CELEX: 62005TJ0195
Δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών
Πρόσκληση υποβολής προσφορών σχετικά με δραστηριότητες αξιολογήσεως προγραμμάτων και άλλες δραστηριότητες στον τομέα της δημόσιας υγείας
Απόρριψη προσφοράς
Σύγκρουση συμφερόντων

. Στη συνέχεια, θα πρέπει να εξεταστεί εάν η Επιτροπή εγκύρως θεώρησε ότι υφίστατο, πράγματι, στη συγκεκριμένη περίπτωση,
ο επικαλούμενος κίνδυνος συγκρούσεως συμφερόντων.
Νομική βάση της απορριπτικής αποφάσεως αποτελεί το άρθρο 94 του δημοσιονομικού κανονισμού, που επαναλαμβάνεται στο σημείο
9.1.3 της συγγραφής υποχρεώσεων, όπου προβλέπεται ο αποκλεισμός από τη φάση κατακυρώσεως μιας συμβάσεως των προσφερόντων οι
οποίοι «κατά τη διαδικασία σύναψης» τελούν υπό «κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων». Εξάλλου, στην απορριπτική απόφαση προτείνεται
ως ορισμός της συγκρούσεως συμφερόντων το κείμενο του άρθρου II.3.1 της συμβάσεως-πλαισίου, όπου ορίζεται ότι: «Ο ανάδοχος
λαμβάνει όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία προκειμένου να προληφθεί οποιαδήποτε κατάσταση που είναι δυνατό να διακυβεύσει την
αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεση της συμβάσεως. Τέτοια σύγκρουση συμφερόντων θα μπορούσε να ανακύψει, ιδίως, στην περίπτωση
υπάρξεως οικονομικών συμφερόντων, πολιτικών ή εθνικών συγγενειών, οικογενειακών ή συναισθηματικών δεσμών, ή ακόμη οποιουδήποτε
σημαντικού δεσμού κοινών συμφερόντων.» Tο άρθρο II.3.1 προβλέπει επίσης ότι «ο ανάδοχος εγγυάται ότι το προσωπικό του, η διοικητική
επιτροπή του και οι διευθύνοντές του δεν τελούν σε κατάσταση δυνάμενη να δημιουργήσει σύγκρουση συμφερόντων».
Το άρθρο 94 του δημοσιονομικού κανονισμού εφαρμόζεται, σύμφωνα με το ίδιο του το κείμενο, επί όλων των δημοσίων συμβάσεων
που χρηματοδοτούνται εξ ολοκλήρου ή εν μέρει από τον προϋπολογισμό των Κοινοτήτων. Επομένως, δεν γίνεται διάκριση ανάλογα
με το εάν η σχετική διαδικασία συνάψεως αφορά σύμβαση-πλαίσιο ή άλλο τύπο συμβάσεως.
Παρ’ όλ’ αυτά, η διάταξη αυτή επιτρέπει τον αποκλεισμό ενός προσφέροντος από τη διαδικασία συνάψεως μόνον εφόσον η σύγκρουση
συμφερόντων που μνημονεύει είναι πραγματική και όχι υποθετική. Τούτο δε σημαίνει ότι κίνδυνος συγκρούσεως συμφερόντων δεν
αρκεί για τον αποκλεισμό μιας προσφοράς. Πράγματι, κατ’ αρχήν, μόνον κατά την εκτέλεση της συμβάσεως θα μπορεί να συγκεκριμενοποιηθεί
μια σύγκρουση συμφερόντων. Πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, η σύγκρουση συμφερόντων δεν μπορεί παρά να είναι δυνητική, το
δε άρθρο 94 του δημοσιονομικού κανονισμού συνεπάγεται, όπως είναι επόμενο, συλλογιστική με βάση κίνδυνο. Αυτός ο κίνδυνος
πρέπει να είναι πράγματι διαπιστωμένος, κατόπιν συγκεκριμένης αξιολογήσεως της προσφοράς και της καταστάσεως του προσφέροντος,
ώστε να είναι δυνατό ο τελευταίος να αποκλειστεί από τη διαδικασία. Σχετικώς, απλό ενδεχόμενο συγκρούσεως συμφερόντων δεν
είναι αρκετό.
Επομένως, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας κατακυρώσεως συμβάσεως-πλαισίου, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι ειδικές επί μέρους
συμβάσεις, των οποίων η σύναψη θα έχει ως αποτέλεσμα τον έλεγχο της μη υπάρξεως κινδύνου συγκρούσεως συμφερόντων, θα πρέπει,
κατ’ αρχήν, να λαμβάνουν χώρα πριν ανατεθεί στον ανάδοχο της συμβάσεως-πλαισίου η εκτέλεση συγκεκριμένων δράσεων. Έτσι, σε
ανάλογη περίπτωση, ο κίνδυνος της υπάρξεως καταστάσεως συγκρούσεως συμφερόντων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μόνο εφόσον υφίστανται
συγκεκριμένες περιστάσεις που εμποδίζουν τον προσφέροντα να αποφύγει τον κίνδυνο μεροληπτικής στάσεως κατά την εκτέλεση του
μεγαλύτερου μέρους των εμπιπτουσών στη σύμβαση-πλαίσιο δράσεων.
Επομένως, εν προκειμένω, ορθώς η απορριπτική απόφαση αφορούσε μια πραγματική και όχι υποθετική κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων,
ενώ η ύπαρξη ακριβώς της εν λόγω καταστάσεως είναι αυτό που ώθησε την Επιτροπή στο να λάβει την απόφαση αυτή.
Πράγματι, όπως έχει αναφερθεί στην ανωτέρω σκέψη 16, στην απορριπτική απόφαση επισημαίνεται ότι οι κύριοι εταίροι της Euphet
έχουν εμπλακεί σε δραστηριότητες της ΓΔ «Υγεία και προστασία των καταναλωτών», ιδίως επειδή έχουν μετάσχει σε πολλές συμβάσεις
επιχορηγήσεως στον εν λόγω τομέα καθώς και σ’ αυτόν της δημόσιας υγείας, και τούτο εφόσον η Euphet δεν αναγνωρίζει την εμπλοκή
των μελών της στην εφαρμογή του προγράμματος δημόσιας υγείας.
Η Επιτροπή έχει επίσης ισχυριστεί, χωρίς να έχει αντικρουστεί επί του σημείου αυτού, ότι οι προταθέντες από την Euphet πλέον
πεπειραμένοι εμπειρογνώμονες συνδέονταν στην πλειονότητά τους με οργανισμούς έχοντες λάβει σημαντικές επιχορηγήσεις της Επιτροπής
για την υλοποίηση δράσεων σχετικών με το αφορών τη δημόσια υγεία κοινοτικό πρόγραμμα.
Καταλήγοντας, επί της βάσεως αυτής, τόσο με την απορριπτική απόφαση όσο και με το επιβεβαιωτικό έγγραφο της 19ης Μαΐου 2005,
στο συμπέρασμα της υπάρξεως κινδύνου συγκρούσεως συμφερόντων, χαρακτηριζομένου ως «μεγάλου», η Επιτροπή θεώρησε, έτσι, ότι
υφίστατο, κατ’ αρχήν, κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων ήδη από το στάδιο της διαδικασίας συνάψεως της συμβάσεως, έστω και
αν η τελευταία δεν είχε εισέτι συγκεκριμενοποιηθεί σε επίπεδο συνεπειών.
Επομένως, η Επιτροπή καλώς εξέτασε την προσφορά της Euphet με βάση αυτές τις διατάξεις του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού
καθώς και το σημείο 9.1.3 της συγγραφής υποχρεώσεων. Κατά συνέπεια, η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας σχετικά με τον προβαλλόμενο
συνυπολογισμό, όσον αφορά την απόρριψη της προσφοράς της, κριτηρίων ασχέτων προς τις διατάξεις αυτές δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
Τα αντίθετα επιχειρήματα της προσφεύγουσας δεν είναι ικανά να κλονίσουν το συμπέρασμα αυτό.
Το επιχείρημα κατά το οποίο το άρθρο II.3.1 της συμβάσεως-πλαισίου εφαρμόζεται μόνο στις συγκρούσεις συμφερόντων που σημειώνονται
κατά τη διάρκεια της εκτελέσεως της συμβάσεως-πλαισίου και όχι ήδη από το στάδιο της διαδικασίας προσκλήσεως υποβολής προσφορών
στερείται σημασίας, στο μέτρο που εν προκειμένω υφίσταται, ήδη από τη σύναψη της συμβάσεως, σύγκρουση συμφερόντων, πράγμα
που δικαιολογεί έτσι τον αποκλεισμό της προσφοράς δυνάμει του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού και του σημείου 9.1.3
της συγγραφής υποχρεώσεων. Για τον ίδιο λόγο, η προσφεύγουσα ματαίως υποστηρίζει ότι η πρόταση περί διευθετήσεως των συγκρούσεων
συμφερόντων υπερέβαινε τις απαιτήσεις της συμβάσεως-πλαισίου, στο μέτρο που συνεπαγόταν επίσης εκ των προτέρων έλεγχο, δηλαδή
ήδη από την κατάρτιση του φακέλου υποψηφιότητας, ανάλογα με τη φύση και το αντικείμενο των ειδικών επί μέρους συμβάσεων.
Ομοίως, αντίθετα προς τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας, δεδομένου ότι το αντικείμενο της συμβάσεως-πλαισίου είναι ρητώς προσδιορισμένο,
η Επιτροπή εγκύρως διαπίστωσε ότι ήταν δυνατό να εκφρασθούν υπόνοιες σχετικά με την αντικειμενικότητα των κυρίων εταίρων της
Euphet ήδη από την κατάθεση της προσφοράς, και τούτο λόγω των ληφθεισών επιχορηγήσεων, στο μέτρο που, όπως επισημαίνεται στην
απορριπτική απόφαση, αυτή η κατάσταση μπορούσε να ωθήσει τον αξιολογητή στο να εκφέρει κρίση επί της δικής του εργασίας, προκαλώντας
έτσι σύγκρουση συμφερόντων.
Προκειμένου, στη συνέχεια, περί του ζητήματος εάν η Επιτροπή μπορούσε δικαιολογημένα να διαπιστώσει την ύπαρξη, εν προκειμένω,
καταστάσεως συγκρούσεως συμφερόντων σχετικά με την Euphet και να θεωρήσει ότι η τελευταία δεν παραδεχόταν τέτοιο κίνδυνο,
πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, όπως έχει σχετικώς εκτεθεί στην ανωτέρω σκέψη 70, η Επιτροπή, στην απορριπτική απόφαση, επισημαίνει,
χωρίς να αντικρούεται επί του σημείου αυτού από την προσφεύγουσα, ότι η επιτροπή αξιολογήσεως διαπίστωσε ότι τα κύρια μέλη
της Euphet είχαν συνάψει αρκετές, αν όχι πολλές, συμβάσεις επιχορηγήσεως με τη ΓΔ «Υγεία και προστασία των καταναλωτών» ιδίως
στον τομέα της δημόσιας υγείας. Εξάλλου, η Επιτροπή υπενθυμίζει στην απορριπτική απόφασή της ότι στην προσφορά της Euphet
διευκρινιζόταν ότι: «Η Euphet αντιλαμβάνεται και αποδέχεται ότι κανείς από τους οργανισμούς αξιολογήσεως ή κανείς από τους
εκπροσώπους τους δεν [πρέπει να] έχει την παραμικρή σύγκρουση, πραγματική ή δυνητική, συμφερόντων στο πλαίσιο της εκτελέσεως
του έργου του κατ’ εφαρμογή της συμβάσεως-πλαισίου. Επιβεβαιώνουμε ότι όλοι οι συμμετέχοντες στην Euphet είναι απολύτως ανεξάρτητοι
της Επιτροπής και δεν προβλέπουμε κανένα υφιστάμενο εν προκειμένω κίνδυνο.» Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ορθώς,
επίσης, η Επιτροπή συνήγαγε εξ αυτού, με την απορριπτική απόφασή της, ότι «η Euphet δεν αναγνώρι[ζε] το γεγονός ότι ορισμένος
αριθμός των εταίρων αυτής της κοινοπρακτικής ενώσεως εμπλέκονταν σημαντικά στην εφαρμογή του προγράμματος δημόσιας υγείας»
και ότι, «ενόψει του σημαντικού κινδύνου [μιας συγκρούσεως συμφερόντων], ήταν αναγκαία λεπτομερής και συγκεκριμένη διευκρίνιση
προκειμένου να καταστεί δυνατό να γίνει επαρκώς κατανοητός ο τρόπος κατά τον οποίον το πρόβλημα [των συγκρούσεων συμφερόντων]
μπορούσε να επιλυθεί και οι κίνδυνοι να εξαλειφθούν».
Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι η Επιτροπή εγκύρως θεώρησε ότι η προσφορά της Euphet έπρεπε να αποκλεισθεί από την ανάθεση της
συμβάσεως, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου 9.1.3 της συγγραφής υποχρεώσεων.
Όσο για το επιχείρημα της προσφεύγουσας που αντλείται από το γεγονός ότι απαγορεύεται ο αφηρημένος αποκλεισμός ενός προσφέροντος
ανεξαρτήτως οποιουδήποτε συγκεκριμένου ελέγχου της προσφοράς του, ιδίως της προτάσεώς του περί διευθετήσεως των συγκρούσεων
συμφερόντων, στερείται βάσεως.
Πράγματι, εν προκειμένω, από τις προηγούμενες διαπιστώσεις απορρέει ότι η Επιτροπή, πριν αποφασίσει να αποκλείσει την Euphet
από τη σύμβαση, προέβη σε συγκεκριμένο έλεγχο της προσφοράς της. Εξάλλου, η προβαλλόμενη ανυπαρξία ελέγχου της προτάσεως διευθετήσεως
των συγκρούσεων συμφερόντων ουδεμία ασκεί επιρροή εφόσον η Επιτροπή υποχρεούνταν, δυνάμει του άρθρου 94 του δημοσιονομικού
κανονισμού και του άρθρου 9.1.3 της συγγραφής υποχρεώσεων, να απορρίψει την προσφορά της Euphet λόγω της καταστάσεως συγκρούσεων
συμφερόντων.
Ενόψει των ανωτέρω, η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας σχετικά με την ανυπαρξία συγκρούσεως συμφερόντων δεν μπορεί να γίνει
δεκτή και το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί της παραβιάσεως της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της παραβάσεως του άρθρου 138 των κανόνων
εφαρμογής
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
Στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου της, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η διευθέτηση των συγκρούσεων συμφερόντων
που προτείνει η Euphet στην προσφορά της είχε προηγουμένως γίνει αποδεκτή από την Επιτροπή, έστω και αν επρόκειτο για άλλες
Γενικές Διευθύνσεις. Καθώς αποστασιοποιήθηκε από την προγενέστερη πολιτική της, η Επιτροπή έχει παραβιάσει την αρχή της προστασίας
της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Η προσφεύγουσα προσθέτει ότι, σε περίπτωση που η Επιτροπή κατακύρωνε τη σύμβαση σε τρίτο, αφού κακώς θα είχε απορρίψει την
προσφορά της Euphet, θα παρέβαινε το άρθρο 138 των κανόνων εφαρμογής.
Η Επιτροπή ανταπαντά ότι η προσφεύγουσα δεν θεμελιώνει επαρκώς τον ισχυρισμό της σχετικά με την παραβίαση της αρχής της προστασίας
της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Το εν λόγω κοινοτικό όργανο αμφισβητεί επίσης το ότι η ανάθεση της συμβάσεως σε τρίτο συνιστά παράβαση του άρθρου 138 των
κανόνων εφαρμογής. Η εν λόγω διάταξη προβαίνει σε διάκριση μόνον των δύο δυνατών μορφών αναθέσεως μιας συμβάσεως, συγκεκριμένα
της κατακυρώσεως ή της αναθέσεως στην πλέον συμφέρουσα οικονομικώς προσφορά. Η αποδοχή της προσφοράς της Euphet στη φάση της
επιλογής και αναθέσεως δεν σημαίνει ότι θα της ανατεθεί κατ’ ανάγκη και η σύμβαση.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Κατά πάγια νομολογία, το δικαίωμα για προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, πράγμα που αποτελεί μια από τις θεμελιώδεις
αρχές της Κοινότητας, καλύπτει κάθε ιδιώτη που βρίσκεται σε κατάσταση από την οποία προκύπτει ότι η κοινοτική διοίκηση του
έχει δημιουργήσει, παρέχοντάς του συγκεκριμένες διασφαλίσεις, βάσιμες ελπίδες. Τέτοιες διασφαλίσεις αποτελούν, ανεξαρτήτως
της μορφής τους, συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συμπίπτουσες πληροφορίες που προέρχονται από εγκεκριμένες και αξιόπιστες
πηγές (απόφαση του Πρωτοδικείου της 21ης Ιουλίου 1998, Τ-66/96 και Τ-221/97, Mellett κατά Δικαστηρίου, Συλλογή Υπ.Υπ. 1998,
σ. Ι-Α-449 και ΙΙ-1305, σκέψεις 104 και 107).
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα περιορίζεται στο να επικαλείται, χωρίς όμως να τις θεμελιώνει, τις σχετικές διαβεβαιώσεις και
τη στάση που είχε υιοθετήσει η Επιτροπή στο πλαίσιο άλλων διαδικασιών προσκλήσεως υποβολής προσφορών. Τέτοιες περιστάσεις,
έστω και αν υποτεθούν αποδεδειγμένες, δεν συνιστούν παρασχεθείσες από το οικείο όργανο συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις και, ως
εκ τούτου, δεν είναι δυνατό να θεμελιώσουν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς την εκ μέρους της Επιτροπής αποδοχή του προταθέντος
από την Euphet, στο πλαίσιο της επίμαχης συμβάσεως, μηχανισμού.
Προκειμένου περί του ισχυρισμού της προσφεύγουσας ότι ο παράνομος αποκλεισμός της Euphet είχε ως κατάληξη την ανάθεση της
συμβάσεως στον προσφέροντα του οποίου η προσφορά δεν ήταν η οικονομικώς συμφερότερη, αυτός είναι αναποτελεσματικός στο μέτρο
που, ενόψει της επισημανθείσας σε βάρος της Euphet υπάρξεως συγκρούσεως συμφερόντων (βλ. ανωτέρω σκέψεις 77 και 78), η Επιτροπή
υποχρεούνταν να απορρίψει την προσφορά της.
Επομένως, η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ως εκ τούτου, το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου
πρέπει να απορριφθεί.
Κατόπιν των ανωτέρω θεωρήσεων, ο πρώτος λόγος πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.

Επί του δευτέρου λόγου που αντλείται από την παράνομη στέρηση της Euphet της δυνατότητας παροχής συμπληρωματικών στοιχείων
όσον αφορά τη σύγκρουση συμφερόντων
Στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου της, η προσφεύγουσα προβάλλει, κατ’ ουσία, την εκ μέρους της Επιτροπής παράβαση της υποχρεώσεώς
της να ζητήσει, πριν από την απόρριψη της προσφοράς, συμπληρωματικά στοιχεία, πράγμα που απορρέει από το άρθρο 146, παράγραφος
3, των κανόνων εφαρμογής, από την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης καθώς και από την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως.
Επιχειρήματα των διαδίκων
Σύμφωνα με την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν μπορούσε να απορρίψει την προσφορά της Euphet χωρίς να της παράσχει τη δυνατότητα
να υπερασπιστεί τον εαυτό της, η δε επιτροπή αξιολογήσεως όφειλε, τουλάχιστον, να της επιτρέψει να υποβάλει τις σχετικές παρατηρήσεις
της.
Πρώτον, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή το ότι δεν την κάλεσε να παράσχει συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με το πρόβλημα
της συγκρούσεως συμφερόντων, και τούτο αντίθετα προς το άρθρο 146, παράγραφος 3, των κανόνων εφαρμογής.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα προβάλλει παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και ισχυρίζεται, επικαλούμενη
συναφώς τη σχετική μεταξύ της Επιτροπής και ενός προσφέροντος αλληλογραφία, ότι υφίσταται πρακτική της Επιτροπής συνιστάμενη
στο να ζητούνται συμπληρωματικές πληροφορίες από τους υποψηφίους ή τους προσφέροντες, όταν τούτο είναι αναγκαίο. Εξάλλου,
η πρακτική αυτή επιβεβαιώνεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τις δημόσιες συμβάσεις, ιδίως από την παρατεθείσα
στην ανωτέρω σκέψη 57 απόφαση Fabricom. Μη ζητώντας συμπληρωματικά στοιχεία, η Επιτροπή λειτούργησε αντίθετα προς καθιερωμένη
και επιβεβαιωμένη από τη νομολογία πρακτική και παραβίασε την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Εξάλλου,
η Επιτροπή είχε δώσει, υπό άλλες περιστάσεις, σε προσφέροντα ως προς τον οποίο υφίσταται κίνδυνος αποκλεισμού, τη δυνατότητα
να προασπίσει τον εαυτό του. Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν γνωρίζει άλλη περίπτωση όπου ένας προσφέρων να αποκλείστηκε βάσει
κινδύνου συγκρούσεως συμφερόντων. Αν η Επιτροπή δεν μπορούσε να αποδείξει ότι υφίστανται τέτοιες περιπτώσεις, θα της ήταν
αδύνατο να προβλέψει τέτοιο αποκλεισμό χωρίς να έχει παραβιάσει την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Τρίτον, επικαλούμενη σχετικώς την παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως των διακρίσεων, του άρθρου
89, παράγραφος 1, και του άρθρου 99 του δημοσιονομικού κανονισμού, η προσφεύγουσα θέτει το ερώτημα μήπως η Επιτροπή παρέσχε,
στο πλαίσιο της εν λόγω προσκλήσεως υποβολής προσφορών, σε άλλους προσφέροντες τη δυνατότητα να παράσχουν συμπληρωματικά στοιχεία.
Η προσφεύγουσα επισημαίνει αντίφαση στην επιχειρηματολογία της Επιτροπής, η οποία, αφενός, ισχυρίζεται, στο υπόμνημά της αντικρούσεως,
ότι «ύστερα από την έναρξη της υποβολής προσφορών δεν ζητήθηκε από κανένα προσφέροντα οποιαδήποτε συμπληρωματική πληροφορία»,
ενώ, αφετέρου, αναφέρει, στο υπόμνημά της ανταπαντήσεως, που κατέθεσε στις 24 Ιουνίου 2005 στο πλαίσιο της διεξαχθείσας ενώπιον
του Προέδρου του Πρωτοδικείου διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, ότι είχε ζητήσει από ορισμένους προσφέροντες να αποδείξουν
ότι οι προσφορές τους είχαν αποσταλεί εντός της ταχθείσας προθεσμίας, πράγμα που η Επιτροπή έπραξε αφού είχε αποσφραγίσει
τις προσφορές ή, τουλάχιστον, ύστερα από την ημερομηνία εκπνοής της προθεσμίας καταθέσεώς τους. Η προσφεύγουσα εκτιμά ότι,
εάν από αυτούς τους προσφέροντες ζητήθηκαν πληροφορίες, ενώ παρόμοια δυνατότητα δεν παρασχέθηκε στην Euphet προκειμένου να
προασπίσει τον εαυτό της, ούτε καν να εκθέσει την άποψή της σχετικά με τον κίνδυνο συγκρούσεως συμφερόντων, η Επιτροπή έχει
παραβιάσει την αρχή της ίσης μεταξύ των προσφερόντων μεταχειρίσεως.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι έχει την υποχρέωση να ακούσει ένα προσφέροντα μόνον όταν προτίθεται να επιβάλει διοικητικές ή χρηματικές
κυρώσεις, όπως ο αποκλεισμός από συμβάσεις και επιχορηγήσεις στο μέλλον, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 96 του δημοσιονομικού κανονισμού,
και όχι όταν τον αποκλείει από την ανάθεση συγκεκριμένης συμβάσεως δυνάμει του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού.
Συναφώς, πρώτον, το εν λόγω κοινοτικό όργανο παρατηρεί ότι το άρθρο 146, παράγραφος 3, των κανόνων εφαρμογής δεν του επιβάλλει
καμιά υποχρέωση να ζητήσει από προσφέροντα διευκρινίσεις σχετικά με παρασχεθέντα δικαιολογητικά έγγραφα. Εν πάση περιπτώσει,
δυνάμει του άρθρου 99 του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου 148, παράγραφος 3, των κανόνων εφαρμογής, επαφές μεταξύ
Επιτροπής και προσφερόντων δεν μπορούν να οδηγήσουν σε τροποποίηση των όρων της προσφοράς.
Δεύτερον, η Επιτροπή αμφισβητεί την ύπαρξη γενικευμένης πρακτικής συνιστάμενης στο να ζητούνται συστηματικώς από τους προσφέροντες
συμπληρωματικά στοιχεία, πριν από τον αποκλεισμό τους λόγω συγκρούσεως συμφερόντων. Εξάλλου, η ανταλλαγείσα με την Επιτροπή
αλληλογραφία που έχει προσκομισθεί από την προσφεύγουσα σχετικά με άλλη διαδικασία κατακυρώσεως αφορά αίτημα παροχής συμπληρωματικών
πληροφοριών σχετικά με ορισμένα στοιχεία της προσφοράς και ουδόλως καταδεικνύει ότι η Επιτροπή είχε υιοθετήσει την πάγια πρακτική
να ακούει τους προσφέροντες πριν από την απόρριψη της προσφοράς τους βάσει ενός από τα μνημονευόμενα στον δημοσιονομικό κανονισμό
κριτήρια αποκλεισμού.
Συναφώς, η εκ μέρους της προσφεύγουσας επίκληση της παρατεθείσας στην ανωτέρω σκέψη 57 αποφάσεως Fabricom στερείται σημασίας,
εφόσον το Δικαστήριο είχε στην περίπτωση εκείνη κατακρίνει μια βελγική ρύθμιση που απέκλειε συστηματικώς τα έχοντα αναλάβει
προπαρασκευαστικές εργασίες σχετικά με δημόσια σύμβαση πρόσωπα από τη συμμετοχή τους στη διαδικασία κατακυρώσεως της συμβάσεως
αυτής, ενώ, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν απέκλεισε τη συμμετοχή της Euphet στη διαδικασία κατακυρώσεως. Σε μια πρώτη φάση,
η Euphet υπέβαλε προσφορά ως προς την οποία η Επιτροπή διαπίστωσε, σε μια δεύτερη φάση, την ύπαρξη συγκρούσεως συμφερόντων,
βάσει των περιλαμβανομένων σ’ αυτήν την προσφορά στοιχείων και έχοντας υπόψη τη φύση τής προς κατακύρωση συμβάσεως. Επομένως,
η απόρριψη της προσφοράς οφειλόταν στην ύπαρξη μιας τέτοιας συγκρούσεως συμφερόντων. Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας,
που συνίσταται στον ισχυρισμό ότι η Euphet υπήρξε θύμα αυτόματου αποκλεισμού, στο μέτρο που η συγκεκριμένη αξιολόγηση της
υπάρξεως συγκρούσεως συμφερόντων είναι δυνατή μόνο ύστερα από την κατακύρωση της συμβάσεως και, πιο συγκεκριμένα, κατά το
χρονικό σημείο της συνάψεως ειδικής επί μέρους συμβάσεως στο πλαίσιο της εκτελέσεως της συμβάσεως-πλαισίου, είναι ασύμβατη
με τις διατάξεις του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού. Συγκεκριμένα, το άρθρο αυτό επιτρέπει τον αποκλεισμό από την
κατακύρωση της εν λόγω συμβάσεως των υποψηφίων ή προσφερόντων οι οποίοι, πριν από την κατακύρωση της συμβάσεως, τελούσαν ήδη
σε κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων.
Τρίτον, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, ύστερα από την αποσφράγιση των προσφορών, από κανένα προσφέροντα δεν ζητήθηκαν στοιχεία
σχετικά με τυχόν σύγκρουση συμφερόντων. Όσο για την προβαλλόμενη αντίφαση στην επιχειρηματολογία της, το εν λόγω κοινοτικό
όργανο απαντά ότι πράγματι ζήτησε από ορισμένους προσφέροντες να αποδείξουν ότι οι προσφορές τους είχαν αποσταλεί εντός των
ταχθεισών προθεσμιών, και τούτο λόγω του δυσανάγνωστου της ταχυδρομικής σφραγίδας που είχε επιτεθεί επί των περιεχόντων τις
προσφορές αυτές φακέλων. Όμως, η κατάσταση αυτή δεν είναι ανάλογη προς αυτήν της Euphet. Όπως διαπίστωσε και ο Πρόεδρος του
Πρωτοδικείου στη διάταξη της 20ής Σεπτεμβρίου 2005, T‑195/05 R Deloitte Business Advisory κατά Επιτροπής (Συλλογή 2005, σ.
II‑3485, σκέψη 120), το δυσανάγνωστο ταχυδρομικής σφραγίδας που είχε επιτεθεί στους περιέχοντες προσφορές φακέλους δεν μπορεί
να εξομοιωθεί προς ενδογενή ανεπάρκεια της ίδιας της προσφοράς.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Πρώτον, όσον αφορά το ζήτημα αν η Επιτροπή όφειλε να καλέσει την Euphet να παράσχει συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με το
ζήτημα της συγκρούσεως συμφερόντων, πρέπει να υπομνηστεί ότι το άρθρο 146, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, των κανόνων εφαρμογής
προβλέπει ότι όταν οι αιτήσεις συμμετοχής και οι προσφορές δεν περιλαμβάνουν όλα τα ουσιώδη στοιχεία που απαιτούνται από τις
προσκλήσεις υποβολής προσφορών ή δεν αντιστοιχούν στις ειδικές επιταγές που έχουν σχετικώς οριστεί, οι προσφορές αυτές απορρίπτονται.
Ωστόσο, σύμφωνα με το άρθρο 146, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, η επιτροπή αξιολογήσεως μπορεί να καλέσει έναν υποψήφιο ή προσφέροντα
να συμπληρώσει ή να διευκρινίσει, εντός τασσομένης υπ’ αυτής προθεσμίας, τα δικαιολογητικά που έχει υποβάλει και που έχουν
σχέση με τα κριτήρια αποκλεισμού και επιλογής.
Από το ίδιο το κείμενο του άρθρου 146, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, των κανόνων εφαρμογής προκύπτει ότι η διάταξη αυτή παρέχει
στην επιτροπή αξιολογήσεως την ευχέρεια να ζητεί από τους προσφέροντες συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με τα δικαιολογητικά
που έχουν υποβάλει σε σχέση με τα κριτήρια αποκλεισμού και επιλογής. Επομένως, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως
επιβάλλουσα στην επιτροπή αξιολογήσεως την υποχρέωση να ζητεί από τους προσφέροντες τέτοιες διευκρινίσεις (βλ., υπό την έννοια
αυτή και κατ’ αναλογία, την απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Μαΐου 1996, T‑19/95, Adia Interim κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996,
σ. II‑321, σκέψη 44).
Ως εκ τούτου, εν προκειμένω, η Επιτροπή εγκύρως απέρριψε την προσφορά της Euphet από τη διαδικασία κατακυρώσεως της συμβάσεως
λόγω συγκρούσεως συμφερόντων, κατά την έννοια του άρθρου 94 του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου 9.1.3 της συγγραφής
υποχρεώσεων, χωρίς να υποχρεούνταν να ζητήσει συμπληρωματικά στοιχεία δυνάμει του άρθρου 146, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο,
των κανόνων εφαρμογής.
Δεύτερον, όσον αφορά την προβαλλόμενη παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, πρέπει να υπομνηστεί
ότι, σύμφωνα με μνημονευομένη στην ανωτέρω σκέψη 86 πάγια νομολογία, ουδείς δύναται να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής της
προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης στην περίπτωση που δεν παρασχέθηκαν σ’ αυτόν από τη διοίκηση συγκεκριμένες διασφαλίσεις.
Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα στηρίζεται σε μια γενικού χαρακτήρα πρακτική της Επιτροπής, που άλλωστε έχει επιβεβαιωθεί από
τη νομολογία, συνιστάμενη στο να ζητούνται συστηματικώς από ένα προσφέροντα, πριν από τον αποκλεισμό του, συμπληρωματικά στοιχεία.
Όμως, τα προσκομισθέντα από την προσφεύγουσα έγγραφα αφορούν μια και μόνο πρόσκληση υποβολής προσφορών, στην οποία είχε η
ίδια απαντήσει, συγκεκριμένα την πρόσκληση υποβολής προσφορών PO/2004-62/B3 σχετικά με «Εκ των προτέρων αξιολόγηση των δραστηριοτήτων
της μονάδας “Οπτικοακουστικές υπηρεσίες και παραγωγή”». Επιπλέον, το αίτημα για συμπληρωματικές πληροφορίες που είχε διατυπωθεί
στο πλαίσιο της υποθέσεως εκείνης από την επιτροπή αξιολογήσεως αφορούσε, αφενός, το ζήτημα εάν «η παρουσία της Deloitte,
σ’ ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, σε 300 πόλεις [επιβεβαίωνε] τις δυνατότητές της να καλύπτει τις δράσεις που αποτελούσαν
το αντικείμενο της συμβάσεως αυτής εντός όλων των κρατών μελών της ΕΕ» και, αφετέρου, την ανυπαρξία λήψεως «βεβαιώσεων ορθής
εκτέλεσης», και όχι τον κίνδυνο συγκρούσεως συμφερόντων.
Εξάλλου, η προσφεύγουσα δεν προβάλλει κανένα συγκεκριμένο στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι η Επιτροπή παρέσχε στην Euphet
τη συγκεκριμένη διαβεβαίωση ότι θα της ζητούνταν, εκ μέρους της επιτροπής αξιολογήσεως, συμπληρωματικά στοιχεία σχετικά με
το ζήτημα του κινδύνου συγκρούσεως συμφερόντων και με το κατά πόσον θα ήταν ικανοποιητική η επί του ζητήματος αυτού απάντηση
της Euphet.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να προβάλλει παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Η διαπίστωση αυτή δεν κλονίζεται από την εκ μέρους της προσφεύγουσας επίκληση της παρατεθείσας στην ανωτέρω σκέψη 57 αποφάσεως
Fabricom, όπου εξετάζεται ένα νομικό πρόβλημα και μια πραγματική κατάσταση που δεν έχουν σχέση με την εκδικαζόμενη από το
Πρωτοδικείο στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής διαφορά.
Τρίτον, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας που αντλείται από την παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως
και της απαγορεύσεως των διακρίσεων, στο μέτρο που η Επιτροπή ζήτησε στοιχεία από άλλους προσφέροντες, ενώ η Euphet δεν είχε
τη δυνατότητα να προασπίσει τα συμφέροντά της ούτε καν να εκθέσει την άποψή της σχετικά με τον κίνδυνο συγκρούσεως συμφερόντων.
Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως απαιτεί παρόμοιες καταστάσεις να μην αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό, ενώ διαφορετικές
καταστάσεις δεν πρέπει να τυγχάνουν της ίδιας μεταχείρισης, εκτός αν τέτοια μεταχείριση δικαιολογείται αντικειμενικώς (παρατεθείσα
στην ανωτέρω σκέψη 27 απόφαση Fabricom). Ο προσφέρων του οποίου η προσφορά περιέχεται σε φάκελο όπου η επιτεθείσα ταχυδρομική
σφραγίδα είναι δυσανάγνωστη δεν βρίσκεται σε κατάσταση παρόμοια προς αυτήν ενός προσφέροντος του οποίου η προσφορά είναι ανεπαρκής,
εφόσον, στην πρώτη περίπτωση, η διαπιστωθείσα από την Επιτροπή έλλειψη οφείλεται σε στοιχεία ανεξάρτητα της βουλήσεως του
προσφέροντος, ενώ, στη δεύτερη περίπτωση, η διαπιστωθείσα έλλειψη οφείλεται σε ενδογενή ανεπάρκεια της προσφοράς. Επομένως,
η απόρριψη της προσφοράς της Euphet δεν θίγει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως.
Επομένως, δεν διαπιστώθηκε παραβίαση εκ μέρους της Επιτροπής των μνημονευομένων από τα άρθρα 89 και 99 του δημοσιονομικού
κανονισμού αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως και, συνακόλουθα, το σχετικά με την ακύρωση της απορριπτικής αποφάσεως αίτημα πρέπει να
απορριφθούν.
Προκειμένου περί του αιτήματος ακυρώσεως της αποφάσεως περί κατακυρώσεως της συμβάσεως σε τρίτο, το αίτημα αυτό δεν μπορεί
παρά να απορριφθεί, και τούτο ως συνέπεια της απορρίψεως του αιτήματος ακυρώσεως της προηγουμένης αποφάσεως με την οποία συνδέεται
στενώς.
Επομένως, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά
έξοδα αν υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων και
των σχετικών με τη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (τέταρτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα Deloitte Business Advisory NV στα δικαστικά έξοδα, συμπεριλαμβανομένων και των σχετικών με τη
διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων.
Legal
Wiszniewska-Białecka
Moavero Milanesi
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 18 Απριλίου 2007.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

H. Legal
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.