CELEX: 62008CJ0423
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
Środki własne
Procedury dotyczące poboru należności przywozowych lub wywozowych
Uchybienie terminom zapisania środków własnych
Spóźniona wpłata środków własnych związanych z tymi należnościami

W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich zwraca się do Trybunału o stwierdzenie, że uchybiając terminom zapisania wspólnotowych
środków własnych w przypadku retrospektywnego pokrycia należności oraz dokonując spóźnionej wpłaty tych środków, Republika
Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia
29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 155, s. 1),
art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję 94/728/WE, Euratom
w sprawie systemu środków własnych Wspólnot (Dz.U. L 130, s. 1), oraz art. 220 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia
12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (Dz.U. L 302, s. 1, zwanego dalej „kodeksem celnym”).

Uregulowania Unii

Decyzje 94/728/WE, Euratom i 2000/597/WE, Euratom
W odniesieniu do okresu, którego dotyczą okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, kolejno miały zastosowanie dwie decyzje
dotyczące środków własnych Wspólnot Europejskich, tj. decyzja Rady 94/728/WE, Euratom z dnia 31 października 1994 r. (Dz.U.
L 293, s. 9), oraz, od dnia 1 stycznia 2002 r., decyzja Rady 2000/597/WE, Euratom z dnia 29 września 2000 r. (Dz.U. L 253,
s. 42).
Zgodnie z art. 2 ust. 1 lit. b) każdej z tych decyzji, na środki własne określone w budżecie Wspólnot będą w szczególności
składać się przychody z „ceł pobieranych na podstawie Wspólnej taryfy celnej i innych ceł ustanowionych lub do ustanowienia
przez instytucje Wspólnot w odniesieniu do handlu z państwami trzecimi”.
Artykuł 8 ust. 1 rzeczonych decyzji przewiduje w szczególności, po pierwsze, że środki własne Wspólnot, określone w art. 2
ust. 1 lit. a) i b) tych decyzji, są pobierane przez państwa członkowskie zgodnie z przepisami prawa krajowego wprowadzonymi
ustawą, rozporządzeniem lub aktem administracyjnym, które w razie potrzeby zostaną dostosowane, aby spełniały wymagania określone
przez zasady unijne, oraz po drugie, że państwa członkowskie udostępniają te środki Komisji.

Rozporządzenia nr 1552/89 i 1150/2000
Artykuł 2 rozporządzenia nr 1552/89, zmienionego rozporządzeniem Rady (Euratom, WE) nr 1355/96 z dnia 8 lipca 1996 r. (Dz.U.
L 175, s. 3), które weszło w życie w dniu 14 lipca 1996 r., przewiduje:
„1.      Do celów stosowania niniejszego rozporządzenia, tytuł Wspólnot do środków własnych, określonych w art. 2 ust. 1 lit. a) i b)
decyzji 88/376/EWG, Euratom jest ustalony, gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach celnych dotyczących wpisu
tytułu dochodów budżetowych w rachunkach i powiadamiania dłużnika.
1a. Datą ustalenia tytułu, określoną w ust. 1, jest data wpisu do księgi rachunkowej przewidzianej w regulacjach celnych.
[…]
2.      Ustęp 1 stosuje się w przypadku gdy powiadomienie musi zostać sprostowane”.
Rozporządzenie nr 1552/89 zostało uchylone przez art. 22 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1150/2000, które weszło w życie
w dniu 31 maja 2000 r. Artykuł 2 ust. 1 i 2 akapit pierwszy tego ostatniego rozporządzenia w zasadzie jest sformułowany identycznie
jak artykuł przytoczony w punkcie poprzedzającym.
Artykuł 6 ust. 2 rozporządzenia nr 1552/89, obecnie art. 6 ust. 3 lit. a) i b) rozporządzenia nr 1150/2000, stanowi, że tytuły
dochodów budżetowych ustalone zgodnie z art. 2 są wpisywane w rachunkach najpóźniej pierwszego dnia roboczego po 19 dniu drugiego
miesiąca następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony. Ustalone tytuły dochodów budżetowych
nieuwzględnione w rachunkach, ze względu na to, że nie zostały jeszcze uzyskane ani nie przewidziano zabezpieczenia, wykazywane
są na odrębnych rachunkach w tym samym terminie. Państwa członkowskie mogą przyjąć tę procedurę, jeżeli ustalone tytuły dochodów
budżetowych, w odniesieniu do których zabezpieczenie zostało przewidziane, są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku
rozstrzygnięcia sporu, który powstał.
Artykuł 8 rozporządzenia nr 1552/89, którego brzmienie zostało powtórzone w art. 8 rozporządzenia nr 1150/2000, przewiduje:
„Poprawki dokonane na mocy art. 2 ust. 2 dodaje się lub odejmuje od ogólnej kwoty ustalonych tytułów dochodów budżetowych.
Są one zapisywane w rachunkach, jak określono w art. 6 ust. 2 lit. a) i b) oraz w sprawozdaniach jak określono w art. 6 ust. 3
zgodnie z datą tych poprawek.
Poprawki w odniesieniu do przypadków nadużyć finansowych i nieprawidłowości już zgłoszonych Komisji, są wyróżniane”.
Artykuł 9 ust. 1 zarówno rozporządzenia nr 1552/89, jak i rozporządzenia nr 1150/2000 brzmi:
„Zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 10, każde państwo członkowskie zapisuje środki własne na rachunek otwarty w imieniu
Komisji przez jego Skarb Państwa lub organ wyznaczony przez państwo członkowskie.
Taki rachunek jest prowadzony nieodpłatnie”.
Artykuł 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1552/89, którego brzmienie zostało powtórzone w art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1150/2000,
stanowi:
„Po potrąceniu 10% tytułem kosztów poboru zgodnie z art. 2 ust. 3 decyzji 88/376/EWG, Euratom wpis środków własnych, określonych
w art. 2 ust. 1 lit. a) i b) tej decyzji dokonywany jest najpóźniej w pierwszym dniu roboczym po 19 dniu drugiego miesiąca
następującego po miesiącu, w którym tytuł dochodów budżetowych został ustalony zgodnie z art. 2 niniejszego rozporządzenia”.
Artykuł 11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 przewiduje:
„Każda zwłoka w dokonaniu wpisu na rachunku, określonym w art. 9 ust. 1 stanowi przyczynę zapłaty przez zainteresowane państwo
członkowskie odsetek według stopy procentowej obowiązującej na rynku pieniężnym państwa członkowskiego w terminie wymagalności
w odniesieniu do krótkoterminowych publicznych operacji finansujących, powiększonej o dwa punkty procentowe. Stopa ta rośnie
o 0,25 punktu procentowego za każdy miesiąc zwłoki. Tak powiększona stopa stosowana jest do całego okresu zwłoki”.

Kodeks celny
Artykuł 220 ust. 1 kodeksu celnego przewiduje:
„Jeżeli kwota należności wynikających z długu celnego nie została zaksięgowana zgodnie z art. 218 i 219 lub została zaksięgowana
kwota niższa od prawnie należnej, to zaksięgowania kwoty należności do pokrycia lub pozostającej do pokrycia należy dokonać
w terminie dwóch dni, licząc od dnia, w którym organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość obliczyć kwotę
prawnie należną, jak również określić dłużnika (zaksięgowanie retrospektywne). Termin ten może zostać przedłużony zgodnie
z art. 219”.
Artykuł 221 ust. 1 kodeksu celnego ma następujące brzmienie:
„Niezwłocznie po dokonaniu zaksięgowania dłużnik zostaje powiadomiony o kwocie należności zgodnie z odpowiednią procedurą”.

Uregulowania krajowe
Artykuł 11, zatytułowany „Kontrola ustalenia, zadania i uprawnienia urzędów” dekretu ustawodawczego nr 374 z dnia 8 listopada
1990 r. w sprawie reorganizacji instytucji celnych oraz kontroli procedur ustalenia i weryfikacji w ramach transpozycji dyrektywy
Rady 79/695/EWG z dnia 24 lipca 1979 r. oraz dyrektywy Komisji 82/57/EWG z dnia 17 grudnia 1981 r. w sprawie procedur dopuszczania
towarów do swobodnego obrotu, oraz dyrektywy Rady 81/177/EWG z dnia 24 lutego 1981 r. i dyrektywy Komisji 82/347/EWG z dnia
23 kwietnia 1982 r. w sprawie procedur wywozu towarów wspólnotowych (dodatek zwykły do GURI nr 291 z dnia 14 grudnia 1990 r.)
w ust. 1 i 5–8 stanowi:
„1.      Urząd celny może przeprowadzić kontrolę ustalenia, które stało się ostateczne także wtedy, gdy towary będące przedmiotem tego
ustalenia zostały pozostawione do swobodnej dyspozycji podmiotu gospodarczego lub już opuściły obszar celny. Kontrolę przeprowadza
się z urzędu lub na wniosek zainteresowanego podmiotu gospodarczego, złożony w terminie zawitym wynoszącym trzy lata od daty,
w której ustalenie stało się ostateczne.
[…]
5.      Gdy przeprowadzona z urzędu lub na wniosek strony kontrola wykaże niedokładności, braki lub błędy dotyczące elementów służących
za podstawę ustalenia, urząd dokona odpowiedniego sprostowania i poinformuje o nim zainteresowany podmiot gospodarczy w drodze
odpowiedniego powiadomienia. W przypadku sprostowania wynikającego z kontroli przeprowadzonej z urzędu, powiadomienie należy
doręczyć w terminie zawitym wynoszącym trzy lata od daty, w której ustalenie stało się ostateczne.
6.      Wniosek o przeprowadzenie kontroli złożony przez podmiot gospodarczy uważa się za odrzucony, jeżeli w ciągu 90 dni od jego
złożenia nie zostanie doręczone powiadomienie o sprostowaniu. Na dorozumiane lub wyraźne odrzucenie można wnieść zażalenie
w terminie 30 dni do dyrektora departamentu, który rozstrzyga w ostatniej instancji.
7.      Sprostowanie może być zaskarżone przez podmiot gospodarczy w terminie 30 dni od daty doręczenia powiadomienia. W chwili zaskarżenia
sporządza się protokół w celu ewentualnego wszczęcia postępowania administracyjnego dotyczącego rozstrzygnięcia sporów przewidzianych
w art. 66 i nast. tekstu jednolitego przepisów celnych, zatwierdzonego dekretem nr 43 Prezydenta Republiki z dnia 23 stycznia
1973 r.
8.      Z chwilą, gdy sprostowanie stanie się ostateczne, urząd dokonuje poboru dodatkowych należności od podmiotu gospodarczego lub
z urzędu wszczyna postępowanie w celu zwrotu nienależnie pobranej wyższej kwoty. Sprostowanie ustalenia w razie potrzeby obejmuje
także zakwestionowanie naruszeń poprzez sfałszowane deklaracje lub ewentualnie ustalonych cięższych naruszeń”.
W przypadku, gdy kontrola ustalenia wymaga przeszukania, ustawa nr 212/2000 z dnia 27 lipca 2000 r. w sprawie uprawnień podatnika
(GURI nr 177 z dnia 31 lipca 2000 r.) przewiduje, że oprócz bieżących protokołów dotyczących wykonanych czynności, na zakończenie
przeszukania odpowiedzialni za nie funkcjonariusze sporządzają protokół zakończenia czynności. Jeden egzemplarz tego protokołu
jest dostarczany dłużnikowi, a drugi jest wysyłany do osoby odpowiedzialnej za postępowanie właściwego urzędu celnego, która
dokonuje jego analizy oraz zgłasza ewentualne uwagi lub skargi wniesione przez dłużnika na podstawie art. 12 ust. 7 tej ustawy,
i która niezależnie wydaje decyzję o zakończeniu postępowania lub zawiadomienie o ustaleniu.
W tym zakresie art. 12 zatytułowany „Prawa i gwarancje podatnika poddanego kontroli podatkowej” ustawy nr 212/2000 w ust. 7
stanowi:
„Zgodnie z zasadą współpracy pomiędzy administracją i podatnikiem, po opublikowaniu kopii protokołu zakończenia czynności
organu kontrolnego podatnik może w terminie 60 dni zgłosić uwagi i wnioski, które są badane przez organy podatkowe. Zawiadomienie
o ustaleniu nie może być wydane przed upływem tego terminu, z wyjątkiem przypadku szczególnej i uzasadnionej pilnej potrzeby”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
Podczas kontroli wspólnotowych środków własnych przeprowadzonej we Włoszech w dniach 6–10 listopada 2000 r., która obejmowała
okres od dnia 1 stycznia 1998 r. do daty kontroli, przedstawiciele Komisji odkryli nieprawidłowości w ustalaniu wspólnotowych
środków własnych, które mogły prowadzić do opóźnień we wpływie rzeczonych środków do Wspólnot, co stanowi naruszenie art. 2,
6 i 9–11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000.
W następstwie wymiany pism pomiędzy władzami włoskimi a Komisją, ta ostatnia stwierdziła, że włoska procedura administracyjna
dotycząca kontroli retrospektywnej przewiduje uprzednie powiadomienie dłużnika o protokole zakończenia czynności kontrolnych
i wyznacza mu termin 60 dni na przekazanie swoich uwag i żądanie dodatkowych wyjaśnień. Dopiero po upływie tego terminu dłużnik
jest zawiadamiany o długu celnym w drodze zawiadomienia o ustaleniu.
Komisja ocenia, że konsekwencje stosowania takiej procedury przez Republikę Włoską są niezgodne z właściwymi przepisami wspólnotowymi,
ponieważ opóźniają one wpływ środków własnych. Zatem przewidziany w art. 220 kodeksu celnego termin zaksięgowania środków
własnych powinien rozpoczynać bieg od dnia powiadomienia o protokole dotyczącym tych czynności.
Organy włoskie twierdzą zasadniczo, że protokół zakończenia tych czynności stanowi nie decyzję ostateczną, lecz zwykły akt
przygotowawczy, bez autonomicznej wartości prawnej. Ponadto argumenty Komisji nie znajdują podstawy prawnej w kodeksie celnym,
ponieważ zaksięgowanie i powiadomienie dłużnika są czynnościami, które następują po wydaniu decyzji ostatecznej.
W następstwie wymiany korespondencji Komisja postanowiła, w trybie art. 226 WE, skierować do Republiki Włoskiej wezwanie do
usunięcia uchybienia, doręczone pismem z dnia 13 lipca 2005 r., wzywając to państwo członkowskie do przedstawienia uwag w terminie
dwóch miesięcy od otrzymania tego pisma.
Rząd włoski udzielił odpowiedzi pismem z dnia 12 września 2005 r., zasadniczo powtarzając przedstawione wcześniej elementy
odpowiedzi.
Pismem z dnia 28 czerwca 2006 r. Komisja zwróciła uwagę władz włoskich na wyrok wydany przez Trybunał w dniu 23 lutego 2006 r.
w sprawie C‑546/03 Komisja przeciwko Hiszpanii i wezwała je do przedstawienia ich stanowiska do dnia 1 września 2006 r.
Ponieważ Komisja nie została powiadomiona przez Republikę Włoską o zajęciu stanowiska w tym zakresie, w trybie art. 226 WE
postanowiła skierować do tego państwa członkowskiego uzasadnioną opinię opartą na art. 2, 6 i 9–11 rozporządzeń nr 1552/1989
i 1150/2000 oraz na art. 220 kodeksu celnego, doręczoną w dniu 15 grudnia 2006 r., w której wezwała ją do przyjęcia środków
wymaganych do usunięcia zarzucanego naruszenia w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania opinii.
Rząd włoski udzielił odpowiedzi pismem z dnia 12 lutego 2007 r., w którym podtrzymał swoje stanowisko.
Uznawszy, iż Republika Włoska nie usunęła zarzucanego jej naruszenia, Komisja podjęła decyzję o wniesieniu do Trybunału niniejszej
skargi.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 12 marca 2009 r. Republika Finlandii została dopuszczona do udziału w sprawie w charakterze
interwenienta popierającego żądania Republiki Włoskiej.

W przedmiocie skargi

Argumentacja stron
Komisja zasadniczo zarzuca władzom włoskim systematyczne opóźnienia we wpływie środków własnych Wspólnot, ponieważ władze
te stosują procedurę administracyjną, według której te środki własne są ustalane dopiero po wyznaczeniu podatnikowi terminu
w celu zapoznania się z protokołem dotyczącym tych czynności oraz przekazania uwag. Wnosi ona zatem o stwierdzenie, że Republika
Włoska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 2, 6 i 9–11 rozporządzeń nr 1552/1989 i 1150/2000 oraz na mocy
art. 220 kodeksu celnego.
Zdaniem Komisji warunki ustalenia tytułu Wspólnot do środków własnych są spełnione, gdy organy krajowe przekazują podatnikowi
protokół zakończenia czynności, który to dokument wskazuje zarazem nazwę dłużnika i kwotę należności do pokrycia.
Republika Włoska podnosi, że przyznana podatnikowi możliwość przedstawienia uwag przed wydaniem zawiadomienia o ustaleniu
stanowi zastosowanie podstawowych zasad ochrony prawa do obrony i dobrej administracji. Przepisy takie, podlegające zresztą
autonomii proceduralnej państw członkowskich, nie mogą być sprzeczne z przepisami kodeksu celnego.
Rząd włoski, popierany przez rząd fiński, jest również zdania, że warunki przewidziane w art. 220 ust. 1 kodeksu celnego nie
są spełnione w dniu, w którym dłużnik zostaje powiadomiony o protokole z kontroli. Jedynie identyfikacja dłużnika jest bowiem
pewna w tej dacie. Natomiast ani istnienie nieprawidłowości, ani prawnie należna kwota ceł przywozowych lub wywozowych nie
są jeszcze ostatecznie ustalone. Wprawdzie sporne przepisy nie regulują treści protokołu z kontroli, ale rząd włoski w każdym
razie przyznał w odpowiedzi na skargę i w duplice, jak również w uwagach przedstawionych w trakcie rozprawy, że co do zasady
możliwe jest określenie w tym momencie kwoty długu, co zresztą ma też często miejsce w praktyce.
W świetle skutków prawnych zaksięgowania długu celnego rząd fiński ocenia, że należy postępować w drodze ostatecznej decyzji
administracyjnej, jak wynika z art. 220 ust. 1 kodeksu celnego, a w szczególności zwrotu „dowiedziały się” zawartego w tym
artykule.
Ponadto art. 2 ust. 3 rozporządzenia nr 1150/2000 w związku z ust. 1 tego artykułu przyznaje organom celnym możliwość powiadomienia
dłużnika o tymczasowych obliczeniach przed wydaniem decyzji ostatecznej.
Ponadto, zdaniem rządu fińskiego, z racji zróżnicowania procedur krajowych, ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii
nie może służyć za wskazówkę do stwierdzenia zgodności różnych systemów krajowych z prawem unijnym.
Ponadto, w odróżnieniu od przepisów hiszpańskich będących przedmiotem sprawy, która doprowadziła do wydania ww. wyroku w sprawie
Komisja przeciwko Hiszpanii, przepisy sporne w niniejszej sprawie nie określają treści protokołu dotyczącego tych czynności,
a w szczególności nie zobowiązują do powiadomienia o kwocie długu celnego. To powiadomienie jest jedynie wynikiem praktyki
administracyjnej.
Ponadto, podczas gdy propozycja ustalenia przewidziana przez przepisy hiszpańskie automatycznie staje się ostateczna po upływie
30 dni, jeżeli dłużnik ją akceptuje i jeżeli administracja nie dokona żadnego sprostowania, sporne przepisy włoskie wymagają
w każdym razie wydania decyzji ostatecznej w formie zawiadomienia o ustaleniu.

Ocena Trybunału
W odniesieniu do zarzucanego uchybienia należy przypomnieć, że art. 2 ust. 1 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 stwierdza,
iż państwa członkowskie powinny ustalić tytuł do środków własnych, „gdy zostały spełnione warunki przewidziane w regulacjach
celnych dotyczących wpisu tytułu dochodów budżetowych w rachunkach i powiadamiania dłużnika”.
Ponadto z art. 220 ust. 1 kodeksu celnego wynika, że warunki zaksięgowania retrospektywnego należności wynikających z długu
celnego do pokrycia lub pozostających do pokrycia są spełnione, gdy organy celne dowiedziały się o tej sytuacji i miały możliwość
obliczyć kwotę prawnie należną, jak również określić dłużnika (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 27).
W tym względzie należy również przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem państwa członkowskie mają obowiązek ustalenia
środków własnych Wspólnot. Artykuł 2 ust. 1 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 powinien być bowiem interpretowany w ten sposób,
że państwa członkowskie nie mogą zaniechać stwierdzania wierzytelności, nawet jeśli je kwestionują, w przeciwnym razie należałoby
przyjąć, że równowaga finansowa Wspólnot może zostać zachwiana, choćby przejściowo, wskutek zachowania jednego z państw członkowskich.
(zob. wyroki: z dnia 16 maja 1991 r. w sprawie C‑96/89, Komisja przeciwko Niderlandom, Rec. s. I‑2461, pkt 37; z dnia 15 czerwca
2000 r. w sprawie C‑348/97 Komisja przeciwko Niemcom, Rec. s. I‑4429, pkt 64; z dnia 15 listopada 2005 r. w sprawie C‑392/02,
Komisja przeciwko Danii, Zb.Orz. s. I‑9811, pkt 60; a także ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 28).
Państwa członkowskie mają obowiązek ustalenia tytułu Wspólnot do środków własnych, gdy organy celne znajdą się w posiadaniu
niezbędnych informacji i mogą w związku z tym obliczyć kwotę należności wynikającą z długu celnego oraz określić dłużnika
(ww. wyroki w sprawach: Komisja przeciwko Danii, pkt 59, Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 29).
W tym kontekście należy uznać, że gdy organy celne zawiadamiają dłużnika aktem administracyjnym, niezależnie od jego oznaczenia,
stwierdzającym istnienie braku zapłaty w całości lub w części długów celnych i wskazującym kwotę należności celnych, które
uznają one za prawnie należną, w tej okoliczności mogą one obliczyć kwotę należności wynikającej z długu celnego i określić
dłużnika.
W konsekwencji, zaksięgowanie retrospektywne należności do pokrycia lub pozostających do pokrycia w zasadzie powinno nastąpić
na podstawie art. 220 ust. 1 kodeksu celnego, w terminie dwóch dni, licząc od dnia powiadomienia dłużnika o protokole zakończenia
czynności, który spełnia warunki wymienione w punkcie poprzedzającym (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Hiszpanii, pkt 32).
Zarówno w swoich pismach, jak również w uwagach przedstawionych w trakcie rozprawy, rządy włoski i fiński twierdziły, że powiadomienie
o protokole zakończenia czynności umożliwia dłużnikowi przedstawienie jego uwag przed wydaniem decyzji, a zatem przyczynia
się do ochrony prawa do obrony. Zatem stosowanie takiej procedury nie może stanowić uchybienia zobowiązaniom państw członkowskich
wynikającym z rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 oraz kodeksu celnego.
W tym zakresie należy stwierdzić, jak orzekł Trybunał w wyroku z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie C‑349/07 Sopropé, Zb.Orz.
s. I‑10369, pkt 36, że przestrzeganie prawa do obrony stanowi ogólną zasadę prawa wspólnotowego, która powinna być stosowana,
wówczas gdy organ administracyjny ma podjąć w stosunku do danej osoby decyzję, która wiąże się z niekorzystnymi dla niej skutkami.
Jednakże, wprawdzie zasada przestrzegania prawa do obrony znajduje zastosowanie, w szczególności podczas procedury retrospektywnego
pokrycia, w stosunkach pomiędzy dłużnikiem a państwem członkowskim, w odniesieniu do stosunków między państwami członkowskimi
a Wspólnotami nie można natomiast w konsekwencji pozwolić państwu członkowskiemu na naruszenie obowiązku ustalenia, w terminach
przewidzianych w przepisach wspólnotowych, tytułu tych ostatnich do środków własnych (ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko
Hiszpanii, pkt 33).
Ponadto należy przypomnieć, że zaksięgowanie i powiadomienie o należnościach celnych oraz zapisanie środków własnych nie uniemożliwia
dłużnikowi zakwestionowania, na podstawie art. 243 i nast. kodeksu celnego, przypisanego mu obowiązku, poprzez podniesienie
wszelkich argumentów znajdujących się do jego dyspozycji.
Ponadto organy krajowe mają możliwość zapisania środków własnych, które są kwestionowane oraz mogą podlegać zmianie w wyniku
rozstrzygnięcia sporu, który powstał, na odrębnych rachunkach na mocy art. 6 ust. 3 lit. b) rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000.
Co więcej, gdyby organy krajowe już zapisały ustalone należności w księgach rachunkowych przed ich zakwestionowaniem, art. 2
i 8 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 upoważniają organy krajowe do sprostowania powiadomień i dokonania tych sprostowań
poprzez obniżenie łącznej kwoty należności ustalonych, w przypadku gdy zakwestionowanie okazało się później uzasadnione.
W odniesieniu do odsetek za zwłokę należy przypomnieć, że z utrwalonego orzecznictwa wynika, iż istnieje nierozerwalny związek
pomiędzy obowiązkiem ustalenia wspólnotowych środków własnych, obowiązkiem zapisania ich na rachunku Komisji w terminie, i wreszcie
obowiązkiem zapłaty odsetek za zwłokę, które stają się wymagalne bez względu na przyczynę opóźnienia, z którym te środki zostały
wpłacone na rachunek Komisji (zob. w szczególności wyroki: z dnia 21 września 1989 r. w sprawie 68/88 Komisja przeciwko Grecji,
Rec. s. 2965, pkt 17; z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie C‑363/00 Komisja przeciwko Włochom, Rec. s. I‑5767, pkt 43, 44;
a także z dnia 22 stycznia 2009 r. w sprawie C‑150/07 Komisja przeciwko Portugalii, pkt 62.
Na podstawie art. 11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 wszelkie opóźnienie w zapisaniu środków na rachunek, o którym mowa
w art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia, prowadzi do zapłaty przez dane państwo członkowskie odsetek za zwłokę naliczanych za
cały okres opóźnienia (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Niderlandom, pkt 91; oraz wyrok z dnia 19 marca 2009 r.
w sprawie C‑275/07 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑2005, pkt 66).
W konsekwencji należy stwierdzić, że uchybiając terminom do zapisania wspólnotowych środków własnych w przypadku pokrycia
retrospektywnego i dokonując spóźnionej wpłaty tych środków, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, jakie na niej ciążą
na mocy art. 2, 6 i 9–11 rozporządzeń nr 1552/89 i 1150/2000 oraz art. 220 kodeksu celnego.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu postępowania kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca
sprawę. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Republiki Włoskiej kosztami postępowania, a Republika Włoska przegrała sprawę,
należy obciążyć ją kosztami postępowania
Zgodnie z art. 69 § 4 akapit pierwszy regulaminu postępowania Republika Finlandii, która przystąpiła do sprawy w charakterze
interwenienta, pokrywa własne koszty.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
1)
Uchybiając terminom do zapisania wspólnotowych środków własnych w przypadku pokrycia retrospektywnego i dokonując spóźnionej
wpłaty tych środków, Republika Włoska uchybiła zobowiązaniom, jakie na niej ciążą na mocy art. 2, 6 i 9–11 rozporządzenia
Rady (EWG, Euratom) nr 1552/89 z dnia 29 maja 1989 r. wykonującego decyzję 88/376/EWG, Euratom w sprawie systemu środków własnych
Wspólnot, oraz tych samych artykułów rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 1150/2000 z dnia 22 maja 2000 r. wykonującego decyzję
94/728/WE, Euratom w sprawie systemu środków własnych Wspólnot, oraz art. 220 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia
12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny.
2)
Republika Włoska zostaje obciążona kosztami postępowania.
3)
Republika Finlandii pokrywa własne koszty.
Podpisy
*
Język postępowania: włoski.