CELEX: 62002TJ0064
Ανταγωνισμός
Άρθρο 81 ΕΚ
Σύμπραξη
Αγορά του φωσφορικού ψευδαργύρου
Πρόστιμο
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων
Προσφυγή ακυρώσεως
Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας
Άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17
Σοβαρότητα της παραβάσεως
Αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως
Αιτιολόγηση

«χαλυβδοσωλήνες άνευ ραφής») και απόφαση 98/247/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 21ης Ιανουαρίου 1998, σχετικά με διαδικασία
εφαρμογής του άρθρου 65 της Συνθήκης ΕΚΑΧ (υπόθεση IV/35.814 – Προσαύξηση της τιμής του κράματος) (ΕΕ 1998, L 100, σ. 55,
στο εξής: απόφαση «προσαύξηση της τιμής του κράματος»), σημείο 83]. Η οικονομική κατάσταση της βιομηχανίας του φωσφορικού
ψευδαργύρου μπορεί να συγκριθεί ευθέως με την κρίση που περιγράφεται στην απόφαση «προσαύξηση της τιμής του κράματος», στην
οποία ελήφθη υπόψη η δυσχερής οικονομική κατάσταση του τομέα, με συνέπεια τη μείωση του προστίμου κατά ποσοστό από 10 έως
30 %. Η κρίση στην αγορά του φωσφορικού ψευδαργύρου ήταν πιο σημαντική και υπήρχε καθ’ όλη τη διάρκεια της παραβάσεως. Η τιμή
του ψευδαργύρου, η οποία είναι γνωστή τοις πάσι λόγω του ότι έχει εισαχθεί στο χρηματιστήριο πρώτων υλών, υφίστατο συνεχείς
διακυμάνσεις. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, λόγω της οικονομικής ισχύος των αγοραστών φωσφορικού ψευδαργύρου, οι συχνές
αυξήσεις της τιμής του ψευδαργύρου δύσκολα μπορούσαν να μετακυλισθούν στους αγοραστές αυτούς, ενώ οι τελευταίοι ασκούσαν σημαντική
πίεση στους παραγωγούς φωσφορικού ψευδαργύρου για να διασφαλίσουν τη μετακύλιση των μειώσεων της τιμής του ψευδαργύρου στους
αγοραστές αυτούς. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η κρίση επιτάθηκε από ορισμένα στοιχεία που περιγράφονται ανωτέρω, μεταξύ
των οποίων ο κίνδυνος εισαγωγών σε χαμηλή τιμή από χώρες εκτός του ΕΟΧ και το ότι τις πιο πολλές φορές το φωσφορικό ασβέστιο
υποκαθιστούσε τον κοινό φωσφορικό ψευδάργυρο. Κατά συνέπεια, ο κύκλος εργασιών που πραγματοποιούσε η προσφεύγουσα με τις πωλήσεις
κοινού φωσφορικού ψευδαργύρου μειώθηκε κατά 20 % περίπου κατά τη δεκαετία του 1990.
137   Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει ότι η πλειονότητα των εν ενεργεία παραγωγών φωσφορικού ψευδαργύρου επιβεβαίωσε ότι ο τομέας αντιμετώπιζε
οικονομική κρίση (αιτιολογική σκέψη 337 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή
ομολογεί ότι οι οικονομικές συνθήκες της αγοράς ήσαν δυσχερείς (αιτιολογική σκέψη 339 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Εντούτοις,
αρνήθηκε να αναγνωρίσει ότι η κρίση αυτή αποτελούσε ελαφρυντική περίσταση δικαιολογούσα τη μείωση του προστίμου. Κατά τον
τρόπο αυτόν, η Επιτροπή παραγνώρισε την κοινοτική νομολογία (απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Μαρτίου 1992, T-12/89, Solvay
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-907, σκέψη 340), και απέστη από τη δική της πρακτική λήψεως αποφάσεων.
138   Η Επιτροπή αντικρούει την αιτίαση αυτή ισχυριζόμενη ότι ουδόλως δέχθηκε ότι η αγορά του φωσφορικού ψευδαργύρου διερχόταν διαρθρωτική
κρίση (αιτιολογικές σκέψεις 339 και 340 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Επιπλέον, ισχυρίζεται ότι η εκ μέρους της ανάλυση μιας
ενδεχόμενης κρίσεως της αγοράς αποτελεί περίπλοκη εκτίμηση οικονομικής φύσεως και ότι, επομένως, ο έλεγχος που ασκεί ο κοινοτικός
δικαστής πρέπει να περιορίζεται στην εξέταση του αν τηρήθηκαν οι κανόνες διαδικασίας και αιτιολογίας καθώς και αν τα πραγματικά
περιστατικά ήσαν ακριβή και δεν συνέτρεχε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως ή κατάχρηση εξουσίας (απόφαση του Δικαστηρίου της 28ης
Μαΐου 1998, C-7/95 P, Deere κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. Ι-3111, σκέψη 34). Η προσφεύγουσα δεν προέβαλε τέτοιους λόγους
ακυρώσεως ή τέτοιες αιτιάσεις.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
139   Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η προσφεύγουσα δεν μπορεί να αντλήσει επιχείρημα από τη δήθεν κρίση την οποία διερχόταν ο τομέας
του φωσφορικού ψευδαργύρου. Συναφώς, αρκεί να υπομνησθεί ότι, με την απόφασή του Lögstör Rör κατά Επιτροπής (προπαρατεθείσα
στη σκέψη 33, σκέψεις 319 και 320), που εκδόθηκε στην υπόθεση «προμονωμένοι σωλήνες», το Πρωτοδικείο έκρινε ότι η Επιτροπή
δεν όφειλε να θεωρήσει ως ελαφρυντική περίσταση την κακή οικονομική κατάσταση του οικείου τομέα. Το Πρωτοδικείο επιβεβαίωσε
επίσης ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της, σε προηγούμενες υποθέσεις, την οικονομική κατάσταση του τομέα ως ελαφρυντική
περίσταση δεν σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να εξακολουθήσει να εφαρμόζει την εν λόγω πρακτική (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 10ης Μαρτίου 1992, T-13/89, ICI κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-1021, σκέψη 372). Συγκεκριμένα, όπως ορθώς επισήμανε
η Επιτροπή, κατά κανόνα τα καρτέλ δημιουργούνται όταν ο τομέας παρουσιάζει προβλήματα (απόφαση Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 37, σκέψη 345).
140   Εν πάση περιπτώσει, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν δέχθηκε την ύπαρξη κρίσεως στον τομέα του
φωσφορικού ψευδαργύρου. Επισήμανε μόνον ότι οι οικονομικές συνθήκες ήσαν δυσμενείς λόγω της ωριμότητας της αγοράς, της έντονης
εξαρτήσεώς της από την τιμή του ψευδαργύρου και της αγοραστικής ισχύος των πελατών (αιτιολογική σκέψη 339 της προσβαλλομένης
αποφάσεως). Αντιθέτως, δεν θεώρησε ότι υπήρχαν διαρθρωτικά προβλήματα στην αγορά. Επιπλέον, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική
σκέψη 340 της αποφάσεως, υπήρξε μία μόνο σημαντική αύξηση της τιμής του ψευδαργύρου το 1997, ενώ η σύμπραξη λειτουργούσε από
το 1994. Προστίθεται ότι δεν προκύπτει από τη δικογραφία ότι στη σχετική αγορά επικρατούσαν πολύ δυσχερείς συνθήκες.
Επί της συγκρίσεως με άλλες συμπράξεις
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
141   Η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι, από την εξέταση των προσφάτων υποθέσεων στις οποίες η Επιτροπή χαρακτήρισε τις παραβάσεις
ως σοβαρές, προκύπτει ότι η επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση παράβαση δεν εμπίπτει στην κατηγορία αυτή. Αυτές οι πρόσφατες υποθέσεις
διαφέρουν από την υπό κρίση υπόθεση ως προς το ότι παρουσίαζαν πολύ μεγαλύτερο βαθμό οργανώσεως, ότι σ’ αυτές χρησιμοποιήθηκαν
πολύ πιο αποτελεσματικά μέσα και ότι είχαν πολύ σημαντικότερο αντίκτυπο στην αγορά [απόφαση «τσιμέντο», προπαρατεθείσα στη
σκέψη 56, σημείο 65, απόφαση «προμονωμένοι σωλήνες», προπαρατεθείσα στη σκέψη 29, σημείο 63, και απόφαση 2003/2/ΕΚ της Επιτροπής,
της 21ης Νοεμβρίου 2001, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 81 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον
ΕΟΧ (υπόθεση COMP/E-1/37.512 – Βιταμίνες) (ΕΕ L 6, σ. 1, στο εξής: απόφαση «βιταμίνες»)].
142   Η Επιτροπή δεν έπρεπε να κατατάξει την υπό κρίση υπόθεση στην ίδια κατηγορία με τις προπεριγραφείσες. Πρώτον, οι εμπλεκόμενες
εν προκειμένω επιχειρήσεις ουδέποτε καθόρισαν ποσοστώσεις για τις διάφορες χώρες και δεν προστάτευσαν την εγχώρια αγορά τους.
Δεύτερον, η επίμαχη παράβαση δεν αφορούσε μια ολόκληρη σειρά προϊόντων, αλλά αποκλειστικά τον κοινό φωσφορικό ψευδάργυρο.
Τρίτον, δεδομένου ότι ο φωσφορικός ψευδάργυρος αντιπροσωπεύει ελάχιστο μόνο μέρος του κόστους των χρωμάτων, που είναι τα μόνα
προϊόντα στα οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο φωσφορικός ψευδάργυρος, η σπουδαιότητά του στην αγορά χρωμάτων είναι περιορισμένη
και κανένας καταναλωτής δεν υπέστη ζημία. Τέταρτον, οι τιμές έπαιξαν δευτερεύοντα μόνο ρόλο και κανένα μέτρο κυρώσεως δεν
προβλέφθηκε. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι παραβάσεις στις υποθέσεις των οποίων έγινε μνεία
στη σκέψη 141 ανωτέρω ήσαν ακόμη σοβαρότερες από την επίμαχη στην υπό κρίση υπόθεση. Ως εκ τούτου, η προσφεύγουσα δεν αντιλαμβάνεται
γιατί η Επιτροπή της επέβαλε πολύ υψηλότερο πρόστιμο από τα επιβληθέντα στις επιχειρήσεις τις οποίες αφορούσαν οι προπαρατεθείσες
υποθέσεις. Επισημαίνει, ως παράδειγμα, ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι, σε σχέση με τον συνολικό κύκλο της εργασιών,
21 φορές υψηλότερο από το επιβληθέν στην «ηγέτιδα επιχείρηση» της συμπράξεως στην υπόθεση «προμονωμένοι σωλήνες».
143   Η Επιτροπή αντικρούει την αιτίαση αυτή επισημαίνοντας ότι η επίμαχη παράβαση έχει χαρακτηρισθεί ως πολύ σοβαρή λόγω του αντικειμένου
της, της κατανομής ποσοστώσεων μεριδίων αγοράς και του καθορισμού τιμών που αφορούσαν ολόκληρο τον ΕΟΧ. Ισχυρίζεται ότι μπορούσε,
στην κατηγορία των πολύ σοβαρών παραβάσεων και σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές, να λάβει υπόψη της το ότι οι συμπράξεις
που παραθέτει η προσφεύγουσα είχαν επιπλέον χαρακτηριστικά που αύξαναν τη σοβαρότητα των παραβάσεων που διαπράχθηκαν στο πλαίσιό
τους, χωρίς ωστόσο να πρέπει να κατατάξει την παράβαση που διέπραξε η προσφεύγουσα στην κατηγορία των σοβαρών παραβάσεων.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι το αρχικό ποσό που καθορίστηκε για την προσφεύγουσα βρίσκεται στο κάτω μέρος της κλίμακας των ποσών
που μπορούν να επιβληθούν, τα οποία προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές για τις σοβαρές παραβάσεις. Όσον αφορά τον ισχυρισμό
της προσφεύγουσας ότι της επιβλήθηκε βαρύτερο πρόστιμο απ’ ό,τι στις επιχειρήσεις τις οποίες αφορούν οι υποθέσεις των οποίων
έγινε επίκληση, η Επιτροπή απαντά ότι ο καθορισμός του προστίμου δεν είναι αποτέλεσμα απλού αριθμητικού υπολογισμού βασιζομένου
στον κύκλο εργασιών και παραπέμπει, συναφώς, στα προεκτεθέντα επιχειρήματα.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
144   Υπενθυμίζεται ότι η οριζόντια σύμπραξη στην οποία μετέσχε η προσφεύγουσα συνεπαγόταν περιορισμούς συνισταμένους στον καθορισμό
ποσοστώσεων πωλήσεων, στον καθορισμό στόχων τιμών και στην κατανομή πελατών. Όπως επισημάνθηκε με τις σκέψεις 67 έως 70 ανωτέρω,
μια παράβαση η οποία περιλαμβάνει ποσοστώσεις και καθορισμό τιμών, έστω και ενδεικτικών, είναι ιδιαίτερα σοβαρής φύσεως. Επιπλέον,
η παράβαση αυτή είχε αποτελέσματα στην αγορά (βλ. σκέψεις 107 έως 130 ανωτέρω) και κάλυπτε το σύνολο της κοινής αγοράς και
το σύνολο του EΟΧ μετά την ίδρυσή του. Το Πρωτοδικείο θεωρεί, επομένως, ότι ορθώς η Επιτροπή χαρακτήρισε την παράβαση ως πολύ
σοβαρή.
145   Δεν μπορεί να συναχθεί από την ύπαρξη άλλων υποθέσεων που αφορούν ακόμη πιο κατάφωρες παραβάσεις του δικαίου του ανταγωνισμού
ότι η διαπραχθείσα εν προκειμένω παράβαση δεν είναι πολύ σοβαρή. Παρατηρείται ότι οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν ότι,
εντός των κατηγοριών των «ελαφρών», των «σοβαρών» και των «πολύ σοβαρών» παραβάσεων, η κλιμάκωση των προβλεπομένων κυρώσεων
καθιστά δυνατή τη διαφοροποίηση της μεταχειρίσεως που επιφυλάσσεται στις επιχειρήσεις ανάλογα με τον χαρακτήρα των διαπραχθεισών
παραβάσεων (σημείο 1 Α, τρίτο εδάφιο). Επιπλέον, τα επιβληθέντα εν προκειμένω πρόστιμα ήσαν σαφώς χαμηλότερα από το ελάχιστο
ποσό που προβλέπεται για τις πολύ σοβαρές παραβάσεις (βλ. σκέψη 40 ανωτέρω). Μολονότι η Επιτροπή επέλεξε να χαρακτηρίσει την
παράβαση ως πολύ σοβαρή, στην πραγματικότητα διέκρινε την υπόθεση αυτή από άλλες πολύ σοβαρές υποθέσεις στις οποίες επιβλήθηκαν
πολύ υψηλότερα πρόστιμα.
146   Όσον αφορά το επιχείρημα ότι το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο ήταν βαρύτερο από τα επιβληθέντα σε άλλες επιχειρήσεις
σε προηγούμενες παρεμφερείς υποθέσεις, αρκεί η υπόμνηση ότι η Επιτροπή, υπό την προϋπόθεση ότι τηρεί το ανώτατο όριο του άρθρου
15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, δεν οφείλει να διαιωνίζει μια συγκεκριμένη πρακτική σε θέματα καθορισμού του επιπέδου
των προστίμων. Όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 41 ανωτέρω, το ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα ορισμένου ύψους για
ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται με τον κανονισμό
17, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού (απόφαση Musique diffusion
française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψη 109, και απόφαση Europa Carton κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 41, σκέψη 89).
147   Εξάλλου, η Επιτροπή δεν υποχρεούται, όταν καθορίζει το ύψος των προστίμων αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της συγκεκριμένης
παραβάσεως, να πραγματοποιεί τον υπολογισμό του προστίμου με βάση ποσά στηριζόμενα στον κύκλο εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων
(απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 278).
148   Προσθετέον ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να καθορίζεται βάσει πολυαρίθμων στοιχείων, όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα
ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το όλο πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, τούτο δε χωρίς να υφίσταται
δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει υποχρεωτικά να λαμβάνονται υπόψη (απόφαση Ferriere Nord κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 43, σκέψη 33, και απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 236). Η Επιτροπή
δεν υποχρεούται να εφαρμόζει κάποιο συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο, είτε πρόκειται περί του συνολικού ποσού του επιβληθέντος
προστίμου είτε περί της αναλύσεώς του σε διάφορα στοιχεία (απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T-354/94, Stora Kopparsbergs
Bergslags κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. ΙΙ-2111, σκέψη 119).
149   Από όλα τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου σκέλους, αντλούμενου από το ότι δεν ελήφθη υπόψη ότι η παράβαση αφορούσε μικρό μόνον ποσοστό του κύκλου εργασιών
της προσφεύγουσας
Επιχειρήματα των διαδίκων
150   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, κατά παγία νομολογία, η Επιτροπή πρέπει, στο πλαίσιο του καθορισμού του ύψους του προστίμου,
να λαμβάνει υπόψη τις περιπτώσεις στις οποίες ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε η εμπλεκόμενη επιχείρηση με τα προϊόντα
τα οποία αφορά η παράβαση αντιπροσωπεύει μικρό μόνον ποσοστό του συνολικού κύκλου της εργασιών (απόφαση Musique diffusion
française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψη 121, και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Sir Gordon Slynn
στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή, σ. 1950, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 14ης Ιουλίου 1994, T-77/92, Parker
Pen κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. ΙI-549, σκέψη 94, και Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη
51, σκέψη 5026). Επισημαίνει ότι ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε με τις πωλήσεις κοινού φωσφορικού ψευδαργύρου σε ευρωπαϊκό
επίπεδο το 2000 αντιπροσώπευε μόλις το 4,9 % του συνολικού κύκλου της εργασιών, ήτοι 3,48 εκατομμύρια ευρώ. Εντούτοις, η Επιτροπή
δεν έλαβε υπόψη της το στοιχείο αυτό κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου και, συνεπώς, παρέβη το άρθρο 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και τις κατευθυντήριες γραμμές.
151   Δεν αρκεί το ότι η Επιτροπή έχει λάβει υπόψη της, κατά τον καθορισμό του ειδικού βάρους κάθε επιχειρήσεως, τον κύκλο εργασιών
που πραγματοποιήθηκε με το οικείο προϊόν σε επίπεδο ΕΟΧ, δεδομένου ότι, κατά τη νομολογία, έπρεπε να εξετάσει, για κάθε εμπλεκόμενη
επιχείρηση, τον κύκλο εργασιών εντός του τομέα σε σύγκριση με τον συνολικό κύκλο εργασιών στο πλαίσιο του καθορισμού του απολύτου
ποσού του προστίμου. Εξάλλου, το γεγονός ότι η Επιτροπή εξέφρασε, με την προσβαλλομένη απόφαση, την πρόθεσή της να λάβει υπόψη
της το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς του φωσφορικού ψευδαργύρου δεν επιλύει το πρόβλημα.
152   Η προσφεύγουσα αμφισβητεί το επιχείρημα της Επιτροπής ότι έλαβε υπόψη της με την προσβαλλομένη απόφαση τη διαφοροποίηση των
δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων και παρατηρεί ότι δεν γίνεται καν μνεία του στοιχείου αυτού στην εν λόγω απόφαση. Όσον αφορά
την ερμηνεία που δίδει η Επιτροπή στις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Sir Gordon Slynn στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε
η απόφαση Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσες στη σκέψη 150, σύμφωνα με την οποία υποχρεούται
να λαμβάνει υπόψη της τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων μόνον όταν καθορίζει το πρόστιμο βάσει ποσοστού
του συνολικού κύκλου εργασιών, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δέχθηκε σιωπηρώς το αντίθετο με το υπόμνημα αντικρούσεως.
Αφενός, η Επιτροπή ισχυρίζεται με το υπόμνημα αυτό ότι έλαβε υπόψη της και τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων
εν προκειμένω και, αφετέρου, ότι, μολονότι η διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων έχει μόνο «μικρή σπουδαιότητα»,
έχει πάντως κάποια σπουδαιότητα.
153   Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας. Υποστηρίζει μεταξύ άλλων ότι έλαβε υπόψη της το γεγονός ότι
μικρό ποσοστό του κύκλου της εργασιών προερχόταν από τον κοινό φωσφορικό ψευδάργυρο, ακόμη και αν δεν το αναφέρει ρητώς με
την προσβαλλομένη απόφαση. Πράγματι, το ποσοστό του κύκλου εργασιών που αντιστοιχεί στα εμπορεύματα τα οποία αφορά η παράβαση
παρέχει μια ένδειξη του εύρους της παραβάσεως. Ωστόσο, κατά τη νομολογία, η Επιτροπή δεν προσέδωσε δυσανάλογη σημασία στον
κύκλο εργασιών που προέρχεται από τα προϊόντα που αποτελούν αντικείμενο της παραβάσεως σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως
(απόφαση Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψη 121, και απόφαση Parker Pen
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 150, σκέψεις 89 και 94).
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
154   Πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι, κατά παγία νομολογία, δεν πρέπει να προσδίδεται στους διαφόρους κύκλους εργασιών δυσανάλογη
σημασία σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως, οπότε ο καθορισμός προσήκοντος προστίμου δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα
απλού υπολογισμού στηριζομένου στον συνολικό κύκλο εργασιών, ιδίως εφόσον τα οικεία εμπορεύματα αντιπροσωπεύουν μικρό μόνον
ποσοστό του κύκλου αυτού (αποφάσεις Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψεις
120 και 121, και απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 150, σκέψη 94). Έτσι, το Πρωτοδικείο δέχθηκε,
με την προπαρατεθείσα απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, τον λόγο ακυρώσεως που αντλείτο από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
διότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη της το γεγονός ότι ο κύκλος εργασιών που πραγματοποιήθηκε με τα προϊόντα που αφορούσε
η παράβαση ήταν σχετικά χαμηλός σε σύγκριση με αυτόν του συνόλου των πωλήσεων που πραγματοποίησε η οικεία επιχείρηση.
155   Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν στήριξε τον εκ μέρους της υπολογισμό του προστίμου που πρέπει να επιβληθεί στην
προσφεύγουσα στον συνολικό κύκλο της εργασιών, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να επικαλεσθεί λυσιτελώς την απόφαση Parker Pen κατά
Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 150 (απόφαση ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη
156).
156   Από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι, κατά τη νομολογία, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της ολόκληρη σειρά άλλων στοιχείων,
πλην του συνολικού κύκλου εργασιών, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, μεταξύ των οποίων η φύση της παραβάσεως, τα
πραγματικά της αποτελέσματα, η σπουδαιότητα των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στην αγορά, ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων
και το περιορισμένο μέγεθος της σχετικής αγοράς (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 262 έως 309· βλ., υπό την έννοια αυτή, τις αποφάσεις
του Πρωτοδικείου ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 157, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 37, σκέψη 202, και της 9ης Ιουλίου 2003, T-230/00, Daesang και Sewon Europe κατά Επιτροπής, Συλλογή
2003, σ. II-2733, σκέψη 60).
157   Για τους λόγους αυτούς, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου σκέλους, αντλούμενου από νομικό σφάλμα απορρέον από το ότι δεν ελήφθη υπόψη η οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας
Επιχειρήματα των διαδίκων
158   Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή, ενεργώντας αντίθετα προς τις κατευθυντήριες γραμμές, παρέλειψε να λάβει υπόψη την
περιορισμένη οικονομική δυνατότητά της όταν υπολόγισε το πρόστιμο. Επισημαίνει ότι, με έγγραφο της 15ης Νοεμβρίου 2001, ζήτησε
από την Επιτροπή να λάβει υπόψη της τις οικονομικές της δυσχέρειες στον οικείο τομέα, περιλαμβανομένου του ότι υπέστη σημαντικές
ζημίες και μείωση κατά 20 % περίπου του κύκλου της εργασιών το 2000 και το 2001. Ο ισολογισμός της προσφεύγουσας της 31ης
Δεκεμβρίου 2000 εμφαίνει την εγγραφή ποσού 40 εκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων 21 εκατομμύρια ευρώ χρεών από τραπεζικά δάνεια.
Η κάλυψη ιδίων κεφαλαίων αντιπροσώπευε μόλις το 5 % του εγγεγραμμένου στον ισολογισμό ποσού, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι
η κατάστασή της ήταν επισφαλής. Η Επιτροπή αρνήθηκε να λάβει υπόψη της τις δυσχέρειες αυτές με την προσβαλλομένη απόφαση,
παραγνωρίζοντας έτσι τις κατευθυντήριες γραμμές, στις οποίες η Επιτροπή έχει επισημάνει ότι, για τον καθορισμό του ύψους του
προστίμου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων
«η πραγματική τους ικανότητα να επωμισθούν το βάρος ενός προστίμου, υπό τις συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες» (σημείο 5,
στοιχείο β΄), και υπέπεσε σε νομικό σφάλμα. Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι, αν πληρώσει το πρόστιμο, θα κινδυνεύσει η επιβίωσή
της.
159   Η Επιτροπή αμφισβητεί ότι υπέπεσε σε νομικό σφάλμα όσον αφορά την εκτίμηση της οικονομικής καταστάσεως της προσφεύγουσας.
Κατά την Επιτροπή, η προσφεύγουσα δεν παρέσχε επαρκή πληροφοριακά στοιχεία επί του ζητήματος αυτού κατά τη διοικητική διαδικασία.
Εξάλλου, με το από 15 Νοεμβρίου 2001 έγγραφό της, η προσφεύγουσα δεν ανέφερε ότι δεν είναι σε θέση να πληρώσει ένα πρόστιμο
ορισμένου ύψους ούτε τις «συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες» στις οποίες αναφέρονται οι κατευθυντήριες γραμμές. Υπό τις συνθήκες
αυτές, η Επιτροπή φρονεί ότι δεν υπήρχε κανένας λόγος, κατά τον χρόνο λήψεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, να ζητήσει ακριβέστερα
πληροφοριακά στοιχεία επί της οικονομικής καταστάσεως της προσφεύγουσας όπως έπραξε για την Trident (αιτιολογικές σκέψεις
367 και 368 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
160   Ακόμη και αν ληφθούν υπόψη οι ενδείξεις που παρέσχε η προσφεύγουσα με το δικόγραφο της προσφυγής της, δεν μπορεί να τεθεί
θέμα μειώσεως του προστίμου, στην οποία μπορεί να προβεί το Πρωτοδικείο στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας.
Η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η επιβίωση της επιχειρήσεώς της απειλείται σοβαρά από το εν λόγω πρόστιμο.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
161   Υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς ότι, κατά παγία νομολογία, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη, κατά την επιμέτρηση του προστίμου, να
λαμβάνει υπόψη την ελλειμματική οικονομική κατάσταση της ενδιαφερομένης επιχειρήσεως, δεδομένου ότι η αναγνώριση παρόμοιας
υποχρεώσεως θα οδηγούσε στην παροχή αδικαιολόγητου από απόψεως ανταγωνισμού πλεονεκτήματος στις επιχειρήσεις που έχουν προσαρμοστεί
λιγότερο στους όρους της αγοράς (βλ. τις αποφάσεις του Πρωτοδικείου LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27,
σκέψη 308, HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 596, και της 19ης Μαρτίου 2003, Τ-213/00, CMA CGM
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. ΙΙ-913, στο εξής: απόφαση FETTCSA, σκέψη 351, και την παρατιθέμενη νομολογία).
162   H νομολογία αυτή δεν έρχεται σε αντίθεση με το σημείο 5, στοιχείο β´, των κατευθυντηρίων γραμμών, κατά το οποίο πρέπει να
λαμβάνεται υπόψη η πραγματική ικανότητα μιας επιχειρήσεως να επωμισθεί το βάρος ενός προστίμου. Συγκεκριμένα, η ικανότητα
αυτή εξετάζεται υπό τις «συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες», ήτοι με βάση τις συνέπειες που θα έχει η πληρωμή του προστίμου,
μεταξύ άλλων, για την αύξηση της ανεργίας ή τις επιπτώσεις στους οικονομικούς κλάδους τους οποίους αφορά η παραγωγή της οικείας
επιχειρήσεως (απόφαση Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 37, σκέψη 371). Επιβάλλεται η διαπίστωση
ότι η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο το οποίο να επιτρέπει την εκτίμηση των εν λόγω «συγκεκριμένων κοινωνικών
συνθηκών».
163   Εξάλλου, το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει αυτό καθ’ εαυτό το μέτρο κοινοτικής αρχής που οδηγεί σε πτώχευση ή εκκαθάριση
συγκεκριμένης επιχειρήσεως (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιανουαρίου 1986, 52/84, Επιτροπή
κατά Βελγίου, Συλλογή 1986, σ. 89, σκέψη 14, και της 2ας Ιουλίου 2002, C-499/99, Επιτροπή κατά Ισπανίας, Συλλογή 2002, σ.
Ι-6031, σκέψη 38). Συγκεκριμένα, η εκκαθάριση επιχειρήσεως με την υπό εξέταση νομική της μορφή ναι μεν μπορεί να θίξει τα
οικονομικά συμφέροντα των κυρίων, των μετόχων ή των κατόχων μεριδίων, αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι τα προσωπικά, υλικά και
άυλα στοιχεία της επιχειρήσεως χάνουν και αυτά την αξία τους (απόφαση Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη
σκέψη 37, σκέψη 372).
164   Εξάλλου, η προσφεύγουσα διαβίβασε στην Επιτροπή ισχνά μόνον πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την οικονομική της κατάσταση
πριν από την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως. Δεν επικαλέσθηκε κανένα στοιχείο σχετικό με την πραγματική της ικανότητα
να επωμισθεί το βάρος ενός προστίμου ή με οποιεσδήποτε «συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες». Ακόμη και με τα υπομνήματά της
στο πλαίσιο της εκδικάσεως της υπό κρίση προσφυγής δεν προβάλλει κανένα αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι
δεν θα μπορούσε να πληρώσει το εν λόγω πρόστιμο, το οποίο αντιπροσωπεύει μόλις το 5,3 % του συνολικού κύκλου της εργασιών.
165   Συνεπώς, πρέπει να συναχθεί συμπέρασμα ότι ορθώς η Επιτροπή, στο πλαίσιο της εξουσίας της εκτιμήσεως, θεώρησε ότι δεν έπρεπε
να ληφθούν υπόψη οι οικονομικές δυσχέρειες της προσφεύγουσας.
166   Επομένως, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
2.
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
Επιχειρήματα των διαδίκων
167   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν αντιβαίνει στο άρθρο 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και στις κατευθυντήριες γραμμές, το επιβληθέν πρόστιμο είναι δυσανάλογο σε σχέση με τη διαπραχθείσα παράβαση,
το μέγεθος της προσφεύγουσας και τη σπουδαιότητά της στη σχετική αγορά.
168   Πρώτον, ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παραγνώρισε τους σκοπούς του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και, συνεπώς, παραβίασε
τις αρχές της αναλογικότητας και της καταλληλότητας. Κατά τον καθορισμό των ποσών των προστίμων, η Επιτροπή πρέπει να επιδιώκει
τόσο κατασταλτικούς όσο και αποτρεπτικούς σκοπούς (απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1970, 41/69, ACF Chemiepharma
κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 397, 423). Η αποτροπή περιλαμβάνει το γενικό αποτρεπτικό αποτέλεσμα καθώς και
την ειδική πρόληψη που σκοπεί στο να ωθήσει την οικεία επιχείρηση να επανέλθει στη σύννομη συμπεριφορά. Αυτή η ειδική πρόληψη
δεν επιτυγχάνεται αν το πρόστιμο υπερβεί το ποσό το οποίο η οικεία επιχείρηση έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλει.
Εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της τους σκοπούς της ειδικής προλήψεως ούτε την οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας,
η οποία έχει περιορισθεί σημαντικά λόγω της κρίσεως που επικρατεί στην αγορά. Απαντώντας στον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι
έλαβε υπόψη της το μέγεθος της αγοράς και την οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή
εξέτασε περιορισμένα μόνον το μέγεθος της αγοράς του φωσφορικού ψευδαργύρου και δεν ανέλυσε τη συγκεκριμένη κατάσταση της
προσφεύγουσας.
169   Δεύτερον, η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της, στην προσβαλλομένη απόφαση, το γεγονός ότι η προσφεύγουσα σχεδόν δεν πραγματοποίησε
κέρδος με τον κοινό φωσφορικό ψευδάργυρο και ότι υπέστη μάλιστα ζημίες ορισμένα έτη. Η παράλειψη αυτή αντιβαίνει στο σημείο
5, στοιχείο β΄, των κατευθυντηρίων γραμμών, στο οποίο η Επιτροπή εκφράζει την πρόθεσή της να λαμβάνει υπόψη, κατά τον καθορισμό
του ύψους του προστίμου, τη μη πραγματοποίηση κέρδους από τους αυτουργούς μιας παραβάσεως.
170   Εξάλλου, η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι Επιτροπή ισχυρίζεται διαρκώς ότι δεν υποχρεούται να εξετάζει τα στοιχεία που ευνοούν
την προσφεύγουσα, ακόμη και αν είναι ουσιώδη. Η συστηματική παράλειψη συνεκτιμήσεως των στοιχείων αυτών καταλήγει στην επιβολή
ακατάλληλου και δυσανάλογου προστίμου.
171   Τρίτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι από την εξέταση των προγενεστέρων αποφάσεων της Επιτροπής προκύπτει ότι υπάρχει δυσαναλογία
μεταξύ, αφενός, του επιβληθέντος προστίμου και, αφετέρου, της επίμαχης παραβάσεως και της οικονομικής της δυνατότητας. Με
την απόφαση «προσαύξηση της τιμής του κράματος», η Επιτροπή καθόρισε το αρχικό ποσό σε 4 εκατομμύρια ευρώ, μολονότι οι εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις είχαν πραγματοποιήσει κύκλους εργασιών πολύ μεγαλύτερους από αυτόν της προσφεύγουσας (σημείο 76 της αποφάσεως
«προσαύξηση της τιμής του κράματος». Με την απόφαση Volkswagen, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Volkswagen είχε μετάσχει σε πολύ
σοβαρή παράβαση και ότι είχε παραβιάσει μια αρχή της Συνθήκης, δηλαδή την αρχή της δημιουργίας μιας κοινής αγοράς (σημείο
213). Κατά συνέπεια, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 102 εκατομμυρίων ευρώ στην Volkswagen, το οποίο αντιπροσώπευε μόλις το 0,146 %
περίπου του συνολικού κύκλου εργασιών του ομίλου Volkswagen. Το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο είναι, σε ποσοστό του
κύκλου της εργασιών, 60 φορές υψηλότερο του επιβληθέντος στην Volkswagen. Ο προδήλως δυσανάλογος χαρακτήρας του επιβληθέντος
στην προσφεύγουσα προστίμου καθίσταται ακόμη εμφανέστερος αν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το επιβληθέν στην Volkswagen πρόστιμο
ήταν το υψηλότερο που έχει ποτέ επιβληθεί σε μία κατ’ ιδίαν επιχείρηση. Επιπλέον, το τελευταίο πρόστιμο αυτό μειώθηκε εν τέλει
σε 90 εκατομμύρια ευρώ από το Πρωτοδικείο (απόφαση Volkswagen κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 122). Εξάλλου, στην
British Sugar, την επιχείρηση που ηγήθηκε μιας συμπράξεως αφορώσας τον καθορισμό τιμών και κατείχε ιδιαίτερα σημαντικά μερίδια
αγοράς, επιβλήθηκε αρχικό ποσό προστίμου 18 εκατομμυρίων ευρώ, ήτοι 0,015 % του συνολικού κύκλου της εργασιών. Το αρχικό ποσό
που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα ήταν, σε σχέση με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε το 2000, περίπου 280 φορές υψηλότερο
του επιβληθέντος στην British Sugar. Τίποτε δεν δικαιολογεί τέτοια δυσαναλογία. Η προσφεύγουσα επικαλείται άλλες αποφάσεις
της Επιτροπής για να υπογραμμίσει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας (αποφάσεις «προμονωμένοι
σωλήνες», προπαρατεθείσα στη σκέψη 29, και «χαλυβδοσωλήνες άνευ ραφής» προπαρατεθείσα στη σκέψη 136). Εν συνόψει, η Επιτροπή
δεν έλαβε αρκούντως υπόψη εν προκειμένω το συνολικό μέγεθος της προσφεύγουσας και, συνεπώς, παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας.
Ακόμη και αν η Επιτροπή έχει κάποιο περιθώριο εκτιμήσεως ώστε να αυξάνει τα πρόστιμα, δεν μπορεί να ενεργεί χωρίς να τηρεί
τις αρχές της αναλογικότητας και της καταλληλότητας.
172   Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι η σύγκριση με την προγενέστερη πρακτική της είναι εσφαλμένη, καθόσον περιορίζεται
στους κύκλους εργασιών, η προσφεύγουσα αντιτείνει ότι, επί της ουσίας, οι υποθέσεις τις οποίες επικαλείται αφορούν περιστάσεις
ακόμη σοβαρότερες απ’ ό,τι εν προκειμένω. Επιπλέον, στις υποθέσεις αυτές, τα περιστατικά δεν έχουν μετριοπαθή χαρακτήρα, όπως
στην υπό κρίση υπόθεση. Ωστόσο, το πρόστιμο είναι πολύ υψηλότερο εν προκειμένω απ’ ό,τι σε άλλες υποθέσεις. Εξάλλου, η προσφεύγουσα
αντικρούει το επιχείρημα της Επιτροπής ότι οι υποθέσεις αυτές δεν μπορούν να αποτελέσουν αδιάβλητο κανόνα δεδομένου ότι χρονολογούνται
από το 1998, επισημαίνοντας ότι όλες οι αποφάσεις τις οποίες επικαλείται εκδόθηκαν μετά τη θέσπιση των κατευθυντηρίων γραμμών,
κατόπιν των οποίων σημειώθηκε σημαντική αύξηση των προστίμων.
173   Τέλος, η προσφεύγουσα αμφισβητεί τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι συγκρίνει «αχλάδια με μήλα». Επισημαίνει ότι η Επιτροπή ισχυρίζεται
ότι η προσφεύγουσα υπολόγισε το πρόστιμο, αφενός, στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου ακυρώσεως κατωτέρω, ο οποίος αντλείται από
την έλλειψη αιτιολογίας, ως εκατοστιαία αναλογία επί του σχετικού κύκλου της εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε με το οικείο
προϊόν εντός του ΕΟΧ (σκέψη 213 κατωτέρω) και, αφετέρου, στο πλαίσιο του παρόντος σκέλους, ως εκατοστιαία αναλογία επί του
συνολικού παγκοσμίου κύκλου εργασιών. Η προσφεύγουσα φρονεί ότι και οι δύο συγκρίσεις είναι θεμιτές και επιβεβαιώνουν ότι
το ύψος του προστίμου δεν είναι κατάλληλο. Ουδόλως ανέμιξε τις δύο συγκρίσεις. Η προσφεύγουσα, με το υπόμνημα απαντήσεως,
καθιστά εμφανή, στο πλαίσιο της συγκρίσεως με την προγενέστερη πρακτική της Επιτροπής, τη σχέση μεταξύ, αφενός, του επιβληθέντος
στην Volkswagen προστίμου και του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε εντός του ΕΟΧ με το προϊόν που αφορούσε η υπόθεση εκείνη
και, αφετέρου, του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου και του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε με το οικείο προϊόν.
Σε σχέση με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε η Volkswagen εντός του ΕΟΧ με το προϊόν που αφορούσε η υπόθεση εκείνη, το
επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο είναι σχεδόν 450 φορές υψηλότερο από το επιβληθέν στην Volkswagen, πράγμα το οποίο αποδεικνύει
πασιφανώς ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε νομικό σφάλμα παραλείποντας να λάβει υπόψη της τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων της
προσφεύγουσας.
174   Η Επιτροπή αμφισβητεί ότι παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας και ότι υπέπεσε σε σφάλμα εκτιμήσεως. Πρώτον, όσον αφορά τους
σκοπούς του προστίμου, ισχυρίζεται ότι θεμιτό σκοπό αποτελεί όχι μόνον η αποτροπή της οικείας επιχειρήσεως, αλλά και των τρίτων
(αποφάσεις του Δικαστηρίου ACF Chemiepharma κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 168, σκέψεις 172 έως 176, της 14ης Ιουλίου
1972, 49/69, BASF κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 181, σκέψη 38, και Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψεις 106 και 109). Κατά την Επιτροπή, εφόσον ακόμη και σήμερα, παρά τις πολυάριθμες αποφάσεις
της, σημειώνονται τόσο κατάφωρες παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού όπως αυτή της υπό κρίση υποθέσεως, είναι σαφές ότι
το αποτρεπτικό αποτέλεσμα του προστίμου έχει ιδιαίτερη σπουδαιότητα (απόφαση του Πρωτοδικείου της 12ης Ιουλίου 2001, T-202/98,
T-204/98 και T-207/98, Tate & Lyle κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. ΙΙ-2035, σκέψεις 144 έως 145). Εξάλλου, ισχυρίζεται
ότι έλαβε υπόψη της την οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας καθορίζοντας το αρχικό ποσό σε 3 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι σε
σημαντικά χαμηλότερο επίπεδο από τα δυνάμενα να επιβληθούν ποσά τα οποία προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές σε περίπτωση
πολύ σοβαρών παραβάσεων.
175   Δεύτερον, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, αν και μπορεί να θεωρήσει την πραγματοποίηση κερδών ως επιβαρυντική περίσταση, τούτο
δεν σημαίνει ωστόσο ότι πρέπει να λαμβάνει υπόψη τον μη προσπορισμό οφέλους ως στοιχείο συνεπαγόμενο τη μείωση του προστίμου
(αποφάσεις Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 51, σκέψεις 4881 και 4882, και LR AF 1998 κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 307).
176   Τρίτον, από τη σύγκριση με την προγενέστερη πρακτική λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή επέβαλε το
υπό κρίση πρόστιμο κατά παράβαση των αρχών της αναλογικότητας και της καταλληλότητας. Η προσφεύγουσα περιορίστηκε να συγκρίνει
την εκατοστιαία αναλογία των προστίμων προς τους κύκλους εργασιών των οικείων επιχειρήσεων παρά το γεγονός ότι, κατά τη νομολογία,
η αναλογικότητα του προστίμου πρέπει να εκτιμάται υπό το πρίσμα του συνόλου των περιστάσεων της παραβάσεως (απόφαση Limburgse
Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 112, σκέψη 1215). Εξάλλου, όλες οι αποφάσεις της Επιτροπής
τις οποίες αναφέρει η προσφεύγουσα αφορούν πρόστιμα επιβληθέντα σε μεγάλες επιχειρήσεις. Η Επιτροπή φρονεί ότι δεν μπορεί
να επιβάλλει αστρονομικά πρόστιμα στις μεγάλες επιχειρήσεις με μόνο σκοπό τη διατήρηση της αναλογικότητας προς τον κύκλο εργασιών
την οποία επικαλείται η προσφεύγουσα. Ομοίως, δεν μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα χαμηλότερα από το όριο de minimis, μη έχοντα
κανένα αποτρεπτικό αποτέλεσμα, στις μικρότερες επιχειρήσεις όπως η προσφεύγουσα.
177   Παραπέμποντας στα προεκτεθέντα επιχειρήματα με τα οποία απαντά στους άλλους λόγους ακυρώσεως, η Επιτροπή παρατηρεί ότι οι
συγκρίσεις στις οποίες προβαίνει η προσφεύγουσα με προηγούμενες αποφάσεις επιβάλλουσες πρόστιμα είναι εξαρχής αλυσιτελείς.
Ισχυρίζεται ότι ακριβώς επειδή έλαβε προσηκόντως υπόψη, κατά τον υπολογισμό του προστίμου, τις διαφορές μεγέθους μεταξύ των
εμπλεκομένων επιχειρήσεων, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, δεν μπορεί η προσφεύγουσα να ισχυρίζεται σοβαρά
ότι η Επιτροπή έπρεπε να διαιρέσει διά 450 το πρόστιμο των 3 780 000 ευρώ και να καταλήξει σε πρόστιμο 8 400 ευρώ, προκειμένου
να διατηρήσει την αναλογικότητα σε σχέση με το επιβληθέν στην Volkswagen πρόστιμο, με βάση τον οικείο κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε
εντός του ΕΟΧ.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
178   Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους της επιχειρηματολογίας της περί της παραβιάσεως των αρχών της αναλογικότητας και της καταλληλότητας,
η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι παραβίασε τις αρχές αυτές, διότι δεν έλαβε υπόψη της τους σκοπούς ειδικής προλήψεως
ούτε την οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας.
179   Κατά τη νομολογία, η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει πρόστιμα στις επιχειρήσεις που, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, διαπράττουν
παράβαση των διατάξεων του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ ή του άρθρου 82 ΕΚ, συνιστά ένα από τα μέσα που έχουν δοθεί στην Επιτροπή
για να μπορεί να εκπληρώνει την αποστολή επιβλέψεως που της έχει ανατεθεί από το κοινοτικό δίκαιο. Η αποστολή αυτή περιλαμβάνει,
βεβαίως, το έργο της διερευνήσεως και της καταστολής των ατομικών παραβάσεων, περιλαμβάνει όμως, επίσης, και το καθήκον ασκήσεως
μιας γενικής πολιτικής με στόχο την εφαρμογή στον τομέα του ανταγωνισμού των αρχών που καθορίζονται στη Συνθήκη και τον προσανατολισμό
της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων προς αυτή την κατεύθυνση (απόφαση Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 41, σκέψη 105).
180   Επομένως, η Επιτροπή έχει την εξουσία να αποφασίζει για το ύψος του ποσού των προστίμων προκειμένου να ενισχύσει το αποτρεπτικό
τους αποτέλεσμα, όταν οι παραβάσεις συγκεκριμένου είδους εξακολουθούν να εμφανίζονται σχετικώς συχνά, αν και το γεγονός ότι
είναι παράνομες έχει αναγνωριστεί από την έναρξη της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, λόγω του κέρδους που ορισμένες από
τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις αποκομίζουν από αυτές (προπαρατεθείσα απόφαση Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής,
σκέψη 108).
181   Όπως προκύπτει από την προαναφερθείσα νομολογία, ο σκοπός της αποτροπής που δικαιούται να επιδιώκει η Επιτροπή κατά τον καθορισμό
του ποσού του προστίμου σκοπεί να διασφαλίσει την τήρηση εκ μέρους των επιχειρήσεων των κανόνων του ανταγωνισμού που καθορίζονται
στη Συνθήκη για τη διεξαγωγή των δραστηριοτήτων τους εντός της Κοινότητας ή του ΕΟΧ. Επομένως, ο αποτρεπτικός χαρακτήρας προστίμου
που επιβάλλεται λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού μπορεί να καθορίζεται μόνο σε σχέση με την ιδιαίτερη κατάσταση
της καταδικασθείσας επιχειρήσεως (απόφαση Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 66, σκέψη 110).
182   Επιπλέον, το σημείο 1 A, τέταρτο εδάφιο, των κατευθυντηρίων γραμμών προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι είναι αναγκαίο, στο πλαίσιο
της αξιολογήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως, «να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική δυνατότητα του αυτουργού της
παράβασης να προξενήσει σημαντική ζημία σε άλλους οικονομικούς παράγοντες, ιδίως στους καταναλωτές. Επίσης, το ύψος του προστίμου
που επιβάλλεται κάθε φορά πρέπει να είναι τέτοιο, ώστε να έχει την ενδεδειγμένη αποτρεπτική χρησιμότητα».
183   Από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της την οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας να προξενήσει
βλάβη στον ανταγωνισμό, καθώς και την ανάγκη καθορισμού του προστίμου σε επίπεδο που να του εξασφαλίζει αποτρεπτικό χαρακτήρα
(αιτιολογικές σκέψεις 304 έως 309). Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι το επιβληθέν πρόστιμο δεν είναι δυσανάλογο σε σχέση με το μέγεθος
της εμπλεκομένης επιχειρήσεως. Η προσφεύγουσα πραγματοποίησε παγκόσμιο κύκλο εργασιών 71,018 εκατομμυρίων ευρώ το 2000. Το
επιβληθέν πρόστιμο, ήτοι 3,78 εκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύει μόλις 5,3 % του συνολικού κύκλου της εργασιών. Εξάλλου, δεν
αποδείχθηκε ότι η προσφεύγουσα δεν είναι σε θέση να πληρώσει ένα τέτοιο πρόστιμο (βλ. σκέψη 164 ανωτέρω). Εν πάση περιπτώσει,
το Πρωτοδικείο κρίνει, στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας ότι, λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας και της
διάρκειας της παραβάσεως, το ποσό του προστίμου είναι κατάλληλο.
184   Περαιτέρω, όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του λόγου αυτού, το οποίο αντλείται από το ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας,
καθόσον δεν έλαβε υπόψη της το ότι η προσφεύγουσα δεν αποκόμισε σχεδόν κανένα όφελος από το επίμαχο προϊόν και μάλιστα, ορισμένα
έτη, υπέστη ζημίες στο τμήμα αυτό της αγοράς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, μολονότι το ύψος του επιβαλλομένου προστίμου πρέπει
να είναι ανάλογο προς τη διάρκεια της παραβάσεως και προς τα λοιπά στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την εκτίμηση της σοβαρότητας
της παραβάσεως, μεταξύ των οποίων το κέρδος που αποκόμισε η οικεία επιχείρηση από τις πρακτικές της (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 21ης Οκτωβρίου 1997, Τ-229/94, Deutsche Bahn κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. ΙΙ-1689, σκέψη 127), το γεγονός ότι μια
επιχείρηση δεν αποκόμισε κανένα όφελος από την παράβαση δεν μπορεί, κατά τη νομολογία, να εμποδίσει την επιβολή προστίμου,
διότι διαφορετικά το πρόστιμο θα έχανε τον αποτρεπτικό του χαρακτήρα (αποφάσεις Ferriere Nord κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 43, και FETTCSA, σκέψη 340).
185   Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη, προκειμένου να καθορίσει το ύψος των προστίμων, να λάβει υπόψη την έλλειψη
κέρδους από την εν λόγω παράβαση (αποφάσεις Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 51, σκέψη 4881,
και FETTCSA, σκέψη 341).
186   Μολονότι η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της (σημείο 2, πρώτο εδάφιο, πέμπτη περίπτωση) και λόγω
επιβαρυντικών περιστάσεων, να αυξήσει το πρόστιμο, ούτως ώστε αυτό να υπερβεί το ύψος του αθέμιτου οφέλους που αποκομίστηκε
χάρη στην παράβαση, η δυνατότητα αυτή δεν έχει ως αποτέλεσμα ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει εφεξής την υποχρέωση να αποδείξει
σε κάθε περίπτωση, προκειμένου να καθορίσει το πρόστιμο, το οικονομικό όφελος που συνδέεται με τη διαπιστωθείσα παράβαση (απόφαση
FETTCSA, σκέψεις 342 έως 343). Με άλλα λόγια, η έλλειψη του οφέλους αυτού δεν μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντική περίσταση.
187   Υπό τις συνθήκες αυτές, η αιτίαση της προσφεύγουσας που αντλείται από το ότι δεν ελήφθη υπόψη το ότι δεν αποκόμισε όφελος
από την παράβαση πρέπει να απορριφθεί.
188   Τέλος, όσον αφορά, τρίτον, το επιχείρημα που αντλείται από τη σύγκριση με προγενέστερες αποφάσεις της Επιτροπής, αυτό πρέπει
να απορριφθεί για τους λόγους που προεκτέθηκαν στις σκέψεις 41 έως 43.
189   Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
3.
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
190   Πρώτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως παραλείποντας να λάβει υπόψη της
τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε με το επίμαχο προϊόν σε σχέση με τον συνολικό κύκλο της εργασιών στο πλαίσιο της εφαρμογής
του ανωτάτου ορίου του 10 % το οποίο αναφέρει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Επισημαίνει ότι το πρόστιμο που
επιβλήθηκε στην SNCZ μειώθηκε από 4,2 σε 1,7 εκατομμύρια ευρώ σύμφωνα με το ανώτατο όριο αυτό, δεδομένου ότι η εταιρία αυτή
είχε συνολικό κύκλο εργασιών ανερχόμενο μόλις σε 17,08 εκατομμύρια ευρώ το 2000. Αντιθέτως, η προσφεύγουσα δεν έτυχε τέτοιας
μειώσεως λόγω του συνολικού κύκλου της εργασιών ύψους 71,018 εκατομμυρίων ευρώ. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι αυτή η άνιση
μεταχείριση απορρέει από τις διαφορές διαρθρώσεως μεταξύ των δύο επιχειρήσεων. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα τίθεται σε δυσμενή
θέση, ως οικογενειακή επιχείρηση η οποία συγκεντρώνει το κύριο μέρος των δραστηριοτήτων της υπό τη μορφή ετερόρρυθμης εταιρίας
με ομόρρυθμο εταίρο μια εταιρία περιορισμένης ευθύνης (GmbH & Co. KG), δεδομένου ότι έχει σχετικώς υψηλό συνολικό κύκλο εργασιών.
Καθορίζοντας το πρόστιμο που έπρεπε να της επιβληθεί, η Επιτροπή βασίστηκε αποκλειστικά σ’ αυτόν τον υψηλό συνολικό κύκλο
εργασιών, ενώ το μεγαλύτερο μέρος των δραστηριοτήτων της δεν έχει καμία σχέση με τα προϊόντα τα οποία αφορά η παράβαση. Αντιθέτως,
ο όμιλος στον οποίο ανήκει η SNCZ είχε κύκλο εργασιών ανερχόμενο σε 278,8 εκατομμύρια ευρώ, αλλά ο όμιλος αυτός έχει κατανείμει
τις λοιπές δραστηριότητές του σε διάφορες εταιρίες και, συνεπώς, η SNCZ είχε κύκλο εργασιών ανερχόμενο μόλις σε 17,08 εκατομμύρια
ευρώ. Ο κύκλος εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε η SNCZ με το επίμαχο προϊόν αντιπροσωπεύει παρά ταύτα περίπου το 22,9 % του
συνολικού κύκλου της εργασιών. Έτσι, το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο, «συσχετιζόμενο με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε
με το οικείο προϊόν», είναι υπερδιπλάσιο του επιβληθέντος στην SNCZ. Κατά την προσφεύγουσα, η νομολογία επιβάλλει όπως η Επιτροπή
λαμβάνει υπόψη της τη σχέση μεταξύ του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε με το οικείο προϊόν, σε σύγκριση με τον συνολικό
κύκλο εργασιών, προς αποφυγή τέτοιων ανισοτήτων.
191   Η προσφεύγουσα αμφισβητεί το ουσιώδες των αποφάσεων του Πρωτοδικείου που επικαλέσθηκε η Επιτροπή για να αποδείξει ότι δεν
υπήρξε άνιση μεταχείριση. Στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις αυτές του Πρωτοδικείου, οι προσφεύγουσες έβαλαν
κατά του ότι τα βασικά ποσά των προστίμων ορισμένων εμπλεκομένων επιχειρήσεων καθορίστηκαν κακώς σε επίπεδο υψηλότερο από
το ανώτατο όριο του 10 % επί του κύκλου εργασιών, το οποίο προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, ενώ τούτο
δεν συνέβη στην περίπτωση άλλων επιχειρήσεων (αποφάσεις Brugg Rohrsysteme κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη
155, και ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 185). Αντιθέτως, η υπό κρίση υπόθεση αφορά
άνιση μεταχείριση απορρέουσα από την παράλειψη να ληφθούν υπόψη διάφορα επίπεδα διαφοροποιήσεως των δραστηριοτήτων των εμπλεκομένων
επιχειρήσεων, τα οποία αφορούν τον υπολογισμό του προστίμου.
192   Δεύτερον, μολονότι τέσσερις από τις έξι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις κατείχαν ισοδύναμα μερίδια αγοράς, η Επιτροπή έλαβε υπόψη
της εντελώς διαφορετικά βασικά ποσά για καθεμία από τις επιχειρήσεις αυτές. Συγκεκριμένα, τα βασικά ποσά πριν από την εφαρμογή
της ανακοινώσεως περί συνεργασίας κυμαίνονταν μεταξύ 700 000 και 4 200 000 ευρώ. Η μεγάλη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων
της προσφεύγουσας έπρεπε να ληφθεί υπόψη προς αποφυγή της άνισης μεταχειρίσεως αυτής.
193   Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα του λόγου αυτού. Θεωρεί ιδίως ότι εσφαλμένως επιχειρεί η προσφεύγουσα, με το υπόμνημα
απαντήσεως, να διακρίνει μεταξύ των υποθέσεων επί των οποίων εκδόθηκαν οι προπαρατεθείσες στη σκέψη 33 αποφάσεις του Πρωτοδικείου
Brugg Rohrsysteme κατά Επιτροπής και ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής και της υπό κρίση υποθέσεως. Όπως στην υπό κρίση
υπόθεση, η απόφαση της Επιτροπής στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκαν οι αποφάσεις αυτές είχε ληφθεί κατά επιχειρήσεως μεγαλύτερης
και με πιο διαφοροποιημένες δραστηριότητες, επί της οποίας δεν είχε εφαρμοσθεί το ανώτατο όριο του 10 %, και κατά επιχειρήσεως
μικρότερης και με λιγότερο διαφοροποιημένες δραστηριότητες, της οποίας το πρόστιμο μειώθηκε στο 10 % επί του κύκλου εργασιών
(απόφαση Brugg Rohrsysteme κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψεις 155 έως 156).
194   Η Επιτροπή αντικρούει επίσης το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι επέβαλε διαφορετικά πρόστιμα σε πέντε από τις έξι εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις που κατείχαν ισοδύναμα μερίδια αγοράς, χωρίς να λάβει υπόψη τη διαφοροποίηση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων
αυτών. Συγκεκριμένα, αν γίνει δεκτή η συλλογιστική αυτή, τούτο θα έχει ως αποτέλεσμα ότι δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη η διαφορετική
διάρκεια της παραβάσεως και το ανώτατο όριο του 10 % επί του κύκλου εργασιών.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
195   Κατά παγία νομολογία, προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως υπάρχει μόνον όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται
κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ’ όμοιο τρόπο, εκτός εάν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται
αντικειμενικώς (απόφαση Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη
66, σκέψη 69, και η παρατιθέμενη νομολογία).
196   Από τη νομολογία προκύπτει ότι το ανώτατο όριο που θεσπίζει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 έχει ως σκοπό να
αποφευχθεί το να είναι τα πρόστιμα δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της οικείας επιχειρήσεως. Δεδομένου ότι μόνον ο συνολικός
κύκλος εργασιών μπορεί πράγματι να αποτελεί, κατά προσέγγιση, ένδειξη συναφώς, πρέπει να θεωρηθεί ότι το ποσοστό αυτό αναφέρεται
στον συνολικό κύκλο εργασιών (αποφάσεις Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 41, σκέψη
119, και HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 541).
197   Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας περί παραβιάσεως της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Η Επιτροπή
εφάρμοσε το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 αναφερόμενη στον συνολικό κύκλο εργασιών τόσο στην περίπτωση της προσφεύγουσας
όσο και στην περίπτωση της SNCZ. Το γεγονός ότι η SNCZ έτυχε μειώσεως του βασικού ποσού δικαιολογείται αντικειμενικά ως ευθεία
εφαρμογή του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 (βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση ABB Asea Brown Boveri κατά
Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 185).
198   Προσθετέον ότι το μέγεθος της προσφεύγουσας είναι περισσότερο από το τριπλάσιο του μεγέθους της SNCZ, από πλευράς συνολικού
κύκλου εργασιών. Επομένως, το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 1,53 εκατομμυρίων ευρώ στην SNCZ και πρόστιμο 3,78 εκατομμυρίων
στην προσφεύγουσα δεν μπορεί να θεωρηθεί παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
199   Εξάλλου, η προσφεύγουσα ωσαύτως δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι υπήρξε θύμα άνισης μεταχειρίσεως καθόσον η Επιτροπή, κατά τον
καθορισμό του ανωτάτου ορίου του προστίμου, δεν έλαβε υπόψη της τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησε με το επίμαχο προϊόν
σε σχέση με τον συνολικό κύκλο της εργασιών. Όσον αφορά τη σύγκριση με την SNCZ, από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι
η Επιτροπή καταλόγισε την παράβαση στην SNCZ και όχι στον όμιλο στον οποίο ανήκε αυτή (αιτιολογική σκέψη 240 της προσβαλλομένης
αποφάσεως). Ελλείψει αποδεικτικών στοιχείων περί της αναμίξεως του ομίλου στον οποίο ανήκε η SNCZ, δεν μπορεί να προβληθεί
ο ισχυρισμός ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε δυσμενή διάκριση εφαρμόζοντας, ως προς την SNCZ, το ανώτατο όριο του 10 % επί του κύκλου
της εργασιών το οποίο προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 (βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση ABB Asea
Brown Boveri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 181).
200   Τέλος, η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας που αντλείται από το ότι η Επιτροπή επέβαλε διαφορετικά βασικά ποσά προστίμων
σε πέντε από τις έξι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, παρά το γεγονός ότι είχαν το ίδιο μερίδιο αγοράς, δεν ευσταθεί. Πράγματι,
η Επιτροπή επέβαλε το ίδιο αρχικό ποσό προστίμου στην προσφεύγουσα, στην Britannia, στην SNCZ και στην Trident, ήτοι 3 εκατομμύρια
ευρώ (αιτιολογική σκέψη 309 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Λαμβανομένης υπόψη της διαφορετικής διάρκειας της συμμετοχής της
στην παράβαση και της εφαρμογής του ανωτάτου ορίου του 10 % επί των κύκλων εργασιών, τα βασικά ποσά πριν από την εφαρμογή
της ανακοινώσεως περί συνεργασίας διέφεραν. Αυτές οι διαφορές απορρέουν ευθέως από την εφαρμογή του άρθρου 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και, συνεπώς, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
4.
Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παράβαση του άρθρου 7 της ΕΣΔΑ
Επιχειρήματα των διαδίκων
201   Η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι παρέβη το άρθρο 7 της ΕΣΔΑ, εφαρμόζοντας σημαντικές προσαυξήσεις των προστίμων
οι οποίες δεν προβλέπονταν όταν διαπράχθηκε η παράβαση. Κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, δεν «επιβάλλεται βαρυτέρα ποινή από
εκείνην η οποία επεβάλλετο κατά την στιγμήν της διαπράξεως του αδικήματος». Η αρχή του άρθρου 7 εμπίπτει στην προστασία των
θεμελιωδών δικαιωμάτων της Κοινότητας, τα οποία σέβεται, σύμφωνα με ρητή διάταξη, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα οποία οφείλουν
να σέβονται τα κοινοτικά όργανα και στις υποθέσεις ανταγωνισμού (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Φεβρουαρίου 2001, T-112/98,
Mannesmannröhren-Werke κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. ΙΙ-729, σκέψεις 60 και 77). Εν προκειμένω, η Επιτροπή προέβη σε σημαντική
αύξηση του ύψους των προστίμων υιοθετώντας τις κατευθυντήριες γραμμές το 1998. Στη συνέχεια, το φθινόπωρο του 2001, χωρίς
καμία νομική βάση και χωρίς να έχουν τροποποιηθεί οι κατευθυντήριες γραμμές, η Επιτροπή προέβη εκ νέου σε αύξηση του ύψους
των προστίμων η οποία ήταν άνευ προηγουμένου. Με την προσβαλλομένη απόφαση, η Επιτροπή εφάρμοσε αυτές τις δύο αυξήσεις του
ύψους των προστίμων, ενώ οι επίμαχες πράξεις είχαν διαπραχθεί στην πλειονότητά τους πριν από τη θέσπιση των κατευθυντηρίων
γραμμών το 1998. Οι αυξήσεις αυτές συνιστούν τροποποιήσεις του πλαισίου επιβολής της ποινής και η εφαρμογή τους στην επίμαχη
παράβαση αντιβαίνει στο άρθρο 7 της ΕΣΔΑ.
202   Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι τα εν λόγω πρόστιμα δεν υπερβαίνουν το ανώτατο όριο
του 10 % επί του παγκοσμίου κύκλου εργασιών το οποίο προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Συγκεκριμένα,
μόνο η πρακτική λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής προσδιορίζει το «αληθές πλαίσιο της ποινής». Το ανώτατο όριο των κυρώσεων που
προβλέπει η διάταξη αυτή χρήζει συγκεκριμενοποιήσεως με την πρακτική λήψεως αποφάσεων, προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της προβλεψιμότητας
της ποινικής κυρώσεως. Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως ώστε να αυξάνει το ύψος των
προστίμων, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το μέγεθος της αυξήσεως πρέπει να περιορίζεται από τις αρχές της καταλληλότητας
και της αναλογικότητας.
203   Η προσφεύγουσα παρατηρεί επίσης ότι η Επιτροπή έλαβε την προσβαλλομένη απόφαση μόλις στις 11 Δεκεμβρίου 2001, ήτοι περισσότερα
από τρεισήμισι έτη μετά τη λήξη της παραβάσεως (στις 13 Μαΐου 1998). Αν η Επιτροπή είχε εκδώσει την απόφασή της μερικούς μήνες
νωρίτερα, το επιβληθέν πρόστιμο θα ήταν λιγότερο υψηλό. Αυτή η αυθαίρετη καθυστέρηση δεν πρέπει να θίξει την προσφεύγουσα
διά της αναδρομικής εφαρμογής νέων πολιτικών της Επιτροπής οι οποίες αφορούν το ύψος των προστίμων.
204   Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών εν προκειμένω δεν συνιστά παράβαση της απαγορεύσεως της αναδρομικότητας
των ποινικών διατάξεων. Πρώτον, από τη νομολογία προκύπτει ότι η εκ μέρους της Επιτροπής καθιέρωση μιας νέας μεθόδου υπολογισμού
των προστίμων, η οποία ενδεχομένως συνεπάγεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, αύξηση του ύψους των προστίμων, χωρίς ωστόσο να
υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζει ο ίδιος κανονισμός, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αναδρομική αύξηση των προστίμων, όπως
αυτά έχουν εκ του νόμου καθοριστεί με το άρθρο 15 του κανονισμού 17, αντιβαίνουσα στις αρχές της νομιμότητας και της ασφαλείας
δικαίου (απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψεις 217 έως 224 και 233 έως 235). Δεύτερον, η
Επιτροπή αντικρούει το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι το άρθρο 15 του κανονισμού 17 ανταποκρίνεται στην επιταγή της ειδικότητας
και στην υποχρέωση της προβλεψιμότητας μόνον εφόσον συγκεκριμενοποιείται με τη διοικητική πρακτική.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
205   Υπενθυμίζεται ότι η αρχή της μη αναδρομικότητας των ποινικών διατάξεων αποτελεί κοινή αρχή των εννόμων τάξεων όλων των κρατών
μελών, η οποία καθιερώνεται και από το άρθρο 7 της ΕΣΔΑ, και αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των γενικών αρχών του δικαίου, την
τήρηση των οποίων εξασφαλίζει ο κοινοτικός δικαστής (απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 1984, 63/83, Kirk, Συλλογή 1984,
σ. 2689, σκέψη 22, και απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 219).
206   Μολονότι από το άρθρο 15, παράγραφος 4, του κανονισμού 17 προκύπτει ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής περί επιβολής προστίμων
λόγω παραβάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού δεν είναι ποινικού χαρακτήρα (απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Οκτωβρίου 1994,
T-83/91, Tetra Pak κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. ΙΙ-755, σκέψη 235), η Επιτροπή υποχρεούται, εντούτοις, να τηρεί τις γενικές
αρχές του κοινοτικού δικαίου, και ιδίως την αρχή της μη αναδρομικότητας, σε κάθε διοικητική διαδικασία ικανή να καταλήξει
στην επιβολή κυρώσεων κατ’ εφαρμογήν των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης (βλ., κατ’ αναλογίαν, όσον αφορά τα δικαιώματα
άμυνας, την απόφαση του Δικαστηρίου της 9ης Νοεμβρίου 1983, 322/81, Michelin κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3461, σκέψη
7, και απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 220).
207   Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η Επιτροπή δεν παραβίασε τις αρχές του άρθρου 7 της ΕΣΔΑ. Οι επιχειρήσεις οι οποίες εμπλέκονται
σε διοικητική διαδικασία η οποία μπορεί να καταλήξει στην επιβολή προστίμου πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το ενδεχόμενο να αποφασίσει
ανά πάσα στιγμή η Επιτροπή να αυξήσει το ύψος των προστίμων σε σχέση με το εφαρμοσθέν κατά το παρελθόν (βλ. τη σκέψη 42 ανωτέρω).
208   Τούτο ισχύει όχι μόνον οσάκις η Επιτροπή προβαίνει σε αύξηση του ύψους του προστίμου με ατομικές αποφάσεις, αλλά και αν η
αύξηση αυτή πραγματοποιείται κατ’ εφαρμογήν γενικής ισχύος κανόνων συμπεριφοράς, όπως είναι οι κατευθυντήριες γραμμές.
209   Εντεύθεν συνάγεται ότι η νέα μέθοδος υπολογισμού των προστίμων που καθιερώνουν οι κατευθυντήριες γραμμές, ακόμη και αν υποτεθεί
ότι είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των επιβαλλομένων προστίμων, ήταν ευλόγως προβλέψιμη για επιχειρήσεις όπως η προσφεύγουσα,
κατά τον χρόνο διαπράξεως της επίμαχης παραβάσεως.
210   Δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι ο υπολογισμός των προστίμων σύμφωνα με τη μέθοδο που εκτίθεται στις κατευθυντήριες γραμμές
μπορούσε να οδηγήσει την Επιτροπή στην επιβολή προστίμων υψηλότερων από τα επιβληθέντα στο πλαίσιο της προηγούμενης πρακτικής
της, διότι αυτή διέθετε περιθώριο εκτιμήσεως κατά τον καθορισμό του ύψους των προστίμων, προκειμένου να προσανατολίζει τη
συμπεριφορά των επιχειρήσεων προς την τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού (αποφάσεις LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 27, σκέψη 237, και HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 33, σκέψη 494).
211   Για τους λόγους αυτούς, ο λόγος ακυρώσεως που αντλείται από τη δήθεν παραβίαση της αρχής της μη αναδρομικότητας πρέπει να
απορριφθεί.
5.
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ
Επιχειρήματα των διαδίκων
212   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως την οποία θεσπίζει το άρθρο 253 ΕΚ, καθόσον δεν
εξήγησε γιατί επέβαλε πρόστιμο σε τέτοιο βαθμό υψηλότερο από τα επιβληθέντα στο πλαίσιο της προηγούμενης πρακτικής της.
213   Από τη νομολογία προκύπτει ότι η αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως και πρέπει να διαφαίνεται
από αυτήν κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του οργάνου που εκδίδει την πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό
στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και στο αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να
ασκεί τον έλεγχό του (απόφαση Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 51, σκέψη 4725). Ευκταίον είναι
να μπορούν οι επιχειρήσεις να γνωρίζουν λεπτομερώς τον τρόπο υπολογισμού του προστίμου που τους έχει επιβληθεί (αποφάσεις
Tréfilunion κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 68, σκέψη 142, και Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 51, σκέψη 4734) και η αιτιολογία πρέπει να είναι ιδιαίτερα λεπτομερής όταν αυτό βαίνει πέραν του πλαισίου της προηγούμενης
πρακτικής λήψεως αποφάσεων (απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Νοεμβρίου 1987, 142/84 και 156/84, BAT και Reynolds κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1987, σ. 4487, σκέψη 71). Εν προκειμένω, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο ανερχόμενο σε 4,2 εκατομμύρια ευρώ πριν από την
εφαρμογή της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, ήτοι στο 111 % του κύκλου εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε η προσφεύγουσα σε
επίπεδο ΕΟΧ το 1998. Το σύνολο των βασικών ποσών προστίμων που επιβλήθηκαν στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ανέρχεται στο 129
έως 138 % της συνολικής αξίας της ευρωπαϊκής αγοράς του οικείου προϊόντος, ήτοι 15 έως 16 εκατομμύρια ευρώ. Τα ποσά αυτά είναι
κατά πολύ υψηλότερα από τα πρόστιμα που επέβαλε η Επιτροπή στο παρελθόν σε παρεμφερείς υποθέσεις. Δεδομένου ότι απέστη από
την προηγούμενη πρακτική της, παρά τις πολυάριθμες περιστάσεις που μπορούσαν να ληφθούν υπόψη υπέρ της προσφεύγουσας, η Επιτροπή
όφειλε να δικαιολογήσει λεπτομερέστερα τα πρόστιμα.
214   Επιπλέον, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν διευκρινίζει τη μέθοδο και τη βάση υπολογισμού που χρησιμοποίησε
η Επιτροπή για τον υπολογισμό των βασικών ποσών. Η Επιτροπή επικαλείται στην προσβαλλομένη απόφαση τον πραγματοποιηθέντα σε
επίπεδο ΕΟΧ κύκλο εργασιών με το επίμαχο προϊόν (αιτιολογική σκέψη 307 της προσβαλλομένης αποφάσεως) μόνο για να καθορίσει
τη σχετική βαρύτητα των διαφόρων επιχειρήσεων στην αγορά. Όσον αφορά το πόσο υψηλό είναι το βασικό ποσό ως απόλυτο μέγεθος,
η Επιτροπή δεν εκθέτει με σαφήνεια αν χρησιμοποίησε τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε με το επίμαχο προϊόν σε επίπεδο
ΕΟΧ ή σε παγκόσμιο επίπεδο ή αν έλαβε υπόψη της τον συνολικό κύκλο εργασιών της προσφεύγουσας.
215   Η Επιτροπή, παραπέμποντας στα επιχειρήματά της με τα οποία απάντησε στους λοιπούς λόγους ακυρώσεως ανωτέρω, ισχυρίζεται κατ’
αρχάς ότι το επιχείρημα της προσφεύγουσας, κατά το οποίο ο υπολογισμός των προστίμων στηρίχτηκε σε αφύσικα υψηλό ποσό, προκαλεί
σοβαρή σύγχυση διότι η προσφεύγουσα προβαίνει στη σύγκριση εντελώς διαφορετικών τιμών αναφοράς, οι οποίες χρησιμεύουν αμφότερες
στην εκτίμηση του ύψους των προστίμων. Εντούτοις, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι η προσβαλλομένη απόφαση αυξάνει αισθητά το ύψος
των προστίμων, η Επιτροπή δεν παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως την οποία υπέχει.
216   Όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν προσδιορίζει τον κύκλο εργασιών που χρησιμοποιήθηκε
για τον υπολογισμό του απόλυτου ύψους του αρχικού ποσού του προστίμου, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι δεν καθόρισε το ποσό αυτό
βάσει του τάδε ή του δείνα κύκλου εργασιών, αλλά υπό το πρίσμα της σοβαρότητας της παραβάσεως την οποία εκτίμησε βασιζόμενη
στη φύση της, στα αποτελέσματά της στην αγορά, στο μέγεθος της γεωγραφικής αγοράς αναφοράς και το περιορισμένο μέγεθος της
αγοράς του οικείου προϊόντος.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
217   Κατά παγία νομολογία, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη προς τη φύση της οικείας
πράξεως και πρέπει να διαφαίνεται από αυτήν κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του οργάνου που εκδίδει την
πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου
και στο αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκεί τον έλεγχό του. Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά
και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως ικανοποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 253 EK πρέπει να
εκτιμάται όχι μόνο βάσει της διατυπώσεώς της αλλά και βάσει του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται, καθώς και του συνόλου των κανόνων
δικαίου που διέπουν το σχετικό θέμα (βλ. την απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Απριλίου 1998, C-367/95 P, Επιτροπή κατά Sytraval
και Brink’s France, Συλλογή 1998, σ. I-1719, σκέψη 63, και την παρατιθέμενη νομολογία).
218   Όσον αφορά τις αποφάσεις με τις οποίες επιβάλλονται πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις για παράβαση των κοινοτικών κανόνων
ανταγωνισμού, το περιεχόμενο της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως πρέπει να καθορίζεται, ιδίως, λαμβανομένου υπόψη ότι η σοβαρότητα
των παραβάσεων πρέπει να αποδεικνύεται βάσει μεγάλου αριθμού στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως,
το όλο πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, τούτο δε χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος
κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη (διάταξη του Δικαστηρίου της 25ης Μαρτίου 1996, C-137/95 P, SPO κ.λπ.
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. Ι-1611, σκέψη 54, και απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη
378).
219   Στο πλαίσιο των αιτημάτων που διατυπώθηκαν με την υπό κρίση προσφυγή, τα οποία περιορίζονται στη νομιμότητα του προστίμου,
στο ύψος του και στη μέθοδο υπολογισμού του, ο λόγος αυτός είναι προδήλως αβάσιμος. Η προσβαλλομένη απόφαση περιέχει 370 αιτιολογικές
σκέψεις, εκ των οποίων 118 (αιτιολογικές σκέψεις 252 έως 370) αφορούν τα πρόστιμα. Στις αιτιολογικές σκέψεις 262 έως 303,
η Επιτροπή εκθέτει την εκ μέρους της αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως. Στη συνέχεια, εκθέτει πώς κατέληξε ότι έπρεπε
να εφαρμόσει διαφοροποιημένη μεταχείριση μεταξύ των δύο κατηγοριών επιχειρήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 304 έως 309) και αναπτύσσει
την εκτίμησή της περί της διάρκειας της παραβάσεως (αιτιολογικές σκέψεις 310 έως 312) για να καθορίσει εν τέλει τα βασικά
ποσά (αιτιολογική σκέψη 313). Εξετάζει αν υπάρχει λόγος να ληφθούν υπόψη επιβαρυντικές και ελαφρυντικές περιστάσεις (αιτιολογικές
σκέψεις 314 έως 336) και αποφαίνεται επί της εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας (αιτιολογικές σκέψεις 346 έως 366).
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσβαλλομένη απόφαση παραθέτει επαρκώς και επί της ουσίας τα στοιχεία εκτιμήσεως που έλαβε
υπόψη της για τον καθορισμό της σοβαρότητας και της διάρκειας της παραβάσεως. Εξάλλου, διαπιστώνεται ότι η επιχειρηματολογία
την οποία αναπτύσσει η προσφεύγουσα στο πλαίσιο των τεσσάρων πρώτων λόγων ακυρώσεως της υπό κρίση προσφυγής αποδεικνύει ότι
αυτή αντελήφθη πλήρως τη βασική συλλογιστική της προσβαλλομένης αποφάσεως.
220   Οι αιτιάσεις της προσφεύγουσας στο πλαίσιο του υπό κρίση λόγου ακυρώσεως δεν επισημαίνουν καμία δυσχέρεια κατανοήσεως της
συλλογιστικής της Επιτροπής ούτε των παρατιθεμένων στοιχείων που έλαβε υπόψη της. Η προσφεύγουσα προβάλλει κυρίως επικρίσεις
όσον αφορά το ύψος του προστίμου της σε σχέση με τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στο παρελθόν σε παρεμφερείς υποθέσεις. Από τη
σύγκριση αυτή όμως δεν συνάγεται η έλλειψη αιτιολογίας. Κατά το μέτρο που είναι λυσιτελής, η εν λόγω σύγκριση αφορά την εκτίμηση
στην οποία προέβη η Επιτροπή.
221   Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η απόφαση αυξάνει αισθητά το πρόστιμο σε σχέση με τις προγενέστερες αποφάσεις, επιβάλλεται η διαπίστωση
ότι η Επιτροπή ανέπτυξε με πλήρη σαφήνεια τη συλλογιστική που την οδήγησε στον καθορισμό του προστίμου της προσφεύγουσας στο
ύψος αυτό (βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση του Δικαστηρίου της 26ης Νοεμβρίου 1975, 73/74, Fabricants de papiers peints
κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1975, σ. 457, σκέψη 31).
222   Η προσφεύγουσα επισημαίνει ορθώς ότι η προσβαλλομένη απόφαση δεν εκθέτει τη μέθοδο ούτε τον υπολογισμό βάσει των οποίων η
Επιτροπή κατέληξε, στο στάδιο του καθορισμού της σοβαρότητας της παραβάσεως, στο αρχικό ποσό των 3 εκατομμυρίων ευρώ το οποίο
επέλεξε για την ομάδα των «μεγαλύτερων παραγωγών» (αιτιολογικές σκέψεις 308 και 309). Εντούτοις, ο συνιστάμενος στην υποχρέωση
αιτιολογήσεως ουσιώδης τύπος δεν επιβάλλει στην Επιτροπή να αναφέρει με την απόφασή της τα αριθμητικά στοιχεία που αφορούν
τον τρόπο υπολογισμού των προστίμων, αλλά μόνον τα στοιχεία εκτιμήσεως τα οποία χρησιμοποίησε για να υπολογίσει τη σοβαρότητα
και τη διάρκεια της παραβάσεως (απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C-291/98 P, Sarriό κατά Επιτροπής, Συλλογή
2000, σ. I-9991, σκέψεις 73 και 76, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, T-191/98, T-212/98 έως T-214/98,
Atlantic Container Line κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II-3275, σκέψη 1558).
223   Ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως πρέπει ωσαύτως να απορριφθεί ως αβάσιμος.
224   Από όλα τα ανωτέρω προκύπτει ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
225   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα,
εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά
έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Lindh
García-Valdecasas
Cooke
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Νοεμβρίου 2005.
Ο Γραμματέας

Η Πρόεδρος
E. Coulon

P. Lindh
Περιεχόμενα
Πραγματικά περιστατικά
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
A – Επί της ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας
1. Επιχειρήματα των διαδίκων
2. Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
B – Επί των λόγων ακυρώσεως
1.  Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από παράβαση του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και των κατευθυντηρίων
γραμμών
α) Επί του πρώτου σκέλους, αντλούμενου από την εσφαλμένη εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως
Επί της φύσεως της παραβάσεως
Επί των αποτελεσμάτων της παραβάσεως
Επί του ότι δεν ελήφθη υπόψη η κρίση του τομέα ως ελαφρυντική περίσταση
Επί της συγκρίσεως με άλλες συμπράξεις
β) Επί του δευτέρου σκέλους, αντλούμενου από το ότι δεν ελήφθη υπόψη ότι η παράβαση αφορούσε μικρό μόνον ποσοστό του κύκλου
εργασιών της προσφεύγουσας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
γ) Επί του τρίτου σκέλους, αντλούμενου από νομικό σφάλμα απορρέον από τοότι δεν ελήφθη υπόψη η οικονομική δυνατότητα της προσφεύγουσας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
2.  Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
3.  Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
4.  Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παράβαση του άρθρου 7 της ΕΣΔΑ
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
5.  Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από την παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ
α) Επιχειρήματα των διαδίκων
β) Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.