fil-Ġermanja, intiża sabiex R. Kronhofer
jikseb rkupru ta' danni għal telf patrimonjali li huwa jippretendi li ġarrab minħabba l-imġieba kolpuża tal-konvenuti fil-kawża
prinċipali bħala diretturi jew konsultenti finanzjarji tal-kumpannija Protectas Vermögensverwaltungs GmbH (iktar 'il quddiem
imsejħa 'Protectas') li għandha l-uffiċċju reġistrat fil-Ġermanja.

Il-kuntest legali
3       L-ewwel inċiż ta' l-Artikolu 2 tal-Konvenzjoni jipprevedi:
"Bla ħsara għad-disposizzjonijiet ta' din il-Konvenzjoni, il-persuni domiċiljati fit-territorju ta' Stat Kontraenti għandhom,
minkejja n-nazzjonalità tagħhom, ikunu mħarrka fil-ġurisdizzjoni ta' dak l-Istat."
4       Taħt il-punt 3 ta' l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni:
Il-konvenut domiċiljat fit-territorju ta' Stat Kontraenti jista' jiġi mħarrek, fi Stat Kontraenti ieħor:
[...]
3)      f'materja ta' delitt jew kważi-delitt, quddiem il-qorti tal-post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ"

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
5       R. Kronhofer ħarrek lill-konvenuti fil-kawża prinċipali quddiem il-Landesgericht Feldkirch (Awstrija) fil-kuntest ta' rikors
sabiex jikseb kumpens għat-telf tal-beni li huwa jippretendi li ġarrab minħabba l-imġieba kolpuża tagħhom.
6       Il-konvenuti fil-kawża prinċipali kienu ħeġġuh, permess ta' telefonata, biex jikkonkludi kuntratt ta' dritt ta' xiri fuq ishma,
mingħajr ma avżawh bir-riskji ta' tali tranżazzjoni. Minħabba f'hekk, R. Kronhofer trasferixxa, f'Novembru u f'Diċembru ta'
l-1997, l-ammont globali ta' 82 500 USD f'kont ta' investimenti ma' Protectas fil-Ġermanja li mbagħad beda jintuża biex jittieħdu
drittijiet ta' xiri altament spekulattivi fil-Borża ta' Londra. Din it-tranżazzjoni wasslet għat-telf ta' parti mis-somma
trasferita u R. Kronhofer kiseb biss rimborż parzjali tal-kapital li huwa kien investa.
7       Il-kompetenza tal-Landesgericht Feldkirch kienet tirriżulta mill-Artikolu 5(3) tal-Konvenzjoni bħala l-Qorti tal-post fejn
seħħ l-avveniment dannuż, f'dan il-każ id-domiċilju ta' R. Kronhofer.
8       Meta r-rikors ma ġiex aċċettat, R. Kronhofer appella minn din id-deċiżjoni lill-Oberlandesgericht Innsbruck (l-Awstrija) li
ddikjarat illi ma kinitx kompetenti peress li l-qorti tal-post tad-domiċilju mhijiex "il-qorti tal-post fejn l-avveniment
dannuż ikun seħħ" għaliex  la l-post fejn  seħħ il-fatt li kkawża d-dannu u lanqas il-post fejn kien imġarrab id-dannu ma
kienu f'Awstrija.
9       Permezz ta' rikors ta' "Revision" ""l-Oberster Gerichtshof iddeċidiet illi l-Qorti tal-Ġustizzja għad ma stabbilixietx jekk il-frażi "il-post fejn l-avveniment
dannuż ikun seħħ" għandhiex tiġi interpretata b'mod estensiv li tinkludi, fil-każ ta' dannu  purament patrimonjali li affettwa
parti mill-beni tal-vittma investiti fi Stat Kontraenti ieħor, anki l-post tad-domiċilju u allura l-post fejn il-beni tiegħu
huma ċentralizzati.
10     Peress illi biex ikun hemm soluzzjoni għall-kawża hija neċessarja l-interpretazzjoni tal-Konvenzjoni, l-Oberster Gerichtshof
iddeċidiet illi tissospendi l-kawża u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
"Il-frażi "il-post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ" fl-Artikolu 5(3) tal-Konvenzjoni … għandha tkun interpretata b'tali
mod illi fil-każ ta' dannu purament partimonjali li jirriżulta minn investiment ta' partijiet tal-beni tal-persuna li ġarbet
dannu, tinkludi wkoll il-post fejn jinstab id-domiċilju ta' din il-persuna jekk l-investiment sar fi Stat Membru ieħor tal-Komunità?"

Fuq it-talba preliminari
11     Bid-domanda tagħha, essenzjament, jekk il-punt 3 ta' l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni għandhiex tiġi interpretata b'tali mod li
l-frażi  "post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ" tista' tirreferi għall-post tad-domiċilju tar-rikorrent fejn "il-beni tiegħu
huma ċentralizzati", għar-raġuni unika li huwa ġarrab dannu ekonomiku hemmhekk li wassal għat-telf ta' partijiet mill-beni
investiti tiegħu li seħħ u nġarab fi Stat Kontraenti ieħor.
12     Preliminarjament, għandu jiġi mfakkar li s-sistema ta' regoli komuni għall-attribuzzjoni tal-kompetenzi prevista fit-Titolu
11 tal-Konvenzjoni, hija bbażata fuq il-prinċipju mniżżel fl-ewwel inċiż ta' l-Artikolu 2, li jipprevedi li persuni domiċiljati
fit-territorju ta' Stat Kontraenti għandhom jiġu mħarrkin fil-qrati ta' dak l-Istat, indipendentament min-nazzjonalità tal-partijiet.
13     Huwa biss b'deroga għal dan il-prinċipju fundamentali tal-kompetenza tal-qrati tad-domiċilju tal-konvenut li s-sezzjoni 2
tat-Titolu II tal-konvenzjoni jipprevedi ċertu numru ta' regoli għal kompetenzi speċjali, bħal dawk imniżżlin fl-Artikolu
5(3) tal-Konvenzjoni.
14     Dawn ir-regoli tal-kompetenzi speċjali għandhom jiġu interpretati b'mod restrittiv, ma jħallux għal interpretazzjoni li tmur
lil hinn mill-każijiet previsti b'mod espliċitu mill-Konvenzjoni (ara s-sentenzi tas-27 ta' Settembru Kalfelis, 189/87, Rec.
P.5565, paragrafu 19 u tal-15 Jannar 2004. Blijdenstein, li għadha ma ġietx ippublikata, paragrafu 25)
15     Skond ġurisprudenza kostanti, ir-regola mniżżla fil-punt 3 ta' l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni hija bbażata fuq l-eżistenza ta'
rabta partikolarment stretta bejn il-kontestazzjoni u l-qrati oħra barra minn dawk tad-domiċilju tal-konvenut, li tiġġustifika
l-attribuzzjoni tal-kompetenza lil dawn il-qrati għal raġunijiet ta' amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja u t-tmexxija utli
tal-proċedura (ara, inter alia, is-sentenzi tat-30 ta' Novembru 1976, Bier "Mines de potasse d’Alsace" 21/76, Rec. P. 1735,
paragrafu 11, u tal-1 ta' Ottubru 2002 Henkel C-167/00, Rec. p. I-8111, paragrafu 46)
16     Il-Qorti wkoll iddeċidiet li fil-każ li l-post fejn l-avveniment li jagħti lok għar-responsabbiltà ta' delitt jew kważi-delitt
seħħ u l-post fejn l-avveniment irriżulta f'dannu mhumiex identiċi, il-frażi "post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ", fl-Artikolu
5(3) tal-Konvenzjoni għandha tinftiehem illi tkopri l-post fejn seħħ id-dannu u l-post fejn seħħ l-avveniment li kkawża d-dannu,
sabiex il-konvenut ikun jista' jiġi mħarrek, bl-għażla tar-rikorrent, quddiem il-qorti ta' wieħed jew l-ieħor minn dawn il-postijiet.
(ara, b'mod partikolari, is-sentenzi ta' Mines de potasse d'Alsace, diġà msemmija, paragrafi 24 u 25, u tal-5 ta' Frar 2004,
DFDS Torline, C-18/02, li għadha ma ġietx ippubblikata, paragrafu 40).
17     Mid-digriet tar-rinviju joħroġ illi l-Oberster Gerichtshof tikkunsidra li, fil-kawża prinċipali, il-post fejn id-dannu seħħ
kif ukoll il-post l-avveniment kawżali kien il-Ġermanja. Il-karatteristika partikolari ta' dan il-każ hija li d-dannu finanzjarju
li qed jiġi allegat li kien imġarrab mir-rikorrent fi Stat Kontraenti ieħor produċa effett simultanju fuq il-beni kollu tiegħu.
18     Hekk kif jirrileva ġustament l-Avukat Ġenerali fil-punt 46 tal-konklużjonijiet tiegħu, f'każ bħal dan, m'hemm xejn li jiġġustifika
l-attribuzzjoni ta' kompetenza lill-qrati fi Stat Kontraenti ieħor ħlief dik li fit-territorju tagħha ġara l-avveniment li
rriżulta f'dannu u fejn id-dannu kien imġarrab jiġifieri l-elementi kostitutturi kollha tar-responsabbiltà. Li tagħti l-kompetenza
b'dan il-mod ma jolqotx xi bżonn oġġettiv fir-rigward ta' evidenza jew it-tmexxija tal-proċeduri.
19     Kif iddeċidiet il-Qorti, il-kunċett "post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ" ma jistax jiġi interpretat b'mod wiesgħa b'tali
mod li jinkludi l-postijiet kollha fejn seta' kien hemm konsegwenzi avversi ta' avveniment illi kkawża dannu li kien effettivament
seħħ f'post ieħor (ara s-sentenza tad-19 ta' Settembru 1995, Marinari ECR I2719, paragrafu 14)
20     F'sitwazzjoni bħal dik tal-kawża prinċipali, din l-interpretazzjoni tqiegħed id-determinazzjoni tal-qorti kompetenti dependenti
fuq ċirkustanzi inċerti, bħall-post fejn "il-beni huma ċentralizzati" tal-vittma u għalhekk imur kontra l-infurzar tal-protezzjoni
legali ta' persuni stabbiliti fil-Komunità li, billi jippremetti lir-rikorrent ikun jista' jidentifika faċilment il-qorti
fejn huwa jista' jħarrek u lill-konvenut jipprevedi b'mod raġonevoli l-qorti fejn jista' jiġi mħarrek, tikkostitwixxi waħda
mill-għanijiet tal-Konvenzjoni (ara s-senetenzi tad-19 ta' Frar 2002, Besix, C-256/00, Rec. p. I-1699, paragrafi 25 u 26,
u DFDS Torline, diġà msemmija, paragrafu 36). Barra minn dan, hija tkun obbligata li tirrikonoxxi iktar frekwentement il-kompetenza
ta' qrati fejn ir-rikorrent huwa domiċiljat, kompetenza li għaliha, kif innotat il-Qorti fil-paragrafu 14 ta' din is-sentenza,
il-Konvenzjoni ma tidhirx favur tagħha ħlief fil-każijiet espressament provduti.
21     Minħabba l-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun illi l-punt 3 ta' l-Artikolu 5 tal-Konvenzjoni
għandha tiġi interpretata fis-sens illi l-frażi "post fejn l-avveniment dannuż ikun seħħ" ma tirreferix għal post fejn ir-rikorrent
huwa domiċiljat jew fejn "il-beni tiegħu huma ċentralizzati", minħabba r-raġuni unika li huwa ġarrab dannu finanzjarju hemmhekk
li rriżulta fit-telf ta' partijiet mill-beni tiegħu li sar u kien imġarrab fi Stat Kontraenti ieħor.

Fuq l-ispejjeż
22     Il-ħlas ta' l-ispejjeż ulterjuri sostenuti mill-gvernijiet ta' l-Awstrija, tal-Ġermanja u tar-Renju Unit, kif ukoll mill-Kummissjoni,
li ssottomettew osservazzjonijiet lill-Qorti, ma jistgħux ikunu suġġett ta' ħlas lura. Peress li dawn il-proċeduri għandhom,
għall-partijiet fil-kawża prinċipali, natura ta' kawża mressqa quddiem qorti tar-rinviju, hija għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
Għal dawn ir-raġunijiet,
IL-QORTI TAL-GUSTIZZJA  (it-Tieni Awla)
fuq id-domanda mressqa quddiemha mill-Oberster Gerichtshof, permezz tad-digriet tad-9 ta’ April 2002, taqta' u tgħid
Il—punt 3 ta' l-Artikolu 5, tal-Konvenzjoni tas-27 ta' Settembru 1968, dwar il-ġurisdizzjoni u l-infurzar tas-sentenzi fl-oqsma
ċivili u kummerċjali, kif emendata mill-Konvenzjoni tad-9 ta' Ottubru 1978 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka,
ta' l-Irlanda u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta' Fuq, mill-Konvenzjoni tal-25 ta' Ottubru 1982 fir-rigward
ta' l-adeżjoni tar-Repubblika Ellenika, mill-Konvenzjoni tas-26 ta' Mejju 1989 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Renju ta' l-Ispanja
u tar-Repubblika Portugiża u mill-Konvenzjoni tad-29 ta' Novembru 1996 fir-rigward ta' l-adeżjoni tar-Repubblika ta' l-Awstrija,
tar-Repubblika tal-Finlandja u tar-Renju ta' l-Iżvezja għandu jiġi interpretat fis-sensilli l-frażi "post fejn l-avveniment
dannuż ikun seħħ" ma tipprevedix il-post tad-domiċilju tar-rikorrent fejn " il-beni tiegħu huma ċentralizzati" minħabba r-raġuni
unika li huwa ġarrab dannu finanzjarju hemmhekk li rriżulta fit-telf ta' parti mill-beni tiegħu li sar u kien imġarrab fi
Stat Kontraenti ieħor.
Timmermans
Cunha Rodrigues
Puissochet
Schintgen

Colneric
Moqrija f'Qorti fil-miftuħ fil-Lussemburgu, l-10 ta' Ġunju 2004.
Registratur

Il-President **
R. Grass

C. W. A. Timmermans
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż