CELEX: 62003CJ0205
Odwołanie
Konkurencja
Jednostki zarządzające krajowym systemem opieki zdrowotnej w Hiszpanii
Usługi w zakresie opieki medycznej
Pojęcie "przedsiębiorstwo"
Warunki płatności narzucone dostawcom wyrobów medycznych

Federación Española de Empresas de Tecnología Sanitaria (zwana dalej „FENIN”) wnosi w odwołaniu o uchylenie wyroku Sądu Pierwszej
Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 4 marca 2003 r. w sprawie T‑319/99 FENIN przeciwko Komisji, Rec. str. II‑357 (zwanego
dalej „zaskarżonym wyrokiem”), oddalającego jego skargę o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji z dnia 26 sierpnia 1999 r.,
w której Komisja oddaliła jego skargę złożoną do niej na dwadzieścia sześć jednostek publicznych, w tym trzy ministerstwa,
które zarządzają krajowym systemem opieki zdrowotnej (Sistema Nacional de Salud, zwanym dalej „SNS”), ponieważ te jednostki
(zwane dalej „jednostkami zarządzającymi SNS”) nie są przedsiębiorstwami w rozumieniu art. 82 WE (zwanej dalej „sporną decyzją”).

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
Okoliczności faktyczne i ramy prawne, wynikające z zaskarżonego wyroku, można streścić w następujący sposób:
FENIN jest związkiem, który zrzesza większość przedsiębiorstw sprzedających wyroby medyczne, w szczególności sprzęt medyczny
stosowany w szpitalach w Hiszpanii. Członkowie tego związku sprzedają te wyroby między innymi jednostkom zarządzającym SNS.
Sprzedaż wyrobów medycznych tym jednostkom stanowi 80% obrotu przedsiębiorstw będących członkami związku.
W grudniu 1997 r. FENIN złożył do Komisji skargę, donosząc o systematycznych opóźnieniach w płatnościach ze strony jednostek
zarządzających SNS, które jego zdaniem, stanowią nadużycie pozycji dominującej w rozumieniu art. 82 WE. Wskazał on, że wspomniane
jednostki regulowały długi wobec jego członków ze średnim opóźnieniem wynoszącym trzysta dni, podczas gdy długi innych usługodawców
w stosunku do tych jednostek spłacane były w krótszych terminach. Ta dyskryminacja jest spowodowana tym, że członkowie FENIN
nie mogą stosować nacisku handlowego na te jednostki, ponieważ zajmują one dominującą pozycję na hiszpańskim rynku wyrobów
medycznych.
W spornej decyzji Komisja oddaliła skargę, uzasadniając to tym, z jednej strony, że jednostki zarządzające SNS w ramach udziału
w administracji publiczną służbą zdrowia nie działają jako przedsiębiorstwa, i z drugiej strony, że są nabywcami i wykorzystują
wyroby medyczne po ich zakupie, a tych dwóch rzeczy nie można rozdzielać. W konsekwencji te jednostki przy zakupie wyrobów
medycznych nie działają, zdaniem Komisji, jako przedsiębiorstwa w rozumieniu wspólnotowego prawa konkurencji i dlatego art. 81
i 82 WE nie mają do nich zastosowania.

Skarga wniesiona do Sądu i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 10 listopada 1999 r. FENIN wniósł skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji.
Na poparcie swojej skargi FENIN podniósł trzy zarzuty dotyczące, po pierwsze, naruszenia przez Komisję praw do obrony, po
drugie, naruszenia prawa lub oczywistego błędu w ocenie przy stosowaniu art. 82 i 86 WE oraz, po trzecie, braku uzasadnienia
i braku przejrzystości spornej decyzji.
Sąd oddalił najpierw zarzut drugi, dotyczący stosowania art. 82 i art. 86 WE, stwierdzając w pkt 40 zaskarżonego wyroku, że
jednostki zarządzające SNS nie działają jako przedsiębiorstwa przy zakupie wyrobów medycznych sprzedawanych przez członków
FENIN w celu oferowania bezpłatnych usług medycznych osobom objętym SNS. Sąd uznał, że ten wniosek wynika z okoliczności przedstawionych
w pkt 39 tego wyroku, a mianowicie z tego, że SNS działa zgodnie z zasadą solidarności, ponieważ jest finansowany poprzez
składki na ubezpieczenie społeczne i inne państwowe fundusze oraz świadczy bezpłatne usługi na rzecz osób objętych tym systemem
w ramach powszechnego dostępu do świadczeń, i że w związku z zarządzaniem systemem opieki zdrowotnej jednostki zarządzające
SNS nie działają zatem jako przedsiębiorstwa.
Sąd stwierdził w pkt 41–44 zaskarżonego wyroku, że argument, jakoby publiczne szpitale w Hiszpanii podlegające SNS oferowały,
przynajmniej sporadycznie, płatne usługi osobom nim nie objętym, a w szczególności turystom zagranicznym, został przedstawiony
Komisji i jemu po raz pierwszy dopiero na etapie repliki. W konsekwencji orzekł on, że ten argument nie może być uwzględniony
w ramach kontroli zgodności z prawem spornej decyzji.
Następnie, jeśli chodzi o zarzut pierwszy, oparty na naruszeniu praw do obrony, to Sąd go oddalił po ustaleniu w pkt 49 i 50
zaskarżonego wyroku, że Komisja słusznie oddaliła złożoną do niej skargę, uzasadniając to tym, że jednostki zarządzające SNS
nie działają jako przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 82 WE. W związku z tym Sąd orzekł że nie ma powodu, aby Komisja badała
inne aspekty złożonej do niej skargi.
Wreszcie, jeśli chodzi o zarzut trzeci, oparty na braku uzasadnienia i przejrzystości spornej decyzji, to zdaniem Sądu z pkt 58
i 59 zaskarżonego wyroku wynika, że Komisja przedstawiła rozważania prawne mające zasadnicze znaczenie w strukturze tej decyzji.
Po przypomnieniu, że Komisja nie miała obowiązku zajęcia stanowiska w stosunku do wszystkich argumentów wysuniętych na poparcie
skargi złożonej do Komisji, Sąd wyprowadził wniosek, że decyzja nie była dotknięta brakiem uzasadnienia. Jeśli chodzi o zarzucany
brak przejrzystości tej decyzji, Sąd orzekł w pkt 63 tego wyroku, że Komisja spełniła obowiązek ciążący na niej w niniejszym
przypadku, tj. umożliwiła FENIN przedstawienie jego pisemnych uwag w odpowiedzi na pierwsze stanowisko zajęte przez Komisję.
Ponieważ trzy przytoczone przez FENIN zarzuty na poparcie skargi zostały oddalone, Sąd oddalił skargę w całości .

Odwołanie

Żądania stron i zarzut nieważności
FENIN wnosi do Trybunału o:
–        uchylenie zaskarżonego wyroku i
–        obciążenie Komisji kosztami niniejszego postępowania oraz kosztami postępowania przed Sądem.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–        uznanie odwołania w części za niedopuszczalne,
–        oddalenie odwołania w pozostałej części oraz
–        obciążenie FENIN kosztami postępowania.
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Królestwo Hiszpanii, które postanowieniem Prezesa Trybunału
z dnia 17 października 2003 r. zostały dopuszczone do sprawy w charakterze interwenientów na poparcie żądań Komisji, wnoszą
o oddalenie odwołania jako w części niedopuszczalnego a w części bezzasadnego oraz o obciążenie FENIN kosztami postępowania.
FENIN podnosi jedyny zarzut na poparcie swojego odwołania oparty na niewłaściwej interpretacji przez Sąd pojęcia „przedsiębiorstwo”
w rozumieniu przepisów traktatu WE dotyczących konkurencji. Ten zarzut składa się z dwóch części.
W pierwszej części zarzutu FENIN podnosi, że Sąd niesłusznie nie uwzględnił tego, iż działalność zakupu jest działalnością
gospodarczą samą w sobie, która może zostać oddzielona od później świadczonych usług, i że w związku z tym do jednostek zarządzających
SNS muszą mieć zastosowanie reguły konkurencji.
W drugiej części zarzutu, która została podniesiona tytułem posiłkowym, FENIN twierdzi, że Sąd powinien był uwzględnić fakt,
iż działalność zakupu jest działalnością o charakterze gospodarczym i że w konsekwencji reguły konkurencji mają do niej zastosowanie,
ponieważ późniejsza działalność, tj. świadczenie usług medycznych ma właśnie taki charakter.

W przedmiocie odwołania
W przedmiocie dopuszczalności
Komisja podnosi zarzut niedopuszczalności, który dotyczy jedynie drugiej części zarzutu FENIN.
Komisja podnosi na wstępie, że twierdzenie, na którym opiera się druga część zarzutu, zostało przedstawione zbyt późno, albowiem
po raz pierwszy nastąpiło to dopiero na etapie odwołania. W dalszej kolejności utrzymuje ona, że FENIN cały czas uważał, iż
działalność jednostek zarządzających SNS ma charakter czysto społeczny. Wreszcie Komisja jest zdania, że druga część zarzutu
dotyczy kwestii oceny faktów, która nie może być rozpatrywana przed Trybunałem w ramach badania odwołania.
Należy stwierdzić, jak słusznie podkreśliła Komisja, że FENIN po raz pierwszy na etapie odwołania podniósł, że działalność
polegająca na świadczeniu usług medycznych przez jednostki zarządzające SNS ma charakter gospodarczy, że istnieje związek
pomiędzy zakupem wyrobów i ich późniejszym wykorzystaniem, a także że ma to wpływ na charakter działalności zakupu.
Wynika z tego, że drugą część jedynego zarzutu podniesionego przez FENIN należy oddalić jako niedopuszczalną.
Co do istoty sprawy
–       Argumentacja stron
Na poparcie pierwszej części swojego zarzutu FENIN podnosi, że Sąd przyjął zbyt wąską definicję pojęcia działalności gospodarczej,
uznając, że musi ona polegać na oferowaniu produktów lub usług na danym rynku i wyłączając z tej definicji działalność zakupu.
Zdaniem FENIN podejście Sądu pozwoliłoby wielu jednostkom uniknąć zastosowania postanowień traktatu w zakresie konkurencji,
pomimo że konkurencja byłaby naruszona wskutek zachowania tych jednostek.
Komisja podnosi, że pojęcie działalności gospodarczej charakteryzuje działanie polegające na oferowaniu produktów lub usług
na danym rynku, a nie działalność zakupu jako taka. W konsekwencji nie należało oddzielać operacji zakupu od wykorzystania,
jakiemu służy zakupiony towar.
–       Ocena Trybunału
Sąd słusznie przypomniał w pkt 35 zaskarżonego wyroku, że pojęcie „przedsiębiorstwo” we wspólnotowym prawie konkurencji obejmuje
każdą jednostkę wykonującą działalność gospodarczą niezależnie od jej formy prawnej i sposobu finansowania (wyroki z dnia
23 kwietnia 1991 r. w sprawie C‑41/90 Höfner i Elser, Rec. str. I‑1979, pkt 21; z dnia 16 marca 2004 r. w sprawach połączonych
C‑264/01, C‑306/01, C‑354/01 i C‑355/01 AOK–Bundesverband i in., Rec. str. I‑2493, pkt 46). Zgodnie z orzecznictwem Trybunału,
Sąd podkreślił także w pkt 36 tego wyroku, że pojęcie działalności gospodarczej charakteryzuje oferowanie dóbr i usług na
danym rynku (wyrok z dnia 18 czerwca 1998 r. w sprawie C‑35/96 Komisja przeciwko Włochom,  Rec. str. I‑3851, pkt 36).
Sąd słusznie wywiódł w pkt 36 zaskarżonego wyroku, że oceniając charakter działalności zakupu produktu, nie należy oddzielać
od tej działalności późniejszego wykorzystania tego produktu i że charakter działalności zakupu bezwzględnie zależy od tego,
czy późniejsze wykorzystanie zakupionego produktu ma charakter gospodarczy, czy też nie ma takiego charakteru.
Wynika z tego, że należy oddalić jako bezzasadną pierwszą część jedynego zarzutu FENIN, w którym na poparcie odwołania podniósł
on, że działalność zakupu prowadzona przez jednostki zarządzające SNS jest działalnością gospodarczą samą w sobie, która może
zostać oddzielona od później świadczonych usług i która jako taka powinna była zostać zbadana oddzielnie przez Sąd.
Mając na uwadze powyższe rozważania, należy oddalić odwołanie, jako w części niedopuszczalne, a w części bezzasadne.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami
zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie FENIN
kosztami postępowania, a FENIN przegrał sprawę, należy obciążyć go kosztami postępowania w niniejszej instancji. Zgodnie z art. 69
§ 4 akapit pierwszy państwa członkowskie oraz instytucje, które wstąpiły do sprawy w charakterze interwenientów, pokrywają
własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Federación Española de Empresas de Tecnología Sanitaria (FENIN) zostaje obciążony kosztami niniejszego postępowania.
3)
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Królestwo Hiszpanii pokrywają własne koszty.
Podpisy
*
Język postępowania: hiszpański.