CELEX: 62003CJ0074
Φάρμακα
Άδεια κυκλοφορίας
Συντομευμένη διαδικασία
Προϊόντα ουσιαστικά παρεμφερή
Ενεργή ουσία υπό διαφορετικές μορφές αλάτων
Συμπληρωματικά στοιχεία

Generics (UK) κ.λπ., κατά τον οποίο το συγκεκριμένο φάρμακο είναι ουσιαστικά παρεμφερές όταν πληροί ιδίως το κριτήριο
της ίδιας ποιοτικής και ποσοτικής σύστασης της δραστικής ουσίας. Ακριβώς όμως η διαφορά ως προς τα χρησιμοποιούμενα άλατα
δεν επιτρέπει να θεωρηθούν ίδιες οι αντίστοιχες ουσίες.
27     Η SmithKline Beecham και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν ότι η απλή αντικατάσταση ενός άλατος από άλλο σε
ένα φάρμακο μπορεί να επηρεάσει τη θεραπευτική αποτελεσματικότητα του φαρμάκου αυξάνοντας ή μειώνοντας την απορρόφηση του
φαρμάκου και τη βιοδιαθεσιμότητά του, ή μπορεί να επηρεάσει την τοξική δυναμικότητα ή σταθερότητα του φαρμάκου και να προκαλέσει
ολέθρια αποτελέσματα.
28     Κατά τις Synthon και Genthon, τη Δανική και την Ολλανδική Κυβέρνηση, καθώς και την Επιτροπή, η ανάγκη ακριβούς μοριακής αντιστοιχίας
μεταξύ των δραστικών συστατικών δεν προκύπτει από το κριτήριο που προσδιόριζε η προαναφερθείσα απόφαση Generics (UK) κ.λπ.
Πρέπει να ληφθεί ως βάση η εκτίμηση της θεραπευτικής δράσης των δύο υπό σύγκριση φαρμάκων.
29     Οι Synthon και Genthon καθώς και η Δανική Κυβέρνηση παρατηρούν ότι το αρνητικό μέρος του άλατος, δηλαδή το μέρος του άλατος
που είναι διαφορετικό στα συγκεκριμένα φάρμακα, συνιστά απλώς ένα αδρανές στοιχείο που δίνει τη δυνατότητα να παρασκευαστούν
τα προϊόντα υπό μορφή δισκίου. Υποστηρίζουν ότι κατά την κατάποση ενός τέτοιου δισκίου τα δύο τμήματα του άλατος που χρησιμοποιούνται
στη σύνθεση του δισκίου διαχωρίζονται και μόνο το θετικό μέρος του άλατος απορροφάται ενώ το άλλο μέρος αποβάλλεται από τον
οργανισμό.
30     Ομοίως, όταν η δραστική ουσία των υπό σύγκριση φαρμάκων συνδέεται, όπως στην κύρια υπόθεση με διαφορετικά άλατα, η Επιτροπή
και η Ολλανδική Κυβέρνηση κάνουν διάκριση μεταξύ του τμήματος αυτού του ενεργού άλατος στο θεραπευτικό επίπεδο και του αρνητικού
τμήματος που χαρακτηρίζουν ως αδρανές στοιχείο.
31     Συναφώς, διαπιστώνεται ότι με την προαναφερθείσα απόφαση Generics (UK) κ.λπ., το Δικαστήριο δεν έδωσε τον ορισμό της κύριας
δραστικής ουσίας.
32     Όπως προκύπτει από τις διατυπωθείσες ενώπιον του Δικαστηρίου παρατηρήσεις, η έκφραση αυτή χρησιμοποιείται για να προσδιορίσει
άλλοτε το δραστικό από θεραπευτικής σκοπιάς μέρος μιας δραστικής ουσίας και άλλοτε την ίδια τη δραστική ουσία.
33     Η ανάγκη ακριβούς μοριακής αντιστοιχίας μεταξύ των δραστικών συστατικών δεν προκύπτει από το κριτήριο του ουσιαστικά παρεμφερούς
όπως διευκρινίστηκε από το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση Generics (UK) κ.λπ.
34     Ούτε το γράμμα του άρθρου 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65, που απλώς απαιτεί ουσιαστική
ομοιότητα μεταξύ των δύο φαρμάκων, ούτε ο ορισμός της έννοιας αυτής που διατύπωσε το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση
Generics (UK) κ.λπ., αποκλείουν ότι δύο φάρμακα που δεν είναι τα ίδια, εφόσον η δραστική ουσία τους περιέχει διαφορετικά άλατα,
μπορεί να είναι προϊόντα ουσιαστικά παρεμφερή κατά την έννοια της διάταξης αυτής.
35     Εξάλλου, οι κύριοι διάδικοι, οι κυβερνήσεις που υπέβαλαν παρατηρήσεις και η Επιτροπή φαίνεται να συμφωνούν ως προς το ότι
όταν εξετάζεται αν δύο προϊόντα είναι ουσιαστικά παρεμφερή είναι πιο ρεαλιστικό να λαμβάνεται ως βάση η θεραπευτική ενέργεια
και όχι η ακριβής μοριακή δομή των δραστικών συστατικών.
36     Αν, όπως παρατηρεί ιδίως η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, ενδέχεται να υπάρχει σε εξαιρετικές περιπτώσεις κίνδυνος η αντικατάσταση
ενός είδους άλατος από ένα άλλο να επιφέρει, ακόμα και αν το δραστικό από θεραπευτικής σκοπιάς τμήμα παραμένει το ίδιο, μεταβολή
επηρεάζουσα την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου, ο κίνδυνος αυτός δεν αρκεί καθεαυτόν να στηρίξει το συμπέρασμα
ότι η διαφορά που ανάγεται μόνο στα χρησιμοποιούμενα στη δραστική ουσία άλατα έχει ως συνέπεια ότι τα φάρμακα δεν είναι ουσιαστικά
παρεμφερή κατά την έννοια του άρθρου 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65.
37     Πράγματι, ο κίνδυνος αυτός δεν διαφέρει του κινδύνου που θα μπορούσε να προκύψει από αλλαγή επηρεάζουσα κάθε άλλο αδρανές
στοιχείο ενός φαρμάκου.
38     Ακριβώς όμως για να αποφευχθεί ένας τέτοιος κίνδυνος και σύμφωνα με τον ορισμό που δίνει η προαναφερθείσα απόφαση Generics
(UK) κ.λπ., τα φάρμακα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως ουσιαστικά παρεμφερή αν, βάσει των επιστημονικών γνώσεων, προκύπτει ότι
το φάρμακο για το οποίο ζητείται ΑΚ εμφανίζει σημαντικές διαφορές σε σχέση με το αρχικό φάρμακο όσον αφορά την ασφάλεια ή
την αποτελεσματικότητα.
39     Μια διαφορά όπως η επίδικη εν προκειμένω δεν μπορεί γενικά να αποκλείσει τη δυνατότητα να θεωρηθούν ως ουσιαστικά παρεμφερή
δύο φάρμακα. Αυτό δεν μπορεί να συμβεί εφόσον, για λόγους που προσδιορίζονται ρητά, πρέπει να θεωρηθεί ότι η διαφορά αυτή
είναι σημαντική όσον αφορά την ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα του φαρμάκου για το οποίο ζητείται ΑΚ.
40     Όσον αφορά το επιχείρημα της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου ότι ο ορισμός του ουσιαστικά παρεμφερούς πρέπει να εφαρμόζεται
συσταλτικά προκειμένου να εξισορροπούνται δίκαια τα συμφέροντα των επιχειρήσεων που καινοτομούν και τα συμφέροντα των κατασκευαστών
γενοσήμων προϊόντων, αρκεί να σημειωθεί ότι οι επιχειρήσεις αυτές προστατεύονται από την περίοδο των έξι ή των δέκα ετών αποκλειστικότητας
των στοιχείων που προβλέπει το άρθρο 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65 και ότι η απαίτηση
του ουσιαστικά παρεμφερούς χαρακτήρα σκοπεί κυρίως να διαφυλάξει τη δημόσια υγεία.
41     Επιπλέον, η ερμηνεία κατά την οποία δύο φάρμακα μπορούν να είναι ουσιαστικά παρεμφερή κατά την έννοια του άρθρου 4, τρίτο
εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65, ακόμη και αν οι δραστικές ουσίες τους έχουν αναμιχθεί με
διαφορετικά άλατα, είναι αυτή που ανταποκρίνεται καλύτερα στο συγκεκριμένο σκοπό που επιδιώκει η συντομευμένη διαδικασία,
που είναι να επιτευχθεί οικονομία χρόνου και εξόδων που είναι αναγκαία για τη συλλογή των αποτελεσμάτων των φαρμακολογικών,
τοξικολογικών και κλινικών δοκιμών και να αποφευχθεί η επανάληψη των δοκιμών στον άνθρωπο ή στα ζώα.
42     Εξάλλου, η ερμηνεία κατά την οποία δύο διαφορετικά άλατα που περιέχουν το ίδιο δραστικό από θεραπευτικής σκοπιάς μέρος μπορούν
να είναι ουσιαστικά παρεμφερή κατά την έννοια του άρθρου 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας
65/65 είναι αυτή που επικρατεί στις κατευθυντήριες γραμμές που δημοσίευσε η Επιτροπή στο «Η ρύθμιση των φαρμάκων στην Ευρωπαϊκή
Κοινότητα, τόμος ΙΙ: Ανακοίνωση προς τους αιτούντες ΑΚ φαρμάκων για ανθρώπους, στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Κοινότητας» έκδοση
1998, που ίσχυε όταν οι Synthon και Genthon υπέβαλαν τις αιτήσεις ΑΚ για τα προϊόντα τους.
43     Τέλος, και για τους ίδιους λόγους με αυτούς που εκθέτει ο γενικός εισαγγελέας στις προτάσεις του, πρέπει να απορριφθούν τα
επιχειρήματα της SmithKline Beecham και της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου που αναφέρονται αντιστοίχως:
–       στον ορισμό της «ποιοτικής σύστασης» ενός φαρμάκου που δίνει το παράρτημα της οδηγίας 75/318, και υπονοεί ότι το δραστικό
συστατικό έχει την έννοια, προκειμένου για άλατα, ότι περιλαμβάνει συγχρόνως το θεραπευτικό μέρος και το παρακείμενο τμήμα
του μορίου και πρέπει να αναγνωρίζεται ως τέτοιο (βλ. τις εν λόγω προτάσεις, σημείο 80)·
–       στην αναφορά στον κανονισμό (ΕΚ) 541/95 της Επιτροπής, της 10ης Μαρτίου 1995, σχετικά με την εξέταση των τροποποιήσεων των
όρων χορήγησης άδειας κυκλοφορίας φαρμακευτικού προϊόντος εκ μέρους της αρμόδιας αρχής κράτους μέλους (ΕΕ L 55, σ. 7), ο οποίος
στο παράρτημα II, επιβάλλει την υποβολή νέας αίτησης ΑΚ σε περίπτωση «μεταβολής του ή των κύριων δραστικών ουσιών» που κατά
το ίδιο παράρτημα περιλαμβάνει την «αντικατάσταση του ή των κύριων δραστικών συστατικών από διαφορετικό άλας (με το ίδιο θεραπευτικό
μέρος)» (σημείο 82)·
–       στους ορισμούς που δίνει ο κανονισμός (ΕΚ) 847/2000 της Επιτροπής, της 27ης Απριλίου 2000, για τη θέσπιση διατάξεων σχετικά
με την εφαρμογή των κριτηρίων για το χαρακτηρισμό ενός φαρμάκου ως ορφανού φαρμάκου και τους ορισμούς των εννοιών «παρόμοιο
φάρμακο» και «υπεροχή από κλινική άποψη» (ΕΕ L 103, σ. 5) (σημεία 85 έως 89).
44     Βάσει των προεκεθέντων, στο πρώτο ερώτημα αρμόζει η απάντηση ότι το άρθρο 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση
iii, της οδηγίας 65/65 έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει την εξέταση αιτήσεως ΑΚ για φάρμακο με τη συντομευμένη διαδικασία
που προβλέπει η διάταξη αυτή οσάκις το φάρμακο περιέχει το ίδιο δραστικό από θεραπευτικής σκοπιάς συστατικό με το φάρμακο
αναφοράς, αλλά έχει προσμιχθεί με διαφορετικό άλας.

Επί των δικαστικών εξόδων
45     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα που πραγματοποιήθηκαν για
την υποβολή παρατηρήσεων στο Δικαστήριο, πέραν των εξόδων των εν λόγω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Το άρθρο 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιανουαρίου
1965, περί της προσεγγίσεως των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με τα φαρμακευτικά ιδιοσκευάσματα,
όπως τροποποιήθηκε με τις οδηγίες 87/21/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, 89/341/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 3ης Μαΐου
1989, και 93/39/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, έχει την έννοια ότι δεν αποκλείει την εξέταση αιτήσεως άδειας κυκλοφορίας
φαρμάκου με τη συντομευμένη διαδικασία που προβλέπει η διάταξη αυτή οσάκις το φάρμακο περιέχει το ίδιο δραστικό από θεραπευτικής
σκοπιάς τμήμα με το φάρμακο αναφοράς αλλά έχει προσμιχθεί με διαφορετικό άλας.
2)
Στο πλαίσιο αιτήσεως που υποβάλλεται βάσει του άρθρου 4, τρίτο εδάφιο, σημείο 8, στοιχείο α΄, περίπτωση iii, της οδηγίας 65/65,
όπως τροποποιήθηκε, ο αιτών μπορεί εξ ιδίας πρωτοβουλίας ή αν το ζητήσει η αρμόδια αρχή κράτους μέλους να προσκομίσει συμπληρωματικά
στοιχεία υπό τη μορφή ορισμένων φαρμακολογικών, τοξικολογικών ή κλινικών δοκιμών προκειμένου να αποδείξει ότι το φάρμακό του
είναι ουσιαστικά παρεμφερές με το φάρμακο αναφοράς.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η δανική.