CELEX: 62010CJ0287
Libertà li jiġu pprovduti servizzi
Moviment liberu tal-kapital
Kreditu tat-taxxa għall-investiment
Għoti marbut mat-tħaddim fiżiku tal-investiment fit-territorju nazzjonali
Tħaddim ta’ dgħajjes tax-xmara użati fi Stati Membri oħra

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 56 TFUE u 63 TFUE.
Dn it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Tankreederei I SA (iktar ’il quddiem “Tankreederei”), kumpannija
rregolata bil-liġi Lussemburgiża, u d-Directeur de l’administration luxembourgeoise des contributions directes (id-Direttur
tal-Awtorità Lussemburgiża tat-tassazzjoni diretta), wara r-rifjut minn din l-aministrazzjoni li tagħti lill-imsemmija kumpannija
l-benefiċċju ta’ kreditu tat-taxxa għall-investiment.

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 152
bis
(1) tal-liġi tal-4 ta’ Diċembru 1967, dwar it-taxxa fuq id-dħul (
Mémorial A
1967 p. 1228), kif emendata bil-liġi tad-19 ta’ Diċembru 1986 (
Mémorial A
1986 p. 2330, iktar ’il quddiem il-“LIR.”), jgħid dan li ġej:
“Fuq talba tagħhom, il-persuni taxxabbli jistgħu jiksbu krediti tat-taxxa fuq id-dħul hawn isfel imsemmi għall-investimenti
msemmija fil-paragrafi 2 u 7 li huma jħaddmu fl-impriżi tagħhom fis-sens tal-Artikolu 14. L-investimenti għandhom jitħaddmu
fi stabbiliment stabbilit fil-Gran Dukat u jkun intiż li jibqa’ hemmhekk b’mod permanenti; huma għandhom barra minn hekk jitħaddmu
fiżikament fit-territorju Lussemburgiż.”

Il-fatti li wasslu għall-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Tankreederei, li għandha s-sede tagħha fil-Lussemburgu, tuża, f’dan l-Istat Membru, żewġ dgħajjes intiżi għan-navigazzjoni
fix-xmajjar fil-kuntest tal-attività tagħha li tipprovdi lill-vapuri bil-bunkering oil (bunkering) fil-portijiet ta’ Antwerpen
(il-Belġju) u ta’ Amsterdam (il-Pajjiżi l-Baxxi).
Hija talbet li tkun tista’ tibbenefika, għas-snin bażi tat-taxxa 2000 sa 2003, mill-krediti tat-taxxa għall-investiment bis-saħħa
tal-Artikolu 152
bis
tal-LIR, liema talba ġiet irrifjutata, fil-11 ta’ Mejju 2005, mill-Administration du Grand-Duché de Luxembourg des contributions
directes, għar-raġuni li d-dgħajjes inkwistjoni kienu ntużaw f’pajjiż barrani.
Fit-28 ta’ Ġunju 2005, hija ressqet ilment quddiem id-direttur ta’ din l-amministrazzjoni, liema lment ġie miċħud b’deċiżjoni
ta’ din tal-aħħar fid-29 ta’ Jannar 2009 (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni tad-29 ta’ Jannar 2009”).
Fit-23 ta’ April 2009, hija ressqet rikors quddiem il-qorti tar-rinviju kontra d-Deċiżjoni tad-29 ta’ Jannar 2009. Insostenn
ta’ dan ir-rikors, hija sostniet li l-Artikolu 152
bis
tal-LIR huwa inkompatibbli mal-Artikolu 56 TFUE. Filwaqt li sostniet, minn naħa, li hija għandha sede stabbli fil-Lussemburgu
biss u li b’hekk għandha titqies li hija impriża fis-sens tal-Artikolu 14 tal-LIR, u, min-naħa l-oħra, li d-dgħajjes tagħha
huma mniżżla fost l-assi tal-bilanċ kontabbli tagħha f’dan l-Istat Membru u li huma użati fil-kuntest ta’ attività taxxabbli
esklużivament fit-territorju tiegħu, hija sostniet li d-Deċiżjoni tad-29 ta’ Jannar 2009 twassal sabiex tagħtiha trattament
inqas favorevoli minn dawk il-kumpanniji li jeżerċitaw l-istess attività fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru. Hija ssostni
li t-trattament mogħti lilha jikkostitwixxi, konsegwentement, restrizzjoni inġustifikata għal-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi.
Hija tgħid ukoll li, minkejja li d-dgħajjes huma adatti għan-navigazzjoni fil-Moselle Lussemburgiża, id-dipartiment tan-navigazzjoni
marittima interna tal-ministeru tat-trasport ċaħad it-talba tagħha għal reġistrazzjoni tal-imsemmija dgħajjes fil-port Lussemburgiż
ta’ Mertert, ħaġa li ġegħlitha tirreġistrahom fil-port ta’ Antwerpen.
It-Tribunal administratif, filwaqt li beda mill-konstatazzjoni li Tankreederei hija stabbilita u taxxabbli fil-Lussemburgu,
u li d-Deċiżjoni tal-29 ta’ Jannar 2009 kienet ibbażata fuq in-nuqqas ta’ osservanza tal-kundizzjoni, indikata fl-Artikolu
152
bis
tal-LIR, ta’ tħaddim fiżiku tal-investiment fit-territorju Lussemburgiż, irrileva li, bil-kontra tal-pożizzjoni sostnuta
quddiemu mill-Gvern Lussemburgiż, id-dritt tal-Unjoni ma jipprekludix biss lil-leġiżlazzjonijiet nazzjonali milli jwettqu
diskriminazzjoni bbażata fuq iċ-ċittadinanza, imma jista’ jipprekludi liġi nazzjonali li jkollha bħala effett li tiddiswadi
ċittadin milli jipprovdi servizzi jew li jinvesti fi Stat Membru ieħor.
Peress li kellha dubji dwar il-kompatibbiltà tal-Artikolu 152
bis
tal-LIR mad-dritt tal-Unjoni, it-Tribunal administratif iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti
tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikoli 49 KE u 56 KE jipprekludu d-dispożizzjonijiet tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 152 bis tal-liġi emendata, tal-4
ta’ Diċembru 1967, dwar it-taxxa fuq id-dħul, sa fejn il-persuni taxxabbli Lussemburgiżi jingħataw il-benefiċċju ta’ kreditu
tat-taxxa għall-investiment bil-kundizzjoni li dawn l-investimenti jsiru fi stabbiliment li jinsab fil-Gran Dukat u jkunu
intiżi jibqgħu hemm b’mod permanenti u […] ikunu mħaddma fiżikament fit-territorju Lussemburgiż?”

Fuq id-domanda preliminari
Bid-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, sostanzjalment, jekk l-Artikoli 56 TFUE u 63 TFUE għandhomx jiġu interpretati
fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni ta’ Stat membru li tissuġġetta l-għoti ta’ kreditu tat-taxxa għall-investment għall-kundizzjoni
li l-investiment inkwistjoni jitwettaq fi stabbiliment stabbilit fit-territorju nazzjonali u jkun intiż li jibqa’ hemmhekk
b’mod permanenti, kif ukoll li jitħaddem fiżikament f’dan it-territorju.
Mit-talba għal deċiżjoni preliminari u mill-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li d-domanda tal-qorti tar-rinviju
tirrigwarda, iktar preċiżament, il-konformità mal-Artikoli 56 TFUE u 63 TFUE tal-kundizzjoni, kif imsemmija fl-Artikolu 152
tal-LIR, li biha l-benefiċċju tal-vantaġġ fiskali inkwistjoni fil-kawża prinċipali jiġi jiddependi mit-tħaddim fiżiku tal-investiment
ikkonċernat fit-territorju nazzjonali.
F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi enfasizzat, kif indikat minn Tankreederei u mill-Kummissjoni Ewropea, li s-servizzi mogħtija,
bi ħlas, minn din il-kumpannija stabbilita esklużivament fil-Lussemburgu, fil-kuntest tal-attivitajiet tagħha li tipprovdi
lill-vapuri biż-żejt, eżerċitati fil-portijiet ta’ Antwerpen u ta’ Amsterdam permezz ta’ żewġ dgħajjes li għalihom hija talbet
kreditu tat-taxxa għall-investiment, jikkostitwixxu servizzi fis-sens tal-Artikolu 57 TFUE.
Isegwi li d-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE dwar il-liberta’ li jiġu pprovduti servizzi huma applikabbli għal sitwazzjoni
bħal dik fil-kawża prinċipali.
F’dan ir-rigward, ċertament, għalkemm it-tassazzjoni diretta taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri, dawn tal-aħħar għandhom
jeżerċitawha b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2010, Établissements
Rimbaud, C-72/09, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 23).
Il-Qorti ripetutament iddeċidiet li l-Artikolu 56 TFUE jipprekludi kull leġiżlazzjoni nazzjonali li jkollha bħala effett li
tirrendi l-provvista ta’ servizzi bejn Stati Membri iktar diffiċli mill-provvista ta’ servizzi purament interni fi Stat Membru
(ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-11 ta’ Ġunju 2009, X u Passenheim-van Schoot, C-155/08 u C-157/08, Ġabra p. I-5093,
punt 32). Dawk il-miżuri li jipprojbixxu, jostakolaw jew li jirrendu inqas attraenti l-eżerċizzju ta’ din il-libertà jikkostitwixxu
restrizzjonijiet għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-4 ta’ Diċembru 2008, Jobra,
C-330/07, Ġabra p. I-9099, punt 19).
Barra minn hekk, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi tista’ tiġi invokata minn impriża fir-rigward tal-Istat Membru fejn
hija stabbilita peress illi s-servizzi jiġu pprovduti lil destinatarji stabbiliti fi Stat Membru ieħor, u, b’mod iktar ġenerali,
f’kull każ fejn fornitur ta’ servizzi joffri servizzi fit-territorju ta’ Stat Membru minn barra dak fejn huwa stabbilit (ara,
b’mod partikolari, is-sentenza tal-11 ta’ Jannar 2007, ITC, C-208/05, Ġabra p. I-181, punt 56).
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li dispożizzjoni nazzjonali bħal dik fil-kawża prinċipali, li tissuġġetta l-investimenti
mħaddma fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor, li fih l-impriża kkonċernata ma tkunx stabbilita, għal sistema fiskali inqas
favorevoli minn dik irriżervata għall-investimenti mħaddma fit-territorju nazzjonali tista’, jekk mhux tiskoraġġixxi l-impriżi
nazzjonali milli jipprovdu, fi Stat Membru ieħor, servizzi li jitolbu l-użu ta’ assi ta’ investiment li jinsabu f’dan l-aħħar
Stat Membru, almenu tirrendi l-provvista ta’ servizzi transkonfinali inqas attraenti jew iktar diffiċli mill-provvista ta’
servizzi fit-territorju nazzjonali permezz ta’ assi ta’ investiment li jinsabu fit-territorju ta’ dan tal-aħħar (ara, f’dan
is-sens, is-sentenza Jobra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 24).
Isegwi li dispożizzjoni nazzjonali bħal din tikkostitwixxi restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, fis-sens
tal-Artikolu 56 TFUE.
Restrizzjoni bħal din tista’ tiġi aċċettata biss jekk hija tista’ tiġi ġġustifikata minħabba raġunijiet imperattivi ta’ interess
ġenerali. Barra minn hekk, f’tali ipoteżi, l-applikazzjoni ta’ miżura bħal din għandha tkun tista’ tiggarantixxi t-twettiq
tal-għan imfittex u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jinkiseb dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi
tat-30 ta’ Jannar 2007, Il-Kummissjoni vs Id‑Danimarka, C-150/04, Ġabra p. I-1163, punt 46, u tal-15 ta’ April 2010, CIBA,
C-96/08, Ġabra p. I-2911, punt 45).
Issa, l-ebda ġustifikazzjoni eventwali ma ġiet invokata mill-Gvern Lussemburgiż fil-kuntest ta’ din il-kawża, u lanqas ma
ġiet ikkunsidrata mill-qorti tar-rinviju.
F’kull każ, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, ir-restrizzjoni kkonstatata ma tistax tiġi ġġustifikata mill-eżiġenza, meqjusa
leġittima mill-Qorti tal-Ġustizzja, ta’ tqassim bilanċjat tas-setgħa ta’ tassazzjoni bejn l-Istati membri (ara, b’mod partikolari,
is-sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer, C-446/03, Ġabra p. I-10837, punti 45, 46 u 51).
Fil-fatt, huwa biżżejjed, f’dan ir-rigward, li jiġi rrilevat, kif indikat minn Tankreederei u mill-Kummissjoni, li, skont
l-indikazzjonijiet mogħtija mill-qorti tar-rinviju, l-attivitajiet ta’ Tankreederei, li jirrigwardaw servizzi ta’ provvista
ta’ żejt mogħtija fil-portijiet ta’ Antwerpen u ta’ Amsterdam permezz ta’ dgħajjes li bis-saħħa tagħhom qed jintalab il-kreditu
tat-taxxa għall-investiment, huma taxxabbli esklużivament fil-Lussemburgu. Għaldaqstant, id-dritt tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu
li jeżerċita l-kompetenza fiskali tiegħu fir-rigward tal-imsemmija attivitajiet ma jkun kompromess bl-ebda mod fl-assenza
tal-kundizzjoni msemmija fil-punt 11 ta’ din is-sentenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Jobra, iċċitata iktar ’il fuq, punti
32 u 33).
Ir-restrizzjoni inkwistjoni ma tistax tiġi ġġustifikata bin-neċessità li tiġi ggarantita l-koerenza tas-sistema fiskali nazzjonali,
stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja għar-raġuni ta’ interess ġenerali imperattiv (ara s-sentenzi tat-28 ta’ Jannar 1992, Bachmann,
C-204/90, Ġabra p. I-249, punt 28, u Il-Kummissjoni vs Il-Belġju, C-300/90, Ġabra p. I-305, punt 21).
Fil-fatt, sabiex ġustifikazzjoni bħal din tkun tista’ tintlaqa’, huwa meħtieġ li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ rabta diretta
bejn l-għoti tal-vantaġġ fiskali kkonċernat u t-tpaċija ta’ dan il-vantaġġ permezz ta’ impożizzjoni fiskali speċifika (ara,
b’mod partikolari, is-sentenza tad-29 ta’ Marzu 2007, Rewe Zentralfinanz, C-347/04, Ġabra p. I-2647, punt 62 u l-ġurisprudenza
ċċitata).
Issa, hekk kif issostni l-Kummissjoni, mill-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżulta mkien li teżisti rabta
diretta, mill-prespettiva tas-sistema fiskali Lussemburgiża, bejn, minn naħa, l-għoti, lil impriża li tipprovdi servizzi bħal
dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ta’ kreditu tat-taxxa bis-saħħa tal-assi ta’ investiment użati għal dan il-għan u, min-naħa
l-oħra, il-finanzjament ta’ dan il-vantaġġ fiskali bit-taxxa miġbura fuq id-dħul imwettqa mid-destinatarji tas-servizzi pprovduti
permezz ta’ dawn l-assi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Jobra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Huwa għaldaqstant irrilevanti, għall-finijiet tal-għoti tal-kreditu tat-taxxa fil-kawża prinċipali, li d-destinatarji ta’
dawn is-servizzi, li huma stabbiliti fil-Lussemburgu, ikunu suġġetti għat-taxxa f’dan l-Istat Membru u li dawk li jkunu fi
Stat Membru ieħor ma jkunux suġġetti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-13 ta’ April 2000, Baars, C-251/98, Ġabra p. I-2787,
punt 40).
Fir-rigward tan-neċessità li jiġi prekluż it-tnaqqis ta’ dħul fiskali nazzjonali – tnaqqis li jwassal, fil-kawża prinċipali,
għall-għoti ta’ kreditu tat-taxxa inkwistjoni lil Tankreederei – hija ma tidhirx fost ir-raġunijiet imperattivi ta’ interess
ġenerali li jistgħu jiġġustifikaw restrizzjoni għal libertà stabbilita permezz tat-Trattat FUE (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi
tat-3 ta’ Ottubru 2002, Danner, C-136/00, Ġabra p. I‑8147, punt 56, u tas-27 ta’ Jannar 2009, Persche, C-318/07, Ġabra, p.
I-359, punt 46).
Fir-rigward tan-neċessità li jitwaqqfu l-prattiki abbużivi, ċertament jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita li restrizzjoni
għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi tista’ tiġi ġġustifikata meta hija tirrigwarda speċifikament l-iskemi purament artifiċjali,
li ma jirriflettux ir-realtà ekonomika, u li l-uniku għan tagħhom ikun il-kisba ta’ vantaġġ fiskali (ara, b’mod partikolari,
is-sentenza Jobra, iċċitata iktar ’il fuq, punt 35 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, id-dispożizzjoni nazzjonali inkwistjoni taffettwa kull impriża li tħaddem l-assi ta’ investiment fit-territorju
ta’ Stat Membru ieħor li ma huwiex il-Gran Dukat tal-Lussemburgu, u dan minkejja l-assenza, bħal fil-kawża prinċipali, ta’
elementi oġġettivi li jistgħu juru l-eżistenza ta’ prattika abbużiva bħal din (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Jobra, iċċitata
iktar ’il fuq, punti 36 sa 38).
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-kunsiderazzjonijiet magħmula mill-Gvern Franċiż fuq il-possibbiltà għall-Istati Membri li jissuġġettaw
l-għoti ta’ vantaġġ fiskali intiż li jissodisfa bżonnijiet speċifiċi tal-popolazzjoni kollha, jew ta’ parti minnha, għall-eżiġenza
ta’ ċertu grad ta’ rabta bejn il-benefiċjarju u l-vantaġġ tas-soċjetà tal-Istat Membru kkonċernat, għandu jiġi rrilevat li,
ċertament, l-għażla tal-interessi tal-kollettività li Stat Membru jippromwovi meta jagħti l-vantaġġi fiskali taqa’ taħt il-kompetenza
tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Settembru 2006, Centro di Musicologia Walter Stauffer, C-386/04, Ġabra
p. I‑8203, punt 39).
Barra minn hekk, fir-rigward tar-rabta tal-benefiċjarju ta’ provvista ta’ servizz mas-soċjetà tal-Istat Membru kkonċernat,
il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kellha l-okkażjoni tiddeċiedi, fir-rigward ta’ benefiċċji li ma humiex irregolati mid-dritt tal-Unjoni,
li l-Istati Membri għandhom diskrezzjoni wiesgħa f’dak li jikkonċerna l-għażla tal-kriterji għall-evalwazzjoni ta’ tali rabta
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-1 ta’ Ottubru 2009, Gottwald, C-103/08, Ġabra p. I-9117, punti 32 u 34).
Madankollu, fiċ-ċirkustanzi bħal dawk tal-kawża prinċipali, fejn dispożizzjoni nazzjonali tirrifjuta sistematikament il-benefiċċju
fiskali fil-mument li l-investiment ma jkunx imħaddem fit-territorju nazzjonali, minkejja l-fatt li l-investiment inkwistjoni
ma għandu x’jaqsam xejn ma’ xi finalità soċjali, tali rifjut ma jistax jiġi ġġustifikat minn dawn il-kunsiderazzjonijiet.
Minn din l-analiżi jirriżulta li dispożizzjoni nazzjonali bħal dik fil-kawża nazzjonali ma tistax tiġi ġġustifikata b’raġunijiet
ta’ interess ġenerali imperattiv.
Konsegwentement, għandha tingħata risposta lid-domanda magħmula li l-Artikolu 56 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li
jipprekludi dispożizzjoni ta’ Stat Membru li bis-saħħa tagħha jiġi rrifjutat il-benefiċċju ta’ kreditu tat-taxxa lil impriża
stabbilita unikament f’dan l-Istat Membru, għar-raġuni biss li l-assi ta’ investiment, li bis-saħħa tagħhom ikun qed jintalab
dan il-kreditu, ikunu qed jitħaddmu fit-territorju ta’ Stat Membru ieħor.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ma huwiex neċessarju li jiġi eżaminat jekk id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-moviment liberu
tal-kapital jistgħux ukoll jipprekludu dispożizzjoni nazzjonali bħal din (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Jobra, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 42).

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 56 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni ta’ Stat Membru li bis-saħħa tagħha jiġi
rrifjutat il-benefiċċju ta’ kreditu tat-taxxa lil impriża stabbilita unikament f’dan l-Istat Membru, għar-raġuni biss li l-assi
ta’ investiment, li bis-saħħa tagħhom ikun qed jintalab dan il-kreditu, ikunu qed jitħaddmu fit-territorju ta’ Stat Membru
ieħor.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.