CELEX: 62005CJ0300
Οδηγία 91/628/ΕΟΚ
Προστασία των μεταφερόμενων ζώων
Διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής και διάρκεια ταξιδιού και ανάπαυσης
Έννοια της "μεταφοράς" (Transportdauer)
Συνυπολογισμός του χρόνου φορτώσεως και εκφορτώσεως των ζώων

1       Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως αφορά την ερμηνεία του όρου «μεταφορά», όπως αυτός χρησιμοποιείται στο σημείο 48,
4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1991, για την προστασία των ζώων
κατά τη μεταφορά και για την τροποποίηση των οδηγιών 90/425/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ (ΕΕ L 340, σ. 17), όπως τροποποιήθηκε με την
οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1995 (ΕΕ L 148, σ. 52, στο εξής: οδηγία 91/628).
2       Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο εκδικάσεως διαφοράς μεταξύ του Hauptzollamt Hamburg-Jonas (στο εξής: Hauptzollamt) και
της ZVK Zuchtvieh-Kontor GmbH (στο εξής: ZVK) αναφορικά με την προκαταβολή έναντι επιστροφής λόγω της εξαγωγής ζώντων βοοειδών
στην Αίγυπτο.

Το νομικό πλαίσιο
3       Η δεύτερη και όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 91/628, όπως αυτή ίσχυε αρχικώς, έχουν ως εξής:
«[Ό]τι, για να εξαλειφθούν τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο ζώντων ζώων και να καταστεί δυνατή η ομαλή λειτουργία των σχετικών
οργανώσεων αγοράς, εξασφαλίζοντας συγχρόνως ικανοποιητικό επίπεδο προστασίας για τα ζώα, η Κοινότητα θέσπισε κανόνες στον
τομέα αυτό·
[…]
ότι για λόγους καλής διαβίωσης των ζώων, η μεταφορά ζώων σε μεγάλες αποστάσεις, περιλαμβανομένων των ζώων που προορίζονται
για σφαγή, πρέπει να μειωθεί κατά το δυνατόν περισσότερο».
4       Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 91/628, νοείται ως:
«α)      “μεταφορικό μέσο”: τα μέρη των οδικών οχημάτων, σιδηροδρομικών οχημάτων, σκαφών και αεροσκαφών που χρησιμοποιούνται για τη
φόρτωση και τη μεταφορά των ζώων, καθώς και τα κιβώτια χερσαίας, θαλάσσιας ή εναέριας μεταφοράς·
β)      “μεταφορά”: κάθε μετακίνηση ζώου με μεταφορικό μέσο, η οποία περιλαμβάνει φόρτωση και εκφόρτωση του ζώου·
[…]
ε)      “τόπος αναχώρησης”: ο τόπος όπου, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 1, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, το ζώο πρωτοφορτώνεται στο μεταφορικό
μέσο, καθώς και όλοι οι τόποι στους οποίους τα ζώα έχουν εκφορτωθεί και στεγαστεί επί δέκα τουλάχιστον ώρες και όπου έχουν
ποτιστεί, σιτισθεί και τύχει, ενδεχομένως, ιατρικής ή άλλης φροντίδας, εξαιρουμένων των σημείων στάσης ή μεταφόρτωσης.
[…]
στ)      “τόπος προορισμού”: ο τόπος όπου το ζώο εκφορτώνεται για τελευταία φορά από το μεταφορικό μέσο, εξαιρουμένων των σημείων στάσης
και των σημείων μεταφόρτωσης·
ζ)      “ταξίδι”: η μετακίνηση από τον τόπο αναχώρησης στον τόπο προορισμού.»
5       Στο κεφάλαιο VII του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 το σημείο 48, υπό τον τίτλο «Διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής
και διάρκεια ταξιδιού και ανάπαυσης», ορίζει:
«[...]
4.      Όταν χρησιμοποιείται ειδικό όχημα που πληροί τους όρους του σημείου 3, τα διαστήματα ποτίσματος και παροχής τροφής καθώς και
η διάρκεια ταξιδιού και ανάπαυσης είναι οι εξής:
[...]
δ)      σε όλα τα άλλα ζώα των ειδών που αναφέρονται στο σημείο 1 πρέπει να παρέχεται, ύστερα από δεκατέσσερις ώρες μεταφοράς, επαρκής
χρόνος ανάπαυσης, τουλάχιστον μίας ώρας, ιδίως για να ποτίζονται και, αν χρειάζεται, να ταΐζονται. Μετά από αυτόν τον χρόνο
ανάπαυσης, το ταξίδι μπορεί να συνεχίζεται για άλλες δεκατέσσερις ώρες.
5.      Μετά την καθορισμένη διάρκεια ταξιδιού, τα ζώα πρέπει να εκφορτώνονται και να τους παρέχεται τροφή, νερό και χρόνος ανάπαυσης
τουλάχιστον 24 ωρών.
[…]»

Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα
6       Το φθινόπωρο του 2000, η ZVK εξήγαγε στην Αίγυπτο 28 ζώντα βοοειδή και εισέπραξε προκαταβολή έναντι επιστροφής λόγω εξαγωγής.
7       Εντούτοις, το Hauptzollamt ζήτησε την επιστροφή αυτής της προκαταβολής, αυξημένης κατά 10 %, με το αιτιολογικό ότι η ZVK δεν
τήρησε την κατ’ ανώτατο όριο επιτρεπόμενη διάρκεια μεταφοράς χωρίς ανάπαυση, όπως επιβάλλει το σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄,
του παραρτήματος της οδηγίας. Πράγματι, από το σχέδιο πορείας προέκυπτε ότι η μεταφορά των βοοειδών με φορτηγό, η οποία άρχισε
στις 6 Νοεμβρίου 2000 και ώρα 10:00, διακόπηκε την επομένη και ώρα 01:00, δηλαδή μετά δεκαπέντε ώρες.
8       Η ZVK και το Hauptzollamt υποστηρίζουν αντίθετες απόψεις ως προς το ζήτημα αυτό. Ειδικότερα, η ZVK υποστηρίζει ότι η διάρκεια
της μεταφοράς πρέπει να υπολογίζεται από το χρονικό σημείο που το όχημα μεταφοράς αναχωρεί από τον τόπο αναχωρήσεως, οπότε
η επίμαχη στην κύρια δίκη μεταφορά διήρκεσε δεκατρείς ώρες και 30 λεπτά. Αντιθέτως, κατά το Hauptzollamt, η μεταφορά αυτή
περιλαμβάνει, επίσης, τον χρόνο φορτώσεως και εκφορτώσεως, οπότε η διάρκειά της υπερέβη τις δεκατέσσερις ώρες.
9       Το Finanzgericht Hamburg (φορολογικό δικαστήριο του Αμβούργου) δέχθηκε την προσφυγή που άσκησε η ZVK κατά της αποφάσεως του
Hauptzollamt.
10     Κατόπιν αυτού, το Hauptzollamt άσκησε ενώπιον του Bundesfinanzhof (ανώτατου ομοσπονδιακού φορολογικού δικαστηρίου) αίτηση
αναιρέσεως κατά της αποφάσεως του Finanzgericht.
11     Το Bundesfinanzhof κρίνει ότι η επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης εξαρτάται από το αν ο χρόνος φορτώσεως βοοειδών στο
φορτηγό αποτελεί μέρος κατά το σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 της έννοιας της μεταφοράς. Αν
η απάντηση στο ζήτημα αυτό είναι καταφατική, τότε συντρέχει υπέρβαση της κατ’ ανώτατο όριο επιτρεπόμενης, βάσει αυτής της
διατάξεως, διάρκειας μεταφοράς των δεκατεσσάρων ωρών. Αντιθέτως, το όριο αυτό έχει τηρηθεί αν ο χρόνος φορτώσεως δεν περιλαμβάνεται
στην κατά την έννοια αυτής της διατάξεως μεταφορά.
12     Το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει σχετικώς ότι, μολονότι από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, της οδηγίας 91/628 προκύπτει
σαφώς ότι η μεταφορά περιλαμβάνει τη φόρτωση και εκφόρτωση των ζώων, εντούτοις το σημείο 48, 5, του παραρτήματος της οδηγίας
αυτής καθώς και οι διαφορές που εμφανίζονται στην απόδοση του σημείου 48, 4, του εν λόγω παραρτήματος στις διάφορες γλώσσες
δημιουργούν αμφιβολία ως προς το ακριβές περιεχόμενο της έννοιας της μεταφοράς.
13     Υπό τις περιστάσεις αυτές, το Bundesfinanzhof αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο
προδικαστικό ερώτημα:
«Περιλαμβάνεται ο χρόνος φορτώσεως και εκφορτώσεως στη “μεταφορά” κατά την έννοια του σημείου 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος
της [οδηγίας 91/628];»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος
14     Με το ερώτημά του το αιτούν δικαστήριο ζητεί ουσιαστικώς την ερμηνεία της κατά το σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος
της οδηγίας 91/628 έννοιας της μεταφοράς, λόγω των αμφιβολιών που θα μπορούσε να δημιουργήσει το γράμμα του σημείου 48, 5,
του παραρτήματος αυτού και των διαφορών στην απόδοση του σημείου 48, 4, του εν λόγω παραρτήματος στις διάφορες γλώσσες.
15     Επιβάλλεται προκαταρκτικώς να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, για την ερμηνεία διατάξεως του κοινοτικού δικαίου πρέπει
να λαμβάνεται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται και οι σκοποί που επιδιώκονται με τη
ρύθμιση της οποίας αποτελεί μέρος (βλ. ιδίως αποφάσεις της 18ης Μαΐου 2000, C-301/98, KVS International, Συλλογή 2000, σ.
I-3583, σκέψη 21, και της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, C-156/98, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-6857, σκέψη 50, και
της 6ης Ιουλίου 2006, C‑53/05, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 20).
16     Επίσης, όσον αφορά ενδεχόμενες διαφορές μεταξύ γλωσσικών αποκλίσεων, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί, αφενός, ότι η ανάγκη ομοιόμορφης
ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου αποκλείει τη μεμονωμένη εξέταση μιας νομοθετικής πράξεως, αλλά απαιτεί, σε περίπτωση αμφιβολίας,
να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται υπό το φως της διατυπώσεώς της στις άλλες γλώσσες, καθώς και ότι, αφετέρου, οι διάφορες
γλωσσικές αποδόσεις ενός κοινοτικού νομοθετήματος πρέπει να ερμηνεύονται ομοιόμορφα, επομένως δε, σε περίπτωση διαφοράς μεταξύ
τους, η συγκεκριμένη διάταξη πρέπει να ερμηνεύεται με βάση την όλη οικονομία και τον σκοπό της κανονιστικής ρυθμίσεως της
οποίας αποτελεί στοιχείο (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις της 27ης Μαρτίου 1990, C‑372/88, Cricket St Thomas, Συλλογή
1990, σ. I‑1345, σκέψη 19, καθώς και της 9ης Μαρτίου 2006, C‑174/05, Zuid-Hollandse Milieufederatie και Stichting Natuur en
Milieu, Συλλογή 2006, σ. I‑2443, σκέψη 20 και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
17     Όσον αφορά την κατά το σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628, έννοια της «μεταφοράς», επιβάλλεται
να τονιστεί ότι η διάταξη αυτή δεν παρέχει καμία ένδειξη ως προς το αν ο χρόνος φορτώσεως και εκφορτώσεως περιλαμβάνονται
ή μη στην έννοια αυτή.
18     Πάντως, όπως ρητώς προκύπτει από τον ορισμό του όρου «μεταφορά» του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, της οδηγίας 91/628,
η μεταφορά περιλαμβάνει τη φόρτωση και την εκφόρτωση ζώων.
19     Αυτός ο ορισμός της έννοιας της μεταφοράς αντιστοιχεί στους σκοπούς της οδηγίας 91/628, όπως αυτοί προκύπτουν ιδίως από τη
δεύτερη και όγδοη αιτιολογική σκέψη, όπως είχε αρχικώς, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση ικανοποιητικού επιπέδου προστασίας
των ζώων καθώς και στη για λόγους καλής διαβίωσης των ζώων μείωση, κατά το δυνατόν, της μεταφοράς τους σε μεγάλες αποστάσεις.
20     Επειδή, όμως, η οδηγία δεν προβλέπει κανένα περιορισμό του χρόνου φορτώσεως και εκφορτώσεως των ζώων, προκύπτει ότι, αν το
σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 ερμηνευόταν υπό την έννοια ότι ο χρόνος αυτός δεν περιλαμβάνεται
στη διάρκεια της μεταφοράς, δεν θα υπήρχε δυνατότητα συνυπολογισμού του χρόνου φορτώσεως και εκφορτώσεως, πράγμα που θα καθιστούσε
τη διάταξη αυτή άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας.
21     Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, η έννοια της μεταφοράς πρέπει να ερμηνευθεί ως περιλαμβάνουσα τη φόρτωση και την εκφόρτωση των
ζώων.
22     Εξάλλου, μια τέτοια ερμηνεία επιβεβαιώνεται από τη σύγκριση των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων του σημείου 48, 4, του παραρτήματος
της οδηγίας 91/628. Πράγματι, από την πλειονότητα των αποδόσεων αυτών προκύπτει ότι η μεταφορά νοείται ως περιλαμβάνουσα τη
φόρτωση και την εκφόρτωση των ζώων.
23     Εν πάση περιπτώσει, η ερμηνεία αυτή της έννοιας της μεταφοράς, που ισχύει για όλες τις διατάξεις της οδηγίας, δεν μπορεί να
αμφισβητηθεί για τον λόγο και μόνον ότι το σημείο 48, 5, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 προβλέπει ότι τα ζώα πρέπει να
εκφορτωθούν μετά την ολοκλήρωση της καθορισθείσας διάρκειας του ταξιδιού.
24     Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο όρος «μεταφορά», κατά το σημείο 48, 4, στοιχείο
δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628 έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει τη φόρτωση και την εκφόρτωση των ζώων.

Επί των δικαστικών εξόδων
25     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Ο όρος «μεταφορά», κατά το σημείο 48, 4, στοιχείο δ΄, του παραρτήματος της οδηγίας 91/628/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου
1991, για την προστασία των ζώων κατά τη μεταφορά και για την τροποποίηση των οδηγιών 90/425/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε
με την οδηγία 95/29/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1995, έχει την έννοια ότι περιλαμβάνει τη φόρτωση και την εκφόρτωση
των ζώων.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.