CELEX: 62004CJ0466
Κοινωνική ασφάλιση
Έξοδα νοσηλείας πραγματοποιηθέντα σε άλλο κράτος μέλος
Έξοδα μετακινήσεως, διαμονής και διατροφής
Άρθρο 22 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71

Vanbraekel κ.λπ., σκέψη 36).
35     Επομένως, οι παροχές εις χρήμα, την καταβολή των οποίων από τον αρμόδιο φορέα προβλέπει το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο
γ΄, σημείο ii, του κανονισμού 1408/71, σύμφωνα με τις διατάξεις της εφαρμοζόμενης από τον φορέα αυτό νομοθεσίας, δεν μπορούν
να νοηθούν ως καλύπτουσες την απόδοση εξόδων, όπως τα επίμαχα την υπόθεση της κύριας δίκης έξοδα, τα οποία προέκυψαν από ιατρικές
παροχές που παρασχέθηκαν εντός άλλου κράτους μέλους.
36     Όπως προκύπτει από τον τίτλο του κεφαλαίου στο οποίο περιλαμβάνεται, το άρθρο 36 του κανονισμού 1408/71 αφορά αποκλειστικά
το ζήτημα της αποδόσεως εξόδων μεταξύ φορέων. Όπως παρατήρησε η Κυπριακή Κυβέρνηση με τις γραπτές της παρατηρήσεις, το εν
λόγω άρθρο δεν χορηγεί δικαιώματα στους ασφαλισμένους.
37     Όπως επισήμανε η Ισπανική Κυβέρνηση, επισημαίνεται περαιτέρω ότι, προκειμένου να διευκρινιστεί το νομικό καθεστώς άλλων στοιχείων
πλην των παροχών εις είδος ή εις χρήμα, ο κανονισμός 1408/71 περιλαμβάνει συναφώς ρητές διατάξεις, όπως τονίζει το άρθρο 59
του εν λόγω κανονισμού που περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο περί εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών και αφορά τα
«έξοδα μεταφοράς του θύματος».
38     Τέλος, τονίζεται ότι η προηγούμενη ερμηνεία πρέπει να νοηθεί με την επιφύλαξη της λύσεως που προκύπτει από την ενδεχόμενη
εφαρμογή του άρθρου 49 ΕΚ. Πράγματι, το άρθρο αυτό απαγορεύει εθνική νομοθεσία που αποκλείει την κάλυψη των παρεπομένων εξόδων
στα οποία υποβάλλεται ο ασθενής που έλαβε έγκριση να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος για νοσοκομειακή περίθαλψη, ενώ η νομοθεσία
του προβλέπει κάλυψη των εξόδων αυτών όταν η περίθαλψη παρέχεται από νοσηλευτικό ίδρυμα υπαγόμενο στο οικείο εθνικό σύστημα
(βλ., συναφώς, προαναφερθείσα απόφαση Watts, σκέψη 139).
39     Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 22, παράγραφοι 1, στοιχείο γ΄, και 2,
καθώς και 36 του κανονισμού 1408/71 έχουν την έννοια ότι δεν χορηγούν στον ασφαλισμένο, ο οποίος έλαβε έγκριση του αρμόδιου
φορέα να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος για νοσοκομειακή περίθαλψη κατάλληλη για την κατάσταση της υγείας του, δικαίωμα αποδόσεως
από τον εν λόγω φορέα των εξόδων μετακίνησης, διαμονής και διατροφής στα οποία υποβλήθηκε στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους
ο ίδιος και το πρόσωπο που τον συνόδευσε, πλην των εξόδων διαμονής και διατροφής του ασφαλισμένου στο νοσηλευτικό ίδρυμα.
40     Λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως αυτής, παρέλκει η εξέταση του δευτέρου ερωτήματος.

Επί του τρίτου ερωτήματος
41     Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν το κοινοτικό δίκαιο, συγκεκριμένα τα άρθρα 10 ΕΚ και 249 ΕΚ
καθώς και το άρθρο 22 του κανονισμού 1408/71, απαγορεύει εθνική νομοθεσία που προβλέπει δικαίωμα παροχών επιπλέον των προβλεπομένων
στο άρθρο 22 του κανονισμού 1408/71, στις περιπτώσεις της παραγράφου 1, στοιχείο α΄, του εν λόγω άρθρου, αλλά όχι στις περιπτώσεις
του σημείου γ΄ της ιδίας αυτής παραγράφου.
42     Συναφώς, χωρίς να χρειάζεται να κριθεί αν είναι συγκρίσιμες οι καταστάσεις που προβλέπονται στα στοιχεία α΄ και γ΄ της παραγράφου
1 του εν λόγω άρθρου 22, αντιστοίχως, επισημαίνεται ότι οι επίμαχες επιπλέον παροχές δεν καλύπτονται από το εν λόγω άρθρο
22. Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως τόνισαν η Ιρλανδία καθώς και η Πολωνική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου
με τις γραπτές τους παρατηρήσεις, νομοθεσία όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης δεν μπορεί να θεωρηθεί ως θίγουσα
το δικαίωμα παροχών εις είδος και παροχών εις χρήμα, τις οποίες το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 1408/71
χορηγεί στον ασφαλισμένο ο οποίος έλαβε έγκριση από τον αρμόδιο φορέα, βάσει της εν λόγω διατάξεως, να μεταβεί σε άλλο κράτος
μέλος για ιατρικούς σκοπούς.
43     Επομένως, η εν λόγω νομοθεσία δεν αγνοεί τις απορρέουσες από το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του κανονισμού 1408/71
υποχρεώσεις και, συνεπώς, δεν εμποδίζει το άμεσο αποτέλεσμα της διατάξεως αυτής.
44     Η νομοθεσία αυτή δεν προσβάλλει την αρχή της αγαστής συνεργασίας που θεσπίζει το άρθρο 10 ΕΚ.
45     Βάσει των ανωτέρω, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι εθνική νομοθεσία που προβλέπει δικαίωμα παροχών επιπλέον
των προβλεπομένων στο άρθρο 22, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 στην περίπτωση του στοιχείου α΄ της εν λόγω παραγράφου
1, αλλά όχι στην περίπτωση του στοιχείου γ΄ της παραγράφου αυτής, δεν θίγει το άμεσο αποτέλεσμα της διατάξεως αυτής και δεν
προσβάλλει την απορρέουσα από το άρθρο 10 ΕΚ αρχή της αγαστής συνεργασίας.

Επί του τετάρτου ερωτήματος
46     Με το τέταρτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, αν συνάδει προς τα άρθρα 12 ΕΚ, 49 ΕΚ, 81 ΕΚ, 82 ΕΚ και 87 ΕΚ
τροποποίηση, όπως η επελθούσα το 1995 στην εθνική νομοθεσία, δυνάμει της οποίας ο ασφαλισμένος, στον οποίο το εθνικό σύστημα
υγείας δεν μπορεί να χορηγήσει σε εύλογο διάστημα τις απαραίτητες για την κατάσταση της υγείας του ιατρικές παροχές, δεν μπορεί
να αξιώσει την κάλυψη των εξόδων που συνδέονται με τις ιατρικές παροχές που του παρασχέθηκαν από επαγγελματίες ιατρούς εγκατεστημένους
στην Ισπανία, οι οποίοι όμως δεν εμπίπτουν στο εν λόγω σύστημα, ενώ οι ισπανικές αρχές υποχρεούνται να εγκρίνουν στον ασφαλισμένο
να μεταβεί σε άλλο κράτος μέλος για περίθαλψη την οποία αναλαμβάνουν να καλύψουν σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 22
του κανονισμού 1408/71.
47     Πρέπει να υπομνηστεί ότι, κατά πάγια νομολογία, απόκειται αποκλειστικώς στο εθνικό δικαστήριο, που έχει επιληφθεί της διαφοράς
και φέρει την ευθύνη της μέλλουσας να εκδοθεί δικαστικής αποφάσεως, να εκτιμήσει, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιομορφίες της υποθέσεως,
τόσο την αναγκαιότητα μιας προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής του αποφάσεως όσο και τη λυσιτέλεια των ερωτημάτων
που υποβάλλει στο Δικαστήριο (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 15ης Δεκεμβρίου 1995, C-415/93, Bosman, Συλλογή 1995, σ. Ι-4921,
σκέψη 59 και της 13ης Ιουλίου 2000, C‑36/99, Idéal tourisme, Συλλογή 2000, σ. I‑6049, σκέψη 20).
48     Ωστόσο, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι αδυνατεί να απαντήσει σε προδικαστικό ερώτημα υποβληθέν από εθνικό δικαστήριο όταν προδήλως
προκύπτει ότι η ερμηνεία ή η εκτίμηση του κύρους ενός κοινοτικού κανόνα που ζητεί το εθνικό δικαστήριο δεν έχει καμία σχέση
με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή επίσης όταν το Δικαστήριο
δεν διαθέτει τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία προκειμένου να δώσει χρήσιμη απάντηση στα ερωτήματα που του
υποβλήθηκαν (βλ. προαναφερθείσες αποφάσεις Bosman, σκέψη 61, και Idéal tourisme, σκέψη 20).
49     Ο δικαιολογητικός λόγος της προδικαστικής παραπομπής δεν έγκειται στη διατύπωση συμβουλευτικών γνωμών επί γενικών υποθετικών
ζητημάτων αλλά στην αυτονόητη ανάγκη αποτελεσματικής επιλύσεως μιας ένδικης διαφοράς (βλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 1998, C‑314/96,
Djabali, Συλλογή 1998, σ. Ι-1149, σκέψη 19).
50     Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από τη διατύπωση του τέταρτου ερωτήματος και του σκεπτικού του αιτούντος δικαστηρίου προς στήριξη
του εν λόγω ερωτήματος, το εν λόγω ερώτημα σκοπεί να υποβληθεί στην εκτίμηση του Δικαστηρίου το ζήτημα αν ενδεχομένως υφίσταται
δυσμενής διάκριση εις βάρος του Ισπανού ασφαλισμένου, στον οποίο το εθνικό σύστημα υγείας δεν μπορούσε να παράσχει θεραπεία
σε εύλογο χρονικό διάστημα, ο οποίος απευθύνθηκε σε Ισπανό ελεύθερο επαγγελματία ιατρό, καθόσον ο ασφαλισμένος αυτός, κατόπιν
της επελθούσας το 1995 νομοθετικής τροποποιήσεως, δεν έχει πλέον δικαίωμα, δυνάμει του εθνικού δικαίου, αποδόσεως των ιατρικών
εξόδων που κατέβαλε στον εν λόγω ιατρό, πλην της περιπτώσεως ιατρικού επείγοντος, ενώ ο ασφαλισμένος ο οποίος έχει λάβει έγκριση
από τον αρμόδιο φορέα να υποβληθεί σε θεραπεία σε άλλο κράτος μέλος δικαιούται, σύμφωνα με το άρθρο 22, παράγραφος 1, στοιχείο
γ΄, του κανονισμού 1408/71, της αποδόσεως των εν λόγω εξόδων.
51     Ωστόσο, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως διαπίστωσαν η Ισπανική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου με τις γραπτές
τους παρατηρήσεις, ότι το εν λόγω ερώτημα δεν έχει σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, το οποίο αφορά το
ζήτημα αν αποδίδονται ή όχι τα έξοδα μετακινήσεως, διαμονής και διατροφής στα οποία υποβλήθηκε ο ασφαλισμένος και το πρόσωπο
που τον συνόδευσε σε άλλο κράτος μέλος για να υποβληθεί εκεί, με την έγκριση του αρμόδιου φορέα, σε νοσοκομειακή περίθαλψη.
52     Επομένως, παρέλκει η απάντηση στο τέταρτο ερώτημα.

Επί των δικαστικών εξόδων
53     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Tα άρθρα 22, παράγραφοι 1, στοιχείο γ΄, και 2, καθώς και 36 του κανονισμού (EOK) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου
1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και τις οικογένειές τους που
διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας
Δεκεμβρίου 1996, έχουν την έννοια ότι δεν χορηγούν στον ασφαλισμένο, ο οποίος έλαβε έγκριση του αρμόδιου φορέα να μεταβεί
σε άλλο κράτος μέλος για νοσοκομειακή περίθαλψη κατάλληλη για την κατάσταση της υγείας του, δικαίωμα αποδόσεως από τον εν
λόγω φορέα των εξόδων μετακίνησης, διαμονής και διατροφής στα οποία υποβλήθηκε στο έδαφος του εν λόγω κράτους μέλους ο ίδιος
και το πρόσωπο που τον συνόδευσε, πλην των εξόδων διαμονής και διατροφής του ασφαλισμένου στο νοσηλευτικό ίδρυμα.
2)
Εθνική νομοθεσία που προβλέπει δικαίωμα παροχών επιπλέον των προβλεπομένων στο άρθρο 22, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71
στην περίπτωση του στοιχείου α΄ της εν λόγω παραγράφου 1, αλλά όχι στην περίπτωση του στοιχείου γ΄ της παραγράφου αυτής, δεν
θίγει το άμεσο αποτέλεσμα της διατάξεως αυτής και δεν προσβάλλει την απορρέουσα από το άρθρο 10 ΕΚ αρχή της αγαστής συνεργασίας.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.