CELEX: 62002CJ0041
Nuqqas ta' Stat li jwettaq obbligu
Artikoli 30 u 36 tat-Trattat KE (li, wara l-emendi saru l-Artikolu 28 KE u l-Artikolu 30 KE)
Oġġetti ta' l-ikel miżjuda b'vitamini jew imluħ minerali
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta l-kummerċjalizzazzjoni tagħhom għall-eżistenza ta' bżonn nutrittiv
Miżuri b'effett ekwivalenti
Ġustifikazzjoni
Saħħa pubblika
Proporzjonalità

1       Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej qiegħda titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li,
l-ewwel nett, billi adotta jew żamm fil-leġiżlazzjoni tiegħu l-Artikolu 10(1) tal-Warenwetbesluit Bereiding en behandeling
van levensmiddelen (digriet ta' applikazzjoni tal-Warenwet dwar il-preparazzjoni u t-trattament ta' oġġetti ta' l-ikel) ta'
l-10 ta' Diċembru 1992 (Stb. 1992, 678, aktar 'il quddiem id-"digriet BBL"), kif ukoll, it-tieni nett, l-Artikoli 2(1) u 5
tal-Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen aan levensmiddelen (digriet ta' applikazzjoni tal-Warenwet dwar iż-żieda
ta' mikronutijenti ma' l-oġġetti ta' l-ikel), ta' l-24 ta' Mejju 1996 (Stb. 1996, 311, aktar 'il quddiem id-"digriet TML");
billi applika wkoll sistema ta' derogi fil-kuntest ta' liema, eventwalment, ma ġiex ikkunsidrat il-karattru sostituttiv ta'
ċerti oġġetti ta' l-ikel arrikkiti bil-konsegwenza li oġġetti ta' l-ikel legalment ippreparati u kkummerċjalizzati fi-Stat
Membru ieħor, arrikkiti bil-vitamina A (fil-forma ta' retinoidi), bil-vitamina D, bl-aċidu foliku, bis-selenju, bir-ram u
biż-żingu, li mhumiex prodotti ta' sostituzzjoni jew prodotti rikostitwiti fis-sens tad-digriet TML, ma jistgħux jiġu kkummerċjalizzati
fis-suq Olandiż, sakemm l-imsemmija żieda ma tkun tirrappreżenta l-ebda perikolu għas-saħħa pubblika u sakemm tissodisfa bżonn
nutrittiv reali, ir-Renju ta' l-Olanda naqas mill-obbligi li huwa għandu skond l-Artikoli 30 u 36 tat-Trattat KE (li saru,
wara emendi, l-Artikolu 28 KE u l-Artikolu 30 KE)
2       Permezz ta' digriet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-30 ta' Lulju 2002, ir-Renju tad-Danimarka ġie ammess bħala intervenjent
sabiex isostni t-talbiet tar-Renju ta' l-Olanda, iżda, permezz ta' ittra li waslet fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-21
ta' Lulju 2004, huwa rrinunċja għall-intervent tiegħu.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       Hemm qbil li, fid-data relevanti għal dan ir-rikors, jiġifieri meta skada t-terminu ta' xahrejn stabbilit fl-opinjoni motivata
supplementari tal-21 ta' Diċembru 1998, imsemmi fil-punt 20 ta' din is-sentenza, fil-leġiżlazzjoni Komunitarja ma kinux jeżistu
dispożizzjonijiet li jistabbilixxu l-kundizzjonijiet li fihom setgħu jiġu miżjuda sustanzi nutrittivi, bħall-vitamini u l-minerali,
fl-oġġetti ta' l-ikel ta' konsum ta' kuljum.
4       F'dak li jirrigwarda l-oġġetti ta' l-ikel intiżi għal alimentazzjoni partikolari, uħud fosthom kienu s-suġġett ta' Direttivi
adottati mill-Kummissjoni fuq il-bażi tad-Direttiva tal-Kunsill 89/398/KEE, tat-3 ta' Mejju 1989, dwar l-approssimazzjoni
tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar l-oġġetti ta’ l-ikel għal użu ta’ nutriment  [alimentazzjoni] partikolari (ĠU L 186,
p. 27).

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5       Il-produzzjoni u l-kummerċjalizzazzjoni ta' l-oġġetti ta' l-ikel fl-Olanda huma rregolati mill-WET van 28 december 1935, houdende
voorschriften betreffende de hoedanigheid en aanduiding van waren (liġi tat-28 ta' Diċembru 1935 li tistabbilixxi dispożizzjonijiet
li jirrigwardaw il-kwalifikazzjoni u d-deskrizzjoni tal-prodotti, Stb. 1935, 793), fil-verżjoni tagħha li kienet fis-seħħ
fid-data relevanti għal dan ir-rikors (aktar 'il quddiem il-"Warentwet").
6       Mill-Artikolu 4(1) tal-Warentwet jirriżulta li, għall-finijiet tal-projbizzjoni ta' oġġetti ta' l-ikel li, meta jsir użu raġonevoli
minnhom, jistgħu jkunu ta' periklu fuq il-livell tas-saħħa u tas-sigurtà, l-awtorità kompetenti tista', permezz ta' regolament
ta' amministrazzjoni pubblika, tipprojbixxi l-preparazzjoni, il-fabrikazzjoni, il-kummerċjalizzazzjoni jew it-trasformazzjoni
u l-użu, għal skopijiet speċifikati f'dan ir-regolament, ta' oġġetti ta' l-ikel, li jaqgħu f'kategorija stabbilita mill-istess
regolament, li ma jissodisfawx ir-rekwiżiti definiti mill-imsemmi regolament f'dak li jirrigwarda l-kompożizzjoni, il-fabrikazzjoni
jew il-kwalitajiet u propjetajiet tagħhom.
7       L-Artikolu 16 (1) u (2) tal-Warentwet jipprovdi li:
"1.      Il-Ministru jista', fir-rigward ta' oġġetti ta' l-ikel li jaqgħu taħt kategorija msemmija fid-deċiżjoni tiegħu, jagħti eżenzjoni
mir-regoli li jirriżultaw mill-applikazzjoni ta' wieħed minn fost l-Artikoli 4 sa 15.
2.      Il-Ministru jista' wkoll, fir-rigward ta' oġġetti ta' l-ikel li jaqgħu taħt kategorija msemmija fid-deċiżjoni korrispondenti,
jagħti, wara li ssir applikazzjoni, deroga mill-applikazzjoni  ta' l-imsemmija regoli […]"
8       L-Artikolu 10 tad-digriet BBL kien jipprovdi, fil-verżjoni oriġinali tiegħu, li:
"1.      L-oġġetti ta' l-ikel ma jistax ikun fihom vitamini, komposti tal-fluworidu jew ta' jodju, aċidi amminiċi jew l-imluħ tagħhom,
sakemm dawn is-sustanzi ma jkunux preżenti b'mod naturali fl-imsemmija oġġetti, fl-istess kompożizzjoni u fl-istess kwantità.
2.      Il-paragrafu 1 ma japplikax għall-oġġetti ta' l-ikel li huma s-suġġett ta' dispożizzjonijiet legali li jipprovdu eċċezzjonijiet."
9       Minn dak iż-żmien, il-paragrafu 2 ta' dan l-Artikolu ġie emendat, b'effett mis-26 ta' Ġunju 1996, permezz ta' l-Artikolu 10
tad-digriet TML u issa jipprovdi dan li ġej:
"Il-paragrafu 1 ma japplikax
a)      għall-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti, bħal dawk previsti fid-[digriet TML], f'dak li jirrigwarda l-preżenza ta' vitamini;
b)      għall-oġġetti ta' l-ikel li jkunu s-suġġett ta' dispożizzjonijiet legali li jipprovdu eċċezzjonijiet."
10     L-Artikolu 1(1)(a) sa (d) tad-digriet TML jipprovdi li:
"Id-definizzjonijiet li ġejjin għandhom japplikaw għall-finijiet ta' dan id-digriet
a)      mikronutrijenti: sustanzi nutrittivi indispensabbli għall-funzjonament ta' l-organiżmu uman, li l-imsemmi organizmu ma jistax
jipproduċi huwa stess u li għandhom jiġu kkunsmati fi kwantitajiet żgħar;
b)      oġġetti ta' l-ikel arrikkiti: oġġett ta' l-ikel miżjud b'mikronutrijent jew b'diversi mikronutrijenti iżda li l-għan essenzjali
tiegħu mhuwiex li jipprovdi mikronutrijenti;
c)      prodott ta' sostituzzjoni: oġġett ta' l-ikel arrikkit
–       li huwa intiż sabiex jissostitwixxi prodott li jeżisti u li jkun jixbhu ħafna fl-apparenza, fil-konsistenza, fit-togħma, fil-kulur,
fir-riħa u fl-użu tiegħu; u
–       li ġie miżjud b'mikronutrijent jew b'diversi mikronutrijenti fi proporzjonijiet li ma jkunux aktar minn dawk li fihom dawn
is-sustanzi jinsabu naturalment fil-prodott li qiegħed jiġi sostitwit;
d)      prodotti rikostitwiti: oġġett ta' l-ikel arrikit
–       ippreparat skond ir-regoli li jirrigwardaw il-prattiċi tajba fil-qasam tal-produzzjoni; u
–       li ġie miżjud b'mikronutrijent jew b'diversi mikronutrijenti sal-proporzjonijiet li fihom dawn is-sustanzi jinsabu naturalment,
qabel il-preparazzjoni, fil-parti li tista' tittiekel tal-prodott jew fil-partijiet li jistgħu jittieklu tal-materji primi
tal-prodott iżda li ntilfu wara jew matul il-preparazzjoni".
11     Skond l-Artikolu 2(1) tad-digriet TML, "[h]uwa pprojbit li jiġu ppreparati jew ikkummerċjalizzati oġġetti ta' l-ikel arrikkiti
li, f'dak li jirrigwarda l-kompożizzjoni tagħhom, ma jissodisfawx ir-rekwiżiti stabbiliti minn dan id-digriet".
12     L-Artikolu 5 ta' l-istess digriet jipprovdi li:
"Il-mikronutrijenti bħall-vitamina A fil-forma ta' retinoidi, il-vitamina D, l-aċidu foliku, is-selenju, ir-ram u ż-żingu
jistgħu jiġu biss miżjuda ma' oġġett ta' l-ikel arrikkit biss sabiex jagħmluh prodott ta' sostituzzjoni jew prodott ta' l-ikel
rikostitwit."
13     Skond l-Artikolu 16(1) u (2) tal-Warenwet, il-Ministru tas-Saħħa Olandiż jista' jagħti eżenzjoni jew deroga minn projbizzjoni
ta' kummerċjalizzazzjoni ta' oġġett ta' l-ikel li tirriżulta mid-digriet TML.  Skond l-Artikolu 23 tal-Warenwet, id-deċiżjoni
tiegħu tista' tkun is-suġġett ta' rikors imressaq quddiem il-College van Beroep voor het bedrijfsleven.
14     F'dak li jirrigwarda l-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti b'mikronutrijietni, il-politika kostanti tal-Ministru tas-Saħħa Olandiż,
li ġiet irrikonoxxuta bħala valida mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven, hija li deroga tiġi mogħtija biss jekk
jiġu sodisfatti żewġ kriterji:
–       l-oġġett ta' l-ikel li jkun ġie miżjud b'mikronutrijenti m'għandux ikun, bħala tali, ta' ħsara għas-saħħa pubblika;
–       iż-żieda għandha tkun tikkorrispondi għal bżonn reali, b'mod partikolari, alimentari.

Il-proċedura prekontenzjuża
15     Min-naħa, il-Kummissjoni ġiet infurmata li, fl-1995 u fl-1996, żewġ operaturi ekonomiċi, Kellogg's u Inkosport Nederland,
ma kinux ngħataw l-awtorizzazzjoni li jikkummerċjalizzaw fl-Olanda, rispettivament, ċereali għall-ikla ta' filgħodu arrikkiti
bil-vitamina D u bl-aċidu foliku u
energy bars
arrikkiti bl-aċidu foliku, meta dawn il-prodotti kienu diġà legalment ikkummerċjalizzati fi Stati Membri oħra.
16     Peress li l-Kummissjoni kkunsidrat li dan ir-rifjut imur kontra l-Artikolu 30 tat-Trattat, permezz ta' żewġ ittri ta' intimazzjoni
tas-26 ta' Ġunju 1996, hija stiednet lill-awtoritajiet Olandiżi jipprovdu spjegazzjonijiet f'dan ir-rigward.
17     Peress li ma kinitx sodisfatta mir-risposti mogħtija minn dawn l-awtoritajiet, il-Kummissjoni, fit-23 ta' Settembru 1997,
indirizzat żewġ opinjonijiet motivati lir-Renju ta' l-Olanda.  L-awtoritajiet Olandiżi rrispondew għal dawn l-opinjonijiet
permezz ta' ittri tat-12 u tat-18 ta' Diċembru 1997.
18     Min-naħa l-oħra, l-abbozz ta' digriet u, aktar tard, id-digriet TML ġew innotifikati lill-Kummissjoni fil-kuntest tad-Direttiva
tal-Kunsill 83/189/KEE, tat-28 ta' Marzu 1983, li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ l-istandards
u r-regolamenti tekniċi (ĠU L 109, p. 8), kif emendata mid-Direttiva tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill 94/10/KE, tat-23
ta' Marzu 1994 (ĠU L 100, p.30).
19     Wara li kien hemm skambju ta' ittri, il-Kummissjoni, peress li kkunsidrat li s-sistema ta' deroga għall-projbizzjoni ta' kummerċjalizazzjoni
kienet tmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ għall-ħarsien tas-saħħa pubblika, safejn din kienet teżiġi kemm li ż-żieda ta'
mikronutrijenti ma tkunx ta' ħsara kif ukoll li tissodisfa bżonn nuttrittiv reali, intimat, permezz ta' ittra tat-22 ta' Diċembru
1997, lill-awtoritajiet Olandiżi sabiex jipprovdu spjegazzjonijiet fuq il-ksur in kwistjoni.
20     Peress li ma kinitx sodisfatta bir-risposta tagħhom, permezz ta' ittra tal-31 ta' Awwissu 1998, hija bagħtet opinjoni motivata
lir-Renju ta' l-Olanda kif ukoll, permezz ta' ittra tal-21 ta' Diċembru 1998, opinjoni motivata supplementari.  L-awtoritajiet
Olandiżi rrispondew għal dawn l-opinjonijiet, rispettivament, permezz ta' ittri tat-8 ta' Settembru 1998 u tal-21 ta' April
1999.
21     Kien f'dawn iċ-ċirkustanzi li l-Kummissjoni ddeċidiet li tressaq dan ir-rikors.

Fuq ir-rikors
22     Preliminarjament, għandu jiġi enfasizzat li, minkejja l-kliem użat fil-parti dispożittiva tiegħu, dan ir-rikors għal nuqqas
ta' twettiq ta' obbligu mhuwiex dirett kontra l-leġiżlazzjoni Olandiża.  Fil-fatt, il-Kummissjoni tippreċiża li r-rikors tagħha
ma jkoprix is-sistema ta' projbizzjoni ta' kummerċjalizazzjoni stabbilita mid-digriet TML bħala tali. Bl-istess mod, hija
tindika li mhijiex qiegħda tqajjem il-kwistjoni tal-kompatibbiltà formali tal-proċedura applikabbli għall-applikazzjonijiet
ta' deroga mad-dritt Komunitarju.
23     Għaldaqstant il-Kummissjoni ma tikkontestax l-obbligu, stabbilit mil-leġiżlazzjoni Olandiża, li l-produtturi jew l-importaturi
ta' ċerti oġġetti ta' l-ikel arrikiti għandhom li jiksbu deroga mill-projbizzjoni għall-kummerċjalizzazzjoni ta' dawn il-prodotti
ta' l-ikel.  Ir-rikors tagħħa jirrigwarda biss il-prattika, deskritta fil-punt 14 ta' din is-sentenza, li tikkonsisti, fil-każ
ta' l-amministrazzjoni Olandiża, li tagħmel l-eżistenza ta' bżonn nutrittiv reali kundizzjoni neċessarja sabiex tkun tista'
tingħata deroga bħal din.  Dan huwa s-suġġett tar-rikors hekk definit u li fuqu l-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi.

Fuq il-prattika amministrattiva nazzjonali
24     Peress li l-Kummissjoni u l-Gvern Olandiż ma jaqblux dwar il-karatteristiċi tal-prattika amministrattiva Olandiża f'dak li
jirrigwarda l-għoti ta' derogi għall-projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' ċerti oġġetti ta' l-ikel arrikiti, għandu l-ewwel
nett jiġi vverifikat f'hiex, effettivament, tikkonsisti din il-prattika.
25     L-ewwel nett, huwa stabbilit li l-oġġetti ta' l-ikel ta' konsum ta' kuljum arrikkiti bil-vitamina A (fil-forma ta' retinoidi),
bil-vitamina D, bl-aċidu foliku, bis-selenju, bir-ram u ż-żingu jistgħu biss jiġu kkummerċjalizzati fl-Olanda, jekk ma jkunux
prodotti ta' sostituzzjoni jew prodotti rikostitwiti, jekk ikunu jibbenefikaw minn deroga mill-projbizzjoni ta' kummerċjalizazzjoni
li tirriżulta mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikolu 10 tad-digriet BBL, kif emendat, moqrija flimkien ma' dawk ta' l-Artikoli
2(1) u 5 tad-digriet TML.
26     Huwa wkoll stabbilit li l-Ministeru tas-Saħħa Olandiż jikkonċedi din id-deroga biss jekk, min-naħa, il-prodott ta' l-ikel
li jkun ġie miżjud b'waħda minn dawn is-sustanzi nutrittivi ma jkunx ta' ħsara għas-saħħa pubblika u, min-naħa l-oħra, iż-żieda
tkun tikkorrispondi għal bżonn nutrittiv reali. Dawn iż-żewġ kriterji huma kumulattivi.
27     F'dan ir-rigward, bil-kontra ta' dak li tagħti x'tifhem il-Kummissjoni, is-sempliċi konstatazzjoni li oġġett ta' l-ikel arrikit
jissodisfa l-ewwel kundizzjoni mhijiex biżżejjed sabiex tistabbilixxi li l-kummerċjalizazzjoni tiegħu ma ġġib magħha ebda
riskju għas-saħħa pubblika.
28     Fil-fatt, kemm mill-ispjegazzjonijiet tal-Gvern Olandiż kif ukoll mid-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti
fil-proċeduri ta' applikazzjoni għal deroga  li diġà kienu ġew imressqa jirriżulta li l-ewwel kriterju jkun sodisfatt jekk
l-oġġett ta' l-ikel arrikit ma jkunx ta' ħsara bħala tali, jiġifieri jekk il-kwantità ta' sustanza nutrittiva li dan ikun
fih ma tkunx perikoluża fiha nfisha, indipendentement mis-sorsi l-oħra ta' din is-sustanza fl-alimentazzjoni tal-popolazzjoni
ta' l-Olanda.
29     Il-vitamini u l-imluħ minerali mhumiex normalment ta' ħsara fihom infushom, iżda jistgħu jipproduċu effetti ħżiena speċifiċi
fil-każ li jiġu kkunsmati eċċessivament flimkien ma' l-ikel l-ieħor, li l-kompożizzjoni tiegħu ma tistax tkun previstà jew
ikkontrollata (ara, f'dak li jirrigwarda l-vitamini, is-sentenzi ta' l-14 ta' Lulju 1983, Sandoz 174/82' Ġabra p. 2445, punt
17; tat-23 ta' Settembru 2003, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, C-192/01, Ġabra p. I-9693, punt 43, u tal-5 ta' Frar 2004,
Il-Kummissjoni vs Franza, C-24/00, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 50).
30     Għaldaqstant, is-sempliċi fatt li oġġett ta' l-ikel arrikkit b'sustanza nutrittiva speċifika ma jkunx, bħala tali, ta' ħsara
għas-saħħa pubblika, u li għalhekk jissodisfa l-ewwel kriterju, ma jippermettix li jiġi konkluż li dan mhuwiex perikoluż.
Kif isostni l-Gvern Olandiż, għandu jiġi wkoll evalwat jekk dan ikunx jippreżenta riskju għas-saħħa pubblika fid-dawl tas-sorsi
l-oħra ta' din is-sustanza nutrittiva fl-ikel  kollu.
31     Il-Gvern Olandiż isostni li din l-evalwazzjoni qiegħda ssir fil-kuntest ta' l-eżami tat-tieni kriterju, li jirrigwarda l-eżistenza
ta' bżonn nutrittiv.
32     It-tieni nett, mill-proċeduri ta' applikazzjoni għal deroga li ġew ippreżentati quddiem l-awtoritajiet Olandiżi kompetenti
jirriżulta li d-deroga tiġi sistematikament miċħuda meta l-oġġett ta' l-ikel arrikkit ma jkunx jissodisfa t-tieni kriterju.
33     L-eżempju li l-Gvern Olandiż invoka sabiex jipprova li deroga tista' tiġi konċessa, jekk ikun hemm bżonn, għal oġġett ta'
l-ikel arrikkit li ma jkun jissodisfa ebda bżonn nutrittiv mhuwiex rilevanti.  Dan jitratta l-awtorizazzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni
ta' margarina arrikkita bil-vitamina D, maħruġa fl-2002, jiġifieri wara li skada t-terminu preskritt mill-opinjoni motivata
supplementari tal-21 ta' Diċembru 1998.  Barra minn dan, għandu jiġi kkonstatat li, f'din il-proċedura ta' awtorizzazzjoni,
l-awtoritajiet Olandiżi kompetenti sabu li kien hemm bżonn nutrittiv għall-vitamina D fost il-persuni li jkollhom aktar minn
60 sena u li l-awtorizazzjoni għall-kummerċjalizzazzjoni hija suġġetta għall-kundizzjoni li l-imsemmija margarina jkollha
tikketta li tavża li jkun aħjar li l-prodott ma jiġix ikkunsmat minn persuni ta' anqas minn 60 sena.
34     Għalhekk, il-Kummissjoni hija ġġustifikata meta tenfasizza l-karattru sistematiku tal-projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni
ta' l-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti li ma jissodisfawx bżonn nutrittiv reali.
35     Fl-aħħar nett, mill-eżami tal-proċeduri ta' applikazzjoni għal derogi ppreżentati quddiem l-awtoritajiet Olandiżi jirriżulta
li, bil-kontra ta' l-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni, huma l-awtoritajiet Olandiżi li għandhom l-obbligu li jistabbilixxu
n-nuqqas ta' bżonn nutrittiv sabiex tkun tista' tiġi miċħuda applikazzjoni għal deroga.  Għaldaqstant, id-deċiżjoni ta' l-10
ta' Marzu 1994, li s-segretarju Olandiż għall-
Welfare
, is-Saħħa u l-Kultura ħa fil-kwistjoni "Punica", tiipprċiża li "[f]'dak li jirrigwarda bżonn li jista' jiġi ppruvat, il-kummissjoni
[tal-protesti tal-Mnisteru tas-Saħħa Olandiż] tqis li l-appellant ma ppruvax b'mod suffiċjentement konvinċenti l-eżistenza
tiegħu, iżda li l-Ministeru wera' b'mod plawsibbli li din iż-żieda mhijiex meħtieġa".
36     Ċertament, l-operaturi ekonomiċi ser jippruvaw juru li l-prodott tagħhom jissodisfa bżonn bħal dan, iżda din iċ-ċirkustanza
ma tippermettix li jiġi konkluż li hemm bdil fl-oneru tal-prova.
37     Għandu jiġi vverifikat jekk il-prattika amministrattiva Olandiża f'dak li jirrigwarda l-għoti ta' derogi, hekk kif indikata,
tikkostitwixxix miżura b'effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva għall-importazzjoni u, jekk dan ikun il-każ, jekk
din tistax tkun iġġustifikata fuq il-bażi ta' l-Artikolu 36 tat-Trattat kif isostni l-Gvern Olandiż.

Fuq l-eżistenza ta' miżura b'effett ekwivalenti għal restrizzjoni kwantitattiva fuq l-importazzjoni
38     Il-moviment liberu tal-merkanzija bejn l-Istati Membri huwa prinċipju fundamentali tat-Trattat li huwa espress fil-projbizzjoni,
stabbilita fl-Artikolu 30 tat-Trattat, tar-restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni bejn l-Istati Membri kif ukoll
ta' kull miżura b'effett ekwivalenti.
39     Il-projbizzjoni tal-miżuri b'effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 30 tat-Trattat tirrigwarda kull
leġiżlazzjoni kummerċjali ta' l-Istati Membri li tista', direttament jew indirettament, attwalment jew potenzjalment, tkun
ta' xkiel għall-kummerċ intrakomunitarju (ara b'mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta' Lulju 1974, Dassonville, 8/74, Ġabra
p. 837, punt 5; Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata aktar 'il fuq, punt 39, u L-Kummissjoni vs Franza, iċċitata aktar
'il fuq, punt 22).
40     Huwa stabbilit li l-prattika amministrattiva Olandiża tikkonstitwixxi miżura b'effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi
fis-sens ta' l-Artikolu 30 tat-Trattat.
41     Fil-fatt, din il-prattika, li teżiġi li l-kummerċjalizazzjoni ta' oġġetti ta' l-ikel arrikkiti bil-vitamini jew bl-imluħ minerali
li jkunu ġejjin minn Stati Membri oħra fejn dawn ikunu legalment prodotti u kkummerċjalizzatti tkun suġġetta għall-prova ta'
bżonn nutrittiv fi-ħdan il-popolazzjoni Olandiża, tagħmel il-kummerċjalizazzjoni ta' dawn l-oġġetti ta' l-ikel aktar diffiċli,
x'aktarx impossibbli, u, konsegwentement, hija ta' xkiel għall-kummerċ bejn l-Istati Membri (ara, f'dan is-sens, is-sentenza
L-Kummissjoni vs Id-Danimarka, ċċitata aktar 'il fuq, punt 41).

Fuq il-ġustifikazzjoni bbażata fuq il-ħarsien tas-saħħa pubblika
42     Dwar il-kwistjoni dwar jekk il-prattika amministrattiva Olandiża tistax tiġi ġġustifikata abbażi ta' l-Artikolu 36 tat-Trattat,
huma l-Istati Membri li għandhom, fin-nuqqas ta' armonizazzjoni  u safejn ikun hemm dubji dwar l-istat attwali tar-riċerka
xjentifika, jiddeċiedu dwar il-livell ta' ħarsien tas-saħħa u tal-ħajja tal-bniedem li huma għandhom l-intenzjoni li jiżguraw
u dwar ir-rekwiżit ta' awtorizazzjoni minn qabel għat-tqegħid fis-suq ta' oġġetti ta' l-ikel, filwaqt li jqisu r-rekwiżiti
tal-moviment liberu tal-merkanzija fil-Komunità (ara s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq, Sandoz, punt 16; Il-Kummissjoni vs
Id-Danimarka, punt 42, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 49).
43     Din is-setgħa ta' diskrezzjoni li tirrigwarda l-ħarsien tas-saħħa pubblika hija partikolarment importanti meta jiġi ppruvat
li hemm dubji dwar l-istat attwali tar-riċerka xjentifika fir-rigward ta' ċerti sustanzi, bħall-vitamini li, hekk kif ġie
mfakkar fil-punt 29 ta' din is-sentenza, mhumiex normalment ta' ħsara fihom infushom, iżda li jistgħu jipproduċu effetti dannużi
speċifiċi fil-każ li jiġu kkunsmati eċċessivament flimkien ma' l-ikel l-ieħor, li l-kompożizzjoni tiegħu ma tistax tkun previstà
jew ikkontrollata, (ara s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Sandoz, punt 17; Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 43, u L-Kummissjoni
vs Franza, punt 50).
44     Id-dritt Komunitarju għalhekk ma jipprekludix li, skond il-prinċipju ta' prekawzjoni, il-leġiżlazzjoni ta' Stat Membru tipprojbixxi,
fin-nuqqas ta' awtorizazzjoni minn qabel, il-kummerċjalizzazzjoni ta' oġġetti ta' l-ikel meta jkunu ġew miżjuda b'sustanzi
nutrittivi oħra minbarra dawk li ż-żieda tagħhom tkun iddikjarata bħala permissibbli mill-imsemmija leġiżlazzjoni (ara, f'dan
is-sens, is-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 44, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 51).
45     Fil-fatt, mill-Artikolu 130 R tat-Trattat KE (li, wara emendi, sar l-Artikolu 174 KE) jirriżulta li l-ħarsien tas-saħħa tal
bniedem tagħmel parti mill-għanijiet tal-politika tal-Komunità fil-qasam ta' l-ambjent u li din il-politika, li tipprovdi
għal-livell għoli ta' protezzjoni, hija bbażata, fost l-oħrajn, fuq il-prinċipju ta' prekawzjoni u li r-rekwiżiti ta' din
il-politika għandhom ikunu integrati fid-definizzjoni u l-implementazzjoni ta' politiki oħra tal-Komunità.  Barra minn dan,
mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jirriżulta li l-prinċipju ta' prekawzjoni jista' wkoll japplika għall-politika
tal-ħarsien tas-saħħa tal-bniedem, li, skond l-Artikolu 129 tat-Trattat KE (li, wara emendi, sar l-Artikolu 152 KE), hija
intiża wkoll sabiex tilħaq livell għoli ta' protezzjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi tal-5 ta' Mejju 1998, National Farmenr's
Union
et
, C-157/96, Ġabra p. I-2211, punti 63 u 64; tad-9 ta' Settembru 2003, Monsanto Agricoltura Italia
et
, C-236/01, Ġabra p. I-8105, punti 128 u 133; Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata aktar 'il fuq, punt 49 u L-Kummissjoni
vs Franza, iċċitata aktar 'il fuq, punt 56; ara wkoll, f'dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Prim'Istanza tal-11 ta' Settembru
2002, Pfizer Animal Health vs Il-Kunsill, T-13/99, Ġabra p. II-3305, punti 139 u 140; Alpharma vs Il-Kunsill, T-70/99, Ġabra
p. II-3495, punti 152 u 153, u ta' l-10 ta' Marzu 2004, Malagutti-Vezinhet vs Il-Kummissjoni, T-177/02, li għadha ma ġietx
ippubblikata fil-Ġabra, punt 54).
46     Madanakollu, meta jkunu qegħdin jeżerċitaw id-diskrezzjoni tagħhom li tirrigwarda l-ħarsien tas-saħħa pubblika, l-Istati Membri
għandhom jirrispettaw il-prinċipju ta' proporzjonalità.  Il-mezzi li huma jagħżlu għandhom għalhekk ikunu limitati għal dak
li huwa effettivament meħtieġ sabiex jassiguraw il-ħarsien tas-saħħa pubblika; dawn għandhom ikunu pproporzjonati fir-rispett
ta' l-għan hekk imfittex, li ma setax jintlaħaq permezz ta' miżuri li jkunu anqas restrittivi fuq il-kummerċ intrakomunitarju
(ara, is-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Sandoz, punt 18; Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 45, u L-Kummissjoni vs Franza,
punt 52).
47     Barra minn dan, peress li l-Artikolu 36 tat-Trattat jipprovdi eċċezzjoni, li għandha tiġi interpretata strettament, għar-regola
tal-moviment ħieles tal-merkanzija fi ħdan il-Komunità, huma l-awtoritajiet nazzjonali li jinvokawha li għandhom jippruvaw,
f'kull każ speċifiku, fid-dawl tad-drawwiet alimentari nazzjonali u tar-riżultati tar-riċerka xjentifika internazzjonali,
li l-leġiżlazzjoni tagħhom hija neċessarja sabiex jiġu mħarsa effettivament l-interessi previsti fl-imsemmija dispożizzjoni
u, b'mod partikolari, li l-kummerċjalizzazzjoni tal-prodotti in kwistjoni tippreżenta riskju reali għas-saħħa pubblika (ara
s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 46, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 53).
48     Għalhekk, projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' l-oġġetti ta' l-ikel li jkunu ġew miżjuda b'sustanzi nutrittivi għandha
tkun ibbażata fuq evalwazzjoni approfondita tar-riskju allegat mill-Istat Membru li jinvoka l-Artikolu 36 tat-Trattat KE (ara
s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 47, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 54).
49     Deċiżjoni li tiġi pprojbita l-kummerċjalizzazzjoni ta' oġġett ta' l-ikel arrikit, li tikkostitwixxi, barra minn dan, l-aktar
xkiel restrittiv għall-kummerċ li jirrigwarda l-prodotti legalment prodotti u kkumerċjalizzati fi Stati Membri oħra, tista'
tiġi adottata biss jekk l-allegat riskju reali għas-saħħa pubblika jidher li huwa biżżejjed ippruvat abbażi ta' l-aktar data
xjentifika reċenti li tkun disponibbli meta tiġi adottata tali deċiżjoni.  F'kuntest bħal dan, l-evalwazzjoni li l-Istat Membru
għandu jagħmel tar-riskju għandha bħala għan il-valutazzjoni tal-livell ta' probabbiltà ta' l-effetti ħżiena taż-żieda ta'
ċerti sustanzi nutrittivi ma' oġġetti ta' l-ikel fuq is-saħħa tal-bniedem u tal-gravità ta' dawn l-effetti potenzjali (ara
s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 48, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 55).
50     Fl-evalwazzjoni tar-riskju in kwistjoni mhumiex biss l-effetti speċifiċi tal-kummerċjalizzazzjoni ta' prodott individwali
li jkun fih kwantità determinata ta' sustanzi nutrittivi li huma rilevanti.  Jista' jkun xieraq li jiġi kkunsidrat l-effett
kumulattiv tal-preżenza fis-suq ta' diversi sorsi, naturali jew artifiċjali, ta' sustanza nutrittiva speċifika u li, fil-futur,
jista' jkun hemm sorsi addizzjonali li jistgħu jiġu raġjonevolment previsti (sentenza L-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt
50).
51     F'diversi każijiet, l-evalwazzjoni ta' dawn l-elementi għandha turi li hemm livell għoli ta' dubju xjentifiku u prattiku f'dan
ir-rigward.  Dubju bħal dan, li ma jistax jiġi distint mill-kunċett ta' prekawzjoni, għandu influwenza fuq il-portata tas-setgħa
diskrezzjonali ta' l-Istat Membru u għalhekk ikollu riperkussjonijiet fuq il-metodi ta' applikazzjoni tal-prinċipju ta' proporzjonalità.
52     F'ċirkustanżi bħal dawn, għandu jiġi ammess li Stat Membru jista', skond il-prinċipju ta' prekawzjoni, jieħu miżuri ta' protezzjoni
mingħajr ma jkollu għalfejn jistenna li r-realtà u l-gravità ta' dawn ir-riskji jkunu ppruvati b'mod eżawrjenti (ara, f'dan
is-sens, is-sentenza National Farmenr's Union
et
, iċċitata aktar 'il fuq, punt 63).  Madankollu, l-evalwazzjoni tar-riskju ma tistax tkun ibbażata fuq kunsiderazzjonijiet
purament ipotetiċi (ara s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq Monsanto Agrikoltura Italia
et
, punt 106; Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 49, u L-Kummissjoni vs Franza, punt 56).
53     Applikazzjoni korretta tal-prinċipju ta' prekawzjoni tippresupponi, l-ewwel nett, l-identifikazzjoni tal-konsegwenzi potenzjalment
negattivi fuq is-saħħa minħabba ż-żieda proposta ta' sustanzi nutrittivi, u, it-tieni nett, evalwazzjoni globali tar-riskju
għas-saħħa bbażata fuq l-aktar data xjentifika affidabbli li tkun disponibbli u fuq l-aktar riżultati reċenti tar-riċerka
internazzjonali (ara s-sentenza L-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata aktar 'il fuq, punt 51).
54     Meta ma jkunx possibbli, minħabba n-natura insuffiċjenti, mhux konklużiva jew mhux preċiża tar-riżultati ta' l-istudji magħmula,
li l-eżistenza jew il-portata tar-riskju allegat tiġi ddeterminata b'ċertezza, iżda meta tibqa' l-probabbiltà ta' ħsara reali
għas-saħħa pubblika fil-każ fejn ir-riskju jseħħ, il-prinċipju ta' prekawzjoni jiġġustifika l-adozzjoni ta' miżuri restrittivi,
bil-kundizzjoni li dawn ma jkunux diskriminatorji u oġġettivi (ara s-sentenza L-Kummissjoni vs Id-Danimarka, iċċitata aktar
'il fuq, punti 52 u 53).
55     F'dan il-każ, jidher li l-awtoritajiet kompetenti Olandiżi jeżaminaw separatament, min-naħa, l-effetti speċifiċi tal-kummerċjalizzazzjoni
ta' oġġett ta' l-ikel individwali li jkun fih kwantità determinata ta' sustanzi nutrittivi, li huma jevalwaw fil-kuntest ta'
l-ewwel kriterju, u, min-naħa l-oħra, l-effett kumulattiv tal-preżenza fis-suq ta' diversi sorsi, naturali jew artifiċjali,
ta' sustanza nutrittiva, li huma jevalwaw fil-kuntest tat-tieni kriterju, li jirrigwarda l-eżistenza ta' bżonn nutrittiv fi-ħdan
il-popolazzjoni Olandiża.
56     Il-Gvern Olandiż isostni li, fil-każ tal-vitamina A (fil-forma ta' retinoidi), tal-vitamina D, ta' l-aċidu foliku, tas-selenju,
tar-ram u taż-żingu, il-livell tossikoloġiku massimu – jiġifieri l-kwantità li, lil hinn minnha, id-dehra ta' effetti ħżiena
ma tistax tiġi esluża – hija ftit aktar għolja mid-doża rrakkomandata għal kuljum – jiġifieri l-kwantità li virtwalment tissodisfa
l-bżonnijiet li l-persuni f'saħħithom kollha ta' grupp speċifiku tal-popolazzjoni jkollhom għal sustanza nutrittiva determinata
–, b'tali mod li ż-żieda tagħhom ma' l-oġġetti ta' l-ikel tista' tiġi awtorizzata biss b'mod ristrett.  F'dak li jirrigwarda
dawn is-sustanzi "b'marġni limitat ta' sigurtà", għandhom jiġu mwieżna l-ħtieġa li dawn jinżiedu ma' l-oġġetti ta' l-ikel
u r-riskju li tali żieda ġġib magħha u għandhom jiġu applikati, meta jkun hemm bżonn u meta l-evalwazzjoni tar-riskju tiġġustifika
dan,  restrizzjonijiet għall-kummerċjalizazzjoni ta' prodotti li ma jkunux jikkonformaw ma' għan alimentari determinat.
57     Madankollu, anki meta jkun xjentifikament ippruvat li s-sitt sustanzi nutrittivi in kwistjoni għandhom "marġni limitat ta'
sigurtà", id-doża ta' dawn is-sustanzi rakommandata għal ta' kuljum mhijiex l-istess bħal-livell tossikoloġiku massimu.  Barra
minn dan, kif jenfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punt 42 tal-konklużjonijiet tiegħu, id-differenza żgħira bejn id-doża rakkomandata
għal ta' kuljum u l-kwantità li, lil hinn minnha, jkun hemm riskju għas-saħħa mhijiex l-istess għal kull sustanza nutrittiva.
58     Minn dan isegwi li oġġett ta' l-ikel arrikkit b'sustanza nutrittiva determinata jista' ma jkunx jissodisfa bżonn nutrittiv
minħabba li l-porzjoni alimentari medja tkun diġà tipprovdi d-doża rakkomandata għal ta' kuljum ta' din is-sustanza nutrittiva,
mingħajr ma l-kummerċjalizazzjoni tiegħu ma ġġib magħha qbiż tal-limitu tossikoloġiku massimu li, lil hinn minnu, jkun hemm,
skond l-istat attwali ta' l-għarfien xjentifiku, riskju reali għas-saħħa pubblika.
59     F'kull każ, il-Gvern Olandiż m'huwa qiegħed iressaq l-ebda studju xjentifiku li jikkonkludi li kull qbiż tad-doża rakkomandata
għal ta' kuljum għal waħda jew oħra minn dawn is-sitt sustanzi nutrittivi in kwistjoni, ikun kemm ikun, iġib miegħu riskju
reali għas-saħħa pubblika.
60     Il-Gvern Olandiż isostni wkoll li huwa ġġustifikat li jiċħad il-kummerċjalizzazzjoni ta' oġġett ta' l-ikel arrikit li ma jkun
jkollu ebda skop nutrittiv li jista' jiġi ppruvat, u dan anke meta ma jkunx intlaħaq l-"ogħla limitu", sabiex iħalli post
għal prodotti oħra li għalihom jista' jiġi ppruvat bżonn nutrittiv għal ċerti gruppi tal-popolazzjoni.
61     F'dan ir-rigward, anke jekk il-kummerċjalizzazzjoni ta' oġġett ta' l-ikel arrikit li jkun itiż għall-popolazzjoni in ġenerali
effettivament tnaqqas id-differenza bejn bejn il-kwantità ta' sustanza nutrittiva li tinsab fil-porzjoni alimentari medja
u l-limitu tossikoloġiku massimu, dan, bl-ebda mod, ma jwaqqaf lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti milli aktar tard jawtorizzaw
il-kummerċjalizzazzjoni ta' prodotti oħra arrikkiti bl-istess sustanza li jkunu destinati biss għal dawk il-gruppi tal-popolazzjoni
li l-porzjoni alimentari medja tagħhom ma tippermettix li jiġu sodisfatti l-bżonnijiet ta' l-imsemmija sustanza.  Għalhekk,
l-ispjegazzjoni mogħtija mill-Gvern Olandiż ma tistax tiġġustifika prattika li tipprojbixxi oġġett ta' l-ikel arrikkit li
l-konsum tiegħu ma jkunx jippermetti, anke jekk tiġi kkunsidrata l-alimentazzjoni kollha, li jintlaħaq il-limitu massimu li,
lil hinn minnu, jista' jkun hemm riskju reali għas-saħħa pubblika.
62     Għandu jingħad ukoll li, kif ġustament tenfasizza l-Kummissjoni, anke wara li l-awtoritajiet nazzjonali jkunu awtorizzaw il-kummerċjalizzazzjoni
ta' oġġett ta' l-ikel arrikit b'sustanza nutrittiva ddeterminata, dawn xorta jibqgħu ħielsa li jiċħdu applikazzjoni għal awtorizazzjoni
sussegwenti abbażi tas-sitwazzjoni li rriżultat wara l-għoti ta' l-ewwel awtorizazzjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti
ta' l-EFTA tal-5 ta' April 2001, Awtorita ta' Sorveljanza EFTA vs In-Norveġja, E-3/00, EFTA Court Report 2000-2001, p. 73,
punti 36 u 37).
63     F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-karattru sistematiku tal-projbizzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' l-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti,
hekk kif tirriżulta mill-prattika amministrattiva Olandiża, ma tippermettix li jiġi rispettat id-dritt Komunitarju dwar l-identifikazzjoni
u l-evalwazzjoni ta' riskju reali għas-saħħa pubblika, li jeżiġi eżami approfondit, każ b'każ, ta' l-effetti li tista' ġġib
magħha ż-żieda ma' dan ta' l-aħħar tal-vitamini u ta' l-imluħ minerali in kwistjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenza L-Kummissjoni
vs Id-Danimarka, iċċitata aktar 'il fuq, punt 56).
64     Barra minn dan, kif ġustament osservat il-Kummissjoni, mill-fajl la jirriżulta li, fil-proċeduri ta' applikazzjoni għal deroga,
l-awtoritajiet Olandiżi jivverifikaw jekk l-oġġett ta' l-ikel arrikkit b'sustanza nutrittiva determinata jistax jissostitwixxi,
fil-porzjoni alimentari, oġġetti ta' l-ikel tradizzjonali li għalihom iż-żieda ta' din is-sustanza hija obbligatorja, u lanqas,
a fortiori
, li huma jikkunsidraw effett sostituttiv bħal dan.
65     B'hekk il-Gvern Olandiż jammetti li, ġeneralment, iċ-ċereali jistgħu jkunu prodott li jissostitwixxi l-ħobż midluk.  Sa l-1
ta' Diċembru 1999, il-leġiżlazzjoni Olandiża kienet timponi li x-xaħmijiet li jindilku jkunu arrikkiti bil-vitamina D.  Għaldaqstant,
mill-fajl ma jirriżultax li, matul l-eżami ta' l-applikazzjoni għal awtorizazzjoni ta' kummerċjalizzazzjoni ta' ċereali arrikkiti
bil-vitamina D, ippreżentata mill-kumpannija Kellogg's, l-awtoritajiet Olandiżi kkunsidraw din iċ-ċirkustanza meta vverifikaw
jekk il-kummerċjalizzazzjoni ta' dawn iċ-ċereali kinitx iġġib magħha żieda fil-kwantità tal-vitamina D fil-porzjoni alimentari
medja tal-konsumaturi taċ-ċereali, fir-rispett tal-kwantità meqjusa aċċettabbli, x'aktarx meħtieġa, fil-porzjoni alimentari
medja tal-konsumaturi tal-oġġetti ta' l-ikel li jindilku kif ukoll il-proporzjoni ta' tali żieda.
66     It-tfittxija ta' eventwali effett sostituttiv għandha madankollu tkun parti integrali mill-evalwazzjoni approfondita meħtieġa
mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja.  Fil-fatt, it-teħid in kunsiderazzjoni ta' effett bħal dan, jekk ikun jeżisti,
jista' jwassal għall-konklużjoni li l-kummerċjalizazzjoni ta' oġġett ta' l-ikel arrikkit ġdid ma ġġibx magħha żieda fil-kwantità
ta' sustanza nutrittiva fil-porzjoni alimentari medja u, għaldaqstant, twassal għall-għoti ta' deroga.  Min-naħa l-oħra, il-konsegwenza
tan-nuqqas ta' teħid in kunsiderazzjoni ta' dan l-effett tkun li l-abitudnijiet alimentari jiġu ffissati mingħajr ġustifikazzjoni
bbażata fuq is-saħħa pubblika.
67     Għalhekk, għandu jiġi konkluż li l-awtoritajiet Olandiżi ma rrispettawx ir-rekwiżiti tad-dritt Komunitarju u, b'mod partikolari,
dawk ta' evalwazzjoni approfondita, każ b'każ, ta' l-effetti fuq is-saħħa pubblika li jistgħu jirriżultaw mill-kummerċjalizzazzjoni
ta' oġġetti ta' l-ikel arrikkiti b'waħda mis-sitt sustanzi nutrittivi in kwistjoni.
68     Anke jekk l-effett kumulattiv tal-preżenza fis-suq ta' diversi sorsi, naturali jew artifiċjali, ta' sustanza nutrittiva determinata
u, għaldaqstant, l-eżistenza ta' riskju reali għas-saħħa pubblika, huma wkoll eżaminat mill-awtoritajiet Olandiżi fil-kuntest
tal-bżonn nutrittiv, madankollu, mill-fajl jirriżulta li, fil-fatt, l-awtorizzazzjoni għall-kummerċjalizzazzjoni ta' oġġett
ta' l-ikel arrikkit tingħata biss jekk jiġi stabbilit ukoll li dan huwa meħtieġ sabiex il-popolazzjoni Olandiża tkun tista'
tissodisfa l-bżonnijiet tagħha għal vitamini  jew għal imħluħ minerali (ara d-deċiżjoni li s-Segretarju ta' l-Istat Olandiż
għall-
welfare
, is-saħħa u l-kultura ħa fil-kwistjoni "Punica", iċċitata fil-punt 35 ta' din is-sentenza).  Madankollu, dan l-aħħar metodu
ma jagħmilx parti mill-evalwazzjoni ta' perikolu għas-saħħa pubblika.
69     Fil-fatt, għalkemm il-kriterju ta' bżonn nutrittiv tal-popolazzjoni ta' Stat Membru jista' jkollu rwol fl-evalwazzjoni approfondita
li dan ta' l-aħħar jagħmel tar-riskju li ż-żieda ta' sustanzi nutrittivi ma' oġġetti ta' l-ikel jista' jkollha għas-saħħa
pubblika, in-nuqqas ta' bżonn bħal dan ma jistax madankollu, waħdu, jiġġustifika projbizzjoni totali, abbażi ta' l-Artikolu
36 tat-Trattat, tal-kummerċjalizzazzjoni ta' l-oġġetti ta' l-ikel legalment prodotti u/jew ikkummerċjalizzati fi Stati Membri
oħra (ara s-sentenzi ċċitati aktar 'il fuq, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka, punt 54, u L-Kummissjoni vs Franza, punti 59 u
60).
70     Mill-kunsiderazzjonijiet kollha magħmulin aktar 'il fuq jirriżulta li, billi japplika prattika amministrattiva li, permezz
tagħha, oġġetti ta' l-ikel ta' konsum ta' kuljum li jkunu arrikkiti bil-vitamina A (fil-forma ta' retinoidi), bil-vitamina
D, bl-aċidu foliku, bis-selenju, bir-ram u biż-żingu, li huma legalment prodotti jew ikkummerċjalizzati fi-Stati Membri oħra,
jistgħu biss jiġu kkummerċjalizzati fl-Olanda, meta dawn la jkunu prodotti ta' sostituzzjoni u lanqas oġġetti ta' l-ikel rikostitwiti
skond l-Artikolu 1(1)(c) u (d) tad-digriet TML, jekk dan l-arrikkiment ikun jissodisfa bżonn nutrittiv fost il-popolazzjoni
Olandiża u, barra minn dan, mingħajr ma jiġi vverifikat jekk dawn l-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti jistgħux jissostitwixxu oġġetti
ta' l-ikel li huma diġà kkummerċjalizzati li għalihom ż-żieda ta' l-istess sustanzi nuttrittivi hija obbligatorja, ir-Renju
ta' l-Olanda naqas mill-obbligi li huwa għandu skond l-Artikolu 30 tat-Trattat KE.

Fuq l-ispejjeż
71     Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew
mitluba.  Peress li r-Renju ta' l-Olanda tilef, hemm lok li huwa jiġi ordnat ibati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
1)
Billi japplika prattika amministrattiva li, permezz tagħha, oġġetti ta' l-ikel ta' konsum ta' kuljum li jkunu arrikkiti bil-vitamina
A (fil-forma ta' retinoidi), bil-vitamina D, bl-aċidu foliku, bis-selenju, bir-ram u biż-żingu, li huma legalment prodotti
jew ikkummerċjalizzati fi-Stati Membri oħra, jistgħu biss jiġu kkummerċjalizzati fl-Olanda, meta dawn la jkunu prodotti ta'
sostituzzjoni u lanqas oġġetti ta' l-ikel rikostitwiti skond l-Artikolu 1(1)(c) u (d) tal-Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen
aan levensmiddelen (digriet ta' applikazzjoni tal-Warenwet dwar iż-żieda ta' mikronutijenti ma' l-oġġetti ta' l-ikel), ta'
l-24 ta' Mejju 1996, jekk dan l-arrikkiment ikun jissodisfa bżonn nutrittiv fost il-popolazzjoni Olandiża u, barra minn dan,
mingħajr ma jiġi vverifikat jekk dawn l-oġġetti ta' l-ikel arrikkiti jistgħux jissostitwixxu oġġetti ta' l-ikel li huma diġà
kkummerċjalizzati li għalihom ż-żieda ta' l-istess sutsanzi nuttrittivi hija obbligatorja, ir-Renju ta' l-Olanda naqas mill-obbligi
li huwa għandu skond l-Artikolu 30 tat-Trattat KE (li, wara emendi, sar l-Artikolu 28 KE).
2)
Ir-Renju ta' l-Olanda huwa kkundannat ibati l-ispejjeż.
Firem.
*
Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.