CELEX: 61989CJ0118
Απόσταξη του οίνου
Κανονιστική ρύθμιση
Προθεσμία
Κύρος

Με Διάταξη της 16ης Μαρτίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Απριλίου 1989, το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης επί του Μάιν υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς το κύρος του άρθρου 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2499/82 της Επιτροπής, της 15ης Σεπτεμβρίου 1982, περί καθορισμού των διατάξεων σχετικά με την προληπτική απόσταξη για την αμπελουργική περίοδο 1982/83 (
ΕΕ L 267, σ. 16
).
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Otto Lingenfelser (στο εξής: Lingenfelser) και του Bundesamt für Ernährung und Forstwirtschaft (Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Διατροφής και Δασών), (στο εξής: Bundesamt), γερμανικού οργανισμού παρεμβάσεως στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, σχετικά με μια αίτηση επιστροφής της ενισχύσεως για την προληπτική απόσταξη οίνου.
O προαναφερθείς κανονισμός 2499/82, ο οποίος εκδόθηκε βάσει του κανονισμού ( ΕΟΚ) 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. τόμ. 03/024, σ. 112 ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2144/82 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1982 (
ΕΕ L 227, σ. 1
), προβλέπει στο άρθρο 9, παράγραφος 1, ότι η κατώτατη τιμή αγοράς που καθορίζεται για κάθε είδος οίνου πρέπει να καταβάλλεται από τον οινοπνευματοποιό στον παραγωγό το αργότερο 90ημέρες μετά την είσοδο του οίνου στο οινοπνευματοποιείο.
Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού αυτού, ο οινοπνευματοποιός υποχρεούται να προσκομίσει στον οργανισμό παρεμβάσεως απόδειξη ότι κατέβαλε την κατώτατη τιμή αγοράς εντός της προθεσμίας των 90ημερών. Εάν αυτή η απόδειξη δεν προσκομιστεί μέσα σε 120ημέρες από την ημερομηνία προσκομίσεως της αποδείξεως ότι έγινε η απόσταξη, ο οργανισμός παρεμβάσεως ανακτά τα ποσά που έχουν καταβληθεί.
Αφού διαπίστωσε ότι η Lingenfelser είχε υπερβεί την προθεσμία των 90ημερών για την πληρωμή τριών φορτίων οίνου, το Bundesamt ζήτησε την επιστροφή ολοκλήρου του ποσού της χορηγηθείσας ενίσχυσης.
Επιληφθέν προσφυγής κατά της αποφάσεως αυτής του Bundesamt, το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης επί του Μάιν ανέστειλε τη διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο εκδώσει προδικαστική απόφαση επί του εξής ερωτήματος:
« Είναι έγκυρο το άρθρο 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού 2499/82, καθόσον κατ' αυτό ανακτάται η ενίσχυση σε περίπτωση που ο οινοπνευματοποιός δεν κατέβαλε στον παραγωγό εντός 90ημερών την κατώτατη τιμή αγοράς, η οποία αναφέρεται λεπτομερώς στον εν λόγω κανονισμό; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Στις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν στο Δικαστήριο, η Lingenfelser και το Bundesamt αμφισβητούν στην ουσία το κόρος του άρθρου 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του προαναφερθέντος κανονισμού 2499/82, για τον λόγο ότι η ολική απώλεια της ενισχύσεως σε περίπτωση υπερβάσεως της προθεσμίας πληρωμής, παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας. Κατά την προφορική διαδικασία η Lingenfelser υποστήριξε ακόμη ότι η θέσπιση προθεσμίας 90ημερών για την καταβολή της τιμής αγοράς αποτελεί κανονιστική ρύθμιση μη καλυπτόμενη από την εξουσιοδότηση του προαναφερθέντος κανονισμού 337/79.
Προς εξέταση του αν ο καθορισμός μιας ανωτάτης προθεσμίας για την καταβολή της τιμής αγοράς από τον οινοπνευματοποιό στον παραγωγό καλύπτεται από την εξουσιοδότηση την οποίαν έδωσε το Συμβούλιο στην Επιτροπή στο πλαίσιο του προαναφερθέντος κανονισμού 337/79, πρέπει να υπομνηστεί ότι, όπως αναφέρεται στην τρίτη αιτιολογική του σκέψη, ο κανονισμός αυτός έχει ως σκοπό τη σταθεροποίηση των αγορών και την εξασφάλιση ενός δικαίου βιοτικού επιπέδου στον ενδιαφερόμενο γεωργικό πληθυσμό. Υπό το πρίσμα αυτό, ο κανονισμός αναφέρει στην ένατη αιτιολογική του σκέψη ότι πρέπει να επιτρέπεται, υπό ορισμένους όρους, η προληπτική απόσταξη σε τιμή αγοράς, η οποία να μην ενθαρρύνει την παραγωγή οίνων κατώτερης ποιότητας.
Το άρθρο 11 του κανονισμού αυτού, που καθορίζει τις προϋποθέσεις για την προληπτική απόσταξη, ορίζει στην παράγραφο 5 ότι η απόφαση για την πραγματοποίηση της αποστάξεως και για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής του συστήματος λαμβάνεται κατά την αποκαλούμενη διαδικασία της « επιτροπής διαχειρίσεως ».
Ο καθορισμός, στο άρθρο 9, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2499/82, εκδοθέντος βάσει του επίσης προαναφερθέντος κανονισμού 337/79, και ιδίως των άρθρων του 11, παράγραφος 5, και 65, προθεσμίας εντός της οποίας ο οινοπνευματοποιός υποχρεούται να καταβάλει στον παραγωγό την κατώτατη τιμή αγοράς, που επιδιώκει, όπως αναφέρεται στην ενδέκατη αιτιολογική σκέψη, να εξασφαλίσει στους παραγωγούς κέρδος παρόμοιο με εκείνο που θα επιτύγχαναν αν επρόκειτο για εμπορική πώληση, αποτελεί λεπτομέρεια εφαρμογής του εν λόγω συστήματος και, ως τέτοια, καλύπτεται από την εξουσιοδότηση που παρέχεται με τον προαναφερθέντα κανονισμό 337/79.
Όσον αφορά τη συμφωνία της διατάξεως, στην οποία αναφέρεται το προδικαστικό ερώτημα, προς την αρχή της αναλογικότητας, πρέπει να εξεταστεί, κατά πάγια νομολογία, αν η κύρωση βαίνει πέραν των ορίων αυτού που είναι πρόσφορο και αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού τον οποίο επιδιώκει η παραβιαζόμενη κανονιστική ρύθμιση ( αποφάσεις της 20ής Φεβρουαρίου 1979, Buitoni,
122/78, Sig. 1979, σ. 677
, και της 17ης Μαΐου 1984, Denkavit,
15/83, Συλλογή 1984, σ. 2171
). Ειδικότερα, πρέπει να εξακριβωθεί αν τα μέσα που προβλέπει η εν λόγω διάταξη για την πραγματοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού, είναι ανάλογα προς τη σπουδαιότητα του και αν είναι απαραίτητα για την επίτευξη του ( αποφάσεις της 23ης Φεβρουαρίου 1983, Fromançais,
66/82, Συλλογή 1983, σ. 395
, και της 1ης Οκτωβρίου 1985, ΟΒΕΑ,
125/83, Συλλογή 1985, σ. 3039
).
Συναφώς πρέπει να υπομνήστεί ότι ρ στόχος ο οποίος επιδιώκεται με τον καθορισμό προθεσμίας για την καταβολή της τιμής αγοράς από τον οινοπνευματοποιό στον παραγωγό είναι, όπως αναφέρεται στην ενδέκατη αιτιολογική σκέψη του προαναφερθέντος κανονισμού 2499/82, να προβλεφθεί ότι η κατώτατη τιμή που εξασφαλίζεται στους παραγωγούς θα καταβάλλεται σ' αυτούς, κατά γενικό κανόνα, εντός προθεσμίας που τους επιτρέπει να αποκομίσουν κέρδος παρόμοιο προς εκείνο που θα επιτύγχαναν αν επρόκειτο για εμπορική πώληση. Ο καθορισμός προθεσμίας για την καταβολή της τιμής αγοράς από τον οινοπνευματοποιό στον παραγωγό έχει ως σκοπό την παροχή κινήτρων στον τελευταίο ώστε να προσφέρει προς απόσταξη τους οίνους για τους οποίους υπάρχει κίνδυνος να επηρεάσουν δυσμενώς το υψηλό επίπεδο ποιότητας των διατειθεμένων στην αγορά οίνων.
Ενόψει των περιστάσεων αυτών, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διακυβεύεται ο ίδιος ο στόχος του συστήματος αποστάξεως εξαιτίας της υπερβάσεως της προθεσμίας πληρωμής η οποία δεν καθιστά τη διαδικασία αποστάξεως αισθητά διαφορετική από μη συνήθη εμπορική συναλλαγή μέχρι σημείου να αποθαρρύνει τον παραγωγό να προσφέρει τον οίνο του προς απόσταξη. Εξάλλου, από τις παρατηρήσεις που έγιναν κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση κατέστη σαφές ότι, στο πλαίσιο των συνήθων εμπορικών συναλλαγών στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, ο χρόνος πληρωμής είναι συχνά μεγαλύτερος από την καθοριζόμενη στο άρθρο 9, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2499/82 προθεσμία. Επομένως, η διάταξη η οποία επιβάλλει ως κύρωση, για την έστω και ελάχιστη υπέρβαση της προθεσμίας, την ολική απώλεια της ενισχύσεως πρέπει να θεωρηθεί ότι. είναι δυσανάλογη προς τον επιδιωκόμενο με τον καθορισμό της προθεσμίας στόχο.
Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι στο ερώτημα που υπέβαλε το Verwaltungsgericht Φραγκφούρτης επί του Μάιν πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του προαναφερθέντος κανονισμού 2499/82 είναι ανίσχυρο καθόσον επιβάλλει ως κύρωση την ολική απώλεια της ενισχύσεως για κάθε υπέρβαση της προθεσμίας που τάσσεται στον οινοπνευματοποιό για: να καταβάλει την κατώτατη τιμή αγοράς στον παραγωγό.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, το οποίο ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main με Διάταξη της 16ης Μαρτίου 1989, αποφαίνεται:

Το άρθρο 9, παράγραφος 2, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2499/82 της Επιτροπής, της 15ης Σεπτεμβρίου 1982, περί καθορισμού των διατάξεων σχετικά με την προληπτική απόσταξη για την αμπελουργική περίοδο 1982/83, είναι ανίσχυρο καθόσον επιβάλλει ως κύρωση την ολική απώλεια της ενισχύσεως για κάθε υπέρβαση της προθεσμίας που τάσσεται στον οινοπνευματοποιό για να καταβάλει την κατώτατη τιμή αγοράς στον παραγωγό.

Κακούρης
Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Diez de Velasco
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Ιουνίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
Κ. Ν. Κακούρης
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.