CELEX: 61990CJ0283
Υπάλληλος
Χαρακτηρισμός νόσου ως επαγγελματικής νόσου
Αναίρεση

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Σεπτεμβρίου 1990, ο Raimund Vidrányi υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 49 του Οργανισμού ΕΟΚ και των αντίστοιχων διατάξεων των Οργανισμών ΕΚΑΧ και ΕΚΑΕ του Δικαστηρίου, αίτηση αναιρέσεως κατά της αποφάσεως της 12ης Ιουλίου 1990 με την οποία το Πρωτοδικείο απέρριψε την προσφυγή ακυρώσεως που είχε ασκήσει κατά της αποφάσεως της Επιτροπής, της 13ης Ιανουαρίου 1989, με την οποία η Επιτροπή αρνήθηκε να αναγνωρίσει ότι η ψυχική νόσος του προσφεύγοντος αποτελούσε επαγγελματική νόσο.
Με την αίτηση αναιρέσεως ο Vidrányi ζητεί, πρώτον, να αναιρεθεί η απόφαση του Πρωτοδικείου και, δεύτερον, να υποχρεωθεί η Επιτροπή να τον αποζημιώσει για τη ζημία που υπέστη λόγω της εκ μέρους της παραβάσεως του καθήκοντος αρωγής προς τους υπαλλήλους της.
Ο αναιρεσείων προβάλλει τρεις λόγους αναιρέσεως: ο πρώτος αφορά το μη νομότυπο της διαδικασίας που ακολουθήθηκε για την εφαρμογή της ρυθμίσεως σχετικά με την ασφάλιση έναντι των κινδύνων ατυχήματος και επαγγελματικής νόσου των υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: Ρύθμιση), την οποία προβλέπει το άρθρο 73 του Κανονισμού Υπηρεσιακής Καταστάσεως των Υπαλλήλων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: ΚΥΚ)· ο δεύτερος λόγος αφορά την εκ μέρους του Πρωτοδικείου κακή εκτίμηση του περιεχομένου της εκθέσεως της υγειονομικής επιτροπής και ο τρίτος την παράβαση του άρθρου 24, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του ΚΥΚ.
Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως o Vidrányi βάλλει καταρχάς κατά του γεγονότος ότι το Πρωτοδικείο έκρινε ότι τα έγγραφα σχετικά με την εξέταση των προϊσταμένων του, η οποία πραγματοποιήθηκε κατ' εφαρμογή του άρθρου 17, παράγραφος 2, της Ρυθμίσεως, είχαν ιατρικό χαρακτήρα και επομένως δεν έπρεπε να κοινοποιηθούν στον αναιρεσείοντα, μολονότι τα έγγραφα αυτά αφορούσαν την υπηρεσιακή κατάσταση του Vidrányi, ο οποίος συνεπώς έπρεπε να έχει τη δυνατότητα να διατυπώσει παρατηρήσεις επ' αυτών. Ο αναιρεσείων αμφισβητεί στη συνέχεια την ορθότητα της εκτιμήσεως του Πρωτοδικείου ότι η ακρόαση του από την υγειονομική επιτροπή ήταν επαρκής για τον λόγο κυρίως ότι η επιτροπή αυτή διέθετε πλήρη φάκελο, μολονότι δεν του είχε δοθεί η δυνατότητα να εκθέσει την άποψη του σχετικά με τους παράγοντες που συνέβαλαν στην επιδείνωση της νόσου του, δηλαδή την ατμόσφαιρα στην εργασία του, τις σχέσεις του με τους προϊσταμένους του και τα καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί εντός των υπηρεσιών της Επιτροπής.
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως ο Vidrányi βάλλει κατ' ουσία κατά του γεγονότος ότι το Πρωτοδικείο στήριξε την απόφαση του επί του πορίσματος της εκθέσεως της υγειονομικής επιτροπής, η οποία απέδωσε τη νόσο του στη δομή της προσωπικότητας του, μολονότι δεν υπάρχει καμία λογική σχέση μεταξύ του πορίσματος αυτού και των ιατρικής φύσεως διαπιστώσεων που περιέχει η έκθεση.
Με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως ο Vidrányi βάλλει κατά του γεγονότος ότι το Πρωτοδικείο δεν απάντησε στον ισχυρισμό που προέβαλε πρωτοδίκως ότι η Επιτροπή δεν έλαβε κανένα μέτρο για να αντιμετωπίσει την κατάσταση, όταν η νόσος του περιήλθε σε γνώση της υγειονομικής υπηρεσίας. Ο Vidrányi θεωρεί ότι η εκ μέρους της Επιτροπής παράβαση του καθήκοντος αρωγής που έχει κατά το άρθρο 24, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του ΚΥΚ γεννά δικαίωμα αποζημιώσεως του για τη ζημία που υπέστη.
Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς οι λόγοι αναιρέσεως και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω, παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πριν εκδοθεί απόφαση επί της αναιρέσεως του Vidrányi, πρέπει να υπομνηστεί καταρχάς ότι το άρθρο 113 του Κανονισμού Διαδικασίας προβλέπει τα εξής:
« 1.
Τα αιτήματα της αναιρέσεως έχουν ως αντικείμενο:
—
την ολική ή μερική αναίρεση της αποφάσεως του Πρωτοδικείου,
—
την ολική ή μερική αποδοχή των αιτημάτων που υποβλήθηκαν πρωτοδίκως, αποκλειομενης της υποβολής κάθε νέου αιτήματος.
2.
Η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να μεταβάλει το αντικείμενο της ενώπιον του Πρωτοδικείου δίκης. »
Η προσφυγή την οποία άσκησε o Vidrányi ενώπιον του Πρωτοδικείου είχε ως αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως με την οποία η Επιτροπή αρνήθηκε να αναγνωρίσει ότι η νόσος του προσφεύγοντος οφειλόταν σε επαγγελματικούς λόγους.
Κατά συνέπεια, το αίτημα του αναιρεσείοντος να υποχρεωθεί η Επιτροπή να του καταβάλει αποζημίωση για τη ζημία που ισχυρίζεται ότι υπέστη λόγω της εκ μέρους του οργάνου αυτού παραβάσεως του καθήκοντος αρωγής πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
Δεύτερον, πρέπει να τονιστεί ότι, κατά το άρθρο 168 Α της Συνθήκης ΕΟΚ και τις αντίστοιχες διατάξεις των Συνθηκών ΕΚΑΧ και ΕΚΑΕ, η αίτηση αναιρέσεως περιορίζεται στα νομικά ζητήματα. Ο περιορισμός αυτός επαναλαμβάνεται και στο άρθρο 51, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού ΕΟΚ και στις αντίστοιχες διατάξεις των Οργανισμών ΕΚΑΧ και ΕΚΑΕ του Δικαστηρίου, οι οποίες προβλέπουν κατά συνέπεια τους εξής λόγους αναιρέσεως: αναρμοδιότητα του Πρωτοδικείου, πλημμέλειες κατά την ενώπιον του Πρωτοδικείου διαδικασία που θίγουν τα συμφέροντα του αναιρεσείοντος και παραβίαση του κοινοτικού δικαίου από το Πρωτοδικείο.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να στηρίζεται παρά μόνο σε λόγους που αφορούν την εκ μέρους του Πρωτοδικείου παράβαση νομικών κανόνων, ενώ αποκλείεται οποιαδήποτε εκτίμηση πραγματικών περιστατικών (βλ. Διάταξη της 20ής Μαρτίου 1991,
C-115/90 Ρ, Turner κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. Ι-1423, σκέψη 13
).
Η αίτηση αναιρέσεως είναι συνεπώς παραδεκτή μόνο κατά το μέρος κατά το οποίο στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε κατά παράβαση των κανόνων δικαίου των οποίων την τήρηση όφειλε να εξασφαλίσει.
Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, αρκεί να τονιστεί ότι o Vidrányi δεν επικαλείται τη συνδρομή καμιάς παραβάσεως κανόνων δικαίου, αλλά περιορίζεται να αμφισβητήσει την ορθότητα της εκ μέρους του Πρωτοδικείου εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς.
Κατά συνέπεια, το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως που προβάλλει ο Vidrányi πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτο.
Όσον αφορά τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, αρκεί να τονιστεί ότι ο Vidrányi αμφισβητεί την ορθότητα της εκτιμήσεως των πραγματικών περιστατικών εκ μέρους του Πρωτοδικείου, το οποίο έκρινε ότι η έκθεση της υγειονομικής επιτροπής εκθέτει κατά τρόπο κατανοητό τον σύνδεσμο μεταξύ των ιατρικών διαπιστώσεων που περιέχει και των συμπερασμάτων στα οποία καταλήγει.
Όπως όμως αναφέρθηκε ήδη στις σκέψεις 11 έως 13 της παρούσας αποφάσεως, η εκτίμηση αυτή των πραγματικών περιστατικών δεν υπόκειται στον έλεγχο του Δικαστηρίου, το οποίο έχει μόνο την αρμοδιότητα να ελέγξει αν η προσβαλλόμενη απόφαση εκδόθηκε κατά παράβαση των κανόνων δικαίου.
Κατά συνέπεια, ούτε αυτός ο λόγος αναιρέσεως είναι παραδεκτός.
Όσον αφορά τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, με τον οποίο προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το Πρωτοδικείο κακώς χαρακτήρισε τις εκθέσεις με τα αποτελέσματα της έρευνας, οι οποίες είχαν καταρτιστεί στο πλαίσιο της Ρυθμίσεως, ως ιατρικής φύσεως έγγραφα, ενώ επρόκειτο για έγγραφα που αφορούσαν την υπηρεσιακή κατάσταση του Vidrányi και έπρεπε να κοινοποιηθούν απευθείας στον ενδιαφερόμενο, ο λόγος αναιρέσεως αυτός έχει την έννοια αιτιάσεως κατά του Πρωτοδικείου για το ότι παρέλειψε να πατάξει μια παράβαση της γενικής αρχής της τηρήσεως των δικαιωμάτων άμυνας.
Σύμφωνα με την αρχή αυτή, στον υπάλληλο πρέπει να δίδεται η δυνατότητα να διατυπώνει την άποψη του επί όλων των εγγράφων που το όργανο προτίθεται να χρησιμοποιήσει κατ' αυτού.
Η αρχή αυτή διακηρύσσεται, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 26, δεύτερο εδάφιο, του ΚΥΚ, κατά το οποίο το όργανο δεν μπορεί ούτε να αντιτάξει στον υπάλληλο ούτε να επικαλεστεί εναντίον του έγγραφα που αφορούν την υπηρεσιακή του κατάσταση ή την ικανότητα, την απόδοση ή τη συμπεριφορά του, εφόσον δεν του έχουν κοινοποιηθεί προηγουμένως.
Στον ειδικό τομέα στον οποίο εντάσσεται η διαδικασία που κίνησε ο υπάλληλος για να διαπιστωθεί ότι η νόσος που είχε ως αποτέλεσμα τη συνταξιοδότηση του οφειλόταν σε επαγγελματικούς λόγους, η εν λόγω αρχή διέπεται από τα άρθρα 21 και 23, παράγραφος 1, της Ρυθμίσεως. Το άρθρο 21 ορίζει ότι ο υπάλληλος ή οι εξ αυτού έλκοντες δικαιώματα μπορούν να ζητήσουν καταρχάς να διαβιβαστεί η πλήρης ιατρική έκθεση στον ιατρό της εκλογής τους και στη συνέχεια να γνωματεύσει η υγειονομική επιτροπή πριν η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή (στο εξής: ΑΔΑ) λάβει απόφαση σχετικά με το ζήτημα αν η νόσος του υπαλλήλου οφείλεται σε επαγγελματικούς λόγους. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 1, ο υπάλληλος ή οι εξ αυτού έχοντες δικαιώματα έχουν τη δυνατότητα να ορίσουν έναν γιατρό ως μέλος της υγειονομικής επιτροπής.
Στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, η οποία κινείται από τον υπάλληλο και δεν στρέφεται εναντίον του, η διασφάλιση των δικαιωμάτων του εξασφαλίζεται συνεπώς, ενόψει της ιδιαιτερότητας των κρίσιμων εγγράφων, με τη δυνατότητα που παρέχεται στον ενδιαφερόμενο υπάλληλο να λαμβάνει γνώση, μέσω του ιατρού που επέλεξε, των στοιχείων του φακέλου που σχηματίζει η ΑΔΑ και να ορίζει ως μέλος της υγειονομικής επιτροπής έναν ιατρό που θα αναλάβει την προάσπιση των συμφερόντων του.
Όπως δέχθηκε το Δικαστήριο με την απόφαση της 7ης Οκτωβρίου 1987,
140/86, Strack κατά Επιτροπής (Συλλογή 1987, σ. 3939)
, πρώτον, ο φάκελος στον οποίο στηρίζονται οι ιατροί ή η υγειονομική επιτροπή για να εκτιμήσουν κατά πόσον η νόσος συνιστά επαγγελματική νόσο είναι ιατρικής φύσεως και επομένως ο ενδιαφερόμενος δεν μπορεί να έχει παρά μόνο έμμεση πρόσβαση στο φάκελο αυτό, μέσω του ιατρού που ορίζει, και, δεύτερον, τα διοικητικής φύσεως στοιχεία που ενδέχεται να περιέχονται στον φάκελο αυτό και να επηρεάζουν την υπηρεσιακή κατάσταση του υπαλλήλου πρέπει να περιλαμβάνονται επίσης στον ατομικό του φάκελο και έτσι ο υπάλληλος μπορεί, σύμφωνα με το άρθρο 26 του ΚΥΚ, να έχει άμεση πρόσβαση στα στοιχεία αυτά.
Όλα επομένως τα έγγραφα που υποβάλλονται στους ιατρούς ή στην υγειονομική επιτροπή εμπίπτουν στο άρθρο 21 της Ρυθμίσεως, η δε καταχώριση στον ατομικό φάκελο του υπαλλήλου ορισμένων από τα έγγραφα αυτά, καθώς και η παροχή στον υπάλληλο της δυνατότητας να λαμβάνει γνώση των εγγράφων αυτών, είναι συνεπώς αναγκαίες, μόνο εφόσον τα έγγραφα αυτά χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση ή τη μεταβολή της υπηρεσιακής καταστάσεως του υπαλλήλου εκ μέρους του οργάνου στο οποίο υπηρετεί.
Όπως προκύπτει από την απόφαση του Πρωτοδικείου, δεν αμφισβητείται ότι οι επίμαχες εκθέσεις με τα αποτελέσματα της έρευνας αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα μιας διαδικασίας ιατρικής φύσεως και περιλαμβάνονταν στον φάκελο που υποβλήθηκε στην υγειονομική επιτροπή, οπότε ο αναιρεσείων μπορούσε να έχει πρόσβαση στα έγγραφα αυτά μέσω του ιατρού της εμπιστοσύνης του, ο οποίος αποτελούσε μέλος της επιτροπής αυτής. Εξάλλου, το Πρωτοδικείο δέχθηκε ότι δεν είχε αποδειχθεί ότι τα επίμαχα στην παρούσα υπόθεση έγγραφα είχαν χρησιμοποιηθεί για άλλους σκοπούς, ξένους προς τη διαδικασία που προβλέπει η Ρύθμιση.
Κατά συνέπεια, ορθώς το Πρωτοδικείο έκρινε ότι δεν συνέτρεχε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας του προσφεύγοντος και χαρακτήρισε ως ιατρικής φύσεως, καθόσον αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα μιας διαδικασίας ιατρικής φύσεως, τις εκθέσεις των προϊσταμένων του προσφεύγοντος, σκοπός των οποίων ήταν να αποδειχθεί αν, όπως ισχυριζόταν o Vidrányi με την προσφυγή του, οι συνθήκες εργασίας εντός της Επιτροπής μπορούσαν να προκαλέσουν τη νόσο που είχε ως αποτέλεσμα την ανικανότητα προς εργασία του προσφεύγοντος. Πράγματι, η κατάρτιση των εκθέσεων αυτών, ακόμα και αν οι εκθέσεις δεν καλύπτονται από το ιατρικό απόρρητο, αποτελεί, δυνάμει του άρθρου 17, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της Ρυθμίσεως, την εναρκτήρια πράξη της διαδικασίας που κινεί ο υπάλληλος προκειμένου να αναγνωριστεί ότι η ανικανότητά του έχει επαγγελματικά αίτια.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως δεν είναι βάσιμο.
Τέλος, όσον αφορά τον ισχυρισμό του αναιρεσείοντος, στο πλαίσιο του τρίτου λόγου αναιρέσεως, ότι το Πρωτοδικείο παρέλειψε να αποφανθεί επί ενός λόγου ακυρώσεως που στηριζόταν στην παράβαση του άρθρου 24, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του ΚΥΚ, μολονότι ο ισχυρισμός αυτός δεν αφορά την παράβαση κανενός συγκεκριμένου κανόνα δικαίου, μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια του ισχυρισμού περί ανεπαρκούς αιτιολογίας ισοδύναμης με έλλειψη αιτιολογίας και επομένως περί παραβάσεως της γενικής αρχής που επιβάλλει σε κάθε δικαστήριο την υποχρέωση να αιτιολογεί τις αποφάσεις του, εκθέτοντας κυρίως τους λόγους που το οδήγησαν να μη δεχθεί ισχυρισμούς που προβλήθηκαν ρητά ενώπιόν του.
Επ' αυτού πρέπει να τονιστεί ότι η αιτίαση αυτή διατυπώθηκε ως επίκριση του περιεχομένου της εκθέσεως της υγειονομικής επιτροπής, στο πλαίσιο διαφοράς της οποίας αντικείμενο ήταν η αναγνώριση της υπάρξεως επαγγελματικής νόσου και όχι παραβάσεως του άρθρου 24 του ΚΥΚ. Εξάλλου, ο ίδιος ο αναιρεσείων αναγνώρισε, με την αίτηση αναιρέσεως, ότι τα αιτήματα που προέβαλε πρωτοδίκος « δεν έχουν καμία σχεδόν σχέση με το άρθρο 24 του ΚΥΚ ».
Επομένως, o Vidrányi, υποστηρίζοντας ότι υπάρχει παράβαση του άρθρου 24 του ΚΥΚ εκ μέρους της Επιτροπής, δεν προέβαλε αυτοτελή ισχυρισμό προς στήριξη των αιτημάτων του, αλλά ένα συμπληρωματικό επιχείρημα με το οποίο αμφισβητούσε την ορθότητα του περιεχομένου της εκθέσεως της υγειονομικής επιτροπής ως προς τα αίτια της νόσου του. Το Πρωτοδικείο όμως, κατά την απόρριψη της προσφυγής του Vidrányi, ανέφερε σαφώς και με λογική συνέπεια ότι η νόσος του προσφεύγοντος μπορούσε να αποδοθεί μόνο στη δομή της προσωπικότητάς του και όχι σε άλλες αιτίες, π.χ. σε παράλειψη της υγειονομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, πράγμα που ισχυριζόταν ο προσφεύγων.
Κατά συνέπεια, ούτε η αιτίαση αυτή του Vidrányi είναι βάσιμη.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι η αίτηση αναιρέσεως του Vidrányi πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Κατά το άρθρο 70 του ίδιου αυτού κανονισμού, στις διαφορές μεταξύ των Κοινοτήτων και των υπαλλήλων τους τα όργανα φέρουν τα έξοδά τους. Κατά το άρθρο 122 όμως του ίδιου κανονισμού, το άρθρο 70 δεν έχει εφαρμογή επί των αναιρέσεων που ασκούν οι μόνιμοι ή οι μη μόνιμοι υπάλληλοι των οργάνων. Δεδομένου ότι o Vidrányi ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα έξοδα της παρούσας διαδικασίας.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.

2)
Καταδικάζει τον Vidrányi στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Slynn
Κακούρης
Schockweiler
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο την 1η Οκτωβρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.