CELEX: 62002CJ0010
Vrij verkeer van artsen
Richtlijnen 86/457/EEG en 93/16/EEG
Erkenning van diploma's, certificaten en andere titels
Verplichting van lidstaten om uitoefening van werkzaamheden van arts als huisarts in het kader van nationaal stelsel van sociale zekerheid afhankelijk te stellen van bezit van specifiek diploma
Verworven rechten
Gelijkwaardigheid van vóór 1 januari 1995 verkregen toelating met diploma van specifieke opleiding
Opstelling van lijst van huisartsen voor bezetting van beschikbare plaatsen in regio op basis van titels

De twee verzoeken om een prejudiciële beslissing betreffen de uitlegging van artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16/EEG van
de Raad van 5 april 1993 ter vergemakkelijking van het vrije verkeer van artsen en de onderlinge erkenning van hun diploma’s,
certificaten en andere titels (PB L 165, blz. 1), zoals laatstelijk gewijzigd bij richtlijn 1999/46/EG van de Commissie van
21 mei 1999 (PB L 139, blz. 25; hierna: „richtlijn 93/16”), dat in de plaats is gekomen van artikel 7, lid 2, van richtlijn
86/457/EEG van de Raad van 15 september 1986 inzake een specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde (PB L 267, blz. 26).
Beide verzoeken zijn ingediend in het kader van twee reeksen gedingen tussen, ten eerste, G. Berardi e.a. alsook L. Vaira
e.a. en Azienda Unità Sanitaria Locale BA/4 e.a. (C-11/02) en, ten tweede, A. Fascicolo e.a. alsook E. De Benedictis e.a.
en Regione Puglia e.a. (C-10/02), over door verschillende administratieve autoriteiten van deze regio voor het jaar 1998 respectievelijk
het jaar 1999 genomen beslissingen betreffende de toekenning in het kader van het nationale gezondheidsstelsel van huisartsenplaatsen
in gebieden met een tekort.
Rechtskader
Gemeenschapsbepalingen
Richtlijn 93/16 codificeert verschillende richtlijnen inzake de kwalificaties van artsen, onder meer richtlijn 86/457.
Krachtens artikel 2 van richtlijn 93/16 erkent elke lidstaat de door de overige lidstaten aan onderdanen van lidstaten overeenkomstig
artikel 23 van die richtlijn afgegeven en in artikel 3 van die richtlijn vermelde diploma’s, certificaten en andere titels
door daaraan met betrekking tot de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van arts op zijn grondgebied hetzelfde
rechtsgevolg toe te kennen als aan de door hem zelf uitgereikte diploma’s, certificaten en andere titels.
Artikel 9, lid 1, van richtlijn 93/16 bepaalt als algemene regel dat elke lidstaat ten aanzien van onderdanen van lidstaten
wier diploma’s, certificaten en andere titels niet voldoen aan het geheel van de minimumopleidingseisen bedoeld in artikel
23 van de richtlijn, de door die lidstaten afgegeven diploma’s, certificaten en andere titels als genoegzaam bewijs erkent,
indien zij zijn behaald na een opleiding die vóór de data vermeld in voornoemd artikel 9, lid 1, is begonnen en vergezeld
gaan van een verklaring waarin wordt bevestigd dat deze onderdanen de betrokken werkzaamheden tijdens de vijf jaren die aan
de afgifte van de verklaring voorafgaan gedurende ten minste drie opeenvolgende jaren daadwerkelijk en op wettige wijze hebben
uitgeoefend.
Artikel 30 van richtlijn 93/16 schrijft voor dat iedere lidstaat op het grondgebied waarvan de volledige opleidingscyclus
wordt gegeven waarvan overeenkomstig artikel 23 van de richtlijn de toegang tot en de uitoefening van de werkzaamheden van
de arts afhankelijk is, een specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde invoert, welke ten minste aan de in de artikelen
31 en 32 van de richtlijn gestelde voorwaarden voldoet, en wel zodanig dat de eerste diploma’s of certificaten of andere titels
waarmee deze opleiding wordt afgesloten, uiterlijk op 1 januari 1990 worden afgegeven.
Artikel 36, lid 1, eerste alinea, van richtlijn 93/16, dat artikel 7, lid 1, van richtlijn 86/457 heeft vervangen en in dezelfde
bewoordingen als dit is gesteld, bepaalt:
„Met ingang van 1 januari 1995 stellen alle lidstaten, behoudens de bepalingen inzake verworven rechten, het in het kader
van hun nationale stelsel van sociale zekerheid als huisarts verrichten van de werkzaamheden van arts afhankelijk van het
bezit van een diploma, een certificaat of een andere titel als bedoeld in artikel 30.”
Lid 2 van dit artikel 36, dat artikel 7, lid 2, van richtlijn 86/457 heeft vervangen en in wezen in dezelfde bewoordingen
als dit is gesteld, luidt:
„Elke lidstaat bepaalt om welke verworven rechten het gaat. Het recht om de werkzaamheden van arts als huisarts uit te oefenen
in het kader van het nationale stelsel van sociale zekerheid van die lidstaat zonder het in artikel 30 bedoelde diploma of
certificaat respectievelijk de aldaar bedoelde titel te bezitten, moet hij evenwel als verworven recht toekennen aan alle
artsen die dit recht op 31 december 1994 krachtens de artikelen 1 tot en met 20 bezitten en op die datum op zijn grondgebied
praktiseren, omdat zij in aanmerking kwamen voor het bepaalde in artikel 2 of artikel 9, lid 1.”
Nationale bepalingen
Richtlijn 86/457 is in de Italiaanse rechtsorde omgezet bij wetgevend decreet nr. 256 van 8 augustus 1991 (GURI nr. 191 van
16 augustus 1991; hierna: „wetgevend decreet nr. 256/91”). Artikel 2, eerste alinea, van dit decreet bepaalt als algemene
regel dat vanaf 1 januari 1995 het bezit van het certificaat van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde de titel vormt
die noodzakelijk is voor de uitoefening van de overeenkomstige werkzaamheden in het kader van het nationale gezondheidsstelsel.
Volgens artikel 6 van wetgevend decreet nr. 256/91 wordt het recht om de huisartsgeneeskunde te beoefenen echter eveneens
toegekend aan die artsen die in het kader van het nationale gezondheidsstelsel op 31 december 1994 gerechtigd zijn om de werkzaamheden
van arts als huisarts uit te oefenen, namelijk zij die zijn toegelaten op grond van een aan voornoemd certificaat gelijkwaardige
titel (hierna: „gelijkwaardige titel”).
Op het Italiaanse grondgebied wordt de uitoefening van het beroep van arts als huisarts die een contract heeft afgesloten
met het nationale gezondheidsstelsel, krachtens artikel 8, lid 1, van wetgevend decreet nr. 502 van 30 december 1992 (GURI
nr. 305 van 30 december 1992), zoals gewijzigd bij wetgevend decreet nr. 517 van 7 december 1993 (GURI nr. 293 van 15 december
1993), geregeld bij nationale collectieve overeenkomsten die elke drie jaar dienen te worden getoetst.
De nationale collectieve overeenkomst die op het moment van de feiten in de hoofdgedingen gold (hierna: „collectieve overeenkomst”),
was bij decreet van de president van de Republiek nr. 484 van 22 juli 1996 (GURI nr. 220 van 19 september 1996, blz. 1) verbindend
verklaard. Volgens deze overeenkomst:
–
vangt de procedure om in vacante plaatsen te voorzien aan met de publicatie per regio van één regionale lijst waarop de artsen
voorkomen, geklasseerd volgens een systeem van punten berekend krachtens artikel 3 van die overeenkomst (artikel 2 daarvan);
–
worden ten behoeve van de opstelling van de lijsten en de klassering van de artsen aan het certificaat van opleiding in de
huisartsgeneeskunde als academische titel twaalf punten toegekend. Bovendien worden aan de betrokkene voor getuigschriften
van dienst 0,20 punten toegekend voor elke maand dat hij actief is geweest als contractarts voor eerstelijnszorg. Er kunnen
bijkomende punten worden behaald voor bepaalde specifieke werkzaamheden die als huisarts werden uitgeoefend (artikel 3, lid
1, van de collectieve overeenkomst).
Wat betreft de toekenning van plaatsen in gebieden waar een tekort heerst inzake eerstelijnsgezondheidszorg en bereikbaarheidsdienst,
bepaalt de collectieve overeenkomst eveneens dat:
–
de Aziende Sanitarie Locali (plaatselijke publieke gezondheidsorganen) een variabel percentage van tussen 20 en 40 % van die
plaatsen voorbehouden aan artsen die houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde bedoeld in artikel
2 van wetgevend decreet nr. 256/91, en een variabel percentage van tussen 80 en 60 % aan artsen die de gelijkwaardige titel
bezitten (artikel 3, alinea 6, van de collectieve overeenkomst). Voor het geval dat deze overeenkomst niet tijdig hernieuwd
zou worden, is bepaald dat voor het daaropvolgende jaar een quota van 50 % van de te bezetten plaatsen wordt toegekend aan
elk van beide categorieën van artsen (eindbepaling nr. 5 van de voormelde overeenkomst);
–
de lijst van de per orgaan te bezetten plaatsen wordt opgesteld door optelling van de door de kandidaat op de regionale lijst
in de zin van artikel 2 van wetgevend decreet nr. 256/91 behaalde punten, het aantal punten dat wordt toegekend omdat hij
in de regio woont en het aantal punten voor het feit dat hij zijn woonplaats heeft in het gebied met een tekort (artikel 20,
alinea 6, van de collectieve overeenkomst).
Bij besluit nr. 1245 van haar regionale raad van 29 april 1998 (BURP nr. 46 van 15 mei 1998) besloot de Regione Puglia dat
voor het jaar 1998 40 % van de plaatsen ter dekking van de gebieden met een tekort en van de niet bezette plaatsen zal worden
toegekend aan artsen die houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde, en 60 % van de plaatsen
aan artsen die de gelijkwaardige titel bezitten. Voor het jaar 1999 werden de percentages van aan beide categorieën van artsen
voorbehouden plaatsen aldus gewijzigd dat het percentage toegekende plaatsen voor elke categorie 50 % bedroeg.
De hoofdgedingen en de prejudiciële vragen
De hoofdgedingen vloeien voort uit de omstandigheid dat bepaalde artsen die, hoewel houder van het certificaat van specifieke
opleiding in de huisartsgeneeskunde bedoeld in artikel 2 van wetgevend decreet nr. 256/91, bovendien op 31 december 1994 het
recht hadden om de geneeskunde te beoefenen in het kader van het nationale stelsel van sociale zekerheid, wat de te bezetten
plaatsen in gebieden met een tekort betreft, geprobeerd hebben om te solliciteren zowel naar de plaatsen die waren voorbehouden
aan artsen die houder zijn van voornoemd certificaat als naar de plaatsen voor artsen die de gelijkwaardige titel bezitten.
Verder hebben deze artsen geprobeerd om de twaalf punten te krijgen die aan de houders van voornoemd certificaat worden toegekend,
ook al dongen zij mee in het kader van de quota van plaatsen die waren voorbehouden aan diegenen met de gelijkwaardige titel.
De Regione Puglia heeft aanvankelijk besloten dat de artsen die tegelijkertijd houder zijn van het certificaat van specifieke
opleiding in de huisartsgeneeskunde  en op 31 december 1994 het recht bezitten om in het kader van het nationale stelsel van
sociale zekerheid de geneeskunde te beoefenen, weliswaar aan beide quota’s konden deelnemen, maar het hun niet geoorloofd
was, wanneer ze ervoor kozen om mee te dingen op basis van de quota van plaatsen die waren voorbehouden aan de artsen die
de gelijkwaardige titel bezitten, om de twaalf punten voor het bezit van voornoemd certificaat te doen gelden. Zij heeft haar
plaatselijke publieke gezondheidsorganen dus bevolen om met betrekking tot de procedures voor het jaar 1998 de twaalf punten
die voorheen aan voormelde artsen waren toegekend, af te trekken.
Derhalve hebben deze organen, overeenkomstig de instructies van de Regione Puglia, geweigerd om aan de kandidaten die beide
bovenvermelde kwalificaties bezitten, in het kader van de aan artsen met de gelijkwaardige titel voorbehouden quota’s de twaalf
punten toe te kennen bestemd voor de houders van het certificaat van opleiding.
Tegen de beslissingen van bepaalde van deze organen, waaronder Azienda Unità Sanitaria Locale BA/4, hebben Berardi e.a. alsook
Vaira e.a. beroep ingesteld bij het Tribunale amministrativo regionale per la Puglia, waarbij zij aanvoerden dat deze beslissingen
onwettig waren omdat ze waren genomen in strijd met en ingevolge een verkeerde toepassing van de artikelen 2, 3 en 20 van
de collectieve overeenkomst.
De verwijzende rechter, die zich moest uitspreken over de wettigheid van het door de Regione Puglia ingenomen standpunt, heeft
aanvankelijk geconcludeerd dat de artsen die beide kwalificaties bezitten mochten meedingen naar alle voorbehouden plaatsen,
maar dat ze geen aanspraak konden maken op de twaalf punten die toegekend worden aan de houders van het certificaat van opleiding,
wanneer ze meedongen naar de plaatsen die waren bestemd voor de houders van de gelijkwaardige titel.
Ondertussen had de Consiglio di Stato (Italië) echter bij beschikking nr. 1407 van 15 maart 2000 (hierna: „beschikking van
de Consiglio di Stato”) op het tegen een vonnis van een andere regionale administratieve rechtbank ingestelde beroep geoordeeld,
dat de artsen aan wie plaatsen in gebieden met een tekort moeten worden toegewezen, moeten worden genomen van één regionale
lijst, ook al is bepaald dat voor de toekenning van deze plaatsen twee afzonderlijke quota’s moeten worden voorbehouden aan
de artsen die houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde respectievelijk de artsen die de gelijkwaardige
titel bezitten, en daarenboven dat de artsen van de eerste categorie die op 31 december 1994 eveneens het recht hadden om
in het kader van het nationale gezondheidsstelsel de werkzaamheden van huisarts uit te oefenen, kunnen meedingen naar beide
quota’s van plaatsen, zodat hun volgens de Consiglio di Stato in dit geval de volledige in artikel 3, lid  1, van de collectieve
overeenkomst voorziene twaalf punten moeten worden toegekend, aangezien de geldende wettelijke regeling in dit opzicht geen
onderscheid maakt tussen de titels.
Na akte van deze beschikking te hebben genomen, heeft de Regione Puglia besloten haar eerdere uitgangspunt te wijzigen en
voor de procedures met betrekking tot het jaar 1999 niet langer te weigeren rekening te houden met de twaalf punten die worden
toegekend aan de houders van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde. De publieke gezondheidsorganen van deze
regio hebben dus deze nieuwe manier om de artsenplaatsen in de gebieden met een tekort te verdelen, overgenomen. De procedure
met betrekking tot het jaar 1998 bleef evenwel onveranderd.
Tegen dit standpunt van de Regione Puglia en de door haar plaatselijke publieke gezondheidsorganen in overeenstemming daarmee
genomen maatregelen hebben Fascicolo e.a. alsook De Benedictis e.a., artsen die enkel de gelijkwaardige titel bezitten, eveneens
bij de verwijzende rechter beroep ingesteld. Zij betogen in wezen dat de deelname van de artsen die vóór 1 januari 1995 zijn
toegelaten en die houder zijn van het certificaat van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde, aan de twee quota’s
van voorbehouden plaatsen, waarbij deze daarenboven het aantal punten voor het behalen van dit certificaat wordt toegekend,
het uiteindelijk onmogelijk zou maken om het door de richtlijnen 86/457 en 93/16 ingevoerde gelijkwaardigheidsbeginsel toe
te passen.
Aangaande de twee reeksen geschillen die bij hem werden aangebracht, deelt de verwijzende rechter de zienswijze van de Consiglio
di Stato dat de artsen die houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde, kunnen solliciteren naar
alle voorbehouden plaatsen die in de gebieden met een tekort moeten worden bezet. Hij kan echter niet het standpunt van deze
laatste over de toekenning van de twaalf punten aan die artsen aanvaarden, wanneer ze meedingen in de quota van de aan de
artsen met de gelijkwaardige titel voorbehouden plaatsen. Aangaande dit laatste punt is hij van mening dat de beschikking
van de Consiglio di Stato lijkt te miskennen dat de communautaire wetgever in de richtlijnen 86/457 en 93/16 het verworven
recht van artsen, die dit recht bezitten op 31 december 1994, om zonder diploma, certificaat of andere titel van huisartsgeneeskunde
de werkzaamheden van huisarts uit te oefenen, beschermenswaardig heeft geacht en dat hij hierdoor de mogelijkheid heeft uitgesloten
om een hiërarchisch onderscheid tussen deze twee categorieën van artsen te maken.
In deze omstandigheden heeft het Tribunale amministrativo regionale per la Puglia besloten om de behandeling van de zaken
te schorsen en aan het Hof de volgende drie prejudiciële vragen te stellen, die in beide verwijzingsbeschikkingen  in identieke
bewoordingen zijn gesteld:
„1)
Moet de op of vóór 31 december 1994 verkregen toelating krachtens artikel 7, lid 2, van richtlijn 86/457/EEG en artikel 36,
lid 2, van richtlijn 93/16/EEG voor de beoefening van de huisartsgeneeskunde worden beschouwd als gelijkwaardig aan het verkrijgen
van het certificaat van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde?
2)
Is het de lidstaten, ingeval het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde is behaald, toegestaan om op basis van
genoemde communautaire bepalingen met ingang van 1 januari 1995 aan artsen die tevens in het bezit zijn van de op of vóór
31 december 1994 verkregen toelating tot de uitoefening van het beroep, een voorkeursbehandeling te verlenen, die erin bestaat
dat het aantal aan hen voorbehouden plaatsen groter is dan het aantal dat respectievelijk wordt toegekend aan de houders van
de ene dan wel de andere titel?
3)
Ingeval de vorige vraag bevestigend wordt beantwoord en rekening houdend met de regeling inzake de verkregen rechten, verleent
dan de bovengenoemde omstandigheid de lidstaten de mogelijkheid om aan de artsen in kwestie een nog verdergaande bijzondere
behandeling te geven door in elk geval bijkomende punten te verlenen voor het verkrijgen van het certificaat van opleiding
in de huisartsgeneeskunde?”
Bij beschikking van de president van het Hof van 12 februari 2002 zijn de zaken C‑10/02 en C‑11/02 gevoegd voor de schriftelijke
en de mondelinge behandeling en voor het arrest.
Beantwoording van de prejudiciële vragen
De eerste vraag
Met zijn eerste vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of de vóór 1 januari 1995 verkregen toelating tot de uitoefening
van de werkzaamheden van huisarts in het kader van het nationale gezondheidsstelsel, krachtens artikel 36, lid 2, van richtlijn
93/16 voor de uitoefening van dergelijke werkzaamheden als gelijkwaardig aan het verkrijgen van het certificaat van specifieke
opleiding in de huisartsgeneeskunde moet worden beschouwd.
Niet betwist wordt dat het bezit van één van beide in het vorige punt vermelde titels een minimumvoorwaarde is voor de uitoefening
van de werkzaamheden van huisarts. Uit de verwijzingsbeschikkingen blijkt echter dat deze vraag in wezen de vaststelling betreft
of het in casu toepasselijke nationale systeem voor de bezetting van artsenplaatsen in het nationale gezondheidsstelsel, verenigbaar
is met voormeld artikel 36, lid 2, gelet op het feit dat in dit stelsel de kandidaten die houder zijn van het certificaat
van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde en zij die enkel de gelijkwaardige titel bezitten, niet noodzakelijkerwijs
dezelfde slaagkansen hebben wat de toekenning van de plaatsen in kwestie betreft.
Om te beginnen dient te worden vastgesteld dat de artikelen 30 tot en met 41 van richtlijn 93/16 de harmonisatie beogen van
de minimumvoorwaarden voor de afgifte van de diploma’s, certificaten en andere titels waarmee de specifieke opleiding in de
huisartsgeneeskunde wordt afgesloten, teneinde het vrije verkeer van artsen te vergemakkelijken (zie de twintigste tot en
met de drieëntwintigste overweging van de considerans). Overeenkomstig deze doelstelling vereist artikel 36, lid 1, eerste
alinea, van de richtlijn dat, behoudens de verworven rechten, het in het kader van het nationale stelsel van sociale zekerheid
als huisarts verrichten van de werkzaamheden van arts afhankelijk wordt gesteld van het bezit van een dergelijk diploma, certificaat
of andere titel waarmee deze specifieke opleiding wordt afgesloten.
In dit verband preciseert artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16 dat „[e]lke lidstaat bepaalt om welke verworven rechten het
gaat. Het recht om de werkzaamheden van arts als huisarts uit te oefenen in het kader van het nationale stelsel van sociale
zekerheid van die lidstaat […] moet hij evenwel als verworven recht toekennen aan alle artsen die dit recht op 31 december
1994 krachtens de artikelen 1 tot en met 20 bezitten en op die datum op zijn grondgebied praktiseren, omdat zij in aanmerking
kwamen voor het bepaalde in artikel 2 of artikel 9, lid 1.”
Deze bepaling geeft de lidstaten een discretionaire bevoegdheid om uit te maken wat als verworven recht geldt, aan welke bevoegdheid
slechts één voorwaarde is verbonden, namelijk dat elke lidstaat de verworven rechten erkent van de artsen van wie, hoewel
ze niet in het bezit zijn van een huisartsdiploma, de in een andere lidstaat behaalde diploma’s, certificaten of andere titels
vóór 1 januari 1995 in die lidstaat werden erkend en die aldaar, eveneens vóór genoemde datum, het recht hebben verworven
om in het kader van het nationale stelsel van sociale zekerheid als huisarts werkzaam te zijn (zie arrest van 16 oktober 1997,
Garofalo e.a., C‑69/96–C-79/96, Jurispr. blz. I-5603, punten 29 en 30).
Om op de eerste vraag te antwoorden moet in de eerste plaats worden opgemerkt dat artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16,
zoals blijkt uit de bewoordingen ervan, niet vereist dat de lidstaten dezelfde waarde toekennen aan de verworven rechten en
aan het behalen van het certificaat van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde. De in deze bepaling bedoelde minimumvoorwaarde,
die betrekking heeft op de categorie van artsen wier verworven rechten dienen te worden erkend, is niet erop gericht om de
omvang van de door de betrokken lidstaat aan die rechten toe te kennen bescherming te preciseren.
In de tweede plaats beoogt deze voorwaarde te voorkomen dat artsen die van de door de gemeenschapsrichtlijnen gewaarborgde
vrijheid van vestiging gebruik hebben gemaakt en vóór 1 januari 1995 een recht hebben verworven om in het kader van het nationale
stelsel van sociale zekerheid van de ontvangende lidstaat als huisarts werkzaam te zijn, dit recht verliezen omdat zij niet
in het bezit zijn van de nieuwe diploma’s, certificaten of andere titels bedoeld in richtlijn 93/16 (zie arrest Garofalo e.a.,
reeds aangehaald, punt 31).
Het volstaat dus om op te merken dat, ofschoon die voorwaarde bij een dergelijk grensoverschrijdend element een uitgebreidere
bescherming van de verworven rechten noodzakelijk kan maken, in casu, zoals ter terechtzitting is bevestigd, de bij de nationale
rechter aangebrachte zaken enkel louter interne situaties betreffen.
In deze omstandigheden moet worden vastgesteld dat het enkele feit dat de houders van het certificaat van specifieke opleiding
in de huisartsgeneeskunde, enerzijds, en diegenen die slechts de gelijkwaardige titel bezitten, anderzijds, op grond van de
kenmerken van het toepasselijke nationale stelsel voor de bezetting van de artsenplaatsen in de gebieden met een tekort, niet
dezelfde slaagkansen hadden wat de toekenning van deze plaatsen betreft, niet strijdig is met artikel 36, lid 2, van richtlijn
93/16.
Gelet op wat voorafgaat, dient op de eerste vraag te worden geantwoord dat artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16 de lidstaten
niet oplegt om, wat de toegang tot huisartsenplaatsen betreft, de vóór 1 januari 1995 verkregen toelating tot de uitoefening
van de werkzaamheden van huisarts in het kader van het nationale gezondheidsstelsel als gelijkwaardig aan het verkrijgen van
het certificaat van specifieke opleiding in de huisartsgeneeskunde te beschouwen.
De tweede en de derde vraag
De tweede en de derde vraag, die tezamen dienen te worden onderzocht, houden in wezen in of artikel 36, lid 2, van richtlijn
93/16 zich ertegen verzet dat de lidstaten aan artsen die zowel houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde
als op 31 december 1994 zijn toegelaten tot de uitoefening van de werkzaamheden van huisarts in het kader van het nationale
gezondheidsstelsel:
–
meer plaatsen voorbehouden dan aan de artsen die dit certificaat bezitten respectievelijk de toegelaten artsen, door hun toe
te staan in deze twee categorieën van voorbehouden plaatsen tegelijkertijd mee te dingen;
–
een nog verdergaande bijzondere behandeling geven door, wanneer zij meedingen in het kader van de quota van plaatsen die voorbehouden
zijn aan artsen die op 31 december 1994 waren toegelaten tot de uitoefening van het beroep, hun de bijkomende punten te verlenen
voor het verkrijgen van bovenvermeld certificaat.
Volgens Berardi e.a. alsook Vaira e.a. wordt de verplichting op grond van artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16, namelijk
de toekenning van het recht op de uitoefening van de werkzaamheden van huisarts aan uit andere lidstaten afkomstige artsen
die in de ontvangende lidstaat praktiseren en vóór 1 januari 1995 als huisarts toegelaten waren, door het systeem van voorbehouden
plaatsen niet op losse schroeven gezet.
Zij betogen daarenboven dat het geoorloofd is dat „dubbel gekwalificeerde” kandidaten een grotere quota van plaatsen wordt
aangeboden. De totale voor het behalen van dit certificaat geleverde inspanningen rechtvaardigen dat hieraan een grotere waarde
wordt toegekend dan aan de overeenkomstige duur van de uitoefening van de medische praktijk. Indien de twaalf bijkomende punten
voor het behalen van dit certificaat bovendien niet werden toegekend, dan zouden de houders ervan benadeeld worden ten opzichte
van degenen die in plaats van de vereiste opleiding van twee jaar te volgen, de geneeskunde hebben beoefend en op deze manier
bijkomende punten voor ervaring hebben verzameld.
In dezelfde zin is de Commissie van de Europese Gemeenschappen van mening dat, gezien de discretionaire bevoegdheid van de
lidstaten om te bepalen wat als verworven rechten geldt, noch de modaliteiten van de deelname van de artsen die enkel in het
bezit waren van de vóór 1 januari 1995 verkregen toelating tot de uitoefening van het beroep, aan de openbare vergelijkende
examens voor toegang tot het stelsel van sociale zekerheid van een lidstaat, noch de eventuele aan hen voorbehouden quota’s,
noch de hun tijdens de selectieprocedures toegekende punten, binnen de werkingssfeer van richtlijn 93/16 vallen.
De Benedictis e.a. voeren daarentegen aan dat de lidstaten vanaf 1 januari 1995 geen voorkeursbehandeling kunnen toekennen
aan artsen die houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde en die tevens op of vóór 31 december
1994 zijn toegelaten tot de uitoefening van het beroep van huisarts, die erin bestaat dat het aantal aan hen voorbehouden
plaatsen groter is dan het aantal dat respectievelijk wordt toegekend aan diegenen die de ene dan wel de andere titel bezitten.
Zoals in punt 30 van dit arrest is vastgesteld, is aan de aan de lidstaten bij artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16 toegekende
bevoegdheid om uit te maken wat als verworven recht geldt, slechts één voorwaarde verbonden, die enkel doelt op de artsen
die, door gebruik te maken van hun recht op vrij verkeer, het recht hebben verworven om in het kader van het stelsel van sociale
zekerheid van de ontvangende lidstaat hun werkzaamheden als huisarts uit te oefenen. Overeenkomstig het door de communautaire
wetgever nagestreefde doel (zie punt 28 van dit arrest) kan deze voorwaarde dus geen betrekking hebben op situaties zonder
grensoverschrijdende elementen.
Derhalve blijft de ontvangende lidstaat in zuiver interne situaties, zoals die in de hoofdgedingen, vrij om de omvang van
de verworven rechten te bepalen.
In dit opzicht zou – voorzover de nationale autoriteiten als reden voor het opstellen in casu van twee aparte quota’s van
plaatsen, één voor de houders van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde en één voor de houders van de gelijkwaardige
titel, de wens zouden aanvoeren om de verworven rechten van de laatstbedoelde categorie artsen te beschermen – de toestemming
voor een categorie artsen om tegelijkertijd mee te dingen naar beide quota’s van plaatsen, weliswaar tot gevolg hebben dat
de bescherming van hen die enkel in het bezit zijn van de gelijkwaardige titel, werd beperkt. Een dergelijke regeling kan
echter op zich niet in strijd zijn met artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16, dat de lidstaten in zuiver interne situaties
vrij laat om uit te maken wat als verworven recht geldt.
Dat aan artsen, wanneer zij meedingen naar de plaatsen die zijn voorbehouden aan diegenen die op 31 december 1994 waren toegelaten
tot de uitoefening van de werkzaamheden van huisarts in het kader van het nationale stelsel van sociale zekerheid, de bijkomende
punten worden toegekend voor het behalen van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde, is voorts evenmin in
strijd met artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16.
Gelet op wat voorafgaat, dient op de tweede en de derde vraag te worden geantwoord dat artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16
zich niet ertegen verzet dat de lidstaten aan artsen die zowel houder zijn van het certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde
als op 31 december 1994 zijn toegelaten tot de uitoefening van de werkzaamheden van huisarts in het kader van het nationale
gezondheidsstelsel:
–
meer plaatsen voorbehouden dan aan de artsen die dit certificaat bezitten respectievelijk de toegelaten artsen, door hun toe
te staan in deze twee categorieën van voorbehouden plaatsen tegelijkertijd mee te dingen;
–
een nog verdergaande bijzondere behandeling geven door, wanneer zij meedingen in het kader van de quota van plaatsen die voorbehouden
zijn aan artsen die op 31 december 1994 waren toegelaten tot de uitoefening van het beroep, hun de bijkomende punten te verlenen
voor het verkrijgen van bovenvermeld certificaat.
Kosten
Ten aanzien van de partijen in de hoofdgedingen is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale
rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof
gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof van Justitie (Eerste kamer) verklaart voor recht:
1)
Artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16/EEG van de Raad van 5 april 1993 ter vergemakkelijking van het vrije verkeer van artsen
en de onderlinge erkenning van hun diploma’s, certificaten en andere titels, legt de lidstaten niet op om, wat de toegang
tot huisartsenplaatsen betreft, de vóór 1 januari 1995 verkregen toelating tot de uitoefening van de werkzaamheden van huisarts
in het kader van het nationale gezondheidsstelsel als gelijkwaardig aan het verkrijgen van het certificaat van specifieke
opleiding in de huisartsgeneeskunde te beschouwen.
2)
Artikel 36, lid 2, van richtlijn 93/16 verzet zich niet ertegen dat de lidstaten aan artsen die zowel houder zijn van het
certificaat van opleiding in de huisartsgeneeskunde als op 31 december 1994 zijn toegelaten tot de uitoefening van de werkzaamheden
van huisarts in het kader van het nationale gezondheidsstelsel:
–
meer plaatsen voorbehouden dan aan de artsen die dit certificaat bezitten respectievelijk de toegelaten artsen, door hun toe
te staan in deze twee categorieën van voorbehouden plaatsen tegelijkertijd mee te dingen;
–
een nog verdergaande bijzondere behandeling geven door, wanneer zij meedingen in het kader van de quota van plaatsen die voorbehouden
zijn aan artsen die op 31 december 1994 waren toegelaten tot de uitoefening van het beroep, hun de bijkomende punten te verlenen
voor het verkrijgen van bovenvermeld certificaat.
ondertekeningen
–
Procestaal: Italiaans.