CELEX: 62009CJ0237
Έκτη οδηγία ΦΠΑ
Άρθρο 13, A, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄
Απαλλαγές δραστηριοτήτων γενικού συμφέροντος
Παραδόσεις ανθρωπίνων οργάνων, αίματος και γάλακτος
Δραστηριότητα της μεταφοράς ανθρωπίνων οργάνων και βιολογικών δειγμάτων, την οποία πραγματοποιεί ελεύθερος επαγγελματίας για νοσηλευτικά ιδρύματα και ιατρικά εργαστήρια
Έννοιες "παράδοση αγαθού" και "παροχή υπηρεσιών"
Κριτήρια διακρίσεως

Horizon College, σκέψη 15, και απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2009, C-242/08, Swiss Re Germany Holding, δεν έχει δημοσιευθεί
ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 33). Κατά συνέπεια, το γράμμα μιας διατάξεως της έκτης οδηγίας, η οποία δεν περιέχει καμία ρητή παραπομπή
στο δίκαιο των κρατών μελών για τον προσδιορισμό της έννοιας και του περιεχομένου της, πρέπει να τυγχάνει, κατά κανόνα, μίας
αυτοτελούς και ενιαίας ερμηνείας σε ολόκληρη την Ένωση (βλ., σχετικώς, αποφάσεις της 27ης Νοεμβρίου 2003, C-497/01, Zita Modes,
Συλλογή 2003, σ. I-14393, σκέψη 34, και της 21ης Απριλίου 2005, C‑25/03, HE, Συλλογή 2005, σ. I‑3123, σκέψη 63).
Από τις ανωτέρω σκέψεις συνάγεται ότι στον όρο «παράδοση αγαθού», στον οποίο παραπέμπει το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο
δ΄, της έκτης οδηγίας σε σχέση με «παραδόσεις ανθρωπίνων οργάνων, αίματος και γάλακτος», πρέπει να δοθεί μία αυτοτελής και
ενιαία ερμηνεία που θα προσιδιάζει στο δίκαιο της Ένωσης.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας, «[ω]ς “παράδοση αγαθού” θεωρείται η μεταβίβαση
της εξουσίας να διαθέτει κανείς ενσώματο αγαθό ως κύριος» (βλ. απόφαση της 29ης Μαρτίου 2007, C‑111/05, Aktiebolaget NN, Συλλογή
2007, σ. I-2697, σκέψη 31). Επιπλέον, από το άρθρο 6, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας προκύπτει ότι ο όρος «παροχή υπηρεσιών»
καλύπτει κάθε πράξη η οποία δεν αποτελεί παράδοση αγαθού κατά την έννοια του άρθρου 5 της οδηγίας αυτής (βλ. απόφαση της 11ης
Φεβρουαρίου 2010, C‑88/09, Graphic Procédé, δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 17).
Εξάλλου, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η έννοια της παραδόσεως αγαθού δεν αναφέρεται στη μεταβίβαση της κυριότητας
υπό τις μορφές που προβλέπει το εφαρμοστέο εθνικό δίκαιο, αλλά περιλαμβάνει κάθε πράξη μεταβιβάσεως ενσώματου αγαθού από συμβαλλόμενο
ο οποίος εξουσιοδοτεί τον αντισυμβαλλόμενό του να διαθέτει στην πράξη το εν λόγω αγαθό ως κύριος (βλ., σχετικώς, αποφάσεις
της 8ης Φεβρουαρίου 1990, C-320/88, Shipping and Forwarding Enterprise Safe, Συλλογή 1990, σ. I-285, σκέψεις 7 και 8, της
4ης Οκτωβρίου 1995, C‑291/92, Armbrecht, Συλλογή 1995, σ. I‑2775, σκέψεις 13 και 14, και της 6ης Φεβρουαρίου 2003, C‑185/01,
Auto Lease Holland, Συλλογή 2003, σ. I‑1317, σκέψεις 32 και 33, καθώς και προαναφερθείσα απόφαση Aktiebolaget NN, σκέψη 32
και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Αν μια δραστηριότητα μεταφοράς ανθρωπίνων οργάνων και βιολογικών δειγμάτων, όπως η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης,
συνίσταται αποκλειστικώς και μόνο στην καθαυτή μετακίνηση, εκ μέρους του μεταφορέα, των οικείων προϊόντων από έναν τόπο σε
έναν άλλο για λογαριασμό διαφόρων νοσηλευτικών ιδρυμάτων και ιατρικών εργαστηρίων, η δραστηριότητα αυτή δεν πρέπει μάλλον
να εξομοιωθεί με «παράδοση αγαθού» κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της έκτης οδηγίας, καθόσον δεν εξουσιοδοτείται
ο αντισυμβαλλόμενος να διαθέτει στην πράξη τα οικεία προϊόντα ως αν είχε την κυριότητά τους.
Ως εκ τούτου, η δραστηριότητα αυτή δεν μπορεί να τύχει της απαλλαγής από τον ΦΠΑ, την οποία το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1,
στοιχείο δ΄, της έκτης οδηγίας προβλέπει για τις «παραδόσεις ανθρωπίνων οργάνων, αίματος και γάλακτος».
Συναφώς, μολονότι από την απόφαση περί παραπομπής καθίσταται σαφές ότι, στο Βέλγιο, τα ανθρώπινα όργανα και τα βιολογικά δείγματα
δεν αποτελούν αντικείμενο εμπορίας και παρόλο που το άρθρο 21 της συμβάσεως για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου
και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας όσον αφορά τις εφαρμογές της βιολογίας και της ιατρικής: Σύμβαση για τα ανθρώπινα δικαιώματα
και τη βιοϊατρική, που συνήφθη στο Οβιέδο στις 4 Απριλίου 1997, το οποίο φέρει τον τίτλο «Απαγόρευση οικονομικού οφέλους»,
ορίζει ότι το ανθρώπινο σώμα και τα μέρη του δεν πρέπει να αποτελούν, αυτά καθαυτά, πηγή οικονομικού οφέλους, εντούτοις τα
ως άνω δύο στοιχεία δεν μπορούν να θεωρηθούν επαρκή για να στερήσουν οποιαδήποτε πρακτική αποτελεσματικότητα από το άρθρο
13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, της έκτης οδηγίας. Πράγματι, η ως άνω σύμβαση, η οποία, όπως προκύπτει από το άρθρο της
33, παράγραφος 1, είναι ανοικτή προς υπογραφή, μεταξύ άλλων, από τα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης αφενός και από την
Ευρωπαϊκή Ένωση αφετέρου, δεν έχει υπογραφεί από την Ένωση. Εξάλλου, όσον αφορά τα κράτη μέλη, δεν είναι παρά ελάχιστα περισσότερα
από το ήμισυ του συνολικού τους αριθμού που έχουν επικυρώσει τη σύμβαση αυτή.
Επομένως, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο, σε άλλα κράτη μέλη εκτός του Βασιλείου του Βελγίου, παρόμοιες πράξεις, και ιδίως
εκείνες που αφορούν το μητρικό γάλα, να θεωρούνται νόμιμες και, ως εκ τούτου, να μπορούν να τύχουν της απαλλαγής την οποία
προβλέπει το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, της έκτης οδηγίας.
Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄,
της έκτης οδηγίας, το οποίο απαλλάσσει από τον ΦΠΑ τις «παραδόσεις ανθρωπίνων οργάνων, αίματος και γάλακτος», πρέπει να ερμηνευθεί
υπό την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή σε δραστηριότητα μεταφοράς ανθρωπίνων οργάνων και βιολογικών δειγμάτων που πραγματοποιείται
από ελεύθερο επαγγελματία για λογαριασμό νοσηλευτικών ιδρυμάτων και ιατρικών εργαστηρίων.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 13, Α, παράγραφος 1, στοιχείο δ΄, της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως
των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών – Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη
φορολογική βάση, το οποίο απαλλάσσει από τον φόρο προστιθέμενης αξίας τις «παραδόσεις ανθρωπίνων οργάνων, αίματος και γάλακτος»,
πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν έχει εφαρμογή σε δραστηριότητα μεταφοράς ανθρωπίνων οργάνων και βιολογικών δειγμάτων
που πραγματοποιείται από ελεύθερο επαγγελματία για λογαριασμό νοσηλευτικών ιδρυμάτων και ιατρικών εργαστηρίων.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.