CELEX: 62002CJ0459
Talba għal deċiżjoni preliminari
Ħalib
Taxxa addizzjonali fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib
Leġiżlazzjoni nazzjonali
Taxxa ffissata b'effett retroattiv
Prinċipji ġenerali taċ-ċertezza legali u tan-non-retroattività

1       B’sentenza ta’ l-14 ta’ Novembru 2002, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fid-19 ta’ Diċembru 2002, il-Cour de cassation ressqet,
skond l-Artikolu 234 KE, domanda dwar l-interpretazzjoni tal-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju taċ-ċertezza legali
u tan-non-retroattività fir-rigward ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali fil-qasam tal-kwoti tal-produzzjoni tal-ħalib adottata minflok
leġiżlazzjoni preċedenti, meqjusa bħala diskriminatorja mill-Qorti tal-Ġustizzja, u li tippermetti li tiġi sanzjonata retroattivament
il-produzzjoni li taqbeż dawn il-kwoti li sseħħ wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 856/84 tal-31 ta’
Marzu 1984 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 804/68 fuq l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti
tal-ħalib (ĠU L 90, p. 10), u tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984 li jadotta regoli ġenerali
għall-applikazzjoni tat-taxxa prevista fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti
tal-ħalib (ĠU L 90, p. 13), iżda taħt is-sistema tal-leġiżlazzjoni nazzjonali sostitwita.
2       Din id-domanda tqajmet fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, is-Sur Gerekens, produttur tal-ħalib, u l-association agricole
pour la promotion de la commercialisation laitière Procola (iktar ’il quddiem "Procola") u, min-naħa l-oħra, l-Istat tal-Gran
Dukat tal-Lussemburgu, minħabba fil-ħsara li din ta’ l-aħħar allegatament ikkawżat b’riżultat ta’ żbalji magħmula fl-applikazzjoni
tar-regoli Komunitarji dwar it-taxxa addizzjonali fuq il-ħalib.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       Ir-Regolamenti Nru 856/84 u Nru 857/84 introduċew, b’effett mill-1 ta’ April 1984, taxxa addizzjonali fuq il-kwantitajiet
ta’ ħalib tal-baqra kkunsenjat li jaqbżu kwantità ta’ referenza li għandha tiġi stabbilita, għal kull produttur jew kull xerrej,
fil-limitu ta’ kwantità globali garantita lil kull Stat Membru. Il-kwantità ta’ referenza eżenti mit-taxxa addizzjonali kienet
ugwali għall-kwantità ta’ ħalib jew ta’ ekwivalenti tal-ħalib ekwivalenti kkunsenjata minn produttur jew mixtrija minn maħleb,
skond il-formula magħżula mill-Istat Membru kkonċernat, matul is-sena ta’ referenza.
4       Skond it-tieni paragrafu ta’ l-Artikolu 5c(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 804/68 tas-27 ta’ Ġunju 1968, fuq organizzazzjoni
komuni tas-swieq fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib (ĠU L 148, p. 13), kif emendat mir-Regolament Nru 856/84 (iktar
’il quddiem ir-"Regolament Nru 804/68"):
"[…]
Is-sistema tat-taxxa hija implimentata f’kull reġjun tat-territorju ta’ l-Istati Membri skond waħda mill-formuli li ġejjintorju:
Formula A
–       Titħallas taxxa minn kull produttur tal-ħalib fuq il-kwantitajiet ta’ ħalib u/jew ta’ ekwivalenti tal-ħalib li huwa jkun ikkunsenja
lil xerrej u li matul il-perijodu ta’ tnax-il xahar in kwistjoni jaqbżu l-kwantità ta’ referenza li għandha tiġi stabbilita.
Formula B
–       Titħallas taxxa minn kull xerrej ta’ ħalib jew ta’ prodotti oħra tal-ħalib fuq il-kwantitajiet ta’ ħalib jew ta’ ekwivalenti
tal-ħalib jew lili jkunu ġew ikkunsenjati lilu minn produtturi u li matul il-perijodu ta’ tnax-il xahar in kwistjoni jaqbżu l-kwantità ta’
referenza li għandha tiġi stabbilita.
–       Ix-xerrej li jrid iħallas it-taxxa għandu jgħaddi din it-taxxa biss fuq il-produtturi li żiedu l-kunsenji tagħhom, proporzjonalment
għas-sehem tagħhom fil-qbiż tal-kwantità ta’ referenza tax-xerrej."
5       L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 857/84 jiddisponi:
"1.      Il-kwantità ta’ referenza msemmija fl-Artikolu 5c(1) tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 għanda tkun ugwali għall-kwantità ta’
ħalib jew ta’ ekwivalenti  tal-ħalib ikkunsenjata mill-produttur matul is-sena 1981 (formula A), jew għall-kwantità ta’ ħalib
jew ta’ ekwivalenti tal-ħalib mixtrija minn xerrej matul is-sena 1981 (formula B), miżjuda b’1 %.
2.      Madankollu, l-Istati Membri jistgħu jipprovdu li fuq it-territorju tagħhom il-kwantità ta’ referenza msemmija fil-paragrafu
1 tkun ugwali għall-kwantità ta’ ħalib jew ta’ ekwivalenti tal-ħalib ikkunsenjata jew mixtrija matul is-sena 1982 jew is-sena
1983, b’applikazzjoni ta’ perċentaġġ stabbilit b’mod li ma tinqabiżx il-kwantità garantita stabbilita fl-Artikolu 5c tar-Regolament
(KEE) Nru 804/68. Dan il-perċentaġġ jista’ jinbidel skond il-livell tal-kunsenji ta’ ċerti kategoriji ta’ persuni taxxabbli,
skond iċ-ċaqliq fil-kunsenji f’ċerti reġjuni bejn l-1981 u l-1983 jew skond iċ-ċaqliq fil-kunsenji ta’ ċerti kategoriji ta’
persuni taxxabbli matul l-istess perijodu, taħt il-kundizzjonijiet li għandhom jiġu stabbiliti skond il-proċedura prevista
fl-Artikolu 30 tar-Regolament (KEE) Nru 804/68.
3.      Il-perċentaġġi msemmija fil-paragrafi 1 u 2 jistgħu jiġu adattati mill-Istati Membri biex jiżguraw l-applikazzjoni ta’ l-Artikoli
3 u 4."
6       L-Artikolu 4(1)(a) u (2) ta’ l-istess Regolament jipprovdi:
"1.      Sabiex titwettaq ir-ristrutturazzjoni tal-produzzjoni tal-ħalib fuq livell nazzjonali, reġjonali jew taż-żoni ta’ ġbir, l-Istati
Membri jistgħu, fil-kuntest ta’ l-applikazzjoni tal-formuli A u B:
a)      jagħtu lill-produtturi, li jimpenjaw irwieħhom li jwaqqfu l-produzzjoni tal-ħalib b’mod definittiv, kumpens mħallas f’pagament
annwali wieħed jew iktar;
[…]
2.      L-ammonti indikattivi li jsiru disponibbli jiġu miżjuda, skond il-bżonn, mar-riżerva msemmija fl-Artikolu 5."
7       L-Artikolu 6(1)(d) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 1371/84 tas-16 ta’ Mejju 1984, li jistabbilixxi regoli dettaljati
għall-applikazzjoni tat-taxxa addizzjonali msemmija fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 (ĠU L 132, p. 11), jiddisponi:
"1.      Fil-kuntest tal-formula B, il-kwantità ta' referenza tax-xerrej għandha tiġi adattata biex, b’mod partikolari, jittieħdu in
kunsiderazzjoni:
[…]
d)      il-każijiet ta' bdil imsemmija fl-Artikolu 7(2) tar-Regolament (KEE) Nru 857/84, li jinkludi l-każ ta' bidla minn xerrej għal
ieħor magħmula minn produtturi."

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
8       Il-leġiżlazzjoni Komunitarja ġiet implementata fil-Lussemburgu b’mod partikolari, għall-ewwel perijodu ta’ applikazzjoni mill-1
ta’ April 1984 sal-31 ta’ Marzu 1985, permezz tar-Regolament tal-Gran Dukat tat-3 ta’ Ottubru 1984 dwar l-applikazzjoni, fil-Gran
Dukat tal-Lussemburgu, tas-sistema ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib (
Mémorial
1984, p. 1486, iktar ’il quddiem ir-"Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1984") u, għall-perijodi ta’ wara, permezz tar-Regolament
tal-Gran Dukat tat-12 ta’ Novembru 1985 li jġib l-istess titolu (
Mémorial
1985, p. 1256, iktar ’il quddiem ir-"Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1985").
9       Miż-żewġ formuli possibbli ta’ implementazzjoni previsti fl-Artikolu 5c tar-Regolament Nru 804/68, il-Gran Dukat tal-Lussemburgu
għażel il-formula B.
10     Skond l-Artikolu 2(1) tar-Regolament Nru 857/84, dan l-Istat Membru żamm is-sena 1981 bħala sena ta’ referenza. Madankollu,
ġew applikati għall-kwantitajiet ta’ bażi hekk determinati ċerti ko-effiċjenti li ħadu in kunsiderazzjoni ċ-ċaqliq fil-kwantitajiet
ta’ ħalib ikkunsenjati lid-diversi xerrejja bejn l-1981 u l-1983 meta mqabbel maċ-ċaqliq medju fil-kunsenji fil-Lussemburgu.
11     Il-leġiżlazzjoni Lussemburgiża kienet tippermetti wkoll li l-kwantitajiet ta’ referenza individwali tal-produtturi li jkunu
waqqfu l-produzzjoni b’mod volontarju, jiġu assenjati lill-imħaleb, meqjusa bħala xerrejja, li lilhom ikunu twettqu l-kunsenji,
minflok ma jiġu assenjati lir-riserva nazzjonali, għalkemm din il-possibbiltà ma kinitx prevista, fil-kuntest tal-formula
B, fid-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 7(2) tar-Regolament Nru 857/84, moqri flimkien ma’ l-Artikolu 6(1)(d) tar-Regolament
Nru 1371/84 u l-Artikolu 4(1)(a) u (2) tar-Regolament Nru 857/84.
12     Fir-rigward ta’ din il-leġiżlazzjoni (iktar ’il quddiem il-"leġiżlazzjoni l-antika"), il-Qorti tal-Ġustizzja, fis-sentenza
tal-25 ta’ Novembru 1986, Klensch
et
(201/85 u 202/85, Ġabra p. 3477), iddeċidiet:
"1)      Il-projbizzjoni ta’ diskriminazzjoni stabbilita fl-Artikolu 40(3) tat-Trattat tipprekludi Stat Membru milli jagħżel is-sena
1981 bħala sena ta’ referenza, fis-sens ta’ l-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984, meta,
minħabba fil-kundizzjonijiet fis-suq tagħha, l-applikazzjoni ta’ din l-għażla fit-territorju tagħha twassal għal diskriminazzjoni
bejn produtturi fil-Komunità.
2)      L-Artikolu 2 tar-Regolament tal-Kunsill Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984, jipprekludi, ħlief fil-każijiet speċifiċi previsti
fil-leġizlazzjoni, li Stat Membru li jkun għażel is-sena 1981 bħala sena ta’ referenza fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni jiddetermina
l-kwantità ta’ referenza tax-xerrejja billi japplika għall-kwantità ta’ ħalib mixtrija minnhom waqt dan il-perijodu perċentaġġ
li jvarja skond il-livell tal-kunsenji ta’ ċerti kategoriji ta’ persuni taxxabbli.
3)      Ir-Regolament tal-Kunsill Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984, jipprekludi lil Stat Membru li jkun għażel il-formula B milli
jassenja l-kwantità ta’ referenza individwali ta’ produttur li jkun waqqaf l-attività tiegħu lill-kwantià ta’ referenza tax-xerrej
li lilu dan il-produttur ikun qed jikkunsenja l-ħalib fil-mument tal-waqfien, minflok ma jassenja din il-kwantità lir-riżerva
nazzjonali."
13     Wara s-sentenza Klensch
et
, iċċitata iktar ’il fuq, il-Conseil d’État (il-Lussemburgu), permezz ta’ sentenza tas-26 ta’ Frar 1987, annulla d-deċiżjonijiet
ministerjali li kienu jistabbilixxu l-kwoti individwali abbażi tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fil-kawżi pendenti quddiemu.
14     Fuq il-livell leġiżlattiv, ir-Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1985 kif ukoll dispożizzjonijiet oħra preċedenti ġew abrogati
permezz ta’ l-Artikolu 17 tar-Regolament tal-Grand Dukat tas-7 ta’ Lulju 1987, dwar l-applikazzjoni, fil-Gran Dukat tal-Lussemburgu,
tas-sistema ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib (
Mémorial
1987, p. 850, iktar ’il quddiem ir-"Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1987"), li stabbilixxa sistema ġdida ta’ taxxa (iktar
’il quddiem il-"leġiżlazzjoni l-ġdida ").
15     Ir-Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1987 ingħata effett retroattiv permezz tal-liġi tas-27 ta’ Awwissu 1987 li għamel applikabbli
għas-snin tal-ħalib ta’ qabel l-1987/88 id-dispożizzjonijiet tar-Regolament tal-Gran Dukat tas-7 ta’ Lulju 1987 dwar l-applikazzjoni,
fil-Gran Dukat tal-Lussemburgu, tas-sistema ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib (
Mémorial
1987, p. 1698). L-uniku Artikolu ta’ din il-liġi jipprovdi li dan ir-Regolament huwa applikabbli għall-perijodi ta’ tnax-il
xahar ta’ applikazzjoni tat-taxxa addizzjonali fuq il-ħalib li bdew fit-2 ta’ April 1984, fl-1 ta’ April 1985 u fl-1 ta’ April
1986, rispettivament, u jipprovdi għal assenjazzjoni ġdida tal-kwantitajiet ta’ referenza abbażi ta’ dan l-istess Regolament.
16     L-Artikolu 1 tar-Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1987 iżomm l-għażla mwettqa qabel mill-awtoritajiet Lussemburgiżi, jiġifieri
l-formula B. Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 3(1) ta’ dan ir-Regolament jagħżel bħala sena ta’ referenza mhux iktar l-1981, iżda
l-1983, li fiha l-kwantitajiet ta’ ħalib ikkunsenjati naqsu b'perċentaġġ totali li jirrappreżenta t-total ta’ żewġ fatturi,
li wieħed minnhom huwa determinat skond il-volum tal-kunsenji ta’ ħalib lil xerrej mill-fornitur ikkonċernat matul is-sena
1983 u l-ieħor skond iż-żieda, matul din l-aħħar sena, fil-kunsenji ta' ħalib lil xerrej meta pparagunat ma’ dawk li twettqu
fl-1981 mill-istess azjenda. Ir-Regolament ma jipprovdix iktar għall-assenjazzjoni tal-kwantitajiet ta’ referenza individwali
tal-produtturi li jkunu waqqfu l-attività tagħhom lix-xerrej ta’ dawn ta' l-aħħar.
17     Wara l-implementazzjoni ta’ din il-leġiżlazzjoni l-ġdida, il-Ministeru ta’ l-Agrikoltura Lussemburgiż stabbilixxa l-kwoti
għal diversi xerrejja għal kull sena tal-ħalib mit-2 ta’ April 1984. L-awtoritajiet Lussemburgiżi m’applikaw lil ebda produttur
ikkonċernat taxxa ogħla minn dik li kienet tiġi applikata bir-Regolamenti tal-Gran Dukat ta’ l-1984 u ta’ l-1985. L-iktar
sitwazzjoni favorevoli ġiet applikata.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
18     Is-Sur Gerekens huwa wieħed mill-64 produtturi tal-ħalib Lussemburgiżi affiljati ma’ Procola li kienu mitluba jħallsu taxxa
addizzjonali fuq il-ħalib għall-perijodi tal-ħalib 1985/1986 u 1986/1987. Jirriżulta minn ittra mibgħuta fil-15 ta’ Marzu
1988 mill-Ministeru għall-Agrikoltura Lussemburgiż lil Procola li, fir-rigward tas-Sur Gerekens, it-taxxa dovuta taħt il-leġiżlazzjoni
l-antika kienet ta’ 297 298 LUF, filwaqt li t-taxxa dovuta taħt il-leġiżlazzjoni l-ġdida kienet tammonta għal 114 860 LUF.
Intgħażel dan l-aħħar ammont abbażi tas-sitwazzjoni l-iktar favorevoli għall-produttur, iżda miegħu ġew miżjuda 14 334 LUF
bħala interessi għad-dewmien fil-ħlas. Is-Sur Gerekens u Procola talbu lill-Istat tal-Gran Dukat tal-Lussemburgu jħallashom
lura din is-somma, billi invokaw ir-retroattività illegali tal-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli. Din it-talba hija bbażata
fuq l-allegati danni li sofrew minħabba fl-iżbalji magħmula minn dan l-Istat fil-leġiżlazzjoni nazzjonali u fl-applikazzjoni
tad-dispożizzjonijiet Komunitarji dwar it-taxxa addizzjonali fuq il-ħalib.
19     Billi t-talbiet tas-Sur Gerekens u Procola ġew miċħuda kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, huma appellaw quddiem il-Cour
de cassation.
20     Billi qieset li l-kawża li tressqet quddiemha tqajjem kwistjoni ta' interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju li għadha ma kinitx
is-suġġett ta’ deċiżjoni preliminari mogħtija f’każ simili, il-Cour de cassation iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tressaq
lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
"Il-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju taċ-ċertezza legali u tan-non-retroattività jipprekludu li, għall-applikazzjoni
ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja li timponi kwoti ta’ produzzjoni, bħal dik stabbilita mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 856/84
tal-31 ta’ Marzu 1984 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 804/68 fuq l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-ħalib
u tal-prodotti tal-ħalib […] u mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984 li jadotta regoli ġenerali
għall-applikazzjoni tat-taxxa prevista fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti
tal-ħalib […], Stat Membru jadotta, minflok leġiżlazzjoni preċedenti meqjusa bħala diskriminatorja mill-Qorti tal-Ġustizzja
tal-Komunitajiet Ewropej, leġiżlazzjoni ġdida li tippermetti li tiġi sanzjonata retroattivament il-produzzjoni li taqbeż il-kwoti
ta’ produzzjoni li sseħħ wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolamenti Komunitarji, iżda taħt il-leġiżlazzjoni nazzjonali li ġiet sostitwita?"

Fuq id-domanda preliminari
21     Ir-rekwiżiti li joħorġu mill-protezzjoni tal-prinċipji ġenerali rikonoxxuti fis-sistema ġuridika Komunitarja jorbtu lill-Istati
Membri anki meta jkunu qed jimplementaw leġiżlazzjoni Komunitarja.
22     Fost dawn il-prinċipji ġenerali hemm iċ-ċertezza legali (ara s-sentenza tat-13 ta’ Jannar 2004, Kühne & Heitz (C-453/00, li
għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 24).
23     Għalkemm, bħala regola ġenerali, il-prinċipju taċ-ċertezza legali jipprekludi att Komunitarju milli jkollu effett minn data
preċedenti għall-pubblikazzjoni tiegħu, jista’, eċċezzjonalment, jiġri mod ieħor meta l-għan li jrid jintlaħaq hekk jitlob
u meta l-aspettattivi leġittimi tal-persuni kkonċernati jkunu debitament irrispettati (ara s-sentenzi tal-21 ta’ Frar 1991,
Zuckerfabrik Süderdithmarschen u Zuckerfabrik Soest, C-143/88 u C-92/89, Ġabra p. I-415, punt 49, u tat-22 ta’ Novembru 2001,
l-Olanda vs il-Kunsill, C‑110/97, Ġabra p. I-8763, punt 151).
24     Bl-istess mod, il-prinċipju taċ-ċertezza legali ma jiġix miksur minn leġiżlazzjoni nazzjonali li tkun applikabbli retroattivament,
meta l-għan li jrid jintlaħaq hekk jitlob u meta l-aspettattivi leġittimi tal-persuni kkonċernati jkunu debitament irrispettati.
25     L-għan imfittex mil-leġiżlazzjoni nazzjonali in kwistjoni fil-kawża prinċipali huwa li tiġi implementata s-sistema ta’ taxxa
addizzjonali fuq il-ħalib, skond l-obbligu impost fuq l-Istati Membri bl-Artikolu 5c(1) tar-Regolament Nru 804/68. Din is-sistema
tfittex li tistabbilixxi mill-ġdid l-ekwilibriju bejn l-offerta u t-talba fis-suq tal-ħalib, li huwa kkaratterizzat minn produzzjoni
żejda strutturali, billi tillimita l-produzzjoni tal-ħalib (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-17 ta’ Mejju 1988, Erpelding,
84/87, Ġabra p. 2647, punt 26). L-għan tagħha jista’ biss jintlaħaq jekk il-kwantitajiet kollha prodotti li b’xi mod jew ieħor
jidħlu fis-suq u b’hekk jinfluwenzaw l-offerta u t-talba jittieħdu in kunsiderazzjoni mill-ewwel perijodu ta’ tnax-il xahar
li jibda fl-1 ta’ April 1984.
26     Għalhekk, Stat Membru jxekkel dan l-għan u jqiegħed fil-periklu l-effikaċja tas-sistema ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib
jekk ma jissostitwix leġiżlazzjoni nazzjonali intiża biex timplementaha li tirriżulta mhux konformi mad-dritt Komunitarju
b’leġiżlazzjoni ġdida li jkollha effett retroattiv. Ma jista’ jkun hemm l-ebda eċċezzjoni għall-obbligu li jiġu implementati
regolamenti li jistabbilixxu s-sistema ta’ taxxa fuq il-ħalib, billi dawn huma obbligatorji fl-aspetti kollha tagħhom minn
meta jidħlu fis-seħħ.
27     Konsegwentement, l-għan imfittex minn leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali jeżiġi li, sabiex
is-sistema ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib tiġi implimentata b’mod korrett u effikaċi, l-applikazzjoni ta’ din is-sistema
għandha tkun b’effett retroattiv.
28     F’dak li jirrigwarda l-eventwali ksur taċ-ċertezza legali tal-persuni kkonċernati, għandu jiġi mfakkar li kull operatur ekonomiku
li istituzzjoni tkun nisslet fih tamiet iġġustifikati jista’ jibbenefika mill-prinċipju tal-protezzjoni taċ-ċertezza legali
(sentenza tal-15 ta’ April 1997, Irish Farmers Association
et
, C-22/94, Ġabra p. I-1809, punt 25).
29     Il-prinċipju tal-protezzjoni taċ-ċertezza legali jista’ biss jiġi invokat fil-konfront ta’ leġiżlazzjoni safejn l-awtoritajiet
pubbliċi nfushom ikunu preċedentement ħolqu sitwazzjoni li tista’ tnissel ċertezza legali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
tal-15 ta’ Jannar 2002, Weidacher, C-179/00, Ġabra p. I-501, punt 31). Minbarra dan, meta operatur ekonomiku prudenti u għaqli
jista’ jipprevedi l-adozzjoni ta’ miżura ta’ natura li tista’ taffettwa l-interessi tiegħu, ma jistax jinvoka tali prinċipju
meta din il-miżura tiġi adottata (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Irish Farmers Association
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punt 25).
30     F’din il-kawża, ir-rikorrenti ma jinvokawx xi aspettattiva li r-Regolamenti tal-Gran Dukat ta’ l-1984 u ta’ l-1985 jibqgħu
japplikaw għal dejjem. Huma jistrieħu biss fl-aspettattiva tagħhom li l-leġiżlazzjoni l-ġdida ma tkunx retroattiva.
31     Issa mill-istorja kronoloġika ta’ din il-leġiżlazzjoni, kif ġiet spjegata fid-dettall mill-istess rikorrenti fil-kawża prinċipali
fis-sottomissjonijiet tagħhom quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, ma joħorġux biżżejjed elementi li permezz tagħhom jista’ jiġi
konkluż li l-operaturi ekonomiċi setgħu jkollhom aspettattiva leġittima fil-fatt li ż-żmien bejn l-1 ta’ April 1984 u d-data
tad-dħul fis-seħħ tar-Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1987 ma kienx ser ikun kopert minn leġiżlazzjoni nazzjonali intiża biex
tiġi implementata s-sistema Komunitarja ta’ taxxa addizzjonali fuq il-ħalib.
32     Fil-fatt, jirriżulta b’mod ċar mill-imsemmija sottomissjonijiet li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti qatt ma taw lok għall-iċken
dubju dwar il-fatt li r-Regolamenti tal-Gran Dukat ta’ l-1984 u ta’ l-1985 kienu ser jiġu sostitwiti b’leġiżlazzjoni ġdida
b’effett retroattiv. Kien biss il-mod kif kellu jingħata tali effett lil din il-leġiżlazzjoni li kien is-suġġett ta’ diskussjoni
fuq livell nazzjonali, sabiex jiġi żgurat li tali retroattività tkun konformi mad-dritt Lussemburgiż.
33     Għalhekk, operaturi ekonomiċi bħar-rikorrenti fil-kawża prinċipali kien imisshom stennew li r-Regolament tal-Gran Dukat ta’
l-1987 kien ser jiġi implementat b’effett retroattiv. Minbarra dan, setgħu jipprevedu l-adozzjoni ta’ tali miżura minħabba
li s-sitwazzjoni ta’ produzzjoni żejda fis-suq tal-ħalib baqgħet tippersisti u minħabba l-obbligu ta’ l-Istat Membri li jimplimentaw
is-sistema tat-taxxa addizzjonali fuq il-ħalib mid-data tad-dħul fis-seħħ tagħha, jiġifieri l-1 ta’ April 1984. Għalhekk,
mid-data tad-dħul fis-seħħ tar-Regolamenti Nru 856/84 u Nru 857/84, ma setgħux jistennew li l-produtturi ma kinux ser ikunu
suġġetti għal taxxa addizzjonali fuq il-kwantitajiet ta’ ħalib tal-baqra prodotti li jaqbżu l-kwoti assenjati lil dawn il-produtturi.
34     Lanqas ma jista’ jiġi kkontestat l-effett retroattiv tar-Regolament tal-Gran Dukat ta’ l-1987 abbażi ta’ l-argument tar-rikorrenti
fil-kawża prinċipali li, mill-aspett ekonomiku, it-taxxa addizzjonali kellha l-effetti kollha ta’ miżura penali safejn tippenalizza
l-produttur li jkun qabeż il-kwota tiegħu approporzjon eżatt ta’ din il-produzzjoni żejda.
35     Huwa minnu li l-prinċipju tan-non-retroattività tad-dispożizzjonijiet kriminali huwa prinċipju komuni għas-sistemi ġuridiċi
kollha ta’ l-Istati Membri, stabbilit bħala dritt fondamentali fl-Artikolu 7(1) tal-Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni
tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fondamentali, li tagħmel parti integrali mill-prinċipji ġenerali tad-dritt li
l-Qorti tal-Ġustizzja tiżgura l-osservanza tagħhom (is-sentenzi ta’ l-10 ta’ Lulju 1984, Kirk, 63/83, Ġabra p. 2689, punt
22, u tat-13 ta’ Novembru 1990, Fedesa
et
, C‑331/88, Ġabra p. I-4023, punt 42).
36     Madankollu, skond il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Qorti tal-Ġustizzja, it-taxxa addizzjonali ma tistax tiġi kkunsidrata bħala
sanzjoni analoga għall-penalitajiet previsti fl-Artikoli 3 u 4 tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 536/93 tad-9 ta’ Marzu
1993, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni tat-taxxa addizzjonali fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib
(ĠU L 57, p. 12) (ara s-sentenzi tal-25 ta’ Marzu 2004, Cooperativa Lattepiù
et
, C‑231/00, C-303/00 u C-451/00, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 74, u Azienda Agricola Ettore Ribaldi
et
, C-480/00 sa C-482/00, C‑484/00, C-489/00 sa C‑491/00 u C-497/00 à C-499/00, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt
58).
37     Fil-fatt, it-taxxa addizzjonali fuq il-ħalib tikkostitwixxi restrizzjoni li tirriżulta mir-regoli tal-politika tas-suq jew
tal-politika strutturali. Hija tagħmel parti minn interventi intiżi biex jirregolarizzaw is-swieq agrikoli u hija intiża biex
tiffinanzja l-ispejjeż tas-settur tal-ħalib. Minn dan jirriżulta li, minbarra l-għan evidenti tagħha li tobbliga lill-produtturi
tal-ħalib jirrispettaw il-kwantitajiet ta’ referenza assenjati lilhom, it-taxxa addizzjonali għandha wkoll għan ekonomiku
safejn hija intiża biex tikseb għall-Komunità l-fondi neċessarji biex tiddisponi mill-produzzjoni magħmula mill-produtturi
li taqbeż il-kwoti tagħhom (ara s-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Cooperativa Lattepiù
et
, punti 74 u 75, u Azienda Agricola Ettore Ribaldi
et
, punti 58 u 59).
38     Jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha li t-tweġiba għad-domanda mressqa għandha tkun li l-prinċipji ġenerali
tad-dritt Komunitarju taċ-ċertezza legali u tan-non-retroattività ma jipprekludux li, għall-applikazzjoni ta’ leġiżlazzjoni
Komunitarja li timponi kwoti ta’ produzzjoni, bħal dik stabbilita mir-Regolamenti tal-Kunsill (KEE) Nru 856/84 u Nru 857/84,
Stat Membru jadotta, minflok leġiżlazzjoni preċedenti meqjusa bħala diskriminatorja mill-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni
ġdida li tapplika retroattivament għall-produzzjoni li taqbeż il-kwoti ta’ produzzjoni li sseħħ wara d-dħul fis-seħħ ta’ dawn
ir-Regolamenti, iżda taħt is-sistema tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li ġiet sostitwita.

Fuq l-ispejjeż
39     L-ispejjeż sostnuti mill-Gvern Lussemburgiż u mill-Kummissjoni, li ppreżentaw osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja,
ma jistgħux jitħallsu lura. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni
mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (it-Tielet Awla),
bi tweġiba għad-domanda li tressqet quddiemha mill-Cour de cassation, permezz ta’ sentenza ta’ l-14 ta’ Novembru 2002, taqta’
u tiddeċiedi:
Il-prinċipji ġenerali tad-dritt Komunitarju taċ-ċertezza legali u tan-non-retroattività ma jipprekludux li, għall-applikazzjoni
ta’ leġiżlazzjoni Komunitarja li timponi kwoti ta’ produzzjoni, bħal dik stabbilita mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 856/84
tal-31 ta’ Marzu 1984 li jemenda r-Regolament (KEE) Nru 804/68 fuq l-organizzazzjoni komuni tas-swieq fis-settur tal-ħalib
u tal-prodotti tal-ħalib u mir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 857/84 tal-31 ta’ Marzu 1984 li jadotta regoli ġenerali għall-applikazzjoni
tat-taxxa prevista fl-Artikolu 5c tar-Regolament (KEE) Nru 804/68 fis-settur tal-ħalib u tal-prodotti tal-ħalib, Stat Membru
jadotta, minflok leġiżlazzjoni preċedenti meqjusa bħala diskriminatorja mill-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni ġdida li tapplika
retroattivament għall-produzzjoni li taqbeż il-kwoti ta’ produzzjoni li sseħħ wara d-dħul fis-seħħ ta’ dawn ir-Regolamenti,
iżda taħt is-sistema tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li ġiet sostitwita.
Rosas
Schintgen
Colneric
Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu fil-15 ta' Lulju 2004.
R. Grass

A. Rosas
Reġistratur

President tat-Tielet Awla
*
* Lingwa tal-kawża il-Franciż.