CELEX: 62007CJ0504
Regolament (KEE) Nru 1191/69
Obbligi ta’ servizz pubbliku
Għoti ta’ kumpens
Settur tat-trasport urban tal-passiġġieri

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 73 KE u 87 KE kif ukoll tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1191/69, tas-26 ta’ Ġunju 1969, dwar azzjoni mill-Istati Membri dwar l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 19), kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1893/91, tal- (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 314, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 1191/69”).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn, minn naħa, l-Associação Nacional de Transportadores Rodoviários de Pesados de Passageiros (Antrop) flimkien ma’ numru ta’ impriżi oħra (iktar ’il quddiem “Antrop
et
”) u, min-naħa l-oħra, il-Conselho de Ministros, Companhia de Carris de Ferro de Lisboa SA (iktar ’il quddiem “Carris”) u Sociedade de Transportes Colectivos do Porto SA (iktar ’il quddiem “STCP”) fir-rigward ta’ pagamenti ta’ kumpens, li jammontaw għal EUR 40916478 u EUR 12376201 rispettivament, mogħtija lil dawn tal-aħħar, għas-sena 2003, permezz tar-Riżoluzzjoni Nru 52/2003, tas-27 ta’ Marzu 2003, tal-Conselho de Ministros.
Il-kuntest ġuridiku
L-ewwel u t-tieni premessi tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdu:
“Billi wieħed mill-għanijiet tal-politika komuni dwar it-trasport huwa li jiġu eliminati diskrepanzi li jistgħu jikkawżaw distorsjoni sostanzjali fil-kondizzjonijiet inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku li huma imposti fuq intrapriżi tat-trasport mill-Istati Membri;
Billi huwa għalhekk meħtieġ li jintemmu l-obbligi ta’ servizz pubbliku definiti f’dan ir-Regolament; billi, madanakollu, huwa essenzjali f’ċerti każijiet li jinżammu dawn l-obbligi sabiex jiġi żgurat servizz ta’ trasport adegwat; billi l-adegwatezza tas-servizzi tat-trasport trid tiġi eżaminata fid-dawl tal-qagħda tal-provvista u tad-domanda fis-settur tat-trasport u tal-ħtiġiet tal-komunità”.
L-Artikolu 1(1) sa (5) tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi:
“1.   Dan ir-Regolament għandu japplika għal intrapriżi tat-trasport li joperaw servizzi fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni.
Stati Membri jistgħu jeskludu mill-iskop ta’ dan ir-Regolament xi intrapriżi li l-attivitajiet tagħhom ikunu limitati esklussivament għall-ħidma ta’ servizzi urbani, suburbani jew reġjonali.
2.   Għall-finijiet ta’ dan ir-Regolament:
—
‘servizzi urbani u suburbani’ tfisser servizzi ta’ trasport li jilħqu l-ħtiġiet ta’ ċentru urban jew konurbazzjoni, u l-ħtiġiet ta’ trasport bejnu u l-inħawi ta’ madwar,
—
‘servizzi reġjonali’ tfisser servizzi ta’ trasport imħaddma biex jilħqu l-ħtiġiet tat-trasport ta’ kull reġjun.
3.   L-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri għandhom itemmu l-obbligazzjonijiet kollha li jinsabu fil-kunċett ta’ kull servizz pubbliku kif imfisser f’dan ir-Regolament impost fuq trasport bil-ferrovija, bit-triq jew bil-passaġġi fuq l-ilma interni.
4.   Sabiex jiġi żgurat servizzi ta’ trasport adegwati li b’mod partikolari jieħdu inkonsiderazzjoni fatturi soċjali u ambjentali u l-ippjanar ta’ bliet u rħula, jew bil-għan li jiġu offruti nollijiet partikolari lil ċerti kategoriji ta’ passiġġieri, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri jistgħu jagħmlu kuntratti ta’ servizz pubbliċi ma’ kull intrapriża tat-trasport. Il-kondizzjonijiet u d-dettalji ta’ l-operat ta’ dawn il-kuntratti huma stabbiliti fit-Taqsima V.
5.   Madanakollu, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri jistgħu jżommu jew jimponu l-obbligazzjonijiet ta’ servizz pubbliku li għalih saret referenza fl-Artikolu 2 dwar servizzi ta’ trasport urban, suburban u reġjonali għal passiġġieri. Il-kondizzjonijiet u d-dettalji ta’ l-operat, inklużi metodi ta’ kumpens, huma stabbiliti fit-Taqsimiet II, III u IV.
Meta kull intrapriża tat-trasport mhux biss topera servizzi bla ħsara għal obbligazzjonijiet dwar servizz pubbliku iżda wkoll tagħmel attivitajiet oħra, is-servizzi pubbliċi għandhom ikunu mħaddma bħala diviżjonijiet separati li ta’ l-inqas jilħqu l-kondizzjonijiet segwenti:
a)
il-kontijiet operattivi li jikkorrispondu għal kull wieħed minn dawn l-attivitajiet għandhom ikunu separati u l-proporzjoni ta’ l-assi li jappartienu għal kull wieħed għandhom jintużaw b’mod konformi mar-regoli tal-kontijiet li jkunu fis-seħħ;
b)
spejjeż għandhom ikunu bilanċjati bi dħul ta’ l-operat u pagamenti minn awtoritajiet pubbliċi, mingħajr il-possibbiltà ta’ trasferiment minn jew lejn settur ieħor ta’ l-attività ta’ l-intrapriża.”
Skont l-Artikolu 2(1) u (2) tar-Regolament Nru 1191/69:
“1.   ‘Obbligi ta’ servizz pubbliku’ tfisser obbligi li l-impriża tat-trasport partikolari, jekk ikollha tqis l-interessi kummerċjali tagħha biss, ma tinkarigax ruħha minnhom jew ma tinkarigax ruħha bl-istess mod jew taħt l-istess kondizzjonijiet.
2.   Obbligi ta’ servizz pubbliku skond it-tifsira tal-paragrafu 1 jikkonsistu fl-obbligu li wieħed jopera, l-obbligu li wieħed iġorr u obbligi ta’ tariffi.”
L-Artikolu 6(2) tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi:
“Deċiżjonijiet biex jinżamm obbligu ta’ servizz pubbliku jew parti minnu, jew li jiġi terminat fl-aħħar ta’ perjodu speċifikat, għandhom jipprovdu għal kumpens li għandu jingħata fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirrisultaw minn dan; l-ammont ta’ dan il-kumpens għandu jiġi determinat skond il-proċeduri komuni li jinsabu fl-Artikoli 10 sa 13.”
L-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi:
“1.   L-ammont ta’ kumpens imsemmi fl-Artikolu 6 għandu, f’każ ta’ obbligu li wieħed jopera jew li jġorr, ikun daqs id-differenza bejn it-tnaqqis fil-piż finanzjarju u t-tnaqqis fid-dħul ta’ l-impriża jekk l-obbligu relevanti kollu jew il-parti relevanti minnu ġew mitmuma għall-perjodu ta’ żmien taħt kunsiderazzjoni.
Madanakollu, jekk il-kalkolu ta’ l-iżvantaġġ ekonomiku kien sar billi ġie allokat fost il-partijiet differenti ta’ l-attivitajiet tagħha tat-trasport l-ispejjeż totali li waqgħu fuq l-intrapriża fir-rigward ta’ dawk l-attivitajiet tat-trasport, l-ammont ta’ kumpens għandu jkun daqs id-differenza bejn l-ispejjeż allokabbli għal dik il-parti ta’ l-attivitajiet ta’ l-intrapriża affettwata mill-obbligu ta’ servizz pubbliku u d-dħul relattiv.”
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 17(2) tar-Regolament Nru 1191/69 jipprovdi:
“Il-kumpens imħallas taħt dan ir-Regolament għandu jkun eżenti mill-proċedura ta’ informazzjoni preliminari li tinsab fl-Artikolu [88](3) [KE].”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Carris hija impriża pubblika li, permezz ta’ kuntratt amministrattiv, kisbet il-konċessjoni ta’ servizz pubbliku għat-trasport ta’ passiġġieri bl-użu ta’ xarabanks, ta’ vetturi tal-elettriku u ta’ lifts mekkaniċi ġewwa l-limiti amministrattivi tal-belt ta’ Liżbona. Skont l-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħha, Carris għandha, b’mod partikolari, tiżgura l-funzjonament regolari u kontinwu tas-servizz mogħti lilha taħt konċessjoni skont il-kundizzjonijiet tariffari ddefiniti mill-konċessjonant.
Min-naħa tagħha, STCP hija, skont att leġiżlattiv li biddel is-servizz muniċipali f’kumpannija pubblika b’responsabbilità limitata, impriża pubblika proprjetarja tal-konċessjoni ta’ servizz pubbliku għat-trasport ta’ passiġġieri ġewwa l-limiti amministrattivi tal-belt ta’ Porto.
Inkambju għall-provvista ta’ servizzi ta’ trasport urban ta’ passiġġieri, Carris u STCP ilhom, għal diversi snin, jibbenefikaw minn diversi vantaġġi mogħtija mill-Istat. Dawn jikkonsistu, b’mod partikolari, f’pagamenti ta’ kumpens, f’kapital inizjali u f’garanziji ta’ kreditu mogħtija mill-Istat.
Lil hinn mil-limiti ġeografiċi taż-żoni li jikkorrispondu għall-konċessjonijiet rispettivi tagħhom, Carris u STCP, mingħajr ma huma suġġetti għal obbligu ta’ servizz pubbliku, joperaw ukoll rotot ta’ xarabanks li fuqhom huma attivi impriżi oħra, b’mod partikolari Antrop
et
. Dawn tal-aħħar jipprovdu servizzi ta’ trasport taħt l-iskema ta’ delega ta’ servizz pubbliku u huma suġġetti għal regoli li jirrigwardaw ir-rotot, il-ħinijiet u t-tariffi. Huwa minħabba l-attività ta’ Carris u ta’ STCP fuq dawn l-istess rotot li Antrop
et
allegaw distorsjoni tal-kompetizzjoni u kkontestaw ir-Riżoluzzjoni Nru 52/2003.
Antrop
et
isostnu li huma m’għandhomx riżorsi ħlief id-dħul mill-operat tagħhom li ġej mit-tariffi fis-seħħ, b’mod li t-telf mill-operat li jirriżulta mill-attività tagħhom huwa esklużivament kopert mill-kapital tagħhom stess, filwaqt li t-telf eventwali, l-ispejjeż għall-investiment u l-kapital ta’ Carris u ta’ STCP huma koperti minn għajnuna pubblika. L-għoti ta’ dawn l-għajnuniet jikkostitwixxi, għalhekk, fattur li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni. Għalhekk, ir-rikorrenti fil-kawża prinċipali sostnew li r-Riżoluzzjoni Nru 52/2003, fil-parti kkontestata, tikser il-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-kompetizzjoni kif ukoll id-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, b’mod partikolari l-Artikoli 86 KE, 87(1) KE, 88 KE, u 89 KE, kif ukoll ir-Regolament Nru 1191/69 u r-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1107/70, tal-4 ta’ Ġunju 1970, dwar l-għoti ta’ għajnuniet għal trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 39)
Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li qamet, quddiem il-qorti nazzjonali, id-domanda dwar il-bżonn li jsir rinviju għal deċiżjoni preliminari quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Wara li sema’ l-partijiet u peress li qies li tali rinviju kien neċessarju, is-Supremo Tribunal Administrativo ddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari segwenti:
“1)
Fid-dawl tal-Artikoli 73 KE, 87 KE u 88 KE u fid-dawl tar-Regolament […] Nru 1191/69, l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq impriża pubblika inkarigata sabiex tiżgura t-trasport pubbliku ta’ passiġġieri f’komun?
2)
Fil-każ ta’ risposta affermattiva, l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jikkumpensaw dawn l-obbligi?
3)
L-awtoritajiet nazzjonali għandhom, f’sitwazzjoni fejn ma jkunux obbligati jagħmlu sejħiet għal offerti għall-konċessjoni tal-operat ta’ netwerk ta’ trasport, jestendu l-obbligu ta’ kumpens għall-impriżi kollha li huma kkunsidrati, fid-dawl tad-dritt nazzjonali u fl-istess żona, bħala li jipprovdu t-trasport pubbliku ta’ passiġġieri?
4)
Fl-affermattiv, liema għandu jkun il-kriterju għal kumpens?
5)
Fil-każ ta’ impriżi ta’ trasport ta’ passiġġieri b’xarabank li, permezz ta’ konċessjoni ta’ servizz pubbliku, jeżerċitaw l-attività tagħhom skont sistema ta’ esklużività ġewwa perimetri urbani speċifiċi, iżda li jeżerċitaw ukoll din l-attività f’kompetizzjoni ma’ operaturi privati barra miż-żoni urbani li huma s-suġġett ta’ sistema ta’ esklużività, li lilhom l-Istat jagħti, sena wara sena, għajnuna intiża sabiex tkopri l-iżbilanċi permanenti tal-operat ta’ dawn l-impriżi, din l-għajnuna tikkostitwixxi għajnuna mill-Istat ipprojbita mill-Artikolu 87(1) KE, meta:
a)
ma jkunx possibbli li tiġi stabbilita, abbażi ta’ data ċerta tal-kontabbiltà rispettiva tagħhom, id-differenza bejn l-ispejjeż imputabbli għall-parti tal-attività ta’ dawn l-impriżi fiż-żona li hija s-suġġett tal-konċessjoni u l-profitti korrispondenti, u meta konsegwentement ma jkunx possibbli li tiġi kkalkulata l-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku li, minħabba l-konċessjoni, tista’ tkun is-suġġett ta’ għajnuna mill-Istat;
b)
il-provvista ta’ servizzi ta’ trasport mill-impriżi inkwistjoni tista’, minħabba f’hekk, tinżamm jew tiżdied, b’tali mod li jitnaqqsu l-possibbiltajiet għall-impriżi l-oħra stabbiliti f’dan l-Istat Membru jew fi Stat Membru ieħor li jipprovdu s-servizzi tagħhom ta’ transport,
c)
u dan minkejja d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 73 KE?
6)
Fid-dawl tal-kundizzjonijiet li l-Qorti tal-Ġustizzja toħroġ mill-Artikolu 87(1) KE […], b’mod partikolari fis-sentenza tagħha tal-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans [u Regierungspräsidium Magdeburg] (C-280/00 [Ġabra p. I-7747]), għall-kwalifikazzjoni ta’ għajnuna mill-Istat (‘
L-ewwel nett
, irid ikun hemm intervent mill-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat.
It-tieni nett
, dan l-intervent irid ikun ta’ natura tali li jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn Stat Membri.
It-tielet nett
, dan l-intervent irid jagħti vantaġġ lill-benefiċjarju tiegħu.
Ir-raba’ nett
, dan l-intervent irid iwassal għal distorsjoni jew għal theddida ta’ distorsjoni tal-kompetizzjoni’), x’inhuwa s-sinjifikat u l-portata tal-esspressjonijiet 1) għoti ta’ vantaġġ li 2) joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni, f’sitwazzjoni fejn il-benefiċjarji jkollhom l-esklużività tas-servizz pubbliku tat-trasport tal-passiġġieri fl-ibliet ta’ Liżbona u ta’ Porto, iżda jipprovdu wkoll servizzi ta’ trasport lejn u minn dawn l-ibliet, f’żoni fejn huma attivi wkoll operaturi oħra? Fi kliem ieħor, liema kriterji għandhom jiġu applikati sabiex ikun jista’ jiġi konkluż li l-għoti ta’ vantaġġ joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni? Għal dan il-għan, huwa rilevanti li tkun magħrufa l-perċentwali tal-ispejjeż li, fi ħdan dawn l-impriżi, huma imputabbli għal-linji ta’ xarabanks li joperaw ’il barra miż-żona ta’ esklużività? Fil-qosor, huwa neċessarju li l-għajnuna jkollha impatt fuq l-attività eżerċitata barra miż-żona ta’ esklużività (Liżbona u Porto) b’mod konkretament sinjifikattiv?
7)
L-intervent tal-Kummissjoni [tal-Komunitajiet Ewropej] previst fl-Artikoli 76 KE u 88 KE huwa l-uniku mezz legali li permezz tiegħu tista’ tiġi żgurata l-osservanza tar-regoli tat-Trattat fil-qasam tal-għajnuna mill-Istat, jew l-effett utli tad-dritt Komunitarju jeżiġi iktar, jiġifieri l-possibbiltà ta’ applikazzjoni diretta tad-dispożizzjonijiet inkwistjoni mill-qrati nazzjonali fuq it-talba ta’ individwi li jqisu lilhom infushom ippreġudikati mill-għoti ta’ sussidju jew ta’ għajnuna li jiksru r-regoli tal-kompetizzjoni?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel erba’ domandi
L-ewwel erba’ domandi għandhom jiġu ttrattati flimkien inkwantu jirrigwardaw, essenzjalment, is-setgħat tal-Istati Membri li jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq l-impriżi tat-trasport u l-obbligi ta’ kumpens li eventwalment joħorġu minn dawn l-obbligi ta’ servizz pubbliku fir-rigward ta’ dawn tal-aħħar.
Għandu jiġi osservat, preliminarjament, li m’hemm xejn fil-proċess mibgħut lill-Qorti tal-Ġustizzja li jissuġġerixxi li r-Repubblika Portugiża għamlet użu mill-possibbiltà, prevista fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1191/69, li teskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu l-impriżi li l-attività tagħhom tkun limitata esklużivament għall-esplojtazzjoni ta’ servizzi urbani, suburbani jew reġjonali. Għalhekk, id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament huma għal kollox applikabbli għal-kawża prinċipali u d-domandi preliminari għandhom jiġu eżaminati fid-dawl ta’ dawn id-dispożizzjonijiet.
Minkejja li t-tmiem tal-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku huwa l-għan prinċipali tar-Regolament Nru 1191/69, kif joħroġ kemm mill-ewwel u t-tieni premessi u kemm mill-Artikolu 1(3) tiegħu, l-Artikolu 1(5) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri jistgħu jżommu jew jimponu l-obbligi ta’ servizz pubbliku li għalihom isir riferiment fl-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament fir-rigward tas-servizzi ta’ trasport urban, suburban u reġjonali għal passiġġieri. Il-kundizzjonijiet u d-dettalji tal-operat, inklużi l-metodi ta’ kumpens, huma stabbiliti fit-Taqsimiet II, III u IV tal-istess regolament.
Skont l-Artikolu 6(2) tar-Regolament Nru 1191/69, id-deċiżjonijiet li jinżamm jew li jiġi tterminat fl-aħħar ta’ perijodu speċifiku obbligu ta’ servizz pubbliku, jew parti minnu, għandhom jipprovdu għall-għoti ta’ kumpens fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn dan l-obbligu u l-ammont ta’ dan il-kumpens għandu jiġi ddeterminat skont il-proċeduri komuni previsti fl-Artikoli 10 sa 13 tal-imsemmi regolament.
Sa fejn l-obbligu ta’ kumpens huwa, skont ir-Regolament Nru 1191/69, neċessarjament marbut mal-eżekuzzjoni ta’ obbligi ta’ servizz pubbliku, ma jistgħux jibbenefikaw minn tali kumpens l-impriżi li, fl-ipoteżi deskritta mill-qorti tar-rinviju fil-kuntest tat-tielet domanda, huma kkunsidrati bħala operaturi ta’ servizz ta’ trasport pubbliku ta’ passiġġieri f’komun mingħajr ma huma suġġetti għal xi obbligu ta’ servizz pubbliku.
Għalhekk, ir-risposta għall-ewwel erba’ domandi għandha tkun li r-Regolament Nru 1191/69 għandu jiġi interpretat fis-sens li jawtorizza lill-Istati Membri jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq impriża pubblika inkarigata li tiżgura t-trasport pubbliku ta’ passiġġieri f’komun u li jipprovdi, fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn dawn l-obbligi, għall-għoti ta’ kumpens iddeterminat skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament.
Fuq il-ħames domanda
Permezz tal-ħames domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-għoti ta’ pagamenti ta’ kumpens minn Stat Membru, bħal dawk fil-kawża prinċipali, lill-impriżi tat-trasport li għandhom konċessjoni ta’ servizz pubbliku u li jibbenefikaw, ġewwa perimetri urbani speċifiċi, minn sistema ta’ esklużività minħabba l-obbligi ta’ servizz pubbliku li għalihom huma suġġetti, jikkostitwixix għajnuna mill-Istat ipprojbita mill-Artikolu 87(1) KE meta, barra minn hekk, dawn l-impriżi jeżerċitaw ukoll l-attività tagħhom f’kompetizzjoni ma’ operaturi privati barra mill-imsemmija perimetri, u kemm-il darba ma jkunx possibbli li tiġi kkalkulata l-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku.
Għandu jiġi mill-ewwel ikkonstatat li l-Artikolu 87 KE jagħmel parti mid-dispożizzjonijiet ġenerali tat-Trattat dwar l-għajnuna mill-Istat, filwaqt li l-Artikolu 73 KE jistabbilixxi, fil-qasam tat-trasport, deroga mir-regoli ġenerali li japplikaw għall-għajnuna mill-Istat, billi jipprovdi li l-għajnuniet meħtieġa għall-koordinament tat-trasport jew li jikkorrispondu għal rimborżi ta’ ċerti piżijiet inerenti għall-kunċett ta’ servizz pubbliku għandhom ikunu kompatibbli mat-Trattat. Ir-Regolament Nru 1191/69 jistabbilixxi sistema li l-Istati Membri huma obbligati jirrispettaw meta jippjanaw li jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq l-impriżi tat-trasport fuq l-art (ara s-sentenza Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, iċċitata iktar ’il fuq, punt 53).
B’mod konformi mal-Artikolu 6(2) tar-Regolament Nru 1191/69, id-deċiżjonijiet li jinżamm jew li jiġi tterminat fl-aħħar ta’ perijodu speċifiku obbligu ta’ servizz pubbliku, jew parti minnu, għandhom jipprovdu għall-għoti ta’ kumpens fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn dan l-obbligu u l-ammont ta’ dan il-kumpens għandu jiġi ddeterminat skont il-proċeduri komuni previsti fl-Artikoli 10 sa 13 ta’ dan l-istess regolament.
L-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 1191/69 jeżiġi b’mod partikolari li l-ammont tal-kumpens, f’każ ta’ obbligu li wieħed jopera jew li jġorr, għandu jkun daqs id-differenza bejn it-tnaqqis fil-piż finanzjarju u t-tnaqqis fid-dħul tal-impriża li tista’ tirriżulta jekk l-obbligu inkwistjoni kollu, jew il-parti rilevanti tiegħu, jintemmu matul il-perijodu ta’ żmien taħt kunsiderazzjoni. Madankollu, jekk il-kalkolu tal-iżvantaġġ ekonomiku jkun sar billi l-ispejjeż totali tal-impriża fir-rigward tal-attività ta’ trasport tagħha jiġu diviżi bejn il-partijiet differenti ta’ din l-attività ta’ trasport, l-ammont tal-kumpens għandu jkun daqs id-differenza bejn l-ispejjeż marbuta mal-parti tal-attività tal-impriża kkonċernata mill-obbligu ta’ servizz pubbliku u d-dħul korrispondenti.
Issa, kif joħroġ mill-konstatazzjonijiet magħmula mill-qorti tar-rinviju u li huma riflessi fil-formulazzjoni stess tal-ħames domanda, peress li l-attivitajiet ta’ Carris u ta’ STCP mwettqa, rispettivament, ’il barra mill-perimetru ta’ esklużività tagħhom mhumiex suġġetti għal obbligu ta’ servizz pubbliku, mhuwiex possibbli li tiġi stabbilita, abbażi ta’ data ċerta tal-kontabbiltà ta’ dawn iż-żewġ impriżi, id-differenza bejn l-ispejjeż imputabbli għall-parti tal-attività ta’ dawn l-impriżi fiż-żoni li huma s-suġġett tal-konċessjoni rispettiva tagħhom u l-profitt korrispondenti, u, għalhekk, mhuwiex possibbli li tiġi kkalkulata l-ispiża addizzjonali li tirriżulta mill-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku minn dawn l-impriżi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-kundizzjoni prevista fl-Artikolu 10 tar-Regolament Nru 1191/69 mhijiex sodisfatta għaliex l-ispejjeż imputabbli għall-parti tal-attività mwettqa minn Carris u minn STCP fiż-żoni tal-konċessjoni esklużiva mogħtija lil kull waħda minhom ma jistgħux jiġu stabbiliti b’mod ċert.
F’dan il-każ, peress li l-pagamenti ta’ kumpens li bbenefikaw minnhom l-imsemmija impriżi ma ngħatawx b’mod konformi mar-Regolament Nru 1191/69, huma mhumiex kompatibbli mad-dritt Komunitarju u għalhekk m’hemmx bżonn li jiġu eżaminati fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar l-għajnuna mill-Istat, b’ mod partikolari tal-Artikolu 87(1) KE (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, iċċitata iktar ’il fuq, punt 65).
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għall-ħames domanda għandha tkun li r-Regolament Nru 1191/69 ma jippermettix l-għoti ta’ pagamenti ta’ kumpens, bħal dawk fil-kawża prinċipali, meta ma jkunx possibbli li jiġi ddeterminat l-ammont tal-ispejjeż imputabbli għall-attività tal-imsemmija impriżi eżerċitata fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħhom.
Fuq is-sitt domanda
Fid-dawl tar-risposta għall-ħames domanda, m’hemmx bżonn li tingħata risposta għas-sitt domanda.
Fuq is-seba’ domanda
Permezz ta’ din id-domanda, il-qorti nazzjonali qiegħda essenzjalment tistaqsi x’inhu r-rwol tal-qrati nazzjonali meta jikkonstataw li għajnuna mill-Istat ingħatat bi ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt Komunitarju.
Peress li l-pagamenti ta’ kumpens inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 1191/69, il-kompatibbiltà ta’ dawn il-pagamenti mad-dritt Komunitarju għandha tiġi eżaminata, kif imfakkar fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet previsti f’dan ir-regolament u mhux fid-dawl tad-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar l-għajnuna mill-Istat.
Minħabba l-effet dirett tar-Regolament Nru 1191/69, hija l-qorti tar-rinviju li, fil-każ li tasal għall-konklużjoni li l-imsemmija pagamenti ta’ kumpens ma ngħatawx b’mod konformi mal-imsemmi regolament, għandha, b’mod konformi mad-dritt nazzjonali, tislet minn din il-konklużjoni l-konsegwenzi kollha dwar il-validità tal-atti li jimplementaw l-imsemmija pagamenti.
Fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet, ir-risposta għas-seba’ domanda għandha tkun li meta qorti nazzjonali tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ ċerti miżuri ta’ għajnuna mar-Regolament Nru 1191/69, hija għandha, fid-dawl tal-applikabbiltà diretta ta’ dan ir-regolament, b’mod konformi mad-dritt nazzjonali tagħha, tislet minn din il-konklużjoni l-konswegwenzi kollha dwar il-validità tal-atti li jimplementaw l-imsemmija miżuri.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1191/69, tas-26 ta’ Ġunju 1969, dwar azzjoni mill-Istati Membri dwar l-obbligi inerenti fil-kunċett ta’ servizz pubbliku fit-trasport bil-ferrovija, bit-triq u bil-passaġġi fuq l-ilma interni, kif emendat bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 1893/91, tal-, għandu jiġi interpretat fis-sens li jawtorizza lill-Istati Membri jimponu obbligi ta’ servizz pubbliku fuq impriża pubblika inkarigata li tiżgura t-trasport pubbliku ta’ passiġġieri f’komun u li jipprovdi, fir-rigward tal-piżijiet finanzjarji li jirriżultaw minn dawn l-obbligi, għall-għoti ta’ kumpens iddeterminat skont id-dispożizzjonijiet tal-imsemmi regolament.

2)
Ir-Regolament Nru 1191/69, kif emendat bir-Regolament Nru 1893/91, ma jippermettix l-għoti ta’ pagamenti ta’ kumpens, bħal dawk fil-kawża prinċipali, meta ma jkunx possibbli li jiġi ddeterminat l-ammont tal-ispejjeż imputabbli għall-attività tal-imsemmija impriżi eżerċitata fil-kuntest tal-eżekuzzjoni tal-obbligi ta’ servizz pubbliku tagħhom.

3)
Meta qorti nazzjonali tikkonstata l-inkompatibbiltà ta’ ċerti miżuri ta’ għajnuna mar-Regolament Nru 1191/69, kif emendat bir-Regolament Nru 1893/91, hija għandha, b’mod konformi mad-dritt nazzjonali, tislet minn din il-konklużjoni l-konswegwenzi kollha dwar il-validità tal-atti li jimplementaw l-imsemmija miżuri.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Portugiż.