CELEX: 62003CJ0231
Άρθρα 43 ΕΚ, 49 ΕΚ και 81 ΕΚ
Παραχώρηση αφορώσα τη διαχείριση της δημόσιας υπηρεσίας διανομής του φυσικού αερίου

της 4ης Μαΐου 1988, 30/87, Bodson, Συλλογή 1988, σ. 2479, σκέψη 18).
13     Επομένως, όπως ορθώς τονίζουν η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή, η εν λόγω διάταξη δεν έχει εφαρμογή στην υπόθεση της
κύριας δίκης, όπως περιγράφεται στην απόφαση περί παραπομπής.
14     Επομένως, παρέλκει η απάντηση στο ερώτημα από την άποψη αυτή.

Επί των άρθρων 43 ΕΚ και 49 ΕΚ
15     Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ απαγορεύουν την εκ μέρους ενός δήμου
με απ’ ευθείας ανάθεση, δηλαδή χωρίς διαγωνισμό, σύναψη συμβάσεως παραχωρήσεως αφορώσας τη διαχείριση της δημόσιας υπηρεσίας
διανομής του φυσικού αερίου με εταιρία της οποίας τα κεφάλαια είναι κατά πλειονότητα δημόσια και στο κεφάλαιο της οποίας ο
δήμος αυτός συμμετέχει με ποσοστό 0,97 %.
16     Πρέπει να υπομνησθεί ότι η σύναψη μιας τέτοιας συμβάσεως παραχωρήσεως δημόσιας υπηρεσίας δεν διέπεται από καμία από τις οδηγίες
με τις οποίες ο κοινοτικός νομοθέτης ρύθμισε τον τομέα των δημοσίων συμβάσεων. Ελλείψει μιας τέτοιας ρυθμίσεως, οι συνέπειες
του κοινοτικού δικαίου που αφορούν τη σύναψη τέτοιων συμβάσεων παραχωρήσεως πρέπει να εξεταστούν υπό το πρίσμα του πρωτογενούς
δικαίου και, ειδικότερα, των θεμελιωδών ελευθεριών τις οποίες προβλέπει η Συνθήκη.
17     Συναφώς, πρέπει να τονιστεί ότι, στον βαθμό που η εν λόγω παραχώρηση μπορεί να ενδιαφέρει και μια επιχείρηση η οποία είναι
εγκατεστημένη εντός κράτους μέλους άλλου πλην του κράτους του comune di Cingia de’ Botti, η με απ’ ευθείας ανάθεση, χωρίς
καμία διαφάνεια, σύναψη της εν λόγω συμβάσεως παραχωρήσεως με μια επιχείρηση εγκατεστημένη στο τελευταίο αυτό κράτος συνιστά
διαφορετική μεταχείριση εις βάρος της επιχειρήσεως που είναι εγκατεστημένη εντός του άλλου κράτους μέλους (βλ., υπό την έννοια
αυτή, προαναφερθείσα απόφαση Telaustria και Telefonadress, σκέψη 61).
18     Συγκεκριμένα, αν δεν υπάρχει καμία διαφάνεια, η τελευταία αυτή επιχείρηση δεν έχει καμία δυνατότητα να εκδηλώσει το ενδιαφέρον
της για να συνάψει την εν λόγω σύμβαση παραχωρήσεως.
19     Μια τέτοια όμως διαφορετική μεταχείριση, η οποία, αποκλείοντας όλες τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες εντός άλλου
κράτους μέλους, επηρεάζει δυσμενώς κυρίως τις επιχειρήσεις αυτές, αν δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές περιστάσεις, συνιστά
έμμεση δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας, η οποία απαγορεύεται από τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ (βλ., μεταξύ άλλων, υπό την έννοια
αυτή, αποφάσεις της 10ης Μαρτίου 1993, C-111/91, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, Συλλογή 1993, σ. I-817, σκέψη 17· της 8ης Ιουνίου
1999, C-337/97, Meeusen, Συλλογή 1999, σ. I-3289, σκέψη 27, και της 26ης Οκτωβρίου 1999, C-294/97, Eurowings Luftverkehr,
Συλλογή 1999, σ. I-7447, σκέψη 33, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
20     Όσον αφορά την υπόθεση της κύριας δίκης, από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι, λόγω ιδιαίτερων περιστάσεων, όπως είναι το πολύ
περιορισμένο οικονομικό ενδιαφέρον, θα μπορούσε ευλόγως να υποστηριχθεί ότι μια επιχείρηση εγκατεστημένη εντός κράτους μέλους
διαφορετικού από εκείνο στο οποίο ανήκει ο comune di Cingia de’ Botti δεν θα ενδιαφερόταν για την επίμαχη παραχώρηση και ότι
οι συνέπειες για τις οικείες θεμελιώδεις ελευθερίες θα έπρεπε συνεπώς να θεωρηθούν υπερβολικά τυχαίες και έμμεσες ώστε να
μπορεί να συναχθεί ενδεχόμενη προσβολή των ελευθεριών αυτών (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις της 7ης Μαρτίου 1990, C-69/88,
Krantz, Συλλογή 1990, σ. I-583, σκέψη 11, και της 21ης Σεπτεμβρίου 1999, C-44/98, BASF, Συλλογή 1999, σ. I-6269, σκέψη 16,
καθώς και διάταξη της 12ης Σεπτεμβρίου 2002, C-431/01, Mertens, Συλλογή 2002, σ. I-7073, σκέψη 34).
21     Υπό τις συνθήκες αυτές, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να ελέγξει αν η με απ’ ευθείας ανάθεση σύναψη της συμβάσεως παραχωρήσεως
μεταξύ του comune de Cingia de’ Botti και της Padania ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις διαφάνειας οι οποίες, χωρίς κατ’ ανάγκη
να συνεπάγονται υποχρέωση προκηρύξεως διαγωνισμού, μπορούν, μεταξύ άλλων, να παράσχουν τη δυνατότητα σε μια επιχείρηση η οποία
είναι εγκατεστημένη στο έδαφος άλλου κράτους μέλους πλην της Ιταλικής Δημοκρατίας να έχει πρόσβαση στα προσήκοντα στοιχεία
που αφορούν την εν λόγω παραχώρηση πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, οπότε, αν η επιχείρηση αυτή το είχε θελήσει, θα μπορούσε
να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη σύναψη της εν λόγω συμβάσεως παραχωρήσεως.
22     Αν τούτο δεν συμβαίνει, πρέπει να συναχθεί η ύπαρξη διαφορετικής μεταχειρίσεως εις βάρος της εν λόγω επιχειρήσεως.
23     Όσον αφορά τις αντικειμενικές περιστάσεις που μπορούν να δικαιολογήσουν μια τέτοια διαφορετική μεταχείριση, πρέπει να τονιστεί
ότι το γεγονός ότι ο comune di Cingia de’ Botti συμμετέχει με ποσοστό 0,97 % στο κεφάλαιο της Padania δεν συνιστά, αυτό και
μόνο, μια από τις αντικειμενικές αυτές περιστάσεις.
24     Συγκεκριμένα, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η ανάγκη ενός δήμου να ασκεί έλεγχο στον παραχωρησιούχο ο οποίος διαχειρίζεται μια
δημόσια υπηρεσία μπορεί να συνιστά αντικειμενική περίσταση ικανή να δικαιολογήσει ενδεχόμενη διαφορετική μεταχείριση, πρέπει
να τονιστεί ότι η συμμετοχή με ποσοστό 0,97 % είναι τόσο μικρή ώστε δεν μπορεί να καταστήσει δυνατό ένα τέτοιο έλεγχο, όπως
παρατηρεί και το αιτούν δικαστήριο.
25     Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίστηκε, κατ’ ουσίαν, ότι, αντίθετα προς ορισμένες μεγάλες πόλεις
της Ιταλίας, η πλειονότητα των δήμων δεν έχουν τα μέσα για να εξασφαλίσουν με εσωτερικές οργανωτικές δομές την παροχή δημοσίων
υπηρεσιών, όπως είναι η διανομή του φυσικού αερίου στο έδαφός τους, και είναι συνεπώς υποχρεωμένοι να προσφεύγουν σε οργανωτικές
δομές, όπως αυτή της Padania, στο κεφάλαιο της οποίας πολλοί δήμοι συμμετέχουν.
26     Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι μια οργανωτική δομή όπως αυτή της Padania δεν μπορεί να εξομοιωθεί με την οργανωτική
δομή με την οποία ένας δήμος ή μια πόλη διαχειρίζονται, εσωτερικώς, μια δημόσια υπηρεσία. Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από
τη δικογραφία, η Padania αποτελεί εταιρία η οποία είναι ανοικτή, τουλάχιστον εν μέρει, στο ιδιωτικό κεφάλαιο, οπότε δεν μπορεί
να θεωρηθεί «εσωτερική» οργανωτική δομή διαχειρίσεως μιας δημόσιας υπηρεσίας ως προς τους δήμους που μετέχουν σ’ αυτή.
27     Ουδεμία άλλη αντικειμενική περίσταση ικανή να δικαιολογήσει ενδεχόμενη διαφορετική μεταχείριση περιήλθε σε γνώση του Δικαστηρίου.
28     Υπό τις συνθήκες αυτές, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ απαγορεύουν, υπό περιστάσεις
όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, την εκ μέρους δήμου με απ’ ευθείας ανάθεση σύναψη συμβάσεως παραχωρήσεως αφορώσας
τη διαχείριση της δημόσιας υπηρεσίας διανομής φυσικού αερίου με εταιρία της οποίας τα κεφάλαια είναι κατά πλειονότητα δημόσια
και στο κεφάλαιο της οποίας ο εν λόγω δήμος συμμετέχει με ποσοστό 0,97 %, αν η ανάθεση αυτή δεν ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις
διαφάνειας οι οποίες, χωρίς κατ’ ανάγκη να συνεπάγονται υποχρέωση προκηρύξεως διαγωνισμού, μπορούν, μεταξύ άλλων, να παράσχουν
τη δυνατότητα σε μια επιχείρηση η οποία είναι εγκατεστημένη στο έδαφος άλλου κράτους μέλους πλην αυτού του εν λόγω δήμου να
έχει πρόσβαση στα προσήκοντα στοιχεία που αφορούν την εν λόγω παραχώρηση πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, οπότε, αν η επιχείρηση
αυτή το είχε θελήσει, θα μπορούσε να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη σύναψη της εν λόγω συμβάσεως παραχωρήσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
29     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του
εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν παρατηρήσεις
στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
Τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ απαγορεύουν, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, την εκ μέρους δήμου με απ’
ευθείας ανάθεση σύναψη συμβάσεως παραχωρήσεως αφορώσας τη διαχείριση της δημόσιας υπηρεσίας διανομής φυσικού αερίου με εταιρία
της οποίας τα κεφάλαια είναι κατά πλειονότητα δημόσια και στο κεφάλαιο της οποίας ο εν λόγω δήμος συμμετέχει με ποσοστό 0,97 %,
αν η ανάθεση αυτή δεν ανταποκρίνεται σε απαιτήσεις διαφάνειας οι οποίες, χωρίς κατ’ ανάγκη να συνεπάγονται υποχρέωση προκηρύξεως
διαγωνισμού, μπορούν, μεταξύ άλλων, να παράσχουν τη δυνατότητα σε μια επιχείρηση η οποία είναι εγκατεστημένη στο έδαφος άλλου
κράτους μέλους πλην αυτού του εν λόγω δήμου να έχει πρόσβαση στα προσήκοντα στοιχεία που αφορούν την εν λόγω παραχώρηση πριν
από τη σύναψη της συμβάσεως, οπότε, αν η επιχείρηση αυτή το είχε θελήσει, θα μπορούσε να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη
σύναψη της εν λόγω συμβάσεως παραχωρήσεως.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.