CELEX: 62003CJ0020
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων
Άρθρο 28 ΕΚ
Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος
Πώληση από πλανόδιο πωλητή
Εγγραφή συνδρομητών σε περιοδικά
Προηγούμενη άδεια

είναι η προαναφερθείσα απόφαση Dassonville.
25     Στη συνέχεια, το Δικαστήριο χαρακτήρισε συγκεκριμένες διατάξεις που αφορούν ορισμένες μεθόδους εμπορίας ως διατάξεις που διέπουν
τρόπους πωλήσεως υπό την έννοια της προαναφερθείσας αποφάσεως Keck και Mithouard (βλ., μεταξύ άλλων, τις αποφάσεις της 15ης
Δεκεμβρίου 1993, C-292/92, Hünermund κ.λπ., Συλλογή 1993, σ. I-6787, σκέψεις 21 και 22, και της 2ας Ιουνίου 1994, C-401/92
και C-402/92, Tankstation ’t Heukske και Boermans, Συλλογή 1994, σ. I-2199, σκέψεις 12 έως 14, και την προαναφερθείσα απόφαση
TK-Heimdienst, σκέψη 24).
26     Όπως προκύπτει από τη σκέψη 21 της παρούσας αποφάσεως, το εθνικό καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές αφορά μια μέθοδο
εμπορίας. Είναι αναμφισβήτητο ότι δεν έχει ως σκοπό να διέπει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Ωστόσο, θα μπορέσει να διαφύγει
την απαγόρευση του άρθρου 28 ΕΚ μόνον αν πληροί τις δύο προϋποθέσεις που υπομνήσθηκαν στη σκέψη 24 της παρούσας αποφάσεως.
27     Όσον αφορά την πρώτη εκ των προϋποθέσεων αυτών, από την απόφαση περί παραπομπής και από τις ενδείξεις που έδωσε στο Δικαστήριο
η Βελγική Κυβέρνηση προκύπτει ότι η διαδικασία προηγούμενης άδειας ισχύει, χωρίς διάκριση αναλόγως της καταγωγής των περί
ων πρόκειται προϊόντων, για όλους τους σχετικούς επιχειρηματίες που ασκούν τη δραστηριότητά τους επί βελγικού εδάφους και
ότι η πρόσβαση στο πλανόδιο εμπόριο είναι πανομοιότυπη για τους ημεδαπούς και τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών.
28     Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι στην υπόθεση της κύριας δίκης πληρούται η πρώτη προϋπόθεση που θέτει
η προαναφερθείσα απόφαση Keck και Mithouard.
29     Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση, πρέπει να επισημανθεί ότι το εθνικό καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές δεν απαγορεύει
ολοσχερώς έναν τρόπο πωλήσεως, εντός κράτους μέλους, ενός προϊόντος που εκεί διατίθεται νομίμως στο εμπόριο. Το καθεστώς αυτό
περιορίζεται να θεωρεί αξιόποινη πράξη την από πλανόδιο πωλητή πώληση, χωρίς προηγούμενη άδεια, συνδρομών σε περιοδικά, και
τούτο, κατά τη Βελγική Κυβέρνηση, για λόγους που ανάγονται ιδίως στην προστασία των καταναλωτών. Επιπλέον, το πιο πάνω καθεστώς
δεν καταλαμβάνει όλες τις από πλανόδιο πωλητή πωλήσεις συνδρομών. Κατά την εν λόγω κυβέρνηση, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία
για τις πωλήσεις συνδρομών σε περιοδικά οι οποίες γίνονται ειδικά κατά τη διάρκεια εκθέσεων και ετησίων εμποροπανηγύρεων ούτε
για την εγγραφή συνδρομητών σε εφημερίδες εφόσον πρόκειται για τακτική εξυπηρέτηση σταθερής και τοπικής πελατείας.
30     Δεν αμφισβητείται ότι ένα εθνικό καθεστώς, όπως το καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές, κατ’ αρχήν δύναται να περιορίσει
τον συνολικό όγκο των πωλήσεων των περί ων πρόκειται προϊόντων στο σχετικό κράτος μέλος και, κατά συνέπεια, να μειώσει και
τον όγκο των πωλήσεων των εμπορευμάτων προελεύσεως άλλων κρατών μελών. Αναμφισβήτητο είναι και το ότι η από πλανόδιο πωλητή
πώληση συνδρομών δύναται να αποδειχθεί καλή μέθοδος για να γνωρίσουν οι καταναλωτές περιοδικά πάσης προελεύσεως. Η Επιτροπή
υποστηρίζει συναφώς ότι η τελευταία διαπίστωση ισχύει ειδικά για τα περιοδικά αλλοδαπής προελεύσεως.
31     Παρά ταύτα, τα στοιχεία που το Δικαστήριο διαθέτει δεν του επιτρέπουν να καθορίσει με βεβαιότητα αν το εθνικό καθεστώς πωλήσεων
από πλανόδιους πωλητές θίγει την εμπορία των προϊόντων καταγωγής κρατών μελών άλλων από το Βασίλειο του Βελγίου περισσότερο
από ό,τι την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως του τελευταίου κράτους. Ωστόσο, από τα στοιχεία της δικογραφίας που διαβιβάστηκε
στο Δικαστήριο φαίνεται να προκύπτει ότι, αν το καθεστώς αυτό έχει τέτοιες συνέπειες, οι συνέπειες αυτές παραείναι ασήμαντες
και αβέβαιες για να μπορέσουν να θεωρηθούν ικανές να εμποδίσουν ή να θίξουν με άλλον τρόπο το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.
32     Υπό τις συνθήκες αυτές, του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο εκδικάζει την υπόθεση της κύριας δίκης και οφείλει να αναλάβει
την ευθύνη της εκδοθησομένης δικαστικής αποφάσεως, έργο είναι να εξακριβώσει αν, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υποθέσεως
της κύριας δίκης και ιδίως υπό το φως όσων εκτίθενται στις σκέψεις 29 έως 31 της παρούσας αποφάσεως, η εφαρμογή του εθνικού
δικαίου δύναται να εξασφαλίσει ότι το εθνικό καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο, από νομικής
απόψεως αλλά και στην πράξη, την εμπορία των εγχωρίων προϊόντων και την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών.
Στην περίπτωση που δεν συμβαίνει αυτό, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να καθορίσει αν το εν λόγω καθεστώς δικαιολογείται
από έναν σκοπό γενικού συμφέροντος υπό την έννοια της νομολογίας της οποίας γενέθλια απόφαση είναι η προαναφερθείσα απόφαση
Cassis de Dijon και αν το πιο πάνω καθεστώς είναι ανάλογο με τον σκοπό αυτόν.
33     Τρίτον, όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 49 ΕΚ, πρέπει να υπομνησθεί, όπως προκύπτει από τη σκέψη 21 της παρούσας
αποφάσεως, ότι το εθνικό καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές αφορά τις προϋποθέσεις που τάσσονται για την εμπορία ορισμένου
είδους εμπορευμάτων. Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, ένα τέτοιο καθεστώς κατ’ αρχήν υπόκειται στις διατάξεις της Συνθήκης
οι οποίες διέπουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και όχι σε εκείνες οι οποίες αφορούν την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών
(βλ., στο ίδιο πνεύμα, την προαναφερθείσα απόφαση Boscher, σκέψεις 8 έως 10).
34     Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι η πώληση ενός προϊόντος δύναται να συνοδεύεται από μια δραστηριότητα που έχει πτυχές
παροχής «υπηρεσιών». Παρά ταύτα, το γεγονός αυτό δεν είναι από μόνο του αρκετό για να χαρακτηριστεί μια οικονομική πράξη,
όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη πώληση από πλανόδιους πωλητές, «παροχή υπηρεσιών» υπό την έννοια του άρθρου 49 ΕΚ. Συγκεκριμένα,
σε κάθε μία περίπτωση πρέπει να αποδεικνύεται αν η παροχή αυτή αποτελεί μια εντελώς δευτερεύουσα πτυχή σε σχέση με τα στοιχεία
που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Πάντως, στις περιστάσεις της υποθέσεως της κύριας δίκης προκύπτει ότι
η τελευταία πτυχή υπερισχύει της πτυχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.
35     Εν προκειμένω, κατά πάγια νομολογία, όταν ένα εθνικό μέτρο συνδέεται τόσο με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων όσο
και με την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, το Δικαστήριο το εξετάζει, κατ’ αρχήν, με γνώμονα μόνο μία από τις δύο αυτές θεμελιώδεις
ελευθερίες όταν αποδεικνύεται ότι η μία από αυτές είναι εντελώς δευτερεύουσα σε σχέση με την άλλη και μπορεί να συνδεθεί με
αυτήν (βλ., στο ίδιο πνεύμα, τις αποφάσεις της 24ης Μαρτίου 1994, C-275/92, Schindler, Συλλογή 1994, σ. I-1039, σκέψη 22,
και της 22ας Ιανουαρίου 2002, C-390/99, Canal Satélite Digital, Συλλογή 2002, σ. I-607, σκέψη 31, και την προαναφερθείσα απόφαση
Karner, σκέψη 46).
36     Υπό τις συνθήκες αυτές, παρέλκει να εξεταστεί με γνώμονα το άρθρο 49 ΕΚ το εθνικό καθεστώς πωλήσεων από πλανόδιους πωλητές.
37     Κατόπιν των ανωτέρω, στα ερωτήματα που τέθηκαν πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:
–       το άρθρο 28 ΕΚ δεν αντιτίθεται σε εθνικό καθεστώς βάσει του οποίου ένα κράτος μέλος θεωρεί αξιόποινη πράξη την από πλανόδιο
πωλητή πώληση στην ημεδαπή, χωρίς προηγούμενη άδεια, συνδρομών σε περιοδικά, όταν το καθεστώς αυτό ισχύει, χωρίς διάκριση
αναλόγως της καταγωγής των περί ων πρόκειται προϊόντων, για όλους τους σχετικούς επιχειρηματίες που ασκούν τη δραστηριότητά
τους στην ημεδαπή, αρκεί το καθεστώς αυτό να επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο, από νομικής απόψεως αλλά και στην πράξη, την εμπορία
των προϊόντων καταγωγής του κράτους αυτού και την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών.
–       Του αιτούντος δικαστηρίου έργο είναι να καθορίσει αν, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, η
εφαρμογή του εθνικού δικαίου είναι ικανή να εξασφαλίσει ότι το καθεστώς αυτό επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο, από νομικής απόψεως
αλλά και στην πράξη, την εμπορία των εγχωρίων προϊόντων και την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών, καθώς
και, στην περίπτωση που δεν συμβαίνει αυτό, να καθορίσει αν το σχετικό καθεστώς δικαιολογείται από έναν σκοπό γενικού συμφέροντος
υπό την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου και αν είναι ανάλογο με τον σκοπό αυτόν.

Επί των δικαστικών εξόδων
38     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει σε σχέση με την κύρια δίκη τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου,
σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο,
πλην των κατηγορουμένων της κύριας δίκης και της Openbaar Ministerie, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 28 ΕΚ δεν αντιτίθεται σε εθνικό καθεστώς βάσει του οποίου ένα κράτος μέλος θεωρεί αξιόποινη πράξη την από πλανόδιο
πωλητή πώληση στην ημεδαπή, χωρίς προηγούμενη άδεια, συνδρομών σε περιοδικά, όταν το καθεστώς αυτό ισχύει, χωρίς διάκριση
αναλόγως της καταγωγής των περί ων πρόκειται προϊόντων, για όλους τους σχετικούς επιχειρηματίες που ασκούν τη δραστηριότητά
τους στην ημεδαπή, αρκεί το καθεστώς αυτό να επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο, από νομικής απόψεως αλλά και στην πράξη, την εμπορία
των προϊόντων καταγωγής του κράτους αυτού και την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών.
Του αιτούντος δικαστηρίου έργο είναι να καθορίσει αν, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, η
εφαρμογή του εθνικού δικαίου είναι ικανή να εξασφαλίσει ότι το καθεστώς αυτό επηρεάζει κατά τον ίδιο τρόπο, από νομικής απόψεως
αλλά και στην πράξη, την εμπορία των εγχωρίων προϊόντων και την εμπορία των προϊόντων προελεύσεως άλλων κρατών μελών, καθώς
και, στην περίπτωση που δεν συμβαίνει αυτό, να καθορίσει αν το σχετικό καθεστώς δικαιολογείται από έναν σκοπό γενικού συμφέροντος
υπό την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου και αν είναι ανάλογο με τον σκοπό αυτόν.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.