CELEX: 61989CJ0338
Ανωτέρα βία
Διακοπή προμηθεύσεως λόγω απεργίας

Με Διάταξη της 8ης Σεπτεμβρίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Οκτωβρίου 1989, το Østre Landsret υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ορισμένα προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 36 και 37 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3183/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα ( ΕΕ ειδ. έκδ. 11/022, σ. 66 ).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Organisationen Danske Slagterier (στο εξής: ODS), ενεργούσας κατ' εντολήν της εταιρίας Jaka, Jydske Andelsslagteriers Konservesfabrik Amb Α (στο εξής: Jaka) και του Landbrugsministeriet (δανικό Υπουργείο Γεωργίας, στο εξής: Υπουργείο), σχετικά με την άρνηση του τελευταίου να παρατείνει τη διάρκεια ισχύος ενός πιστοποιητικού εξαγωγής με προκαθορισμό επιστροφής.
Δυνάμει του άρθρου 36, παράγραφος 1, του κανονισμού 3183/80:
« Εφόσον η εισαγωγή ή η εξαγωγή δεν δύνανται να πραγματοποιηθούν κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού λόγω ανωτέρας βίας, ο δικαιούχος του πιστοποιητικού ζητά είτε την παράταση του χρόνου ισχύος του πιστοποιητικού, είτε την ακύρωση
του
πιστοποιητικού από τον αρμόδιο εκδόσαντα οργανισμό του κράτους μέλους και φέρει την απόδειξη των περιστάσεων που θεωρούνται ανωτέρας βίας. »
Η παράγραφος 4 του ίδιου άρθρου διευκρινίζει ότι ο αναφερόμενος στην παράγραφο 1 αρμόδιος οργανισμός αποφασίζει αν η προβαλλόμενη περίσταση αποτελεί περίπτωση ανωτέρας βίας.
Το άρθρο 37, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού έχει ως εξής:
« Εφόσον η προβαλλόμενη περίσταση αποτελεί περίπτωση ανωτέρας βίας, ο αρμόδιος οργανισμός του κράτους μέλους που εκδίδει το πιστοποιητικό αποφασίζει, είτε ότι ακυρώνεται η υποχρέωση εισαγωγής ή εξαγωγής αποδεσμευομένης της ασφαλείας, είτε ότι η διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού παρατείνεται κατά το διάστημα που κρίνεται αναγκαίο λόγω της προβαλλομένης περιστάσεως η παράταση δύναται να λάβει χώρα μετά τη λήξη ισχύος του τίτλου. Η απόφαση του αρμοδίου οργανισμού δύναται να είναι διάφορος από την απόφαση την οποία έχει ζητήσει ο δικαιούχος του πιστοποιητικού. Στην περίπτωση κατά την οποία ζητάται η ακύρωση πιστοποιητικού που φέρει εκ των προτέρων καθορισμό και η οποία έχει κατατεθεί μετά από περισσότερες από τριάντα ημέρες από της λήξεως ισχύος του πιστοποιητικού, ο αρμόδιος οργανισμός δύναται να αποφασίσει, αντί της ακυρώσεως, την παράταση της διάρκειας ισχύος του πιστοποιητικού, εάν το ποσοστό που καθορίζεται εκ των προτέρων, περιλαμβανομένων και των πιθανών προσαρμογών, είναι κατώτερο από το ποσοστό της ημέρας στην περίπτωση καταβολής του ποσού ή ανώτερο από το ποσοστό της ημέρας στην περίπτωση εισπράξεως του ποσού. »
Η Jaka παράγει και εξάγει κυρίως κονσέρβες ζαμπόν που παρασκευάζονται από πρώτες ύλες τις οποίες προμηθεύεται συνήθως από τρία δανικά σφαγεία (στο εξής: σφαγεία ), τα οποία είναι ταυτόχρονα και εταίροι της εταιρίας αυτής. Η Jaka χρησιμοποιεί, συνήθως, όσον αφορά τις εκτός της Κοινότητας εξαγωγές της, πιστοποιητικά με προκαθορισμό επιστροφών.
Στις 25 Φεβρουαρίου 1985, η Jaka ζήτησε από το Υπουργείο πιστοποιητικό με προκαθορισμό για 700 τόνους προϊόντων που έχουν ως βάση το ζαμπόν. Το πιστοποιητικό της χορηγήθηκε στις 4 Μαρτίου 1985, με ισχύ μέχρι τις 31 Μαΐου 1985.
Πριν από την υποβολή της αιτήσεως για το πιστοποιητικό αυτό, στις 13 και 21 Φεβρουαρίου 1985, η Εθνική Ένωση Δανικών Συνδικάτων είχε σύμφωνα με τον νόμο προβεί δυο φορές στην προαναγγελία της απεργίας που επρόκειτο να γίνει στις 4 Μαρτίου 1985, και αυτό στο πλαίσιο των επικείμενων διαπραγματεύσεων για την ανανέωση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας που έληγαν την 1η Μαρτίου 1985 και αφορούσαν το 80 °/ο περίπου των μισθωτών στη Δανία.
Ο μεσολαβητής που ορίστηκε από το Κράτος ζήτησε την αναστολή των προαναγγελ-θεισών απεργιών και διεξήγαγε συνομιλίες με τις εργοδοτικές και εργατικές οργανώσεις μέχρι τις 21 Μαρτίου. Δεδομένου ότι οι διαπραγματεύσεις απέβησαν άκαρπες άρχισαν, από τις 24 Μαρτίου 1985, απεργίες. Μολονότι δεν αφορούσαν ούτε τη Jaka ούτε τα σφαγεία, οι διαπραγματεύσεις και οι απεργίες είχαν ως αποτέλεσμα την παράλυση των μεταφορών προς και από τα σφαγεία καθώς και την αδυναμία καθαρισμού αυτών, πράγμα που είχε ως συνέπεια το κλείσιμο τους και τη διακοπή των παραδόσεων. Κατόπιν τούτου η Jaka αναγκάστηκε να σταματήσει, την 1η Απριλίου 1985, την παραγωγή για να την ξαναρχίσει, προοδευτικώς, μόλις στις 15 Απριλίου.
Κατά τον μετά την 15η Απριλίου χρόνο, η Jaka δεν μπόρεσε να παραγάγει εγκαίρως την ποσότητα κονσερβών που ήταν αναγκαία για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων της για εξαγωγή που απέρρεαν από το πιστοποιητικό του οποίου η ισχύς έληγε στις 31 Μαΐου 1985. Όπως προέκυψε από πραγματογνωμοσύνη που διενεργήθηκε στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, καίτοι η παραγωγική ικανότητα της Jaka θα αρκούσε για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων αυτών αν δεν είχε κηρυχθεί η απεργία, εντούτοις, μετά την έναρξη της και ενόψει των λοιπών δεσμεύσεων για πωλήσεις, η Jaka δεν μπορούσε να εξασφαλίσει παρά για τις 5 Ιουλίου 1985, το νωρίτερο, την παραγωγή των κονσερβών που καλύπτονταν από το εν λόγω πιστοποιητικό.
Στις 3 Ιουνίου 1985 η Jaka ζήτησε παράταση μέχρι τις 12 Ιουλίου του χρόνου ισχύος του εν λόγω πιστοποιητικού. Η αίτηση απορρίφθηκε από το Υπουργείο στις 14 Ιουνίου με την αιτιολογία ότι η απεργία δεν μπορούσε να έχει τόσο διαρκή αποτελέσματα. Εντούτοις, κατόπιν σχετικής αποφάσεως των αρχών, η οποία αναγνωρίστηκε μεταγενέστερα ως εσφαλμένη, οι υποχρεώσεις που απέρρεαν από το πιστοποιητικό προκαθορισμού έπαυσαν να υφίστανται και η εγγύηση αποδεσμεύθηκε. Στις 26 Ιουλίου 1985 η Jaka ολοκλήρωσε την εξαγωγή των κονσερβών που αποτελούσαν το αντικείμενο του πιστοποιητικού.
Μετά την απόρριψη διοικητικής ενστάσεως που υπέβαλε στο Υπουργείο, η ODS, ενεργώντας για λογαριασμό της Jaka, προσέφυγε στο Østre Landsret ζητώντας να αναγνωριστεί ότι οι επίμαχες εξαγωγές είχαν εμποδιστεί λόγω ανωτέρας βίας, ότι το Υπουργείο όφειλε να παρατείνει τον χρόνο ισχύος του επιμάχου πιστοποιητικού και ότι οι πραγματοποιηθείσες τον Ιούλιο του 1985 εξαγωγές παρείχαν στη Jaka δικαίωμα προς είσπραξη των προκαθορισμένων επιστροφών.
Υπό αυτές ακριβώς τις συνθήκες, το Østre Landsret ανέστειλε την ενώπιον του διαδικασία και υπέβαλε στο δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Πρέπει τα άρθρα 36 και 37 του κανονισμού 3183/80 να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι συντρέχει περίπτωση ανωτέρας βίας όταν ο εφοδιασμός σε πρώτες ύλες μιας επιχειρήσεως, η οποία έχει λάβει πιστοποιητικό προκαθορισμού, παύει λόγω νόμιμης απεργίας σε άλλες επιχειρήσεις, εφόσον από την προαναγγελία απεργίας, που είχε ήδη γίνει κατά τον χρόνο υποβολής από την επιχείρηση της αιτήσεως για πιστοποιητικό, φαίνεται ότι η απεργία θα άρχιζε κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του πιστοποιητικού, πλην όμως ήταν δυνατό η απεργία να μην έχει επιπτώσεις στην εν λόγω επιχείρηση, ληφθέντος υπόψη ότι τέτοιο ενδεχόμενο μπορούσε, π. χ., να προκύψει από την επανάληψη των διαπραγματεύσεων που θα κατέληγαν σε συμφωνία, από την αναβολή της απεργίας, από το γεγονός ότι, κατ' εξαίρεση, η απεργία δεν αφορούσε ούτε τη μεταφορά ζώων μέχρι την επιχείρηση ούτε την παραλαβή των προϊόντων της, καθώς και από νόμιμη παρέμβαση για την παρεμπόδιση της απεργίας;
2)
Συνεπάγονται τα άρθρα 36 και 37 περιορισμό του χρόνου διαρκείας των αποτελεσμάτων μιας απεργίας η οποία μπορεί να εξομοιωθεί προς ανωτέρα βία, μετά την άρση της διενέξεως, σε περίπτωση όπου η παραγωγική ικανότητα της επιχειρήσεως έχει πλήρως χρησιμοποιηθεί τόσο κατά τον χρόνο ενάρξεως της απεργίας όσο και στη συνέχεια, όπου δεν είναι δυνατή η προσφυγή σε τρίτους για την. αγορά των πρώτων υλών που είναι αναγκαίες για την παραγωγή της επιχειρήσεως κατά τη διάρκεια της περιόδου της απεργίας και όπου ούτε η πώληση τελικών προϊόντων σε τρίτους είναι πλέον δυνατή τόσο κατά τη διάρκεια της απεργίας όσο και μετά τη λήξη αυτής;
3)
Είναι δυνατόν να συναχθούν από τις σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου στοιχεία που να διευκρινίζουν ποια κριτήρια πρέπει ο αρμόδιος οργανισμός να λαμβάνει υπόψη όταν αποφασίζει, σε περίπτωση ανωτέρας βίας και κατ' εφαρ-μογήν του άρθρου 37, την εξάλειψη της υποχρεώσεως για εξαγωγή και την αποδέσμευση της εγγύησης ή την παράταση, κατόπιν αιτήσεως του εξαγωγέα, του χρόνου ισχύος του πιστοποιητικού προκαθορισμού;
4)
Μπορεί ο αρμόδιος οργανισμός να ασκεί τη διακριτική του εξουσία εκτιμήσεως όσον αφορά τη σπουδαιότητα των διαφόρων στοιχείων που πρέπει να έχει, σύμφωνα με την απάντηση στο ερώτημα 3, υπόψη όταν λαμβάνει την απόφαση του; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο και το ιστορικό της διαφοράς της κυρίας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει κατ' αρχάς να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από τη δικογραφία, η συσταθείσα από τη Jaka εγγύηση αποδεσμεύθηκε λόγω σφάλματος των δανικών αρχών και ότι, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρασχέθηκαν κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, το δανικό δίκαιο απαγορεύει την κατά τρόπο δυσμενή για τον ιδιώτη τροποποίηση αποφάσεως εμπίπτουσας στη διακριτική εξουσία της διοικήσεως οπότε η απόφαση περί αποδεσμεύσεως της εγγυήσεως δεν θα μπορούσε να τεθεί υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, δεδομένου ότι κανένα ερώτημα δεν υποβλήθηκε ούτε όσον αφορά τα αποτελέσματα της αποδεσμεύσεως της εγγυήσεως ούτε όσον αφορά το ζήτημα αν είναι αντίθετος προς το κοινοτικό δίκαιο ένας εθνικός κανόνας όπως ο περιγραφείς κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, ουδείς λόγος συντρέχει να εξεταστούν τα θέματα αυτά.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Για να δοθεί απάντηση στο πρώτο ερώτημα, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεδομένου ότι η έννοια της ανωτέρας βίας δεν έχει το ίδιο περιεχόμενο στους διαφόρους τομείς εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, πρέπει το περιεχόμενο της έννοιας αυτής να προσδιορίζεται σύμφωνα με το νομικό πλαίσιο εντός του οποίου πρόκειται να παραγάγει τα αποτελέσματά της.
Όσον αφορά ειδικότερα τις διατάξεις των άρθρων 36 και 37 του προαναφερθέντος κανονισμού 3183/80, το Δικαστήριο έχει ήδη κρίνει ότι, έστω και αν η έννοια της ανωτέρας βίας δεν περιορίζεται σ' αυτήν της απόλυτης αδυναμίας, συνεπάγεται ωστόσο ότι η μη επέλευση του επιμάχου γεγονότος οφείλεται σε περιστάσεις άσχετες προς αυτόν που τις επικαλείται, ασυνήθεις και απρόβλεπτες, των οποίων οι συνέπειες δεν θα μπορούσαν να αποφευχθούν παρ' όλη την επιδειχθείσα επιμέλεια ( βλ. ιδίως την απόφαση της 10 Ιουλίου 1990,
C-334/87, Ελλάς κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, σ. Ι-2849
).
Απεργία που κηρύχθηκε σε επιχειρήσεις πλην της του κατόχου του πιστοποιητικού εισαγωγής πρέπει να θεωρηθεί ως περίσταση άσχετη προς τον ενδιαφερόμενο κατά το μέτρο που το εν λόγω πρόσωπο ουδεμία μπορούσε να ασκήσει επιρροή όσον αφορά την επέλευση των γεγονότων που αποτέλεσαν την αιτία της διακοπής εργασίας.
Όσον αφορά, αντιθέτως, τις άλλες περιστάσεις που αναφέρονται από τη νομολογία του Δικαστηρίου, πρέπει να σημειωθεί ότι απεργία της οποίας προηγήθηκε η από τον νόμο προβλεπόμενη προαναγγελία και σχετικά με την οποία ανακοινώθηκε ότι μπορούσε να επεκταθεί σε τομείς επηρεάζοντες τις δραστηριότητες του κατόχου του πιστοποιητικού δεν αποτελεί γεγονός ασύνηθες ή απρόβλεπτο.
Ενόψει των συγκεκριμένων περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, η ODS ισχυρίζεται ότι μια προαναγγελία απεργίας που έγινε δύο φορές, ενόψει διαπραγματεύσεων για την ανανέωση των συλλογικών συμβάσεων στη Δανία, δεν αρκεί για να θεωρηθεί η απεργία ως πιθανή, δεδομένου ότι η προαναγγελία της αποτελεί σύνηθες φαινόμενο και καθίσταται αναγκαία από το γεγονός ότι οι διαπραγματεύσεις σχεδόν πάντοτε τερματίζονται ελάχιστο χρόνο πριν από τη λήξη της ισχύουσας συλλογικής συμβάσεως.
Πρέπει ωστόσο να αναγνωριστεί ότι, ενόψει των στοιχείων που παρασχέθηκαν κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, το γεγονός αυτό δεν είναι ικανό να καταστήσει ασυνήθη ή απρόβλεπτη την κήρυξη απεργίας που επηρεάζει μεγάλους τομείς της εθνικής οικονομίας ή έχει επιπτώσεις για τον κάτοχο του πιστοποιητικού. Πράγματι, όπως προκύπτει, καίτοι κατά τις δεκατρείς τελευταίες φορές που έγιναν διαπραγματεύσεις για την ανανέωση των συλλογικών συμβάσεων στη Δανία τα συνδικάτα πάντοτε προ-ανήγγειλαν απεργίες, μόνο σε τρεις περιπτώσεις πράγματι επακολούθησε διακοπή εργασίας.
Ομοίως στερείται αποφασιστικής σημασίας η δυνατότητα περί της οποίας έκανε μνεία το αιτούν δικαστήριο να μην έχει η απεργία — λόγω επαναλήψεως των διαπραγματεύσεων, αναβολής της ή προβλέψεως κάποιας εξαιρέσεως όσον αφορά τις μεταφορές ζώων ή τροφίμων — επιπτώσεις για την ενδιαφερόμενη επιχείρηση. Όπως το Δικαστήριο έκρινε με την απόφαση του της 11ης Ιουλίου 1968,
4/68, Schwarzwaldmilch (Sml. 1965-1968, σ. 527)
, θεωρείται ως ασύνηθες το γεγονός που ένας συνετός και επιμελής έμπορος θα έπρεπε να θεωρήσει ως μη πιθανό. “ Ομως, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει όταν η εξαφάνιση των αποτελεσμάτων μιας απεργίας, που αυτή καθαυτή είναι προβλέψιμη, εξαρτάται από την επέλευση άλλων γεγονότων ασχέτων προς τη βούληση του οικείου επιχειρηματία και αβέβαιων όπως αποδεικνύεται από τη δανική συνδικαλιστική πρακτική περί της οποίας έγινε μνεία κατά τη διάρκεια της παρούσας διαδικασίας.
Εξάλλου, επιβάλλεται η διαπίστωση, όπως υποστήριξε και ο γενικός εισαγγελέας στις παραγράφους 23 και 24 των προτάσεων του, ότι, σε περίπτωση όπως αυτή περί της οποίας πρόκειται στην κύρια δίκη, ένας επιχειρηματίας μπορούσε να αποφύγει τις συνέπειες της απεργίας αποφεύγοντας να ζητήσει πιστοποιητικό εξαγωγής με προκαθορισμό επιστροφής και λαμβάνοντας τις επιστροφές στο ποσοστό που θα ίσχυε την ημέρα της εξαγωγής.
Το επιχείρημα του ODS ότι μια τέτοια λύση εμποδίζει στην πραγματικότητα τους Δανούς εξαγωγείς να επωφελούνται από τη δυνατότητα να ζητούν πιστοποιητικά με προκαθορισμό επιστροφής δεν είναι πειστικό. Όπως προκύπτει από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (βλ. την απόφαση της 26ης Απριλίου 1988,
316/86, Krücken, Συλλογή 1988, σ. 2213
), η δυνατότητα αυτή παρέχεται χάριν της ασφαλείας δικαίου στις συναλλαγές, οι οποίες πρέπει να μπορούν να διενεργούνται επί γνωστών στον επιχειρηματία βάσεων και να του διασφαλίζουν μια αντιστοιχία μεταξύ της διεθνούς και της κοινοτικής τιμής. Ο σκοπός μιας τέτοιας συνολικής εγγυήσεως είναι να προστατεύεται ο επιχειρηματίας από μια δυσμενή και απρόβλεπτη εξέλιξη κατά τον χρόνο που είναι έτοιμος να συνάψει μια σύμβαση χωρίς ωστόσο να του παρέχεται η δυνατότητα, πλην εξαιρετικών περιστάσεων, να επωφελείται από μια δυσμενή εξέλιξη. Εφόσον οι επιχειρηματίες αντλούν έτσι σημαντικά πλεονεκτήματα από το σύστημα προκαθορισμών, είναι δικαιολογημένο να φέρουν και τους εξ αυτών απορρέοντες κινδύνους.
Κατά συνέπεια, πρέπει να αναμένεται ότι ένας επιχειρηματίας ο οποίος, ενόψει των περιστάσεων που αφορούν την επιχείρηση του, της καταστάσεως της αγοράς ή ακόμα γεγονότων οικονομικής ή κοινωνικής φύσεως ασχέτων προς τις δραστηριότητες του, δεν είναι σε θέση να αναλάβει την ευθύνη της σωστής διεκπεραιώσεως της εξαγωγής που έχει σχεδιάσει, θα αποφύγει να ζητήσει τον προκαθορισμό επιστροφής. Αν, αντιθέτως, αποφασίσει να επιδιώξει το σχετικό όφελος, θα φέρει και τον κίνδυνο, σε περίπτωση που η εξαγωγή δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, των συνεπειών που προβλέπονται από την κοινοτική νομοθεσία και ιδίως της απωλείας της εγγυήσεως. Εξ αυτού έπεται ότι ολόκληρο το σύστημα των πιστοποιητικών εξαγωγής γεωργικών προϊόντων στηρίζεται στην αντίληψη ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, οι επιχειρηματίες μπορεί δικαιολογημένα να εμποδίζονται να ζητήσουν τον προκαθορισμό λόγω περιστάσεων οι οποίες είναι άσχετες προς αυτούς, υπό τον όρον ότι οι περιστάσεις αυτές δεν είναι ασυνήθεις ή απρόβλεπτες.
Επομένως, στο πρώτο ερώτημα του Østre Landsret πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 36 και 37 του κανονισμού 3183/80 πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν συντρέχει ανωτέρα βία όταν ο εφοδιασμός σε πρώτες ύλες μιας επιχειρήσεως, η οποία έχει λάβει πιστοποιητικό προκαθορισμού, παύει λόγω νόμιμης απεργίας σε άλλες επιχειρήσεις, εφόσον από την προαναγγελία της απεργίας, που είχε ήδη γίνει κατά τον χρόνο της εκ μέρους της επιχειρήσεως υποβολής της αιτήσεως για πιστοποιητικό, καταφαινόταν ότι η απεργία θα άρχιζε κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του πιστοποιητικού, πλην όμως ήταν δυνατό να μη γίνει η απεργία ή να μην έχει επιπτώσεις για την εν λόγω επιχείρηση.
Ενόψει της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, τα λοιπά ερωτήματα του εθνικού δικαστηρίου καθίστανται άνευ αντικειμένου.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται ν' αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με Διάταξη της 8ης Σεπτεμβρίου 1989, το Østre Landsret, αποφαίνεται:

Τα άρθρα 36 και 37 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3183/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, περί των κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν συντρέχει ανωτέρα βία όταν ο εφοδιασμός σε πρώτες ύλες μιας επιχειρήσεως, η οποία έχει λάβει πιστοποιητικό προκαθορισμού, παύει λόγω νόμιμης απεργίας σε άλλες επιχειρήσεις, εφόσον από την προαναγγελία της απεργίας, που είχε ήδη γίνει κατά τον χρόνο της εκ μέρους της επιχειρήσεως υποβολής της αιτήσεως για πιστοποιητικό, καταφαινόταν ότι η απεργία θα άρχιζε κατά τη διάρκεια της περιόδου ισχύος του πιστοποιητικού, πλην όμως ήταν δυνατό να μη γίνει η απεργία ή να μην έχει επιπτώσεις για την εν λόγω επιχείρηση.

Due
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Κακούρης
Schockweiler
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 7 Μαΐου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η δανική.