CELEX: 61991CJ0027
Ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων
Έμμεση διάκριση
Εισφορές κοινωνικής ασφαλίσεως

Με απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 28 Ιανουαρίου 1991, το cour d' appel de Chambėry υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 48 της Συνθήκης αυτής και του άρθρου 7, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας ( ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 33 ).
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε κατά την εκδίκαση διαφοράς μεταξύ της Union de recouvrement des cotisations de sécurité sociale et ď allocations familiales (στο εξής: URSSAF) της Σαβοΐας και της εταιρίας Hostellerie Le Manoir (στο εξής: Manoir) σε σχέση με τις εργοδοτικές ασφαλιστικές εισφορές που όφειλε η Manoir για την πρακτική επαγγελματική άσκηση που είχε πραγματοποιήσει στην εταιρία αυτή από 2 Απριλίου μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 1985 η Noreen Haugh, Ιρλανδή υπήκοος που παρακολουθεί μαθήματα επαγγελματικής εκπαιδεύσεως σε τεχνικό κολλέγιο της Ιρλανδίας.
Η εφαρμοστέα εν προκειμένω γαλλική νομοθεσία ορίζει ότι μόνον οι εργοδότες που παρέχουν επαγγελματική εκπαίδευση σε ασκούμενους που υπάγονται στο γαλλικό σύστημα εθνικής παιδείας καταβάλλουν τις ασφαλιστικές εισφορές βάσει του ύψους τών αποδοχών που καταβάλλονται στους ασκούμενους, έστω και αν οι αποδοχές αυτές υπολείπονται του κατωτάτου μηνιαίου μισθού που προβλέπεται στη Γαλλία ( στο εξής: κατώτατος μισθός ).
Η URSSAF, κρίνοντας ότι οι ευεργετικές διατάξεις της νομοθεσίας αυτής δεν ίσχυαν για τη Manoir σε σχέση με μια ασκούμενη που δεν υπαγόταν στο γαλλικό σύστημα εθνικής παιδείας και δεδομένου ότι δεν έχει συναφθεί μεταξύ Γαλλίας και Ιρλανδίας καμία σχετική σύμβαση, απαίτησε την καταβολή των εισφορών βάσει του κατωτάτου μισθού και όχι βάσει των πράγματι καταβληθεισών αποδοχών, οι οποίες ήταν χαμηλότερες από τον κατώτατο αυτό μισθό.
Το cour d'appel de Chambéry, στην κρίση του οποίου υποβλήθηκε η διαφορά, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
« Επιτρέπουν η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων και η απαγόρευση των διακρίσεων ως προς την αμοιβή και τα κοινωνικά οφέλη, όπως διακηρύσσονται στο άρθρο 48 της Συνθήκης της Ρώμης, και στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του κοινοτικού κανονισμού της 15ης Οκτωβρίου 1968, σε έναν οργανισμό αρμόδιο για την είσπραξη, στη Γαλλία, των ασφαλιστικών εισφορών να υπολογίζει, όταν πρόκειται για Ιρλανδή που έχει αποσταλεί από το εκπαιδευτικό της ίδρυμα για να πραγματοποιήσει πρακτική άσκηση, τις εργοδοτικές εισφορές διαφορετικά απ' ό,τι τις υπολογίζει για τους Γάλλους ασκούμενους, για τον λόγο και μόνο ότι αφενός η ασκούμενη αυτή δεν υπάγεται, λόγω της ιθαγένειας της, στο σύστημα της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως που παρέχεται υπό την αιγίδα του γαλλικού Υπουργείου Παιδείας και αφετέρου δεν υφίσταται μεταξύ Γαλλίας και Ιρλανδίας καμία σχετική συμφωνία; »
Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κύριας υπόθεσης, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Για την απάντηση στο ερώτημα του cour d' appel de Chambéry επιβάλλεται κατ' αρχάς να τονιστεί ότι η έννοια του εργαζομένου, όπως χρησιμοποιείται στο άρθρο 48 της Συνθήκης και στον προαναφερθέντα κανονισμό 1612/68, αποτελεί κοινοτική έννοια. Όπως έχει δεχθεί ήδη το Δικαστήριο, ως εργαζόμενος πρέπει να θεωρείται οποιοσδήποτε ασκεί πραγματικές και γνήσιες δραστηριότητες, ενώ αποκλείονται οι δραστηριότητες που είναι τόσο περιορισμένες, ώστε εμφανίζονται ως καθαρά περιθωριακές και επουσιώδεις. Το κύριο χαρακτηριστικό της σχέσεως εργασίας είναι το γεγονός ότι ένα πρόσωπο παρέχει, κατά τη διάρκεια ορισμένου χρόνου, προς ένα άλλο πρόσωπο και υπό τη διεύθυνση αυτού του τελευταίου υπηρεσίες έναντι των οποίων λαμβάνει αμοιβή (βλ. π. χ. απόφαση της 21ης Ιουνίου 1988,
197/86, Brown, Συλλογή 1988, σ. 3205
).
Όπως έχει ήδη διευκρινίσει το Δικαστήριο, το γεγονός ότι οι υπηρεσίες αυτές παρέχονται βάσει συμβάσεως πρακτικής ασκήσεως δεν σημαίνει ότι ο παρέχων τις υπηρεσίες δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως εργαζόμενος, εφόσον ασκεί πραγματικές και γνήσιες δραστηριότητες και υπάρχουν τα βασικά χαρακτηριστικά της σχέσεως εργασίας ( βλ. π. χ. την απόφαση της 3ης Ιουλίου 1986,
66/85, Lawrie-Blum, Συλλογή 1986, σ. 2121
).
Στη συνέχεια επιβάλλεται η διαπίστωση ότι μια εθνική ρύθμιση σαν την επίμαχη στην κύρια δίκη, μολονότι τυπικά αφορά τους εργοδότες, στην πραγματικότητα αφορά τους ασκούμενους εργαζομένους. Το γεγονός δηλαδή ότι οι εργοδότες οφείλουν να καταβάλλουν διαφορετικές ασφαλιστικές εισφορές, ανάλογα με την κατηγορία του ασκουμένου εργαζομένου, επηρεάζει τις δυνατότητες προσβάσεως ορισμένων από τους εργαζομένους αυτούς σε πρακτική άσκηση.
Τέλος, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, κατά πάγια νομολογία, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως που διακηρύσσεται με τα άρθρα 48 της Συνθήκης και 7 του ανωτέρω κανονισμού 1612/68 απαγορεύει όχι μόνο τις προφανείς διακρίσεις λόγω ιθαγένειας, αλλά και κάθε μορφή συγκαλυμμένης διακρίσεως που, στηριζόμενη σε άλλα κριτήρια διαφοροποιήσεως, καταλήγει στην πράξη στο ίδιο αποτέλεσμα ( βλ. απόφαση της 30ής Μαΐου 1989,
33/88, Allué και Coonan, Συλλογή 1989, σ. 1591
).
Επ' αυτού επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, μολονότι η επίμαχη στην κύρια δίκη εθνική ρύθμιση δεν στηρίζεται ανοικτά στο κριτήριο της ιθαγένειας, εντούτοις θίγει κυρίως τους ασκούμενους εργαζομένους που έχουν την. ιθαγένεια άλλων κρατών μελών. Πράγματι, όσοι πραγματοποιούν, στο πλαίσιο επαγγελματικής εκπαιδεύσεως που παρέχει εκπαιδευτικό ίδρυμα, πρακτική άσκηση ως εργαζόμενοι υπάγονται, στη συντριπτική πλειοψηφία τους, στο σύστημα της εθνικής παιδείας της χώρας καταγωγής τους.
Πρέπει συνεπώς να γίνει δεκτό ότι το γεγονός ότι η μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών εξαρτάται από την πρόσληψη, εκ μέρους του εργοδότη, ασκουμένων εργαζομένων που υπάγονται στο σύστημα εθνικής παιδείας ενός κράτους μέλους καταλήγει, στην πραγματικότητα, στη δημιουργία διακρίσεων μεταξύ των ημεδαπών ασκουμένων εργαζομένων και των ασκουμένων εργαζομένων που έχουν την ιθαγένεια άλλου κράτους μέλους.
Υπό τις συνθήκες αυτές, στο ερώτημα που υπέβαλε το cour ď appel de Chambéry πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η εθνική ρύθμιση που υποχρεώνει τον αρμόδιο για την είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών φορέα να επιβάλλει, όταν πρόκειται για ασκούμενο εργαζόμενο που δεν υπάγεται στο σύστημα εθνικής παιδείας, την καταβολή υψηλότερων εργοδοτικών ασφαλιστικών ειφορών απ' ό,τι στην περίπτωση ασκουμένου εργαζομένου που υπάγεται στο εθνικό σύστημα αντιβαίνει προς την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας σε σχέση με την αμοιβή και τα κοινωνικοασφαλιστικά οφέλη, η οποία διακηρύσσεται στα άρθρα 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και 7, παράγραφος 2, του κανονισμού 1612/68.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 1991 το cour d' appel de Chambéry, αποφαίνεται:

Η εθνική ρύθμιση που υποχρεώνει τον αρμόδιο για την είσπραξη των ασφαλιστικών εισφορών φορέα να επιβάλλει, όταν πρόκειται για ασκούμενο εργαζόμενο που δεν υπάγεται στο σύστημα εθνικής παιδείας, την καταβολή υψηλότερων εργοδοτικών ασφαλιστικών ειφορών απ' ό,τι στην περίπτωση ασκουμένου εργαζομένου που υπάγεται στο εθνικό σύστημα αντιβαίνει προς την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας σε σχέση με την αμοιβή και τα κοινωνικοασφαλιστικά οφέλη, στα οποία αναφέρονται τα άρθρα 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και 7, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1988, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητας.

Schockweiler
Mancini
Murray
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 21 Νοεμβρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
F.Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.