CELEX: 62004CJ0071
Għajnuna mill-Istat
Artikolu 93(3) tat-Trattat KE (li sar Artikolu 88(3) KE)
Sistema ta' għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni ta' bastimenti li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684/KEE
Nuqqas ta' notifikazzjoni minn qabel
Artikolu 92(1) tat-Trattat KE (li sar Artikolu 87(1) KE)
Kunċett ta' għajnuna mill-Istat
Effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 93(3) tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 88(3) KE), sabiex tiġi stabbilita l-portata ta' l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-ewwel sentenza ta' din id-dispożizzjoni f'dak li jirrigwarda l-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni ta' bastimenti li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 90/684/KEE tal-21 ta' Diċembru 1990 dwar l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti (ĠU L 380, p. 27).
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn l-Administración del Estado u l-Xunta de Galicia, dwar id-Digriet Nru 217/1994, tat-23 ta' Ġunju 1994 ( Diario Oficial de Galicia , Nru 133, tat-12 ta' Lulju 1994, p. 4663, iktar 'il quddiem id-"Digriet Nru 217/1994"), li permezz tiegħu il-Consejo de Gobierno de la Communidad Autónoma de Galicia (il-Kunsill tal-Gvern tal-Komunità Awtonoma ta' Galicia) adotta sistema ta' għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti f'Galicia. L-Administración del Estado talab l-annullament ta' l-imsemmi Digriet, b'mod partikolari minħabba li dan id-Digriet ġie adottat bi ksur ta' l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat.
Il-kuntest ġuridiku
Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
Id-dispożizzjonijiet tat-Trattat
3. Skond l-Artikolu 92 tat-Trattat KE (li sar, wara li ġie emendat, l-Artikolu 87 KE):
"1. Bla ħsara ta' kull deroga kontemplata f'dan it-Trattat, kull għajnuna, ta' kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta' riżorsi ta' l-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta' distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, safejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkom[pa]tibbli mas-suq komuni.
[...]
3. It-tipi ta' għajnuna li ġejj[in] [j]ist[għu] [j]kun[u] kkunsidrat[i] bħala kompatibbli mas-suq komuni:
[...]
ċ) għajnuna maħsuba biex tiffaċilita l-iżvilupp ta' ċerti attivitajiet jew ta' ċerti reġjuni ekonomiċi, basta dik l-għajnuna ma tfixkilx il-kondizzjonijiet tal-kummerċ sa grad li jkun kuntrarju għall-interess komuni; [...]
[...]
e) dawk il-kategoriji oħra ta' għajnuna li jistgħu jiġu speċifikati b'deċiżjoni tal-Kunsill, b'votazzjoni tal-maġġoran[z]a kkwalifikata fuq proposta tal-Kummissjoni."
4. L-Artikolu 93(3) tat-Trattat jiddisponi:
"Il-Kummissjoni għandha tiġi informata, fil-ħin biex tissottometti l-osservazzjonijiet tagħha, dwar kull proġett biex tiġi mogħtija jew biex tiġi modifikata għajnuna. Jekk tikkunsidra li proġett bħal dak ma jkunx kompatibbli mas-suq komuni skond it-termini ta' l-Artikolu 87, hija għandha mingħajr dewmien tibda l-proċedura prevista fil-paragrafu qabel dan. L-Istat Membru interessat ma jist[...]ax idaħħal fis-seħħ il-proġetti proposti tiegħu qabel ma dik il-proċedura [j]kollha deċiżjoni finali."
5. Skond l-Artikolu 94 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 89 KE):
"Il-Kunsill, li jaġixxi b'maġġoranza kkwalifikata fuq proposta tal-Kummissjoni u wara li jikkonsulta mal-Parlament Ewropew, jista' jagħmel regoli approprijati għall-applikazzjoni ta' l-Artikoli 87 u 88 u jista' partikolarment jiffissa l-kundizzjonijiet li fihom l-Artikolu 88(3) għandu japplika u l-kategoriji ta' għajnuna eżenti minn din il-proċedura."
Id-Direttiva 90/684
6. Id-Direttiva 90/684, li l-applikazzjoni tagħha ġiet ipprorogata permezz tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 3094/95 tat-22 ta' Diċembru 1995 dwar l-għajnuna mill-Istat għall-bini tal-bastimenti (ĠU L 332, p. 1), tipprovdi, abbażi, b'mod partikolari, ta' l-Artikolu 92(3)(e) tat-Trattat, regoli speċifiċi applikabbli għall-għajnuna mill-Istat f'dan is-settur, li jikkostitwixxu eċċezzjoni għall-projbizzjoni ġenerali msemmija fl-Artikolu 92(1) tat-Trattat.
7. L-Artikolu 1(a) u (b) ta' l-imsemmija Direttiva jiddisponi:
"Għall-finijiet ta' din id-Direttiva:
a) bini tal-bastimenti jfisser:
il-bini, fil-Komunità, tal-bastimenti tal-baħar b'qafas tal-metall li ġejjin:
- bastimenti kummerċjali użati għat-trasport ta' passiġġieri jew ta' merkanzija, ta' mhux inqas minn 100 tunnellaġġ gross;
- bastimenti tas-sajd ta' mhux inqas minn 100 tunnellaġġ gross;
- dreġers jew bastimenti oħra użati għal xogħlijiet fil-baħar, ta' mhux inqas minn 100 tunnellaġġ gross, esklużi l-pjattaformi tat-tħaffir,
- irmonkaturi ta' qawwa ta' mhux inqas minn 365 kilowottijiet;
b) konverżjoni tal-bastimenti tfisser:
il-konverżjoni, fil-Komunità, ta' bastimenti tal-baħar b'qafas tal-metall, kif definiti f'(a), bil-kundizzjoni li x-xogħlijiet magħmula jinvolvu modifikazzjoni radikali tal-pjan tal-merkanzija, tal-qafas, tas-sistema ta' propulsjoni jew ta' l-infrastrutturi li jilqgħu l-passiġġieri" [traduzzjoni mhux uffiċjali].
8. L-ewwel subparagrafu ta' l-Artikolu 3(1) ta' l-istess Direttiva jipprovdi li l-forom kollha ta' għajnuna lis-sidien tal-bastimenti jew lil terzi persuni li huma disponibbli bħala għajnuna għall-bini jew għall-konverżjoni ta' bastimenti huma suġġetti għar-regoli ta' notifikazzjoni previsti fl-Artikolu 11 ta' din id-Direttiva.
9. L-Artikoli 4 sa 10 ta' din id-Direttiva jistabbilixxu l-kriterji ta' deroga li għandhom jiġu sodisfatti mill-għajnuna għall-funzjonament u għar-ristrutturazzjoni favur il-bini u l-konverżjoni tal-bastimenti sabiex tiġi kkunsidrata kompatibbli mas-suq komuni.
10. L-Artikolu 11 tad-Direttiva 90/684 jiddisponi:
"1. Barra mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat, l-għajnuna lill-impriżi tal-bini, tal-konverżjoni u tat-tiswija tal-bastimenti, koperti b'din id-Direttiva, huma suġġetti għar-regoli ta' notifikazzjoni speċjali pprovduti fil-paragrafu 2.
2. L-Istati Membri għandhom jinnotifikaw lill-Kummissjoni minn qabel u m'għandhom idaħħlu fis-seħħ, mingħajr l-awtorizzazzjoni tagħha:
a) l-ebda sistema ta' għajnuna, la ġdida u lanqas eżistenti, jew l-ebda emenda ta' sistema ta' għajnuna, taħt din id-Direttiva;
b) l-ebda deċiżjoni sabiex tapplika sistema ta' għajnuna ġenerali jew reġjonali għall-impriżi taħt din id-Direttiva;
ċ) l-ebda każ individwali ta' applikazzjoni tas-sistemi ta' għajnuna msemmija fit-tieni subparagrafu ta' l-Artikolu 4(5) u fl-Artikolu 4(7), u meta tkun speċifikatament ipprovduta mill-Kummissjoni fl-approvazzjoni tagħha tas-sistema ta' għajnuna kkonċernata." [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
11. Joħroġ mid-deċiżjoni tar-rinviju li d-Digriet Nru 217/1994 għandu bħala għan, fi kliem il-preambolu tiegħu, li jirregola "is-sistema ta' għajnuna intiża sabiex tinkoraġġixxi s-settur tal-bini tal-bastimenti ta' Galicia billi toħloq għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni ta' dawk il-bastimenti tal-baħar li, minħabba t-tunnellaġġ gross tagħhom, il-qawwa tagħhom, f'dak li jirrigwarda l-irmonkaturi, jew minħabba l-materjal tal-qafas tagħhom, it-tip, il-kobor u/jew il-karatteristiċi tal-bini jew tal-konverżjoni tagħhom, ma jistgħux jibbenefikaw mill-għajnuna prevista fid-Direttiva [90/684] [...]".
12. L-Artikolu 2 ta' l-imsemmi Digriet jiddisponi:
"Għall-finijiet ta' dan id-Digriet, is-settur tal-bini tal-bastimenti huwa kkostitwit mill-impriżi tal-bini tal-bastimenti ta' Galicia li huma awtorizzati jibnu bastimenti b'qafas tal-metall ta' inqas minn 100 tunnellaġġ gross."
13. L-Artikolu 3 ta' l-istess Digriet jipprovdi:
"Bini jfisser il-bastimenti tal-baħar b'qafas tal-metall li ġejjin, u li huma mibnija interament mill-impriżi msemmija fl-Artikolu 2.
a) Bastimenti kummerċjali użati għat-trasport ta' passiġġieri u/jew ta' merkanzija, ta' inqas minn 100 tunnellaġġ gross;
b) Bastimenti tas-sajd ta' inqas minn 100 tunnellaġġ gross;
ċ) Dreġers jew bastimenti oħra użati għal xogħlijiet fil-baħar, ta' inqas minn 100 tunnellaġġ gross, esklużi l-pjattaformi tat-tħaffir;
d) Irmonkaturi ta' qawwa ta' inqas minn 365 kilowottijiet."
14. Skond l-Artikolu 4 tad-Digriet Nru 217/1994:
"Konverżjoni tfisser il-konverżjoni tal-bastimenti tal-baħar imsemmija fl-Artikolu 39, ta' inqas minn 1 000 tunnellaġġ gross wara x-xogħlijiet ta' konverżjoni, bil-kundizzjoni li x-xogħlijiet magħmula jinvolvu modifikazzjoni radikali tal-qafas, tas-sistema ta' propulsjoni u/jew tas-sistema elettrika, tal-pjan tal-merkanzija u ta' l-infrastrutturi li jilqgħu l-passiġġieri fil-bastimenti użati għat-trasport tagħhom, jew huma intiżi sabiex itejbu s-sistemi tas-sajd u l-kundizzjonijiet tax-xogħol u tas-sigurtà fil-kumpartimenti għall-ħut, kemm tal-poppa kif ukoll tal-pruwa."
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
15. Fl-1994, l-Administración del Estado ressqet rikors quddiem it-Tribunal Superior de Justicia de Galicia għall-annullament tad-Digriet Nru 217/1994, għar-raġuni, b'mod partikolari, li dan id-Digriet ġie adottat bi ksur tar-regoli Komunitarji dwar l-għajnuna mill-Istat.
16. B'sentenza tas-16 ta' Diċembru 1996, din il-qorti ċaħdet dan ir-rikors, billi kkunsidrat essenzjalment li l-Artikolu 93(3) tat-Trattat ma jimponix l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel lill-Kummissjoni tas-sistemi ta' għajnuna li, bħalma huwa dak previst fid-Digriet Nru 217/1994, ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684 u li, għaldaqstant, għandhom jiġu kkunsidrati kompatibbli mas-suq komuni.
17. L-Administración del Estado ressqet appell kontra din is-sentenza quddiem it-Tribunal Supremo. Sabiex issostni dan ir-rikors, hija tisħaq, b'mod partikolari, li d-Digriet Nru 217/1994 ġiet adottat bi ksur, min-naħa, ta' l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat u, min-naħa l-oħra, tar-regoli ta' notifikazzjoni speċjali previsti fl-Artikolu 11 tad-Direttiva 90/684.
18. Fid-deċiżjoni tar-rinviju tiegħu, it-Tribunal Supremo jirrileva, min-naħa, li l-kliem użat fid-Direttiva 90/684 jagħti x'jifhem li hija biss l-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti li taqa' fil-kamp ta' applikazzjoni ta' l-imsemmija Direttiva li hija suġġetta għall-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat, u minn dan wieħed jista' jiddeduċi, a contrario sensu , li dan l-obbligu ta' notifikazzjoni ma japplikax għall-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti li ma taqax fl-imsemmi kamp ta' applikazzjoni. Il-qorti tar-rinviju titlaq mill-prinċipju li din l-għajnuna ta' l-aħħar ma taffettwax il-kummerċ bejn l-Istati Membri skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, u tikkunsidra li l-imsemmija għajnuna tista' għalhekk titqies kompatibbli mas-suq komuni. Min-naħa l-oħra, it-Tribunal Supremo jirrileva li, bil-kontra, jista' jiġi sostnut li d-Direttiva 90/684 m'għandhiex l-għan li teżenta lill-Istati Membri mill-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat, b'mod li dan l-obbligu jkun japplika wkoll għall-għajnuna li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni ta' din id-Direttiva.
19. F'dawn iċ-ċirkustanzi, it-Tribunal Supremo ddeċieda li ressaq id-domanda preliminari li ġejja quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja:
"L-Artikolu 87(1) u (3)(ċ) u ([e]), u l-Artikolu 88 (3) [...] KE, moqrija flimkien mad-Direttiva 90/684[...], jippermettu li tiġi adottata, mingħajr ma tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni, leġiżlazzjoni nazzjonali - bħal dik li tinsab fid-Digriet Nru 217/1994 [...] - li tistabbilixxi 'sistema ta' għajnuna ġdida' għal settur speċifiku tal-bini u tal-konver żjoni tal-bastimenti, settur li, minħabba t-tunnellaġġ gross, il-qawwa u karatteristiċi oħra tal-bastimenti kkonċernati, ma jaqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684, iċċitata iktar 'il fuq?"
Fuq id-domanda preliminari
20. Jirriżulta mill-proċess li, għalkemm id-domanda preliminari tirreferi għall-Artikolu 92 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 87 KE), il-qorti tar-rinviju qegħda titlob lill-Qorti teżamina l-portata ta' l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel previst fl-artikolu 93(3) tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 88(3) KE). Permezz tad-domanda tagħha, l-imsemmija qorti qegħda essenzjalment tistaqsi jekk sistema ta' għajnuna ġdida għal attivitajiet ta' bini u ta' konverżjoni tal-bastimenti li ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684 hijiex suġġetta għall-imsemmi obbligu.
21. F'dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-imsemmi Artikolu 93 jipprovdi proċedura speċjali li tirregola l-eżami permanenti u l-istħarriġ ta' l-għajnuna mill-Istat min-naħa tal-Kummissjoni. F'dak li jirrigwarda l-għajnuna ġdida, il-paragrafu 3 ta' dan l-Artikolu jistabbilixxi proċedura li għandha tiġi segwita minn qabel u li mingħajrha ebda għajnuna ma tista' tiġi kkunsidrata bħala regolarment stabbilita. B'mod partikolari, skond din id-dispożizzjoni, il-Kummissjoni għandha tiġi informata, fil-ħin biex tissottometti l-osservazzjonijiet tagħha, dwar kull proġett biex tiġi mogħtija jew biex tiġi mmodifikata għajnuna u l-Istat Membru kkonċernat ma jistax idaħħal fis-seħħ il-proġetti proposti qabel ma dik il-proċedura jkollha deċiżjoni finali.
22. Kif ġa ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja, minn dan jirriżulta li l-proġetti intiżi biex tiġi mogħtija jew immodifikata għajnuna għandhom, skond l-Artikolu 93(3), jiġu nnotifikati lill-Kummissjoni qabel ma jiddaħħlu fis-seħħ (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-2 ta' April 1998, il-Kummissjoni vs Sytraval u Brink's France, C-367/95 P, Ġabra p. I-1719, punt 35; tas-17 ta' Ġunju 1999, Piaggio, C-295/97, Ġabra p. I-3735, punt 44, u tad-29 ta' April 2004, il-Greċja vs il-Kummissjoni, C-278/00, Ġabra p. I-3997, punt 30).
23. Skond l-Artikolu 94 tat-Trattat, il-Kunsill jista' madankollu jiffissa, permezz ta' regolament, il-kategoriji ta' għajnuna eżenti minn din il-proċedura ta' notifikazzjoni.
24. F'dan il-każ, il-Xunta de Galicia essenzjalment issostni li ġaladarba s-sistema ta' għajnuna stabbilita bid-Digriet Nru 217/1994 hija speċifikament intiża sabiex tipprovdi għajnuna għal attivitajiet ta' bini u ta' konverżjoni tal-bastimenti li ma jaqgħux fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684, hija m'għandhiex tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 93(3) tat-Trattat.
25. F'dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat, madankollu, li, fil-mument ta' l-adozzjoni tad-Digriet Nru 217/1994, ebda regolament meħud skond l-Artikolu 94 tat-Trattat ma kien jeżenta l-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti mill-proċedura ta' notifikazzjoni prevista fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat.
26. B'mod partikolari, għandu jiġi osservat, bħalma tagħmel il-Kummissjoni, li d-Direttiva 90/684 mhux biss ma tinkludix dispożizzjonijiet li jipprovdu għal tali eżenzjoni, iżda lanqas tista' tinkludihom, billi din id-Direttiva mhijiex ibbażata fuq l-Artikolu 94 tat-Trattat, iżda fuq l-Artikolu 92(3)(e) ta' l-imsemmi Trattat, li jippermetti biss lill-Kunsill li jispeċifika li ċerti kategoriji ta' għajnuna jistgħu jiġu kkunsidrati kompatibbli mas-suq komuni. Id-Direttiva 90/684 mhux biss ma teżentax l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tagħha mill-obbligu ta' notifikazzjoni, iżda talli tipprovdi, għall-kuntrarju, fil-kliem ta' l-Artikolu 11(1) tagħha, "regoli ta' notifikazzjoni speċjali" li huma imposti "barra mid-dispożizzjonijiet ta' l-Artikoli 92 u 93 tat-Trattat".
27. Bla dubju, billi l-għajnuna prevista mid-Digriet Nru 217/1994 ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684, l-imsemmi Digriet m'għandux jiġi assoġġettat għar-regoli ta' notifikazzjoni speċjali previsti fiha.
28. Madankollu, din iċ-ċirkustanza b'ebda mod ma tista' tqiegħed fid-dubju l-fatt li, fl-assenza ta' regolament adottat abbażi ta' l-Artikolu 94 tat-Trattat bil-għan li jeżenta l-imsemmija għajnuna mill-proċedura ta' notifikazzjoni prevista fl-Artikolu 93(3) ta' l-imsemmi Trattat, din il-proċedura tibqa' tapplika għall-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti, inkluża dik li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni ta' l-imsemmija Direttiva.
29. Barra minn hekk, billi, skond l-Artikolu 11(1) tad-Direttiva 90/684, l-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti li taqa' fil-kamp ta' applikazzjoni ta' l-imsemmija Direttiva hija suġġetta għal regoli ta' notifikazzjoni addizzjonali meta mqabbla ma' dawk previsti fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat, isegwi a fortiori li l-għajnuna għal dan is-settur li ma taqax fl-imsemmi kamp ta' applikazzjoni tibqa', min-naħa tagħha, suġġetta għall-unika proċedura ta' notifikazzjoni prevista f'din id-dispożizzjoni ta' l-aħħar.
30. Il-Xunta de Galicia jidhrilha madankollu li, safejn il-kompatibilità mas-suq komuni ta' ċerta għajnuna għall-bastimenti ta' daqs kbir hija rrikonoxxuta mid-Direttiva 90/684, in-nuqqas ta' dispożizzjonijiet f'din id-Direttiva dwar l-eventwali għajnuna għall-bastimenti ta' daqs iżgħar jista' jfisser li dan it-tip ta' miżuri ma jaffettwax il-kummerċ bejn l-Istati Membri. L-imsemmija Direttiva għandha għalhekk tiġi interpretata bħala rikonoxximent impliċitu ta' kompatibbiltà mas-suq komuni ta' l-għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti li t-tunnellaġġ jew il-qawwa tagħhom huma inqas minn dawk previsti fl-Artikolu 1 ta' l-istess Direttiva, liema Direttiva b'xi mod stabbiliet regola de minimis speċifika fil-konfront tagħhom.
31. Madankollu, kuntrarjament għal dak li tissuġġerixxi l-Xunta de Galicia, l-eventwali kompatibbiltà ta' għajnuna mill-Istat mas-suq komuni ma tistax, bħala tali, taffettwa l-obbligu ta' notifikazzjoni minn qabel ta' din l-għajnuna lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 93(3) tat-Trattat. Fil-fatt, skond ġurisprudenza stabbilita, l-adozzjoni sussegwenti ta' deċiżjoni finali tal-Kummissjoni li tiddikjara għajnuna kompatibbli mas-suq komuni m'għandhiex l-effett li tirregolarizza a posteriori d-dħul fis-seħħ ta' proġetti ta' għajnuna li ma jkunux ġew innotifikati bi ksur ta' l-Artikolu 93(3) tat-Trattat (sentenzi tal-21 ta' Novembru 1991, Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon, C-354/90, Ġabra p. I-5505, punti 16 u 17, kif ukoll tal-21 ta' Ottubru 2003, Van Calster et , C-261/01 u C-262/01, Ġabra p. I-12249, punti 62 u 63).
32. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi mfakkar li hija biss l-għajnuna mill-Istat skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat li hija suġġetta għall-proċedura ta' notifikazzjoni prevista fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat (sentenza tad-9 ta' Ottubru 1984, Heineken Brouwerijen, 91/83 u 127/83, Ġabra p. 3435, punt 11). Issa skond l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, sabiex miżura tista' tiġi kkwalifikata bħala għajnuna mill-Istat, trid, b'mod partikolari, tkun tali li tista' taffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi ta' l-24 ta' Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, C-280/00, Ġabra p. I-7747, punti 74 u 75, kif ukoll tat-3 ta' Marzu 2005, Heiser, C-172/03, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 27).
33. Huma l-qrati nazzjonali li għandhom jinterpretaw u japplikaw il-kunċett ta' għajnuna mill-Istat prevista fl-Artikolu 92(1) tat-Trattat bil-għan li jiġi deċiż jekk miżura ta' l-Istat li tkun ġiet adottata mingħajr ma ttieħed kont tal-proċedura ta' stħarriġ minn qabel prevista fit-tielet subparagrafu ta' din id-dispożizzjoni kellhiex jew le tkun suġġetta għaliha (sentenza tad-9 ta' Awwissu 1994, Namur-Les assurances du crédit, C-44/93, Ġabra p. I-3829, punt 16).
34. F'dan ir-rigward, għandu mill-ewwel jiġi kkonstatat li, bla dubju, l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti li taqa' fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684 taffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat. Fil-fatt, id-Direttiva 90/684 ġiet adottata abbażi ta' l-Artikolu 92(3)(e) tat-Trattat, li skontu jistgħu jkunu kkunsidrati kompatibbli mas-suq komuni l-kategoriji ta' għajnuna li jistgħu jiġu speċifikati b'deċiżjoni tal-Kunsill. Issa meta tiġi speċifikata għajnuna minn sistema derogatorja adottata skond l-imsemmija dispożizzjoni, din l-għajnuna, bħala regola, għall-ewwel hija inkompatibbli mas-suq komuni u tiġi kkunsidrata kompatibbli biss jekk tissodisfa l-kriterji ta' deroga li jinsabu fid-deċiżjoni li tapprova l-imsemmija sistema (sentenzi tat-18 ta' Mejju 1993, il-Belġju vs il-Kummissjoni, C-356/90 u C-180/91, Ġabra p. I-2323, punti 30 u 33; tal-5 ta' Ottubru 1994, il-Ġermanja vs il-Kummissjoni, C-400/92, Ġabra p. I-4701, punt 15, u tal-21 ta' Marzu 2002, Spanja vs il-Kummissjoni, C-36/00, Ġabra p. I-3243, punt 47).
35. Minn dan isegwi li, billi din l-għajnuna għall-ewwel hija inkompatibbli, hija taqa' taħt il-kunċett ta' għajnuna mill-Istat skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, li jfisser li hija neċessarjament taffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Spanja vs il-Kummissjoni, iċċitata iktar 'il fuq, punt 48). Għalhekk, f'dan il-każ, jirrizulta, b'mod partikolari, mit-tielet, mis-sitt, mid-disa' u mill-erbatax-il premessa tad-Direttiva 90/684 li din id-Direttiva tfittex li tassigura, fis-suq dinji, kompetizzjoni ġusta bejn it-tarzni fuq livell internazzjonali, billi tinkoraġġixxi l-produzzjoni ta' bastimenti b'teknoloġija iktar avanzata sabiex tassigura s-sopravivenza ta' industrija Ewropea tal-bini tal-bastimenti li tkun effikaċi u kompetittiva.
36. Madankollu, kif isostnu ġustament kemm il-Gvernijiet Spanjoli u Olandiżi kif ukoll il-Kummissjoni, din il-konstatazzjoni b'ebda mod ma tfisser li l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684 tikkostitwixxi, min-naħa tagħha, għajnuna li ma taffettwax il-kummerċ bejn Stati Membri.
37. Fil-fatt, jekk l-Artikolu 92(3)(e) tat-Trattat jawtorizza l-Kunsill li jiddeċiedi liema kategoriji jistgħu jkunu kkunsidrati kompatibbli mas-suq komuni, huwa ma jagħti ebda setgħa lill-Kummissjoni li tinterpreta l-Artikolu 92(1) ta' l-imsemmi Trattat (ara, f'dan is-sens, is-sentenza ta' l-14 ta' April 2005, il-Belġju vs il-Kummissjoni, C-110/03, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 58).
38. Għalhekk, bl-adozzjoni tad-Direttiva 90/684, il-Kunsill ma kellux is-setgħa, kif jirrileva ġustament l-Avukat Ġenerali fil-punt 28 tal-konklużjonijiet tiegħu, li jawtorizza l-Kummissjoni li tiddikjara li xi għajnuna mill-Istat għall-bini tal-bastimenti ma taffettwax il-kummerċ bejn Stati Membri, bil-konsegwenza li din l-għajnuna ma taqax taħt il-proċedura ta' notifikazzjoni prevista fl-Artikolu 93(3) tat-Trattat.
39. Issa, f'dan il-każ, m'huwa b'ebda mod eskluż li l-għajnuna mogħtija mill-awtoritajiet deċentralizzati in kwistjoni lill-impriżi li jipprovdu, f'livell lokali jew reġjonali, servizzi ta' bini jew ta' konverżjoni tal-bastimenti li ma jidħlux fil-limiti ta' tunnellaġġ jew ta' qawwa previsti fid-Direttiva 90/684, tista', madankollu, ikollha effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri.
40. Fil-fatt, kif ġa ġie deċiż mill-Qorti tal-Ġustizzja, il-kundizzjoni għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, li teħtieġ li l-għajnuna għandha tkun tali li taffettwa l-kummerċ bejn Stati Membri, ma tiddependix min-natura lokali jew reġjonali tas-servizzi pprovduti jew mill-importanza tas-settur ta' attività kkonċernat (sentenza Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, iċċitata iktar 'il fuq, punt 82).
41. Barra minn hekk, ma jeżistix limitu jew perċentwali li, sakemm ma jintlaħaqx, wieħed jista' jikkunsidra li l-kummerċ bejn Stati Membri ma jiġix affettwat. Fil-fatt, l-entità relattivament żgħira ta' għajnuna jew id-daqs relattivament żgħir ta' impriża li tibbenefika mill-għajnuna ma jeskludux a priori l-eventwalità li jiġi affettwat il-kummerċ bejn Stati Membri (sentenzi Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, iċċitata iktar 'il fuq, punt 81; tas-27 ta' Novembru 2003, Enirisorse, C-34/01 sa C-38/01, Ġabra p. I-14243, punt 28, u Heiser, iċċitata iktar 'il fuq, punt 32).
42. B'mod partikolari, għajnuna ta' entità relattivament zgħira tista' taffettwa tali kummerċ meta s-settur li fih joperaw l-impriżi li jibbenefikaw minnha huwa wieħed karatterizzat minn kompetizzjoni qawwija (ara s-sentenzi tas-26 ta' Settembru 2002, Spanja vs il-Kummissjoni, C-351/98, Ġabra p. I-8031, punt 63, u tad-29 ta' April 2004, l-Italja vs il-Kummissjoni, C-298/00 P, Ġabra p. I-4087, punt 54).
43. Għalhekk, meta settur huwa kkaratterizzat minn numru kbir ta' impriżi żgħar, għajnuna, anki jekk tkun relattivament żgħira fuq livell individwali iżda potenzjalment miftuħa għall-impriżi kollha jew għall-parti l-kbira sewwa mill-impriżi li joperaw fis-settur, jista' jkollha riperkussjonijiet fuq il-kummerċ bejn Stati Membri (ara s-sentenzi tas-26 ta' Settembru 2002, Spanja vs il-Kummissjoni, iċċitata iktar 'il fuq, punt 64, u tad-29 ta' April 2004, l-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, Ġabra p. I-3679, punt 57).
44. Fl-aħħarnett, meta għajnuna mogħtija minn Stat jew permezz ta' riżorsi ta' Stat issaħħaħ il-pożizzjoni ta' impriża meta mqabbla ma' impriżi oħra li jikkompetu magħha fil-kummerċ intraKomunitarju, dawn ta' l-aħħar għandhom jiġu kkunsidrati bħala affettwati mill-għajnuna (sentenzi tas-17 ta' Settembru 1980, Philip Morris vs il-Kummissjoni, 730/79, Ġabra p. 2671, punt 11, u tad-19 ta' Settembru 2000, il-Ġermanja vs il-Kummissjoni, C-156/98, Ġabra p. I-6857, punt 33).
45. Issa meta jingħataw sussidji pubbliċi lil impriżi tal-bini jew tal-konverżjoni tal-bastimenti, il-forniment ta' dawn is-servizzi mill-imsemmija impriżi jista' bis-saħħa tagħhom jiġi mantnut jew imsaħħaħ, bil-konsegwenza li jonqsu l-possibbiltajiet għall-impriżi stabbiliti fi Stati Membri oħra li jipprovdu s-servizzi tagħhom f'dan is-settur ta' attività fis-suq ta' dak l-Istat (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Altmark Trans u Regierungspräsidium Magdeburg, iċċitata iktar 'il fuq, punt 78).
46. F'dan il-każ, jirriżulta barra minn hekk mill-preambolu tad-Digriet Nru 217/1994 li l-għan li dan id-Digriet ifittex li jilħaq huwa li jippermetti lit-tarzni ta' Galicia, li l-klijenti tagħhom huma "sidien ta' bastimenti tas-sajd, ta' bastimenti kummerċjali u ta' bastimenti tal-baħar oħra kemm nazzjonali kif ukoll barranin", li joffru "garanziji u kundizzjonijiet ta' finanzjament simili għal dawk tal-kompetituri tagħhom".
47. Konsegwentement, safejn mhuwiex eskluż li t-tarzni ta' Galicia li jibbenefikaw mis-sistema ta' għajnuna in kwistjoni jikkompetu ma' tarzni stabbiliti fi Stat Membru ieħor, il-kundizzjoni għall-applikazzjoni ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat relattiva għall-effett fuq il-kummerċ bejn Stati Membri għandha tiġi kkunsidrata bħala sodisfatta.
48. Minn dan jirriżulta li, jekk sistema ta' għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti bħal dik stabbilita bid-Digriet Nru 217/1994, li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684, tista', minnha nfisha, tiġġenera l-għoti ta' għajnuna mill-Istat skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, l-imsemmija sistema għandha tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 93(3) tat-Trattat.
49. F'każ ta' ksur ta' din id-dispożizzjoni ta' l-aħħar, huma l-qrati nazzjonali li għandhom jiddeterminaw, konformement mad-dritt nazzjonali tagħhom, x'inhuma l-konsegwenzi kollha li joħorġu minn dan il-ksur, f'dak li jirrigwarda kemm il-validità ta' l-atti li jdaħħlu fis-seħħ il-proġetti ta' għajnuna, kif ukoll ir-rifużjoni ta' l-għajnuna finanzjarja mogħtija bi ksur ta' din id-dispożizzjoni (ara, f'dan is-sens, is-sentenzi Fédération nationale du commerce extérieur des produits alimentaires u Syndicat national des négociants et transformateurs de saumon, iċċitata iktar 'il fuq, punti 11 u 12; van Calster et , iċċitata iktar 'il fuq, punt 53, u tal-15 ta' Lulju 2004, Pearle et , C-345/02, Ġabra p. I-7139, punt 31). B'mod partikolari, il-konstatazzjoni li għajnuna ġiet mogħtija bi ksur ta' l-aħħar sentenza ta' l-Artikolu 93(3) tat-Trattat għandha, bħala regola, twassal għar-rifużjoni tagħha konformement mar-regoli proċedurali tad-dritt intern (sentenza tal-11 ta' Lulju 1996, SFEI et , C-39/94, Ġabra p. I-3547, punt 68).
50. Fid-dawl ta' dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, it-tweġiba għad-domanda preliminari għandha tkun li sistema ta' għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti bħal dik stabbilita bid-Digriet Nru 217/1994, li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva 90/684, għandha, jekk jiġi stabbilit li din is-sistema tista', minnha nfisha, tiġġenera l-għoti ta' għajnuna mill-Istat skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat, tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 93(3) tat-Trattat. F'każ ta' ksur ta' din id-dispożizzjoni, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina, konformement mad-dritt nazzjonali tagħha, x'inhuma l-konsegwenzi kollha li joħorġu minn dan il-ksur, f'dak li jirrigwarda kemm il-validità ta' l-atti li jdaħħlu fis-seħħ il-proġetti ta' għajnuna, kif ukoll ir-rifużjoni ta' l-għajnuna finanzjarja mogħtija bi ksur ta' din id-dispożizzjoni.
Fuq l-ispejjeż
51. Peress li l-proċedimenti għandhom, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (it-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
Sistema ta' għajnuna għall-bini u għall-konverżjoni tal-bastimenti bħal dik stabbilita bid-Digriet Nru 217/1994, tat-23 ta' Ġunju 1994, li ma taqax fil-kamp ta' applikazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 90/684/KEE tal-21 ta' Diċembru 1990 dwar l-għajnuna għall-bini tal-bastimenti, għandha, jekk jiġi stabbilit li din is-sistema tista', minnha nfisha, tiġġenera l-għoti ta' għajnuna mill-Istat skond it-tifsira ta' l-Artikolu 92(1) tat-Trattat KE (li sar, wara li ġie emendat, l-Artikolu 87(1) KE), tiġi nnotifikata minn qabel lill-Kummissjoni skond l-Artikolu 93(3) tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 88(3) KE). F'każ ta' ksur ta' din id-dispożizzjoni, hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina, konformement mad-dritt nazzjonali tagħha, x'inhuma l-konsegwenzi kollha li joħorġu minn dan il-ksur, f'dak li jirrigwarda kemm il-validità ta' l-atti li jdaħħlu fis-seħħ il-proġetti ta' għajnuna, kif ukoll ir-rifużjoni ta' l-għajnuna finanzjarja mogħtija bi ksur ta' din id-dispożizzjoni.