CELEX: 62001CJ0419
Nietnakoming
Richtlijn 91/271/EEG
Artikel5
Behandeling van stedelijk afvalwater
Geen aanwijzing van kwetsbare gebieden

Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Hof op 23 oktober 2001, heeft de Commissie van de Europese Gemeenschappen
het Hof krachtens artikel 226 EG verzocht vast te stellen dat het Koninkrijk Spanje, doordat het slechts voor enkele regio's
op zijn grondgebied de kwetsbare gebieden heeft aangewezen, niet heeft voldaan aan de verplichtingen die op hem rusten krachtens
artikel 5 van richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk afvalwater (PB L 135, blz. 40;
hierna:
richtlijn).
Toepasselijke bepalingen
Luidens artikel 1 betreft de richtlijn het opvangen, de behandeling en de lozing van stedelijk afvalwater alsmede de behandeling
en de lozing van afvalwater van bepaalde bedrijfstakken. Zij heeft tot doel het milieu te beschermen tegen de nadelige gevolgen
van lozingen van afvalwater.
Artikel 2 van de richtlijn omschrijft
stedelijk afvalwater als
huishoudelijk afvalwater of het mengsel van huishoudelijk afvalwater en industrieel afvalwater en/of afvloeiend hemelwater.
Artikel 5, leden 1 en 2, van de richtlijn bepaalt:
1.
De lidstaten wijzen voor de toepassing van lid 2 volgens de in bijlage II genoemde criteria uiterlijk op 31 december 1993
kwetsbare gebieden aan.
2.
De lidstaten zorgen ervoor dat stedelijk afvalwater dat in opvangsystemen terechtkomt vóór lozing in kwetsbare gebieden uiterlijk
op 31 december 1998 voor alle lozingen van agglomeraties met meer dan 10 000 i.e. [inwonerequivalent] aan een behandeling
wordt onderworpen die verder gaat dan de in artikel 4 bedoelde behandeling.
Overeenkomstig artikel 19, lid 1, van de richtlijn moesten de lidstaten de nodige wettelijke en bestuursrechtelijke bepalingen
in werking doen treden om uiterlijk op 30 juni 1993 aan de richtlijn te voldoen, en de Commissie daarvan onverwijld in kennis
stellen.
De precontentieuze procedure
Bij brief van 16 april 1997 vroeg de Commissie de Spaanse regering haar in kennis te stellen van de maatregelen die waren
genomen om te voldoen aan de in de artikelen 5, 11 en 13 van de richtlijn vastgestelde verplichtingen. Daar zij geen antwoord
had ontvangen, zond de Commissie haar op 7 augustus 1997 een aanmaningsbrief.
Tussen 24 november 1997 en 2 juli 1998 zond de Spaanse regering de Commissie een groot aantal brieven, waarin zij verklaarde
dat de nationale overheid bevoegd was voor het aanwijzen van kwetsbare gebieden in de binnenwateren van de intercommunautaire
hydrografische stroomgebieden, terwijl de autonome gemeenschappen de kwetsbare intracommunautaire binnenwateren en de kwetsbare
kustwateren aanwezen. Voorts verstrekte zij allerlei informatie over de omzetting van een aantal bepalingen van de richtlijn
en de datum waarop die omzetting in de verschillende autonome gemeenschappen voltooid zou moeten zijn.
Van mening dat het Koninkrijk Spanje, ondanks de door hem verstrekte gegevens, niet alle nodige maatregelen had genomen ter
verzekering van de naleving van de in de artikelen 5, 11 en 13 van de richtlijn vastgestelde verplichtingen, zond de Commissie
de Spaanse regering op 11 december 1998 een met redenen omkleed advies, met het verzoek zich er binnen twee maanden naar te
voegen.
In haar antwoord van 8 juni 1999 op het met redenen omkleed advies, verklaarde de Spaanse regering dat vier autonome gemeenschappen
(Galicië, de Balearen, Catalonië en Andalusië) reeds de kwetsbare kustgebieden hadden aangewezen, dat twee andere gemeenschappen
(Asturië en de Canarische Eilanden) geen kwetsbare gebieden hadden, en dat de autonome gemeenschappen Valencia en Baskenland
binnenkort deze gebieden zouden aanwijzen.
Van mening dat nog steeds sprake was van een schending van artikel 5 van de richtlijn, stelde de Commissie het onderhavige
beroep in, en vorderde zij toewijzing van het beroep en verwijzing van het Koninkrijk Spanje in de kosten. De Spaanse regering
verzoekt het Hof het beroep te verwerpen en de Commissie te verwijzen in de kosten.
Ten gronde
De Commissie wijst erop dat haar beroep, anders dan de precontentieuze procedure, geen betrekking meer heeft op de artikelen 11
en 13 van de richtlijn, maar enkel op de niet-nakoming van artikel 5 van de richtlijn, dat de lidstaten de verplichting oplegt
om uiterlijk 31 december 1993 de kwetsbare gebieden aan te wijzen.
Zij merkt op dat, volgens de door de Spaanse autoriteiten verstrekte gegevens, de kwetsbare gebieden in Spanje hetzij door
de nationale overheid, hetzij door de autonome gemeenschappen moeten worden aangewezen. Met name is de nationale overheid
bevoegd voor het aanwijzen van de kwetsbare gebieden in de binnenwateren van de intercommunautaire hydrografische stroomgebieden,
terwijl de autonome gemeenschappen de kwetsbare intracommunautaire binnenwateren en de kwetsbare kustwateren aanwijzen.
Volgens de Commissie is de aanwijzing van de betrokken wateren waarvoor de nationale overheid bevoegd is, geschied bij besluit
van 25 mei 1998, dat is gepubliceerd in BOE nr. 155 van 30 juni 1998, blz. 21761, en haar werd betekend bij brief van 2 juli
1998.
Voorts stelt zij dat de autonome gemeenschappen Andalusië, Murcia, Galicië en Cantabrië hun kwetsbare gebieden hebben aangewezen,
de namen ervan in hun publicatieblad hebben bekendgemaakt en haar ervan in kennis hebben gesteld.
Andere autonome gemeenschappen zouden daarentegen de kwetsbare gebieden in de onder hun bevoegdheid vallende wateren niet
hebben aangewezen.
Wat in de eerste plaats de intracommunautaire binnenwateren betreft, wijst de Commissie erop dat de autonome gemeenschap Catalonië
de kwetsbare gebieden in het onder haar bevoegdheid vallende intracommunautaire hydrografische stroomgebied niet heeft aangewezen.
Wat in de tweede plaats de kustwateren betreft, betoogt de Commissie dat de autonome gemeenschappen Catalonië, de Balearen,
Baskenland, Valencia, Asturië, de Canarische Eilanden en de autonome steden Ceuta en Melilla de in artikel 5 van de richtlijn
bedoelde kwetsbare gebieden niet hebben aangewezen.
De Commissie concludeert hieruit dat het Koninkrijk Spanje, doordat het de kwetsbare Spaanse kustgebieden niet heeft aangewezen,
behalve deze in de autonome gemeenschappen Andalusië, Murcia, Galicië en Cantabrië, artikel 5 van de richtlijn heeft geschonden.
De Spaanse regering somt de autonome gemeenschappen op die aan zee liggen: de autonome gemeenschappen Galicië, Asturië, Cantabrië,
Baskenland, Catalonië, Valencia, Murcia, Andalusië, de Balearen en de Canarische Eilanden, alsmede de autonome steden Ceuta
en Melilla.
Volgens de Spaanse regering heeft de Commissie erkend dat de autonome gemeenschappen Andalusië, Murcia, Galicië en Cantabrië
de kwetsbare gebieden in hun kustwateren hebben aangewezen.
Wat betreft de autonome gemeenschappen Baskenland, Catalonië, Valencia, de Balearen en de Canarische Eilanden, alsmede de
autonome stad Ceuta, stelt de Spaanse regering in wezen dat de kwetsbare gebieden normalerwijs binnenkort zullen worden aangewezen.
Dienaangaande volstaat het eraan te herinneren dat volgens vaste rechtspraak het bestaan van een niet-nakoming moet worden
beoordeeld op basis van de situatie waarin de lidstaat zich bevond aan het einde van de in het met redenen omkleed advies
gestelde termijn, en dat een lidstaat zich ter rechtvaardiging van de niet-uitvoering van een richtlijn binnen de gestelde
termijn, niet kan beroepen op nationale bepalingen, praktijken of situaties (arrest van 28 november 2002, Commissie/Spanje,
C-392/01, Jurispr. blz. I-11111, punt 9).
Derhalve moet het beroep worden toegewezen met betrekking tot de in punt 21 van het onderhavige arrest vermelde autonome gemeenschappen
en de autonome stad Ceuta.
Wat daarentegen de autonome stad Melilla en de autonome gemeenschap Asturië betreft, betwist de Spaanse regering de aangevoerde
grief op grond dat de autoriteiten van Melilla niet bevoegd zijn voor de territoriale wateren en de autonome gemeenschap van
Asturië geen kwetsbare gebieden heeft.
Aangezien de Commissie geen repliek heeft neergelegd, kan hierover geen definitief oordeel worden geformuleerd.
Volgens vaste rechtspraak staat het evenwel aan de Commissie in het kader van een procedure wegens niet-nakoming op grond
van artikel 226 EG het gestelde verzuim aan te tonen en het Hof de gegevens te verschaffen die het nodig heeft om te kunnen
vaststellen of er inderdaad sprake is van dat verzuim (zie met name arresten van 23 oktober 1997, Commissie/Frankrijk, C-159/94,
Jurispr. blz. I-5815, punt 102, en 29 mei 2001, Commissie/Italië, C-263/99, Jurispr. blz. I-4195, punt 27).
Derhalve moet worden vastgesteld dat het Koninkrijk Spanje, doordat het niet de kwetsbare gebieden heeft aangewezen voor het
intracommunautaire hydrografische stroomgebied van de autonome gemeenschap Catalonië en voor de kustwateren van de autonome
gemeenschappen Baskenland, Catalonië, Valencia, de Balearen en de Canarische Eilanden, alsmede van de autonome stad Ceuta,
niet heeft voldaan aan de verplichtingen die op hem rusten krachtens artikel 5 van de richtlijn. Het beroep wordt verworpen
voor het overige.
Kosten
Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voorzover dit is gevorderd. Aangezien het Koninkrijk Spanje op de belangrijkste punten in het ongelijk is gesteld, moet het
overeenkomstig de vordering van de Commissie in de kosten worden verwezen.
HET HOF VAN JUSTITIE (Zesde kamer),
rechtdoende, verstaat:
1)
Doordat het Koninkrijk Spanje niet de kwetsbare gebieden heeft aangewezen voor het intracommunautaire hydrografische stroomgebied
van de autonome gemeenschap Catalonië en voor de kustwateren van de autonome gemeenschappen Baskenland, Catalonië, Valencia,
de Balearen en de Canarische Eilanden, alsmede van de autonome stad Ceuta, heeft het niet voldaan aan de verplichtingen die
op hem rusten krachtens artikel 5 van richtlijn 91/271/EEG van de Raad van 21 mei 1991 inzake de behandeling van stedelijk
afvalwater
.
2)
Het beroep wordt verworpen voor het overige.
3)
Het Koninkrijk Spanje wordt verwezen in de kosten.
Puissochet
Schintgen
Gulmann
Macken
Cunha Rodrigues
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 15 mei 2003.
De griffier
De president van de Zesde kamer
R. Grass
J.-P. Puissochet
–
Procestaal: Spaans.