CELEX: 62003CJ0198
Odwołanie
Rozporządzenie (EWG) nr 2377/90
Weterynaryjne produkty lecznicze
Ustalanie maksymalnego limitu pozostałości dla progesteronu
Przesłanki odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty

1       W odwołaniu Komisja Wspólnot Europejskich wnosi o częściowe uchylenie wyroku Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich
z dnia 26 lutego 2003 r. w sprawach połączonych CEVA i Pharmacia Enterprises przeciwko Komisji T‑344/00 i T‑345/00, Rec. str. II‑229
(zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”) w zakresie, w jakim Sąd orzekł, że bezczynność Komisji pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r.
a dniem 25 lipca 2001 r. mogła prowadzić do powstania odpowiedzialności Wspólnoty.

Ramy prawne

Rozporządzenie nr 2377/90
2       W dniu 26 czerwca 1990 r. Rada Wspólnot Europejskich wydała rozporządzenie EWG nr 2377/90 ustanawiające wspólnotową procedurę
dla określania maksymalnego limitu pozostałości weterynaryjnych produktów leczniczych w środkach spożywczych pochodzenia zwierzęcego
(Dz.U. L 224, str. 1).
3       W preambule tego rozporządzenia znajdują się między innymi motywy: pierwszy, trzeci i szósty, które brzmią następująco:
„stosowanie weterynaryjnych produktów leczniczych u zwierząt hodowanych w celach produkcyjnych może spowodować obecność pozostałości
tych produktów w środkach spożywczych otrzymanych od leczonych zwierząt;
[…]
dla ochrony zdrowia publicznego maksymalne limity pozostałości muszą być ustalone zgodnie z ogólnie uznanymi zasadami bezpieczeństwa
dla przedmiotowych substancji, biorąc pod uwagę inne oceny naukowe dokonane przez organizacje międzynarodowe, w szczególności
Codex Alimentarius
lub, gdy substancje takie są stosowane do innych celów, także ustalenia innych komitetów naukowych działających we Wspólnocie;
[…]
dlatego niezbędne jest ustanowienie przez Wspólnotę procedury dotyczącej ustalenia maksymalnych limitów pozostałości weterynaryjnych
produktów leczniczych, co wynika z indywidualnej oceny naukowej najwyższej jakości [obejmującej jednolitą ocenę naukową najwyższej
jakości];
[…]”.
4       Na podstawie rozporządzenia nr 2377/90 Komisja ustala maksymalny limit pozostałości (zwany dalej „MRL”), zdefiniowany w art. 1
ust. 1 lit. b) tego rozporządzenia jako „maksymalna zawartość pozostałości, wynikająca z zastosowania weterynaryjnego produktu
leczniczego […], która może być przyjęta przez Wspólnotę jako prawnie dozwolona lub uznana za akceptowaną w żywności”.
5       Wspomniane rozporządzenie przewiduje sporządzenie czterech załączników, w których może zostać zamieszczona substancja czynna
farmakologicznie przeznaczona do stosowania w weterynaryjnych produktach leczniczych, które podane będą „zwierzętom hodowanym
w celach produkcyjnych”. Załącznik I zawiera wykaz substancji, dla których ustalony został MRL, załącznik II wykaz substancji
niepodlegających MRL, załącznik III wykaz substancji, dla których został ustalony tymczasowy MRL, a załącznik IV wykaz substancji,
dla których nie może zostać ustalony MRL.
6       Artykuł 4 rozporządzenia nr 2377/90 stanowi, że tymczasowy MRL dla substancji czynnych farmakologicznie stosowanych w weterynaryjnych
produktach leczniczych może być ustalony „pod warunkiem, że nie ma podstaw do przypuszczeń, że pozostałości przedmiotowych
substancji w proponowanych wartościach stanowią ryzyko dla zdrowia konsumenta”.
7       W pierwotnej wersji art. 14 rozporządzenia nr 2377/90 przewidywał:
„Ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1997 r. stosowanie u zwierząt hodowanych w celach produkcyjnych weterynaryjnych produktów
leczniczych zawierających substancje czynne farmakologicznie, niewymienione w załącznikach I, II lub III, jest we Wspólnocie
zakazane […]”.
8       Rozporządzenie Rady (WE) nr 434/97 z dnia 3 marca 1997 r zmieniające rozporządzenie nr 2377/90 (Dz.U. L 67, str. 1) przesunęło
na dzień 1 stycznia 2000 r. datę pierwotnie przewidzianą w art. 14 dla większości substancji, których stosowanie było dozwolone
w dniu wejścia w życie rozporządzenia nr 2377/90 i co do których wnioski o ustalenie MRL zostały złożone przed dniem 1 stycznia
1996 r. Wśród tych substancji znajdował się progesteron.

Dyrektywa 96/22
9       Dyrektywa Rady 96/22/WE z dnia 29 kwietnia 1996 r. dotycząca zakazu stosowania w gospodarstwach hodowlanych niektórych związków
o działaniu hormonalnym, tyreostatycznym i ß-agonistycznym i uchylająca dyrektywy 81/602/EWG, 88/146/EWG oraz 88/299/EWG (Dz.U.
L 125, str. 3) w art. 3 lit. a) przewiduje, że państwa członkowskie zabronią podawania zwierzętom gospodarczym substancji
o działaniu gestagennym, do których należy progesteron.
10     Artykuł 4 tej dyrektywy przewiduje na zasadzie wyjątku i pod pewnymi warunkami, że państwa członkowskie zezwolą na podawanie
progesteronu zwierzętom gospodarskim w celach leczniczych.

Okoliczności faktyczne leżące u podstaw sporu i postępowanie przed Sądem
11     CEVA Santé Animale SA (zwana dalej „CEVA”) oraz Pfizer Enterprises Sàrl, dawniej Pharmacia SA i jeszcze wcześniej Pharmacia
& Upjohn SA (zwana dalej „Pfizer”) są przedsiębiorstwami farmaceutycznymi, które przed wejściem w życie rozporządzenia nr 2377/90
rozpoczęły sprzedaż weterynaryjnego produktu leczniczego zawierającego substancję czynną – progesteron.
12     W 1993 r. CEVA przedstawiła Komisji wniosek o ustalenie MRL dla progesteronu przeznaczonego dla bydła i koni.
13     W listopadzie 1996 r. Europejska Agencja ds. Oceny Produktów Leczniczych (European Medicines Agency, zwana dalej „EMEA”) poinformowała
CEVA, że Komitet ds. Weterynaryjnych Produktów Leczniczych (Committee for Medicinal Products for Veterinary Use, zwany dalej
„CVMP”) zalecił podczas spotkania w październiku 1996 r. zamieszczenie progesteronu w załączniku II do rozporządzenia nr 2377/90
i że opinia CVMP została przekazana Komisji w celu jej przyjęcia przez Komitet ds. Dostosowania do Postępu Technicznego dyrektyw
dotyczących weterynaryjnych produktów leczniczych (zwany dalej „stałym komitetem”).
14     W kwietniu 1997 r. Komisja przekazała EMEA nowe dane naukowe i zażądała dokonania ponownej oceny ryzyka związanego z takimi
hormonami, jak estradiol 17ß i progesteron.
15     W październiku 1997 r. EMEA poinformowała CEVA, że „Komisja postanowiła wstrzymać procedurę przyjmowania środków odnośnie
do progesteronu ze względu na pojawienie się ostatnio nowych danych naukowych dotyczących estradiolu, które mają także znaczenie
dla progesteronu. Właśnie z tego powodu CVMP został wezwany do ponownej oceny z uwzględnieniem tych dodatkowych informacji”.
16     W kwietniu 1998 r. Komisja ponownie wystosowała pismo do EMEA, w którym zażądała, aby umożliwiła ona CVMP uwzględnienie nowych
danych naukowych, które powinny być dostępne w 1998 r. i pochodzić z szeregu źródeł, np. Międzynarodowej Agencji Badań nad
Rakiem (International Agency for Research on Cancer, zwanej dalej „IARC”), będącej organem doradczym Międzynarodowej Organizacji
Zdrowia, National Institute of Health Stanów Zjednoczonych oraz rezultatów wielu specyficznych badań zleconych przez Komisję.
17     W maju 1998 r. Komisja została poinformowana, że Wspólny Komitet Ekspertów FAO/WHO ds. Dodatków do Żywności (Joint FAO/WHO
Expert Committee on Food Additives, zwany dalej „JECFA”), który jest komitetem naukowym doradzającym Komitetowi Kodeksu Żywnościowego
ds. Dodatków do Żywności i Zanieczyszczeń, zamierzał również w lutym 1999 r. ponownie poddać ocenie trzy hormony naturalne,
w tym progesteron.
18     W lutym 1999 r. Komisja opublikowała w Dzienniku Urzędowym „wezwanie do udostępnienia dokumentacji naukowej niezbędnej do
oceny ryzyka związanego ze stosowaniem […] progesteronu jako promotora wzrostu u zwierząt”.
19     Około kwietnia 1999 r. zostało ogłoszone streszczenie oceny JECFA dotyczącej trzech naturalnych hormonów. JECFA stwierdził
w nim, że w oparciu o dostępne dane nie jest konieczne ustalenie liczbowych MRL dla trzech badanych hormonów.
20     W kwietniu 1999 r. Komisja zwróciła się do EMEA o podjęcie „uaktualnienia oceny” odnośnie do hormonów estradiolu-17ß i progesteronu,
której zażądała w 1997 r., „najszybciej, jak to tylko możliwe, w celu przyjęcia i ogłoszenia rezultatów tej oceny przed dniem
1 stycznia 2000 r.”.
21     W maju 1999 r. Komisja przekazała EMEA opinię Komitetu Naukowego ds. Środków Weterynaryjnych dotyczących Zdrowia Publicznego
(Scientific Committee on Veterinary Measures Relating to Public Health, zwanego dalej „SCVMPH”), opatrzoną datą 30 kwietnia
1999 r. Wniosek zawarty w streszczeniu sprawozdania brzmiał następująco:
„Biorąc pod uwagę hormonalne, jak i niehormonalne skutki toksykologiczne […] należy stwierdzić, że niepokojącym problemem
są skutki neurobiologiczne i immunologiczne, rozwojowe i rozrodcze, jak i immunotoksyczne, genotoksyczne oraz kancerogenne.
Biorąc pod uwagę ostatnie obawy związane z niezrozumieniem krytycznych okresów rozwoju człowieka i niepewności co do oszacowania
stopnia produkcji hormonów endogennych [naturalnych] oraz zdolności wydalania w procesie przemiany materii, szczególnie u
dzieci przed okresem dojrzałości płciowej, żaden próg, a w związku z tym żadna ADI [dopuszczalna dawka dzienna (acceptable
daily intake)] dla tych sześciu hormonów nie może być określona”[tłumaczenie nieoficjalne].
22     Pismem z dnia 20 grudnia 1999 r. EMEA poinformowała CEVA, że CVMP podczas spotkania na początku miesiąca potwierdził swoją
wcześniejszą opinię zalecającą umieszczenie progesteronu w załączniku II do rozporządzenia nr 2377/90.
23     W swojej opinii CVMP wyjaśnia:
„Komitet – po uprzedniej ocenie zawartości wniosków – zalecił w październiku 1996 r. umieszczenie progesteronu w załączniku II
do rozporządzenia […] nr 2377/90 […]. Opinia ta nie została jednak podzielona przez Komisję Europejską.
W 1997 r. i 1999 r. Komisja Europejska zwróciła uwagę komitetu na nowe dane dotyczące hormonów płciowych – sterydów – domagając
się ponownej oceny tej substancji w świetle nowych danych.
Komitet, po uprzednim zbadaniu wniosków i nowych danych przedstawionych w sprawozdaniu załączonym w streszczonej formie, potwierdził
swoją wcześniejszą opinię i zalecił zamieszczenie wspomnianej substancji w załączniku II do rozporządzenia […] nr 2377/90”.
24     W dniu 3 maja 2000 r. SCVMPH dokonał nowej oceny swojej opinii z kwietnia 1999 r. Po tym, jak został wezwany do potwierdzenia,
że nie istnieją nowe dane naukowe, które mogłyby go skłonić do zmiany jego wcześniejszej opinii lub – w razie potrzeby – istotnych
jej części, stwierdził on, że nowsze dane naukowe nie zawierają przekonujących informacji lub argumentów, które uzasadniałyby
konieczność zmiany jego wcześniejszych wniosków. Wskazał, że ponownie zbadał ewidentne braki w obecnej wiedzy na temat metabolizmu
zwierząt, które są leczone omawianymi hormonami, i na temat obecności pozostałości po tych hormonach oraz że liczy na to,
że programy badań prowadzone przez Unię Europejską dostarczą dodatkowych informacji w tych dwóch kwestiach.
25     W dniu 24 maja 2000 r. Komisja przyjęła propozycję dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniającej dyrektywę 96/22
[COM (2000) 320 wersja ostateczna] (Dz.U. C 337 E, str. 163). Propozycja przewidywała w szczególności, że państwa członkowskie
muszą zakazać tymczasowo podawania progesteronu zwierzętom gospodarskim, z wyjątkiem sytuacji gdy jest on podawany w celach
leczniczych lub zootechnicznych.
26     W lipcu 2000 r. CEVA i Pfizer wezwały Komisję do podjęcia koniecznych środków celem jak najszybszego umieszczenia progesteronu
w załączniku II do rozporządzenia nr 2377/90.
27     W listopadzie 2000 r. CEVA i Pfizer wniosły do Sądu skargę, żądając: po pierwsze, stwierdzenia zgodnie z art. 232 WE, że nie
podejmując niezbędnych środków celem umieszczenia progesteronu w załączniku II do rozporządzenia nr 2377/90, Komisja naruszyła
zobowiązania, które na niej ciążą na mocy prawa wspólnotowego, oraz po drugie, zasądzenia wypłaty odszkodowania zgodnie z art. 235 WE
i 288 WE. International Federation for Animal Health, dawniej Fédération européenne de la santé animale (zwana dalej „IFAH”)
przystąpiła do sprawy w charakterze interwenienta w celu poparcia żądań Pfizer.

Rozwój ustawodawstwa po wniesieniu skarg
28     W dniu 25 lipca 2001 r. Komisja przyjęła propozycję rozporządzenia Rady zmieniającego załącznik I do rozporządzenia (EWG)
nr 2377/90 [COM (2001) 627 wersja ostateczna], która włącza progesteron do załącznika I do rozporządzenia.
29     Zgodnie z art. 8 rozporządzenia nr 2377/90 propozycja ta została przedstawiona stałemu komitetowi. Ponieważ jego opinia była
negatywna, to propozycja została odrzucona podczas posiedzenia Rady ds. Rolnictwa w dniach 21 i 22 stycznia 2002 r.
30     W grudniu 2002 r. Komisja przedstawiła stałemu komitetowi drugą propozycję, włączającą progesteron do załącznika III do rozporządzenia
nr 2377/90. Propozycja ta nie spotkała się z aprobatą tego komitetu.
31     W dniu 22 września 2003 r. Parlament Europejski i Rada przyjęły dyrektywę 2003/74/WE zmieniającą dyrektywę Rady 96/22 (Dz.U.
L 262, str. 17). Artykuł 3 dyrektywy 96/22 w zmienionej wersji tymczasowo zakazuje podawania progesteronu zwierzętom gospodarskim.
Artykuł 5 tej dyrektywy, z późniejszymi zmianami, przewiduje natomiast wyjątek od tego zakazu, gdy substancja ta podawana
jest w celach leczniczych lub zootechnicznych.
32     W dniu 24 października 2003 r. Komisja przyjęła rozporządzenie (WE) nr 1873/2003 zmieniające załącznik II do rozporządzenia
Rady (EWG) nr 2377/90 (Dz.U. L 275, str. 9). Rozporządzenie to włącza do wspomnianego załącznika progesteron, w przypadku
gdy jest on podawany dopochwowo krowom, owcom, kozom lub klaczom w celach leczniczych lub zootechnicznych.

Zaskarżony wyrok
33     Sąd połączył sprawy T‑344/00 i T‑345/00 dla celów wydania wyroku. W zaskarżonym wyroku Sąd orzekł, że postępowanie w części
dotyczącej skargi na bezczynność stało się bezprzedmiotowe, ponieważ Komisja podjęła działanie, przedstawiając propozycję
rozporządzenia w dniu 25 lipca 2001 r.
34     Odnośnie do żądań dotyczących odszkodowania Sąd w pkt 99 zaskarżonego wyroku uznał na wstępie, że jeśli Komisji przedstawiono
skomplikowaną pod względem naukowym i politycznym sprawę, to ma ona prawo zażądać drugiej opinii CVMP oraz w pkt 100 tego
wyroku, że sprawa dotycząca progesteronu jest rzeczywiście skomplikowana pod względem naukowym i politycznym. W dalszej kolejności
orzekł:
„101 Złożoność sprawy nie może jednak uzasadniać bezczynności Komisji po dniu 1 stycznia 2000 r. Biorąc pod uwagę fakt, że
CVMP w całości potwierdził swoją pierwszą opinię, jednocześnie uwzględniając nowe dane naukowe przedstawione mu przez Komisję,
oraz fakt, że Komisja zawsze była zdania, że stosowanie progesteronu powinno być nadal dozwolone w celach leczniczych i zootechnicznych,
to nie podejmując środków, które by pozwoliły na jego stosowanie dla celów leczniczych i zootechnicznych po dniu 1 stycznia
2000 r., od którego to dnia na mocy art. 14 rozporządzenia z 1990 r. zakazane jest we Wspólnocie podawanie zwierzętom hodowanym
w celach produkcyjnych weterynaryjnych produktów leczniczych zawierających substancje czynne farmakologicznie niewymienione
w załącznikach I, II lub III do rozporządzenia z 1990 r., Komisja dopuściła się oczywistego i poważnego naruszenia uzasadnionych
interesów [CEVA i Pfizer], których była w pełni świadoma. W związku z tym należy też zaznaczyć, że wniosek o ustalenie MRL
dla odnośnej substancji został wniesiony we wrześniu 1993 r.”.
102      Nawet jeśli złożoność sprawy pod względem naukowym i politycznym mogła stanowić przeszkodę dla przyjęcia przez Komisję w jak
najkrótszym terminie po wydaniu drugiej opinii CVMP projektu rozporządzenia zgodnego z tą opinią, to Komisja powinna była
zatroszczyć się o interesy [CEVA i Pfizer], np. przyjmując na podstawie art. 4 rozporządzenia z 1990 r. projekt środków określający
tymczasowy MRL lub przesuwając po raz drugi ostateczną datę przewidzianą w art. 14 rozporządzenia z 1990 r.
103      W tych warunkach bezczynność Komisji pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 25 lipca 2001 r. jest oczywistym i poważnym
naruszeniem zasady dobrej administracji, co w zasadzie prowadzi do powstania odpowiedzialności Wspólnoty. Z tego powodu w niniejszym
przypadku nie istnieje potrzeba ustalenia, czy bezczynność Komisji dotyczy dziedziny administracyjnej, czy też ustawodawczej,
ani określenia dokładnego zakresu swobodnego uznania, które przysługuje Komisji w zakresie ustalania MRL”.
35     Odnośnie do istnienia związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy bezczynnością Komisji a szkodą poniesioną przez skarżące Sąd
orzekł w następujący sposób:
„107      Nie może zostać przyjęty argument Komisji, zgodnie z którym pomiędzy bezczynnością Komisji a szkodą nie ma związku przyczynowo-skutkowego,
ponieważ na właściwych organach krajowych spoczywa obowiązek wydania decyzji w sprawie zezwoleń na wprowadzenie do obrotu.
Wprawdzie krajowe organy cofnęły lub zawiesiły zezwolenia na dopuszczenie do obrotu lub zawiesiły postępowanie w sprawie zezwolenia
na wprowadzenie do obrotu z powodu braku MRL dla progesteronu, jednak w ten sposób wyłącznie uszanowały one i zrealizowały
zakaz wynikający z art. 14 rozporządzenia z 1990 r. i z art. 4 ust. 2 dyrektywy Rady 81/851/EWG z dnia 28 września 1981 r.
w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do weterynaryjnych produktów leczniczych (Dz.U. L 317,
str. 1) (obecnie art. 6 dyrektywy 2001/82/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 listopada 2001 r. w sprawie wspólnotowego
kodeksu odnoszącego się do weterynaryjnych produktów leczniczych, Dz.U. L 311, str. 1). W tych okolicznościach szkoda jest
wynikiem bezczynności Komisji […]”.
36     Sąd wyznaczył stronom termin sześciu miesięcy na uzgodnienie kwoty odszkodowania i stwierdził, że gdyby do tego nie doszło,
to sam o tym rozstrzygnie.

Żądania stron
37     Komisja wnosi do Trybunału o uchylenie zaskarżonego wyroku w zakresie żądań o odszkodowanie, orzeczenie co do istoty sprawy
w kwestii skarg o odszkodowanie poprzez oddalenie ich jako bezzasadnych i obciążenie CEVA i Pfizer kosztami postępowania.
38     CEVA i Pfizer, popierana przez IFAH, wnoszą o oddalenie odwołania i obciążenie Komisji kosztami postępowania.
39     CEVA i Pfizer wniosły odwołanie wzajemne, w którym żądały uchylenia zaskarżonego wyroku, w zakresie w jakim ich żądania o stwierdzenie
naruszenia zobowiązań na skutek zaniechania działania zostały oddalone. Po przyjęciu rozporządzenia nr 1873/2003 cofnęły one
jednak to odwołanie.

W przedmiocie odwołania
40     Komisja podnosi pięć zarzutów opartych odpowiednio na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu art. 14 rozporządzenia nr 2377/90,
błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu zasady dobrej administracji, wypaczeniu dowodów lub przynajmniej niedostatecznym uzasadnieniu
w tym przedmiocie, błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu art. 288 WE oraz braku rozstrzygnięcia w przedmiocie podniesionego
przez nią zarzutu niedopuszczalności skargi Pfizer na bezczynność.

W przedmiocie zarzutu opartego na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu art. 14 rozporządzenia nr 2377/90
Argumentacja stron
41     Według Komisji Sąd w pkt 101 i 102 zaskarżonego wyroku dokonał wykładni art. 14 rozporządzenia 2377/90, zgodnie z którą artykuł
ten nakłada na nią obowiązek działania przed dniem 1 stycznia 2000 r. Jej zdaniem, nie miała ona jednak bezwzględnego obowiązku
zajęcia stanowiska co do wniosków przedstawionych przed tą datą. Uważa ona, że termin ten służył jedynie do zarządzania ryzykiem
w przypadku braku innych reguł, tak że w razie gdyby ocena ryzyka nie została ukończona na czas, jedynie podawanie weterynaryjnych
produktów leczniczych zawierających omawiane substancje zwierzętom hodowanym w celach produkcyjnych byłoby zakazane dopóty,
dopóki te substancje nie zostałyby włączone do jednego z trzech pierwszych załączników do rozporządzenia nr 2377/90.
42     CEVA i Pfizer podnoszą, że jest to nowy zarzut i w związku z tym jest on niedopuszczalny. Podnoszą dodatkowo, że Komisja sama
uznała, że miała obowiązek działania przed dniem 1 stycznia 2000 r. Wykładnia przedstawiona przez Komisję skutkowałaby tym,
że substancje, które nie zostały zbadane przed tym dniem, byłyby faktycznie zakazane. Taka interpretacja jest sprzeczna z zamiarem
ustawodawcy pozostawienia na rynku weterynaryjnych produktów leczniczych.
Ocena Trybunału
43     Jeśli chodzi o dopuszczalność tego zarzutu, z akt sprawy pierwszej instancji wynika, że kwestia wiążącego charakteru daty
przewidzianej w art. 14 rozporządzenia 2377/90 została podniesiona przez CEVA i Pfizer, w szczególności w pkt 51–57 skargi
w sprawie T‑344/00 i w pkt 44–49 skargi w sprawie T‑345/00 i że Komisja odniosła się do niej odpowiednio, w szczególności
w pkt 53–55 i w pkt 51–55 odpowiedzi na skargę w tych dwóch sprawach. Dlatego należy oddalić zarzut niedopuszczalności powołany
przez CEVA i Pfizer, jakoby zarzut Komisji był nowy.
44     Jeśli chodzi o istotę sprawy, to wskazać należy, że treść art. 14 rozporządzenia nr 2377/90 ogranicza się do uściślenia, że
od wyznaczonej daty podawanie zwierzętom hodowanym w celach produkcyjnych weterynaryjnych produktów leczniczych zawierających
substancje czynne farmakologicznie, niewymienione w załącznikach I, II lub III, będzie we Wspólnocie zakazane. Z treści tego
przepisu nie można wyprowadzić takiego wniosku, jak czyni to CEVA i Pfizer, że data ta była dla Komisji datą ostateczną, przed
upływem której miała ona obowiązek zapewnienia, że omawiane substancje zostaną włączone do odpowiednich załączników do rozporządzenia
nr 2377/90.
45     Jednak wyznaczenie daty, od której podawanie weterynaryjnych produktów leczniczych zawierających substancje czynne będzie
zakazane – w razie braku ich włączenia do jednego z wykazów przewidzianych w rozporządzeniu nr 2377/99 – oznacza, że brak
decyzji w tej kwestii powinien mieć uzasadnienie.
46     Z pkt 101 i 102 zaskarżonego wyroku nie wynika, że Sąd dokonał innej wykładni art. 14 rozporządzenia nr 2377/90, zgodnie z którą,
jak podnosi Komisja, ma ona obowiązek ukończenia oceny i przystąpienia do klasyfikacji omawianych substancji przez wyznaczoną
datą. Sąd nie twierdzi bowiem, że Komisja miała obowiązek wydać formalną decyzję przed dniem 1 stycznia 2000 r., ale ogranicza
się do stwierdzenia, że brak decyzji po upływie tej daty nie był uzasadniony.
47     W tych warunkach zarzut należy oddalić.

W przedmiocie zarzutu opartego na wypaczeniu dowodów lub przynajmniej niedostatecznym uzasadnieniu w tym przedmiocie
Argumentacja stron
48     W tym zarzucie Komisja podnosi, że Sąd w pkt 101 zaskarżonego wyroku wypaczył dowody przedstawione przez nią w celu wykazania
istnienia niepewności naukowej, ponieważ nie uwzględnił całości danych faktycznych. Jej zdaniem Sąd całkowicie pominął znaczenie
danych naukowych innych niż opinia CVMP, w szczególności ocen ryzyka związanego z progesteronem prowadzonych przez właściwy
komitet, tj. SCVMPH. Bardzo lakoniczne rozumowanie Sądu można także uznać za niedostateczne uzasadnienie.
49     Na zarzut Komisji CEVA i Pfizer odpowiadają, że do Sądu nie należało orzekanie w kwestiach naukowych, a Sąd wystarczająco
uwzględnił trudności naukowe wskazane w dokumentacji dotyczącej progesteronu i wnioski CVMP, któremu przedstawiono nowe dane
dotyczące zastosowania wspomnianego hormonu.
Ocena Trybunału
50     Wprawdzie jedynie do Sądu należy ocena mocy przedstawionych mu dowodów i nie może on być zobowiązany do wyraźnego uzasadnienia
oceny mocy każdego przedstawionego mu dowodu, w szczególności jeśli uzna, że są one nieistotne lub pozbawione znaczenia dla
rozstrzygnięcia sporu (wyrok z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie C‑237/98 P Dorsch Consult przeciwko Radzie i Komisji, Rec.
str. I‑4549, pkt 50 i 51), jednak ma on obowiązek dokonać uzasadnienia, które pozwala Trybunałowi przeprowadzić kontrolę sądową.
Uzasadnienie to powinno pozwolić Trybunałowi na dokonanie kontroli, czy doszło do ewentualnego przeinaczenia dowodów, które
zostały przedstawione przed Sądem.
51     W niniejszym przypadku z akt sprawy pierwszej instancji wynika, że Komisja wyjaśniła w pkt 23 odpowiedzi na skargę w sprawach
T‑344/00 i T‑345/00, że „gdy otrzymała w dniu 6 stycznia 2000 r. opinię CVMP dotyczącą hormonów, w tym progesteronu, znalazła
się w posiadaniu rozbieżnych i nawet sprzecznych ze sobą w niektórych kwestiach danych naukowych”. Komisja podkreślała w szczególności
różnice pomiędzy opinią CVMP, SCVMPH, JECFA oraz IARC.
52     W pkt 101 zaskarżonego wyroku Sąd odwołał się do „faktu, że CVMP w całości potwierdził swoją pierwszą opinię, jednocześnie
uwzględniając nowe dane naukowe przedstawione mu przez Komisję” i do „faktu, że Komisja zawsze była zdania, że stosowanie
progesteronu powinno być nadal dozwolone w celach leczniczych i zootechnicznych”, a następnie wyprowadził z tego taki wniosek,
że Komisja dopuściła się oczywistego i poważnego naruszenia uzasadnionych interesów skarżących, nie podejmując środków, które
by pozwoliły na jego stosowanie dla celów leczniczych i zootechnicznych po dniu 1 stycznia 2000 r.
53     Sąd ograniczył się do odwołania się do drugiej opinii CVMP, nie podając powodów, dla których Komisja miała obowiązek wziąć
pod uwagę tę opinię i pominąć odmienne opinie, pochodzące z innych źródeł, takich jak SCVMPH, JECFA czy IARC, które zgodnie
z trzecim motywem rozporządzenia nr 2377/90 powinny były zostać uznane za istotne. To jedyne odwołanie, bez żadnej wzmianki
o innych dostępnych opiniach, nie pozwala Trybunałowi doszukać się ustalonego przez Sąd związku pomiędzy opinią CVMP a konsekwencjami
prawnymi, jakie z niego wyciągnął. Z powyższego wynika, że Sąd niedostatecznie uzasadnił w tej kwestii swój wyrok.
54     Odwołanie się do faktu, że Komisja zawsze była zdania, iż stosowanie progesteronu powinno być nadal dozwolone w celach leczniczych
i zootechnicznych, nie może naprawić tego braku. Ta kwalifikacja zachowania Komisji, poza tym, że pozbawiona jest wszelkich
wskazówek co do ustaleń, na jakich się opiera, nie dostarcza ponadto żadnej informacji w kwestii znaczenia, jakie Sąd nadaje
drugiej opinii CVMP.
55     Z powyższego wynika, że zarzut powinien zostać uwzględniony.

W przedmiocie zarzutu opartego na błędnej wykładni i błędnym zastosowaniu art. 288 WE
Argumentacja stron
56     W tym zarzucie Komisja podnosi, że Sąd dwukrotnie naruszył prawo, orzekając, iż przesłanki odpowiedzialności pozaumownej Wspólnoty
zostały spełnione.
57     Komisja uważa, że w pierwszej kolejności Sąd, po tym jak stwierdził, że zachowanie Komisji stanowi oczywiste i poważne naruszenie
zasady dobrej administracji, niesłusznie uznał w pkt 103 zaskarżonego wyroku, że w niniejszym przypadku nie istnieje potrzeba
ustalenia dokładnego zakresu swobodnego uznania, którym dysponuje Komisja w dziedzinie określania MRL. Zdaniem Komisji rozumowanie
to jest błędne, ponieważ analiza wagi zarzucanego naruszenia jest uzależniona od uprzedniej analizy zakresu swobodnego uznania,
które przysługuje zainteresowanej instytucji.
58     Komisja twierdzi, że w drugiej kolejności Sąd błędnie zinterpretował przepisy rozporządzenia nr 2377/90 oraz ich związki z innymi
istotnymi przepisami prawa wspólnotowego, a w szczególności z dyrektywą 81/851, stwierdzając w pkt 107 zaskarżonego wyroku,
że pomiędzy bezczynnością Komisji a szkodą zarzucaną przez CEVA i Pfizer, polegającą na braku możliwości sprzedawania produktów
we Wspólnocie od dnia 1 stycznia 2000 r., istnieje związek przyczynowo-skutkowy.
59     CEVA i Pfizer uważają, że Komisja miała obowiązek podjęcia niezbędnych środków, aby sprzedaż i podawanie weterynaryjnych produktów
leczniczych zawierających progesteron zwierzętom hodowanym w celach produkcyjnych mogły być kontynuowane po dniu 1 stycznia
2000 r. Podnoszą, że niewydanie przez Komisję jakiegokolwiek aktu w celu ochrony ich uzasadnionych oczekiwań i praw stanowi
poważne i oczywiste naruszenie tego obowiązku, niezależnie od jego charakteru.
60     Jeśli chodzi o istnienie związku przyczynowo-skutkowego, CEVA i Pfizer podnoszą, że nieustalenie przez Komisję MRL doprowadziło
do tego, że weterynaryjne produkty lecznicze zawierające progesteron nie mogły być już podawane i że organy krajowe wycofały
lub zawiesiły zezwolenia na wprowadzenie do obrotu tych produktów.
Ocena Trybunału
61     Artykuł 288 akapit drugi WE przewiduje, że w dziedzinie odpowiedzialności pozaumownej Wspólnota powinna naprawić, zgodnie
z zasadami ogólnymi wspólnymi dla praw państw członkowskich, szkody wyrządzone przez jej instytucje lub jej pracowników przy
wykonywaniu ich funkcji.
62     System zasad wypracowany przez Trybunał na podstawie tego postanowienia bierze przede wszystkim pod uwagę złożoność sytuacji
wymagających uregulowania, trudności w zastosowaniu lub wykładni przepisów oraz, w szczególności, zakres swobodnego uznania,
jakim dysponuje autor rozpatrywanego aktu (wyroki z dnia 5 marca 1996 r. w sprawach połączonych C‑46/93 i C‑48/93 Brasserie
du pêcheur i Factortame, Rec. str. I‑1029, pkt 43; z dnia 4 lipca 2000 r. w sprawie C‑352/98 P Bergaderm i Goupil przeciwko
Komisji, Rec. str. I‑5291, pkt 40; z dnia 10 grudnia 2002 r. w sprawie C‑312/00 P Komisja przeciwko Camar i Tico, Rec. str. I‑11355,
pkt 52; z dnia 10 lipca 2003 r. w sprawie C‑472/00 P Komisja przeciwko Fresh Marine, Rec. str. I‑7541, pkt 24).
63     Trybunał orzekł, że prawo do odszkodowania na podstawie prawa wspólnotowego uzależnione jest od spełnienia jednocześnie trzech
przesłanek, a mianowicie: naruszona norma prawna ma na celu przyznanie praw jednostkom, naruszenie jest wystarczająco istotne
oraz istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między naruszeniem zobowiązania ciążącego na instytucji oraz szkodą
poniesioną przez poszkodowane jednostki (ww. wyroki w sprawach połączonych Brasserie du pêcheur i Factortame, pkt 51; w sprawie
Bergaderm i Goupil przeciwko Komisji, pkt 41 i 42; w sprawie Komisja przeciwko Camar i Tico, pkt 53; oraz w sprawie Komisja
przeciwko Fresh Marine, pkt 25).
64     Co do drugiej przesłanki Trybunał orzekł, że decydującym kryterium przy określaniu, czy doszło do wystarczająco istotnego
naruszenia prawa wspólnotowego, jest kryterium oczywistego i poważnego przekroczenia przez instytucję wspólnotową granic jej
swobodnego uznania (ww. wyroki w sprawach połączonych Brasserie du pêcheur i Factortame, pkt 55; w sprawie Bergaderm i Goupil
przeciwko Komisji, pkt 43; w sprawie Komisja przeciwko Camar i Tico, pkt 54; w sprawie Komisja przeciwko Fresh Marine, pkt 26).
65     Jeśli instytucji tej przysługuje jedynie znacznie ograniczony lub nie przysługuje żaden zakres swobodnego uznania, jakiekolwiek
naruszenie prawa wspólnotowego wystarczy, aby stwierdzić istnienie wystarczająco istotnego naruszenia (ww. wyroki w sprawie
Bergaderm i Goupil przeciwko Komisji, pkt 44; w sprawie Komisja przeciwko Camar i Tico, pkt 54; w sprawie Komisja przeciwko
Fresh Marine, pkt 26).
66     Zatem decydującym kryterium dla stwierdzenia istnienia takiego naruszenia jest zakres swobodnego uznania, jaki przysługuje
danej instytucji (ww. wyroki w sprawie Bergaderm i Goupil przeciwko Komisji, pkt 46; Komisja przeciwko Camar i Tico, pkt 55
oraz w sprawie Komisja przeciwko Fresh Marine, pkt 27).
67     Tymczasem kwestia granic swobodnego uznania Komisji w dziedzinie ustalania MRL była przedmiotem dyskusji pomiędzy stronami,
w której skarżące podnosiły, że Komisji nie przysługuje żaden zakres swobodnego uznania, podczas gdy Komisja, wręcz przeciwnie,
była zdania, że dysponuje szerokim zakresem swobodnego uznania (zob. pkt 61, 64 i 65 zaskarżonego wyroku). Sąd natomiast w żadnym
fragmencie zaskarżonego wyroku nie wypowiedział się na temat swobodnego uznania, jakie przysługuje Komisji w dziedzinie ustalania
MRL.
68     Sąd nie podał także w sposób wymagany prawem powodów lub okoliczności, które mogłyby uzasadniać fakt, że taka analiza była
wyjątkowo niepotrzebna (odnośnie do niedostatecznego uzasadnienia przedstawionego w pkt 101 zaskarżonego wyroku zob. powyżej
pkt 52–54 niniejszego wyroku).
69     Należy zatem wyciągnąć wniosek, że Sąd naruszył prawo, stwierdzając w pkt 103 zaskarżonego wyroku, bez określenia zakresu
swobodnego uznania przysługującego Komisji, że jej bezczynność pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 25 lipca 2001 r.
stanowiła oczywiste i poważne naruszenie prawa wspólnotowego, które pociąga za sobą powstanie odpowiedzialności Wspólnoty.
70     Zarzut ten należy zatem uwzględnić.
71     W tych warunkach i bez potrzeby rozstrzygania w kwestii pozostałych zarzutów powołanych na poparcie odwołania, w szczególności
zarzutu opartego na błędnej wykładni lub błędnym zastosowaniu do okoliczności niniejszej sprawy zasady dobrej administracji,
należy uwzględnić odwołanie i uchylić zaskarżony wyrok w zakresie, w jakim Sąd stwierdził bezczynność Komisji pomiędzy dniem
1 stycznia 2000 r. a dniem 25 lipca 2001 r., która może pociągać za sobą powstanie odpowiedzialności Wspólnoty.

Co do istoty sprawy
72     Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy Statutu Trybunału Sprawiedliwości Trybunał może w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu wydać
orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
73     W niniejszym przypadku należy na wstępie zbadać, czy zachowanie Komisji w okresie pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r. a 25 lipca
2001 r., w czasie którego Sąd stwierdził bezczynność, która może pociągać za sobą powstanie odpowiedzialności Wspólnoty, stanowi
oczywiste i poważne przekroczenie granic jej swobodnego uznania.
74     Należy zatem określić zakres tego swobodnego uznania.
75     W tym względzie należy przypomnieć, że Trybunał, orzekając w kwestii procedury stanowienia prawa analogicznej do przewidzianej
w rozporządzeniu nr 2377/90, stwierdził, że Komisji musi przysługiwać w drażliwych i kontrowersyjnych sprawach pewien zakres
swobodnego uznania oraz odpowiedni termin do poddania ponownej analizie kwestii naukowych, które mają decydujący wpływ na
jej decyzję (zob. ww. wyrok w sprawie Bergaderm i Goupil przeciwko Komisji, pkt 66).
76     W świetle motywów rozporządzenia nr 2377/90 orzecznictwo to ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy.
77     Z trzeciego motywu rozporządzenia nr 2377/90 wynika bowiem, że ustalanie MRL dla weterynaryjnych produktów leczniczych podawanych
zwierzętom hodowanym w celach produkcyjnych ma na celu ochronę zdrowia publicznego.
78     Ten sam motyw stanowi, że MRL powinny być ustalane zgodnie z ogólnie uznanymi zasadami bezpieczeństwa, biorąc pod uwagę inne
oceny naukowe dokonane przez organizacje międzynarodowe.
79     Szósty motyw wskazuje, że ustalanie MRL na poziomie wspólnotowym powinno obejmować jednolitą ocenę naukową najwyższej jakości.
80     Z tego wynika, że Komisji powinno przysługiwać swobodne uznanie w takim zakresie, aby mogła określić z całą znajomością stanu
rzeczy środki, które są konieczne i najlepiej służą ochronie zdrowia publicznego.
81     Jak słusznie stwierdził Sąd w pkt 100 zaskarżonego wyroku, sprawa progesteronu jest szczególnie skomplikowana.
82     Złożoność tej sprawy wynika w szczególności z faktu, jak wskazał Sąd w tym samym punkcie wyroku, że progesteron jest substancją
endogenną i że obecnie nie istnieją niezawodne metody badania przypadków nadużywania tej substancji. Z akt sprawy pierwszej
instancji wynika, że chociaż Komisji przedstawiono wniosek o ustalenie MRL dla progesteronu już w 1993 r., to znalazła się
ona w sytuacji trwałej niepewności naukowej charakteryzującej się rozbieżnymi opiniami sformułowanymi pomiędzy 1996 r. a 1999 r.
z jednej strony przez CVMP, a z drugiej strony przez SCVMPH i inne międzynarodowe organy naukowe, które zgodnie z trzecim
motywem rozporządzenia nr 2377/90 Komisja ma obowiązek uwzględnić.
83     W takich okolicznościach Komisja miała prawo zażądać uzupełniającej opinii CVMP (wyrok z dnia 18 listopada 1999 r. w sprawie
C‑151/98 P Pharos przeciwko Komisji, Rec. str. I‑8157, pkt 26), co zresztą potwierdził Sąd w pkt 99 zaskarżonego wyroku.
84     W drugiej opinii z grudnia 1999 r. CVMP podtrzymał swoje zalecenie na rzecz zamieszczenia progesteronu w załączniku II do
rozporządzenia nr 2377/90, zastrzeżonym wyłącznie dla substancji, dla których ustalenie MRL nie jest konieczne. Tymczasem
SCVMPH stwierdził w swoim sprawozdaniu z kwietnia 1999 r., że zwiększone przyjmowanie hormonów może stwarzać większe ryzyko
zachorowania na raka i negatywnego oddziaływania na wzrost oraz że nieprzerwane podawanie – choćby w małych dawkach – może
jeszcze to ryzyko zwiększyć, nawet jeśli na tym etapie nie jest możliwe jego dokładne określenie.
85     W tych warunkach nie wydaje się pozbawione sensu, że Komisja czekała, aż SCVMPH dokona w maju 2000 r. ponownej oceny swojej
opinii z kwietnia 1999 r., przed zajęciem stanowiska w kwestii zezwolenia – co do zasady – na stosowanie progesteronu w celach
leczniczych.
86     Komisja zajęła stanowisko w tej kwestii w dniu 24 maja 2000 r., przyjmując propozycję dyrektywy zmieniającej dyrektywę 96/22,
która przewiduje w szczególności, że państwa członkowskie zakazują tymczasowo podawania progesteronu zwierzętom gospodarskim,
zachowując możliwość podawania go – na zasadzie wyjątku – w celach leczniczych i zootechnicznych.
87     Zajęcie stanowiska w kwestii utrzymania zastosowania progesteronu w celach leczniczych i zootechnicznych stanowiło etap, który
powinien był poprzedzić zajęcie stanowiska w kwestii ustalenia MRL dla tej substancji, albowiem MRL może zostać ustalony dla
substancji czynnej farmakologicznie tylko wtedy, gdy substancja ta jest przeznaczona do wprowadzenia do obrotu (wyrok z dnia
8 stycznia 2002 r. w sprawie C‑248/99 P Francja przeciwko Monsanto i Komisji, Rec. str. I‑1, pkt 80).
88     W opinii z grudnia 1999 r. CVMP zalecił zamieszczenie progesteronu w załączniku II do rozporządzenia nr 2377/90, zatem opinia
ta nie zawierała zalecenia co do ustalenia MRL. Komisja wyjaśniła, że w świetle opinii SCVMPH uznała, że ten sposób postępowania
nie stanowi akceptowalnego środka zarządzania ryzykiem i w konsekwencji zaproponowała zamieszczenie progesteronu w załączniku
I do tego rozporządzenia. Oznaczało to, że MRL powinien zostać określony w propozycji rozporządzenia, z którą należy wystąpić.
Według Komisji przedsięwzięcie to, biorąc pod uwagę trwałą niepewność naukową, było skomplikowane, co tłumaczy fakt, dlaczego
przedstawiła propozycję rozporządzenia dopiero w dniu 25 lipca 2001 r.
89     Biorąc pod uwagę zakres swobodnego uznania, jakim dysponowała Komisja i całość okoliczności faktycznych, nie wydaje się, by
Komisja poprzez wydanie tej decyzji opartej na rozważaniach dotyczących ochrony zdrowia publicznego przekroczyła w sposób
oczywisty i poważny granice swobodnego uznania.
90     W pkt 102 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że nawet jeśli złożoność sprawy pod względem naukowym i politycznym mogła stanowić
przeszkodę dla przyjęcia przez Komisję w jak najkrótszym terminie po wydaniu drugiej opinii CVMP projektu rozporządzenia zgodnego
z tą opinią, to Komisja powinna była jednak podjąć środki w celu ochrony interesów CEVA i Pfizer.
91     Jeśli chodzi o pierwszy środek przytoczony przez Sąd, tj. przyjęcie przez Komisję projektu środków ustalającego tymczasowy
MRL na podstawie art. 4 rozporządzenia nr 2377/90, to wskazać należy, że artykuł ten ma zastosowanie jedynie „pod warunkiem,
że nie ma podstaw do przypuszczeń, że pozostałości przedmiotowych substancji w proponowanych wartościach stanowią ryzyko dla
zdrowia konsumenta”. Warunek ten nie został spełniony właśnie ze względu na istnienie niepewności naukowej i obaw związanych
ze zdrowiem publicznym.
92     Jeśli chodzi o drugi środek, alternatywnie przytoczony przez Sąd, tj. ponowne przesunięcie przez Komisję ostatecznej daty
przewidzianej w art. 14 rozporządzenia nr 2377/90, to wystarczy wskazać, że przesunięcie ostatecznej daty również nie stanowiłoby
środka, który służy celowi, jakim jest ochrona zdrowia publicznego.
93     Mając na względzie całość rozważań, nie wydaje się zatem, by Komisja, nie przedstawiając propozycji rozporządzenia przed dniem
25 lipca 2001 r., dopuściła się wystarczająco istotnego naruszenia prawa wspólnotowego, które pociągałoby za sobą powstanie
odpowiedzialności Wspólnoty.
94     W konsekwencji należy oddalić skargi bez potrzeby badania pozostałych przesłanek koniecznych do stwierdzenia odpowiedzialności
pozaumownej Wspólnoty.

W przedmiocie kosztów
95     Zgodnie z art. 122 akapit pierwszy regulaminu, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał orzeka wyrokiem kończącym postępowanie
w sprawie, rozstrzyga także o kosztach. Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego
na podstawie art. 118 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
96     Ponieważ CEVA i Pfizer przegrały sprawę, a Komisja wniosła o obciążenie ich kosztami postępowania, należy obciążyć CEVA i Pfizer
kosztami postępowania przed Sądem oraz kosztami postępowania poniesionymi w niniejszej instancji.
97     W myśl art. 69 § 4 akapit trzeci regulaminu Trybunału, mającego także zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie
art. 118 regulaminu, IFAH pokrywa własne koszty poniesione w postępowaniu przed Sądem, jak i w niniejszej instancji.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Wyrok Sądu Pierwszej Instancji Wspólnot Europejskich z dnia 26 lutego 2003 r. w sprawach połączonych T‑344/00 i T 345/00 CEVA
i Pharmacia Enterprises przeciwko Komisji zostaje uchylony w zakresie, w jakim stwierdzono w nim bezczynność Komisji Wspólnot
Europejskich pomiędzy dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 25 lipca 2001 r., która mogła spowodować powstanie odpowiedzialności
Wspólnoty.
2)
Skargi zostają oddalone.
3)
CEVA Santé Animale SA i Pfizer Enterprises Sàrl zostają obciążone kosztami postępowania przed Sądem Pierwszej Instancji Wspólnot
Europejskich oraz kosztami postępowania poniesionymi w niniejszej instancji.
4)
International Federation for Animal Health pokrywa własne koszty poniesione w postępowaniu przed Sądem, jak i w niniejszej
instancji.
Podpisy
*
Język postępowania: angielski.