CELEX: 61989CJ0086
Κρατικές ενισχύσεις
Αμπελοοινικός τομέας
Ενίσχυση για τη χρησιμοποίηση ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 16 Μαρτίου 1989, η Ιταλική Δημοκρατία ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 173, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση της αποφάσεως 89/228/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 30ής Νοεμβρίου 1988, σχετικής με το νομοθετικό διάταγμα 370/87 της Ιταλικής Κυβερνήσεως, της 7ης Σεπτεμβρίου 1987, που έχει κυρωθεί με τον νόμο 460, της 4ης Νοεμβρίου 1987, περί παραγωγής και εμπορίας, ιδίως όσον αφορά τις νέες προδιαγραφές για την παραγωγή και εμπορία αμπελοοινικών προϊόντων. Η απόφαση αυτή, που κοινοποιήθηκε στην Ιταλική Κυβέρνηση με έγγραφο της 6ης Ιανουαρίου 1989, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα στις 7 Απριλίου 1989 (
ΕΕ L 94, σ. 38
).
Με το άρθρο 45 του κανονισμού (ΕΟΚ) 822/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (
ΕΕ L 84, σ. 1
), θεσπίστηκε σύστημα ενισχύσεων για τα συμπυκνωμένα γλεύκη σταφυλιών και τα ανακαθαρι-σμένα συμπυκνωμένα γλεύκη σταφυλιών, που παράγονται στην Κοινότητα, εφόσον χρησιμοποιούνται για την αύξηση του φυσικού κατ' όγκον αλκοολικού τίτλου των νωπών σταφυλιών, του γλεύκους σταφυλιών και ορισμένων ειδών οίνου, κατά το άρθρο 18 του κανονισμού. Το άρθρο 18 του κανονισμού διευκρινίζει τις συνθήκες και τον τρόπο πραγματοποιήσεως αυτής της αυξήσεως. Η παράγραφος 3 του άρθρου 45 προβλέπει ότι το ποσό της ενισχύσεως καθορίζεται σε συνάρτηση προς τη διαφορά μεταξύ του κόστους αυξήσεως του αλκοολικού τίτλου με την προσθήκη σακχαρόζης και του κόστους αυξήσεως με την προσθήκη συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών ή ανακαθορισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους σταφυλιών.
Με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2287/87, της 30ής Ιουλίου 1987 (
ΕΕ L 209, σ. 26
), η Επιτροπή καθόρισε το ύψος της ενισχύσεως για τη χρησιμοποίηση συμπυκνωμένων γλευκών σταφυλιών και ανακαθορισμένων συμπυκνωμένων γλευκών σταφυλιών προς οινοποίηση για την περίοδο 1987/1988.
Θεωρώντας ότι η κοινοτική ενίσχυση ήταν ανεπαρκής, η Ιταλική Κυβέρνηση, αφού επιχείρησε, χωρίς αποτέλεσμα, να επιτύχει πρόσθετη ενίσχυση από την Επιτροπή, θέσπισε εθνικό σύστημα πρόσθετης ενισχύσεως.
Το ιταλικό νομοθετικό διάταγμα 370/87, της 7ης Σεπτεμβρίου 1987 (GURI 211 της 10.9.1987), που κυρώθηκε με τον νόμο 460 της 4ης Νοεμβρίου 1987 (GURI 262 της 9.11.1987 ), προβλέπει προς τούτο ότι κατά τις αμπελοοινικές περιόδους για τις οποίες επιτρέπεται αύξηση του αλκοολικού τίτλου, δυνάμει του άρθρου 18 του προαναφερθέντος κανονισμού 822/87, οι παραγωγοί ανακαθορισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους μπορούν να τύχουν ενισχύσεως καθοριζομένης με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας και Δασών. Ωστόσο, για την αμπελοοινική περίοδο 1987/1988 το διάταγμα προβλέπει ότι η ενίσχυση χορηγείται απευθείας στους παραγωγούς οίνου, όταν αποδεικνύεται η χρησιμοποίηση ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου. Το ύψος της ενισχύσεως για την περίοδο αυτή καθορίστηκε με απόφαση του Υπουργού Γεωργίας της 21ης Νοεμβρίου 1987.
Με έγγραφο της 14ης Σεπτεμβρίου 1987 η Ιταλική Κυβέρνηση κοινοποίησε στην Επιτροπή το νομοθετικό διάταγμα 370/87. Με έγγραφο της 11ης Δεκεμβρίου 1987 η Επιτροπή ανακοίνωσε στην Ιταλική Κυβέρνηση ότι είχε αποφασίσει να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ. Η διαδικασία αυτή κατέληξε στην έκδοση της αποφάσεως που αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής.
Από τις αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως αυτής προκύπτει ότι η πρόσθετη ιταλική ενίσχυση παρέχει ιδιαίτερο πλεονέκτημα στους παραγωγούς γλεύκους σταφυλιών, διευκολύνοντας κατά τεχνητό τρόπο τη χρησιμοποίηση του για την παρασκευή ανακαθαρισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους, καθώς και τους παραγωγούς οίνων που χρησιμοποιούν το γλεύκος για την αύξηση του αλκοολικού τίτλου. Η ενίσχυση ευνοεί έτσι, άμεσα και έμμεσα, την ιταλική παραγωγή γλευκών σταφυλιών και οίνου και νοθεύει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ιταλών παραγωγών και των λοιπών παραγωγών των ιδίων προϊόντων εντός της Κοινότητας. Όπως προκύπτει από τα αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις εξαγωγές και τις εισαγωγές γλευκών σταφυλιών και οίνου στην Ιταλία, η υπό κρίση ενίσχυση επηρεάζει επίσης το κοινοτικό εμπόριο των διαφόρων αυτών προϊόντων.
Κατά την ίδια απόφαση δεν έχουν εφαρμογή οι εξαιρέσεις από την απαγόρευση του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης, που προβλέπονται στο άρθρο 92, παράγραφοι 2 και 3. Ειδικότερα, η υπό κρίση ενίσχυση, ως ενίσχυση για τη λειτουργία των επιχειρήσεων, δεν μπορεί να τύχει καμιάς από' τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στην παράγραφο 3 και εξαρτούν τη χορήγηση των ενισχύσεων από ειδικές προϋποθέσεις.
Τέλος, από τις αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η ιταλική ενίσχυση εφαρμόστηκε πριν από τη λήξη της διαδικασίας του άρθρου 93, παράγραφος 2, της Συνθήκης.
Βάσει των σκέψεων αυτών, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η ιταλική ενίσχυση θεσπίστηκε κατά παράβαση του άρθρου 93, παράγραφος 3, της Συνθήκης, ότι είναι ασυμβίβαστη προς την Κοινή Αγορά και ότι πρέπει να καταργηθεί.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το ιστορικό της διαφοράς, καθώς και οι λόγοι ακυρώσεως και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω, παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Η Ιταλική Κυβέρνηση προβάλλει δύο λόγους, με τους οποίους αμφισβητεί την αιτιολογία της επίδικης απόφασης. Υποστηρίζει, αφενός, ότι η Επιτροπή εφάρμοσε εσφαλμένα τις διατάξεις του άρθρου 92 και, αφετέρου, ότι η προβαλλόμενη από την Επιτροπή παράβαση των διατάξεων του άρθρου 93, παράγραφος 3, ούτε αποδείχθηκε ούτε αιτιολογείται επαρκώς.
Προς στήριξη του πρώτου λόγου η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται, καταρχάς, ότι η Επιτροπή κακώς θεώρησε ότι το άρθρο 92, παράγραφος 1, έχει εφαρμογή. Υποστηρίζει ότι η υπό κρίση ενίσχυση δεν ευνοεί τους Ιταλούς παραγωγούς και δεν επηρεάζει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Η ενίσχυση αυτή έχει ως σκοπό την αποκατάσταση των στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, τις οποίες συνεπάγεται το ανεπαρκές ύψος της κοινοτικής ενισχύσεως, μεταξύ των περιοχών στις οποίες η αύξηση του αλκοολικού τίτλου πραγματοποιείται με την προσθήκη σακχαρόζης και εκείνων στις οποίες η αύξηση αυτή πραγματοποιείται με τη χρήση ανακαθαρισμένων συμπυκνωμένων γλευκών. Εξάλλου, το όψος της πρόσθετης αυτής ενισχύσεως είναι ελάχιστο και δεν προκάλεσε καμιά σημαντική μεταβολή στις τιμές του οίνου στην ιταλική αγορά.
Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρηθεί, καταρχάς, ότι, κατά τα εκτιθέμενα στην προσβαλλόμενη απόφαση, η υπό κρίση ενίσχυση παρέχει ιδιαίτερο πλεονέκτημα ιδίως στους Ιταλούς παραγωγούς γλευκών σταφυλιών. Κατά το μέτρο που χορηγείται απευθείας στους χρήστες ανακαθορισμένου συμπυκνωμένου γλεύκους, η ενίσχυση παρέχει άμεσο χρηματοοικονομικό πλεονέκτημα στους οινοπαραγωγούς. Εξάλλου, ενθαρρύνει τεχνητά την παραγωγή γλεύκους σταφυλιών στην Ιταλία. Το μέτρο αυτό είναι, επομένως, ικανό να νοθεύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ Ιταλών παραγωγών και παραγωγών άλλων κρατών μελών, ιδίως της Γαλλίας και της Ελλάδας, όπου ορισμένοι αμπελουργοί αυξάνουν τον αλκοολικό τίτλο των υπό κρίση προϊόντων χρησιμοποιώντας επίσης συμπυκνωμένο γλεύκος σταφυλιών.
Πρέπει να παρατηρηθεί στη συνέχεια ότι, σύμφωνα με τα αριθμητικά δεδομένα που περιέχονται στην προσβαλλόμενη απόφαση σχετικά με την παραγωγή οίνου στην Ιταλία, τις εξαγωγές ιταλικού οίνου προς τα λοιπά κράτη μέλη, τις εισαγωγές στην Ιταλία οίνου από τα λοιπά κράτη μέλη, καθώς και τις εξαγωγές γλευκών σταφυλιών από την Ιταλία και τις εισαγωγές στην Ιταλία γλευκών σταφυλιών προελεύσεως άλλων κρατών μελών, η επίδικη ενίσχυση είναι ικανή να επηρεάσει το εμπόριο των γλευκών σταφυλιών και των οίνων μεταξύ των κρατών μελών. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι η Ιταλική Κυβέρνηση δεν αμφισβήτησε κανένα από τα στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή.
Κατά συνέπεια, ορθώς η Επιτροπή θεώρησε την πρόσθετη ιταλική ενίσχυση ως ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης.
Η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται, δεύτερον, ότι το άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχείο γ, θα μπορούσε να έχει εφαρμογή, επειδή η επίδικη ενίσχυση θα έπρεπε να θεωρηθεί ως μέτρο που διευκολύνει την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων η οικονομικών περιοχών, ιδίως την οικονομική ανάπτυξη του αμπελοοινικού τομέα των περιοχών με μεγάλα πλεονάσματα οίνου.
Το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί. Πρέπει, πράγματι, να υπογραμμιστεί ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι η υπό κρίση ενίσχυση, που χορηγείται χωρίς ειδικές προϋποθέσεις και μόνο βάσει των χρησιμοποιουμένων ποσοτήτων, θα έπρεπε να θεωρηθεί ως ενίσχυση λειτουργίας των οικείων επιχειρήσεων και ότι αλλοιώνει, αυτή καθεαυτή, τους όρους του εμπορίου σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Η Ιταλική Κυβέρνηση δεν προσκόμισε κανένα κρίσιμο στοιχείο για να αντικρούσει αυτή την άποψη.
Πρέπει να υπομνηστεί, επίσης, ότι, κατά παγία νομολογία ( βλ., ιδίως, την απόφαση της 14ης Ιουλίου 1988, Zoni,
90/86, Συλλογή 1988, σ. 4285
), από τη στιγμή κατά την οποία η Κοινότητα έχει θεσπίσει κοινή οργάνωση αγοράς σε συγκεκριμένο τομέα, στην Κοινότητα εναπόκειται να επιδιώξει, στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, την επίλυση προβλημάτων όπως τα ανακύπτοντα από τα πλεονάσματα οίνου. Επομένως, τα κράτη μέλη είναι υποχρεωμένα να απέχουν από τη λήψη οποιουδήποτε μονομερούς μέτρου, έστω και αν το μέτρο αυτό είναι τέτοιας φύσεως ώστε να εξυπηρετεί την κοινή πολιτική της Κοινότητας.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η αιτιολογία της επίδικης απόφασης σχετικά με το ασυμβίβαστο της ενισχύσεως προς τις διατάξεις του άρθρου 92 της Συνθήκης είναι βάσιμη. Η ουσιώδης αυτή αιτιολογία αρκεί, από μόνη της, για να δικαιολογήσει από νομικής απόψεως την απόφαση της Επιτροπής. Υπό τις συνθήκες αυτές, τα ελαττώματα που θα μπορούσε να πάσχει η άλλη αιτιολογία της αποφάσεως σχετικά με την παράβαση, εκ μέρους της Ιταλικής Κυβερνήσεως, των διατάξεων του άρθρου 93, παράγραφος 3, δεν ασκούν, εν πάση περιπτώσει, επιρροή επί της νομιμότητας της αποφάσεως αυτής. Ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο η Ιταλική Κυβέρνηση βάλλει κατά της αιτιολογίας αυτής είναι, επομένως, αλυσιτελής και άρα πρέπει να απορριφθεί.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Diez de Velasco
Schockweiler
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 6 Νοεμβρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.