CELEX: 62001TJ0067
Ανταγωνισμός
Άρθρο 81 ΕΚ
Συμφωνίες διανομής

του cour d’appel de Paris της 8ης Απριλίου 1998, εκδοθείσα επί της ένδικης διαφοράς μεταξύ της γαλλικής θυγατρικής
της, της JCB SΑ, και της καταγγέλλουσας Central Parts.
172   H Επιτροπή επισημαίνει ότι για καμία από τις ρήτρες που περιέχονται στις κοινοποιηθείσες συμφωνίες δεν επιβλήθηκε πρόστιμο.
Υποστηρίζει ότι έλαβε υπόψη της την ποικίλη σοβαρότητα της παραβάσεως και ότι η επιβληθείσα προσαύξηση κατά 55 % μπορούσε,
σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, να ανέλθει μέχρι 100 %, λαμβανομένης υπόψη της ενδεκαετούς διάρκειας της παραβάσεως
και του ότι τα αντίποινα που επέβαλε η JCB προς τους αντισυμβαλλομένους της θεωρήθηκαν επιβαρυντικές περιστάσεις.
173   Η Επιτροπή εκθέτει ότι, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, εξέτασε την παράβαση στο σύνολό της και ότι δεν είναι βέβαιο
ότι η ανάλυση της παραβάσεως αυτής στα διάφορα στοιχεία της θα είχε καταλήξει σε χαμηλότερο ποσό. Υπενθυμίζει, τέλος, ότι
διαθέτει εξουσία εκτιμήσεως και ότι δεν μπορεί να υποχρεωθεί να εφαρμόζει κάποιο συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο (απόφαση του
Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑286/98 P, Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. Ι‑9925, σκέψη
119).
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
174   Η διαφωνία μεταξύ των διαδίκων έγκειται στο ζήτημα αν η Επιτροπή επέβαλε στην JCB Service πρόστιμο λόγω, ιδίως, ρητρών περιλαμβανομένων
σe κοινοποιηθείσες συμφωνίες και αν καθόρισε το πρόστιμο αυτό σε δυσανάλογο ύψος, ιδίως σε σύγκριση με παρεμφερείς υποθέσεις,
χωρίς να λάβει υπόψη τη θέση της στις εγχώριες αγορές, το αν όντως σημειώθηκε παράβαση ή τις ελαφρυντικές περιστάσεις.
175   Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 5, στοιχείο α΄, του κανονισμού 17, κανένα πρόστιμο δεν μπορεί να επιβληθεί για πράξεις μεταγενέστερες
της κοινοποιήσεως, εφόσον οι πράξεις αυτές εμπίπτουν στα όρια της δραστηριότητας που περιγράφεται στην κοινοποίηση.
176   Η Επιτροπή δεν μπορούσε, χωρίς να παραβεί την προπαρατεθείσα διάταξη του κανονισμού 17, να επιβάλει πρόστιμο στην JCB Service
λόγω των συμφωνιών που κοινοποιήθηκαν το 1973 και το 1975. Η νομιμότητα της αποφάσεώς της συναφώς πρέπει να εξετασθεί αποκλειστικά
σε σχέση με τα στοιχεία της παραβάσεως τα οποία αφορά η κοινοποίηση και τα οποία το Πρωτοδικείο κρίνει ως αποδειχθέντα. Πρόκειται
για τους επιβληθέντες στις παθητικές πωλήσεις περιορισμούς τους οποίους αφορά το άρθρο 1, στοιχείο α΄, της προσβαλλομένης
αποφάσεως. Οι περιορισμοί αυτοί συνδέονται προς τις κοινοποιηθείσες συμφωνίες για το Ηνωμένο Βασίλειο. Τους περιορισμούς αυτούς
αφορά, ειδικότερα, το άρθρο 4, το οποίο αναφέρεται στις χονδρικές πωλήσεις προς λιανική μεταπώληση, της συμφωνίας με τους
διανομείς και το ίδιο άρθρο της συμφωνίας με τους κύριους μεταπωλητές, που εξετάσθηκαν στη σκέψη 86 ανωτέρω. Το άλλο στοιχείο
της παραβάσεως το οποίο θεωρείται αποδειχθέν, δηλαδή το δεύτερο, το οποίο αφορά τους περιορισμούς των πηγών εφοδιασμού και
στο οποίο αναφέρεται το άρθρο 1, στοιχείο β΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν καλύπτεται από την κοινοποίηση.
177   Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 88 ανωτέρω, το άρθρο 4 εφαρμόσθηκε κατά τρόπο που διαφέρει από το γράμμα του, δεδομένου ότι το
περιεχόμενό του διευρύνθηκε ώστε να περιλάβει μια γενική απαγόρευση προς τους διανομείς να πωλούν εκτός της συμβατικής περιοχής
τους, ιδίως προς εξαγωγή. Κατά το μέτρο που οι πρακτικές οι οποίες προκάλεσαν την επιβολή προστίμου δεν παραμένουν εντός του
ορίου των όρων των κοινοποιηθεισών συμφωνιών, όπως διαπίστωσε το Πρωτοδικείο κατά την ανάλυση του επιμάχου στοιχείου της παραβάσεως,
ο λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται η παράβαση των προαναφερθεισών διατάξεων του κανονισμού 17 πρέπει να απορριφθεί.
178   Δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, η Επιτροπή δύναται να επιβάλει με απόφαση στις επιχειρήσεις που εκ
προθέσεως ή εξ αμελείας διαπράττουν παράβαση των διατάξεων του άρθρου 81 παράγραφος 1, ΕΚ πρόστιμο ύψους χιλίων ευρώ μέχρις
ενός εκατομμυρίου ευρώ ή και ποσό μεγαλύτερο από αυτό μέχρι ποσοστού 10 % του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά την
προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από μία των επιχειρήσεων οι οποίες έχουν συνεργήσει στην παράβαση. Το ύψος του προστίμου
καθορίζεται λαμβανομένων υπόψη τόσο της σοβαρότητας της παραβάσεως όσο και της διάρκειάς της.
179   Κατά παγία νομολογία, το ύψος του προστίμου πρέπει να κλιμακώνεται σε συνάρτηση προς τις περιστάσεις υπό τις οποίες διαπράχθηκε
η παράβαση και προς τη βαρύτητά της, η δε εκτίμηση της βαρύτητας της παραβάσεως πρέπει να γίνεται λαμβανομένης υπόψη ιδίως
της φύσεως των περιορισμών που επιβάλλονται στον ανταγωνισμό (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1970, 41/69, ACF
Chemiefarma κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 397, σκέψη 176, προπαρατεθείσες αποφάσεις Parker Pen κατά Επιτροπής,
σκέψη 92, και SCK και FNK κατά Επιτροπής, σκέψη 246). Ναι μεν η επιλογή του ποσού του προστίμου συνιστά μέσο ασκήσεως της
πολιτικής της Επιτροπής στον τομέα του ανταγωνισμού, ώστε να κατευθύνεται η συμπεριφορά των επιχειρήσεων προς την τήρηση των
κανόνων περί ανταγωνισμού (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T‑150/89, Martinelli κατά Επιτροπής, Συλλογή
1995, σ. ΙΙ‑1165, σκέψη 59, και της 11ης Δεκεμβρίου 1996, Τ‑49/95, Van Megen Sports κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. ΙΙ‑1799,
σκέψη 53), εντούτοις όμως εναπόκειται στο Πρωτοδικείο ο έλεγχος της αναλογικότητας του ποσού του επιβληθέντος προστίμου σε
σχέση με τη βαρύτητα και τη διάρκεια της παραβάσεως (απόφαση του Πρωτοδικείου της 21ης Οκτωβρίου 1997, Τ‑229/94, Deutsche
Bahn κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. ΙΙ‑1689, σκέψη 127). Ειδικότερα, το Πρωτοδικείο πρέπει να σταθμίζει τη βαρύτητα της
παραβάσεως και τις περιστάσεις που επικαλείται η προσφεύγουσα (απόφαση του Δικαστηρίου της 14ης Νοεμβρίου 1996, C‑333/94 P,
Tetra Pak κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. I‑5951, σκέψη 48).
180   Κατ’ εφαρμογήν των διατάξεων του κανονισμού 17 που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 178 και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για
τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος
5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3), η Επιτροπή καθόρισε το ποσό του προστίμου που επέβαλε στην JCB Service, λαμβάνοντας
υπόψη τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, στο ποσό των 38 750 000 ευρώ. Ένα ποσό 25 000 000 ευρώ επιβλήθηκε λόγω
της σοβαρότητας και ένα ποσό 13 750 000 ευρώ προστέθηκε λόγω μιας διαρκείας υπολογιζόμενης σε έντεκα έτη. Η Επιτροπή εφάρμοσε
στο επιβληθέν λόγω της σοβαρότητας τμήμα του προστίμου συντελεστή προσαυξήσεως 55 %, ο οποίος αντιστοιχεί σε προσαύξηση κατά
5 % ετησίως. Προσθέτοντας 864 000 ευρώ λόγω επιβαρυντικών περιστάσεων, η Επιτροπή καθόρισε το συνολικό ποσό του προστίμου
σε 39 614 000 ευρώ.
181   Όπως διαπίστωσε το Πρωτοδικείο στη σκέψη 155 ανωτέρω, η παράβαση δεν μπορεί να θεωρηθεί αποδειχθείσα ως προς τρία από τα στοιχεία
της, δηλαδή τον καθορισμό των εκπτώσεων ή των τιμών λιανικής πωλήσεως που έπρεπε να εφαρμόζουν οι εγκατεστημένοι στο Ηνωμένο
Βασίλειο και στη Γαλλία διανομείς, την επιβολή τέλους εξυπηρετήσεως μετά την πώληση στις πωλήσεις προς άλλα κράτη μέλη που
πραγματοποιούν οι διανομείς που είναι εγκατεστημένοι εκτός των αποκλειστικών συμβατικών περιοχών του Ηνωμένου Βασιλείου και
την κατάργηση της εμπορικής στηρίξεως προς τις πολλαπλές πωλήσεις αναλόγως του γεωγραφικού προορισμού των πωλήσεων, όπως προεκτέθηκε
στις σκέψεις 133, 145 και 154.
182   Τα στοιχεία της παραβάσεως που αποδείχθηκαν είναι τα αφορώντα τους περιορισμούς των παθητικών πωλήσεων των διανομέων που είναι
εγκατεστημένοι, αφενός, στο Ηνωμένο Βασίλειο, με προορισμό εξουσιοδοτημένους αντιπροσώπους και τελικούς μεταπωλητές εγκατεστημένους
εκτός των αποκλειστικών συμβατικών περιοχών και, αφετέρου, στην Ιρλανδία, στη Γαλλία και στην Ιταλία, με προορισμό μη εξουσιοδοτημένους
διανομείς, τελικούς χρήστες ή διανομείς εγκατεστημένους εκτός των αποκλειστικών συμβατικών περιοχών, ιδίως δε εντός άλλων
κρατών μελών. Επιπλέον, έχει αποδειχθεί η ύπαρξη περιορισμών επιβαλλομένων στις πηγές εφοδιασμού που αφορούν τις αγορές των
προϊόντων που αφορά η σύμβαση από τους εξουσιοδοτημένους διανομείς που είναι εγκατεστημένοι στη Γαλλία και στην Ιταλία. Οι
δύο αυτές μορφές αντίθετων προς τον ανταγωνισμό πρακτικών αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της συνιστώσας παράβαση συμπεριφοράς
της JCB. Μπορούν να θεωρηθούν ως πολύ σοβαρές λόγω του ότι θίγουν την εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, ιδίως διά
της στεγανοποιήσεως των εγχωρίων αγορών, την πραγματοποίηση της οποίας έχουν ως αντικείμενο και ως αποτέλεσμα. Κατά συνέπεια,
δικαιολογούν από μόνες τους την επιβολή υψηλού προστίμου.
183   Όσον αφορά τη σοβαρότητα της παραβάσεως, λαμβανομένης υπόψη της θέσεως της JCB στις εγχώριες αγορές όπου εφαρμόζονται οι συμφωνίες
και οι πρακτικές, από τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στα σημεία 26 και 27 του αιτιολογικού της προσβαλλομένης αποφάσεως,
ως προς τα οποία δεν αντέλεξε η προσφεύγουσα, προκύπτει ότι το 1995 η JCB κατείχε την πέμπτη θέση παγκοσμίως μεταξύ των κατασκευαστών
των εν λόγω μηχανημάτων, με μερίδιο 7,9 % επί των συνολικών πωλήσεων (23,1 % για τους φορτωτές-εκσκαφείς) και κατείχε, το
διάστημα 1995-1996, μερίδιο ύψους 13 έως 14 % περίπου σε όγκο επί όλων των μηχανημάτων εργοταξίου και των χωματουργικών μηχανημάτων
που πωλήθηκαν στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Με βάση την αξία των πωλήσεων, η JCB εκτιμά το μερίδιο αγοράς της σε 8,9 % στην Ευρωπαϊκή
Κοινότητα και σε 23,7 % στο Ηνωμένο Βασίλειο. Μολονότι η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι διαθέτει σχετικώς περιορισμένο μερίδιο
στην προσφορά οικοδομικού και χωματουργικού εξοπλισμού στο σύνολο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και υποστηρίζει, όσον αφορά τη Γαλλία
και την Ιταλία, ότι τα πιο πρόσφατα αριθμητικά στοιχεία είναι πολύ χαμηλότερα, δεν προσκομίζει κανένα στοιχείο για να στηρίξει
τα λεγόμενά της. Από τα προεκτεθέντα μερίδια αγοράς προκύπτει ότι η JCB αποτελεί επιχείρηση σχετικώς σημαντική στην Ευρωπαϊκή
Κοινότητα και στον οικείο τομέα. Συνεπώς, η Επιτροπή προφανώς δεν έσφαλε κατά την εκτίμηση του αντικτύπου της παραβάσεως στις
σχετικές εγχώριες αγορές για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου.
184   Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή επισήμανε πραγματικά περιστατικά που συνδέονταν με τα δύο αποδειχθέντα στοιχεία
της παραβάσεως, αφορώντα διάστημα με χρόνο ενάρξεως την αρχή του 1989 και λήξεως το τέλος του 1998, όσον αφορά το πρώτο στοιχείο
της παραβάσεως, και διάστημα με χρόνο ενάρξεως την αρχή του 1992 και λήξεως το τέλος του 1996, όσον αφορά το δεύτερο. Αποδεικτικά
στοιχεία, τα οποία εξετάσθηκαν προηγουμένως, περιλαμβάνονται στη δικογραφία όσον αφορά το υπό εξέταση συνολικό διάστημα. Συνεπώς,
το συνολικό διάστημα διαπράξεως της παραβάσεως διήρκεσε όχι έντεκα αλλά δέκα έτη.
185   Αμφότερα τα στοιχεία της παραβάσεως συνυπήρξαν κατά το ήμισυ του διαστήματος αυτού. Η JCB Service υπογράμμισε εξάλλου ότι
όλα τα στοιχεία της παραβάσεως −τα οποία μειώθηκαν σε δύο− συνυπήρξαν μόλις επί διάστημα πέντε ετών. Εντούτοις, οι περιορισμοί
που επιβλήθηκαν στις εξαγωγές, οι οποίοι αποτελούν το πρώτο στοιχείο της παραβάσεως και οι οποίοι βρίσκονται στον πυρήνα του
συστήματος διανομής της JCB, αποτελούν στοιχείο με εξέχουσα σημασία, από το οποίο απορρέουν λογικώς οι περιορισμοί των πηγών
εφοδιασμού, οι οποίοι αποτελούν το δεύτερο στοιχείο της παραβάσεως. Υπό τις συνθήκες της υπό κρίση υποθέσεως, λαμβανομένου
υπόψη του μείζονος χαρακτήρα του πρώτου στοιχείου της παραβάσεως, το οποίο αφορά μια κεντρική πτυχή του συστήματος διανομής
της JCB, δεν υπάρχει λόγος να θεωρηθεί ότι η διάρκεια της παραβάσεως έπρεπε να έχει μειωθεί σε λιγότερο από δέκα έτη.
186   Όσον αφορά τα αναζητηθέντα στοιχεία συγκρίσεως προς πρόστιμα που επιβλήθηκαν κατά ίδια διαδικασία σε επιχειρήσεις όπως η Volkswagen
και η Opel (αποφάσεις 98/273 και 2001/146), η Επιτροπή, κληθείσα από το Πρωτοδικείο να διευκρινίσει συναφώς τον εφαρμοσθέντα
ως προς την JCB τρόπο υπολογισμού, επισήμανε ότι ακολούθησε τις αρχές που θεσπίζουν αυτές οι κατευθυντήριες γραμμές και ότι
έλαβε υπόψη της τις δύο προαναφερθείσες αποφάσεις. Η καθής παρατηρεί, μεταξύ άλλων, ότι η εν προκειμένω κολαζομένη παράβαση
διαπράχθηκε εντός τεσσάρων κρατών μελών, ενώ οι άλλες υποθέσεις αφορούσαν μία μόνο χώρα, και ότι ο εφαρμοσθείς στην JCB ετήσιος
συντελεστής προσαυξήσεως του 5 % είναι χαμηλότερος ή ίσος του εφαρμοσθέντος στις προηγούμενες υποθέσεις. Η JCB υπογράμμισε
ότι το αρχικώς επιβληθέν στην Volkswagen πρόστιμο (το οποίο μειώθηκε σε 90 εκατομμύρια ευρώ με την προπαρατεθείσα απόφαση
Volkswagen κατά Επιτροπής, σκέψη 348), ανερχόταν σε 102 εκατομμύρια ευρώ, που αντιστοιχούν στο 0,5 % του κύκλου εργασιών της
επιχειρήσεως, και το επιβληθέν στην Opel ανερχόταν σε 43 εκατομμύρια ευρώ, που αντιστοιχούν στο 0,16 % του κύκλου εργασιών
της, ενώ το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην ίδια αντιπροσωπεύει το 4 % του δικού της κύκλου εργασιών.
187   Η τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, η οποία απαγορεύει να αντιμετωπίζονται παρόμοιες καταστάσεις κατά διαφορετικό τρόπο
ή διαφορετικές καταστάσεις καθ’ όμοιο τρόπο, εκτός αν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς, αποτελεί υποχρέωση
της Επιτροπής, οσάκις αυτή επιβάλλει πρόστιμο σε μια επιχείρηση λόγω παραβιάσεως των κανόνων ανταγωνισμού, όπως αποτελεί υποχρέωση
κάθε κοινοτικού οργάνου σε όλες του τις δραστηριότητες (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 1984, 106/83, Sermide,
Συλλογή 1984, σ. 4209, σκέψη 28, και του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, Τ‑31/99, ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2002, σ. ΙΙ‑1881, σκέψη 240). Ανεξαρτήτως των συγκρίσεων στις οποίες η Επιτροπή θεώρησε σκόπιμο να προβεί για τον
καθορισμό του ύψους του επιβληθέντος στην JCB Service προστίμου, τα στοιχεία αυτά μπορούν να έχουν μόνον ενδεικτικό χαρακτήρα,
δεδομένου ότι οι περιστάσεις των υποθέσεων, όπως οι σχετικές αγορές, τα οικεία προϊόντα, οι οικείες χώρες, οι εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις και τα κρίσιμα διαστήματα, δεν είναι οι ίδιες. Όσον αφορά τις συγκρίσεις στις οποίες προέβη η JCB Service από
πλευράς κύκλου εργασιών, πρέπει να σημειωθεί ότι οι διαφορές αμβλύνονται αισθητά όταν η εξέταση βασίζεται σε απόλυτους αριθμούς,
πράγμα το οποίο εμπίπτει στην εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής (βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα απόφαση Martinelli
κατά Επιτροπής, σκέψη 59). Εξάλλου, το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 καθορίζει ανώτατο όριο για τα πρόστιμα, αλλά
τούτο δεν συνεπάγεται ότι η Επιτροπή υποχρεούται, όταν καθορίζει το ύψος των προστίμων αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας
της συγκεκριμένης παραβάσεως, να πραγματοποιεί τον υπολογισμό του προστίμου με βάση ποσά στηριζόμενα στον κύκλο εργασιών των
εμπλεκομένων επιχειρήσεων (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, Τ‑23/99, LR AF 1998 κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002,
σ. ΙΙ‑1705, σκέψη 278).
188   Η Επιτροπή εκτιμά τη σοβαρότητα των παραβάσεων βάσει πολυάριθμων στοιχείων που δεν περιέχονται σε έναν δεσμευτικό ή εξαντλητικό
κατάλογο κριτηρίων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη (προπαρατεθείσες αποφάσεις της 17ης Ιουλίου 1997, Ferriere Nord κατά Επιτροπής,
σκέψη 33, και LR AF κατά Επιτροπής, σκέψεις 236 και 279). Η προγενέστερη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων δεν
χρησιμεύει η ίδια ως νομικό πλαίσιο των προστίμων που επιβάλλονται στον τομέα του ανταγωνισμού, δεδομένου ότι το νομικό αυτό
πλαίσιο καθορίζεται αποκλειστικά και μόνον από τον κανονισμό 17 (προπαρατεθείσα απόφαση LR AF 1988 κατά Επιτροπής, σκέψη 234).
Εξάλλου, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να εφαρμόζει κάποιο συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο, είτε πρόκειται περί του συνολικού ποσού
του επιβληθέντος προστίμου είτε περί της αναλύσεώς του σε διάφορα στοιχεία (απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998,
T‑354/94, Stora Kopparsbergs Bergslags κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. ΙΙ‑2111, σκέψη 119).
189   Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το γεγονός ότι το ύψος των επιβληθέντων στην Volkswagen, στην Opel και στη JCB Service προστίμων
αντιστοιχεί σε διαφορετικά ποσοστά των κύκλων εργασιών εκάστης δεν εμφαίνει, εν προκειμένω, μεταχείριση συνιστώσα διάκριση
εις βάρος της προσφεύγουσας.
190   Η Επιτροπή, με το σημείο 257 του αιτιολογικού της προσβαλλομένης αποφάσεως, αρνήθηκε να λάβει υπόψη της ελαφρυντικές περιστάσεις.
Η προσφεύγουσα το αναφέρει επανειλημμένως. Ωστόσο, δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έλαβε
θέση επισήμως επί των συμφωνιών της ισοδυναμούσε με «σιωπηρή έγκριση», δεδομένου ότι η προσέγγιση αυτή είναι ξένη προς το
κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού. Επιπλέον, δεν μπορεί να επικαλείται την ευνοϊκή απόφαση της Irish Competition Authority,
όπως προεκτέθηκε στη σκέψη 93, ούτε την απόφαση του cour d’appel de Paris, η οποία δεν αφορά τα προσαπτόμενα στην προσφεύγουσα
πραγματικά περιστατικά. Ομοίως, δεδομένου ότι η απόρριψη της αιτήσεώς της για τη χορήγηση απαλλαγής θεωρήθηκε βάσιμη στη σκέψη
169 ανωτέρω, δεν μπορεί να αναγνωρισθεί καμιά ελαφρυντική περίσταση αντλούμενη από το δήθεν συμβιβαστό του συστήματος διανομής
της JCB με τους κοινοτικούς κανόνες στον τομέα του ανταγωνισμού.
191   Η Επιτροπή δέχθηκε την ύπαρξη επιβαρυντικών περιστάσεων, θεωρώντας ως τέτοια περίσταση τη χρηματική κύρωση που επέβαλε η JCB
στην Gunn JCB λόγω παραβάσεως του άρθρου 4, την οποία χαρακτήρισε ως μέτρο αντιποίνων. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή αύξησε το
ποσό του επιβληθέντος προστίμου κατά 864 000 ευρώ, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 180 ανωτέρω. Δεν αμφισβητείται ότι η Gunn JCB
είχε συμπεριφορά αντιβαίνουσα στις συμβατικές της δεσμεύσεις και ότι εισέπραξε αχρεωστήτως εμπορική στήριξη προς τις πολλαπλές
πωλήσεις. Από τα υπομνήματα της Επιτροπής προκύπτει ότι αυτή χαρακτήρισε ως «αντίποινα» εκ μέρους της JCB τη ζητηθείσα εκ
μέρους της μητρικής εταιρίας της Gunn καταβολή ποσού 288 721 GBP, που αντιστοιχεί στο διαφυγόν κέρδος από τις πωλήσεις ανταλλακτικών
το οποίο προέκυψε, για την JCB, από τις πωλήσεις εκτός της απονεμηθείσας περιοχής. Οι πωλήσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν από
τον διανομέα αυτόν κατά παράβαση των συμβατικών δεσμεύσεων που τον συνέδεαν με την JCB, ακριβώς δε του άρθρου 4 της συμφωνίας
των διανομέων του Ηνωμένου Βασιλείου, όπως τροποποιήθηκε το 1975. Η JCB κόλασε την παράβαση ενός συμβατικού όρου, του οποίου
το περιοριστικό για τον ανταγωνισμό περιεχόμενο αναλύθηκε στις σκέψεις 86 έως 89 ανωτέρω. Μια ρήτρα όμως, είτε είναι νόμιμη
είτε παράνομη, άπαξ περιέχεται σε κοινοποιηθείσα συμφωνία, πρέπει να τυγχάνει του ευεργετήματος της εξαιρέσεως από το πρόστιμο,
το οποίο απορρέει από το άρθρο 15, παράγραφος 5, του κανονισμού 17.
192   Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν μπορούσε νομίμως να επιβάλει πρόστιμο για πράξη χαρακτηρισθείσα ως επιβαρυντική περίσταση, η
οποία όμως συνδέεται προς μια ρήτρα νομοτύπως κοινοποιηθείσας συμφωνίας. Συνεπώς, η Επιτροπή δεν μπορούσε να αυξήσει το ποσό
του προστίμου για να λάβει υπόψη της δήθεν επιβαρυντικές περιστάσεις.
193   Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι η Επιτροπή καθόρισε εσφαλμένως το ποσό του επιβλητέου προς την προσφεύγουσα
προστίμου σε 39 614 000 ευρώ. Αφενός, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 192 ανωτέρω, η αύξηση του ποσού του προστίμου λόγω επιβαρυντικών
περιστάσεων δεν ήταν δικαιολογημένη και το προστεθέν για τον λόγο αυτό ποσό των 864 000 ευρώ πρέπει να αφαιρεθεί. Αφετέρου,
πρέπει να ληφθούν υπόψη τα μη αποδειχθέντα επαρκώς κατά νόμο στοιχεία της παραβάσεως (βλ. σκέψεις 133, 145 και 154 ανωτέρω).
Μολονότι το πρώτο και το δεύτερο συστατικό στοιχείο της παραβάσεως, τα οποία αφορούν τους επιβληθέντες στις παθητικές πωλήσεις
περιορισμούς και τους περιορισμούς στις πηγές εφοδιασμού, αποδείχθηκαν και αποτελούσαν τον πυρήνα του συστήματος διανομής
της JCB, όπως αυτό λειτούργησε, για διάστημα δέκα ετών ως προς το πρώτο στοιχείο, αντιθέτως η έλλειψη επαρκών αποδείξεων όσον
αφορά τα τρία άλλα στοιχεία της παραβάσεως που διαπιστώθηκε με την προσβαλλομένη απόφαση δικαιολογεί σημαντική μείωση του
ποσού του επιβληθέντος προστίμου. Για τον λόγο αυτόν πρέπει να πραγματοποιηθεί επιπλέον μείωση κατά 8 750 000 ευρώ.
194   Ως εκ τούτου, το Πρωτοδικείο, αποφαινόμενο στο πλαίσιο της ασκήσεώς της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας που βασίζεται
στο άρθρο 229 ΕΚ και στο άρθρο 17 του κανονισμού 17, θεωρεί δικαιολογημένη τη μείωση του προστίμου που επιβλήθηκε με το άρθρο
4 της προσβαλλομένης αποφάσεως σε 30 εκατομμύρια ευρώ.

Επί των δικαστικών εξόδων
195   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει ότι
κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων. Επειδή η προσφυγή έγινε μερικώς μόνον
δεκτή, το Πρωτοδικείο, κατά δικαία κρίση των περιστάσεων της υποθέσεως, αποφασίζει ότι η προσφεύγουσα θα φέρει τα τρία τέταρτα
των δικαστικών εξόδων της και ότι η Επιτροπή θα φέρει τα δικαστικά έξοδά της και το ένα τέταρτο των δικαστικών εξόδων της
προσφεύγουσας.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πρώτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει το άρθρο 1, στοιχεία γ΄, δ΄ και ε΄, και το άρθρο 3, στοιχεία δ΄ και ε΄, της αποφάσεως 2002/190/ΕΚ της Επιτροπής,
της 21ης Δεκεμβρίου 2000, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 81 της Συνθήκης ΕΚ (υπόθεση COMP.F.1/35.918 – JCB).
2)
Μειώνει το ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα με το άρθρο 4 της αποφάσεως 2002/190 σε 30 εκατομμύρια ευρώ.
3)
Παρέλκει η κρίση περί του αιτήματος προσκομίσεως ορισμένων εγγράφων της δικογραφίας, τα οποία χαρακτηρίσθηκαν ως μη ανακοινώσιμα
κατά τη διοικητική διαδικασία.
4)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
5)
Η προσφεύγουσα θα φέρει τα τρία τέταρτα των δικαστικών εξόδων της.
6)
Η Επιτροπή θα φέρει τα δικαστικά έξοδά της και το ένα τέταρτο των δικαστικών εξόδων της προσφεύγουσας.
Vesterdorf
Azizi
Legal
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Ιανουαρίου 2004.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
H. Jung

B. Vesterdorf
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.