CELEX: 62000TJ0190
Κρατικές ενισχύσεις
Πιστώσεις διαχειρίσεως
Παραδεκτό
Προθεσμία ασκήσεως προσφυγής
Επιβεβαιωτική πράξη
Προσφυγή ακυρώσεως
Υφισταμένη ή νέα ενίσχυση
Αρχή tempus regit actum
Εξαγωγική ενίσχυση
Ενίσχυση λειτουργίας
Εύλογη προθεσμία

, αρκεί να επισημανθεί ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η επίμαχη ενίσχυση δεν έχει εποχιακό χαρακτήρα, αλλά απλώς
ισχυρίζεται κακώς ότι η αναγκαιότητα προβολής του χαρακτήρα αυτού άρχισε να λειτουργεί μόλις από την έναρξη ισχύος των νέων
κανόνων που καθορίζονται με την ανακοίνωση για τις πιστώσεις διαχειρίσεως.
Συγκεκριμένα, από το δικόγραφο της προσφυγής προκύπτει σαφώς ότι η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι η επίμαχη ενίσχυση δεν έχει
εποχιακό χαρακτήρα (
δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 6 του περιφερειακού νόμου 68/95 [...] εφαρμόζεται υπέρ των εμπόρων και,
συνεπώς, λαμβάνει χώρα αφού ο γεωργός έχει υποστεί τα έξοδα παραγωγής).
Κατά τα λοιπά, επισημαίνεται ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι το κριτήριο σχετικά με τη διάρκεια του δανείου (η διάρκεια
του οποίου πρέπει να περιορίζεται σε δώδεκα μήνες ακόμη κι αν η πίστωση μπορεί να ανανεώνεται ετησίως) πληρούνταν στην παρούσα
υπόθεση, λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι η διάρκεια εξοφλήσεως του δανείου ήταν τριάντα έξι μήνες (ή ορθότερα
μέσης διάρκειας [...] πολύ μικρότερης των τριάντα έξι μηνών, από όπου δεν μπορεί να αποκλεισθεί ότι μπορεί να έχει
διάρκεια ανώτερη των δώδεκα μηνών).
Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι εκτίμησε στην προκειμένη περίπτωση, έκρινε ότι οι πιστώσεις διαχειρίσεως
δεν έχουν εποχιακό χαρακτήρα.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι πρέπει να απορριφθεί το σύνολο του δευτέρου λόγου ακυρώσεως.
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, που αντλείται από την παράβαση του άρθρου 87 ΕΚ, από υπέρβαση εξουσίας και από την παράβαση
του άρθρου 253 ΕΚ λόγω ελλείψεως αιτιολογίας
Ο λόγος αυτός ακυρώσεως περιλαμβάνει τρία είδη επιχειρημάτων: τα επιχειρήματα σχετικά με την έννοια της εξαγωγικής ενισχύσεως,
τα επιχειρήματα που αφορούν τις έννοιες της ενισχύσεως για την αναδιάρθρωση προβληματικών επιχειρήσεων και της ενισχύσεως
για την απασχόληση και τα επιχειρήματα σχετικά με την έννοια της ενισχύσεως λειτουργίας που χορηγείται για την εξυγίανση των
παρελθόντων χρεών.
1. Επί των αιτιάσεων σχετικά με την έννοια της εξαγωγικής ενισχύσεως
─ Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα επικρίνει την προσβαλλομένη απόφαση καθόσον η απόφαση αυτή κρίνει ότι η επίμαχη ενίσχυση πρέπει να χαρακτηριστεί
ως
εξαγωγική ενίσχυση. Πάντως, σύμφωνα με την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν καταλήγει στο συμπέρασμα αυτό εξετάζοντας την επίμαχη ενίσχυση ενόψει
των αρχών του άρθρου 87 ΕΚ, αλλά διά της εις άτοπον απαγωγής, σύμφωνα με ένα δευτερεύουσας σημασίας κριτήριο που δεν βρίσκει
κανένα έρεισμα στην εφαρμοστέα στις κρατικές ενισχύσεις κανονιστική ρύθμιση. Επιπλέον, η προσβαλλομένη απόφαση δικαιολογεί
τον χαρακτηρισμό της
εξαγωγικής ενισχύσεως λόγω ελλείψεως αποδείξεων, καταλογιστέας στις ιταλικές αρχές όσον αφορά τις επιπτώσεις των εξαγωγών εκτός Ιταλίας επί των
εξαγωγών εκτός Σικελίας. Έτσι, η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 87 ΕΚ και διέπραξε υπέρβαση εξουσίας,
εφόσον στην Επιτροπή εναπόκειται να αποδείξει ότι η επίμαχη ενίσχυση συνεπάγεται στρέβλωση του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά.
Αυτός ο τρόπος αντιδράσεως έχει επιπτώσεις και από απόψεως αιτιολογίας. Πράγματι, η νομολογία του Δικαστηρίου θεσπίζει την
αρχή ότι απόφαση που δεν περιλαμβάνει στοιχεία σχετικά με την κατάσταση στην οικεία αγορά, με τα μερίδια αγοράς της δικαιούχου
της ενισχύσεως επιχειρήσεως, με τα ρεύματα των συναλλαγών για τα επίμαχα προϊόντα μεταξύ των κρατών μελών και των εξαγωγών
των δικαιούχων της ενισχύσεως, δεν πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις της αιτιολογίας (προαναφερθείσες αποφάσεις Γαλλία κατά
Επιτροπής και CIRFS κ.λπ. κατά Επιτροπής). Συναφώς, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι τα αναφερόμενα στην αιτιολογική σκέψη 41
της προσβαλλομένης αποφάσεως στοιχεία όσον αφορά τις εξαγωγές ιταλικών εσπεριδοειδών και οπωροκηπευτικών δεν παρέχουν καμία
ένδειξη ως προς το ποσοστό των προερχομένων από την Περιφέρεια της Σικελίας προϊόντων, ούτως ώστε η προβαλλομένη επίπτωση
της κρατικής ενισχύσεως στο κοινοτικό εμπόριο στοιχειοθετείται βάσει της
ελλείψεως πληροφοριακών στοιχείων, μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου εκ μέρους των ιταλικών αρχών.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, ακόμη κι αν είναι βάσιμες οι αιτιάσεις της προσφεύγουσας, δεν μπορούν να οδηγήσουν στην ακύρωση
της προσβαλλομένης αποφάσεως, διότι αναφέρονται σε ένα απόσπασμα των αιτιολογικών σκέψεων το οποίο, βάσει ρητής αναφοράς της
ίδιας της αποφάσεως, δεν έχει καμία επίπτωση στο διατακτικό (βλ. προσβαλλομένη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 55).
─ Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας, ότι η προσβαλλομένη απόφαση κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η επίμαχη ενίσχυση πρέπει να
χαρακτηριστεί ως εξαγωγική ενίσχυση, δεν υφίσταται πράγματι, εφόσον προκύπτει ρητώς από την προσβαλλομένη απόφαση ότι, μολονότι
ο χαρακτηρισμός αυτός είχε αρχικώς προταθεί, τελικώς εγκαταλείφθηκε.
Πράγματι, στην αιτιολογική σκέψη 55 της προσβαλλομένης αποφάσεως αναφέρεται ότι, απαντώντας στις παρατηρήσεις των ιταλικών
αρχών περί αμφισβητήσεως του γεγονότος ότι το κοινοποιηθέν μέτρο μπορεί να χαρακτηρισθεί ως εξαγωγική ενίσχυση, η Επιτροπή
έλαβε γνώση του γεγονότος ότι
η πώληση εκτός του εδάφους της περιφέρειας δεν πρέπει οπωσδήποτε να σημαίνει αποκλειστικώς την εξαγωγή εκτός του ιταλικού
εδάφους και, κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της παρούσας αποφάσεως, δεν εξακολούθησε η συγκεκριμένη εξέταση της ενισχύσεως σε
σχέση με τον χαρακτηρισμό αυτό.
Ασφαλώς, είναι αληθές ότι, αφού διευκρινίστηκε ότι εγκαταλείφθηκε ο χαρακτηρισμός της εξαγωγικής ενισχύσεως, η ίδια αιτιολογική
σκέψη 55 αναφέρει στη συνέχεια:
πάντως, ενόψει του ότι η μέθοδος υπολογισμού της ενισχύσεως (βλ. αιτιολογική σκέψη 23), όπως επισημαίνει η Επιτροπή στην απόφαση
κινήσεως της διαδικασίας, αντιστοιχεί προφανώς στη μέθοδο υπολογισμού της εξαγωγικής ενισχύσεως και ενόψει του ότι οι ιταλικές
αρχές στήριξαν τις παρατηρήσεις τους σε κατά γράμμα ερμηνεία του άρθρου 6 του περιφερειακού νόμου  68/95, χωρίς να παρέχουν
τεκμηριωμένες αποδείξεις ως προς τα στοιχεία που αφορούν, παραδείγματος χάρη, τις εξαγωγές εκτός του εδάφους της περιφέρειας
με προορισμό την Ιταλία και εκτός του ιταλικού εδάφους, η Επιτροπή δεν μπορεί να αποκλείσει ότι, εν τοις πράγμασι, η ενίσχυση
συνιστά επίσης εξαγωγική ενίσχυση. Παρ' όλ' αυτά, η παρατήρηση αυτή, που απλώς εκθέτει κάτι αυτονόητο ─το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν προβαίνει σε έλεγχο δεν
σημαίνει εν τούτοις ότι η ενίσχυση δεν μπορεί ενδεχομένως να χαρακτηριστεί ως εξαγωγική ενίσχυση, αν τούτο αποδειχθεί─, δεν
επιτρέπει το συμπέρασμα, στο οποίο καταλήγει η προσφεύγουσα, ότι η προσβαλλομένη απόφαση καταλήγει στο ότι η επίμαχη ενίσχυση
πρέπει να χαρακτηρισθεί ως εξαγωγική ενίσχυση.
Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθούν οι αιτιάσεις σχετικά με την έννοια της εξαγωγικής ενισχύσεως άνευ άλλης εξετάσεως, εφόσον
η Επιτροπή ρητώς αρνήθηκε να διατηρήσει τον χαρακτηρισμό αυτό στην προσβαλλομένη απόφαση.
2. Επί των αιτιάσεων σχετικά με τις έννοιες της ενισχύσεως για την ανασυγκρότηση των προβληματικών επιχειρήσεων και της ενισχύσεως
στην απασχόληση
─ Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η μνεία των εννοιών της ενισχύσεως για την ανασυγκρότηση των προβληματικών επιχειρήσεων και
της ενισχύσεως στην απασχόληση στην προσβαλλομένη απόφαση είναι εντελώς αλυσιτελής. Οι ιταλικές αρχές ουδέποτε υποστήριξαν
ότι η επίμαχη ενίσχυση μπορεί να χαρακτηριστεί άλλως εκτός από ενίσχυση για τα βραχυπρόθεσμα επιδοτούμενα δάνεια στον γεωργικό
τομέα (
πίστωση διαχειρίσεως), και δεν χρειάζεται να προσκομίσουν στοιχεία για το ότι η ενίσχυση ήταν διαφορετικής φύσεως. Συγκεκριμένα, η μνεία του άρθρου
6 του περιφερειακού νόμου 68/95 στη διατήρηση των επιπέδων απασχολήσεως δεν χρησιμεύει για να προσδοθεί στην επίμαχη ενίσχυση
ο χαρακτήρας ενισχύσεως στην απασχόληση, αλλά για να δικαιολογηθεί η σημασία της ενισχύσεως στο κοινωνικό πεδίο.
Η Επιτροπή φρονεί ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν έχει κανένα ελάττωμα συναφώς, εφόσον αποκλείει το συμβατό της επίμαχης ενισχύσεως
με την κοινή αγορά ενόψει των κανόνων που τυγχάνουν εφαρμογής στις ενισχύσεις για την ανασυγκρότηση των προβληματικών επιχειρήσεων
και στις ενισχύσεις στην απασχόληση.
─ Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επισημαίνεται ότι τα προβληθέντα συναφώς από την προσφεύγουσα επιχειρήματα δεν ασκούν επιρροή, εφόσον η προσφεύγουσα απλώς
ισχυρίζεται ότι η μνεία των εννοιών της ενισχύσεως για την ανασυγκρότηση των προβληματικών επιχειρήσεων και της ενισχύσεως
στην απασχόληση είναι εντελώς αλυσιτελής, πράγμα στο οποίο καταλήγει ακριβώς η προσβαλλομένη απόφαση.
Έτσι, μολονότι στην αιτιολογική σκέψη 56 της προσβαλλομένης αποφάσεως επισημαίνεται ότι οι ιταλικές αρχές δεν επικαλέστηκαν
τη δυνατότητα η προβλεπομένη στο άρθρο 6 του περιφερειακού νόμου 68/95 ενίσχυση να πληροί τις προϋποθέσεις που επιβάλλονται
με τις κοινοτικές κατευθυντήριες γραμμές για τις κρατικές ενισχύσεις για την ανασυγκρότηση των προβληματικών επιχειρήσεων
που εφαρμόζονται στον τομέα αυτό (ΕΕ C 283, της 19ης Σεπτεμβρίου 1997, σ. 2) και υπενθυμίζει το περιεχόμενο των προϋποθέσεων
αυτών, καταλήγει ότι οι
εθνικές αρχές δεν προσκόμισαν καμία απόδειξη της συμβατότητας του επιμάχου μέτρου με τα προαναφερθέντα κριτήρια και κανένα
αποδεικτικό συναφώς στοιχείο δεν προκύπτει από τις πληροφορίες που κοινοποίησαν οι ιταλικές αρχές.
Ομοίως, στην αιτιολογική σκέψη 58 της προσβαλλομένης αποφάσεως παρατηρείται ότι οι διατυπωθείσες από τις ιταλικές αρχές παρατηρήσεις
αναφέρονται αορίστως σε υφιστάμενη του μέτρου και της διατηρήσεως του επιπέδου απασχολήσεως σχέση, για να τονιστεί ευθύς ότι δεν προσκομίστηκε
καμία απόδειξη ως προς το αν η επίμαχη ενίσχυση τηρεί το πνεύμα και το γράμμα των κατευθυντηρίων γραμμών σχετικά με τις ενισχύσεις
στην απασχόληση (ΕΕ C 334, της 12ης Δεκεμβρίου 1995, σ. 4). Συγκεκριμένα, η απόφαση τονίζει ότι, αν και το άρθρο 6 του περιφερειακού
νόμου 68/95 προβλέπει την ανάκληση και την επιστροφή της ενισχύσεως σε περίπτωση που οι δικαιούχοι δεν τηρούν την υποχρέωση
διατηρήσεως του επιπέδου απασχολήσεως, η εν λόγω ενίσχυση δεν τηρεί προφανώς τις τασσόμενες με τις κοινοτικές κατευθυντήριες
γραμμές προϋποθέσεις ως προς τις ενισχύσεις στην απασχόληση, εφόσον δεν προβλέφθηκε ως ενίσχυση για την προστασία της απασχολήσεως,
το δε ποσό της δεν έχει καμία σχέση με τον αριθμό των εργαζομένων και η μορφή της είναι ανεξάρτητη των εξόδων μισθοδοσίας.
Συνεπώς, η απόφαση καταλήγει ότι, ακόμη κι αν η επίμαχη ενίσχυση μπορεί έμμεσα να συμβάλει στη διατήρηση της απασχολήσεως,
όπως συμβαίνει με πολλές άλλες κατηγορίες ενισχύσεων, δεν μπορεί πάντως να θεωρηθεί ως ενίσχυση στην απασχόληση υπό την έννοια
των εφαρμοστέων εν προκειμένω κατευθυντηρίων γραμμών.
Κατά συνέπεια, οι αιτιάσεις σχετικά με τις έννοιες της ενισχύσεως για την ανασυγκρότηση προβληματικών επιχειρήσεων και της
ενισχύσεως στην απασχόληση πρέπει να απορριφθούν.
3. Επί της αιτιάσεως σχετικά με την έννοια της ενισχύσεως λειτουργίας, χορηγηθείσας για την εξυγίανση των παρελθόντων χρεών
─ Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα επικρίνει τον περιλαμβανόμενο στην αιτιολογική σκέψη 59 της προσβαλλομένης αποφάσεως ισχυρισμό, που χαρακτηρίζει
την επίμαχη ενίσχυση ως
ενίσχυση λειτουργίας, χoρηγηθείσα για την εξυγίανση των παρελθόντων χρεών χωρίς να εξετασθεί η προβληθείσα από τις εθνικές αρχές δικαιολογία όσον αφορά το γεγονός ότι τα ποσοστά επιτοκίων που εφάρμοζαν
οι τράπεζες στη Σικελία είναι σαφώς ανώτερα των εφαρμοζομένων στην υπόλοιπη Ιταλία. Η προσφεύγουσα παρατηρεί επίσης ότι, χαρακτηρίζοντας
την επίμαχη ενίσχυση ως ενίσχυση λειτουργίας, ασυμβίβαστη με τους κανόνες της κοινής αγοράς, η Επιτροπή δεν εξέτασε το ζήτημα
του αν η ενίσχυση αυτή μπορεί να χαρακτηριστεί ως
εξαγωγική ενίσχυση ─χαρακτηρισμός που, αν ήταν εγκαίρως γνωστός στις εθνικές αρχές και, αν και εσφαλμένος επί της ουσίας, θα επέτρεπε εν πάση
περιπτώσει τις παρεκκλίσεις του άρθρου 87, τρίτο εδάφιο, στοιχεία α΄ και γ΄, ΕΚ στην εν λόγω ενίσχυση. Εξάλλου, η προσφεύγουσα
υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν αναζητεί να δικαιολογήσει κατά οποιονδήποτε τρόπο τον χαρακτηρισμό της ενισχύσεως λειτουργίας,
και επομένως η προσβαλλομένη απόφαση πάσχει από έλλειψη αιτιολογίας.
Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή υπενθυμίζοντας ότι η επίμαχη ενίσχυση χαρακτηρίστηκε ως ενίσχυση χορηγηθείσα
για την εξυγίανση των παρελθόντων χρεών από τις ίδιες τις ιταλικές αρχές. Επιπλέον, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η φύση της
ως ενισχύσεως λειτουργίας δεν αμφισβητήθηκε ποτέ και δικαιολογήθηκε προσηκόντως στην αιτιολογική σκέψη 59 της προσβαλλομένης
αποφάσεως. Η Επιτροπή σημειώνει επίσης ότι το μέτρο αυτό δεν μπορεί, εν προκειμένω, να εγκριθεί ως πίστωση διαχειρίσεως, αφού
η ύπαρξη διαφορετικών ποσοστών επιτοκίων μεταξύ της Σικελίας και της υπόλοιπης Ιταλίας δεν ασκεί συναφώς επιρροή, εφόσον η
παράμετρος αυτή δεν απαιτείται από τους εφαρμοστέους στις εν λόγω πιστώσεις διαχειρίσεως κανόνες.
─ Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 59 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η προβλεπόμενη στο άρθρο 6 του περιφερειακού νόμου 68/95
ενίσχυση,
η οποία δεν είναι προδήλως ενίσχυση υπέρ των επενδύσεων, δεν ανταποκρίνεται προφανώς στις προϋποθέσεις που προβλέπονται για
τις βραχυπρόθεσμες επιδοτούμενες πιστώσεις, ούτε στις προϋποθέσεις για την ανασυγκρότηση προβληματικών επιχειρήσεων, ούτε
στις προϋποθέσεις των ενισχύσεων στην απασχόληση, ούτε σε καμία από τις προβλεπόμενες σε άλλες νομικές βάσεις προϋποθέσεις
παρεκκλίσεων, προκύπτει ότι είναι
απλή ενίσχυση λειτουργίας, χορηγηθείσα για την εξυγίανση παρελθόντων χρεών, οι συνέπειες της οποίας λήγουν με την παύση καταβολής
της ενισχύσεως.
Στην αιτιολογική σκέψη 60, η προσβαλλομένη απόφαση υπενθυμίζει ότι, σε θέματα γεωργίας, η πάγια πρακτική της Επιτροπής ήταν
η απαγόρευση χορηγήσεως ενισχύσεων λειτουργίας σε όλες τις περιφέρειες, ακόμη και σε αυτές όπου εφαρμόζονται οι διατάξεις
του άρθρου 87, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, ΕΚ, εφόσον οι ενισχύσεις αυτές, ως τέτοιες, μπορούν να παρέμβουν στους μηχανισμούς
κοινής οργανώσεως των αγορών που υπερέχουν των καθορισθέντων με τη Συνθήκη κανόνων.
Στη συνέχεια, η προσβαλλομένη απόφαση επισημαίνει, στην αιτιολογική σκέψη 61, ότι, δεδομένου ότι
οι παρατηρήσεις των ιταλικών αρχών επιβεβαιώνουν ότι ο σκοπός του επιμάχου μέτρου είναι η ελάφρυνση του χρέους των δικαιούχων
και, ως προς τους δικαιούχους αυτούς, δεν υφίσταται καμία αντιπαροχή δυνάμενη να κριθεί ικανή να διευκολύνει την ανάπτυξη
ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων ή ορισμένων περιοχών, το μέτρο αυτό δεν δικαιούται καμία από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 87, παράγραφος 3, στοιχεία α΄ και γ΄, ΕΚ παρεκκλίσεις
και δεν συμβιβάζεται συνεπώς με την κοινή αγορά.
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι, κατ' εφαρμογή πάγιας νομολογίας, οι ενισχύσεις λειτουργίας, δηλαδή οι ενισχύσεις που αποβλέπουν
στο να απαλλάξουν μια επιχείρηση από τις δαπάνες στις οποίες θα έπρεπε η ίδια να υποβληθεί στο πλαίσιο της τρέχουσας διαχειρίσεως
των συνήθων δραστηριοτήτων της, δεν εμπίπτουν καταρχήν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87, παράγραφος 3. Πράγματι, κατά τη
νομολογία, οι ενισχύσεις αυτές νοθεύουν, καταρχήν, τους όρους του ανταγωνισμού στους τομείς στους οποίους χορηγούνται, χωρίς
ωστόσο να καθιστούν, ως εκ της φύσεώς τους, δυνατή την επίτευξη ενός από τους στόχους που καθορίζουν οι προμνησθείσες εξαιρετικές
διατάξεις που προβλέπονται στη Συνθήκη ΕΚ (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 6ης Νοεμβρίου 1990, C-86/89, Ιταλία κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1990, σ. Ι-3891, σκέψη 18, και της 14ης Φεβρουαρίου 1990, C-301/87, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, σ. Ι-307,
σκέψη 50· απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουνίου 1995, Τ-459/93, Siemens κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-1675, σκέψη 48).
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν προσκομίζει κανένα στοιχείο δυνάμενο να αντικρούσει τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι η χορήγηση
ενισχύσεως προς εξυγίανση των παρελθόντων χρεών μειώνοντας το χρέος των δικαιούχων της συνιστά ενίσχυση λειτουργίας ασυμβίβαστη
με τους σχετικούς με τις κρατικές ενισχύσεις κανόνες της Συνθήκης. Συναφώς, η ύπαρξη διαφορετικών ποσοστών επιτοκίων μεταξύ
της Σικελίας και της υπόλοιπης Ιταλίας δεν αποτελεί δικαιολογία ικανή να καταστήσει την ενίσχυση αυτή συμβατή με τους προαναφερθέντες
κανόνες, εφόσον το άρθρο 87, παράγραφος 3, ΕΚ δεν προβλέπει αυτό το είδος παρεκκλίσεως.
Κατά συνέπεια, η αιτίαση σχετικά με την έννοια της χορηγούμενης προς εξυγίανση των παρελθόντων χρεών ενισχύσεως λειτουργίας
πρέπει να απορριφθεί.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι πρέπει να απορριφθεί το σύνολο του τρίτου λόγου ακυρώσεως.
Επί του τετάρτου λόγου, που αντλείται από τη μη τήρηση ουσιωδών τύπων και εύλογης προθεσμίας για την ορθή διεξαγωγή των προβλεπομένων
στο άρθρο 87 ΕΚ διαδικασιών
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν ολοκλήρωσε τη διοικητική διαδικασία εντός εύλογης προθεσμίας, δεδομένου ότι
το προβλεπόμενο στον περιφερειακό νόμο 68/95 καθεστώς ενισχύσεων κοινοποιήθηκε στις 8 Αυγούστου 1995 και παρήλθαν πρακτικώς
δύο έτη μεταξύ της αποφάσεως της 13ης Φεβρουαρίου 1998 περί κινήσεως της διαδικασίας του άρθρου 88, παράγραφος 2, ΕΚ και της
τελικής αποφάσεως της 22ας Δεκεμβρίου 1999.
Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία αυτή ισχυριζόμενη κατ' αρχάς ότι η προθεσμία των 30 μηνών που παρήλθε μεταξύ της
κοινοποιήσεως του προβλεπομένου με τον περιφερειακό νόμο 68/95 καθεστώτος ενισχύσεων και της κινήσεως της τυπικής διαδικασίας
ελέγχου και η προθεσμία των 22 μηνών της εν λόγω τυπικής διαδικασίας ελέγχου καταλογίζονται κατ' ουσίαν στις ιταλικές αρχές.
Εξάλλου, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προθεσμία των 22 μηνών δεν μπορεί να θεωρηθεί υπερβολική ενόψει του άρθρου 7, παράγραφος
6, του κανονισμού 659/1999, από το οποίο προκύπτει ότι η προβλεπόμενη στη διάταξη αυτή προθεσμία των δεκαοκτώ μηνών δεν είναι
επιτακτική και δεν μπορεί να επικριθεί μια ελαφρώς μεγαλύτερη προθεσμία.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Πρέπει να υπομνηστεί ότι η εκ μέρους της Επιτροπής τήρηση εύλογης προθεσμίας κατά την έκδοση αποφάσεων μετά το πέρας διοικητικών
διαδικασιών σε θέματα πολιτικής ανταγωνισμού συνιστά αρχή χρηστής διοικήσεως και το εύλογο της διάρκειας μιας τέτοιας διοικητικής
διαδικασίας πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες περιστάσεις κάθε υποθέσεως και, ιδίως, με το πλαίσιό της, τα
διάφορα διαδικαστικά στάδια που η Επιτροπή οφείλει να ακολουθεί, το περίπλοκο της υποθέσεως καθώς και τη σημασία της για τα
διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη (βλ., σε θέματα κρατικών ενισχύσεων, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 11ης Δεκεμβρίου 1973, 120/73,
Lorenz, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 815, σκέψη 4· της 24ης Νοεμβρίου 1987, 223/85, RSV κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 4617,
σκέψεις 12 έως 17· σε θέματα απορρίψεως καταγγελιών, απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Μαρτίου 1997, C-282/95 P, Guérin automobiles
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. Ι-1503, σκέψη 38).
Πάντως, εν προκειμένω, η προσφεύγουσα επισημαίνει απλώς ότι το προβλεπόμενο με τον περιφερειακό νόμο 68/95 καθεστώς ενισχύσεων
κοινοποιήθηκε στις 8 Αυγούστου 1995, η απόφαση κινήσεως της τυπικής διαδικασίας ελέγχου του άρθρου 88, παράγραφος 2, ΕΚ λήφθηκε
στις 13 Φεβρουαρίου 1998, η τελική απόφαση εκδόθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 1999 και οι προθεσμίες αυτές δεν είναι εύλογες, χωρίς
να προτείνει καμία δικαιολογία.
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι η προθεσμία των τριάντα μηνών μεταξύ της κοινοποιήσεως του καθεστώτος ενισχύσεων και της
κινήσεως της τυπικής διαδικασίας ελέγχου καταλογίζεται κατ' ουσίαν στις ιταλικές αρχές, που απάντησαν μερικώς ή ατελώς στις
αιτήσεις της Επιτροπής για παροχή πληροφοριών, όπως αναφέρεται στην τρίτη αιτιολογική σκέψη της προσβαλλομένης αποφάσεως χωρίς
να αμφισβητηθεί από την προσφεύγουσα. Η Επιτροπή δεν μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για την προθεσμία αυτή.
Όσον αφορά την προθεσμία των είκοσι δύο μηνών μεταξύ της κινήσεως της τυπικής διαδικασίας ελέγχου και της τελικής αποφάσεως,
από το άρθρο 7, παράγραφος 6, του κανονισμού 659/1999, που άρχισε να ισχύει στις 16 Απριλίου 1999, προκύπτει ότι
η Επιτροπή καταβάλλει όσο το δυνατό μεγαλύτερες προσπάθειες να εκδώσει απόφαση εντός προθεσμίας δεκαοκτώ μηνών από της κινήσεως
της διαδικασίας. Επομένως, προθεσμία είκοσι δύο μηνών δεν μπορεί να θεωρηθεί μη εύλογη για τον λόγο και μόνο ότι υπερβαίνει αυτή την προθεσμία
των δεκαοκτώ μηνών, η οποία, μολονότι συνιστά ένα στόχο που πρέπει να τηρηθεί, δεν αποτελεί παρ' όλ' αυτά επιτακτική προθεσμία.
Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η περίοδος της σχετικής αδράνειας, που μεσολάβησε κατά το μέσο της τυπικής διαδικασίας
ελέγχου, καταλογίζεται στις ιταλικές αρχές από τις οποίες είχαν ─ανεπιτυχώς─ ζητηθεί διευκρινίσεις όσον αφορά, μεταξύ άλλων,
τον ενδεχόμενο χαρακτηρισμό της εξαγωγικής ενισχύσεως.
Επομένως, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να ακυρωθεί.
Κατά συνέπεια, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά
έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα. Επειδή η προσφεύγουσα ηττήθηκε, η δε Επιτροπή ζήτησε να καταδικαστεί η προσφεύγουσα
στα δικαστικά έξοδα, η προσφεύγουσα πρέπει να φέρει, εκτός των δικών της δικαστικών εξόδων, και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε
η Επιτροπή.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικά της δικαστικά έξοδα και στα δικαστικά έξοδα της Επιτροπής.
García-Valdecasas
Lindh
Cooke
Meij
Legal
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Νοεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
H. Jung
García-Valdecasas
–
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.