CELEX: 62002CJ0327
Συμφωνίες Συνδέσεως Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων-Βουλγαρίας, Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων-Πολωνίας και Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων-Σλοβακίας
Δικαίωμα εγκαταστάσεως
Εθνική νομοθεσία προβλέπουσα την άνευ εξετάσεως απόρριψη αιτήσεως εκδόσεως άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάσταση, εφόσον ο αιτών δεν διαθέτει άδεια εισόδου

Gloszczuk, σκέψη 77).
Το ίδιο πρέπει να ισχύει και όταν πιθανολογείται ότι η υποβληθείσα κατ’ εφαρμογή των εν λόγω διατάξεων αίτηση δεν πληροί τις
ρητές προϋποθέσεις από τις οποίες έχει εξαρτηθεί η είσοδος του ενδιαφερομένου στο κράτος μέλος υποδοχής και ιδίως αυτές που
αφορούν την επιτρεπόμενη διάρκεια της διαμονής του σ’ αυτό το κράτος μέλος.
Πράγματι, όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 24 της παρούσας αποφάσεως, η παροχή στους Βούλγαρους, Πολωνούς και Σλοβάκους υπηκόους
της δυνατότητας να υποβάλουν αίτηση προς εγκατάσταση δυνάμει των Συμφωνιών Συνδέσεως στο κράτος μέλος υποδοχής, παρά το γεγονός
ότι εισήλθαν στην επικράτειά του υπό τη ρητή προϋπόθεση ότι δεν θα παραμείνουν σ’ αυτήν πέραν των τριών μηνών, θα τους επέτρεπε
να καταστρατηγούν ευχερώς τους εθνικούς κανόνες περί εισόδου και διαμονής των αλλοδαπών, καταργώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο
την πρακτική αποτελεσματικότητα των άρθρων 58, παράγραφος 1, της Συμφωνίας Συνδέσεως με την Πολωνία και 59, παράγραφος 1,
των Συμφωνιών Συνδέσεως με τη Βουλγαρία και τη Σλοβακία.
Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι Βούλγαροι, Πολωνοί και Σλοβάκοι υπήκοοι που δεν συμμορφώνονται προς τους συναφείς ελέγχους
των εθνικών αρχών, μη τηρώντας τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τους χορηγήθηκε το δικαίωμα εισόδου στην εν λόγω επικράτεια,
δεν μπορούν να επικαλούνται την προστασία των διατάξεων των Συμφωνιών Συνδέσεως που αφορούν το δικαίωμα εγκαταστάσεως προκειμένου
να αποφύγουν την τήρηση των προϋποθέσεων αυτών.
Όσον αφορά, δεύτερον, την περίπτωση κατά την οποία ο Βούλγαρος, Πολωνός ή Σλοβάκος υπήκοος, ο οποίος υποβάλλει επί ολλανδικού
εδάφους αίτηση εκδόσεως άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάστασή του δυνάμει των Συμφωνιών Συνδέσεως, ισχυρίζεται ότι πληροί
σαφώς και προδήλως τις ουσιαστικές προϋποθέσεις που θα έπρεπε να έχουν αποτελέσει αντικείμενο ελέγχου στο πλαίσιο του προβλεπόμενου
από την ολλανδική νομοθεσία συστήματος προηγούμενου ελέγχου, πρέπει να τονισθεί ότι είναι, βεβαίως, αληθές ότι το Δικαστήριο,
με τη σκέψη 74 της προαναφερθείσας αποφάσεως Barkoci και Malik, έκρινε ότι τα άρθρα 45, παράγραφος 3, και 59, παράγραφος 1,
της Συμφωνίας Συνδέσεως με τη Δημοκρατία της Τσεχίας δεν απαγορεύουν στις αρμόδιες περί αλλοδαπών αρχές του κράτους μέλους
υποδοχής να απαιτούν να λάβει ο Τσέχος υπήκοος, προ της αναχωρήσεώς του προς αυτό το κράτος μέλος, έγγραφο εισόδου, η χορήγηση
του οποίου εξαρτάται από τον έλεγχο ουσιαστικών προϋποθέσεων για την εγκατάσταση, όπως αυτές της παραγράφου 212 των Immigration
Rules, καθόσον οι αρμόδιες αρχές ασκούν την εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτουν, όσον αφορά την εξέταση των αιτήσεων εισόδου
με σκοπό την εγκατάσταση που υποβάλλονται βάσει της εν λόγω συμφωνίας στο σημείο αφίξεως αυτού του κράτους, κατά τρόπο τέτοιο
ώστε να μπορεί να χορηγηθεί άδεια εισόδου σε Τσέχο υπήκοο επί βάσεως διαφορετικής από αυτήν των Immigration Rules, αν η αίτησή
του πληροί σαφώς και προδήλως τις ίδιες ουσιαστικές προϋποθέσεις που θα ίσχυαν αν αυτός είχε υποβάλει αίτηση εγγράφου εισόδου
στη Δημοκρατία της Τσεχίας.
Εντούτοις, όπως διευκρίνισε το Δικαστήριο με τη σκέψη 72 της προαναφερθείσας αποφάσεως Barkoci και Malik, στο μέτρο που οι
αρμόδιες περί αλλοδαπών αρχές του κράτους μέλους υποδοχής υιοθετούν πολιτική που τείνει προς την κατάργηση της υποχρεωτικής
κατοχής άδειας εισόδου, συνάδει προς τη λογική του συστήματος του προηγουμένου ελέγχου και δικαιολογείται βάσει της Συμφωνίας
Συνδέσεως με τη Δημοκρατία της Τσεχίας η διενέργεια εκ μέρους των αρχών αυτών, στο πλαίσιο της εξουσίας τους εκτιμήσεως της
ατομικής καταστάσεως του αιτούντος, πιο συνοπτικού ελέγχου των αιτήσεων εγκαταστάσεως που υποβάλλονται βάσει της εν λόγω συμφωνίας
στο σημείο αφίξεως σ’ αυτό το κράτος μέλος, σε σχέση με τον έλεγχο που πραγματοποιείται όταν η αίτηση εκδόσεως άδειας εισόδου
υποβάλλεται από τον Τσέχο υπήκοο στη χώρα κατοικίας του.
Όπως τόνισαν το αιτούν δικαστήριο και οι κυβερνήσεις που υπέβαλαν παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, η ολλανδική έννομη
τάξη, αντιθέτως προς το Ηνωμένο Βασίλειο, δεν παρέχει τέτοια εξουσία εκτιμήσεως στις αρμόδιες περί αλλοδαπών αρχές. Πράγματι,
στην περίπτωση που δεν έχει χορηγηθεί άδεια εισόδου από τις ολλανδικές διπλωματικές ή προξενικές υπηρεσίες στη χώρα καταγωγής
του ενδιαφερομένου, οι εν λόγω αρχές δεν διαθέτουν, δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας, αρμοδιότητα προς έκδοση άδειας διαμονής
με σκοπό την εγκατάσταση βάσει των Συμφωνιών Συνδέσεως και προς έλεγχο της συνδρομής των ουσιαστικών προϋποθέσεων για την
έκδοση της άδειας αυτής.
Με την επιφύλαξη της δυνατότητας των κρατών μελών να προβλέπουν σύστημα προηγούμενου ελέγχου με ευχέρεια εξετάσεως των αιτήσεων
που υποβάλλονται απευθείας επί του εθνικού εδάφους, συνάδει προς τη λογική ενός συστήματος προηγούμενου ελέγχου όπως αυτού
του Βασιλείου των Κάτω Χωρών και επιτρέπεται βάσει των Συμφωνιών Συνδέσεως η πρόβλεψη της έννομης τάξεως αυτού του κράτους
μέλους ότι οι αρμόδιες αρχές του αρνούνται στους Βούλγαρους, Πολωνούς και Σλοβάκους υπηκόους την άδεια διαμονής που ζητούν
βάσει, αντιστοίχως, των άρθρων 45, παράγραφος 1, της Συμφωνίας Συνδέσεως με τη Βουλγαρία, 44, παράγραφος 3, της Συμφωνίας
Συνδέσεως με την Πολωνία και 45, παράγραφος 3, της Συμφωνίας Συνδέσεως με τη Σλοβακία, εφόσον δεν πληρούται η προϋπόθεση της
προηγούμενης υποβολής στη χώρα καταγωγής ή συνήθους διαμονής τους αιτήσεως για την έκδοση άδειας εισόδου με σκοπό την εγκατάσταση,
τούτο δε ανεξαρτήτως του αν πληρούνται πράγματι οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη λήψη της άδειας αυτής (βλ., κατ’ αναλογία,
προαναφερθείσες αποφάσεις Gloszczuk, σκέψη 70, και Kondova, σκέψη 75).
Από το σύνολο των ανωτέρω προκύπτει ότι στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:
–        το άρθρο 45, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 59, παράγραφος 1, της Συμφωνίας Συνδέσεως με τη Βουλγαρία, το άρθρο 44,
παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 58, παράγραφος 1, της Συμφωνίας Συνδέσεως με την Πολωνία, καθώς και το άρθρο 45, παράγραφος
3, σε συνδυασμό με το άρθρο 59, παράγραφος 1, της Συμφωνίας Συνδέσεως με τη Σλοβακία, δεν απαγορεύουν κατ’ αρχήν νομοθεσία
κράτους μέλους η οποία προβλέπει σύστημα προηγούμενου ελέγχου που εξαρτά την πρόσβαση στην επικράτεια του εν λόγω κράτους
μέλος με σκοπό την εγκατάσταση υπό την ιδιότητα μη μισθωτού εργαζομένου από τη χορήγηση άδειας εισόδου από τις διπλωματικές
ή προξενικές αρχές του κράτους μέλους αυτού στη χώρα καταγωγής ή συνήθους διαμονής του ενδιαφερομένου. Ένα τέτοιο σύστημα
μπορεί νομίμως να εξαρτά τη χορήγηση της εν λόγω άδειας από την προϋπόθεση ότι ο αιτών αποδεικνύει ότι έχει πράγματι την πρόθεση
να αναλάβει μη μισθωτή δραστηριότητα, χωρίς ταυτόχρονη άσκηση μισθωτής εργασίας ή τη συνδρομή δημοσίου ταμείου, ότι διαθέτει
εξ αρχής επαρκείς οικονομικούς πόρους για την άσκηση της εν λόγω δραστηριότητας, καθώς και ότι έχει εύλογες πιθανότητες επιτυχίας.
Το εν λόγω σύστημα χορηγήσεως αδειών εισόδου πρέπει να βασίζεται σε διαδικασία ευχερώς προσιτή και ικανή να διασφαλίζει στους
ενδιαφερομένους ότι η αίτησή τους πρόκειται να εξεταστεί εντός εύλογης προθεσμίας και με αντικειμενικότητα, ενώ η τυχόν άρνηση
εγκρίσεώς της πρέπει να μπορεί να αμφισβητείται μέσω ένδικης προσφυγής·
–        οι εν λόγω διατάξεις των Συμφωνιών Συνδέσεως πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύουν κατ’ αρχήν εθνική νομοθεσία
που προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής απορρίπτουν την υποβαλλόμενη στην επικράτειά τους αίτηση εκδόσεως
άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάσταση δυνάμει των ως άνω συμφωνιών, εφόσον ο αιτών δεν διαθέτει την απαιτούμενη κατά τη
νομοθεσία αυτή άδεια εισόδου·
–        δεν ασκεί, συναφώς, επιρροή το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος ισχυρίζεται ότι πληροί σαφώς και προδήλως τις ουσιαστικές προϋποθέσεις
για τη λήψη άδειας εισόδου και άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάσταση, ούτε το γεγονός ότι ο εν λόγω ενδιαφερόμενος, κατά
τον χρόνο υποβολής της αιτήσεώς του, διαμένει νομίμως στο κράτος μέλος υποδοχής υπό ιδιότητα άλλη πλην του μη μισθωτού εργαζομένου,
εφόσον πιθανολογείται ότι η αίτηση αυτή δεν πληροί τις ρητές προϋποθέσεις από τις οποίες έχει εξαρτηθεί η είσοδος του ενδιαφερομένου
στο εν λόγω κράτος μέλος και ιδίως αυτές που αφορούν την επιτρεπόμενη διάρκεια της διαμονής του.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του
εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις
στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφασίζει:
1)
Το άρθρο 45, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 59, παράγραφος 1, της ευρωπαϊκής συμφωνίας μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Βουλγαρίας, αφετέρου, η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 94/908/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ
του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 1994, το άρθρο 44, παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 58, παράγραφος
1, της ευρωπαϊκής συμφωνίας μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Δημοκρατίας της Πολωνίας,
αφετέρου, η οποία εγκρίθηκε με την απόφαση 93/743/Ευρατόμ, ΕΚΑΧ, ΕΚ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου
1993, καθώς και το άρθρο 45, παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 59, παράγραφος 1, της ευρωπαϊκής συμφωνίας για την εγκαθίδρυση
σύνδεσης μεταξύ των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και των κρατών μελών τους, αφενός, και της Σλοβακικής Δημοκρατίας, αφετέρου, η οποία
εγκρίθηκε με την απόφαση 94/909/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, της 19ης Δεκεμβρίου 1994, δεν απαγορεύουν
κατ’ αρχήν νομοθεσία κράτους μέλους η οποία προβλέπει σύστημα προηγούμενου ελέγχου που εξαρτά την πρόσβαση στην επικράτεια
του εν λόγω κράτους μέλος με σκοπό την εγκατάσταση υπό την ιδιότητα μη μισθωτού εργαζομένου από τη χορήγηση άδειας εισόδου
από τις διπλωματικές ή προξενικές αρχές του κράτους μέλους αυτού στη χώρα καταγωγής ή συνήθους διαμονής του ενδιαφερομένου.
Ένα τέτοιο σύστημα μπορεί νομίμως να εξαρτά τη χορήγηση της εν λόγω άδειας από την προϋπόθεση ότι ο αιτών αποδεικνύει ότι
έχει πράγματι την πρόθεση να αναλάβει μη μισθωτή δραστηριότητα, χωρίς ταυτόχρονη άσκηση μισθωτής εργασίας ή τη συνδρομή δημοσίου
ταμείου, ότι διαθέτει εξ αρχής επαρκείς οικονομικούς πόρους για την άσκηση της εν λόγω δραστηριότητας, καθώς και ότι έχει
εύλογες πιθανότητες επιτυχίας. Το εν λόγω σύστημα χορηγήσεως αδειών εισόδου πρέπει να βασίζεται σε διαδικασία ευχερώς προσιτή
και ικανή να διασφαλίζει στους ενδιαφερομένους ότι η αίτησή τους πρόκειται να εξεταστεί εντός εύλογης προθεσμίας και με αντικειμενικότητα,
ενώ η τυχόν άρνηση εγκρίσεώς της πρέπει να μπορεί να αμφισβητείται μέσω ένδικης προσφυγής.
2)
Οι εν λόγω διατάξεις των Συμφωνιών Συνδέσεως πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύουν κατ’ αρχήν εθνική νομοθεσία
που προβλέπει ότι οι αρμόδιες αρχές του κράτους μέλους υποδοχής απορρίπτουν την υποβαλλόμενη στην επικράτειά τους αίτηση εκδόσεως
άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάσταση δυνάμει των ως άνω συμφωνιών, εφόσον ο αιτών δεν διαθέτει την απαιτούμενη κατά τη
νομοθεσία αυτή άδεια εισόδου.
3)
Δεν ασκεί, συναφώς, επιρροή το γεγονός ότι ο ενδιαφερόμενος ισχυρίζεται ότι πληροί σαφώς και προδήλως τις ουσιαστικές προϋποθέσεις
για τη λήψη άδειας εισόδου και άδειας διαμονής με σκοπό την εγκατάσταση, ούτε το γεγονός ότι ο εν λόγω ενδιαφερόμενος, κατά
τον χρόνο υποβολής της αιτήσεώς του, διαμένει νομίμως στο κράτος μέλος υποδοχής υπό ιδιότητα άλλη πλην του μη μισθωτού εργαζομένου,
εφόσον πιθανολογείται ότι η αίτηση αυτή δεν πληροί τις ρητές προϋποθέσεις από τις οποίες έχει εξαρτηθεί η είσοδος του ενδιαφερομένου
στο εν λόγω κράτος μέλος και ιδίως αυτές που αφορούν την επιτρεπόμενη διάρκεια της διαμονής του.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.