CELEX: 61984CJ0281
Εξωσυμβατική ευθύνη
Παραδεκτό
Αντιπροσωπευτικές ισοτιμίες
Ζάχαρη
Μεταβατικά μέτρα

Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 27 Νοεμβρίου 1984, οι επιχειρήσεις Zuckerfabrik Bedburg AG, Lehrter Zucker AG και Lippe-Weser Zucker AG, παραγωγοί ζάχαρης στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, άσκησαν, δυνάμει των άρθρων 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ, αγωγή με την οποία ζητούν από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν από τους κανονισμούς 855/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για τον υπολογισμό και την κατάργηση των νομισματικών εξισωτικών ποσών που εφαρμόζονται σε ορισμένα γεωργικά προϊόντα (
ΕΕ L 90, σ. 1
) και 2677/84 της Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 1984, για τη λήψη μεταβατικών μέτρων με σκοπό την ανατίμηση της αντιπροσωπευτικής ισοτιμίας του γερμανικού μάρκου την 1η Ιανουαρίου 1985 (
ΕΕ L 253, σ. 31
).
Προς αντιμετώπιση των δυσχερειών που προκάλεσαν τα νομισματικά εξισωτικά ποσά ( στο εξής: ΝΕΠ ) και στο πλαίσιο της προσπάθειας για την προσαρμογή του γεωργικού τομέα στην οικονομική πραγματικότητα, το Συμβούλιο, με τον προαναφερθέντα κανονισμό 855/84, ανατίμησε τις αντιπροσωπευτικές ισοτιμίες του γερμανικού μάρκου και του ολλανδικού φιορινιού, από 1ης Ιανουαρίου 1985, για να τις προσεγγίσει προς τις κεντρικές ισοτιμίες και επέφερε ορισμένες τροποποιήσεις στον τρόπο υπολογισμού των ΝΕΠ.
Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, οι νέες ισοτιμίες μετατροπής επέφεραν μείωση των τιμών στηρίξεως των γεωργικών προϊόντων εκφρασμένων σε εθνικό νόμισμα και, συνεπώς, μείωση του γεωργικού εισοδήματος. Σε αντιστάθμισμα, επιτράπηκε στη γερμανική κυβέρνηση, δυνάμει του άρθρου 3 του κανονισμού 855/84, να χορηγήσει στους γερμανούς παραγωγούς γεωργικών προϊόντων ειδική ενίσχυση, χρηματοδοτούμενη μερικώς και κατά φθίνοντα τρόπο από την Κοινότητα. Μετά από αίτηση της γερμανικής κυβερνήσεως, το Συμβούλιο, με την απόφαση 84/361, της 30ής Ιουνίου 1984, για ενίσχυση παρεχόμενη στους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας (
ΕΕ L 185, σ. 41
), καθόρισε το ανώτατο ποσό της ενισχύσεως σε 5 ο/ο της τιμής, χωρίς ΦΠΑ, που καταβάλλει ο αγοραστής του γεωργικού προϊόντος, με ισχύ από 1ης Ιουλίου 1984, δηλαδή έξι μήνες πριν από την ανατίμηση της αντιπροσωπευτικής ισοτιμίας του γερμανικού μάρκου της 1ης Ιανουαρίου 1985.
Τέλος, το άρθρο 7 του κανονισμού 855/84 εξουσιοδότησε την Επιτροπή να λάβει τα μεταβατικά μέτρα που είναι αναγκαία ιδίως για:
« ...
—
να αποφευχθούν διαταραχές λόγω της ανατίμησης των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών του γερμανικού μάρκου και του ολλανδικού φιορινιού την 1η Ιανουαρίου 1985».
Με δύο πανομοιότυπα έγγραφα της 9ης Αυγούστου 1984, που απηύθυναν αντιστοίχως προς το Συμβούλιο και την Επιτροπή, οι τρεις ενάγουσες ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, κατ' εφαρμογή του άρθρου 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης, αποκατάσταση της ζημίας που υπέστησαν ή θα υποστούν από τη μείωση των τιμών μετά την ανατίμηση των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών. Σχετικώς οι ενάγουσες υπογράμμισαν ιδίως ότι, ενώ για τα άλλα κράτη μέλη οι νέες ισοτιμίες εφαρμόζονται από ημερομηνίες διαφορετικές, ανάλογα με τα προϊόντα, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και στις Κάτω Χώρες, οι ίδιες αυτές ισοτιμίες θα άρχιζαν να ισχύουν για όλα τα προϊόντα, από 1ης Ιανουαρίου 1985, δηλαδή από το μέσο της περιόδου εμπορίας ζάχαρης. Κατά συνέπεια, οι ενάγουσες, όπως και όλες οι γερμανικές επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης, υποχρεώθηκαν να καταβάλουν στους παραγωγούς ζαχαρότευτλων, συγκομιδής 1984, την παλαιά τιμή εκφρασμένη σε γερμανικά μάρκα, η οποία ήταν μεγαλύτερη λόγω της ισοτιμίας μετατροπής που ίσχυε τότε, ενώ, για τη ζάχαρη που θα έθεταν στο εμπόριο από 1ης Ιανουαρίου 1985, θα εισέπρατταν μικρότερες τιμές εκφρασμένες σε γερμανικά μάρκα, λόγω της νέας ισοτιμίας μετατροπής. Η μείωση αυτή των τιμών είχε για τις ενάγουσες ως συνέπεια ζημία 5,15 ο/ο, ίση με τη διαφορά μεταξύ της παλαιάς και της νέας καθαρής τιμής παρεμβάσεως, γεγονός που στην πράξη σημαίνει ισόποση μείωση όλων των αποθεμάτων ζάχαρης που διέθεταν κατά την λόγω ημερομηνία.
Το Συμβούλιο και η Επιτροπή απέρριψαν την αίτηση των εναγουσών με τα από 25 Σεπτεμβρίου και 1 Οκτωβρίου 1984 αντιστοίχως έγγραφα, παραπέμποντας και τα δύο στα μεταβατικά μέτρα που έλαβε εν τω μεταξύ η Επιτροπή, δυνάμει του άρθρου 7 του κανονισμού 855/84, δηλαδή τον προαναφερθέντα κανονισμό 2677/84, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 21ης Σεπτεμβρίου 1984 και τέθηκε σε ισχύ αυθημερόν.
Τα άρθρα 1 έως 3 του εν λόγω κανονισμού περιέχουν ορισμένες ειδικές μεταβατικές διατάξεις για τους τομείς των σιτηρών, της ζάχαρης και του αμύλου γεωμήλων στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Η εφαρμογή της νέας ανατιμημένης αντιπροσωπευτικής ισοτιμίας επισπεύθηκε από 21ης Σεπτεμβρίου 1984 για τις αγορές από την παρέμβαση λευκής και μικτής ζάχαρης ( άρθρο 2 ). Εξάλλου, σε ό,τι αφορά τις ελάχιστες τιμές ζαχαρότευτλων που πρέπει να καταβάλουν υποχρεωτικώς οι παραγωγοί ζάχαρης, δυνάμει του κανονισμού 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ης Ιουνίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (
ΕΕ L 177, σ. 4
), το άρθρο^ 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2677/84 προβλέπει, για όλη την περίοδο εμπορίας 1984-1985, την εφαρμογή ειδικής ισοτιμίας μετατροπής, κειμένης μεταξύ της παλαιάς και της νέας ισοτιμίας, που σταθμίζεται ανάλογα με τις περιόδους κατά τις οποίες οι παραγωγοί αγοράζουν τις πρώτες ύλες και διαθέτουν στο εμπόριο τα τελικά προϊόντα.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς οι διατάξεις των σχετικών κοινοτικών κανόνων, τα επιχειρήματα των διαδίκων και τα πραγματικά περιστατικά που επικαλούνται. Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.
Κατά τις ενάγουσες, η Κοινότητα είναι υπεύθυνη λόγω του παράνομου χαρακτήρα των διατάξεων των κανονισμών 855/84 και 2677/84. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά τον κανονισμό 855/84, οι ενάγουσες προβάλλουν τις εξής αιτιάσεις:
—
παράβαση του κανονισμού 1785/81·
—
προσβολή του δικαιώματος ιδιοκτησίας·
—
παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων·
—
παραβίαση της γενικής αρχής της ισότητας και,
—
παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Για να στηρίξουν τον παράνομο χαρακτήρα του κανονισμού 2677/84, οι ενάγουσες προβάλλουν τους ακόλουθους ισχυρισμούς:
—
έλλειψη εξουσιοδοτήσεως της Επιτροπής προς έκδοση του κανονισμού 2677/84 δυνάμει του άρθρου 7 του κανονισμού 855/84·
—
παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως της αναδρομικότητας καθόσον ο κανονισμός 2677/84 προβλέπει, για το σύνολο της περιόδου 1984-1985, μείωση της ελαχίστης τιμής ζαχαρότευτλων που πρέπει να καταβληθεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.
Επί του παραδεκτού
Το Συμβούλιο και η Επιτροπή διατυπώνουν αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό της αγωγής.
Καταρχάς, τα δύο όργανα θεωρούν ότι η διαδικασία του άρθρου 177 της Συνθήκης συνιστά επαρκή νομική εγγύηση για τις ενάγουσες και τις εμποδίζει να ασκήσουν αγωγή αποζημιώσεως βάσει του άρθρου 215, δεύτερη παράγραφος. Πράγματι, οι ενάγουσες είχαν τη δυνατότητα να ζητήσουν από τα εθνικά δικαστήρια, με την ευκαιρία της προσφοράς στην παρέμβαση ποσότητας ζάχαρης, την καταβολή της παλαιάς τιμής παρεμβάσεως, αμφισβητώντας το κόρος της εφαρμογής της νέας ανατιμημένης ισοτιμίας' αν το Δικαστήριο, αποφαινόμενο προδικαστικώς, κήρυττε άκυρους τους κανονισμούς 855/84 και 2677/84, θα εφαρμόζονταν αυτομάτως οι παλαιές ισοτιμίες, χωρίς να είναι αναγκαία προηγούμενη παρέμβαση του κοινοτικού νομοθέτη.
Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Τα αιτήματα που προέβαλαν οι ενάγουσες, στηριζόμενες στα άρθρο 178 και 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης, δεν αναλύονται σε αιτήσεις καταβολής οφειλομένων ποσών, αλλά σε αιτήσεις αποκαταστάσεως της ζημίας που προκύπτει από τον προβαλλόμενο παράνομο χαρακτήρα των εν λόγω κανονισμών. Η εξακρίβωση, όμως, του αν συντρέχει ευθύνη της Κοινότητας, δυνάμει του άρθρου 215, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης εμπίπτει, σύμφωνα με το άρθρο 178, στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου, η οποία αποκλείει κάθε αρμοδιότητα εθνικού δικαιοδοτικού οργάνου.
Εξάλλου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αγωγή ασκήθηκε πρόωρα για μέλλουσα ζημία η πιθανολόγηση της οποίας δεν αποδείχτηκε. Πράγματι, στο δικόγραφο της αγωγής η ζημία αυτή υπολογίζεται βάσει μόνο της τιμής παρεμβάσεως, ενώ θα μπορούσε να αποδειχτεί ανύπαρκτη ενόψει των τιμών της αγοράς. Οι ενάγουσες δεν ανέφεραν καν τις τιμές που πράγματι πέτυχαν στην αγορά από το Σεπτέμβριο μέχρι το Νοέμβριο 1984. Αν, λοιπόν, θεωρηθεί παραδεκτή μια τέτοια προληπτική αγωγή, από την περίοδο που η ζημία αρχίζει να συγκεκριμενοποιείται, αυτό θα προσέβαλε, τελικώς, τα δικαιώματα του αμυνομένου.
Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ. καταρχάς απόφαση της 2ας Ιουνίου 1976, Kampffmeyer,
56 έως 66/74, Sig. σ. 711
), το άρθρο 215 της Συνθήκης δεν εμποδίζει την προσφυγή στο Δικαστήριο για διαπίστωση της ευθύνης της Κοινότητας προς αποκατάσταση ζημιών επικείμενων και δυνάμενων να προβλεφθούν με επαρκή βεβαιότητα, έστω και αν η ζημία δεν μπορεί ακόμα να εκφραστεί με αριθμητική ακρίβεια. Στην παρούσα περίπτωση, η ζημία, την αποκατάσταση της οποίας ζητούν οι ενάγουσες, συνίσταται στη μείωση της αξίας των αποθεμάτων τους από 1ης Ιανουαρίου 1985 το βραδύτερο. Κατά το χρόνο ασκήσεως της αγωγής, η ζημία αυτή ήταν πράγματι επικείμενη και μπορούσε να προβλεφθεί έστω και αν δεν εκφραζόταν αριθμητικώς παρά μόνο με την υπόθεση ότι η πτώση των τιμών στηρίξεως θα επέφερε αντίστοιχη πτώση των τιμών της αγοράς. Κατά τη διάρκεια της έγγραφης διαδικασίας, οι ενάγουσες προέβησαν σε νέο υπολογισμό της ζημίας βάσει της ιδίας μεθόδου υπολογισμού, στηριζόμενες όμως στις πραγματικές τιμές της αγοράς. Ο τρόπος αυτός ενεργείας δεν προσέβαλε τα δικαιώματα του αμυνομένου.
Συνεπώς, δεν συντρέχει κανένας λόγος να μην εξετάσει το Δικαστήριο την αγωγή επί της ουσίας.
Επί της ουσίας
Πριν εξεταστούν οι ισχυρισμοί των εναγουσών, πρέπει να εκτεθούν οι αρχές οι οποίες, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, διέπουν την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας.
Με πάγια νομολογία ( βλ. καταρχάς απόφαση της 28ης Απριλίου 1971, Lütticke,
4/69, Sig. σ. 325
), το Δικαστήριο έχεί τονίσει ότι, δυνάμει του άρθρου 215, δεύτερη παράγραφος, και των γενικών αρχών στις οποίες παραπέμπει η εν λόγω διάταξη, η ύπαρξη ευθύνης της Κοινότητας προϋποθέτει τη συνδρομή ενός συνόλου προϋποθέσεων που αφορούν τον παράνομο χαρακτήρα των ενεργειών που αποδίδονται στα όργανα, το υποστατό της ζημίας και την ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ των ενεργειών αυτών και της επικαλούμενης ζημίας.
Οι πράξεις οι οποίες, σύμφωνα με τις ενάγουσες, προκάλεσαν την επικαλούμενη ζημία, είναι πράξεις νομοθετικού χαρακτήρα. Σε ό,τι αφορά πράξεις αυτού του είδους, σύμφωνα με επίσης πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ. καταρχάς απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 1971, Zuckerfabrik Schoeppenstedt,
5/71, Sig. σ. 975
), η Κοινότητα υπέχει ευθύνη μόνο σε περίπτωση κατάφωρης παραβίασης ανωτέρου κανόνα δικαίου που προστατεύει τους ιδιώτες.
Βάσει των προϋποθέσεων αυτών πρέπει να κριθεί η παρούσα αγωγή. Προς τούτο, πρέπει να εξεταστεί, πρώτον, αν η τροποποίηση, διά των επιδίκων κανονισμών του Συμβουλίου και της Επιτροπής, των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών για τον τομέα της ζάχαρης, πάσχει από παρανομία που να ανταποκρίνεται στα προαναφερθέντα κριτήρια.
Εξάλλου, καθόσον οι ενάγουσες προβάλλουν τον παράνομο χαρακτήρα του κανονισμού 2677/74 επειδή, αφενός μεν, η Επιτροπή εκδίδοντας τον εν λόγω κανονισμό δεν έκανε ορθή χρήση της εξουσιοδοτήσεως που της παρέχει το άρθρο 7 του κανονισμού 855/84, αφετέρου δε, επειδή ο κανονισμός 2677/84 παραβιάζει την αρχή της απαγορεύσεως της αναδρομικότητας εφαρμοζόμενος επί συμβάσεων που έχουν ήδη συναφθεί και μερικώς εκτελεστεί, μεταξύ καλλιεργητών ζαχαρότευτλων και μεταποιητικής βιομηχανίας, πρέπει να τονιστεί ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση του της ίδιας ημερομηνίας στην υπόθεση Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά Επιτροπής, 278/84, αντίγραφο της οποίας επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση, απέρριψε επιχείρημα όμοιο με αυτό των εναγουσών. Κατά συνέπεια, στο πλαίσιο της υπό κρίση αγωγής πρέπει να εξεταστεί μόνο η νομιμότητα του κανονισμού 855/84, όπως συμπληρώθηκε με τις διατάξεις του κανονισμού 2677/84.
Α — Επί της προβαΑΑομενης παραβάσεως του κανονισμού 1785/81
Κατά τις ενάγουσες, ο κανονισμός 855/84 παραβιάζει τις αρχές που διατυπώνει το άρθρο 39 της Συνθήκης και που συγκεκριμενοποιεί, στον τομέα της ζάχαρης, ο κανονισμός 1785/81, καθόσον εξακολουθεί να απαιτεί από τις επιχειρήσεις που παράγουν ζάχαρη να συμμορφωθούν προς την ελαχίστη τιμή αγοράς ζαχαρότευτλων, μειώνοντας, κατά τη διάρκεια της περιόδου εμπορίας, την τιμή παρεμβάσεως. Το περιθώριο, όμως, μεταξύ των εν λόγω τιμών ήταν απαραίτητο για να μπορέσουν οι βιομηχανίες ζάχαρης να τηρήσουν, έναντι των καλλιεργητών ζαχαρότευτλων, την εγγύηση τιμής που προβλέπει ο κανονισμός 1785/81.
Σχετικά πρέπει, καταρχάς, να τονιστεί ότι ο κανονισμός 1785/81, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης, δεν αποτελεί υπέρτερο, σε σχέση με τον κανονισμό 855/84, κανόνα δικαίου. Για να αποδειχτεί, συνεπώς, η παραβίαση των προβαλλόμενων αρχών, πρέπει να αποδειχτεί ότι ο τελευταίος αυτός κανονισμός παραβαίνει το άρθρο 39 της Συνθήκης.
Σύμφωνα με το άρθρο 39, παράγραφος 1, της Συνθήκης στόχοι της κοινής γεωργικής πολιτικής είναι η ορθολογική ανάπτυξη της γεωργικής παραγωγής [ στοιχείο α ) ], η εξασφάλιση ενός δικαίου βιοτικού επιπέδου στο γεωργικό πληθυσμό [ στοιχείο β ) ], η σταθεροποίηση των αγορών [ στοιχείο γ ) ], η εξασφάλιση του εφοδιασμού [ στοιχείο δ ) ] και η διασφάλιση λογικών τιμών κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές [ στοιχείο ε ) ]. Συνεπώς, το στοιχείο β ) δεν μπορεί να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι διασφαλίζει στη μεταποιητική βιομηχανία ορισμένο περιθώριο κέρδους, οι δε ενάγουσες δεν απέδειξαν ότι οι τροποποιήσεις των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών που επέφεραν οι επίδικοι κανονισμοί αντιβαίνουν προς τους λοιπούς στόχους του άρθρου 39.
Συνεπώς, η επίκληση του άρθρου 39 της Συνθήκης δεν αρκεί για την αμφισβήτηση της νομιμότητας των εν λόγω κανονισμών και, κατά συνέπεια, ο πρώτος ισχυρισμός πρέπει να απορριφθεί.
Β — Επί του δικαιώματος ιοιοκτησίας
Κατά τις ενάγουσες, ο κανονισμός 855/84 προσβάλλει το δικαίωμα ιδιοκτησίας, καθόσον μείωσε την αξία των αποθεμάτων ζάχαρης που κατείχαν την 1η Ιανουαρίου 1985. Λόγω της υποχρεώσεως αγοράς ποσοτήτων ζαχαρότευτλων σε προκαθορισμένες τιμές και επειδή η μείωση των τιμών στηρίξεως επέφερε μείωση των τιμών πωλήσεως της ζάχαρης που παράγεται από τα εν λόγω ζαχαρότευτλα, οι ενάγουσες δεν μπορούσαν να αποφύγουν τις ζημίες αυτές.
Τονίζεται ότι ο κανονισμός 855/84, ο οποίος ανατιμά τις αντιπροσωπευτικές ισοτιμίες και τροποποιεί τον υπολογισμό των ΝΕΠ, εντάσσεται στο πλαίσιο της γενικής πολιτικής της Κοινότητας για την αντιμετώπιση των δυσχερειών που η νομισματική αστάθεια δημιουργεί στην εύρυθμη λειτουργία των κοινών οργανώσεων αγοράς. Η θέσπιση ΝΕΠ και αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών αποβλέπει στο να διασφαλιστεί η διατήρηση του φυσιολογικού ρεύματος των συναλλαγών, παρά τις επιπτώσεις των διαφορετικών νομισματικών πολιτικών, τις οποίες δεν έχουν ακόμα συντονίσει τα κράτη μέλη. Αντιθέτως, ούτε τα ΝΕΠ ούτε οι αντιπροσωπευτικές ισοτιμίες αποβλέπουν στη διασφάλιση για κάθε επιμέρους επιχειρηματία μιας αμετάβλητης τιμής, εκφρασμένης σε νόμισμα της οικείας χωράς για τα προϊόντα του. Κατά συνέπεια, μείωση της αξίας, σε εθνικό νόμισμα, των αποθεμάτων των εν λόγω επιχειρηματιών —μετά από ανατίμηση των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών, που αποβλέπει στην προσέγγιση των εν λόγω ισοτιμιών προς τις κεντρικές ισοτιμίες— δεν συνιστά, καθεαυτή, παρέμβαση στο δικαίωμα ιδιοκτησίας.
Καθόσον οι ενάγουσες επικαλούνται την ιδιομορφία της καταστάσεως τους, ως βιομηχανίες μεταποιήσεως στην αγορά της ζάχαρης, τομέα ιδιόμορφο — υπό την έννοια ότι οι ενάγουσες υποχρεούνται να αγοράσουν από τους παραγωγούς ζαχαρότευτλων ορισμένη ποσότητα ζαχαρότευτλων προερχόμενη από τη συγκομιδή του 1984, σε τιμή υπολογιζόμενη βάσει της αντιπροσωπευτικής ισοτιμίας που εφαρμόζεται κατά το χρόνο συνάψεως των συμβάσεων, ενώ υποχρεώθηκαν να διαθέσουν τη μεγαλύτερη ποσότητα ζάχαρης της εν λόγω περιόδου σε τιμή μειωμένη λόγω της νέας αντιπροσωπευτικής ισοτιμίας— επιβάλλεται να τονιστεί ότι ο κανονισμός 2677/84 έλαβε υπόψη την εν λόγω ιδιόμορφη κατάσταση. Πράγματι, σε ό,τι αφορά τις ελάχιστες τιμές ζαχαρότευτλων ο εν λόγω κανονισμός προέβλεψε, για ολόκληρη την περίοδο 1984-1985, την εφαρμογή σταθμισμένης ισοτιμίας μετατροπής, που υπολογίζεται βάσει της υποθέσεως ότι η μεταποιητική βιομηχανία θα είχε τη δυνατότητα να διαθέσει, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1985, το 25 % περίπου της παραγωγής της τρέχουσας συγκομιδής σε τιμές οι οποίες θα παρέμεναν ουσιαστικά αμετάβλητες. Τα στοιχεία που προσκόμισαν οι ίδιες οι ενάγουσες, καθώς και η γερμανική κυβέρνηση, αποδεικνύουν ότι η υπόθεση αυτή επαληθεύτηκε εκ των υστέρων. Συνεπώς, ο κανονισμός 2677/84 της Επιτροπής έλαβε υπόψη την ιδιομορφία της καταστάσεως της μεταποιητικής βιομηχανίας ζάχαρης στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, με αποτέλεσμα η κατάσταση της εν λόγω βιομηχανίας να μη διαφέρει ουσιωδώς από εκείνη οποιασδήποτε άλλης μεταποιητικής βιομηχανίας στο γεωργικό τομέα.
Κατά συνέπεια, ο δεύτερος ισχυρισμός πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Γ — Επί της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων
Οι ενάγουσες αναφέρουν ότι σε κράτη μέλη με υποτιμημένο νόμισμα, δηλαδή σε όλα τα κράτη μέλη εκτός της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών, η νέα ισοτιμία τέθηκε σε ισχύ από την έναρξη της καλλιεργητικής περιόδου, την 1η Ιουλίου 1984, και ότι οι παραγωγοί των εν λόγω κρατών μελών μπόρεσαν να μετακυλίσουν τη νέα αυξημένη ελάχιστη τιμή ζαχαρότευτλων επί των καταναλωτών. Κατά τις ενάγουσες, η διαφορά μεταξύ της καταστάσεως αυτής και της δικής τους συνιστά διάκριση που απαγορεύεται δυνάμει του άρθρου 40, παράγραφος 3, εδάφιο 2, της Συνθήκης.
Καθόσον ο εν λόγω ισχυρισμός στηρίζεται στο γεγονός ότι η ανατίμηση της ισοτιμίας μετατροπής για τα κράτη μέλη με ισχυρό νόμισμα δεν τέθηκε σε ισχύ από την έναρξη της καλλιεργητικής περιόδου, δηλαδή από 1ης Ιουλίου 1984, αλλά από 1ης Ιανουαρίου 1985, ημερομηνία κατά την οποία τα αποθέματα είναι πολύ μεγαλύτερα, παρατηρείται ότι, σύμφωνα με τους υπολογισμούς στους οποίους προέβησαν οι ίδιες οι ενάγουσες σε απάντηση ερωτημάτων του Δικαστηρίου, η εφαρμογή των νέων ισοτιμιών από 1ης Ιουλίου 1984 θα είχε προκαλέσει ζημίες πολύ μεγαλύτερες. Καθόσον ο ισχυρισμός στηρίζεται στο γεγονός ότι οι ενάγουσες δεν μπόρεσαν να μετακυλίσουν τη μείωση της τιμής πωλήσεως, τονίζεται ότι ο κανονισμός 2677/84 επέτρεψε, ακριβώς, τη μετα-κύλιση αυτή, μειώνοντας τις ελάχιστες τιμές ζαχαρότευτλων για ολόκληρη την εν λόγω περίοδο.
Συνεπώς, οι ενάγουσες δεν υπέστησαν, λόγω της θέσεως σε ισχύ του κανονισμού 855/84 από 1ης Ιανουαρίου 1985, δυσμενή διάκριση έναντι των ανταγωνιστών τους σε άλλα κράτη μέλη με υποτιμημένο νόμισμα και, συνεπώς, ο ισχυρισμός που αναφέρεται στην παράβαση του άρθρου 40 της Συνθήκης πρέπει να απορριφθεί.
Δ — Επί της γενικής αρχής της ισότητας
Κατά τις ενάγουσες, ο κανονισμός 855/84 παραβιάζει, επίσης, τη γενική αρχή της ισότητας, σύμφωνα με την οποία οι επιβαρύνσεις που προβλέπονται ή που κρίνονται αναγκαίες από το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να κατανέμονται εξίσου μεταξύ όλων των επιχειρήσεων. Στην παρούσα περίπτωση, η επιβάρυνση που επιβλήθηκε στις γερμανικές επιχειρήσεις ζάχαρης και προκύπτει από τη μείωση των τιμών, δεν επιβλήθηκε, βεβαίως, προς το συμφέρον της εν λόγω βιομηχανίας, αλλά προς το συμφέρον της γενικής πολιτικής της Κοινότητας και δεν κατανεμήθηκε ακριβοδίκαια εντός του τομέα της ζάχαρης.
Πρέπει σχετικώς να τονιστεί ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2677/84 αποβλέπει, ακριβώς, στο να διασφαλίσει την ίση μεταχείριση των βιομηχανιών ζάχαρης σε σχέση με τους παραγωγούς ζαχαρότευτλων. Πράγματι, οι ζημίες των εν λόγω παραγωγών αντισταθμίστηκαν ήδη με την προαναφερθείσα απόφαση 84/361 του Συμβουλίου, που προβλέπει ενίσχυση τους από 1ης Ιουλίου 1984. Σε αντιστάθμισμα, ο κανονισμός 2677/84 προβλέπει προσαρμογή, για το σύνολο της περιόδου 1984-1985, της ισοτιμίας μετατροπής που χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό των ελαχίστων τιμών των ζαχαρότευτλων, για να μην επιρριφθεί μόνο στους παραγωγούς ζάχαρης η επιβάρυνση που προκύπτει από τη μείωση των τιμών, εκφρασμένων σε εθνικό νόμισμα, από 1ης Ιανουαρίου 1985. Οι ενάγουσες δεν απέδειξαν ότι είναι άδικη αυτή η κατανομή της επιβαρύνσεως που έγινε με τον κανονισμό.
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος ισχυρισμός των εναγουσών πρέπει να απορριφθεί.
Ε — Επί της αρχής της αναλογικότητας
Οι ενάγουσες, τέλος, θεωρούν ότι ο κανονισμός 855/84 παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, καθόσον η επιλογή της 1ης Ιανουαρίου 1985 ως ημερομηνίας ενάρξεως της ισχύος των νομισματικών μέτρων και η επιβάρυνση που η επιλογή αυτή συνεπάγεται για τις ενάγουσες δεν ήταν απαραίτητα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού, της προσεγγίσεως δηλαδή των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών προς τις κεντρικές ισοτιμίες, η επιβάρυνση δε αυτή υπερβαίνει κατά πολύ το παραδεκτό μέτρο. Η επιλογή της εν λόγω ημερομηνίας ήταν αποτέλεσμα πολιτικού συμβιβασμού, η δε ζημία που υπέστησαν οι επιχειρήσεις παραγωγής ζάχαρης θα μπορούσε να αποτραπεί, ή τουλάχιστον να μειωθεί σημαντικώς, αν το Συμβούλιο είχε επιλέξει μια άλλη ημερομηνία, ιδίως την 1η Ιουλίου 1985, κατά την οποία η «φυσιολογική» αύξηση των τιμών στηρίξεως, εκφρασμένων σε ECU, θα μπορούσε να εξουδετερώσει τις ζημίες που προκάλεσε η νέα αντιπροσωπευτική τιμή.
Για να κριθεί αν διάταξη του κοινοτικού δικαίου είναι σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας, πρέπει να εξακριβωθεί αν τα μέτρα που επιβάλλει η εν λόγω διάταξη είναι κατάλληλα για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν υπερβαίνουν τα προς τούτο απαιτούμενα όρια (βλ., προσφάτως, απόφαση της 18ης Σεπτεμβρίου 1986, Επιτροπή κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας,
116/82, Συλλογή 1986 σ. 2519
).
Πρέπει σχετικώς να τονιστεί ότι ο κανονισμός 855/84 εκδόθηκε στο πλαίσιο των προσπαθειών για την προσαρμογή του γεωργικού τομέα στην οικονομική πραγματικότητα με την προοδευτική μείωση των τεχνητών διαφορών που υπάρχουν μεταξύ των αντιπροσωπευτικών ισοτιμιών και των κεντρικών ισοτιμιών και, συνεπώς, μεταξύ των τιμών των γεωργικών προϊόντων εκφρασμένων σε εθνικά νομίσματα. Δεν αμφισβητείται ότι ο κανονισμός 855/84 μπορεί να υλοποιήσει το στόχο αυτό.
Με την απόφαση του της 8ης Ιουνίου 1977 ( Merkur κατά Επιτροπής,
97/76, Sig. σ. 1963
), το Δικαστήριο αποφάνθηκε, με την ευκαιρία τροποποιήσεως των ΝΕΠ, ότι η Κοινότητα υπέχει ευθύνη για τη ζημία που προκλήθηκε από τέτοιες πράξεις νομοθετικού χαρακτήρα μόνο εφόσον, χωρίς να υπάρχει επιτακτικό δημόσιο συμφέρον που να δικαιολογεί αντίθετη ενέργεια, η Επιτροπή καταργούσε ή τροποποιούσε τα ΝΕΠ με άμεσο αποτέλεσμα και χωρίς προειδοποίηση, κατά τρόπο που να μην μπορεί να προβλέψει ο επιμελής επιχειρηματίας και χωρίς τη λήψη κατάλληλων μεταβατικών μέτρων. Εκτός από το ότι τα επίδικα στην παρούσα υπόθεση μέτρα εντάσσονταν στο πλαίσιο διαρκών προσπαθειών για την προσαρμογή της κοινοτικής γεωργικής πολιτικής στις νομισματικές πραγματικότητες και, συνεπώς, δεν ήταν απρόβλεπτα, πρέπει να τονιστεί ότι θα αντέβαινε προς το γενικό συμφέρον η καθυστέρηση εφαρμογής των εν λόγω θεσπισθέντων στις 31 Μαρτίου 1984 μέτρων μέχρι την 1η Ιουλίου 1985, με σκοπό την ελαχιστοποίηση των δυσμενών για ορισμένες επιχειρήσεις συνεπειών, καθώς και ότι οι συνέπειες αυτές μειώθηκαν σημαντικά, αν δεν απαλείφθηκαν, με τις μεταβατικές διατάξεις του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2677/84. Υπό τις περιστάσεις αυτές το Δικαστήριο κρίνει ότι τα επίδικα μέτρα δεν υπερβαίνουν τα όρια αυτού που είναι ενδεδειγμένο και απαραίτητο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού.
Συνεπώς, ο τελευταίος ισχυρισμός των εναγουσών είναι, επίσης, αβάσιμος.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να απορριφθεί η αγωγή, χωρίς να απαιτείται η εξέταση των λοιπών προϋποθέσεων που είναι απαραίτητες για την ύπαρξη ενδεχόμενης ευθύνης της Κοινότητας έναντι των εναγουσών.
Επί των δικαστικών εξόδων
Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι οι ενάγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την αγωγή.

2)
Καταδικάζει τις ενάγουσες αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στα δικαστικά έξοδα.

Mackenzie Stuart
Κακούρης
Ο' Higgins
Schockweiler
Bosco
Koopmans
Due
Bahlmann
Joliét
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 14 Ιανουαρίου 1987.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος
Α. J. Mackenzie Stuart
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.