CELEX: 62003CJ0399
Pomoc państwa
Istniejący system pomocy
System podatkowy dotyczący centrów koordynacyjnych mających siedzibę w Belgii
Kompetencje Rady

1       Komisja Wspólnot Europejskich wnosi w swej skardze o stwierdzenie nieważności decyzji Rady 2003/531/WE z dnia 16 lipca 2003 r.
w sprawie przyznania przez rząd belgijski pomocy pewnym mającym siedzibę w Belgii centrom koordynacyjnym (Dz.U. L 184, str. 17,
zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).

Ramy prawne
2       Artykuł 1 rozporządzenia (WE) nr 659/1999 Rady (WE) z dnia 22 marca 1999 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
art. [88] traktatu WE (Dz.U. L 83, str. 1) stanowi:
„Do celów niniejszego rozporządzenia:
[…]
b)      »istniejąca pomoc« oznacza:
[…]
ii)      pomoc dozwoloną, czyli takie programy pomocowe i pomoc indywidualną, które zostały dozwolone przez Komisję lub przez Radę;
iii)      pomoc uważaną za dozwoloną na podstawie art. 4 ust. 6 niniejszego rozporządzenia lub przed przyjęciem niniejszego rozporządzenia,
ale zgodnie z niniejszą procedurą;
iv)      pomoc uznaną za pomoc istniejącą na podstawie art. 15;
v)      pomoc, jaka została uznana za pomoc istniejącą, ponieważ można stwierdzić, że w czasie gdy została wprowadzona w życie, nie
stanowiła pomocy, a w okresie późniejszym stała się pomocą ze względu na rozwój wspólnego rynku bez wprowadzenia zmian przez
państwo członkowskie. W przypadku gdy niektóre środki stają się pomocą po liberalizacji danego działania przez prawo wspólnotowe,
środków takich nie uznaje się za pomoc istniejącą po terminie przyjętym dla liberalizacji;
c)      »nowa pomoc« oznacza każdą pomoc, czyli programy pomocowe i pomoc indywidualną, która nie jest pomocą istniejącą, włącznie
ze zmianami istniejącej pomocy;
[…]”.

Zaskarżona decyzja i jej kontekst
3       W drodze arrêté royal (rozporządzenia królewskiego) nr 187 z dnia 30 grudnia 1982 r. dotyczącego tworzenia centrów koordynacyjnych
(
Moniteur belge
z dnia 13 stycznia 1983 r.) Królestwo Belgii ustanowiło, na okres dziesięciu lat, zwolnienie z podatku od zysków centrów
koordynacyjnych zapewniających wykonywanie na rzecz przedsiębiorstw grupy, do której należą, niektórych zadań o charakterze
administracyjnym, przygotowawczym i pomocniczym, a także prowadzenie niektórych rodzajów działalności polegającej na centralizacji
finansowej.
4       W dniu 3 lutego 1983 r. Komisja poinformowała rząd belgijski, że przewidziane w tym rozporządzeniu królewskim środki finansowe
wchodzą w zakres stosowania art. 92 ust. 1 traktatu EWG (następnie, art. 92 ust. 1 traktatu WE, obecnie, po zmianie, art. 87
ust. 1 WE) i zażądała od niego zgłoszenia tego systemu podatkowego oraz bezzwłocznego zawieszenia jego stosowania.
5       W następstwie zgłoszenia w dniu 3 kwietnia 1984 r. projektu ustawy wprowadzającej zmiany systemu podatkowego dotyczącego centrów
koordynacyjnych Komisja w dniu 2 maja 1984 r. zadecydowała, że zmieniony w ten sposób system podatkowy nie zawiera już elementów
pomocy w rozumieniu art. 92 ust. 1 traktatu. Rząd belgijski został poinformowany o tej decyzji pismem z dnia 16 maja 1984 r.
6       Biorąc jednak pod uwagę fakt, że wprowadzone przez ustawę zmiany nie były w pełni zgodne z tym projektem, w dniu 12 grudnia
1985 r. Komisja wszczęła postępowanie przewidziane w art. 93 ust. 2 traktatu EWG (następnie art. 93 ust. 1 traktatu WE, obecnie,
po zmianie, art. 88 ust. 2 WE).
7       W następstwie wprowadzenia w dniu 4 sierpnia 1986 r. kolejnej zmiany do ustawy Komisja zakończyła postępowanie i w dniu 9 marca
1987 r. podała swą decyzję do wiadomości rządu belgijskiego.
8       W pierwszej kolejności, w dniu 1 grudnia 1997 r. Rada przyjęła jednomyślnie szereg wniosków oraz rezolucję w sprawie kodeksu
postępowania w dziedzinie opodatkowania przedsiębiorstw. Rada w sprawozdaniu z dnia 29 lutego 2000 r. uznała przepisy belgijskie
dotyczące centrów koordynacyjnych za szkodliwe środki podatkowe, które należy znieść do dnia 31 grudnia 2005 r. Następnie,
w dniach 26 i 27 listopada 2000 r. Rada Ecofin zadecydowała, że koniec okresu trwania skutków szkodliwych środków ma zastosowanie
wobec podmiotów, które były ich beneficjentami w dniu 31 grudnia 2000 r. Wreszcie w dniu 21 stycznia 2003 r. Rada zajęła stanowisko,
stwierdzając, że okres trwania skutków niektórych szkodliwych systemów powinien zostać przedłużony i wykraczać poza 2005 r.,
a w szczególności w przypadku belgijskich centrów koordynacyjnych powinien zostać przedłużony do dnia 31 grudnia 2010 r.
9       W ramach badania wszystkich obowiązujących w państwach członkowskich systemów podatkowych Komisja w dniu 12 lutego 1999 r.
zażądała od rządu belgijskiego dostarczenia jej informacji o centrach koordynacyjnych. Pismem z dnia 17 lipca 2000 r. poinformowała
ona władze belgijskie, że dotyczący centrów koordynacyjnych system podatkowy prawdopodobnie stanowi określoną w art. 87 ust. 1 WE
pomoc państwa.
10     W dniu 11 lipca 2001 r. Komisja zaproponowała stosowne środki, które przejściowo stanowiły, że centra koordynacyjne zatwierdzone
przed dniem przyjęcia tych środków mogą nadal korzystać z tego systemu podatkowego, aż do dnia 31 grudnia 2005 r.
11     Pismem z dnia 27 lutego 2002 r. Komisja poinformowała Królestwo Belgii o wydaniu decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie
badania pomocy na podstawie art. 88 ust. 2 WE, a następnie wydała decyzję 2003/757/WE z dnia 17 lutego 2003 r. w sprawie systemu
pomocy wprowadzonego przez Belgię na korzyść centrów koordynacyjnych z siedzibą w Belgii (Dz.U. L 282, str. 25). Ta ostatnia
decyzja stała się przedmiotem dwóch wniesionych do Trybunału skarg o stwierdzenie nieważności.
12     Wskutek zgłoszenia jej wstępnego projektu ustawy, mającej wprowadzić zmiany do rozporządzenia królewskiego nr 187, Komisja
pismem z dnia 23 kwietnia 2003 r. powiadomiła Królestwo Belgii o swej decyzji o wszczęciu postępowania w sprawie badania części
planowanych przepisów.
13     Już w dniu 6 marca 2003 r. Królestwo Belgii zwróciło się jednocześnie do Komisji i Rady z wnioskiem o „uczynienie wszystkiego,
co jest konieczne, aby centra koordynacyjne, których zezwolenie wygasa po dniu 17 lutego 2003 r. mogły prowadzić działalność
do dnia 31 grudnia 2005 r.”. Na podstawie art. 88 ust. 2 akapit trzeci WE wniosek ten złożono ponownie w dniach 20 marca i 26 maja
2003 r.
14     Na posiedzeniu w dniu 16 lipca 2003 r. Rada wydała zaskarżoną decyzję, w której uznała za zgodną za wspólnym rynkiem pomoc,
którą Królestwo Belgii zamierzało przyznać przedsiębiorstwom, które w dniu 31 grudnia 2000 r. zostały zatwierdzone jako centra
koordynacyjne na podstawie rozporządzenia królewskiego nr 187 i których zezwolenie wygasło pomiędzy dniem 17 lutego 2003 r.
a dniem 31 grudnia 2005 r. Pomoc ta polega na zastosowaniu standardowej stawki podatku od spółek do podstawy określonej według
metody „cost plus”, specjalnego podatku rocznego w wysokości 10 000 EUR w przeliczeniu na jednego pracownika (nieprzekraczającego
kwoty 100 000 EUR), zwolnienia z podatku od nieruchomości w odniesieniu do budynków stanowiących własność centrów, zwolnienia
z pobieranego u źródła podatku od dywidend, odsetek, należności licencyjnych oraz od dochodów, jakie centra osiągają z lokat
pieniężnych oraz zastosowaniu zwolnienia z podatku kapitałowego od wniesienia wkładów i podwyższenia kapitału zakładowego.

W przedmiocie skargi
15     Skargę swą Komisja opiera na czterech zarzutach, opartych odpowiednio na braku kompetencji Rady, nadużyciu władzy i procedury,
naruszeniu traktatu i poszczególnych zasad ogólnych oraz, posiłkowo, na oczywistym błędzie w ocenie.

W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
16     Swój pierwszy zarzut Komisja opiera na tym, że Rada nie miała kompetencji, aby wydać zaskarżoną decyzję.
17     Po pierwsze, twierdzi ona, że postanowienia traktatowe oraz przepisy rozporządzenia nr 659/1999 jedynie jej przyznają kompetencję
do wydawania decyzji takich jak zaskarżona. Zdaniem Komisji uprawnienia posiadane przez Radę w tym zakresie mają jedynie cechy
wyjątku i korzystanie z nich winno stanowić przedmiot ścisłej wykładni, ponieważ mogą one spowodować powstanie pomiędzy tymi
dwoma instytucjami sporu kompetencyjnego. Komisja jest ponadto zdania, że w niniejszym przypadku Rada utraciła swą kompetencję
rationae temporis ze względu na to, że spełnione zostały ustanowione w art. 88 ust. 2 WE warunki upływu terminu zawitego.
18     Po drugie, Komisja wyjaśnia, że celem zaskarżonej decyzji jest utrzymanie w mocy skutków systemu podatkowego, którego zgodność
ze wspólnym rynkiem zrodziła u niej wątpliwości, którym dała wyraz w swym piśmie z dnia 23 kwietnia 2003 r., oraz że decyzja
ta nie dotyczy nowego systemu pomocy lub pomocy indywidualnej, lecz pomocy uznanej za istniejącą w rozumieniu traktatu.
19     Rada twierdzi, że rozstrzygnięcie zawarte w wyroku z dnia 29 czerwca 2004 r. w sprawie C‑110/02 Komisja przeciwko Radzie (Zb.Orz.
str. I‑6333) nie może znaleźć zastosowania w niniejszej sprawie ze względu na to, iż Rada zezwoliła na nową pomoc, odmienną
od tej, którą Komisja uznała za niezgodną ze wspólnym rynkiem.
20     Twierdzenie swe Rada argumentuje w ten sposób, że dozwolona pomoc, ustanowiona w nowych przepisach prawnych, jest przyznawana
ograniczonej liczbie dających się zidentyfikować przedsiębiorstw, czyli około trzydziestu centrom koordynacyjnym, których
zezwolenie wygasało pomiędzy dniem 17 lutego 2003 r. a dniem 31 grudnia 2005 r. Rada twierdzi ponadto, że skutki tej decyzji
są ograniczone w czasie – co najwyżej do dnia 31 grudnia 2005 r. Pomoc ta jest zdaniem Rady mniej korzystna dla przedsiębiorstw
niż system istniejący uprzednio.
21     Rada twierdzi ponadto, że zaskarżona decyzja nie zezwalała Królestwu Belgii na utrzymanie w mocy systemu uznanego przez Komisję
za niezgodny ze wspólnym rynkiem, lecz na wydanie nowego aktu prawnego.
22     W odniesieniu do terminu jaki upłynął pomiędzy złożeniem przez Królestwo Belgii wniosku na podstawie art. 88 ust. 2 WE a wydaniem
zaskarżonej decyzji, Komisja twierdzi, że pismo stałego przedstawiciela tego Królestwa z dnia 20 marca 2003 r. stanowiło jedynie
wstępny dokument mający ułatwić tłumaczenia, aby można było podjąć dyskusje o planowanych środkach. Wniosek Królestwa Belgii
został zatem zdaniem Komisji złożony dopiero w dniu 26 maja 2003 r.
Ocena Trybunału
23     Należy przypomnieć, że w wyżej wymienionym wyroku w sprawie Komisja przeciwko Radzie Sąd określił warunki, w których Rada
może zezwolić na udzielenie pomocy państwa, w sytuacji gdy Komisja wydała decyzję stwierdzającą niezgodność tej pomocy ze
wspólnym rynkiem.
24     W pierwszej kolejności Trybunał dokonał w pkt 31 tego wyroku wykładni znaczenia art. 88 ust. 2 akapit trzeci WE, stwierdzając,
że uprawnienie Rady w oczywisty sposób ma cechy wyjątku. Wynika z tego, że jeśli zainteresowane państwo członkowskie nie wystąpiło
do Rady z wnioskiem na podstawie tego przepisu, zanim Komisja uznała pomoc za niezgodną ze wspólnym rynkiem i zamknęła w ten
sposób procedurę, Rada nie jest już uprawniona do wykonywania powierzonego jej przez ten przepis uprawnienia mającego cechy
wyjątku, do celów uznania takiej pomocy za zgodną ze wspólnym rynkiem (wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko
Radzie, pkt 33).
25     Trybunał stoi na stanowisku, że taka wykładnia, pozwalająca uniknąć sytuacji, w której ta sama pomoc państwa stanowi przedmiot
sprzecznych decyzji podjętych sukcesywnie przez Komisję i Radę, przyczynia się do zapewnienia pewności prawa (wyżej wymieniony
wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 35).
26     W drugiej kolejności Trybunał zbadał, czy z tego braku kompetencji Rady wynika także po jej stronie brak kompetencji do rozstrzygania
o pomocy, której celem jest przyznanie beneficjentom bezprawnej pomocy, uznanej wcześniej w decyzji Komisji za niezgodną ze
wspólnym rynkiem, kwoty mającej zrekompensować zwroty, do których beneficjenci ci zostali zobowiązani na podstawie tej decyzji.
27     Komisja twierdzi, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przyznanie, że państwo członkowskie może udzielić beneficjentom bezprawnej
pomocy, nowej pomocy w kwocie równej kwocie bezprawnej pomocy, mającej na celu wyrównanie skutków zwrotów, do których beneficjenci
ci zostali zobowiązani w wykonaniu tej decyzji, byłoby równoznaczne z pozbawieniem skuteczności decyzji podjętych przez Komisję
na mocy art. 87 i 88 WE (wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 43).
28     Trybunał rozstrzygnął zatem, że Rada, które nie może blokować skuteczności decyzji Komisji stwierdzającej niezgodność pomocy
ze wspólnym rynkiem poprzez samodzielne uznanie pomocy za zgodną ze wspólnym rynkiem, nie może tym bardziej pozbawić takiej
decyzji skuteczności poprzez uznanie za zgodną ze wspólnym rynkiem, na podstawie art. 88 ust. 2 akapit trzeci WE, pomocy mającej
na celu zrekompensowanie zwrotów beneficjentom uznanej za niezgodną ze wspólnym rynkiem bezprawnej pomocy, do których to zwrotów
zostali oni zobowiązani w wykonaniu tej decyzji (wyżej wymieniony wyrok w sprawie Komisja przeciwko Radzie, pkt 44 i 45).
29     W świetle tego orzecznictwa należy dojść do wniosku, że Rada nie mogła skutecznie wydać zaskarżonej decyzji.
30     Po pierwsze bowiem nie ulega wątpliwości, że wniosek Królestwa Belgii został złożony do Rady po wydaniu decyzji 2003/757,
uznającej pomoc przyznaną przez państwo belgijskie centrom koordynacyjnym za niezgodną ze wspólnym rynkiem.
31     Po drugie, należy przeanalizować, czy pomoc określona w art. 1 sentencji zaskarżonej decyzji i pomoc będąca przedmiotem decyzji
2003/757 są identyczne.
32     W tym względzie z akt sprawy i, w szczególności, z noty skierowanej w dniu 6 marca 2003 r. przez Królestwo Belgii do Rady
wynika, że system pomocy, który Rada powinna była jej zdaniem uznać za zgodny ze wspólnym rynkiem, jest tym samym systemem,
który był przedmiotem decyzji 2003/757.
33     Ponadto nota z dnia 26 maja 2003 r., w której stały przedstawiciel Królestwa Belgii przy Unii Europejskiej opisuje istotę
pomocy, nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do identyczności rozpatrywanych środków.
34     Zaskarżona decyzja zezwala wreszcie na środki, które polegają na stosowaniu takich samych metod określania zysków podlegających
opodatkowaniu oraz wymagalnego podatku na podstawie ilości pracowników co metody przewidziane w systemie podatkowym dotyczącym
centrów koordynacyjnych. Ustanowione zostały także te same zwolnienia z podatku pobieranego u źródła, podatku od nieruchomości,
a także z podatku kapitałowego.
35     Po trzecie, należy określić wiążące się z zaskarżoną decyzją skutki. Wystarczy stwierdzić, że z samego brzmienia uzasadnienia
tej decyzji wynika, że jej celem jest złagodzenie skutków decyzji 2003/757, w zakresie w jakim dotyczy ona centrów koordynacyjnych,
których zezwolenie wygasało pomiędzy dniem 17 lutego 2003 r. a dniem 31 grudnia 2005 r.
36     Zaskarżona decyzja stoi zatem w sprzeczności z decyzją 2003/757. Okoliczność, że dotyczy ona tylko ograniczonej liczby przedsiębiorstw
i ograniczonego okresu obowiązywania, pozostaje bez wpływu na stwierdzenie, zgodnie z którym jest ona sprzeczna z decyzją
2003/757, która w swym art. 2 stanowi, iż począwszy od podania jej do wiadomości, nie będzie można utrzymać tego systemu poprzez
przedłużenie obowiązujących zezwoleń, a jeśli zezwolenie przestanie obowiązywać przed dniem 31 grudnia 2010 r., nie będzie
można zezwolić, nawet tymczasowo, na korzystanie z tego systemu.
37     Z powyższego wynika, że Rada nie mogła skutecznie wydać zaskarżonej decyzji.
38     Z powyższego wynika, że pierwszy podniesiony przez Komisję zarzut na poparcie jej skargi, podnoszący brak kompetencji Rady
do wydania zaskarżonej decyzji, jest zasadny oraz że należy w konsekwencji stwierdzić nieważność tej decyzji.

W przedmiocie innych zarzutów skargi
39     Jako że zarzut pierwszy Komisji został uwzględniony i ponieważ na tej podstawie należy stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji,
analiza pozostałych zarzutów podniesionych przez Komisję na poparcie jej skargi nie jest konieczna.

W przedmiocie kosztów
40     Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja wniosła o obciążenie Rady kosztami postępowania, a Rada przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Zostaje stwierdzona nieważność decyzji Rady 2003/531/WE z dnia 16 lipca 2003 r. w sprawie przyznania przez rząd belgijski
pomocy pewnym mającym siedzibę w Belgii centrom koordynacyjnym.
2)
Rada Unii Europejskiej zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.