CELEX: 61989CJ0230
Οινοπνευματώδη ποτά
Φορολόγηση με διαφορετικούς συντελεστές

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 19 Ιουλίου 1989, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με αίτημα να αναγνωριστεί ότι η Ελληνική Δημοκρατία, εφαρμόζοντας στα οινοπνευματώδη ποτά καθεστώς διαφορετικών συντελεστών φόρου προστιθεμένης αξίας ( στο εξής: ΦΠΑ ) σε βάρος των εισαγομένων ποτών των οποίων δεν υπάρχει παραγωγή στην Ελλάδα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του νόμου 1676 του 1986 (ΦΕΚ, τεύχος Α, αριθ. 125 της 29.12.1986), που συμπληρώνει και τροποποιεί τον νόμο 1642 του 1986 (ΦΕΚ, τεύχος Α, αριθ. 204 της 21.8.1986 ), με τον οποίο η Ελληνική Δημοκρατία θέσπισε το σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας, ορίζει ότι για τις παραδόσεις αγαθών, παροχές υπηρεσιών και εισαγωγές αγαθών ο εφαρμοστέος συντελεστής είναι 18 %. Ο συντελεστής αυτός μειώθηκε σε 16 ο/ο με το άρθρο 4 της διοικητικής εγκυκλίου Ρ 8499/4941 της 28ης Δεκεμβρίου 1987. Η παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου του νόμου 1676 προβλέπει αυξημένο συντελεστή 36 ο/ο για τα αγαθά και τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στο παράρτημα III του νόμου 1642.
Μεταξύ των προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα αυτό περιλαμβάνονται και ορισμένα οινοπνευματώδη ποτά, ήτοι το ουίσκυ, το τζιν, η βότκα, το ρούμι, η τεκίλα, το αράκ και η τάφια, τα οποία, κατά την Επιτροπή, δεν παράγει η Ελλάδα, ενώ στα οινοπνευματώδη ποτά τα οποία παράγονται κυρίως στην Ελλάδα, όπως το ούζο, το μπράντυ και τα λικέρ, εφαρμόζεται ο γενικός συντελεστής 16 %.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται διεξοδικώς η επίδικη εθνική νομοθεσία, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι όλα τα οινοπνευματώδη ποτά πρέπει να θεωρούνται ως ομοειδή προϊόντα κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου του άρθρου 95 ή, τουλάχιστον, ως ευρισκόμενα σε μερική ή δυνητική ανταγωνιστική σχέση κατά την έννοια του δευτέρου εδαφίου του άρθρου 95. Κατά την Επιτροπή, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συμβιβάζεται με την απαγόρευση των δυσμενών διακρίσεων, την οποία θεσπίζει η διάταξη αυτή, μια αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ η οποία, λαμβανομένης υπόψη της μη υπάρξεως εγχώριας παραγωγής όσον αφορά τα ποτά στα οποία εφαρμόζεται, θίγει στην πράξη μόνον εισαγόμενα προϊόντα.
Η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι οι συντελεστές του ΦΠΑ για τα οινοπνευματώδη ποτά καθορίστηκαν βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, όπως οι καταναλωτικές συνήθειες και οι ιδιαίτερες ιδιότητες των ποτών, χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ εγχωρίων και εισαγομένων προϊόντων. Κατά την άποψη της Ελληνικής Δημοκρατίας, τα οινοπνευματώδη ποτά δεν μπορούν να θεωρηθούν όλα ως ομοειδή. Λόγου χάριν, το ούζο είναι το παραδοσιακό ελληνικό ποτό, αντικείμενο ευρείας λαϊκής καταναλώσεως, ενώ το ουίσκυ θεωρείται από τους καταναλωτές ως είδος πολυτελείας και, συνεπώς, είναι λογικό εκείνοι οι οποίοι έχουν τη δυνατότητα να αγοράσουν το ποτό αυτό να επιβαρύνονται με υψηλότερο συντελεστή ΦΠΑ. Εξάλλου, μεταξύ των ποτών τα οποία φορολογούνται με τον ευνοϊκότερο συντελεστή συγκαταλέγονται και εισαγόμενα ποτά, όπως το μπράντυ και ορισμένα λικέρ, τα οποία είναι ποτά ευρείας λαϊκής καταναλώσεως.
Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 95 απαγορεύει στα κράτη μέλη να πλήττουν τα προϊόντα άλλων κρατών μελών με εσωτερικούς φόρους υψηλότερους από εκείνους που πλήττουν τα ομοειδή εγχώρια προϊόντα ή με εσωτερικούς φόρους των οποίων η φύση οδηγεί έμμεσα στην προστασία άλλων προϊόντων.
Όπως έχει ήδη αποφανθεί το Δικαστήριο (αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 1980, 168/78, Επιτροπή κατά Γαλλίας, 169/78, Επιτροπή κατά Ιταλίας, και
171/78, Επιτροπή κατά Δανίας, Rec. 1980, σ. 347, 385 και 447
και της 15ης Μαρτίου 1983,
319/81, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1983, σ. 601
), μεταξύ όλων των οινοπνευματωδών ποτών υπάρχει ένας απροσδιόριστος αριθμός ποτών που πρέπει να χαρακτηριστούν ως ομοειδή προϊόντα κατά την έννοια του άρθρου 95, πρώτο εδάφιο, ακόμη δε και στις περιπτώσεις στις οποίες δεν είναι δυνατό να διαπιστωθεί επαρκής βαθμός ομοιότητας μεταξύ των οικείων προϊόντων, υπάρχουν εντούτοις κοινά χαρακτηριστικά αρκετά έντονα ώστε να γίνει δεκτό ότι υφίσταται ανταγωνιστική σχέση, τουλάχιστον μερική ή δυνητική.
Το ότι το ούζο θεωρείται παραδοσιακό ελληνικό ποτό και αποτελεί αντικείμενο ευρείας λαϊκής καταναλώσεως, ενώ το ουίσκυ θεωρείται από τους καταναλωτές ως προϊόν πολυτελείας, δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω. Το Δικαστήριο έκρινε, μεταξύ άλλων με την απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1980,
170/78, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου (Rec. 1980, σ. 417)
, ότι, για να εκτιμηθεί η δυνατότητα υποκαταστάσεως που υφίσταται μεταξύ των ποτών, δεν είναι δυνατόν να ληφθούν υπόψη μόνον οι καταναλωτικές συνήθειες που επικρατούν σε ένα κράτος μέλος ή σε ορισμένη περιοχή. Πράγματι, οι συνήθειες αυτές, οι οποίες αλλάζουν ουσιαστικά με την πάροδο του χρόνου ή από τόπο σε τόπο, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αμετάβλητος κανόνας. Συνεπώς, η φορολογική πολιτική των κρατών μελών δεν πρέπει να αποβλέπει στην αποκρυστάλλωση δεδομένων καταναλωτικών συνηθειών με στόχο την παγίωση ενός πλεονεκτήματος το οποίο έχουν αποκτήσει οι εγχώριες βιομηχανίες τα προϊόντα των οποίων ανταποκρίνονται στις συνήθειες αυτές.
Το φορολογικό σύστημα που έχει θεσπίσει η ελληνική νομοθεσία ενέχει αδιαμφισβήτητα στοιχεία δυσμενούς διακρίσεως ή προστατευτισμού. Καίτοι δεν εισάγει καμία τυπική διάκριση βάσει της καταγωγής των προϊόντων, είναι διαμορφωμένο κατά τρόπον ώστε το σύνολο της εγχώριας παραγωγής οινοπνευματωδών ποτών να εμπίπτει στην πλέον ευνοϊκή φορολογική κατηγορία. Αυτά τα χαρακτηριστικά του συστήματος δεν αναιρούνται από το γεγονός ότι ένα μέρος των εισαγομένων οινοπνευματωδών ποτών υπάγεται στον ευνοϊκότερο φορολογικό συντελεστή (βλ. προαναφερθείσα απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1980, Επιτροπή κατά Δανίας). Είναι, συνεπώς, φανερό ότι το εν λόγω φορολογικό σύστημα ευνοεί την εγχώρια παραγωγή σε βάρος των εισαγομένων οινοπνευματωδών ποτών.
Η Ελληνική Δημοκρατία επικαλείται επίσης το γεγονός ότι το ούζο παρασκευάζεται κυρίως από μικρές βιοτεχνικές επιχειρήσεις, οι οποίες δεν θα μπορούσαν να ανθέξουν μεγαλύτερη φορολογική επιβάρυνση. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει τη δυνατότητα διαφοροποιήσεως των φορολογικών συντελεστών για σκοπούς προστασίας των μικρών εκμεταλλεύσεων που παράγουν μικρές ποσότητες ή για σκοπούς προστασίας των προϊόντων που έχουν γενικώς παραδεδεγμένο παραδοσιακό ή ποιοτικό χαρακτήρα.
Πρέπει συναφώς να τονιστεί ότι το Δικαστήριο έχει μεν αναγνωρίσει ότι το κοινοτικό δίκαιο, στο παρόν στάδιο εξελίξεώς του και ελλείψει ενοποιήσεως ή εναρμονίσεως των σχετικών διατάξεων, δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να παραχωρούν φορολογικά πλεονεκτήματα σε ορισμένα είδη οινοπνευματωδών ή σε ορισμένες κατηγορίες παραγωγών και ότι φορολογικές διευκολύνσεις αυτού του είδους μπορούν να εξυπηρετούν θεμιτούς οικονομικούς ή κοινωνικούς σκοπούς (απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 1978,
148/77, Hansen, Rec. 1978, σ. 1787)
, υπό τον όρον, όμως, ότι τα κράτη μέλη τα οποία κάνουν χρήση της δυνατότητας αυτής επεκτείνουν το πλεονέκτημα κατά τρόπον ώστε να μη δημιουργούνται διακρίσεις σε βάρος των εισαγομένων προϊόντων που ανταποκρίνονται στους ίδιους όρους (προαναφερθείσα απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1980, Επιτροπή κατά Γαλλίας). Εν πάση περιπτώσει, ο όρος αυτός δεν πληρούται στην υπό κρίση περίπτωση.
Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίστηκε ακόμα ότι υπάρχει εγχώρια παραγωγή ποτών που ανήκουν στη βαρύτερα πληττόμενη κατηγορία. Η Επιτροπή αμφισβήτησε το βάσιμο του ισχυρισμού αυτού.
Αυτός ο ισχυρισμός της καθής προβλήθηκε για πρώτη φορά κατά την προφορική διαδικασία. Κατά συνέπεια, είναι απαράδεκτος.
Εξάλλου, ακόμα και αν υπήρχε περιορισμένη εγχώρια παραγωγή ποτών που ανήκουν στην κατηγορία που φορολογείται βαρύτερα, το γεγονός αυτό δεν θα μπορούσε να αναιρέσει τα στοιχεία δυσμενούς διακρίσεως ή προστατευτισμού που ενέχει το επίδικο σύστημα.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι πρέπει να αναγνωριστεί ότι υφίσταται η παράβαση που περιγράφεται στα αιτήματα της Επιτροπής.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Ελληνική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, εφαρμόζοντας στα οινοπνευματώδη ποτά καθεστώς διαφορετικών συντελεστών ΦΠΑ σε βάρος των εισαγομένων ποτών των οποίων δεν υπάρχει παραγωγή στην Ελλάδα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Due
Rodríguez Iglesias
Díez de Velasco
Slynn
Κακούρης
Joliet
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 18 Απριλίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.