CELEX: 61989CJ0205
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων
Παστεριωμένο βούτυρο
Υγειονομικό πιστοποιητικό

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 29 Ιουνίου 1989, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε προσφυγή, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ελληνική Δημοκρατία, υποβάλλοντας την εισαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων σε καθεστώς υλικού ελέγχου για κάθε παρτίδα προϊόντων και την εισαγωγή παστεριωμένου βουτύρου — του οποίου η μέθοδος παστεριώσεως αναφέρεται στην ετικέτα ή στο σήμα — στο ίδιο καθεστώς ελέγχου και απαιτώντας κτηνιατρικό πιστοπιητικό, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό ( ΕΟΚ) 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82 ) και από τα άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Επειδή η Ελληνική Δημοκρατία, με το προεδρικό διάταγμα 550/89 ( ΦΕΚ Α αριθ. 232 της 11.10.1989), κατάργησε το καθεστώς υλικού ελέγχου για κάθε παρτίδα γαλακτοκομικών προϊόντων εισαγομένων από άλλα κράτη μέλη, η Επιτροπή, στο στάδιο του υπομνήματος απαντήσεως, παραιτήθηκε από την αιτίαση αυτή. Η Επιτροπή εμμένει στην προσφυγή της καθό μέρος αφορά την υποχρέωση προσκομίσεως υγειονομικού πιστοποιητικού, στην οποία υπόκειται η εισαγωγή παστεριωμένου βουτύρου.
Το άρθρο 13, παράγραφος 1, του προεδρικού διατάγματος 40/1977, περί της κτηνιατρικής επιθεωρήσεως των σφαγίων ζώων και προϊόντων ζωικής προελεύσεως ( ΦΕΚ Α αριθ. 18 της 21.1.1977), όπως τροποποιήθηκε, ορίζει ότι όλα τα εισαγόμενα τρόφιμα πρέπει να συνοδεύονται απαραιτήτως από το πρωτότυπο κτηνιατρικού υγειονομικού πιστοποιητικού ή υγειονομικού πιστοποιητικού αρμόδιας κρατικής αρχής της χώρας προελεύσεως, συντεταγμένου στην ελληνική, αγγλική ή γαλλική γλώσσα, αυτό δε το υγειονομικό πιστοποιητικό πρέπει να έχει εκδοθεί εντός του δεκαπενθημέρου που προηγείται της αναχωρήσεως του μεταφορικού μέσου.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται λεπτομερώς τα περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Προκειμένου να εκτιμηθεί το βάσιμο της προσφυγής, επιβάλλεται κατ' αρχάς να υπογραμμιστεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ., αρχικά, την απόφαση της 11ης Ιουλίου 1974,
8/74, Dassonville, Rec. 1974, σ. 837, σκέψη 5
), η απαγόρευση των μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς, που θεσπίζεται με το άρθρο 30 της Συνθήκης, περιλαμβάνει κάθε εμπορική κανονιστική ρύθμιση των κρατών μελών ικανή να παρεμποδίσει άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά, το ενδοκοινοτικό εμπόριο.
Η υποχρέωση προσκομίσεως υγειονομικού πιστοποιητικού, από την εκπλήρωση της οποίας εξαρτάται η εισαγωγή στην Ελληνική Δημοκρατία παστεριωμένου βουτύρου καταγωγής άλλων κρατών μελών, είναι ικανή να παρεμποδίσει την εισαγωγή των προϊόντων αυτών και, επομένως, εμπίπτει στο άρθρο 30 της Συνθήκης.
Επιβάλλεται ωστόσο να εξακριβωθεί αν, όπως υποστηρίζει η Ελληνική Δημοκρατία, η εφαρμογή των μέτρων αυτών δικαιολογείται δυνάμει του άρθρου 36 της Συνθήκης από λόγους προστασίας της υγείας των ανθρώπων.
Όπως προκύπτει από πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στα κράτη μέλη απόκειται, ελλείψει εναρμονίσεως σε κοινοτικό επίπεδο, να αποφασίζουν σε ποια έκταση προτίθενται να εξασφαλίσουν την προστασία της υγείας και της ζωής των ανθρώπων, λαμβάνοντας όμως υπόψη τις απαιτήσεις της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στο εσωτερικό της Κοινότητας ( βλ., ιδίως, απόφαση της 12ης Μαρτίου 1987,
178/84, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1987, σ. 1227
).
Επιβάλλεται σχετικώς να υπομνηστεί ότι το άρθρο 36 της Συνθήκης εμπεριέχει εξαίρεση, στενώς ερμηνευτέα, από τον κανόνα της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων στο εσωτερικό της Κοινότητας, ο οποίος εντάσσεται στις θεμελιώδεις αρχές της κοινής αγοράς. Κατά συνέπεια, απόκειται στις εθνικές αρχές που επικαλούνται την εν λόγω διάταξη, εν όψει της λήψεως μέτρου περιοριστικού του ενδοκοινοτικού εμπορίου, να αποδεικνύουν σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση αν το σχεδιαζόμενο μέτρο ανταποκρίνεται στα κριτήρια της διατάξεως αυτής (απόφαση της 14ης Ιουλίου 1983,
174/82, Sandoz, Συλλογή 1983, σ. 2445
).
Επί του σημείου αυτού, η Ελληνική Δημοκρατία υποστήριξε ότι το παστεριωμένο βούτυρο υπόκειται σε κίνδυνο επιβλαβούς για την υγεία αλλοιώσεως της ποιότητας του και υπογράμμισε ότι με την οδηγία 85/397/ΕΟΚ, της 5ης Αυγούστου 1985, για τα υγειονομικά προβλήματα και την υγειονομική πολιτική κατά τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές του θερμικά επεξεργασμένου γάλακτος (
ΕΕ L 226, σ. 13
), το Συμβούλιο επέτρεψε ρητά την απαίτηση προσκομίσεως υγειονομικών πιστοποιητικών.
Επί του τελευταίου αυτού σημείου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το παστεριωμένο βούτυρο για το οποίο πρόκειται στην παρούσα υπόθεση δεν μπορεί να αντιπαραβληθεί προς τα προϊόντα στα οποία αναφέρεται η προαναφερθείσα οδηγία 85/397, διότι η σύσταση του είναι διαφορετική. Εξάλλου, η Επιτροπή υπογράμμισε κατά τρόπο πειστικό ότι το παστεριωμένο βούτυρο χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι είναι μικροβιολογικώς σταθερό και δεν υπόκειται στους ίδιους κινδύνους αλλοιώσεως όπως τα γαλακτοκομικά προϊόντα τα οποία υπέστησαν μόνο θερμική επεξεργασία.
Όσον αφορά τους άλλους κινδύνους για την υγεία, τους οποίους άλλωστε η Ελληνική Δημοκρατία περιορίστηκε απλώς να αναφέρει, η ύπαρξη τους αντικρούεται από την έρευνα που η Επιτροπή διενήργησε με τη συνεργασία των αρχών των κρατών μελών και από την οποία προκύπτει ότι σε κανένα από τα κράτη αυτά δεν προέκυψαν υγειονομικά προβλήματα από την εμπορία του παστεριωμένου βουτύρου.
Συνεπώς, δεδομένου ότι η εκ μέρους της Ελληνικής Δημοκρατίας παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 30 της Συνθήκης έχει αποδειχθεί, παρέλκει πλέον η εξέταση των αιτιάσεων σχετικά με την παράβαση των διατάξεων του προαναφερθέντος κανονισμού 804/68, ο οποίος, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, επαναλαμβάνει απλώς τις αρχές της ελεύθερης κυκλοφορίας του άρθρου 30 της Συνθήκης.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η Ελληνική Δημοκρατία, απαιτώντας υγειονομικό πιστοποιητικό για την εισαγωγή παστεριωμένου βουτύρου του οποίου η μέθοδος παστεριώσεως αναφέρεται στην ετικέτα ή στο σήμα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 4, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο παραιτούμενος διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εκτός αν η παραίτηση του δικαιολογείται από τη στάση του αντιδίκου. Εν προκειμένω, η παραίτηση της Επιτροπής από την αιτίαση σχετικά με τη διενέργεια του υλικού ελέγχου επί κάθε παρτίδας γαλακτοκομικών προϊόντων εισαγομένων από τα άλλα κράτη μέλη δικαιολογείται από τη στάση της Ελληνικής Δημοκρατίας, η οποία τροποποίησε τη νομοθεσία της μόνο μετά τη λήξη της προθεσμίας που είχε ταχθεί με την αιτιολογημένη γνώμη. Επειδή η Ελληνική Δημοκρατία ηττήθηκε όσον αφορά την προσφυγή όπως διαμορφώθηκε μετά τη μερική παραίτηση της Επιτροπής, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Ελληνική Δημοκρατία, απαιτώντας υγειονομικό πιστοποιητικό για την εισαγωγή παστεριωμένου βουτύρου του οποίου η μέθοδος παστεριώσεως αναφέρεται στην ετικέτα ή στο σήμα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
Ο' Higgins
Moitinho de Almeida
Κακοόρης
Schockweiler
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 19 Μαρτίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
O. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.