CELEX: 61985CJ0310
Κρατικές ενισχύσεις
Συνθετικές ίνες και νήματα

Με προσφυγή που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 14 Οκτωβρίου 1985, η εταιρία Deufíl GmbH & Co. KG, με έδρα το Bergkamen-Rünthe ( Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας), άσκησε, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερη παράγραφος της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται η ακύρωση της αποφάσεως 85/471 της Επιτροπής της 10ης Ιουλίου 1985 (
ΕΕ L 278, σ. 26
), με την οποία η Επιτροπή έκρινε ότι η ενίσχυση ποσού 2945000 γερμανικών μάρκων (DM) που χορηγήθηκε στην προσφεύγουσα το 1983, κατ' εφαρμογή του γερμανικού νόμου περί επενδυτικών επιχορηγήσεων και του προγράμματος για την από κοινού χορήγηση περιφερειακών ενισχύσεων της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και των Lander, είναι παράνομη, ως μη κοινοποιηθείσα προηγουμένως στην Επιτροπή, και ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά κατά την έννοια του άρθρου 92 της Συνθήκης ΕΟΚ και ότι ο δικαιούχος της ενίσχυσης αυτής οφείλει να την επιστρέψει.
Είναι δεδομένο ότι το επίδικο ποσό χορηγήθηκε από τις γερμανικές αρχές κατόπιν αιτήσεως που υπέβαλε η εταιρία Deufíl για να επιτύχει επενδυτική επιχορήγηση επ' ευκαιρία της αντικαταστάσεως μιας εγκαταστάσεως που επέτρεπε την ετήσια παραγωγη 3000 τόνων νημάτων πολυαμιδίου με νέα εγκατάσταση ετήσιας ικανότητας παραγωγης 5000 τόνων νημάτων πολυαμιδίου ή πολυπροπυλενίου. Σύμφωνα με την εν λόγω αίτηση προβλεπόταν, χάρις σε νέα τεχνολογία παραγωγής, μερική αντικατάσταση των νημάτων πολυαμιδίου από νήματα πολυπροπυλενίου.
Όπως, ωστόσο, προκύπτει από πληροφορίες που προσκόμισε η προσφεύγουσα σε απάντηση ερωτημάτων που έθεσε το Δικαστήριο, η ικανότητα παραγωγής της νέας εγκαταστάσεως είναι 6000 τόνων και η προβλεπόμενη μετατροπή δεν είχε ακόμα πραγματοποιηθεί το 1985, η δε παραγωγή αυτού του έτους ήταν 4191 τόνων νημάτων πολυαμιδίου και 1546 τόνων νημάτων πολυπροπυλενίου.
Εξάλλου, προκύπτει από τη δικογραφία:
—
ότι, αντιθέτως με ό,τι συμβαίνει με τα νήματα πολυαμιδίου, τα νήματα πολυπροπυλενίου, σχετικώς προσφάτου προϊόντος, δεν έχουν περιληφθεί στον « κώδικα των ενισχύσεων », ήτοι στους ενδεικτικούς κανόνες που κοινοποιήθηκαν στα κράτη μέλη από την Επιτροπή για τις ενισχύσεις στον τομέα των συνθετικών ινών και νημάτων, παρά μόνο από το 1985,
—
ότι η κοινοτική αγορά των νημάτων πολυαμιδίου και πολυπροπυλενίου κατανέμεται μεταξύ μεγάλου αριθμού μικρών ή μεσαίων επιχειρήσεων, ώστε η προσφεύγουσα, ακόμα και με μερίδιο της κοινοτικής παραγωγής 2 έως 3 ο/ο μόνο, συγκαταλέγεται στον αριθμό των μεγάλων παραγωγών, και
—
ότι ο βαθμός χρησιμοποιήσεως των ικανοτήτων παραγωγής στην Κοινότητα το 1983 ήταν 72 ο/ο για τα νήματα πολυαμιδίου και 64 ο/ο για τα νήματα πολυπροπυλενίου.
Προς στήριξη της προσφυγής ακυρώσεως, η προσφεύγουσα προβάλλει, στην ουσία, τους ακόλουθους τρεις λόγους ακυρώσεως:
—
παράβαση του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης, καθόσον το ένδικο ποσό δεν αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως και δεν επηρεάζει τον ανταγωνισμό και το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών,
—
παράβαση του άρθρου 92, παράγραφος 3, καθόσον το εν λόγω ποσό συγκεντρώνει τους όρους παρεκκλίσεως που προβλέπουν τα στοιχεία α ) και γ ) αυτής της παραγράφου,
—
προσβολή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης της προσφεύγουσας, καθόσον η απόφαση της Επιτροπής υποχρεώνει την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας να ζητήσει την επιστροφή του ποσού.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η πολιτική της Επιτροπής σχετικά με τις ενισχύσεις στον τομέα της υφαντουργίας και η επιχειρηματολογία των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.
Επί της εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 1
Πρώτον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το ένδικο ποσό χορηγήθηκε σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες που προβλέπουν μέτρα της πολιτικής τους συγκυρίας κατά την έννοια του άρθρου 103 της Συνθήκης που συμβάλλουν στη γενική οικονομική ανάπτυξη και στη βελτίωση των δομών. Τέτοια μέτρα δεν αποτελούν ενισχύσεις κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1.
Αυτό το επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Όπως το Δικαστήριο τόνισε με την απόφαση της 2ας Ιουλίου 1974 ( Ιταλία κατά Επιτροπής,
173/73, Rec. σ. 709
), το άρθρο 92 έχει ως προληπτικό σκοπό το μεταξύ των κρατών μελών εμπόριο να μην επηρεάζεται από οφέλη χορηγούμενα από τις δημόσιες αρχές τα οποία, υπό διάφορες μορφές, νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό ευνοώντας ορισμένες επιχειρήσεις ή ορισμένες παραγωγές. Αυτό το άρθρο δεν κάνει, επομένως, διάκριση μεταξύ των αιτιών ή των στόχων των επεμβάσεων που αφορά, αλλά τις ορίζει σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα τους. Στην προκειμένη περίπτωση, το χορηγηθέν ποσό μείωσε το κόστος επενδύσεως που έπρεπε να υποστεί η προσφεύγουσα, ευνοώντας την σε σχέση με άλλους παραγωγούς αυτού του τομέα. Οι γενικοί στόχοι τους οποίους επιδιώκουν οι εθνικές ρυθμίσεις που παρέχουν τη νόμιμη βάση γι' αυτή τη χορήγηση δεν επαρκούν για να την εξαιρέσουν από τον κανόνα του άρθρου 92.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, ακόμα και αν υποτεθεί ότι πρόκειται περί ενισχύσεως, αυτή η ενίσχυση δεν μπόρεσε να νοθεύσει τον ανταγωνισμό ούτε να επηρεάσει το μεταξύ των κρατών μελών εμπόριο. Σχετικώς, η προσφεύγουσα τονίζει ότι το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής της σε νήματα πολυαμιδίου πωλείται στο εξωτερικό της Κοινότητας. Το υπόλοιπο αυτής της παραγωγής παραδίδεται κυρίως σε άλλες επιχειρήσεις που ανήκουν στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων και οι οποίες, ταυτόχρονα, μείωσαν τη δική τους παραγωγή, έτσι ώστε η ποσότητα αυτών των νημάτων που διατέθηκε στην ελεύθερη αγορά της Κοινότητας δεν αντιπροσώπευε παρά αμελητέο μερίδιο αυτής της αγοράς. Εξάλλου, η αγορά των νημάτων πολυαμιδίου και πολυπροπυλενίου χαρακτηρίζεται από σταθερή βελτίωση του βαθμού χρησιμοποιήσεως και τιμών.
Στις αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή αιτιολόγησε την εφαρμογή του άρθρου 92, παράγραφος 1, κυρίως με την ύπαρξη ζωηρού ανταγωνισμού μεταξύ των κοινοτικών παραγωγών πολυαμιδίου και πολυπροπυλενίου και σημαντικού όγκου εμπορικών ανταλλαγών αυτών των προϊόντων. Αν ο βαθμός χρησιμοποιήσεωςτων νημάτων πολυαμιδίου πράγματι βελτιώθηκε μετά τη χορήγηση της εν λόγω ενισχύσεως, αυτή η εξέλιξη εξηγείται κυρίως από τη μείωση των ικανοτήτων παραγωγής της Κοινότητας, ενώ το επίπεδο παραγωγής δεν μεταβλήθηκε. Επίσης για τα νήματα πολυπροπυλενίου, ο βαθμός χρησιμοποιήσεως βελτιώθηκε, πλην όμως, κατά την Επιτροπή, οι υφιστάμενες ικανότητες παραγωγής θα παραμείνουν, για τα δύο προϊόντα, τελείως δυσανάλογες σε σχέση με τη ζήτηση επί πολλά έτη και πολλοί κοινοτικοί παραγωγοί εξακολουθούν να χάνουν χρήματα λόγω του χαμηλού επιπέδου των τιμών, που δεν είναι πάντοτε ανώτερο του επιπέδου στο οποίο ανήλθαν οι τιμές το 1974.
Όσον αφορά ειδικότερα την κατάσταση της προσφεύγουσας, η Επιτροπή διαπιστώνει, πάντοτε στις αιτιολογικές σκέψεις της ένδικης απόφασης, ότι η ικανότητα παραγωγής της προσφεύγουσας αντιπροσωπεύει αντίστοιχα 3,2 και 5,6 ο/ο της ολικής ικανότητας παραγωγής πολυαμιδίου και πολυπροπυλενίου στην Κοινότητα και ότι εξάγει το 30 ο/ο της παραγωγής της σε πολυαμίδιο και 70 ο/ο της παραγωγής της σε πολυπροπυλένιο προς'άλλα κράτη μέλη.
Αυτές οι αιτιολογικές σκέψεις, τις οποίες η προσφεύγουσα δεν μπόρεσε να ανασκευάσει, δικαιολογούν πλήρως το συμπέρασμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή στην απόφαση της και κατά το οποίο η επίμαχη ενίσχυση είναι ικανή να επηρεάσει το εμπόριο και να νοθεύσει ή να απειλήσει να νοθεύσει τον μεταξύ των κρατών μελών ανταγωνισμό.
Όσον αφορά, εξάλλου, την υποτιθέμενη μείωση της παραγωγής άλλων επιχειρήσεων που ανήκουν στον ίδιο όμιλο με την προσφεύγουσα, αρκεί να τονιστεί ότι αυτή η δήλωση, που δεν έγινε παρά κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν στηρίχθηκε σε καμιά απόδειξη. Κατά τις στατιστικές που προσκόμισε η Επιτροπή, οι άλλες επιχειρήσεις αυτού του ομίλου κατείχαν πάντοτε το 1984 9,2 ο/ο της αγοράς των νημάτων πολυαμιδίου.
Πρέπει, επομένως, να απορριφθεί ο πρώτος λόγος ακυρώσεως της προσφεύγουσας.
Επί της μη εφαρμογής του άρθρου 92, παράγραφος 3
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η ένδικη ενίσχυση συμβάλλει στο να ευνοηθεί η οικονομική ανάπτυξη της ζώνης του Bergkamen, περιοχής όπου το βιοτικό επίπεδο είναι ασυνήθως χαμηλό και όπου επικρατεί σοβαρή υποαπασχόληση. Δεδομένου ότι η επένδυση απέβλεπε στη μείωση και, τελικά, στην κατάργηση της παραγωγής νημάτων πολυαμιδίου υπέρ της παραγωγής νημάτων πολυπροπυλενίου, των οποίων η κατασκευή δεν υπαγόταν τότε στον κώδικα των ενισχύσεων, πρόκειται περί αναδιαρθρώσεως εξυπηρετούσας το κοινό συμφέρον. Η ενίσχυση συγκεντρώνει, επομένως, τις προϋποθέσεις παρεκκλίσεως που προβλέπει το άρθρο 92, παράγραφος 3, στοιχεία α ) και γ ).
Στις αιτιολογικές σκέψεις της απόφασης της, η Επιτροπή τόνισε ότι τα μηχανήματα που εγκαταστάθηκαν χάρις στην ενίσχυση εμφανίζουν σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις παραδοσιακές μονάδες παραγωγής. Αυτά τα μηχανήματα βρίσκονταν στην αγορά από πολλών ετών, έτσι ώστε η επίμαχη επένδυση δεν αποτελεί παρά φυσικό εκσυγχρονισμό προοριζόμενο να διατηρήσει την ανταγωνιστικότητα και πρέπει, επομένως, να χρηματοδοτηθεί από τους ίδιους πόρους της επιχείρησης. Λαμβάνοντας υπόψη το πλεόνασμα του δυναμικού παραγωγής τόσο για τα νήματα πολυπροπυλενίου όσο και για τα νήματα πολυαμιδίου, κάθε τεχνική ελάφρυνση κόστους επενδύσεως παραγωγού αυτών των προϊόντων θα εξασθενούσε την ανταγωνιστική θέση των άλλων παραγωγών και θα είχε ως αποτέλεσμα, αν οδηγεί σε αύξηση των ικανοτήτων παραγωγής, να μειώσει το βαθμό χρησιμοποιήσεως αυτών των ικανοτήτων και να επιφέρει πτώση των τιμών. Η εν λόγω ενίσχυση επηρεάζει, επομένως, αναντίρρητα τις εμπορικές ανταλλαγές σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό' συμφέρον κατά την έννοια του στοιχείου γ ) του άρθρου 92, παράγραφος 3.
'Οσον αφορά ειδικότερα το στοιχείο α) αυτής της διάταξης, η Επιτροπή αμφισβητεί ότι το βιοτικό επίπεδο στην περιοχή του Bergkamen είναι ασυνήθως χαμηλό και ότι επικρατεί εκεί σοβαρή υποαπασχόληση. Λαμβάνοντας υπόψη την κατάσταση στην οποία βρίσκεται σήμερα και θα βρίσκεται ακόμη στο εγγύς μέλον ο τομέας των νημάτων πολυαμιδίου και πολυπροπυλενίου, η εν λόγω ενίσχυση δεν θα επέφερε, εν πάση περιπτώσει, σ' αυτή την περιοχή διαρκή αύξηση των εισοδημάτων ούτε μείωση της ανεργίας και, επομένως, δεν είναι ικανή να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής κατά την έννοια του στοιχείου α ).
Όπως το Δικαστήριο υπέμνησε με την απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 1980 ( Philip Morris κατά Επιτροπής,
730/79, Rec. σ. 2671
), το άρθρο 92, παράγραφος 3, απονέμει στην Επιτροπή διακριτική εξουσία της οποίας η άσκηση συνεπάγεται εκτιμήσεις οικονομικής και κοινωνικής φύσεως που πρέπει να γίνονται σε κοινοτικό πλαίσιο. Κρίνοντας ότι η χορήγηση μιας επενδυτικής ενίσχυσης η οποία αυξάνει τις ικανότητες παράγωγης σε έναν τομέα ήδη πλεονασματικό είναι αντίθετη προς το κοινό συμφέρον και ότι μια τέτοια ενίσχυση δεν είναι ικανή να προωθήσει την οικονομική ανάπτυξη της οικείας περιοχής, η Επιτροπή δεν υπερέβη, με κανένα τρόπο, τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεως της.
Από τα ανωτέρω έπεται ότι ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος
Επί της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται, επικουρικώς, ότι η δοθείσα από την Επιτροπή προς την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εντολή να διατάξει την επιστροφή της ενισχύσεως είναι ασυμβίβαστη προς την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Η προσφεύγουσα έλαβε αυτή την ενίσχυση βάσει οριστικών αποφάσεων και ορθών ενδείξεων και τη χρησιμοποίησε για τη μετατροπή της παραγωγής της σε προϊόν μη υπαγόμενο ακόμα στον κώδικα των ενισχύσεων.
Στην ουσία, ο λόγος αυτός θέτει το ερώτημα αν το ότι τα νήματα πολυπροπυλενίου δεν περιλαμβάνονταν στον κώδικα των ενισχύσεων μπορεί ενδεχομένως να δημιουργήσει, στις επιχειρήσεις που προέβησαν σε μετατροπή της παραγωγής τους σ' αυτό το προϊόν, δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που μπορεί να αντιταχθεί σε εντολή της Επιτροπής προς τις εθνικές αρχές να διατάξουν την επιστροφή ενισχύσεως που χορηγήθηκε γι' αυτό το σκοπό.
Εντούτοις αυτό δεν συμβαίνει. Ο κώδικας των ενισχύσεων αποτελεί ενδεικτικούς κανόνες που ορίζουν τις γραμμές που η Επιτροπή προτίθεται να ακολουθήσει και που ζητεί από τα κράτη μέλη να τηρήσουν ως προς τις ενισχύσεις στον τομέα των συνθετικών ινών και νημάτων. Δεν παρεξέκλινε των διατάξεων των άρθρων 92 και 93 της Συνθήκης και δεν μπορούσε να το πράξει.
Εξάλλου, όπως προκύπτει από τη δικογραφία η κατάσταση της αγοράς δεν δικαιολογούσε μεταχείριση των νημάτων πολυπροπυλενίου διαφορετική της μεταχειρίσεως των νημάτων πολυαμιδίου και ο μόνος λόγος για τον οποίο τα νήματα πολυπροπυλενίου δεν περιελήφθησαν στον κώδικα των ενισχύσεων παρά από το 1985 ήταν η ιδιότητα τους ως νέου προϊόντος.
Δεδομένου ότι το ένδικο ποσό αποτελούσε αναμφισβήτητα ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 92, παράγραφος 1, η πρόθεση χορηγήσεώς του έπρεπε να κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 93, παράγραφος 3, και η ενίσχυση δεν έπρεπε να πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος της διαδικασίας που κίνησε η Επιτροπή. Κατά το άρθρο 93, παράγραφος 2, η Επιτροπή αποφασίζει αν το ενδιαφερόμενο κράτος πρέπει να καταργήσει ή να τροποποιήσει την ενίσχυση, αν διαπιστώσει ότι αυτή δεν συμβιβάζεται με την κοινή αγορά. Όταν, αντιθέτως προς τις διατάξεις της παραγράφου 3, η μελετώμενη επιδότηση έχει ήδη καταβληθεί, η εν λόγω απόφαση μπορεί να λάβει τη μορφή εντολής προς τις εθνικές αρχές να διατάξουν την επιστροφή της.
Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το ότι τα νήματα πολυπροπυλενίου δεν είχαν περιληφθεί στον κώδικα των ενισχύσεων δεν μπόρεσε να δημιουργήσει, στην προσφεύγουσα, δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ικανή να εμποδίσει την Επιτροπή, στην απόφαση όπου διαπιστώνει το ασυμβίβαστο της ενίσχυσης προς την κοινή αγορά, να δώσει εντολή στις γερμανικές αρχές να διατάξουν την επιστροφή της.
Επομένως, η προσφυγή στο σύνολο της είναι απορριπτέα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττώμενος διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθη πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων.

Κακούρης
O'Higgins
Koopmans
Due
Bahlmann
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Φεβρουαρίου 1987
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
Κ. Κακούρης
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.