CELEX: 62001CJ0042
Κοινοτικός έλεγχος των πράξεων συγκεντρώσεως μεταξύ επιχειρήσεων
Άρθρο 21, παράγραφος 3,του κανονισμού (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου
Προστασία των εννόμων συμφερόντων από τα κράτη μέλη
Αρμοδιότητα της Επιτροπής

Schlüsselverlag J. S. Moser κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 34).
Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η υποστηριζόμενη από την Πορτογαλική Κυβέρνηση ερμηνεία του άρθρου 21, παράγραφος
3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων, κατά την οποία, ελλείψει ανακοινώσεως των συμφερόντων που προστατεύονται
με τις υπουργικές αποφάσεις της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000, η Επιτροπή δεν μπορούσε να λάβει απόφαση επί του συμβατού
των εν λόγω συμφερόντων με το κοινοτικό δίκαιο.
Συγκεκριμένα, όπως ορθώς εξέθεσε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 51 των προτάσεών του, αν, ελλείψει ανακοινώσεως από το σχετικό
κράτος μέλος, η Επιτροπή είχε μόνο τη δυνατότητα να ασκήσει βάσει του άρθρου 226 ΕΚ προσφυγή για τη διαπίστωση παραβάσεως
κράτους μέλους, θα ήταν αδύνατον να ληφθεί κοινοτική απόφαση μέσα στις βραχείες προθεσμίες που τάσσει ο κανονισμός περί των
συγκεντρώσεων, οπότε θα μεγάλωνε ο κίνδυνος να ληφθεί τέτοια απόφαση μόνον αφότου τα εθνικά μέτρα θα έχουν οριστικά παραλύσει
την πράξη συγκεντρώσεως που έχει κοινοτικές διαστάσεις.
Επιπλέον, η ερμηνεία της Πορτογαλικής Κυβερνήσεως, δίνοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να διαφύγουν άνετα τους ελέγχους
που προβλέπει το άρθρο 21, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων, θα στερούσε το άρθρο αυτό της
πρακτικής του αποτελεσματικότητας.
Επομένως, για να είναι αποτελεσματικός ο έλεγχος των δημοσίων συμφερόντων που δεν προβλέπονται από το άρθρο 21, παράγραφος
3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων, έλεγχος που έχει ανατεθεί στην Επιτροπή με το τρίτο εδάφιο της παραγράφου
αυτής, πρέπει να αναγνωριστεί στην Επιτροπή η εξουσία να αποφανθεί επί του συμβατού των συμφερόντων αυτών με τις γενικές αρχές
και τις άλλες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, ανεξαρτήτως του αν τα συμφέροντα αυτά της ανακοινώθηκαν.
Ναι μεν η μη ανακοίνωση από το σχετικό κράτος μέλος δύναται να καταστήσει πιο επισφαλές και πιο περίπλοκο το έργο της Επιτροπής,
καθόσον ενδέχεται να της είναι δύσκολο να καθορίσει τα συμφέροντα που προστατεύονται με τα εθﾽικά μέτρα, πλην όμως, όπως ο
γενικός εισαγγελέας εξέθεσε στο σημείο 55 των προτάσεών του, η Επιτροπή πάντοτε έχει τη δυνατότητα να ζητήσει πληροφορίες
από το σχετικό κράτος μέλος. Αν, παρά την αίτηση αυτή, το σχετικό κράτος μέλος δεν παράσχει τις ζητηθείσες πληροφορίες, η
Επιτροπή δύναται να λάβει απόφαση βάσει των στοιχείων που διαθέτει (βλ., κατ’ αναλογία, όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις,
την απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 1990, C-301/87, Γαλλία κατά Επιτροπής, καλούμενη «Boussac Saint Frères», Συλλογή 1990, σ.
I‑307, σκέψη 22).
Εξάλλου, σε μια κατάσταση όπως η εν προκειμένω, όπου το κράτος μέλος δεν ανακοίνωσε τα συμφέροντα που προστατεύονται με τα
σχετικά εθνικά μέτρα, είναι αναπόφευκτο η Επιτροπή να εξετάσει πρώτα αν τα μέτρα αυτά δικαιολογούνται από ένα από τα συμφέροντα
που προβλέπονται στο άρθρο 21, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων. Συγκεκριμένα, αν, ενεργώντας
κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή διαπιστώσει ότι το κράτος μέλος έλαβε τα σχετικά μέτρα για να εξασφαλίσει την προστασία ενός
από τα έννομα συμφέροντα που απαριθμεί το εδάφιο αυτό, δεν χρειάζεται να πάει πάρα πέρα την εξέτασή της και να εξακριβώσει
αν τα εν λόγω μέτρα δικαιολογούνται με γνώμονα οποιοδήποτε άλλο δημόσιο συμφέρον κατά το τρίτο εδάφιο.
Κατά συνέπεια, εφόσον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 57 της παρούσας αποφάσεως, η Επιτροπή είναι αρμόδια, βάσει του άρθρου 21,
παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων, να λάβει απόφαση ως προς το αν τα προστατευόμενα από ένα
κράτος μέλος συμφέροντα που δεν απαριθμούνται στο δεύτερο εδάφιο της παραγράφου αυτής είναι συμβατά με τις γενικές αρχές και
τις άλλες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου ακόμη και όταν τα συμφέροντα αυτά δεν ανακοινώθηκαν από το σχετικό κράτος μέλος,
επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή, λαμβάνοντας την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν σφετερίστηκε την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου
ή των εθνικών δικαστηρίων, οπότε δεν παρέβη το άρθρο 21, παράγραφος 1, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων ούτε το άρθρο
220 ΕΚ. Επίσης, δεν παρέβη το άρθρο 226 ΕΚ ούτε καταστρατήγησε τη σχετική διαδικασία.
Επομένως, ο τρίτος, ο τέταρτος και ο έκτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμοι.
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως
Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως, η Πορτογαλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, μη αναφέροντας με αρκούντως συγκεκριμένο
τρόπο τη νομική βάση της προσβαλλομένης αποφάσεως, παρέβη την κατά το άρθρο 253 ΕΚ υποχρέωση αιτιολογήσεως.
Αρκεί η διαπίστωση ότι από το γράμμα της προσβαλλομένης αποφάσεως, και ιδίως από τα σημεία 60 έως 64 των αιτιολογικών της
σκέψεων, προκύπτει σαφώς ότι η απόφαση αυτή στηρίζεται στο άρθρο 21, παράγραφος 3, τρίτο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων.
Κατά συνέπεια, και ο πρώτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως
Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, η Πορτογαλική Κυβέρνηση προσάπτει στην Επιτροπή ότι αιτιολόγησε ανεπαρκώς την άποψη ότι τα
εθνικά μέτρα είναι ασύμβατα με το κοινοτικό δίκαιο. Ειδικότερα, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν περιέχεται ουσιαστική εκτίμηση
ειδικά των συμφερόντων που αποτελούν το υπόβαθρο των στηριζομένων σε πραγματικούς και νομικούς λόγους μέτρων των πορτογαλικών
αρχών, τα οποία διευκρινίστηκαν δεόντως υπό το φως του σχετικού κοινοτικού πλαισίου.
Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η αιτιολογία που απαιτείται από το άρθρο 253 ΕΚ πρέπει να προσαρμόζεται στη
φύση της σχετικής πράξεως και η συλλογιστική του κοινοτικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη πρέπει να προκύπτει από την αιτιολογία
κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο, έτσι ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν τους λόγους που δικαιολογούν
το μέτρο που ελήφθη και το αρμόδιο δικαστήριο να έχει τη δυνατότητα να ασκήσει τον έλεγχό του. Η απαίτηση αιτιολογήσεως πρέπει
να εκτιμάται αναλόγως των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, και ιδίως του περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως της
παρατιθεμένης αιτιολογίας και του συμφέροντος να τους δοθούν εξηγήσεις που ενδέχεται να έχουν οι αποδέκτες της πράξεως ή άλλα
πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Δεν απαιτείται η αιτιολογία να προσδιορίζει όλα τα πραγματικά και νομικά
στοιχεία που έχουν επιρροή, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως τηρεί τις απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να
εκτιμάται με γνώμονα όχι μόνον το κείμενο της πράξεως αυτής, αλλά και το πλαίσιό της και το σύνολο των νομικών κανόνων που
διέπουν το σχετικό θέμα (βλ., μεταξύ άλλων, τις αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 1985, 296/82 και 318/82, Κάτω Χώρες και Leeuwarder
Papierwarenfabriek κατά Επιτροπής, Συλλογή 1985, σ. 809, σκέψη 19· της 2ας Απριλίου 1998, C-367/95 P, Επιτροπή κατά Sytraval
και Brink’s France, Συλλογή 1998, σ. I-1719, σκέψη 63, και της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, C-301/96, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή
2003, σ. Ι-9919, σκέψη 87).
Είναι αλήθεια ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση εκτίθενται συνοπτικά οι λόγοι για τους οποίους η Επιτροπή θεώρησε ότι τα συμφέροντα
που αποτελούν το υπόβαθρο των υπουργικών αποφάσεων της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000 είναι ασύμβατα με τις γενικές αρχές
και τις άλλες διατάξεις του κοινοτικού δικαίου.
Ωστόσο, όπως ο γενικός εισαγγελέας παρατήρησε στα σημεία 66 και 67 των προτάσεών του, η Επιτροπή, αφού προσδιόρισε τα συμφέροντα
που προστατεύονται με τα εθνικά μέτρα και διαπίστωσε ότι τα συμφέροντα αυτά δεν περιλαμβάνονται σε εκείνα που, αυτά καθ’ εαυτά,
θεωρούνται έννομα από το άρθρο 21, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού περί των συγκεντρώσεων, παρέθεσε στο σημείο
58 των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως αιτιολογία η οποία, αν και άκρως ολιγόλογη, καθιστά δυνατό να κατανοηθούν
οι διαπιστώσεις στις οποίες η Επιτροπή στηρίζει τη συλλογιστική της.
Επιπλέον, όπως ο γενικός εισαγγελέας υπογράμμισε στο σημείο 68 των προτάσεών του, η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη σε πλαίσιο
που ήταν γνωστό στην Πορτογαλική Κυβέρνηση, δηλαδή στο πλαίσιο της διαδικασίας η οποία για τη διαπίστωση παραβάσεως κράτους
μέλους κατέληξε στην προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, και η Πορτογαλική Κυβέρνηση δεν έδωσε στην Επιτροπή
την παραμικρή ένδειξη, ούτε καν σε απάντηση του από 21 Σεπτεμβρίου 2000 εγγράφου της  Επιτροπής, ως προς το ότι τα δημόσια
συμφέροντα που προστατεύονται με τα σχετικά μέτρα είναι συμβατά με το κοινοτικό δίκαιο.
Στο πλαίσιο αυτό, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσβαλλόμενη απόφαση μπορούσε να αιτιολογηθεί συνοπτικά (βλ., συναφώς, τις
αποφάσεις της 26ης Νοεμβρίου 1975, 73/74, Groupement des fabricants de papiers peints de Belgique κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή
τόμος 1975, σ. 457, σκέψη 31, και της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, C-156/98, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-6857, σκέψη
105) και ότι επομένως είναι επαρκώς αιτιολογημένη (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, Γερμανία κατά
Επιτροπής, σκέψεις 92 και 93).
Επομένως, ο τρίτος λόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως
Με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως, με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, η Πορτογαλική Κυβέρνηση διατείνεται,
με το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού, ότι η Επιτροπή, δηλώνοντας στην προσβαλλόμενη απόφαση ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία πρέπει
να ανακαλέσει εν όλω τις υπουργικές αποφάσεις της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000 και εκθέτοντας γενικόλογα στο διατακτικό
της προσβαλλομένης αποφάσεως ότι τα συμφέροντα που αποτελούν το υπόβαθρο των εν λόγω υπουργικών αποφάσεων δεν είναι συμβατά
με το κοινοτικό δίκαιο μολονότι από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι η πράξη που ανακοινώθηκε αφορά δύο συγκεντρώσεις,
δηλαδή τη συγκέντρωση Secil/Cimpor και τη συγκέντρωση Holderbank/Cimpor, και ότι μόνον η δεύτερη είχε κοινοτικές διαστάσεις,
έβη πέραν του αναγκαίου ορίου για να επιτευχθεί η τήρηση του κοινοτικού δικαίου.
Με το δεύτερο σκέλος αυτού του λόγου ακυρώσεως, η Πορτογαλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι, εφόσον, λόγω μη προσκομίσεως, από
τα μέﾁη που ανακοίνωσαν τη συγκέντρωση, των πληροφοριακών στοιχείων που ζητήθηκαν, η διαδικασία αξιολογήσεως της ανακοινωθείσας
συγκεντρώσεως είχε ανασταλεί όταν ελήφθη η προσβαλλόμενη απόφαση και εφόσον, κατά συνέπεια, η απόφαση αυτή ελήφθη σε μια περίοδο
που χαρακτηριζόταν από αβεβαιότητα ως προς τη συνέχιση της διαδικασίας, η Επιτροπή έπρεπε να ενεργήσει προσεκτικά επιλέγοντας
μη οριστικά μέτρα. Η υποχρέωση ανακλήσεως των υπουργικών αποφάσεων της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000 δεν έχει σχέση
με τους επιδιωκόμενους σκοπούς και δεν είναι συμβατή με αυτούς, οπότε συνιστά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος αυτού του λόγου ακυρώσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως παρατήρησε η Επιτροπή, οι δύο πράξεις
συγκεντρώσεως είναι αναπόσπαστα συνδεδεμένες, καθόσον η δημόσια προσφορά αγοράς του μετοχικού κεφαλαίου της Cimpor, μέσω της
Secilpar, υποβλήθηκε με σκοπό να μοιραστούν οι Secil και Holderbank το ενεργητικό της Cimpor. Κατά συνέπεια, δεν ήταν δυνατόν
τα αποτελέσματα της προσβαλλομένης αποφάσεως να περιοριστούν στη συγκέντρωση Holderbank/Cimpor. Επομένως, ορθώς η Επιτροπή
εξέθεσε, στην προσβαλλόμενη απόφαση, ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία υποχρεούται να ανακαλέσει εν όλω τις υπουργικές αποφάσεις
της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000 και δήλωσε γενικά ότι τα συμφέροντα που αποτελούν το υπόβαθρο των εν λόγω υπουργικών
αποφάσεων είναι ασύμβατα με το κοινοτικό δίκαιο.
Όσο για το δεύτερο σκέλος του ίδιου λόγου ακυρώσεως, αρκεί η διαπίστωση, όπως εξέθεσε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 74
των προτάσεών του, ότι η Επιτροπή μπορούσε να θεωρήσει ότι η αδράνεια των μερών που ανακοίνωσαν τη συγκέντρωση οφειλόταν,
τουλάχιστον εν μέρει, στη λήψη των υπουργικών αποφάσεων της 5ης Ιουλίου και 11ης Αυγούστου 2000, οπότε ήταν ιδιαιτέρως σημαντικό
και επείγον να επέμβει με οριστικά μέτρα.
Κατόπιν των ανωτέρω, και ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως είναι αβάσιμος.
Εφόσον ουδείς λόγος ακυρώσεως είναι βάσιμος, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στα δικαστικά
έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, η Πορτογαλική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ολομέλεια)
αποφαίνεται:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Πορτογαλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Σκουρής
Jann
Timmermans
Rosas
Gulmann
Puissochet
Cunha Rodrigues
La Pergola
Schintgen
Colneric
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 22 Ιουνίου 2004.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
–
Γλώσσα διαδικασίας: η πορτογαλική.