CELEX: 61989CJ0200
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο
Προσφυγή ακυρώσεως αποφάσεως περί μειώσεως χρηματοδοτικής συνδρομής

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 26 Ιουνίου 1989 η FUNOC, σωματείο που έχει σκοπό την ανάπτυξη συλλογικής εκπαιδευτικής δράσεως για το ανοικτό πανεπιστήμιο στο Charleroi, ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής — που κοινοποιήθηκε στην προσφεύγουσα με έγγραφο της 21ης Απριλίου 1989 — περί συμμετοχής του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου στη χρηματοδότηση των σχεδίων που έχει υποβάλει το Βασίλειο του Βελγίου, κατά το μέτρο που με την απόφαση αυτή η Επιτροπή ζητεί την επιστροφή ποσού 6579334 BFR και αρνείται να καταβάλει το υπόλοιπο ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής την οποία χορήγησε το Ταμείο για το υπ' αριθ. 843246 Β5 σχέδιο. Με το ίδιο δικόγραφο η FUNOC άσκησε, δυνάμει του άρθρου 178 της Συνθήκης ΕΟΚ, αγωγή αποζημιώσεως ζητώντας την αποκατάσταση της ζημίας που υπέστη εξαιτίας της εν λόγω αποφάσεως.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο α), της αποφάσεως 83/516/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 1983, για την αποστολή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (
ΕΕ L 289, σ. 38
), το Ταμείο συμμετέχει στη χρηματοδότηση ενεργειών επαγγελματικής καταρτίσεως και επαγγελματικού προσανατολισμού. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, της αποφάσεως αυτής ορίζει ότι η συνδρομή του Ταμείου μπορεί να χορηγηθεί για να διευκολυνθεί η πραγματοποίηση καινοτόμων σχεδίων.
Κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού ( ΕΟΚ) 2950/83 του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 1983 (
ΕΕ L 289, σ. 1
), περί εφαρμογής της ως άνω αποφάσεως, η Επιτροπή μπορεί, όταν η συνδρομή του Ταμείου δεν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται από την εγκριτική απόφαση, να αναστείλει, να μειώσει ή να καταργήσει τη συνδρομή αυτή, αφού δώσει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις του.
Τον Σεπτέμβριο του 1983 το Υπουργείο Απασχολήσεως και Εργασίας υπέβαλε, για τις χρήσεις 1984, 1985 και 1986, εξ ονόματος του Βασιλείου του Βελγίου και υπέρ της FUNOC, αίτηση περί συνδρομής του Ταμείου σε σχέδιο για την εκπαίδευση νέων με περιορισμένη ειδίκευση της περιοχής του Charleroi στις νέες τεχνολογίες πληροφορήσεως, σχέδιο το οποίο ήταν καινοτόμο κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, της προαναφερθείσης αποφάσεως 83/516.
Στην αίτηση αναφερόταν ότι σκοπός του προτεινομένου εκπαιδευτικού προγράμματος ήταν η δημιουργία ενός συλλογικού φορέα επιστημονικής παραγωγής για την πραγματοποίηση ερευνών και μελετών γενικής χρησιμότητας. Η αίτηση διευκρίνιζε ότι προς τον σκοπό αυτό 90 νέοι περιορισμένης ειδικεύσεως θα εκπαιδεύονταν κατάλληλα στις μεθόδους και τεχνικές της έρευνας με εντατική χρησιμοποίηση της πληροφορικής ( 1000 ώρες κατ' άτομο). Με πρόσθετα στοιχεία που υπέβαλε στην Επιτροπή στις 15 Ιουνίου 1984 η FUNOC συμπλήρωσε την αρχική της αίτηση, διευκρινίζοντας ότι το πρόγραμμα περιελάμβανε τρεις χωριστές φάσεις, δηλαδή βασική διδασκαλία, ειδική διδασκαλία και πρακτική εφαρμογή, κατανεμημένες σε τρία έτη ( 1984, 1985 και 1986).
Με την απόφαση C( 84) 1076 της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1984, το σχέδιο εγκρίθηκε για το αιτούμενο ποσό, δηλαδή 16500000 BFR.
Σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 2950/83, τον Δεκέμβριο του 1984 προκαταβλήθηκε ποσό 4950000 BFR, τον Μάιο του 1987 δε ένα δεύτερο ποσό του ιδίου ύψους.
Τον Μάιο του 1987 το Υπουργείο Απασχολήσεως και Εργασίας υπέβαλε την αίτηση καταβολής του υπολοίπου ποσού των 6600000 BFR, μαζί με όλα τα σχετικά δικαιολογητικά και την έκθεση εκτελέσεως. Στις 6 Ιουνίου 1988 η FUNOC έλαβε με συστημένη επιστολή έγγραφο με το οποίο το Υπουργείο Απασχολήσεως και Εργασίας τής διαβίβαζε υπόμνημα της Επιτροπής συνοδευόμενο από επεξηγηματικό έγγραφο. Η Επιτροπή ζητούσε την επιστροφή του προκαταβληθέντος ποσού των 9900000 BFR με την αιτιολογία ότι, κατά την έκθεση εκτελέσεως, ο φορέας που είχε αναλάβει την εκτέλεση του σχεδίου είχε αποφασίσει ήδη από τον Ιανουάριο του 1984 να το τροποποιήσει χωρίς να ειδοποιήσει σχετικώς το Ταμείο, προγραμματίζοντας τρεις ετήσιους κύκλους εκπαιδεύσεως, σε καθένα από τους οποίους θα μετείχαν 30 εκπαιδευόμενοι, ο πρώτος δε είχε αρχίσει τον Μάρτιο του 1984 και οι δύο επόμενοι το 1985 και το 1986. Ο νέος αυτός προγραμματισμός ήταν, κατά την Επιτροπή, αντίθετος προς την αρχική διάρθρωση του σχεδίου.
Ύστερα από τις επαφές που έγιναν μεταξύ των βελγικών αρχών και των υπηρεσιών της, η Επιτροπή, με έγγραφο της 21ης Απριλίου 1989, που διαβιβάστηκε στη FUNOC στις 2 Μαΐου 1989, μείωσε σε 6579334 BFR το ποσό των χορηγηθεισών προκαταβολών του οποίου την επιστροφή ζητούσε από την προσφεύγουσα, λαμβάνοντας υπόψη το πρώτο έτος ( 1984), με την αιτιολογία ότι ο πρώτος αυτός κύκλος ήταν το μόνο μέρος του προγράμματος που ανταποκρινόταν στα κριτήρια της μη επαναληπτικότητας.
Προς στήριξη της προσφυγής της περί ακυρώσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι συνέτρεχε αναρμοδιότητα του υπαλλήλου που έλαβε την επίδικη απόφαση, παράβαση των διατάξεων περί διαχειρίσεως του Ταμείου, προφανές σφάλμα εκτιμήσεως και, επικουρικώς, παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το ιστορικό της διαφοράς και η διαδικασία, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί της προσφυγής ακυρώσεως
Επί του πρώτου λόγου
Κατά την προσφεύγουσα, η πράξη είναι πλημμελής, καθόσον δεν εκδόθηκε από το αρμόδιο όργανο, δηλαδή την ίδια την Επιτροπή, αλλ από τον προϊστάμενο τμήματος της Γενικής Διευθύνσεως V, ο οποίος δεν ενήργησε βάσει σχετικής εξουσιοδοτήσεως.
Πρέπει να σημειωθεί προκαταρκτικώς ότι από τις εφαρμοστέες διατάξεις προκύπτει ότι η Γενική Διεύθυνση V είναι αρμόδια για τη διαχείριση των δαπανών του Ταμείου σε συνεργασία με τον δημοσιονομικό ελεγκτή. Από τον εσωτερικό κανονισμό της Επιτροπής προκύπτει ότι είναι δυνατή η εξουσιοδότηση υπαλλήλων προς λήψη — εξ ονόματος της και υπό τον έλεγχο της — σαφώς καθορισμένων μέτρων διαχειρίσεως ή διοικήσεως.
Κατά την προβολή αυτού του λόγου ακυρώσεως η προσφεύγουσα παραγνωρίζει το γεγονός ότι η εξουσιοδότηση υπογραφής αποτελεί το σύνηθες μέσο με το οποίο η Επιτροπή ασκεί τις αρμοδιότητες της, πράγμα που έχει αναγνωρίσει το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 14ης Ιουλίου 1972, ICI, σκέψεις 10 έως 14 (
48/69, Rec. 1972, σ. 619
), και της 17ης Οκτωβρίου 1972, Cementhandelaren, σκέψεις 10 έως 14 (
8/72, Rec. 1972, σ. 977
). Η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι εν προκειμένω η κοινοτική διοίκηση δεν ενήργησε σύμφωνα με τους εφαρμοστέους κανόνες.
Επομένως, ο πρώτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί νου δευτέρου Αόγου
Κατά την προσφεύγουσα, η προσβαλλομένη απόφαση συνιστά παράβαση της σχετικής με το Ταμείο νομοθεσίας, επειδή η Επιτροπή απλώς και μόνον απέστειλε στις αρμόδιες επί θεμάτων απασχολήσεως βελγικές αρχές ειδοποίηση περί οφειλής 9900000 BFR, χωρίς να τους έχει ζητήσει προηγουμένως να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2950/83.
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Όπως προκύπτει από τη δικογραφία, της εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως — δηλαδή της αποφάσεως της 21ης Απριλίου 1989 — προηγήθηκε ανταλλαγή αλληλογραφίας μεταξύ της Επιτροπής και των βελγικών αρχών, οι οποίες υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2950/83, δηλαδή πριν εκδοθεί οριστική απόφαση.
Επομένως, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί νου τρίτον Aóyov
Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται επίσης ότι η Επιτροπή προέβη σε προφανώς εσφαλμένη εκτίμηση και εφήρμοσε εσφαλμένως τις διατάξεις που διέπουν το Ταμείο. Η προσφεύγουσα δεν δέχεται ότι επέφερε μεταβολή στο αρχικό της σχέδιο. Υποστηρίζει ότι το σχέδιο τηρήθηκε, παρόλο που χρειάστηκε, ενόψει της ολοκληρώσεως της εκτελέσεως του, να τροποποιηθούν ορισμένες από τις λεπτομέρειες εφαρμογής του. Το πρόγραμμα, έτσι όπως υλοποιήθηκε, διατήρησε τον χαρακτήρα του ενιαίου και του καινοτόμου, ενώ αναλλοίωτος παρέμεινε και ο σκοπός, δηλαδή η δοκιμή στην πράξη μιας νέας υποθέσεως εργασίας.
Παρατηρείται ότι από την περιγραφή του εκπαιδευτικού προγράμματος στην προς το Ταμείο αίτηση της προσφεύγουσας περί συνδρομής, όπως συμπληρώθηκε με τα πρόσθετα στοιχεία που υποβλήθηκαν στην Επιτροπή, προκύπτει ότι το αρχικό σχέδιο, για 90 νέους περιορισμένης ειδικεύσεως, προέβλεπε 1000 ώρες εκπαιδεύσεως κατανεμημένες σε τρία έτη, σε τρεις χωριστές φάσεις.
Όπως προκύπτει όμως από την τελική έκθεση, την οποία συνέταξε και υπέβαλε στην Επιτροπή τον Ιούνιο του 1987η ίδια η προσφεύγουσα, το πρόγραμμα που εφαρμόστηκε περιελάμβανε τρεις όμοιους κύκλους μαθημάτων, καθένας από τους οποίους διήρκεσε 1000 ώρες σε διάστημα ενός έτους και αφορούσε μια χωριστή ομάδα 30 ατόμων.
Πρέπει να γίνει δεκτό ότι η σε ένα έτος συγκέντρωση 1000 εκπαιδευτικών ωρών, ενώ είχε προβλεφθεί να κατανεμηθούν σε τρία έτη, είχε ως αποτέλεσμα να εφαρμοσθεί το πρόγραμμα υπό συνθήκες διαφορετικές από τις αρχικώς αναγγελθείσες. Εξάλλου, το γεγονός ότι κατά τα δύο τελευταία έτη επαναλήφθηκε ο ίδιος κύκλος εκπαιδεύσεως στέρησε από το πρόγραμμα τον χαρακτήρα του καινοτόμου. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή μπορούσε, σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2950/83, να αναστείλει, να μειώσει ή να καταργήσει τη συνδρομή του Ταμείου.
Κατά συνέπεια, ο τρίτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί τον τετάρτου λόγου
Τέλος, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι με την προσβαλλομένη απόφαση παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας, καθόσον η επιστροφή του μεγαλυτέρου μέρους των προκαταβολών και η άρνηση καταβολής του υπολοίπου ποσού είναι δυσαναλόγος επαχθείς ενόψει του τυπικού χαρακτήρα της πλημμελείας, δηλαδή της μη κοινοποιήσεως των επενεχθεισών τροποποιήσεων. Η δυσαναλογία αυτή επιτείνεται από το γεγονός ότι η επιβληθείσα κύρωση θέτει σε κίνδυνο την ίδια την επιβίωση της FUNOC.
Επ' αυτού πρέπει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2950/83 επέβαλλε την ανάκληση της εγκριτικής αποφάσεως, η οποία εστερείτο νομιμότητας λόγω ουσιώδους μεταβολής του αρχικού σχεδίου και όχι λόγω μιας απλής τυπικής πλημμελείας. Εξάλλου, η Επιτροπή — όπως τόνισε και η ίδια — έλαβε υπόψη τα κατ' ιδίαν συμφέροντα της προσφεύγουσας, καθόσον τελικώς αποφάσισε, κατ' εξαίρεση και για λόγους επιεικείας, να αντικαταστήσει την εγκριτική απόφαση, η οποία είχε καταστεί παράνομη, με νέα απόφαση με την οποία ενέκρινε εν μέρει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, και συγκεκριμένα το πρώτο μέρος του.
Υπ' αυτές τις συνθήκες, δεν αποδεικνύεται ότι η Επιτροπή, καταργώντας τη χρηματοδότηση του εφαρμοσθέντος προγράμματος εκπαιδεύσεως για τα έτη 1985 και 1986, υπερέβη το μέτρο που είναι αναγκαίο προς εξασφάλιση της προσήκουσας χρησιμοποιήσεως των ποσών που καταβάλλει το Ταμείο.
Κατά συνέπεια, και αυτός ο λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Από όλες τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η προσφυγή ακυρώσεως πρέπει να ακυρωθεί στο σύνολό της.
Επί της αγωγής αποζημιώσεως
Η FUNOC ισχυρίζεται ότι με την έκδοση της επίδικης αποφάσεως η Επιτροπή τής προξένησε ζημία, την οποία οφείλει να αποκαταστήσει σύμφωνα με το άρθρο 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης.
Σχετικώς, υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, για να γεννηθεί ευθύνη της Κοινότητας κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 215, δεύτερο εδάφιο, πρέπει να συντρέχει ένα σύνολο προϋποθέσεων, δηλαδή παράνομη ενέργεια των κοινοτικών οργάνων, επέλευση πραγματικής ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της ενεργείας του οργάνου και της ζημίας.
Στην προκειμένη περίπτωση, από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η ενέργεια της Επιτροπής, η οποία, όπως υποστηρίζει η FUNOC, της προκάλεσε τη ζημία δεν είναι από καμία άποψη παράνομη.
Επομένως — και χωρίς να εξετασθεί αν πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις που απαιτούνται κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου — η αγωγή αποζημιώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η προσφυγή-αγωγή της FU NOC πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα-ενάγουσα ηττήθηκε ως προς όλα τα αιτήματά της, πρέπει να καταδικαστεί στα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( δεύτερο τμήμα )
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή-αγωγή.

2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα-ενάγουσα στα δικαστικά έξοδα.

O'Higgins
Mancini
Schockweiler
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 11 Οκτωβρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
Τ. F. O'Higgins
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.