CELEX: 61989CJ0158
Ενίσχυση για την απόσταξη του οίνου
Τύποι οίνου
Ένδειξη
Ορισμός

Με Διάταξη της 30ής Μαρτίου 1989, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Μαΐου 1989, το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 340/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού των τύπων επιτραπέζιων οίνων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 168 ) και του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2373/83 της Επιτροπής, της 22ας Αυγούστου 1983, για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της απόσταξης που προβλέπεται στο άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 337/79 για την αμπελουργική περίοδο 1983/1984 (
ΕΕ L 232, σ. 5
).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της, Weingut Dietz-Matti, παραγωγού οίνου, και του Bundesamt für Ernährung und Forstwirtschaft ( στο εξής: Bundesamt ), εθνικού οργανισμού παρεμβάσεως, σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεως για την απόσταξη επιτραπέζιου οίνου.
Το άρθρο 11 του κανονισμού 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ.112 ) προβλέπει τη δυνατότητα χορηγήσεως ενισχύσεως για την προληπτική απόσταξη ορισμένων επιτραπέζιων οίνων. Οι γενικοί κανόνες οι σχετικοί με την απόσταξη των οίνων και των υποπροϊόντων της οινοποίησης καθορίζονται με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2179/83 του Συμβουλίου της 25ης Ιουλίου 1983 (
ΕΕ L 212, σ. 1
). Ο προαναφερθείς κανονισμός 2373/83 καθορίζει στο άρθρο 5 το ύψος της ενισχύσεως, βάσει του κτηθέντος αλκοολικού τίτλου κατ' όγκον του αποστάγματος και αναλόγως του τύπου του υποβληθέντος σε απόσταξη οίνου.
Όσον αφορά τους τύπους του επιτραπέζιου οίνου, ο προαναφερθείς κανονισμός 340/79 διακρίνει, ως προς τον λευκό οίνο, μεταξύ του λευκού επιτραπέζιου οίνου που προέρχεται από τις ποικιλίες τύπου « Riesling », καλουμένου « τύπου Α III », του λευκού επιτραπέζιου οίνου που προέρχεται από ποικιλίες τύπου « Sylvaner » ή τύπου « Müller-Thurgau », καλουμένου « τύπου Α Π », και του λευκού επιτραπεζίου οίνου του διαφορετικού από τους προαναφερθέντες τύπους ο οποίος έχει κτηθέντα αλκοολικό τίτλο κατ' όγκον που δεν είναι μικρότερος από 10 ο/ο ούτε μεγαλύτερος από 12 ο/ο, καλούμενος τύπος ΑΙ ».
Τα άρθρα 4, παράγραφος 2, και 5, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 2179/83 απαιτούν να αναφέρει ο παραγωγός στη σύμβαση ή στη δήλωση αποστάξεως που υποβάλλει προς έγκριση στον οργανισμό παρεμβάσεως τουλάχιστον την ποσότητα, το χρώμα και τον κτηθέντα αλκοολικό τίτλο κατ' όγκου του προς απόσταξη οίνου. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 2373/83 ορίζει, επίσης, ότι στις συμβάσεις και δηλώσεις, μεταξύ των λοιπών ενημερωτικών στοιχείων, πρέπει να αναφέρεται τουλάχιστον η ποσότητα, το χρώμα και ο κτηθείς αλκοολικός τίτλος κατ' όγκον των προς απόσταξη οίνων.
Δεδομένου ότι οι κοινοτικές αρχές δεν συνέταξαν τους καταλόγους των ποικιλιών που αντιστοιχούν στους τύπους οίνου Α II και Α III, όπως προβλέπει το άρθρο 3 του προαναφερθέντος κανονισμού 340/79, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προέβη, με την «Bekanntmachung über die Zuordnung der Rebsorten zu den Tafelweinarten» της 15ης Μαρτίου 1979 (
Bundesanzeiger
αριθ. 56 της 21.3.1979, στο εξής: Bekanntmachung), στην κατάταξη των γερμανικών επιτραπέζιων οίνων, κατατάσσοντας τις ποικιλίες « Auxerrois », « Weißer Burgunder », « Weißer Riesling » και « Ruländer » στον τόπο A III και όλους τους υπόλοιπους γερμανικούς λευκούς επιτραπέζιους οίνους στον τύπο Α II.
( Όσον αφορά τη δήλωση αποστάξεως, το Bundesamt απαιτεί την αναγραφή ενδείξεων σχετικών με τον τύπο των οίνων που προσφέρονται προς απόσταξη.
Επειδή μετά από έλεγχο των οίνων που πρόσφερε προς απόσταξη η Weingut Dietz-Matti, τους οποίους είχε δηλώσει ως υπαγόμενους στον τύπο Α III « Riesling », διαπιστώθηκε η ύπαρξη ορισμένου ποσοστού οίνων που ανήκουν κατά τη γερμανική κανονιστική ρύθμιση στον τύπο Α II, το Bundesamt ανακάλεσε την απόφαση περί χορηγήσεως ενισχύσεως και ζήτησε την επιστροφή του χορηγηθέντος ποσού.
Στο πλαίσιο εκδικάσεως προσφυγής που άσκησε η Weingut κατά της αποφάσεως αυτής, το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Η ακριβής ένδειξη του τύπου του οίνου στη δήλωση αποστάξεως που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 2373/83 συνιστά προϋπόθεση του δικαιώματος ενισχύσεως;
2)
Επιτρέπεται να καταταγούν επίσης στους οίνους Α II ή Α III ποικιλίες διαφορετικές από εκείνες που αναφέρονται στο άρθρο 2 του κανονισμού 340/79; Βάσει ποίων κριτηρίων πρέπει να πραγματοποιηθεί η κατάταξη αυτή;
3)
α)
Μείγμα οίνου το οποίο μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο, δυνάμει της γερμανικής κανονιστικής ρυθμίσεως περί ονομασιών, μόνο υπό την ονομασία μιας ποικιλίας, μπορεί να καταταγεί στον τύπο εκείνο του οίνου στον οποίο αντιστοιχεί η εν λόγω ποικιλία;
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως:
β)
Για ένα διαφορετικό μείγμα τύπων Α II και Α III είναι δυνατή η χορήγηση ενισχύσεως πριν από την απόσταξη ανάλογα με τις ποσότητες του κάθε τύπου οίνου που αποτελούν το μείγμα;
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως:
γ)
Είναι λοιπόν δυνατό, επικουρικώς, να χορηγηθεί ενίσχυση για τον τύπο ΑΙ;»
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα δύο πρώτα ερωτήματα του παραπέμποντος δικαστηρίου, πρέπει πρώτα να εξεταστεί αν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε δικαίωμα να θεσπίσει, ελλείψει κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως, εθνικές διατάξεις ως προς την αντιστοιχία μεταξύ των ποικιλιών και των τύπων επιτραπέζιου οίνου και να επιβάλει την υποχρέωση αναφοράς στη δήλωση αποστάξεως των στοιχείων των σχετικών με τον τύπο του οίνου που πρόκειται να υποβληθεί σε απόσταξη.
Πρέπει, σχετικώς, να τονισθεί ότι σε περίπτωση παραλείψεως του κοινοτικού νομοθέτη, δεν μπορούν, καταρχήν, να προβληθούν αντιρρήσεις κατά της διατηρήσεως σε ισχύ ή της λήψεως, εκ μέρους κράτους μέλους, μέτρων που συντείνουν στην υλοποίηση, εντός του εδάφους του εν λόγω κράτους μέλους, των σκοπών της κοινής οργανώσεως αγοράς ( βλέπε απόφαση της 5ης Μαΐου 1981, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου,
804/79, Συλλογή 1981, σ. 1045
και απόφαση της 28ης Μαρτίου 1984, Van Miert
47/83 και 48/83, Συλλογή 1984, σ. 1721
).
Όπως, βεβαίως, έχει αποφανθεί το Δικαστήριο τα μέτρα αυτά δεν μπορούν να θεωρηθούν ως άσκηση ιδίας δραστηριότητος των κρατών μελών, αλλ' ως εκπλήρωση του καθήκοντος συνεργασίας που τους επιβάλλει το άρθρο 5 της Συνθήκης, σε περίπτωση παραλείψεως του κοινοτικού νομοθέτη, με σκοπό την επίτευξη των σκοπών της κοινής οργανώσεως αγοράς. Κατά συνέπεια, τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη δεν μπορεί παρά να έχουν μεταβατικό και προσωρινό χαρακτήρα, η δε εφαρμογή τους πρέπει να παύει ευθύς μετά τη λήψη κοινοτικών μέτρων ( βλέπε απόφαση της 28ης Μαρτίου 1984, Van Miert, προαναφερθείσα, σκέψη 23 ).
Ως προς την υποχρέωση ενδείξεως του ακριβούς τύπου του οίνου στη σύμβαση ή στη δήλωση αποστάξεως, στην οποία αναφέρεται το πρώτο ερώτημα, πρέπει να τονισθεί ότι ο προαναφερθείς κανονισμός 2373/83 καθορίζει το ποσό της ενισχύσεως βάσει του τύπου του οίνου που πρόκειται να υποβληθεί σε απόσταξη. Συνεπώς, η ένδειξη στη δήλωση αποστάξεως του τύπου του οίνου ή της ποικιλίας από την οποία προέρχεται ο προς απόσταξη οίνος, είναι όχι απλώς σύμφωνη αλλά απαραίτητη για την εύρυθμη λειτουργία της κοινής οργανώσεως αγοράς και για την πραγμάτωση των σκοπών του συστήματος αποστάξεως.
Η διαπίστωση αυτή δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση δεν επιβάλλει ρητώς την υποχρέωση ενδείξεως του τύπου του οίνου, δεδομένου ότι η εν λόγω κανονιστική ρύθμιση περιορίζεται να επιβάλει ορισμένες ελάχιστες απαιτήσεις ως προς τις ενδείξεις, χωρίς ωστόσο να αποκλείει το δικαίωμα των κρατών μελών να επιβάλουν την υποχρέωση αναγραφής και άλλων ενδείξεων απαραίτητων για την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος αποστάξεως.
Πρέπει, συνεπώς, να δοθεί ως απάντηση στο πρώτο ερώτημα ότι η ακριβής ένδειξη του τύπου του οίνου στη δήλωση αποστάξεως που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 2373/83, συνιστά προϋπόθεση του δικαιώματος για ενίσχυση.
Ως προς την κατάταξη των ποικιλιών, στην οποία αναφέρεται το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, πρέπει να τονισθεί ότι για τους οίνους των τύπων Α II και Α III, το άρθρο 2, στοιχεία β ) και γ ), του προαναφερθέντος κανονισμού 340/79, αναφέρεται ενδεικτικώς σε ορισμένες ποικιλίες, το δε άρθρο 3 προβλέπει ρητώς ότι οι κατάλογοι των ποικιλιών που αντιστοιχούν στους οίνους των τύπων Α II και Α III καθορίζονται με κανονισμό της Επιτροπής ο οποίος θεσπίζεται κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως.
Δεδομένου ότι η χορήγηση ενισχύσεως εξαρτάται από τον τύπο του οίνου από τον οποίο προήλθε το προϊόν της αποστάξεως, ο καθορισμός αντιστοιχίας μεταξύ των ποικιλιών και των τύπων επιτραπεζίου οίνου συνιστά προϋπόθεση απαραίτητη για την υλοποίηση των σκοπών του συστήματος αποστάξεως.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν εξέδωσε κανονισμό που να καθορίζει τις ποικιλίες που αντιστοιχούν στους διαφόρους τύπους οίνου, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας είχε το δικαίωμα να θεσπίσει, για την επικράτεια της, εθνική κανονιστική ρύθμιση ως προς την κατάταξη των ποικιλιών.
Ως προς τα κριτήρια κατατάξεως, επιβάλλεται να διαπιστωθεί ότι, σε περίπτωση παραλείψεως των κοινοτικών οργάνων, εναπόκειται στις εθνικές αρχές να τα καθορίζουν λαμβάνοντας υπόψη τα χαρακτηριστικά των ποικιλιών και τους σκοπούς της κοινής οργανώσεως αγοράς. Από την άποψη αυτή, δεν μπορούν να διατυπωθούν επικρίσεις κατά της κατατάξεως στην οποία προβαίνει η Bekanntmachung, βάσει των ποιοτικών χαρακτηριστικών των ποικιλιών σύμφωνα με τα οποία καθορίζεται το επίπεδο της τιμής.
Πρέπει, κατά συνέπεια, να δοθεί ως απάντηση στο δεύτερο ερώτημα ότι, ελλείψει κανονισμού της Επιτροπής περί καθορισμού των καταλόγων ποικιλιών που αντιστοιχούν στους οίνους τύπου ΑII και τύπου Α III, ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως είχε τη δυνατότητα να κατατάξει επίσης στον τύπο Α II ή στον τύπο Α III και άλλες ποικιλίες πέραν εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 340/79 του Συμβουλίου της 5ης Φεβρουαρίου 1979, ο οποίος καθορίζει τους τύπους του επιτραπέζιου οίνου βάσει κριτηρίων όπως αυτά που καθορίζονται στην Bekanntmachung.
Με το τρίτο του ερώτημα, που αναφέρεται στη χορήγηση ενισχύσεως για την απόσταξη μείγματος οίνου, το παραπέμπον δικαστήριο ερωτά, καταρχάς, αν ένα μείγμα οίνου μπορεί να καταταγεί βάσει της γερμανικής κανονιστικής ρυθμίσεως περί ονομασιών.
Πρέπει σχετικώς να δοθεί η απάντηση, όπως ορθώς τόνισαν η Επιτροπή και το Bundesamt, ότι εθνική κανονιστική ρύθμιση περί ονομασιών που αποσκοπεί κυρίως στην προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών, δεν έχει σημασία για την κατάταξη ποικιλιών στους τύπους επιτραπεζίου οίνου που προβλέπει ο προαναφερθείς κανονισμός 340/79.
Ως προς τη δυνατότητα επιδοτήσεως μείγματος οίνου κατ' αναλογίαν των αντιστοίχων ποσοτήτων των τύπων οίνου από τους οποίους αποτελείται το μείγμα, στην οποία αναφέρεται το δεύτερο σκέλος του τρίτου ερωτήματος, πρέπει να τονισθεί ότι ο κατ' αναλογίαν υπολογισμός της ενισχύσεως δεν είναι δυνατός παρά μόνο εφόσον η σύμβαση ή η δήλωση αποστάξεως αναφέρει, σχετικά με τα συστατικά του μείγματος, την ποσότητα, τον κτηθέντα αλκοολικό τίτλο κατ' όγκον και τον τύπο του οίνου.
Υπολογισμός της ενισχύσεως κατ' αναλογίαν των συστατικών που αποτελούν το μείγμα του οίνου, χωρίς οι διάφοροι τύποι οίνου που αποτελούν το μείγμα και το αντίστοιχο ποσοστό τους να αναφέρονται στη σύμβαση ή στη δήλωση αποστάξεως, θα είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση των περιπτώσεων παραπλανήσεως εκ μέρους των παραγωγών, για τους οποίους θα αποτελούσε κίνητρο υποβολής ψευδών δηλώσεων προκειμένου να λάβουν μεγαλύτερο ποσό ενισχύσεως.
Η δυνατότητα επιδοτήσεως μείγματος οίνου με βάση τον οίνο τύπου Α Ι, στην οποία αναφέρεται το τρίτο σκέλος του τρίτου ερωτήματος, πρέπει να αποκλεισθεί. Όπως, πράγματι, προκύπτει από τα ανωτέρω, αν στη σύμβαση ή στη δήλωση δεν περιέχονται οι απαιτούμενες ενδείξεις, δεν είναι δυνατή η χορήγηση ενισχύσεως.
Πρέπει, κατά συνέπεια, να δοθεί ως απάντηση στο τρίτο ερώτημα ότι μείγμα οίνου το οποίο μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο, δυνάμει της γερμανικής κανονιστικής ρυθμίσεως περί ονομασιών, μόνο υπό την ονομασία μιας ποικιλίας, δεν μπορεί να καταταγεί για τον λόγο αυτό, βάσει του προαναφερθέντος κανονισμού 340/79, στον τύπο εκείνο του οίνου στον οποίο αντιστοιχεί η εν λόγω ποικιλία. Για μείγμα οίνου των τύπων Α II και Α III δεν είναι δυνατή η διαφοροποιημένη επιχορήγηση ανάλογα με τις ποσότητες των τύπων οίνου που το αποτελούν, παρά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η σύμβαση ή η δήλωση αποστάξεως αναφέρει, για τα συστατικά αυτά, την ποσότητα, τον κτηθέντα αλκοολικό τίτλο κατ' όγκον και τον τύπο του οίνου. Σε αντίθετη περίπτωση δεν είναι, επίσης, δυνατό να χορηγηθεί επιχορήγηση για τον τύπο Α Ι.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main, με Διάταξη της 30ής Μαρτίου 1989, αποφαίνεται:

1)
Η ακριβής ένδειξη του τύπου του οίνου στη δήλωση αποστάξεως που προβλέπει το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2373/83 της Επιτροπής της 22ας Αυγούστου 1983, ο οποίος καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής της αποστάξεως που προβλέπει το άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΟΚ) 337/79 για την αμπελουργική περίοδο 1983/1984, συνιστά προϋπόθεση του δικαιώματος για ενίσχυση.

2)
Ελλείψει κανονισμού της Επιτροπής περί καθορισμού των καταλόγων ποικιλιών που αντιστοιχούν στους οίνους τύπου Α II και τύπου Α III, ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως είχε τη δυνατότητα να κατατάξει επίσης στον τύπο Α II ή στον τύπο Α III και άλλες ποικιλίες πέραν εκείνων που αναφέρονται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 340/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί καθορισμού των τύπων του επιτραπέζιου οίνου, βάσει κριτηρίων όπως αυτά που καθορίζονται στην «Bekanntmachung über die Zuordnung der Rebsorten zu den Tafelweinarten» της 15ης Μαρτίου 1979.

3)
Μείγμα οίνου το οποίο μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο, δυνάμει της γερμανικής κανονιστικής ρυθμίσεως περί ονομασιών, μόνο υπό την ονομασία μιας ποικιλίας, δεν μπορεί να καταταγεί για τον λόγο αυτό, βάσει του προαναφερθέντος κανονισμού (ΕΟΚ) 340/79, στον τύπο εκείνο του οίνου στον οποίο αντιστοιχεί η εν λόγω ποικιλία. Για μείγμα οίνου των τύπων Α II και Α III δεν είναι δυνατή η διαφοροποιημένη επιχορήγηση ανάλογα με τις ποσότητες των τύπων οίνου που το αποτελούν, παρά μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η σύμβαση ή η δήλωση αποστάξεως αναφέρει για τα συστατικά αυτά την ποσότητα, τον κτηθέντα αλκοολικό τίτλο κατ' όγκον και τον τύπο του οίνου. Σε αντίθετη περίπτωση δεν είναι επίσης δυνατό να χορηγηθεί επιχορήγηση για τον τύπο Α Ι.

Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 17 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
F. Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.