CELEX: 62001CJ0257
Κανονισμοί (ΕΚ) 789/2001 και 790/2001
Πολιτική θεωρήσεων
Έλεγχος και εποπτεία των συνόρων
Άρθρο 202 ΕΚ
Εκτελεστικές εξουσίες που έχει αποκλειστικά το Συμβούλιο
Ενημέρωση που ανατίθεται στα κράτη μέλη
Ειδικές περιπτώσεις
Υποχρέωση αιτιολογίας

ς επιτροπολογίας καθόσον στα άρθρα 1 των προσβαλλομένων κανονισμών το Συμβούλιο επιφύλαξε για λογαριασμό του ορισμένες
εκτελεστικές εξουσίες, καταχρηστικά και χωρίς επαρκή δικαιολογία. Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως αφορά παράβαση του άρθρου 202
ΕΚ καθόσον τα άρθρα 2 των προσβαλλομένων κανονισμών αναθέτουν εξουσίες στα κράτη μέλη για να τροποποιούν τα ίδια, αφενός,
ορισμένα σημεία της ΚΠΕ και ορισμένες αποφάσεις της εκτελεστικής επιτροπής που τη συμπληρώνουν καθώς και, αφετέρου, ορισμένα
σημεία του ΚΕ.

Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, ότι δηλαδή το Συμβούλιο επιφύλαξε για λογαριασμό του ορισμένες εξουσίες
Επιχειρήματα των διαδίκων
34     Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως περιλαμβάνει δύο σκέλη. Με το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Συμβούλιο
δεν απέδειξε ότι τα εκτελεστικά μέτρα που προβλέπουν οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί έχουν ιδιαίτερο χαρακτήρα ώστε να δικαιολογείται
η άσκηση εκτελεστικών εξουσιών από το Συμβούλιο. Από την όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και την πέμπτη αιτιολογική
σκέψη του κανονισμού 790/2001 προκύπτει ότι το Συμβούλιο παρέθεσε γενική αιτιολογία που μπορεί να καλύψει έναν ολόκληρο τομέα
της ΚΠΕ και του ΚΕ, και όχι ένα συγκεκριμένο μέτρο.
35     Συγκεκριμένα, οι εν λόγω αιτιολογικές σκέψεις δεν διευκρινίζουν ούτε τη φύση ούτε το περιεχόμενο των επιδίκων εκτελεστικών
εξουσιών που θα αποδείκνυαν την ανάγκη να τις ασκήσει το ίδιο το Συμβούλιο ενώ δεν αρκεί, για να αποδειχθεί η ιδιαιτερότητα
των ληπτέων μέτρων, η απλή αναφορά στην πολιτική θεωρήσεων και την επιτήρηση των συνόρων γενικά.
36     Ομοίως, η δικαιολογία που στηρίζεται τόσο στον «πρωτεύοντα ρόλο των κρατών μελών» που, κατά την Επιτροπή, δεν μπορεί να αναφέρεται
παρά στο γεγονός ότι τα τελευταία μπορούν να λαμβάνουν νομοθετικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο του τίτλου IV της Συνθήκης, όσο
και στον ευαίσθητο χαρακτήρα, ιδίως όσον αφορά τις πολιτικές σχέσεις με τα τρίτα κράτη, των ζητημάτων σχετικά με την επιτήρηση
των συνόρων και τη χορήγηση των θεωρήσεων, πράγμα που εξηγεί ακριβώς τον πρωτεύοντα ρόλο των κρατών μελών, ισχύει για κάθε
εκτελεστικό μέτρο που μπορεί να ληφθεί στο πλαίσιο του εν λόγω τίτλου IV.
37     Τέλος, η μνεία της μεταβατικής περιόδου των πέντε ετών που προβλέπει το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΕΚ, και η δέσμευση του Συμβουλίου
να εξετάσει «τους όρους υπό τους οποίους θα ανατεθούν οι εν λόγω εκτελεστικές εξουσίες στην Επιτροπή» μετά το τέλος της περιόδου
αυτής επιβεβαιώνουν σαφώς ότι ο λόγος για τον οποίο το Συμβούλιο κράτησε εκτελεστικές εξουσίες δεν ανάγεται στη φύση ή το
περιεχόμενο των βασικών πράξεων, αλλά στο γεγονός ότι οι πράξεις αυτές εμπίπτουν στον τίτλο IV της Συνθήκης.
38     Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως η Επιτροπή φρονεί ότι, ανεξάρτητα από τον ιδιαίτερο χαρακτήρα των εκτελεστικών
μέτρων, το Συμβούλιο παρέβη την υποχρέωση αιτιολογίας που προβλέπει το άρθρο 253 ΕΚ. Μια αιτιολογία που στηρίζεται, αφενός,
στις θεσμικές ιδιαιτερότητες του τίτλου IV της Συνθήκης και, αφετέρου, στον ευαίσθητο χαρακτήρα των συγκεκριμένων πολιτικών
δεν μπορεί να δικαιολογήσει την απόφαση του Συμβουλίου να επιφυλάξει για τον εαυτό του τις εκτελεστικές εξουσίες που προβλέπουν
οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί.
39     Σχετικά με τις θεσμικές ιδιαιτερότητες του τίτλου IV της Συνθήκης, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι τομείς όπως τα εξωτερικά
σύνορα, το δικαίωμα ασύλου, η μετανάστευση και η δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις που υπάγονταν προηγουμένως στον
τίτλο VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση «κοινοτικοποιήθηκαν».
40     Βεβαίως, τα κράτη μέλη έχουν την εξουσία να λαμβάνουν νομοθετικές πρωτοβουλίες επί πενταετή μεταβατική περίοδο, όπως προβλέπει
το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΕΚ, ενώ το άρθρο 68 ΕΚ περιέχει εξαιρετικές διατάξεις όσον αφορά τη διαδικασία του άρθρου 234 ΕΚ.
Ωστόσο, οι ειδικές ή εξαιρετικές διατάξεις του τίτλου IV της Συνθήκης ΕΚ δεν μπορούν να εμποδίσουν την εφαρμογή των διαδικασιών
«επιτροπολογίας» που προβλέπει το άρθρο 202 ΕΚ.
41     Εξάλλου, ακόμη και αν υποτεθεί ότι έχουν ευαίσθητο χαρακτήρα οι τομείς της επιτήρησης των συνόρων και της χορήγησης θεωρήσεων,
η Επιτροπή υποστηρίζει ότι είναι σε θέση να χειριστεί τέτοια ζητήματα και εν πάση περιπτώσει δεν μπορεί να ενεργήσει χωρίς
να εμπλέξει τα κράτη μέλη στη λήψη αποφάσεων σύμφωνα με τις διαδικασίες «επιτροπολογίας». Η Επιτροπή υπογραμμίζει τον θεσμικό
ρόλο που της αναγνωρίζει η Συνθήκη όσον αφορά τις σχέσεις με τα τρίτα κράτη, ιδίως στο στάδιο της διαπραγμάτευσης εξωτερικών
συμφωνιών. Παρατηρεί επίσης ότι ορισμένες πτυχές της πολιτικής θεωρήσεων και, ιδίως, ο καθορισμός των κρατών, οι υπήκοοι των
οποίων πρέπει να έχουν θεώρηση, ενέπιπταν ήδη στο κοινοτικό πλαίσιο πριν από τη θέσπιση της Συνθήκης του Άμστερνταμ. Τέλος,
κατά την άποψή της, οι εν λόγω τομείς δεν αφορούν παρά μόνο ζητήματα διαδικασίας και τύπου.
42     Το Συμβούλιο υποστηρίζει προκαταρκτικώς ότι η ΚΠΕ και το ΚΕ είναι υβριδικές πράξεις κατά την έννοια ότι περιέχουν και το ένα
και το άλλο διατάξεις νομοθετικές, εκτελεστικής και πρακτικής φύσεως συγχρόνως. Οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί λαμβάνουν υπόψη
αυτή την ιδιαιτερότητα και προβλέπουν τρεις διαφορετικές διαδικασίες για την τροποποίηση της ΚΠΕ και του ΚΕ. Κατά την ενδέκατη
αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και την όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 790/2001, οι διατάξεις κανονιστικής
φύσεως δεν μπορούν να τροποποιηθούν παρά μόνο με τις κατάλληλες διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ· οι διατάξεις εκτελεστικού χαρακτήρα
μπορούν να τροποποιηθούν μόνο σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 1 εκάστου των προσβαλλόμενων κανονισμών και μόνο οι τροποποιήσεις
των διατάξεων αυτών μπορούν να θεωρηθούν ως εκτελεστικά μέτρα· τέλος, οι πληροφορίες περί πραγματικών στοιχείων δεν μπορούν
να τροποποιηθούν παρά μόνο σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 2 εκάστου των κανονισμών αυτών.
43     Το Συμβούλιο παρατηρεί επίσης, προκαταρκτικώς, ότι το περιεχόμενο της ΚΠΕ και του ΚΕ εμφανίζει πολλά κοινά σημεία λόγω του
ότι οι αρχές που είναι αρμόδιες για τις θεωρήσεις και για την επιτήρηση των συνόρων πρέπει συχνά να λαμβάνουν γνώση των ιδίων
στοιχείων στο πλαίσιο των καθηκόντων τους, πράγμα που εξηγεί την ομοιότητα των διαδικασιών που καθορίζουν οι προσβαλλόμενοι
κανονισμοί.
44     Απαντώντας στον πρώτο λόγο ακυρώσεως, το Συμβούλιο παρατηρεί ότι η όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και η πέμπτη
αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 790/2001 δείχνουν σαφώς ότι η επιφύλαξη υπέρ του Συμβουλίου των εκτελεστικών εξουσιών αφορά
ειδικά τις τροποποιήσεις ορισμένων «λεπτομερών διατάξεων και πρακτικών διαδικασιών» της ΚΠΕ και του ΚΕ. Η φύση και το περιεχόμενο
των διατάξεων αυτών περιγράφονται λεπτομερέστερα στις προηγούμενες αιτιολογικές σκέψεις, δηλαδή την πρώτη, τη δεύτερη και
την πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001, καθώς και την πρώτη και δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 790/2001.
Κατά συνέπεια, η προβαλλόμενη αιτιολογία δεν έχει γενικό χαρακτήρα και δεν μπορεί να καλύψει το σύνολο των μέτρων που λαμβάνονται
στο πλαίσιο του τίτλου IV της Συνθήκης. Συναφώς, το Συμβούλιο διευκρινίζει ότι έχει ήδη εκδώσει πολυάριθμες πράξεις στηριζόμενες
στον τίτλο αυτό, περιλαμβανομένου και του τομέα των θεωρήσεων, χωρίς να επιφυλάξει για τον εαυτό του εκτελεστικές εξουσίες.
45     Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι οι λόγοι που το οδήγησαν στην υπέρ αυτού επιφύλαξη ορισμένων εκτελεστικών εξουσιών είναι οι ίδιοι
με αυτούς που οδήγησαν τους συντάκτες της Συνθήκης του Άμστερνταμ να αναγνωρίσουν στα κράτη μέλη, για μια αρχική πενταετή
περίοδο, την εξουσία πρωτοβουλίας στο πλαίσιο του τίτλου IV της Συνθήκης ΕΚ. Οι ίδιοι λόγοι οδήγησαν το Συμβούλιο να προβλέψει
ότι η τροποποίηση και η ενημέρωση των εν λόγω μέτρων δεν μπορούν να αποφασιστούν παρά μόνο ομοφώνως.
46     Συναφώς, το Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι κατά την έκδοση των προσβαλλόμενων κανονισμών, η ενσωμάτωση του κεκτημένου του Σένγκεν
στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και η αναγνώριση νέων εξουσιών υπέρ της Κοινότητας στον τομέα της πολιτικής θεωρήσεων και
ελέγχου των συνόρων ήταν πολύ πρόσφατες.
47     Ακριβώς επειδή η απόφαση της επιφυλάξεως εκτελεστικών εξουσιών συνιστά την εξαίρεση και όχι τον κανόνα, το Συμβούλιο, παρά
τον ευαίσθητο χαρακτήρα του τομέα αυτού, δήλωσε ότι θα εξετάσει τους όρους υπό τους οποίους οι εξουσίες αυτές θα ανατεθούν
στην Επιτροπή μετά την πάροδο της πενταετούς μεταβατικής περιόδου που προβλέπει το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΕΚ. Το Συμβούλιο
υποστηρίζει ότι η περίοδος των τριών ετών που απέμενε πριν λήξει η προαναφερθείσα περίοδος ήταν εύλογη ώστε να του δώσει τη
δυνατότητα να εκτιμήσει αν οι λόγοι που το οδήγησαν αρχικά στην επιφύλαξη των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων εξακολουθούν να ισχύουν.
48     Το Συμβούλιο αμφισβητεί ότι επιφύλαξε για τον εαυτό του εκτελεστικές εξουσίες με την αιτιολογία ότι τα συγκεκριμένα μέτρα
εμπίπτουν στον τίτλο IV της Συνθήκης. Εξάλλου, μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ, εξέδωσε πολυάριθμα μέτρα
στους τομείς που περιλαμβάνει ο τίτλος αυτός, τα οποία περιέχουν διατάξεις «επιτροπολογίας».
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
49     Διαπιστώνεται προκαταρκτικώς ότι κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της δεύτερης απόφασης επιτροπολογίας, οι εκτελεστικές αρμοδιότητες
ανατίθενται στην Επιτροπή με την εξαίρεση ειδικών περιπτώσεων δεόντως αιτιολογημένων κατά τις οποίες η βασική πράξη απονέμει
αποκλειστικά στο Συμβούλιο το δικαίωμα να ασκεί απ’ ευθείας ορισμένες από αυτές. Η διάταξη αυτή περιορίζεται δηλαδή να επαναλάβει
τις απαιτήσεις που διατυπώνουν τα άρθρα 202, τρίτη περίπτωση, ΕΚ και 253 ΕΚ.
50     Συναφώς, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 1989, 16/88, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Συλλογή 1989,
σ. 3457, σκέψη 10), μετά τις τροποποιήσεις που επέφερε η Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη στο άρθρο 145 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 202
ΕΚ), το Συμβούλιο δεν μπορεί να επιφυλαχθεί το δικαίωμα να ασκεί άμεσα τις εκτελεστικές εξουσίες παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις
και με απόφαση που υποχρεούται να αιτιολογήσει εμπεριστατωμένα.
51     Αυτό σημαίνει ότι το Συμβούλιο υποχρεούται να αιτιολογεί δεόντως, αναλόγως της φύσεως και του περιεχομένου της βασικής πράξεως
που θεσπίζει ή τροποποιεί, εξαίρεση από τον κανόνα ότι, στο σύστημα της Συνθήκης, όταν πρέπει να ληφθούν, σε κοινοτικό επίπεδο,
εκτελεστικά μέτρα μιας βασικής πράξεως, η αρμοδιότητα αυτή ανήκει κατά κανόνα στην Επιτροπή.
52     Εν προκειμένω, το Συμβούλιο αναφέρθηκε ρητά, με την όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και την πέμπτη αιτιολογική
σκέψη του κανονισμού 790/2001, στον πρωτεύοντα ρόλο των κρατών μελών στον τομέα των θεωρήσεων και της επιτήρησης των συνόρων
καθώς και στον ευαίσθητο χαρακτήρα των τομέων αυτών ιδίως όσον αφορά τις πολιτικές σχέσεις με τα τρίτα κράτη.
53     Είναι αναμφισβήτητο ότι οι θεωρήσεις αυτές είναι και γενικές και συνοπτικές. Αν όμως αναλυθούν στο πλαίσιο εντός του οποίου
πρέπει να αναχθούν είναι ικανές να αποκαλύψουν σαφώς την αιτιολογία της υπέρ του Συμβουλίου επιφύλαξης εκτελεστικών εξουσιών
και να δώσουν τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να ασκήσει τον έλεγχό του.
54     Συγκεκριμένα, διαπιστώνεται πρώτον, ότι πριν από τη θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Άμστερνταμ, που προηγήθηκε κατά δύο έτη
της έκδοσης των προσβαλλόμενων κανονισμών, η πολιτική θεωρήσεων –με την επιφύλαξη του προσδιορισμού των τρίτων κρατών οι υπήκοοι
των οποίων πρέπει να έχουν θεώρηση κατά τη διέλευση των εξωτερικών συνόρων των κρατών μελών, όπως προβλέπει το άρθρο 100 Γ,
παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ (που καταργήθηκε με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ)– καθώς και πολιτική των εξωτερικών συνόρων εξέφευγαν
τελείως της αρμοδιότητας της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και εντάσσονταν στις διαδικασίες που διαρρυθμίζονται στο πλαίσιο του τίτλου
VI της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
55     Δεύτερον, ο τίτλος IV της Συνθήκης ΕΚ περιλαμβάνει στα άρθρα 67 ΕΚ και 68 ΕΚ, διατάξεις εξαιρετικές ή ειδικές, δεκτικές μετεξέλιξης
όσον αφορά τις διαδικασίες εκπόνησης του παραγώγου δικαίου και της προδικαστικής παραπομπής. Συγκεκριμένα, το άρθρο 67, παράγραφοι
1 και 2, ΕΚ προβλέπει μεταβατική περίοδο πέντε ετών μετά την έναρξη ισχύος της Συνθήκης του Άμστερνταμ κατά την οποία, κατ’
αρχήν, το Συμβούλιο αποφασίζει ομόφωνα βάσει προτάσεως της Επιτροπής ή κατόπιν πρωτοβουλίας κράτους μέλους και μετά από διαβούλευση
με το Κοινοβούλιο. Μετά την περίοδο αυτή το Συμβούλιο νομοθετεί αποκλειστικά βάσει προτάσεως της Επιτροπής και μπορεί να αποφασίσει
ομόφωνα ότι η διαδικασία του άρθρου 251 ΕΚ θα έχει εφαρμογή σε όλους τους τομείς που καλύπτει ο τίτλος IV ή μόνο σε ορισμένους
εξ αυτών και να προσαρμόζει τις διατάξεις που αφορούν την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου.
56     Οι διατάξεις αυτού του είδους μαρτυρούν την ιδιαιτερότητα του τομέα που καλύπτουν οι προσβαλλόμενοι κανονισμοί, ο οποίος μέχρι
την 1η Μαΐου 1999, ενέπιπτε κατά τα ουσιώδη στις διαδικασίες που διαρρυθμίζονται στο πλαίσιο του τίτλου VI της Συνθήκης για
την Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι οι συντάκτες της Συνθήκης ΕΚ δεν θέλησαν να αναγνωρίσουν εξ αρχής μονοπώλιο πρωτοβουλίας
υπέρ της Επιτροπής σ’ αυτόν τον τομέα.
57     Τρίτον, οι διατάξεις που απαριθμούν περιοριστικά το άρθρο 1 των προσβαλλόμενων κανονισμών έχουν περιεχόμενο σαφώς οριοθετημένο.
Βεβαίως αντιπροσωπεύουν σημαντικό μέρος της ΚΠΕ και του ΚΕ, πλην όμως ουδόλως εξαντλούν τον τομέα των θεωρήσεων και του ελέγχου
των εξωτερικών συνόρων.
58     Τέταρτον, από την όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και την πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 790/2001
προκύπτει ότι το Συμβούλιο δεσμεύθηκε να εξετάσει τους όρους υπό τους οποίους μπορούν να ανατεθούν στην Επιτροπή οι εκτελεστικές
εξουσίες που του αναθέτουν οι κανονισμοί αυτοί, μετά την πάροδο τριετούς μεταβατικής περιόδου.
59     Για όλους τους λόγους αυτούς που προκύπτουν επαρκώς από τις αιτιολογικές σκέψεις των προσβαλλόμενων κανονισμών και από το
πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται αυτοί, πρέπει να θεωρηθεί ότι το Συμβούλιο ευλόγως θεώρησε ότι πρόκειται για ειδική περίπτωση
και αιτιολόγησε δεόντως, κατά το άρθρο 253 ΕΚ, την απόφαση να επιφυλάξει για λογαριασμό του και προσωρινώς την εξουσία εκτελέσεως
ενός συνόλου διατάξεων που απαριθμούν περιοριστικά η ΚΠΕ και το ΚΕ.
60     Το γεγονός ότι η όγδοη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και η πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 790/2001 είναι
διατυπωμένες σχεδόν πανομοιότυπα δεν είναι, άνευ ετέρου, ικανό να αναιρέσει το συμπέρασμα αυτό, λαμβανομένων υπόψη των στενών
σχέσεων που συνδέουν αναμφισβήτητα τον τομέα των θεωρήσεων και τον τομέα του ελέγχου των συνόρων.
61     Υπό τις συνθήκες αυτές ο πρώτος λόγος ακυρώσεως που προβάλλει η Επιτροπή με την προσφυγή της είναι απορριπτέος.

Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως που αφορά την εκτελεστική εξουσία η οποία ανατίθεται στα κράτη μέλη
Επιχειρήματα των διαδίκων
62     Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η διαδικασία τροποποίησης και ενημέρωσης της ΚΠΕ και του ΚΕ από τα
κράτη μέλη που προβλέπει το άρθρο 2 των προσβαλλόμενων κανονισμών αντιβαίνει στο άρθρο 202 ΕΚ. Συγκεκριμένα, η τελευταία αυτή
διάταξη, που επιτρέπει μόνο στο Συμβούλιο να επιφυλάξει για λογαριασμό του εκτελεστικές αρμοδιότητες ή να τις αναθέσει στην
Επιτροπή, δεν επιτρέπει τέτοια διαδικασία.
63     Η Επιτροπή προσθέτει ότι, ακόμη και αν η διαδικασία αυτή αφορά τις πληροφορίες περί πραγματικών στοιχείων που έχουν στη διάθεσή
τους τα κράτη μέλη, αυτές περιέχονται σε έγγραφα που, βάσει της αποφάσεως 1999/436, έχουν ως νομική βάση διατάξεις της Συνθήκης
ΕΚ και, για τον λόγο αυτό, οι τροποποιήσεις των πράξεων αυτών πρέπει να ανταποκρίνονται στους συνήθεις θεσμικούς κανόνες.
64     Το Συμβούλιο αντιτάσσει ότι οι τροποποιήσεις που έγιναν στην ΚΠΕ και στο ΚΕ κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 2 των προσβαλλόμενων
κανονισμών δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως εκτελεστικά μέτρα, αλλά εντάσσονται σε έναν μηχανισμό ανταλλαγής πληροφοριών.
Συγκεκριμένα, πρόκειται, όπως προκύπτει από τη δέκατη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2201 και από την έβδομη αιτιολογική
σκέψη του κανονισμού 790/2001, για πληροφορίες περί πραγματικών στοιχείων που μόνο τα κράτη μέλη μπορούν να παράσχουν. Επομένως,
το άρθρο 202 ΕΚ δεν έχει εφαρμογή εν προκειμένω.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
65     Από το άρθρο 2 των προσβαλλόμενων κανονισμών προκύπτει σαφώς ότι, παρά τη χρήση του ρήματος «επιθυμώ», κάθε κράτος μέλος μπορεί
το ίδιο να τροποποιήσει ενίοτε σε συνεννόηση με τα άλλα κράτη μέλη το περιεχόμενο ορισμένων διατάξεων ή παραρτημάτων της ΚΠΕ
και του ΚΕ. Πράγματι, κατά τη δέκατη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 789/2001 και την έβδομη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού
790/2001, «τα μέλη του Συμβουλίου και η Επιτροπή θα ενημερώνονται αμελλητί για όλες τις τροποποιήσεις […]», πράγμα που σημαίνει
ότι η εξουσία τροποποιήσεως ανήκει στα κράτη μέλη.
66     Συναφώς, διαπιστώνεται ότι, ναι μεν το άρθρο 202, τρίτη περίπτωση, ΕΚ ρυθμίζει το ζήτημα της ομοιόμορφης εφαρμογής των βασικών
πράξεων του Συμβουλίου ή του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, δηλαδή την κατανομή εκτελεστικών εξουσιών μεταξύ
του Συμβουλίου και της Επιτροπής, η διάταξη αυτή όμως δεν αφορά την κατανομή των εξουσιών μεταξύ της Κοινότητας και των κρατών
μελών.
67     Πρέπει να εξεταστεί αν, για την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων ή παραρτημάτων της ΚΠΕ και του ΚΕ, το Συμβούλιο όφειλε να εφαρμόσει
τις κοινοτικές διαδικασίες ή αν η εξουσία τροποποιήσεως των διατάξεων ή παραρτημάτων αυτών μπορούσε να ανατεθεί στα κράτη
μέλη χωρίς να παραβιαστεί το κοινοτικό δίκαιο.
68     Εν προκειμένω, το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι οι διατάξεις που μπορούν να τροποποιηθούν από τα κράτη μέλη περιλαμβάνουν μόνον
πληροφορίες περί πραγματικών στοιχείων τις οποίες μόνο τα κράτη μέλη μπορούν να παράσχουν επωφελώς.
69     Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η ΚΠΕ και το ΚΕ εκδόθηκαν από την εκτελεστική επιτροπή σε περίοδο κατά την οποία ο συγκεκριμένος
τομέας ενέπιπτε στη διακυβερνητική συνεργασία. Η ενσωμάτωσή τους στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως μετά την έναρξη ισχύος
της Συνθήκης του Άμστερνταμ δεν είχε ως αποτέλεσμα καθεαυτή να αφαιρέσει αμέσως από τα κράτη μέλη εξουσίες που μπορούσαν να
ασκούν δυνάμει των εν λόγω πράξεων προκειμένου να εξασφαλίσουν την ομαλή εφαρμογή τους.
70     Στο ειδικό και μεταβατικό αυτό πλαίσιο και εν αναμονή εξελίξεων του κεκτημένου του Σένγκεν στο νομικό και θεσμικό πλαίσιο
της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο Συμβούλιο ότι θέσπισε διαδικασία διαβιβάσεως από τα κράτη μέλη των τροποποιήσεων
που έχουν την εξουσία να επιφέρουν, μονομερώς ή σε συνεννόηση με τα άλλα κράτη μέλη σε ορισμένες διατάξεις της ΚΠΕ ή του ΚΕ
των οποίων το περιεχόμενο εξαρτάται αποκλειστικά από πληροφορίες που μόνο αυτά κατέχουν. Η αιτίαση αυτή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει
παρά μόνο αν αποδεικνυόταν ότι η κατά τα ανωτέρω θεσπισθείσα διαδικασία είναι ικανή να βλάψει την αποτελεσματική ή ορθή εφαρμογή
της ΚΠΕ ή του ΚΕ.
71     Πρέπει πάντως να διαπιστωθεί ότι η Επιτροπή, η οποία δεν αμφισβήτησε τον χαρακτήρα πραγματικών στοιχείων των πληροφοριών που
περιέχουν οι διατάξεις τις οποίες μπορούν να τροποποιούν τα κράτη μέλη ούτε το γεγονός ότι μόνο τα τελευταία μπορούν να τις
παράσχουν επωφελώς, δεν απέδειξε ούτε καν επιδίωξε να αποδείξει για καθεμία από τις διατάξεις αυτές ότι έπρεπε να εφαρμοστεί
η ομοιόμορφη διαδικασία ενημέρωσης της ΚΠΕ και του ΚΕ προκειμένου να εξασφαλιστεί η ομαλή εφαρμογή τους. Απλώς εξέτασε χάριν
παραδείγματος με το υπόμνημα απαντήσεως τα παραρτήματα 4 και 5 της ΚΠΕ.
72     Υπό τις συνθήκες αυτές το Δικαστήριο κρίνει ότι πρέπει να περιορίσει τον έλεγχό τους στην εκτίμηση της νομιμότητας του άρθρου
2 του κανονισμού 789/2001 καθόσον αναφέρεται στα παραρτήματα 4 και 5 της ΚΠΕ τα οποία και μόνον εξέτασε η Επιτροπή με τα υπομνήματά
της.
73     Συναφώς, από το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 789/2001 προκύπτει ότι όταν ένα κράτος μέλος επιθυμεί να επιφέρει τροποποίηση
στα παραρτήματα 4, 5Β και 5Γ της ΚΠΕ, υποβάλλει κατ’ αρχάς σχετική πρόταση στα άλλα κράτη μέλη που μπορούν να παρουσιάσουν
παρατηρήσεις.
74     Όσον αφορά, αφενός, το παράρτημα 4 της ΚΠΕ, που περιλαμβάνει τον κατάλογο των εγγράφων που χορηγούν τα κράτη μέλη και τα οποία
δίνουν δικαίωμα εισόδου χωρίς θεώρηση, η Επιτροπή παρατηρεί ότι κατά το άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 2, της ΣΕΣΣ, οι υπήκοοι
τρίτων κρατών, κάτοχοι άδειας διαμονής ή προσωρινής άδειας διαμονής που τους έχει χορηγηθεί από συμβαλλόμενο μέρος μπορούν,
με την κάλυψη του τίτλου αυτού καθώς και ενός ταξιδιωτικού εγγράφου που χορηγείται από το ίδιο συμβαλλόμενο μέρος, να κυκλοφορεί
ελεύθερα επί τρεις μήνες κατ’ ανώτατο όριο εντός της ζώνης Σένγκεν.
75     Ναι μεν η τροποποίηση του καταλόγου του παραρτήματος 4 της ΚΠΕ έχει άμεσο αντίκτυπο στους όρους υπό τους οποίους εφαρμόζεται
το εν λόγω άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 2, πλην όμως κατά την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου, «[τ]α συμβαλλόμενα μέρη ανακοινώνουν
στην εκτελεστική επιτροπή [στην οποία υποκαταστάθηκε το Συμβούλιο, σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, του πρωτοκόλλου],
τον κατάλογο των εγγράφων που εκδίδουν και τα οποία επέχουν θέση τίτλου διαμονής ή άδειας προσωρινής διαμονής και ταξιδιωτικού
εγγράφου κατά την έννοια του παρόντος άρθρου».
76     Τίποτα όμως δεν στηρίζει την υπόθεση, λαμβανομένης υπόψη της διατάξεως αυτής και δεδομένου ότι καμία κοινοτική διάταξη δεν
τροποποίησε ως προς αυτό το σημείο το σύστημα της ΣΕΣΣ, πριν από την έκδοση των προσβαλλόμενων κανονισμών, ότι, εφόσον ο επίδικος
κατάλογος εγγράφων κοινοποιήθηκε στην εκτελεστική επιτροπή (ή στο Συμβούλιο), τα κράτη μέλη δεν έχουν πλέον την εξουσία να
προσδιορίζουν τη φύση των εγγράφων που επέχουν θέση τίτλου διαμονής ή προσωρινής άδειας διαμονής.
77     Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι για την τροποποίηση του παραρτήματος 4 της ΚΠΕ ήταν ανάγκη να εφαρμοστεί η ομοιόμορφη
διαδικασία ενημέρωσης.
78     Όσον αφορά, αφετέρου, το παράρτημα 5 της ΚΠΕ, που αφορά τις περιπτώσεις του άρθρου 17, παράγραφος 2, της ΣΕΣΣ, στις οποίες
η χορήγηση θεωρήσεως υπόκειται σε διαβουλεύσεις με την κεντρική αρχή του συμβαλλομένου μέρους, στο οποίο εκκρεμεί η αίτηση,
διαπιστώνεται, πρώτον, ότι σύμφωνα με το σημείο 2.1 του μέρους II της ΚΠΕ, η διπλωματική ή η προξενική αρχή που εξετάζει την
αίτηση ζητεί την προέγκριση της εθνικής κεντρικής αρχής «βάσει των περιπτώσεων και σύμφωνα με τους όρους και προθεσμίες που
έχουν οριστεί από τον νόμο και την εθνική πρακτική». Το παράρτημα 5 Α της ΚΠΕ αναφέρει ακριβώς αυτές τις περιπτώσεις.
79     Η Επιτροπή όμως δεν απέδειξε τον λόγο για τον οποίο η εφαρμογή της ομοιόμορφης διαδικασίας για την ενημέρωση του παραρτήματος
5 Α της ΚΠΕ ήταν αναγκαία για την ορθή εφαρμογή του σημείου 2.1 του μέρους II της ΚΠΕ, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή παραπέμπει
στους εθνικούς νόμους και πρακτικές.
80     Δεύτερον, το σημείο 2.2 του μέρους II της ΚΠΕ αφορά τις περιπτώσεις στις οποίες η διπλωματική ή η προξενική αρχή στην οποία
έχει υποβληθεί αίτηση θεωρήσεως οφείλει να ζητεί την προέγκριση της ιδίας κεντρικής αρχής, η οποία πρέπει να προβεί σε διαβούλευση
με τις αρμόδιες κεντρικές αρχές ενός ή περισσοτέρων άλλων συμβαλλομένων μερών. Το σημείο αυτό ορίζει ότι «για όσο χρόνο δεν
έχει καταρτιστεί ο οριστικός κατάλογος από την εκτελεστική επιτροπή [στην οποία υποκαταστάθηκε το Συμβούλιο], θα χρησιμοποιείται
ο κατάλογος ο οποίος επισυνάπτεται στην παρούσα κοινή εγκύκλιο». Αυτός ο κατάλογος περιλαμβάνεται στο παράρτημα 5Β.
81     Η Επιτροπή όμως, η οποία δεν αμφισβητεί ότι εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να προσδιορίσει για ποιες αιτήσεις θεωρήσεως
απαιτείται προηγούμενη διαβούλευση με τις κεντρικές αρχές των άλλων συμβαλλομένων μερών, δεν απέδειξε τον λόγο για τον οποίο,
εφόσον δεν είχε καθοριστεί από το Συμβούλιο ο οριστικός κατάλογος των περιπτώσεων αμοιβαίας διαβούλευσης, ήταν απαραίτητη
η εφαρμογή της ομοιόμορφης διαδικασίας για την ορθή εφαρμογή του σημείου 2.2 του μέρους II της ΚΠΕ και, ιδίως, για την ενημέρωση
του παραρτήματος 5Β αυτής.
82     Τρίτον, το σημείο 2.3 του μέρους II της ΚΠΕ, που παραπέμπει στον κατάλογο του παραρτήματος 5Γ, αφορά τις περιπτώσεις στις
οποίες η αίτηση θεωρήσεως υποβάλλεται σε πρεσβεία ή προξενική αρχή ενός κράτους Σένγκεν που εκπροσωπεί άλλο κράτος Σένγκεν.
83     Η Επιτροπή δεν απέδειξε ούτε καν επιδίωξε να αποδείξει τον λόγο για τον οποίο ήταν απαραίτητη η εφαρμογή της ομοιόμορφης διαδικασίας
για την ορθή εφαρμογή του σημείου 2.3 του μέρους II της ΚΠΕ και, ειδικότερα, για την ενημέρωση του παραρτήματος 5Γ αυτής.
84     Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί και ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως που προβάλλει η Επιτροπή με την προσφυγή της.
85     Βάσει όλων των προεκτεθέντων η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
86     Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το Συμβούλιο ζήτησε την καταδίκη της Επιτροπής στα δικαστικά
έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς το Δικαστήριο (ολομέλεια) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.