CELEX: 62002TJ0290
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
Inicjatywa wspólnotowa dla małych i średnich przedsiębiorstw
Organizacja targów przedsiębiorczości "IBEX"
Anulowanie i żądanie zwrotu pomocy finansowej
Rozporządzenie (EWG) nr 4253/88
Artykuł 24
Skarga o stwierdzenie nieważności

Ramy prawne
1       Rezolucją z dnia 22 listopada 1993 r. dotyczącą zwiększenia konkurencyjności przedsiębiorstw, w szczególności małych i średnich
przedsiębiorstw oraz rzemiosła, a także zwiększenia zatrudnienia (Dz.U. C 326, str. 1) [tłumaczenie nieoficjalne], Rada wezwała
Komisję do wypróbowania formuły spotkań między przedsiębiorstwami, organizowanych z inicjatywy dużych przedsiębiorstw zainteresowanych
nawiązaniem kontaktów z małymi i średnimi przedsiębiorstwami (MŚP) w celach podjęcia współpracy.
2       Na podstawie tej rezolucji Komisja przedstawiła, w ramach polityki regionalnej i inicjatywy wspólnotowej MŚP (IW MŚP), projekt
dotyczący wsparcia technicznego i finansowego targów przedsiębiorczości „IBEX” (International Buyers’ Exhibition) w latach
1996–1999. Targi te mają służyć pomocą dużym przedsiębiorstwom w poszukiwaniu kontrahentów w postaci MŚP oraz oferować MŚP
możliwość kontaktów z dużymi przedsiębiorstwami zainteresowanymi ich towarami i usługami. Targi te są organizowane w poszczególnych
sektorach (samochodowym, elektronicznym, tekstylnym itd.) lub dla przedsiębiorstw o szczególnym profilu (MŚP działających
w dziedzinie zaawansowanej technologii, rzemieślniczych, itp.).
3       Zasady funkcjonowania targów IBEX oraz warunki uzyskania pomocy finansowej w tym zakresie znajdują się w opracowanym przez
Komisję „vademecum IBEX‑ICPME” (zwanym dalej „vademecum”). Zgodnie z tym dokumentem organizator targów winien spełnić następujące
przesłanki materialne i formalne: targi winny być zorganizowane w regionie kwalifikującym się do wsparcia z funduszy strukturalnych,
z udziałem MŚP kwalifikujących się na tej samej podstawie, przestrzegać harmonogramu i różnych faz finansowania. Ze względu
na fakt, iż wybór kontrahentów ma istotne znaczenie dla powodzenia targów, metody pracy każdego z nich winny być szczegółowo
opisane. Organizator winien przedstawić dokumentację dotyczącą projektu i liczne sprawozdania.
4       W szczególności sprawozdanie okresowe z realizacji trzech pierwszych faz projektu winno być przekazane Komisji co najmniej
na trzy miesiące przed samym wydarzeniem i po rozpoczęciu fazy nawiązywania kontaktów z MŚP. Sprawozdanie to winno w szczególności
zawierać wykaz przedsiębiorstw, które do tej pory zgłosiły swój akces. Zatwierdzenie sprawozdania przez Komisję jest warunkiem
wypłaty drugiej z czterech rat w ramach pomocy finansowej.
5       Vademecum precyzuje, iż w odpowiedzi na udzielenie przez Komisję wsparcia finansowego, organizator podejmuje się spełnienia
zobowiązań określonych w „deklaracji beneficjenta wkładu finansowego” (zwanej dalej „deklaracją beneficjenta”), figurującej
w załączniku do vademecum. Zgodnie ze swym zobowiązaniem, wykonuje on w szczególności pracę określoną w propozycji, na podstawie
której projekt został wybrany, i zdaje sprawę z działalności finansowej w kontekście przyjętego budżetu. Komisja jest zawiadamiana
o wszelkich modyfikacjach projektu, które podlegają jej akceptacji. W przypadku nie wywiązywania się przez organizatora ze
zobowiązań (w tym zwłoki w realizacji poszczególnych etapów) Komisja zastrzega sobie prawo do wstrzymania płatności, a w razie
konieczności żądania zwrotu wypłaconych kwot.
6       Deklaracja beneficjenta pomocy określa osiem etapów subwencjonowanego działania, precyzuje ratalną płatność przyznanej pomocy
i zobowiązuje beneficjenta, między innymi, do odmowy wypłaty drugiej raty pomocy, jeżeli termin ustalony dla trzeciego etapu
– polegającego na podjęciu kontaktu z MŚP, które odpowiadałyby potrzebom wyrażonym przez duże przedsiębiorstwa, które zostały
uprzednio zidentyfikowane i wyraziły swe potrzeby – nie został dochowany. Ponadto organizator winien zwrócić uwagę na fakt,
iż Komisja zastrzega sobie prawo do zmniejszenia całkowitej kwoty subwencji jeżeli uzna, iż deklarowane cele nie zostały osiągnięte.
7       W momencie zajścia okoliczności leżących u podstawy niniejszego sporu, tj. w latach 1997–2002, kwestie dotyczące targów IBEX
były regulowane, co do zasady, przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy
wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między
nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (Dz.U. L 374, str. 1),
zmienionego rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2082/93 z dnia 20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, str. 20, zwanego dalej „rozporządzeniem
nr 4253/88”) oraz przepisami rozporządzenia Rady (EWG) nr 4254/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze
do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (Dz.U. L 374, str. 15), zmienionego
rozporządzeniem Rady (EWG) nr 2083/93 z dnia 20 lipca 1993 r. (Dz.U. L 193, str. 34).
8       Zgodnie z art. 52 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie
funduszy strukturalnych (Dz.U. L 161, str. 1) i uchylającego rozporządzenie nr 4253/88 z dniem 1 stycznia 2000 r. nie ma wpływu
na kontynuację lub modyfikację, w tym całkowite lub częściowe anulowanie, pomocy zatwierdzonej przez Komisję na podstawie
wymienionych rozporządzeń lub jakiegokolwiek innego prawodawstwa, które miało zastosowanie do tej pomocy w dniu 31 grudnia
1999 r.
9       Artykuł 14 rozporządzenia nr 4253/88, zatytułowany „Postępowanie w sprawie wniosków o pomoc finansową”, przewiduje w ust. 1
zdanie pierwsze:
„Wnioski o przyznanie pomocy finansowej […] są sporządzanie przez państwo członkowskie lub przez właściwe organy, wyznaczone
przez nie na szczeblu krajowym, regionalnym, lokalnym lub innym, i przedkładane Komisji przez państwo członkowskie lub przez
wyznaczoną przez nie w tym celu instytucję”. [tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak wszystkie cytaty z tego aktu poniżej].
10     Zgodnie z art. 21 ust. 1 zdanie pierwsze tego samego rozporządzenia „wypłata pomocy finansowej jest […] przekazywana organowi
lub instytucji na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym wyznaczonej w tym celu, na wniosek przedłożony przez dane państwo
członkowskie”.
11     Artykuł 24 rozporządzenia nr 4253/88, zatytułowany „Zmniejszenie, zawieszenie i anulowanie pomocy”, stanowi:
„1. Jeśli realizacja działań […] nie uzasadnia części ani całości pomocy finansowej, która została na ten cel przeznaczona,
Komisja przeprowadza stosowną analizę przypadku w ramach partnerstwa, wzywając w szczególności państwo członkowskie i organy
przez nie wyznaczone do realizacji rzeczonych działań do przedstawienia uwag w wyznaczonym terminie.
2. W następstwie przeprowadzenia rzeczonej analizy Komisja może zmniejszyć wymiar lub zawiesić pomoc finansową dla danego
przedsięwzięcia […], jeżeli analiza potwierdzi istnienie nieprawidłowości lub istotnej modyfikacji mającej wpływ na charakter
lub warunki realizacji przedsięwzięcia […], które nie zostały przedstawione Komisji do zatwierdzenia.
3. Każda nienależna płatność jest zwracana Komisji […]”.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu
12     W dniu 29 września 1997 r. skarżąca, będąca stowarzyszeniem reprezentującym interesy włoskiego sektora tekstylnego, przedłożyła
Komisji wniosek o pomoc finansową w zakresie organizacji targów przedsiębiorczości IBEX we włoskim sektorze tekstylnym i odzieżowym,
zatytułowanych „Euresprit”, które miały wstępnie odbyć się w dniach 19, 20 i 21 października 1998 r., a następnie 22, 23 i 24 marca
1999 r. na Capri (Włochy).
13     Decyzją z dnia 18 marca 1998 r. Komisja przyznała skarżącej subwencję rzędu 50% kosztów projektu kwalifikujących się do wkładu
z funduszu, ustalając górny poziom pomocy na kwotę 500 000 ECU. Do decyzji tej została dołączona deklaracja beneficjenta.
Ponadto przekazano skarżącej vademecum.
14     Na podstawie vademecum oraz decyzji z dnia 18 marca 1998 r., w dniu 28 kwietnia 1998 r. skarżąca podpisała i wysłała Komisji
deklarację beneficjenta. W deklaracji tej zobowiązuje się ona, między innymi, do wykorzystywania pomocy finansowej wyłącznie
na cele opisane we wniosku z dnia 29 września 1997 r., dotyczącym projektu Euresprit. Projekt ten przewidywał, co do zasady,
że planowane targi IBEX zgromadzą od 60 do 70 dużych przedsiębiorstw o międzynarodowej renomie, w charakterze przyszłych zleceniodawców
(ARMANI, VERSACE, MARKS & SPENCER, itp.) oraz od 300 do 350 MŚP w charakterze ewentualnych podwykonawców i doprowadzą do utworzenia
sieci powiązań gospodarczych w sektorze tekstylnym i odzieżowym.
15     Po otrzymaniu deklaracji beneficjenta Komisja wypłaciła skarżącej zaliczkę w wysokości 200 000 EUR (40% przyznanej kwoty maksymalnej).
Następnie okazało się, że projekt Euresprit nie odbędzie się, jak przewidywano, głównie jak wynika z oświadczeń skarżącej,
z powodu braku reakcji ze strony przedsiębiorstw tego sektora.
16     W celu przedyskutowania problemów jakie napotkała realizacja projektu, w okresie od listopada 1998 r. do stycznia 2002 r.
skarżąca i Komisja prowadziły obfitą korespondencję i odbyły wiele spotkań. Przy tej okazji, na samym wstępie, pismem z dnia
22 grudnia 1998 r. skarżąca zwróciła uwagę Komisji na „niechęć do uczestnictwa w projekcie ze strony zleceniodawców”, tzn.
dużych przedsiębiorstw tekstylnych i odzieżowych, proponując opóźnienie o dwa miesiące daty targów na Capri.
17     Pismem z dnia 21 stycznia 1999 r. Komisja zwróciła się do skarżącej między innymi o przekazanie wykazu zleceniodawców i MŚP
„podwykonawców” (sklasyfikowanych według państwa członkowskiego i regionu kwalifikującego się do wkładu z funduszy strukturalnych),
które zgłosiły swój definitywny akces, jak również ogólną liczbę umówionych spotkań. W piśmie z dnia 22 marca 1999 r. skarżąca
ograniczyła się do uszczegółowienia swego wniosku o pozwolenie na przełożenie daty targów, proponując 25, 26 i 27 października
1999 r. jako nowy termin.
18     W odpowiedzi na wnioskowaną modyfikację i wobec możliwości zmiany decyzji o przyznaniu pomocy z dnia 18 marca 1998 r. Komisja
w dniu 6 maja 1999 r. skierowała do skarżącej faks, zawracając jej uwagę na projekt innych targów IBEX w sektorze tekstylnym,
organizowanych w dniach 22 i 23 listopada 1999 r. w Londynie (Zjednoczone Królestwo), które zostały również subwencjonowane
z funduszy strukturalnych, zwracając się do skarżącej o skontaktowanie się z organizatorami tej imprezy w cel uniknięcia ich
wzajemnego powielania się. Zwróciła się ona z prośbą o przekazanie informacji o podjętych działaniach koordynacyjnych, w celu
zakończenia procedury zmiany daty projektu Euresprit. Po wystosowaniu do skarżącej w dniu 4 czerwca 1999 r. upomnienia, Komisja
w piśmie z dnia 19 lipca 1999 r. powtórzyła żądanie poinformowania o działaniach podjętych przez skarżącą w celu zapewnienia
koordynacji jej projektu z targami w Londynie. W piśmie tym Komisja wskazała po raz pierwszy, iż nie uzyskawszy informacji
pozwalających na zatwierdzenie zmiany daty targów Euresprit, dopuszcza ona możliwość zwrotu wypłaconej subwencji.
19     Skarżąca odpowiedziała, składając w dniu 21 lipca 1999 r. sprawozdanie o stanie zaawansowania projektu. Sprawozdanie to nie
zawierało jednak informacji, których domagała się Komisja, mianowicie listy zleceniodawców i MŚP, które zgłosiły definitywny
akces, ogólnej liczby umówionych spotkań oraz wyjaśnień dotyczących koordynacji pomiędzy targami organizowanymi przez skarżącą
a targami londyńskimi. Pismem z dnia 11 sierpnia 1999 r. Komisja, po przypomnieniu przywołanych braków, zwróciła się do skarżącej
o dostarczenie żądanych informacji przed dniem 5 września 1999 r., jeżeli chce ona uniknąć dochodzenia zwrotu subwencji przez
Komisję.
20     W piśmie z dnia 16 września 1999 r. skarżąca potwierdziła, iż została poinformowana przez organizatorów targów w Londynie,
iż odbędą się one nie w dniach 22 i 23 listopada 1999 r., ale wiosną 2000 r. Do wspomnianego pisma dołączono wykaz firm, adresów
i sektorów działalności 16 zleceniodawców i 28 podwykonawców. Wynikało z niego również, iż nie doszło do umówienia żadnego
spotkania pomiędzy obiema kategoriami podmiotów gospodarczych.
21     W dniu 18 października 1999 r. skarżąca przekazała Komisji sprawozdanie zawierające nowy, rozszerzony w stosunku do pierwotnego,
program targów oraz propozycję przeniesienie daty imprezy na dni 6, 7 i 8 kwietnia 2000 r.
22     Uznawszy, iż impreza nie odbyła się zgodnie z przewidywaniami i że żadna z uzyskanych informacji nie gwarantuje, iż będzie
ona miała miejsce w nowym terminie, Komisja pismem z dnia 14 grudnia 1999 r. poinformowała skarżącą, iż zamierza wszcząć procedurę
w sprawie anulowania przyznanego wkładu finansowego, chyba że przed dniem 15 stycznia 2000 r. skarżąca przekaże jej zgodnie
z zatwierdzonym projektem wykaz zleceniodawców i MŚP (od 300 do 350 MŚP i od 60 do 70 zleceniodawców), ze wskazaniem danych
adresowych wspomnianych wyżej przedsiębiorstw, pozwalając Komisji na nawiązanie z nimi kontaktu. Kopia rzeczonego pisma została
wystosowana do właściwego włoskiego ministra.
23     W odpowiedzi z dnia 10 stycznia 2000 r. skarżąca przypomniała, iż w fazie przygotowań do targów przedsiębiorczości Euresprit
organizatorzy napotkali „liczne przeszkody charakterystyczne dla sektora tekstylnego i odzieżowego, które są typowe w kontaktach
pomiędzy klientami a dostawcami”, ale że zaproponowane porozumienie może zagwarantować ich sukces, biorąc pod uwagę fakt,
iż reprezentanci znanych europejskich marek wyrazili swe poparcie. Skarżąca potwierdziła, iż 160 podwykonawców zgłosiło dotychczas
swój akces i że listy uczestników będą uaktualniane poczynając od końca stycznia 2000 r. W piśmie z dnia 10 kwietnia 2000 r.
dodała ona, iż dokonane zmiany organizacyjne zostały ukoronowane sukcesem, jako że przedstawiciele 50 marek o międzynarodowej
renomie zadeklarowali gotowość do uczestnictwa w imprezie. Do pisma dołączono wykaz firm 22 przedsiębiorstw (AEFFE, HILTON
VESTIMENTA, MOSCHILLO, ASPESI, LEVI’S, NIKE, itd.) i reprezentowanych przez nie 50 marek o międzynarodowej renomie. Wydaje
się, że pomiędzy wspomnianą wyżej listą a wykazem załączonym do pisma z dnia 16 września 1999 r. (zob. pkt 20 powyżej) nie
ma żadnego związku.
24     Pismem z dnia 14 sierpnia 2000 r. Komisja uchyliła decyzję przyznającą skarżącej subwencję w wysokości 500 000 EUR i zażądała
zwrotu wypłaconej zaliczki.
25     W odpowiedzi z dnia 18 września 2000 r. skarżąca zarzuca Komisji, iż nie ustosunkowała się do jej propozycji modyfikacji projektu.
Podniosła ona, iż mimo faktu, że impreza nie doszła do skutku, do lata 2000 r. miały miejsce intensywne przygotowania, które
pociągnęły za sobą wydatki. W trzech następnych pismach z dnia 19 marca i z dnia 5 lipca 2001 r. utrzymywała, iż końcowy rachunek
winien uwzględniać wykonane faktycznie prace i poniesione w związku z nimi wydatki.
26     W dniu 9 stycznia 2002 r. skarżąca wniosła skargę do europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich, domagając się jednocześnie,
by Komisja wstrzymała się od dochodzenia roszczeń. W skardze tej skarżąca stwierdziła, iż rozumie konieczność odwołania realizacji
projektu, ale że nalega by wykonane dotychczas prace, jak również poniesione w związku z tym wydatki zostały wzięte pod uwagę.
Domagała się ona ponownego rozpatrzenia sprawy i ponownego oszacowania kwoty zaliczki do zwrotu. W decyzji z dnia 18 września
2002 r. Rzecznik stwierdził, iż Komisja nie dopuściła się czynów noszących znamiona niewłaściwego administrowania w rozumieniu
art. 195 WE.
27     W dniu 12 lipca 2002 r. Komisja wydała decyzję C(2002) 1702 dotyczącą anulowania subwencji EFRR nr 97.05.10.001, przyznanej
na rzecz skarżącej decyzją SG(98)D/2251 z dnia 18 marca 1998 r., i rozstrzygającą o zwrocie kwoty wypłaconej przez Komisję
w ramach projektu dotyczącego organizacji międzynarodowej imprezy w sektorze tekstylnym i odzieżowym na Capri (projekt Euresprit)
(zwaną dalej „zaskarżoną decyzją”), której adresatem zgodnie z jej art. 4 była skarżąca.
28     Artykuł 1 zaskarżonej decyzji anuluje przyznaną subwencję, podczas gdy art. 2 rozstrzyga o zwrocie zaliczki w wysokości 200 000 EUR.
Podstawą prawną obu przepisów jest art. 24 rozporządzenia nr 4253/88. Komisja uważa co do istoty, iż niezdolność skarżącej
do dostarczenia listy zleceniodawców i MŚP uczestniczących w targach stanowi brak stawiający pod znakiem zapytania istnienie
przedsięwzięcia. W konsekwencji niepowodzenie projektu IBEX Euresprit spowodowałoby anulowanie subwencji i dochodzenie zwrotu
wypłaconej nienależnie zaliczki.
29     Artykuł 3 zaskarżonej decyzji stanowi, że zastępuje ona pismo z dnia 14 sierpnia 2000 r. (zob. pkt 24 powyżej).
30     Zaskarżona decyzja została wystosowana do skarżącej w dniu 15 lipca 2002 r., a doręczona w dniu 16 lipca 2002 r.

Przebieg postępowania i żądania stron
31     Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 24 września 2002 r. skarżąca wniosła niniejszą skargę.
32     Na podstawie sprawozdania sędziego sprawozdawcy Sąd (druga izba) postanowił wszcząć procedurę ustną oraz wezwać rząd włoski,
na podstawie art. 24 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości, do udzielenia na postawione przez Sąd pytanie odpowiedzi
na piśmie.
33     W trakcie rozprawy w dniu 4 maja 2004 r. strony przedstawiły swoje stanowiska i udzieliły odpowiedzi na pytania postawione
przez Sąd. Strony zostały jednocześnie zapoznane z odpowiedzią rządu włoskiego na pytania Sądu. W dniu 28 maja 2004 r. strony
złożyły uwagi na piśmie dotyczące wspomnianej odpowiedzi rządu włoskiego, po czym prezes drugiej izby zamknął procedurę.
34     Skarżąca wnosi do Sądu o:
–       tytułem żądania głównego: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, orzeczenie, że zaliczka w wysokości 200 000 EUR nie
podlega zwrotowi;
–       tytułem żądania ewentualnego: stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w części, orzeczenie, że zaliczka w wysokości 200 000 EUR
podlega zwrotowi Komisji jedynie po wydaniu przez nią decyzji co do kwalifikacji przedstawionych wydatków i proporcjonalnie
do kwot niewykorzystanych przez skarżącą w ramach projektu Euresprit;
–       obciążenie Komisji kosztami postępowania.
35     Komisja wnosi do Sądu o:
–       odrzucenie skargi jako w części niedopuszczalnej;
–       oddalenie skargi jako bezzasadnej w zakresie, w jakim zmierza ona do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji;
–       obciążenie skarżącej kosztami postępowania.

Co do prawa
36     Na poparcie skargi skarżąca powołuje w istocie pięć zarzutów. Zarzut pierwszy, dotyczący braku uzasadnienia, jest oparty na
naruszeniu art. 24 rozporządzenia nr 4253/88. Pozostałe zarzuty dotyczą, odpowiednio, naruszenia zasady ochrony uzasadnionych
oczekiwań, pewności prawa i zasady proporcjonalności, jak również naruszenia obowiązku uzasadniania aktów.

W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu art. 24 rozporządzenia nr 4253/88
37     Skarżąca zarzuca Komisji, iż naruszyła ona art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88, nie domagając się od zainteresowanego
państwa członkowskiego, mianowicie Republiki Włoskiej, przedstawienia uwag na temat planowanego anulowania przedmiotowego
wkładu finansowego. Komisja naruszyła tym samym obowiązek partnerstwa, ciążący na niej w tej dziedzinie.
38     Na rozprawie skarżąca sprecyzowała, iż wyraźna informacja ze strony Komisji co do jej zamiaru anulowania przedmiotowego wkładu
finansowego była niezbędna, ze względu na fakt, iż na podstawie art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88, zainteresowane państwo
członkowskie ponosi subsydiarną odpowiedzialność z tytułu wszelkich płatności dokonanych w wyniku nadużycia lub niedbalstwa.
39     W tym względzie należy przypomnieć, iż w wyroku z dnia 12 lutego 2004 r. w sprawie C‑330/01 P Hortiplant przeciwko Komisji,
Rec. str. I‑1763, Trybunał potwierdził, iż art. 24 rozporządzenia nr 4253/88 zobowiązuje Komisję do wezwania państwa członkowskiego
lub organów przez nie wyznaczonych do wykonywania przedsięwzięcia do przedstawienia uwag w określonym terminie.
40     Okoliczności niniejszego przypadku pozwalają przyjąć, iż wyznaczony organ i beneficjent wspólnotowej pomocy finansowej są
tym samym podmiotem.
41     Po pierwsze, w istocie Komisja przyznała w pełni ten fakt w trakcie realizacji przedmiotowego projektu IBEX. W trakcie rozprawy
Komisja podkreśliła nadzwyczajny charakter tej praktyki, uzasadniając ją faktem, iż rzeczony projekt IBEX był finansowany
bezpośrednio przez Komisję i wyłącznie ze środków wspólnotowych jako „projekt pilotażowy”, realizujący istotny interes wspólnotowy
w rozumieniu art. 10 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 4254/88. Jest oczywiste, że w takim układzie zależności i finansów,
interesy Republiki Włoskiej nie mogły zostać naruszone w istotny sposób.
42     Po drugie, art. 14 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88 przewiduje, że wnioski o przyznanie pomocy finansowej są sporządzane przez
państwo członkowskie „lub przez właściwe organy, wyznaczone przez nie na szczeblu krajowym, regionalnym, lokalnym lub innym”
i są przedkładane Komisji przez państwo członkowskie lub „przez wyznaczoną w tym celu instytucję”. Ponadto na podstawie art. 21
ust. 1 tego samego rozporządzenia wypłata pomocy finansowej jest dokonywana na konto „organu lub instytucji w tym celu wyznaczonej
na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym”.
43     Nie budzi wątpliwości, iż rząd włoski pismem ministra przemysłu, handlu i rzemiosła wystosowanym w dniu 26 listopada 1997 r.
do Komisji wyraźnie upoważnił skarżącą, na podstawie art. 14 ust. 1 i art. 21 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88, do zapewnienia
zarządu finansowego przedmiotowej imprezy.
44     Zgodnie z wyjaśnieniami rządu włoskiego w odpowiedzi na pytanie Sądu, wysyłając to pismo miał on zamiar nadania skarżącej
statusu „organu” i „instytucji” w rozumieniu przywołanych przepisów. Rząd włoski dodał, iż zamierzał w ten sposób przekazać
skarżącej pełną odpowiedzialność za wykonanie przedmiotowego projektu, z tym skutkiem, iż skarżąca winna być tym samym uznana
za „wyznaczony organ” w rozumieniu art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88.
45     Po trzecie, należy dodać, iż w trakcie realizacji projektu IBEX skarżąca była w pełni poinformowana o fakcie, iż została jej
powierzona rola „wyznaczonego organu” i że rolę tę przyjęła.
46     Wynika stąd, że skoro został skarżącej nadany status „wyznaczonego organu” w rozumieniu art. 24 ust. 1, Komisja nie miała
obowiązku konsultowania się z rządem włoskim przed wydaniem zaskarżonej decyzji, biorąc pod uwagę fakt, iż przepis ten pozostawiał
jej możliwość zwrócenia się do Republiki Włoskiej lub wyznaczonych przez nią organów o przedstawienie uwag w przedmiocie anulowania
przedmiotowej pomocy.
47     Wniosek tego rodzaju nie pozostaje w sprzeczności ze statusem skarżącej jako stowarzyszenia prawa prywatnego. W istocie rozporządzenie
nr 4253/88 nie zakazuje państwom członkowskim powierzania podmiotowi prawa prywatnego, zwłaszcza występującemu z propozycją
realizacji projektu przedłożonego Komisji w celu finansowania wspólnotowego, zadań polegających na rozpatrywaniu wniosków
o przyznanie pomocy i odbioru płatności w rozumieniu art. 14 ust. 1 i art. 21 ust. 1 przywołanego rozporządzenia. Jest to
o tyle bardziej możliwe, jak w niniejszym przypadku, jeżeli przedmiotowy projekt finansowy dotyczy jedynie minimalnie sfery
interesów publicznych państwa pochodzenia beneficjenta funduszy wspólnotowych.
48     Poza tym, rozporządzenie nr 1260/1999, które w celu poprawy przejrzystości prawodawstwa wspólnotowego umieściło wszystkie
przepisy dotyczące funduszy strukturalnych w ramach jednego rozporządzenia oraz uchyliło rozporządzenie nr 4253/88, wprowadziło
wyjaśnienie w tej materii, definiując w art. 9 lit. n) „organ zarządzający” jako „organ lub instytucję publiczną lub prywatną,
wyznaczoną przez państwo członkowskie na szczeblu krajowym, regionalnym lub lokalnym […], który sprawuje funkcję zarządzania
pomocą do celów niniejszego rozporządzenia”, dodając, iż „organ zarządzający może być jednocześnie tą samą instytucją co organ
wypłacający dla danej pomocy”.
49     W zakresie, w jakim skarżąca odnosi się do art. 23 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88, pozostaje zwrócić uwagę, iż niniejszy
spór nie dotyczy odpowiedzi na pytanie o przesłanki subsydiarnej odpowiedzialności Republiki Włoskiej z tytułu zwrotu kwot
nienależnie wypłaconych przez Komisję w następstwie nadużycia lub niedbalstwa, jak to miało miejsce przy okazji realizacji
danego projektu. Nie ma zatem potrzeby orzekania, w kontekście zwrotu przez skarżącą wypłaconej pomocy, co do faktu, czy tego
rodzaju odpowiedzialność finansowa oznacza, iż Komisja winna była wcześniej poinformować rząd włoski we właściwej i należnej
formie o zamiarze anulowania pomocy.
50     W każdym razie należy przypomnieć, iż Komisja wysłała do właściwego włoskiego ministra kopię pisma z dnia 14 grudnia 1999 r.
(zob. powyżej pkt 22), informując tym samym rząd włoski o możliwości wszczęcia procedury zmierzającej do anulowania przyznanej
pomocy. Biorąc pod uwagę szczególne okoliczności faktyczne niniejszego przypadku, informacja ta wina zostać uznana za wystarczającą,
by umożliwić rządowi przedstawienie Komisji jego uwag, wraz z uwagami wyznaczonego przez niego organu, w celu ochrony jego
interesów.
51     Wynika stąd, iż Komisja, wydając zaskarżoną decyzję, nie naruszyła art. 24 ust. 1 rozporządzenia nr 4253/88.
52     W konsekwencji zarzut pierwszy nie może zostać przyjęty.

W przedmiocie zarzutów opartych na naruszeniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, pewności prawa i proporcjonalności
53     Należy na wstępnie przypomnieć, iż projekt Euresprit nie został zrealizowany oraz że niniejsza skarga nie zmierza do stwierdzenia
nieważności zaskarżonej decyzji aby umożliwić skarżącej ukończenie projektu lub uzyskanie wypłaty całości subwencji przyznanej
mocą decyzji Komisji z dnia 18 marca 1998 r. W istocie już w takcie procedury poprzedzającej wniesienie skargi skarżąca stwierdziła,
iż „impreza rzeczywiście nie odbyła się” (pismo z dnia 18 września 2000 r.) i zdała sobie sprawę z „konieczności odwołania
projektu” (skarga do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 9 stycznia 2002 r.).
54     W konsekwencji trzy podniesione zarzuty mają na celu wykazanie niezgodności z prawem zaskarżonej decyzji, ponieważ domaga
się ona zwrotu całości zaliczki w wysokości 200 000 EUR, nie uwzględniając wydatków poniesionych przez skarżącą w celu rozpoczęcia
projektu i prób jego realizacji. W tym kontekście skarżąca precyzuje, iż wydatki te, o ile doszłoby do realizacji targów Euresprit,
podlegały w każdym razie kwalifikacji. Dodaje ona, iż w świetle licznych pism i wielokrotnych wniosków o modyfikację programu,
Komisja była poinformowana o trudnościach tkwiących w organizacji imprezy tego typu jak przedstawionej w pierwotnym projekcie.
55     Wreszcie skarżąca zarzuca Komisji, iż w trakcie procedury poprzedzającej wniesienie skargi niesłusznie odmówiła uznania wydatków
poniesionych przez skarżącą w pierwszej fazie projektu za kwalifikujące się do wkładu, powołując się na fakt, iż wydatki te
nie zostały należycie poświadczone. W opinii skarżącej, dokumenty poświadczające wydatki winny być przedstawione jedynie razem
ze sprawozdaniem końcowym, tzn. po ukończeniu przedsięwzięcia.
56     W tym względzie należy przypomnieć, iż art. 24 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 4253/88 pozwala Komisji na anulowanie całości
przydzielonej pomocy finansowej, jeżeli realizacja przedsięwzięcia „wydaje się nie uzasadniać ani części, ani całości” pomocy
(zob. podobnie wyrok Trybunału z dnia 24 stycznia 2002 r., w sprawie C‑500/99 P Conserve Italia przeciwko Komisji, Rec. str. I‑867,
pkt 88–90).
57     W niniejszej sprawie przedsięwzięciem finansowanym były targi przedsiębiorczości IBEX w sektorze tekstylnym i odzieżowym,
których szczegóły zostały opisane w dokumentacji przedstawionej przez skarżącą, i których istotne elementy zostały określone
w vademecum i deklaracji beneficjenta pomocy należycie podpisanej przez skarżąca.
58     Jak wynika ze wspomnianych powyżej dokumentów, istota tego rodzaju targów polega na pozwoleniu dużym przedsiębiorstwom i MŚP
podlegającym kwalifikacji w ramach określonego sektora na zorganizowanie wcześniej umówionych spotkań w celu ustanowienia
partnerstwa o charakterze handlowym i technologicznym. Skutkiem tego wybór partnerów jest uważany za fundamentalny dla powodzenia
projektu. Organizator winien przestrzegać szczegółowego harmonogramu ośmiu faz oraz przedstawić, przynajmniej na cztery miesiące
przed datą imprezy, okresowe sprawozdanie wraz z wykazem przedsiębiorstw, które zgłosiły swój akces.
59     Natomiast impreza planowana przez skarżąca, która miała odbyć się na Capri i skupić w przeciągu trzech dni od 60 do 70 dużych
przedsiębiorstw oraz od 300 do 350 MŚP, nie została nigdy zrealizowana, nawet w części.
60     Wynika stąd, iż skarżąca utraciła wszelkie prawa do przedmiotowej pomocy finansowej. W istocie zobowiązanie fizycznego wykonania
projektu należało do istotnych zobowiązań skarżącej i z tego względu stanowiło warunek przyznania pomocy wspólnotowej (zob.,
podobnie, wyrok Sądu z dnia 24 kwietnia 1996 r. w sprawach połączonych T‑551/93 i od T‑231/94 do T‑234/94 Industrias Pesqueras
Campos i in. przeciwko Komisji, Rec. str. II‑247, pkt 160). Częściowe finansowanie przez Komisję, ściśle rzecz biorąc, było
możliwe jedynie w sytuacji częściowej realizacji projektu, np. w przypadku gdyby impreza została przeprowadzona w okresie
krótszym niż trzy dni lub dla mniejszej liczby uczestników niż zaplanowana przez skarżącą. Tym niemniej impreza ta winna była
odbyć się w rzeczywistości.
61     Wziąwszy pod uwagę, iż przedmiotowa pomoc finansowa została przyznana w szczególności i wyłącznie na realizację targów przedsiębiorczości
IBEX, a nie na przeprowadzenie prac, które skarżąca uważa za ogólnie użyteczne, ponieważ zgodnie z jej słowami „pozwoliły
na wyciągnięcie istotnych wniosków o funkcjonowaniu sektora” (pismo z dnia 18 września 2000 r.), wydatki poczynione przez
skarżącą na rzeczone prace nie mogą zostać pokryte przez budżet wspólnotowy.
62     Wynika stąd, iż podniesiony pod adresem Komisji zarzut, jakoby niesłusznie odmówiła ona uznania poniesionych przez skarżącą
na przygotowanie omawianej imprezy wydatków za podlegające kwalifikacji, winien zostać oddalony jako bezzasadny. W istocie
bowiem, przyjmując nawet, iż wydatki te zostałyby zakwalifikowane i że Komisja wypłaciłaby skarżącej drugą ratę subwencji,
skarżąca byłaby zobowiązana do zwrotu całości otrzymanej pomocy z powodu niepowodzenia całości projektu.
63     W każdym razie Komisja słusznie odmówiła dokonania płatności drugiej raty pomocy finansowej i uznania wydatków rzekomo poniesionych
przez skarżącą w celu realizacji przedmiotowego projektu za nie podlegające kwalifikacji. W istocie bowiem, mimo faktu, iż
deklaracja beneficjenta podpisana przez skarżącą wskazuje wyraźnie w pkt 3, iż wypłata tej raty jest uzależniona w szczególności
od przedstawienia okresowego bilansu budżetowego „świadczącego, iż co najmniej 50% pierwszej raty pomocy zostało wykorzystane”
(„attesting that at least 50% of the first instalment of this subsidy has already been spent”), skarżąca ograniczyła się wyłącznie
do przekazania Komisji jedynie wykazu kosztów poniesionych jakoby przy okazji realizacji projektu, nie „świadcząc” – przedstawiając
faktury oraz deklaracje o stanie kont – iż koszty te zostały rzeczywiście i wyłącznie poniesione na realizację przedmiotowego
projektu.
64     Należy dodać, iż pismem z dnia 12 stycznia 1999 r. – tj. z okresu kiedy skarżąca wciąż zamierzała wykonać projekt, mimo że
w okresie późniejszym niż to pierwotnie przewidziano – Komisja zwróciła uwagę skarżącej na fakt, iż winna ona sporządzić sprawozdanie
finansowe precyzujące stan wydatków w stosunku do zatwierdzonego budżetu. W tym celu Komisja przekazała skarżącej do wypełnienia
formularz, z którego wynika, iż wypłata drugiej i trzeciej raty oraz całości przyznanej pomocy była uzależniona od poświadczenia
wykazywanych wydatków. Skarżąca nie wypełniła ani nie odesłała formularza Komisji, od czego uzależniona była wypłata drugiej
raty pomocy.
65     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem wnioskodawca i beneficjent pomocy przyjmują na siebie obowiązek informowania i lojalności,
wymagający dostarczania Komisji rzetelnych informacji, nie wprowadzających w błąd, bez których system kontroli i dowodów ustanowiony
w celu weryfikacji, czy przesłanki przyznawania pomocy są spełnione, nie funkcjonowałby we właściwy sposób (wyrok Sądu z dnia
17 października 2002 r. w sprawie T‑180/00 Astipesca przeciwko Komisji, Rec. str. II‑3985, pkt 93, i powołane tam orzecznictwo).
66     Nie można zatem zarzucać Komisji, iż odmawiając przedłużenia finansowania projektu poza pierwszą ratę przyznanej pomocy, spowodowała
ona opóźnienia w jego wykonaniu i  ostateczne niepowodzenie. O ile prawdą jest, że skarżąca na początku zwróciła się do Komisji
z wnioskiem o przełożenie daty planowanej imprezy, z korespondencji prowadzonej pomiędzy stronami wynika (zob. pkt 16–24 powyżej),
iż Komisja zawsze reagowała w sposób konstruktywny na przedstawione jej przez skarżącą wnioski o modyfikację i nowe wersje
projektu. W konsekwencji nie postawa Komisji przeszkodziła skarżącej w ustaleniu odpowiedniej daty planowanej imprezy, skoordynowaniu
tej daty, jeżeli zaszła taka potrzeba, z terminami innych imprez tego samego rodzaju oraz spełnienia jednego z podstawowych,
wstępnych kryteriów planowanej imprezy, mianowicie przedstawienia wykazu od 60 do 70 zleceniodawców i od 300 do 350 MŚP, które
zgłosiły akces do uczestnictwa w rzeczonej imprezie. Poza tym sama skarżąca tłumaczyła trudności, na które napotkał jej projekt,
przeszkodami charakterystycznymi dla sektora tekstylnego (pismo z dnia 10 stycznia 2000 r., zob. pkt 23 powyżej) oraz brakiem
reakcji ze strony przedsiębiorstw tego sektora, podnosząc, iż przechodzi on kryzys głównie strukturalny (trzecie sprawozdanie
okresowe z października 1999 r.). Są to jednak okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność skarżąca, czynne stowarzyszenie
sektora tekstylnego.
67     W tych okolicznościach, stwierdziwszy, że targi przedsiębiorczości proponowane przez skarżącą nie doszły do skutku w przewidzianym
terminie, Komisja miała wszelkie powody po temu, by anulować całość przyznanej pomocy finansowej i domagać się zwrotu wypłaconej
zaliczki. W każdym razie, wobec braku rzetelnego poświadczenia wydatków poniesionych jakoby przez skarżącą przy okazji realizacji
projektu, Komisja nie była zobowiązana do uznania tych wydatków, choćby w części za kwalifikujące się, i wstrzymania się od
dochodzenia części wypłaconej już zaliczki.
68     Wynika stąd, iż rozstrzygnięcie zaskarżonej decyzji winno zostać uznane za proporcjonalne do całkowitego niepowodzenia przedmiotowego
projektu.
69     Wynika stąd również, że skarżąca, mając świadomość niepowodzenia swego projektu, nie mogła mieć uzasadnionych oczekiwań, iż
Komisja odstąpi od dochodzenia wypłaconej wcześniej zaliczki, tym bardziej że wielokrotnie informowała skarżącą w trakcie
prowadzonej korespondencji (zob. pkt 17–19 i 27), iż skarżąca wykonując projekt, nie spełniała swoich istotnych zobowiązań,
zwłaszcza nie poświadczyła, iż koszty jakoby poniesione przy tej okazji podlegały kwalifikacji. Tym samym skarżąca nie miała
w tym zakresie podstaw do jakichkolwiek uzasadnionych oczekiwań.
70     Wreszcie, na podstawie art. 24 rozporządzenia 4253/88, vademecum i deklaracji beneficjenta, skarżąca winna była spodziewać
się dochodzenia zwrotu uzyskanej subwencji w przypadku nie spełnienia przesłanek przyznania pomocy. Mając na uwadze przywołaną
regulację, zaskarżona decyzja pozostaje w zgodzie z zasadą pewności prawnej.
71     W konsekwencji zarzuty oparte na naruszeniu zasady proporcjonalności, ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa winny
zostać oddalone jako bezzasadne.

W przedmiocie zarzutu opartego na braku uzasadnienia
72     Skarżąca podnosi w istocie, iż zaskarżona decyzja nie pozwoliła jej zrozumieć, dlaczego dowody dostarczone przez nią w trakcie
procedury poprzedzającej wniesienie skargi, w szczególności trzecia wersja okresowego sprawozdania z dnia 18 października
1999 r., jak również wnioski o modyfikację projektu i sprawozdanie z poniesionych wydatków, nie wystarczyły jako środki konwalidacji
czynności zmierzających do uzyskania subwencji.
73     Należy w tym względzie przypomnieć, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem obowiązek uzasadnienia decyzji indywidualnej polega
na ukazaniu w sposób jasny i jednoznaczny rozumowania instytucji wydającej akt, w sposób pozwalający zainteresowanym na poznanie
powodów podjętych decyzji, a właściwemu sądowi na sprawowanie kontroli. Kwestia powodów leżących u podstaw uzasadnienia winna
być rozważana w zależności od okoliczności konkretnego przypadku. Nie jest konieczne, by uzasadnienie precyzowało wszelkie,
mające znaczenie dla sprawy, okoliczności faktyczne i prawne, gdyż wątpliwość, czy odpowiada ono wymogom art. 253 WE, winna
być rozstrzygana w oparciu nie tylko o treści przedmiotowego aktu, ale również kontekstu w którym akt został wydany (wyrok
Trybunału z dnia 2 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑367/95 P, Komisja przeciwko Sytraval et Brink’s France, Rec. str. I‑1719,
pkt 63, oraz powołane tam orzecznictwo).
74     W niniejszej sprawie zaskarżona decyzja została uzasadniona niepowodzeniem projektu Euresprit, niezdolnością skarżącej do
dostarczenia wykazu zleceniodawców i MŚP uczestniczących w targach oraz z powodu braku sprawozdania finansowego dołączonego
do sprawozdania okresowego. Decyzja odsyła ponadto do korespondencji pomiędzy skarżącą a Komisją w przedmiocie elementów brakujących,
by nadać bieg projektowi (pkt 7–14, 21 i 22 zaskarżonej decyzji). Zważywszy na przywołane elementy, skarżąca była jak najbardziej
w stanie zapoznać się z powodami wydania przez Komisję zaskarżonej decyzji, a w razie konieczności, wnieść na nią skargę,
a Sąd był w stanie skutecznie wykonywać kontrolę legalności.
75     Stąd też zarzut oparty na braku uzasadnienia nie zostaje uwzględniony.
76     Jako że żaden z zarzutów podniesionych na poparcie żądania głównego i pomocniczego nie został uwzględniony, skarga podlega
oddaleniu w całości jako bezzasadna, bez konieczności rozpoznawania zarzutów niedopuszczalności skargi podniesionych przez
Komisję przeciwko drugiemu z żądań podniesionego tytułem żądania głównego i żądań o charakterze pomocniczym.

W przedmiocie kosztów
77     Zgodnie z art. 87 § 2 regulaminu Sądu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ skarżąca przegrała sprawę, należy – zgodnie z żądaniem Komisji – obciążyć ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów
SĄD (druga izba)
orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Skarżąca pokrywa swoje własne koszty i koszty poniesione przez Komisję.
Pirrung
Meij
Forwood
Wyrok ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 14 września 2004 r.
Sekretarz

Prezes
H. Jung

J. Pirrung
*
Język postępowania: francuski.