CELEX: 62003CJ0228
Trade marks
Direttiva 89/104/KEE
Artikolu 6(1)(ċ)
Limitazzjonijiet tal-protezzjoni mogħtija mit-trade mark
Użu tat-trade mark minn terza persuna meta jkun neċessarju biex jindika l-iskop ta' prodott jew ta' servizz

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 6(1)(ċ), ta' l-ewwel Direttiva 89/104/KEE tal-Kunsill, tal-21 ta' Diċembru 1998, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it- trade marks (ĠU 1989, L 40, p. 1).
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' tilwima bejn il-kumpanniji The Gillette Company flimkien ma' Gillette Group Finland Oy ( minn issa 'l quddiem "Gillette Company", "Gillette Group Finland" u, flimkien, "il-kumpanniji Gillette") u l-kumpannija LA-Laboratories Ltd Oy (minn issa 'l quddiem "LA-Laboratories"), li tirrigwarda l-użu tat- trade marks Gillette u Sensor minn LA-Laboratories fuq l-imballaġġ tal-prodotti tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dispożizzjonijiet Komunitarji
3. Skond l-ewwel premessa tad-Direttiva 89/104, il-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it- trade marks fihom differenzi li jistgħu jfixklu l-moviment liberu tal-merkanzija kif ukoll il-libertà li jiġu provduti servizzi u li jistgħu jgħawwġu l-kompetizzjoni fis-suq komuni. Skond din il-premessa, hu għalhekk meħtieġ, minħabba l-istabbiliment u l-funzjonament tas-suq intern, li jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri. It-tielet premessa ta' din id-Direttiva tippreċiża li preżentement m'huwiex meħtieġ li ssir approssimazzjoni kompleta tal-liġgijiet nazzjonali li għandhom x'jaqsmu mat- trade marks .
4. L-għaxar premessa ta' l-imsemmija Direttiva tfakkar, b'mod partikolari, li l-għan tal-protezzjoni mogħtija mit- trade mark irreġistrata hu partikolarment li tiġi garantita t- trade mark bħala indikazzjoni ta' oriġini.
5. L-Artikolu 5(1) tad-Direttiva jistipola li:
"It- trade mark reġistrata għandha tagħti l-propjetarju drittijiet esklu[ż]ivi fuqha. Il-propjetarju għandu jkun intitolat li jimpedixxi terzi persuni kollha li ma għandhomx il-kunsens tiegħu milli jużaw matul il-kummerċ:
(a) kwalunkwe sinjal li hu identiku [għ]at- trade mark fejn għandhom x'jaqsmu merkanzija jew servizzi li huma identiċi għal dawk li [fir-rigward tagħhom hi rreġistrata] t- trade mark ;
(b) kwalunkwe sinjal li, minħabba l-identità ma', jew li jixbaħ it- trade mark u l-identità jew xebħ tal-merkanzija jew [ta]s-servizzi koperti mit- trade mark u s-sinjal, teżisti l-possibilità ta' konfużjoni da parti tal-pubbliku, li tinkludi l-possibilità ta' assoċjazzjoni bejn is-sinjal u t- trade mark ."
6. L-Artikolu 5 (3)(a) u (b) tad-Direttiva jistipula li:
"Is-segwenti, inter alia, jistgħu jkunu projbiti taħt paragrafi 1 u 2:
(a) li jitwaħħal is-simbolu mal-merkanzija jew ma' l-imballaġġ [tagħha];
(b) li joffru l-merkanzija, jew li jqiegħduh[a] fuq is-suq jew li jaħżnuh[a] għal dawn l-iskopijiet [...]"
7. L-Artikolu 6 tad-Direttiva 89/104, li hu intitolat "Limitazzjoni ta' l-effetti ta' trade mark ", jgħid:
"1. It- trade mark m'għandhiex tagħti d-dritt lill-propjetarju li jipprojbixxi terza persuna milli tuża matul il-kummerċ,
[...]
(ċ) [i]t- trade mark fejn hi neċessarja biex tindika l-iskop intiż ta' prodott jew servizz, b' mod partikolari bħala aċċessorji jew spare parts ;
sakemm jużahom skond pratti[k]i onesti f'materji industrijali jew kummerċjali
[...]"
8. Id-Direttiva 84/450/KEE tal-Kunsill, ta' l-10 ta' Settembru 1984, dwar reklamar qarrieqi u reklamar komparattiv (ĠU L 250, p. 17), kif emendata mid-Direttiva 97/55/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-6 ta' Ottubru 1997 (ĠU L 290, p. 18) għandha, skond l-Artikolu 1, bħala għan li tipproteġi l-konsumaturi, persuni li jeżerċitaw sengħa jew negozju jew okkupazzjoni jew professjoni, kif ukoll l-interessi tal-pubbliku in ġenerali kontra reklamar qarrieqi u l-konsegwenzi nġusti tiegħu u li tistpula l-kondizzjonijiet li fihom ir-reklamar komparattiv huwa permess.
9. Fi kliem l-Artikolu 3a(1) ta' l-imsemmija Direttiva:
"Reklamar komparattiv għandu, safejn jirrigwarda l-paragun, ikun permess meta jissodisfa l-kondizzjonijiet li ġejjin:
[ ...]
(d) ma joħloqx konfużjoni fil-post tas-suq bejn min jirreklama u kompetitur jew bejn it- trade marks , ismijiet tad-ditta, marki distintivi oħra, oġġetti jew servizzi ta' min jirreklama u dawk ta' kompetitur;
(e) ma jiskreditax jew ma jimmalafamax it- trade marks , ismijiet ta'ditti, marki distintivi oħra, oġgġetti, servizzi, attivitajiet jew ċirkustanzi ta' kompetitur;
[ ...]
(g) ma jeħux vantaġġ inġust mir-reputazzjoni ta' trade mark , isem ta' ditta jew marki distintivi oħra ta' kompetitur jew tad-deskrizzjoni ta' oriġini ta' prodotti li jkunu jikkompetu;
(h) ma jippreżentax oġġetti jew servizzi bħala imitazzjonijiet jew repliki ta' oġġetti jew servizzi li jġibu trade mark jew isem ta' ditta protett."
Id-dispożizzjonijiet nazzjonali
10. Fil-Finlandja, il-liġi tat- trade marks hi rregolata mit-tavaramerkkilaki (il-Liġi dwar it- Trade marks ) (7/1964) ta' l-10 ta' Jannar 1964, kif emendata mill-Liġi Nru 39/1993 tal-25 ta' Jannar 1993, (minn hawn 'l quddiem "tavaramerkkilaki").
11. L-Artikolu 4(1) tat-tavaramerkkilaki, dwar il-kontenut tad-drittijiet esklużivi tal-proprjetarju tat- trade mark , jistipula:
"Id-dritt, imsemmi fl-Artikoli 1 sa 3 ta' din il-liġi, li jintuża sinjal distintiv fuq prodott ifisser li ħadd ħlief il-proprjetarju tas-sinjal ma jista', matul il-kummerċ, juża bħala sinjal għall-prodotti tiegħu sinjali li jistgħu joħloqu konfużjoni, kemm fuq il-prodotti jew fuq l-imballaġġ tagħhom, kif ukoll fir-reklamar jew fid-dokumenti kummerċjali jew b'xi mod ieħor, inkluż bil-kliem. [...]"
12. Skond l-Artikolu 4(2):
"Jiġi kkunsidrat bħala użu abbużiv, taħt il-paragrafu (1), inter alia jekk persuna, meta tikkumerċjalizza spare parts , aċċessorji etc. li jkunu kompatibbli ma' prodott li jiġi ffabbrikat jew mibjugħ minn terza persuna, issemmi t- trade mark b'tali mod li tista' tingħata l-impressjoni li l-prodott li qed jiġi kkummerċjalizzat joriġina mill-proprjetarju tat- trade mark jew li l-proprjetarju jkun ta l-kunsens tiegħu għall-użu tat- trade mark ."
Il-kwistjonijiet fil-kawża principali u d-domandi preliminari
13. Gillette Company irreġistrat it- trade marks Gillette u Sensor fil-Finlandja għall-prodotti rilevanti fil-klassi 8 tal-Ftehim ta' Nizza dwar il-Klassifikazzjoni Internazzjonali ta' Prodotti u Servizzi għall-Iskopijiet ta' Reġistrazzjoni ta' Trade marks , tal-15 ta' Ġunju 1957, kif rivedut u emendat, iġifieri: għodda ta' l-idejn u implimenti (imħaddma bl-idejn); pożati; xwabel; mwies tal-leħja. Gillette Group Finland, li għandha d-dritt esklużiv li tuża dawn it- trade marks fil-Finlandja, tikkummerċjalizza f'dan l-Istat Membru xi mwies tal-leħja, b'mod partikolari mwies li għandhom manku u xafra sostitwibbli kif ukoll l-imsemmija xfafar waħedhom.
14. LA-Laboratories ukoll tbiegħ imwies fil-Finlandja li għandhom manku u xafra sostitwibbli kif ukoll xfafar waħedhom simili għal dawk li jiġu kkummerċjalizzati minn Gillette Group Finland. Dawn ix-xfafar jinbiegħu taħt it- trade mark Parason Flexor u fuq l-imballaġġ tagħhom hemm tikketta li tgħid: il-mankijiet kollha Flexor u Gillette Sensor huma kompatibbli ma' din ix-xafra.
15. Jirriżulta mill-Ordni ta' rinviju li LA-Laboratories ma kinitx awtorizzata b'liċenzja ta' trade mark jew b'xi kuntratt ieħor sabiex tuża dawn it- trade marks li tagħhom hi propretarja Gillette Company.
16. Il-kumpanniji Gillette ppreżentaw rikors quddiem il-Helsingin käräjäoikeus (Qorti tal-Prim'Istanza ta' Helsinki) (il-Finlandja) fejn sostnew li LA-Laboratories kisret it- trade marks reġistrati Gillette u Sensor. Skond dawn il-kumpanniji, il-prattiki ta' LA-Laboratories ħolqu f'moħħ il-konsumaturi konnessjoni bejn il-prodotti kkummerċjalizzati minn LA-Laboratories u dawk tal-kumpanniji Gillette jew taw x'jifhmu li dik il-kumpannija kienet awtorizzata, permezz ta' liċenzja jew għal xi raġuni oħra, sabiex tuża t- trade marks Gillette u Sensor, li ma kienx il-każ.
17. Fis-sentenza tat-30 ta' Marzu 2000, il-Helsingin käräjäoikeus iddeċidiet li, skond l-Artikolu 4(1) tat-tavaramerkkilaki, il-kumpanniji Gillette kellhom id-dritt esklużiv li jwaħhħlu t- trade marks Gillette u Sensor fuq il-prodotti tagħom u fuq l-imballaġġ tal-prodotti, kif ukoll li jużaw dawn it- trade marks fir-reklamar. Konsegwentement, billi dawn it- trade marks issemmew b'mod viżibbli fuq l-imballaġġ tal-prodotti tagħha, LA-Laboratories kisret dan id-dritt esklużiv. Minbarra dan, skond il-Helsingin käräjäoikeus, l-Artikolu 4(2) tat-tavaramerkkilaki, li tagħti eċċezzjoni għal dan il-prinċipju ta' esklużività, għandu jiġi interpretat b'mod restrittiv fid-dawl ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104. Fil-fatt, din id-dispożizzjoni ma tikkonċernax il-partijiet essenzjali ta' prodott, iżda biss l-i spare parts , l-aċċessorji u partijiet oħra simili, li jkunu kompatibbli mal-prodott immanifatturat jew ikkummerċjalizzat minn persuna oħra.
18. Din il-Qorti ddeċidiet li kemm il-manku kif ukoll ix-xafra kellhom jiġu kkunsidrati bħala partijiet essenzjali tal-mus tal-leħja u mhux bħala spare parts jew aċċessorji tiegħhu. Għalhekk iddeċidiet li l-eċċezzjoni mogħtija fl-Artikolu 4(2) tat-tavaramerkkilaki ma kinitx applikabbli. Għal dawn ir-raġunijiet, din il-Qorti ddeċidiet li tipprojbixxi lil LA-Laboratories milli tkompli jew terġa' tikser id-drittijiet tal-kumpanniji Gillette fuq it- trade marks Gillette u Sensor u kkundannat lil LA-Laboratories, fl-ewwel lok, sabiex tneħħi u teqred it-tikketti użati fil-Finlandja li jsemmu dawn it- trade marks , u fit-tieni lok, li tħallas lill-kumpanniji Gillette somma totali ta' 30 000 FIM bħala kumpens għad-danni sofferti minn dawn il-kumpanniji.
19. Fl-Appell, il-Helsingin hovioikeus (Qorti ta' l-Appell ta' Helsinki) iddeċidiet, fis-sentenza tagħha tas-17 ta' Mejju 2001, fl-ewwel lok li, peress illi l-mus tal-leħja tat-tip in kwistjoni fil-proċeduri prinċipali kien magħmul minn manku u xafra, il-konsumatur seta' jissostitwixxi din ta' l-aħħar billi jixtri xafra ġdida, li tinbiegħ separatament. Billi x-xafra l-ġdida ssostitwiet oġġett li preċedentement kien parti mill-mus, ix-xafra setgħet tiġi assimilata ma' spare part fis-sens ta' l-Artikolu 4(2) tat-tavaramerkkilaki.
20. Fit-tieni lok, din il-Qorti ddeċidiet li l-informazzjoni mogħtija fuq it-tikketta mwaħħla fuq l-imballaġġ tax-xfafar ta' l-mwies tal-leħja kkummerċjalizzati minn LA-Laboratories, skond liema, minbarra li kienu kompatibbli mal-mankijiet tat-tip Parason Flexor, l-imsemmija xfafar kienu wkoll kompatibbli mal-mankijiet ikkummerċjalizzati mill-kumpanniji Gillette, setgħet tkun utli għhall-konsumatur u wkoll li, possi bilment, LA-Laboratories setgħet turi n-neċessità li ssemmi t- trade marks Gillette u Sensor fuq dik it-tikketta.
21. Fit-tielet lok, il-Helsingin hovioikeus iddeċidiet li l-imballaġġi tax-xfafar ta' l-imwies tal-leħja kkummerċjalizzati minn LA-Laboratories kienu juru s-sinjali distintivi Parason u Flexor b'mod viżibbli u għalhekk kienu jindikaw b'mod ċar l-oriġini tal-prodott. Minbarra dan, din il-Qorti aċċettat li l-aċċenn għat- trade marks Gillette u Sensor miktubin b'ittri standard żgħar fuq tikketti ta' daqs relativament żgħir imwaħħlin fuq il-parti esterna ta' l-imsemmija imballaġgġi, ma seta' bl-ebda mod jagħti x'jifhem li kienet teżisti konnessjoni kummerċjali bejn il-kumpanniji Gillette u LA-Laboratories u li għalhekk LA-Laboratories kienet aċċennat għall-imsemmija trade marks skond il-kondizzjonijiet permessi mill-Artikolu 4(2) tat-tavaramerkkilaki. Għal din ir-raġuni, l-Helsingin hovioikeus annullat is-sentenza tal-Helsingin käräjäoikeus u ċaħdet ir-rikors ippreżentat mill-kumpanniji Gillette.
22. Il-kumpanniji Gillette ppreżentaw appell quddiem il-Korkein oikeus, li kkunsidrat li essenzjalment din il-kawża kienet tqajjem kwistjonijiet ta' interpretazzjoni ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, għal dak li jirrigwarda l-kriterji użati biex jiġgi determinat jekk prodott ikunx jista', min-natura tiegħu, jiġi assimilat ma' spare part jew ma' aċċessorju, il-kondizzjoni li l-użu ta' trade mark ta' persuna oħra għandu jkun neċcessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż tal-prodott u l-kunċett tal-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali, l-interpretazzjoni ta' dawn id-dispożizzjonijiet għandha tieħu in konsiderazzjoni wkoll id-Direttiva 84/450.
23. F'dawn iċ-ċirkostanzi, il-Korkein oikeus iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel is-segwenti domandi għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti:
"Għall-fini ta' l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) ta' l-ewwel Direttiva tal- Kunsill 89/104/KEE, tal-21 ta' Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istat Membri dwar it- trade marks ,
1) x'inhuma l-kriterji
a) użati biex jiġi determinat jekk prodott għandux jiġi kkunsidrat bħala spare part jew aċċessorju; u
b) użati biex jiġu determinati l-prodotti, minbarra dawk li għandhom jiġu kkunsidrati bħala spare parts jew aċċessorji, li wkoll jistgħu jidħlu fl-iskop tad-dispożizzjoni ċitata hawn fuq?
2) Id-determinazzjoni tal-kwistjoni jekk l-użu ta' trade mark ta' terza persuna jkunx leċitu jew le għandha ssir b'mod differenti skond jekk il-prodott ikunx jista' jiġi assimilat ma' spare part jew ma' aċċessorju jew skond jekk ikunx prodott li jista', għal xi raġuni oħra, jidħol fl-iskop tad-dispożizzjoni ċitata hawn fuq?
3) Kif għandha tiġi interpretata l-kondizzjoni li l-użu għandu jkun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż ta' prodott? Jista', ir-rekwiżit ta' neċessità, jiġi sodisfatt meta, fih inniffsu, dan l-iskop ikun jista' jintwera mingħajr ma ssir referenza espressa għat- trade mark ta' terza persuna, billi, per eżempju, issir referenza biss għall-prinċipju tekniku ta' kif jaħdem il-prodott? X'inhi r-rilevanza tal-fatt li preżentazzjoni tal-prodott b'dan il-mod tista' tkun anqas ċara għall-konsumatur, kemm-il darba t- trade mark ta' terza persuna ma tissemmiex espressament?
4) Liema huma l-fatturi li għandhom jiġu kkunsidrati meta wieħed jiġi biex jivvaluta l-qbil mal-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali? Il-fatt li tissemma' trade mark ta' terza persuna meta wieħed jikkummerċjalizza l-prodotti tiegħu stess, huwa indikazzjoni li dawn il-prodotti jikkorrispondu, kemm fil-kwalità tagħhom, kif ukoll fil-karatteristiċi tekniċi tagħhom jew xort'oħra, għall-prodotti bit- trade mark tat-terza persuna?
5) Il-fatt li l-operatur ekonomiku li jirreferi għat- trade mark ta' terza persuna jikkumerċjalizza mhux biss spare parts jew aċċessorji, iżda wkoll il-prodott stess li miegħu huma intenzjonati li jintużaw dawn l-i spare parts jew l-aċċessorji, jaffettwa l-permissibilità ta' l-użu tat- trade mark ta' terza persuna?"
Dwar l-ewwel, it-tieni u t-tielet domandi
24. Permezz ta' l-ewwel, it-tieni u t-tielet domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-Qorti tar-rinviju ssaqsi, sostanzjalment, liema huma l-kriterji użati sabiex tiġi interpretata l-kondizzjoni li l-użu minn terza persuna tat- trade mark li ma tkunx tiegħu għhandu jkun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż ta' prodott, ai termini ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104. L-imsemmija Qorti ssaqsi wkoll, minn naħa waħda, x'inhuma l-kriterji skond liema prodott għandu jitqies bħala aċċessorju jew bħala spare part , ai termini ta' l-imsemmija dispożizzjoni u, min-naħa l-oħra, jekk il-kriterji użati fir-rigward ta' dawn il-prodotti biex jiġi determinat jekk l-użu tat- trade mark ikunx leċitu jew le humiex differenti minn dawk applikabbli għal prodotti oħra.
25. Għandu jiġi mfakkar, b'mod preliminari, li d-drittijiet marbutin ma' trade mark jikkostitwixxu element essenzjali tas-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħawiġ li t-Trattat KE jfittex li jistabbilixxi u jsostni. F'sistema bħal din, l-intrapriżi għandhom ikunu jistgħu jżommu klijentela permezz tal-kwalità tal-prodotti jew servizzi tagħhom, ħaġa li ma tistax issir ħlief bl-eżistenza ta' sinjali distintivi li jippermettu l-identifikazzjoni tagħhom (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tas-17 ta' Ottubru 1990, HAG, C-10/89, Ġabra p. I-3711, paragrafu 13; ta' l-4 ta' Ottubru 2001, Merz & Krell, C-517/99, Ġabra p. I-6959, paragrafu 21, u tat-12 ta' Novembru 2002, Arsenal Football Club, C-206/01, Ġabra p. I-10273, paragrafu 47).
26. F'dan il-kuntest, il-funzjoni essenzjali tat- trade mark hi li tiggarantixxi l-identità ta' l-oriġini tal-prodott jew tas-servizz indikat permezz tat- trade mark lill-konsumatur jew lil dak li finalment juża l-prodott jew is-servizz billi tgħinu jiddistingwi, mingħajr l-ebda konfużjoni, dan il-prodott jew servizz minn oħrajn li għandhom oriġini oħra. Fil-fatt, sabiex trade mark tkun tista' taqdi r-rwol tagħha ta' element essenzjali fis-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ li t-Trattat ifittex li jistabbilixxi u jsostni, għandha tagħti garanzija li l-prodotti u s-servizzi kollha li timmarka jkunu ġew manifatturati jew forniti taħt il-kontroll ta' intrapriża waħda li liha tista' tiġi attribwita r-responsabbiltà tal-kwalità tagħhom (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-23 ta' Mejju 1978, Hoffmann-La Roche, 102/77, Ġabra p. 1139, paragrafu 7; tat-18 ta' Ġunju 2002, Philips, C-299/99, Ġabra p. I-5475, paragrafu 30, u Arsenal Football Club, hawn fuq ċitata, paragrafu 48).
27. L-Artikolu 5 tad-Direttiva 89/104 jiddefinixxi id-"[d]rittijiet mogħtija minn trade mark " u l-Artikolu 6 jipprovdi regoli dwar il-"[l]imitazzjoni ta' l-effetti ta' trade mark ".
28. Skond l-ewwel sentenza ta' l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 89/104, it- trade mark reġistrata tagħti lill-proprjetarju tagħha dritt esklużiv. Skond l-Artikolu 5(1)(a), il-proprjetarju ta' dan id-dritt esklużiv hu ntitolat li jimpedixxi lil terzi, sakemm ma jkunx ta l-kunsens tiegħhu, milli jużaw, matul il-kummerċ, sinjal li jkun identiku għat- trade mark għal prodotti jew servizzi identiċi għal dawk li fir-rigward tagħhom tkun reġistrata t- trade mark . L-Artikolu 5(3) ta' din id-Direttiva telenka b'mod indikattiv it-tipi ta' użi li l-proprjetarju jista' jipprojbixxi ai termini ta' l-Artikolu 5(1).
29. Għandu jiġi rilevat li, permezz tal-limitazzjoni ta' l-effetti tad-drittijiet mogħtija lill-proprjetarju ta' trade mark mill-Artikolu 5 tad-Direttiva 89/104, l-Artikolu 6 ta' din id-Direttiva tipprova tirrikonċilja l-interessi fundamentali tal-protezzjoni tad-drittijiet marbutin ma' trade mark u dawk tal-moviment liberu tal-merkanzija u tal-libertà li jiġu provduti servizzi fis-suq komuni, u dan b'tali mod li d-drittijiet ta' trade mark ikunu jistgħu jwettqu l-irwol tagħhom ta' element essenzjali fis-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ li t-Trattat ifittex li jistabbilixxi u jsostni (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-23 ta' Frar 1999, BMW, C-63/97, Ġabra p. I-905, paragrafu 62, u tas-7 ta' Jannar 2004, Gerolsteiner Brunnen, C-100/02, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, paragrafu 16).
30. F'dan ir-rigward, fl-ewwel lok, skond l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, il-proprjetarju tat- trade mark ma jistax jipprojbixxi lil terz milli juża, matul il-kummerċ, it- trade mark fejn hi neċessarja biex tindika l-iskop intiż ta' prodott jew servizz, b'mod partikolari bħala aċċessorji jew spare parts .
31. Hemm lok biex jiġi rilevat li din id-dispożizzjoni ma tiffissax kriterji li jistgħu jintużaw biex jiġi determinat jekk skop imsemmi ta' prodott jidħolx fl-isfera ta' applikazzjoni tagħha, iżda teżiġi biss li l-użu tat- trade mark ikun neċessarju biex jiġi indikat dan l-iskop.
32. Minbarra dan, peress illi l-iskop intiż tal-prodotti bħala aċċessorji jew spare parts hu mogħti biss bħala eżempju, u billi m'hemmx dubju li dawn huma sitwazzjonijet fejn normalment hu neċessarju li tintuża trade mark biex jiġi indikat l-iskop intiż ta' prodott, l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 m'hijiex, kif ġustament ġie rilevat mill-Gvern tar-Renju Unit u mill-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej fis-sottomissjonijiet tagħhom, limitata għal dawn is-sitwazzjonijiet. Għaldaqstant, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, m'huwiex meħtieġ li jiġi determinat jekk prodott għandux jiġi kkunsidrat bħala aċċessorju jew bħala spare part .
33. Fit-tieni lok, għandu jiġi rilevat, minn naħa waħda, li l-Qorti diġà stabbiliet li l-użu ta' trade mark sabiex il-pubbliku jiġi infurmat li min qed jirreklama hu speċjalizzat fil-bejgħ (jew hu speċjalista tal-bejgħ), jew li hu jassigura t-tiswija u l-manutenzjoni tal-prodotti koperti minn din it- trade mark u li ġew ikkummerċjalizzati taħt dik it- trade mark mill-proprjetarju tagħha jew bil-kunsens tiegħu, jikkostitwixxi użu li jindika l-iskop intiż ta' prodott jew ta' servizz ai termini ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 (ara s-sentenza BMW, hawn fuq ċitata, paragrafi 54 u 58 sa 63). Din l-informazzjoni hi neċessarja sabiex tinżamm is-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ fis-suq ta' dan il-prodott jew servizz.
34. Dan japplika wkoll għall-kawża prinċipali, it- trade marks ta' Gillette Company ġew użati minn terz sabiex jagħti informazzjoni intelliġibli u kompleta lill-pubbliku dwar l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza, fi kliem ieħor, dwar il-kompatibiltà ta' dan il-prodott mal-prodott kopert mill-imsemmija trade marks .
35. Min-naħa l-oħra, hu biżżejjed li jiġi rilevat li użu bħal dan ta' trade mark hu neċessarju f'każ fejn l-imsemmija informazzjoni ma tistax, fil-prattika, tingħata lill-pubbliku minn terz mingħajr ma tintuża t- trade mark li m'hijiex tiegħu (ara, f'dan is-sens, is-sentenza BMW, hawn fuq ċitata, paragrafu 60). Kif ġie rilevat mill-Avukat Ġenerali fil-paragrafi 64 u 71 tal-Konklużjonijiet tiegħu, dan l-użu għandu jkun, fil-prattika, l-uniku mezz permezz ta' liema tista' tingħata informazzjoni ta' dan it-tip.
36. F'dan ir-rigward, sabiex jiġi aċċertat jekk jistawx jintużaw mezzi oħra biex tingħata informazzjoni ta' dan it-tip, hu neċessarju li tiġi kkunsidrata, per eżempju, il-possibiltà li jkunu jeżistu standards tekniċi jew standards li ġeneralment jintużaw għat-tip ta' prodott ikkummerċjalizzat mit-terz u li jkun jaf bihom il-pubbliku li għalih hu mmirat dan it-tip ta' prodott. Dawn l-istandards, jew karatteristiċi oħra, għandhom ikunu jistgħu jagħtu lill-imsemmi pubbliku informazzjoni intelliġibli u kompleta dwar l-iskop intiż tal-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz sabiex tinżamm is-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ fis-suq ta' dan il-prodott.
37. Hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivverifika jekk, fiċ-ċirkustanzi tal-kawża fil-proċeduri prinċipali, l-użu tat- trade mark huwiex neċessarju, filwaqt li tqis il-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 33 sa 36 ta' din is-Sentenza kif ukoll it-tip ta' pubbliku li għalih hu mmirat il-prodott ikkummerċjalizzat minn LA-Laboratories.
38. Fit-tielet lok, l-Artikolu 6(1)(ċc) tad-Direttiva 89/104 ma jagħmel l-ebda distinzjoni bejn l-iskopijiet intiżi possibbli tal-prodotti fil-valutazzjoni tal-karattru leċitu ta' l-użu ta' trade mark . Il-kriterji ta' valutazzjoni tal-karattru leċitu ta' l-użu ta' trade mark , b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-aċċessorji jew ma' l- ispare parts , m'humiex, għalhekk, differenti minn dawk applikabbli għall-kategoriji l-oħra ta' skopijiet intiżi possibbli.
39. Wara li jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tweġiba għall-ewwel, it-tieni u t-tielet domandi għandha tkun li l-karattru leċitu ta' l-użu tat- trade mark skond l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 jiddependi minn jekk dan l-użu huwiex neċessarju biex jindika l-iskop intiż ta' prodott.
L-użu tat- trade mark minn terz li m'huwiex il-proprjetarju jkun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż ta' prodott ikkummerċjalizzat mill-imsemmi terz jekk dan l-użu jikkostitwixxi, fil-prattika, l-uniku mezz biex tingħata informazzjoni intelliġibli u kompleta lill-pubbliku dwar dan l-iskop intiż sabiex tinżamm is-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ fis-suq ta' dan il-prodott.
Hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivverifika jekk, fil-kawża fil-proċeduri prinċipali, użu ta' dan it-tip huwiex neċessarju, filwaqt li tqis it-tip ta' pubbliku li għalih hu mmirat il-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz in kwistjoni.
Billi l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 ma jagħmel l-ebda distinzjoni bejn l-iskopijiet intiżi possibbli tal-prodotti fil-valutazzjoni tal-karattru leċitu ta' l-użu ta' trade mark , il-kriterji ta' valutazzjoni tal-karatttru leċitu ta' l-użu tat- trade mark , b'mod partikolari għal dak li għandu x'jaqsam ma' l-aċċessorji jew ma' l- ispare parts , m'humiex, għalhekk, differenti minn dawk applikabbli għall-kategoriji l-oħra ta' skopijiet intiżi possibbli tal-prodotti.
Dwar ir-raba' domanda
40. Fl-ewwel parti tar-raba' domanda, il-Qorti tar-rinviju issaqsi kif għandha tiġi interpretata l-kondizzjoni msemmija fl-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, skond liema l-użu tat- trade mark minn terz fit-tifsira ta' din id-dispożizzjoni għandu jsir skond prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali. Fit-tieni parti ta' din id-domanda, il-Qorti tar-rinviju ssaqsi jekk l-użu tat- trade mark minn terz huwiex indikazzjoni li l-prodotti kkummerċjalizzati mill-imsemmi terz jikkorrispondu, kemm fil-kwalità tagħhom, kif ukoll fil-karatteristiċi tekniċci tagħhom jew xort'oħra, għall-prodotti koperti mill-imsemmija trade mark .
41. Fir-rigward ta' l-ewwel parti ta' din id-domanda, għandu jiġi rilevat li, skond ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti, il-kondizzjoni ta' "prattika onesta", ai termini ta' l-Artikolu 6(1) tad-Direttiva 89/104, fis-sustanza tfisser l-obbligu ta' lealtà fir-rigward ta' l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat- trade mark (is-sentenzi hawn fuq ċitati, BMW, paragrafu 61 u Gerolsteiner Brunnen, paragrafu 24). Obbligu bħhal dan hu simili għal dak impost fuq negozjant li jbigħ bl-imnut meta juża t- trade mark ta' xi ħhadd ieħor biex jirreklama l-bejgħ ta' prodotti koperti minn din it- trade mark (ara s-sentenzi ta' l-4 ta' Novembru 1997, Parfums Christian Dior, C-337/95, Ġabra p. I-6013, paragrafu 45, u BMW, hawn fuq ċitata, paragrafu 61).
42. F'dan ir-rigward, l-użu tat- trade mark ma jsirx skond prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali meta, fl-ewwel lok, isir b'tali mod li tista' tingħata l-impressjoni li teżisti xi konnessjoni kummerċjali bejn it-terz u l-proprjetarju tat- trade mark (is-sentenza BMW, hawn fuq ċitata, paragrafu 51).
43. Fit-tieni lok, użu ta' dan it-tip m'għandux jaffettwa l-valur tat- trade mark billi jieħu vantaġġ inġust mill-karattru distintiv tat- trade mark jew mill-fama tagħha (is-sentenza BMW, hawn fuq ċitata, paragrafu 52).
44. Minbarra dan, kif ġustament ġie rilevat mill-Gvern tar-Renju Unit u mill-Kummissjoni fis-sottomissjonijiet tagħhom, l-użu tat- trade mark ma jsirx b'mod konformi ma' l-Artikolu 6(1)(ċ) ta-Direttiva 89/104 jekk jiskredita jew jimmalafama l-imsemmija trade mark .
45. Fl-aħħarnett, f'każ li terz jippreżenta l-prodott tiegħu bħala imitazzjoni jew replika tal-prodott kopert mit- trade mark li m'hijiex tiegħu, użu bħal dan ta' l-imsemmija trade mark m'huwiex konformi mal-prattiki onesti, ai termini ta' l-imsemmi Artikolu 6(1)(ċ).
46. Hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivverifika jekk, fil-kawża fil-proċeduri prinċipali, l-użu li jkun sar mit- trade marks ta' Gillette Company jkunx twettaq skond il-prattiki onesti, filwaqt li tqis, b'mod partikolari, il-kondizzjonijiet imsemmija fil-paragrafi 42 sa 45 ta' din is-sentenza. F'dan ir-rigward, hu importanti li tiġi kkunsidrata l-preżentazzjoni globali tal-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz, b'mod partikolari l-mod kif it- trade mark li m'hijiex tat-terz tintwera f'din il-preżentazzjoni, iċ-ċirkustanzi skond liema tinħareġ id-differenza bejn din it- trade mark u t- trade mark jew is-sinjal tat-terz, kif ukoll l-isforz li jagħmel it-terz sabiex jaċċerta ruħu li l-konsumaturi jiddistingwu l-prodotti tiegħu minn dawk fir-rigward ta' liema m'huwiex il-proprjetarju tat- trade mark .
47. Fir-rigward tat-tieni parti ta' din id-domanda, kif ġustament intqal mill-Gvern tar-Renju Unit fis-sottomissjonijiet tiegħu, il-fatt li terz juża trade mark li m'hijiex tiegħu sabiex jindika l-iskop intiż tal-prodott tiegħu ma jfissirx neċessarjament li jkun qed jippreżenta l-prodott tiegħu b'tali mod li jkun qisu ta' l-istess kwalità jew li qisu għandu l-istess karatteristiċi bħall-prodott kopert mit- trade mark . Il-kwistjoni jekk kienx hemm tali preżentazzjoni tiddependi mill-fatti in kwistjoni u hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivvaluta l-eventwali eżistenza ta' din il-preżentazzjoni skond iċ-ċirkustanzi tal-każ.
48. Minbarra dan, il-kwistjoni ta' jekk il-preżentazzjoni tal-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz saritx b'tali mod li l-prodott ikun qisu ta' l-istess kwalità jew ikun qisu għandu l-istess karatteristiċi bħall-prodott li għandu t- trade mark li qed t intuża, tikkostitwixxi fattur li l-Qorti tar-rinviju għandha tqis meta tivverifika jekk l-użu jsirx skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.
49. Wara li jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tweġiba għar-raba' domanda għhandha tkun li l-kondizzjoni ta' "prattika onesta", ai termini ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, fis-sustanza tfisser l-obbligu ta' lealtà fir-rigward ta' l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat- trade mark .
L-użu tat- trade mark ma jkunx konformi mal-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali, b'mod partikolari meta:
- isir b'tali mod li tista' tingħata l-impressjoni li teżisti xi konnessjoni kummerċjali bejn it-terz u l-proprjetarju tat- trade mark ;
- jaffettwa l-valur tat- trade mark billi jieħu vantaġġ inġust mill-karattru distintiv tat- trade mark jew mill-fama tagħha;
- jiskredita jew jimmalafama l-imsemmija trade mark ;
- jew fejn terz jippreżenta l-prodott tiegħu bħala imitazzjoni jew replika tal-prodott kopert mit- trade mark li m'hijiex tiegħu.
Il-fatt li terz juża trade mark li m'hijiex tiegħu sabiex jindika l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza ma jfissirx neċessarjament li jkun qed jippreżenta l-imsemmi prodott b'tali mod li jkun qisu ta' l-istess kwalità jew li jkun qisu għandu l-istess karatteristiċi bħall-prodott kopert minn din it- trade mark . Il-kwistjoni jekk kienx hemm tali preżentazzjoni tiddependi mill-fatti in kwistjoni u hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivvaluta l-eventwali eżistenza ta' din il-preżentazzjoni skond iċ-ċirkustanzi tal-każ.
Il-kwistjoni ta' jekk il-preżentazzjoni tal-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz saritx b'tali mod li l-prodott ikun qisu ta' l-istess kwalità jew ikun qisu għandu l-istess karatteristiċi bħal dawk tal-prodott li għandu it- trade mark li qed tintuża tikkostitwixxi fattur li l-Qorti tar-rinviju għandha tqis meta tivverifika jekk l-użu jsirx skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.
Dwar il-ħames domanda
50. Permezz tal-ħames domanda, il-Qorti tar-rinviju ssaqsi jekk l-impossibiltà għall-propretarju tat- trade mark li jipprojbixxi lil terz milli jużaha, kif stipulat fl-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, tapplika wkoll f'każ fejn it-terz jikkumerċjalizza mhux biss spare part jew aċċessorju, iżda wkoll il-prodott stess li miegħu huma intenzjonati li jintużaw l-i spare part jew l-aċċessorju.
51. Għandu jiġi rilevat, kif intqal mill-Gvern Finlandiż u minn dak tar-Renju Unit fis-sottomissjonijiet tagħhom, li l-ebda dispożizzjoni ta' l-imsemmija Direttiva ma teskludi li, f'tali każ, terz jista' jistrieħ fuq l-imsemmi Artikolu 6(1)(ċ). Madankollu, l-użu tat- trade mark minn dan it-terz għandu jkun neċessarju sabiex jiġi indikat l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza u għandu jsir skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali u kummerċjali.
52. Il-kwistjoni jekk l-użu ta' trade mark minn terz fiċ-ċirkustanzi deskritti hawn fuq huwiex neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza u jekk isirx skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali hi kwistjoni ta' fatt li għandha tiġi valutata mill-Qorti nazzjonali skond iċ-ċirkustanzi partikolari tal-każ.
53. Wara li jitqiesu l-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tweġiba għall-ħames domanda għandha tkun li, f'każ li terz, filwaqt li juża trade mark li m'hijiex tiegħu, jikkummerċjalizza mhux biss spare part jew aċċessorju, iżda wkoll il-prodott stess li miegħu huma intenzjonati li jintużaw l-i spare part jew l-aċċessorju, tali użu jidħol fl-iskop ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 sakemm ikun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza u sakemm isir skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.
Deċiżjoni dwar l-ispejjeż
Dwar l-ispejjeż
54. Peress illi dawn il-proċeduri huma, fir-rigward tal-partijiet fil-proċeduri prinċipali, riżultat ta' kwistjoni li tqajmet quddiem il-Qorti tar-rinviju, hi l-imsemmija Qorti li għandha l-kompetenza biex tiddeċiedi dwar l-ispejjeż. L-ispejjeż inkorsi għall-preżentata tas-sottomissjonijiet quddiem il-Qorti, ħlief għal dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jiġu rkuprati.
Parti operattiva
Għal dawn ir-raġunijiet, il-Qorti, (it-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
1) Il-karattru leċitu ta' l-użu tat- trade mark skond l-Artikolu 6(1)(ċ) ta' l-ewwel Direttiva 89/104/KEE tal-Kunsill, tal-21 ta' Diċembru 1988, biex jiġu approssimati l-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar it- trade marks , jiddependi mill-fatt jekk dak l-użu jkunx jindika l-iskop intiż ta' prodott.
L-użu tat- trade mark minn terz li m'huwiex il-proprjetarju jkun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż ta' prodott ikkummerċjalizzat mill-imsemmi terz jekk dan l-użu jikkostitwixxi, fil-prattika, l-uniku mezz biex tingħata informazzjoni intelliġibli u kompleta lill-pubbliku dwar dan l-iskop intiż sabiex tinżamm is-sistema ta' kompetizzjoni mingħajr tagħwiġ fis-suq ta' dan il-prodott.
Hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivverifika jekk, fil-kawża fil-proċeduri prinċipali, użu ta' dan it-tip huwiex neċessarju, filwaqt li tqis it-tip ta' pubbliku li għalih hu mmirat il-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz in kwistjoni.
Billi l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 ma jagħmel l-ebda distinzjoni bejn l-iskopijiet intiżi possibbli tal-prodotti fil-valutazzjoni tal-karattru leċitu ta' l-użu ta' trade mark , il-kriterji ta' valutazzjoni ta' dawn l-iskopijiet intiżi possibbli, b'mod partikolari bħala aċċessorji jew spare parts , m'humiex, għalhekk, differenti minn dawk applikabbli għall-kategoriji l-oħra ta' skopijiet intiżi possibbli tal-prodotti.
2) Il-kondizzjoni ta' "prattika onesta", ai termini ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104, fis-sustanza tfisser l-obbligu ta' lealtà fir-rigward ta' l-interessi leġittimi tal-proprjetarju tat- trade mark .
L-użu tat- trade mark ma jkunx konformi mal-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali, b'mod partikolari meta:
- isir b'tali mod li tista' tingħata l-impressjoni li teżisti xi konnessjoni kummerċjali bejn it-terz u l-propretarju tat- trade mark ;
- jaffettwa l-valur tat- trade mark billi jieħu vantaġġ inġust mill-karattru distintiv tat- trade mark jew mill-fama tagħha;
- jiskredita jew jimmalafama l-imsemmija trade mark ;
- jew fejn terz jippreżenta l-prodott tiegħu bħala imitazzjoni jew replika tal-prodott kopert mit- trade mark li m'hijiex tiegħu.
Il-fatt li terz juża trade mark li m'hijiex tiegħu sabiex jindika l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza ma jfissirx neċessarjament li jkun qed jippreżenta l-imsemmi prodott b'tali mod li jkun qisu ta' l-istess kwalità jew li jkun qisu għandu l-istess karatteristiċi bħall-prodott kopert minn din it- trade mark . Il-kwistjoni jekk kienx hemm tali preżentazzjoni tiddependi mill-fatti in kwistjoni u hi l-Qorti tar-rinviju li għandha l-kompetenza biex tivvaluta l-eventwali eżistenza ta' din il-preżentazzjoni skond iċ-ċirkustanzi tal- każ.
Il-kwistjoni ta' jekk il-preżentazzjoni tal-prodott ikkummerċjalizzat mit-terz saritx b'tali mod li jkunu qishom l-istess jew li jkunu qishom ta' l-istess kwalità bħal dawk tal-prodott li għandu t- trade mark li qed tintuża tikkostitwixxi fattur li l-Qorti tar-rinviju għandha tqis meta tivverifika jekk l-użu jsirx skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.
3) F'każ li terz, filwaqt li juża trade mark li m'hijiex tiegħu, jikkummerċjalizza mhux biss spare part jew aċċessorju, iżda wkoll il-prodott stess li miegħu huma intenzjonati li jintużaw l-i spare part jew l-aċċessorju, tali użu jidħol fl-iskop ta' l-Artikolu 6(1)(ċ) tad-Direttiva 89/104 sakemm ikun neċessarju biex jiġi indikat l-iskop intiż tal-prodott li jikkummerċjalizza u sakemm isir skond il-prattiki onesti fil-kamp industrijali jew kummerċjali.