CELEX: 62001TJ0208
Ανταγωνισμός
Διανομή αυτοκινήτων οχημάτων
.ρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ
Συμφωνία για τις τιμές
.ννοια της συμφωνίας
Απόδειξη υπάρξεως συμφωνίας

αυτή δεν παρουσιάζει άμεση λυσιτέλεια στην προκειμένη υπόθεση. Πράγματι, στην υπόθεση εκείνη, το τεθέν ερώτημα δεν
αφορούσε τόσο το αν είχε πράγματι συναφθεί συμφωνία μεταξύ της BMW και των αντιπροσώπων της σχετικά με το περιεχόμενο της
εγκυκλίου που απηύθυνε η BMW στους εν λόγω εμπόρους, όσο το αν μια τέτοια σύσταση, αν υποτεθεί ότι έγινε δεκτή και ότι αποτελεί
συνεπώς συμφωνία, κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, ενέπιπτε στον σχετικό κανονισμό περί απαλλαγής, δηλαδή
στον κανονισμό (ΕΟΚ) 123/85 της Επιτροπής, της 12ης Δεκεμβρίου 1984, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου [81], παράγραφος 3,
της Συνθήκης ΕΟΚ, σε ορισμένες κατηγορίες συμφωνιών διανομής και εξυπηρέτησης των πελατών πριν και μετά την πώληση αυτοκινήτων
οχημάτων (ΕΕ 1985, L 15, σ. 16).
Όσον αφορά την υπόθεση που οδήγησε στην έκδοση της αποφάσεως Volkswagen, προκύπτει σαφώς, τόσο από την απόφαση της Επιτροπής
όσο και από την απόφαση που εξέδωσε το Πρωτοδικείο στην υπόθεση αυτή (βλ. τη σκέψη 236 της αποφάσεως Volkswagen, σε συνδυασμό
με τις σκέψεις στις οποίες παραπέμπει) και επιβεβαίωσε το Δικαστήριο με την απόφασή του της 18ης Σεπτεμβρίου 2003, C-338/00 P,
Volkswagen κατά Επιτροπής (που δεν έχει ακόμη δημοσιευθεί στη Συλλογή), ότι πράγματι ακολουθήθηκαν οι πρωτοβουλίες του κατασκευαστή,
προς τις οποίες συμμορφώθηκαν οι Ιταλοί έμποροι, που αρνήθηκαν κατά συνέπεια τις πωλήσεις προς τους αλλοδαπούς πελάτες τους.
Στην υπόθεση εκείνη δεν υπήρχε συνεπώς αμφισβήτηση ως προς την αποδοχή των αντίθετων προς τον ανταγωνισμό πρωτοβουλιών της
Volkswagen εκ μέρους των εμπόρων.
Έτσι, η λύση που έγινε δεκτή στην απόφαση Volkswagen, και συνίστατο στην απόρριψη του ερειδόμενου στον προβαλλόμενο μονομερή
χαρακτήρα των πρωτοβουλιών της Volkswagen λόγου ακυρώσεως της αποφάσεως της Επιτροπής, στηριζόταν στην ύπαρξη συναινέσεως
απορρέουσας από την άμεση εφαρμογή των πρωτοβουλιών του κατασκευαστή.
Από την ανάλυση αυτή των αποφάσεων AEG, Ford, BMW και Volkswagen προκύπτει ότι εσφαλμένα η Επιτροπή τις επικαλείται για να
υποστηρίξει την άποψή της, σύμφωνα με την οποία η υπογραφή συμβάσεως διανομής συνεπάγεται, κατ' αρχήν και κατά τρόπο αναντίρρητο,
τη σιωπηρή αποδοχή των ενδεχόμενων παρανόμων εξελίξεων της συμβάσεως αυτής.
Εξάλλου, πρέπει να επισημανθεί ότι οι αποφάσεις Sandoz, BMW Belgium, Bayer και η προαναφερθείσα απόφαση Tipp-Ex κατά Επιτροπής,
που επικαλείται η προσφεύγουσα, σαφώς ανασκευάζουν την άποψη που υποστηρίζει η Επιτροπή στην παρούσα υπόθεση. Πράγματι, όλες
αυτές οι αποφάσεις επιβεβαιώνουν ότι για να μπορεί να διαπιστωθεί η ύπαρξη συμφωνίας, κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος
1, ΕΚ, πρέπει να αποδειχθεί η σύμπτωση βουλήσεων. Επιπλέον, σύμφωνα με την παρατεθείσα ανωτέρω, στις σκέψεις 30 και 31, νομολογία,
αυτή η σύμπτωση βουλήσεων πρέπει να αφορά συγκεκριμένη συμπεριφορά, η οποία πρέπει, συνεπώς, να είναι γνωστή στα μέρη, όταν
αυτά την αποδέχονται.
Εξάλλου, αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζει η Επιτροπή, από τη νομολογία δεν προκύπτει ότι καθοριστικό στοιχείο της εντάξεως μιας
συστάσεως στη σύμβαση είναι να αποσκοπεί η σύσταση αυτή να επηρεάσει τον έμπορο όσον αφορά την εκτέλεση της εν λόγω συμβάσεως.
Αν συνέβαινε αυτό, η διαβίβαση συστάσεως από τον αντιπροσωπευόμενο στους συμβληθέντες με αυτόν εμπόρους θα κατέληγε συστηματικά
στη διαπίστωση συμφωνίας, εφόσον εξ ορισμού μια τέτοια σύσταση επιδιώκει να επηρεάσει τους εμπόρους όσον αφορά την εκτέλεση
της συμβάσεώς τους.
Αντίθετα, μια σύσταση εντάσσεται σε προϋφιστάμενη σύμβαση, δηλαδή καθίσταται αναπόσπαστο τμήμα της συμβάσεως αυτής, εφόσον,
βέβαια, η σύσταση αυτή επιδιώκει να επηρεάσει τους εμπόρους όσον αφορά την εκτέλεση της συμβάσεως, κυρίως όμως εφόσον η σύσταση
αυτή γίνει πραγματικά, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, αποδεκτή από τους εμπόρους.
Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή περιορίστηκε στην επισήμανση ότι οι επίδικες συστάσεις επιδίωκαν να επηρεάσουν τους
εμπόρους όσον αφορά την εκτέλεση της συμβάσεώς τους, πράγμα που ήταν προφανές. Δεν θεώρησε κρίσιμο να αποδείξει την ύπαρξη
πραγματικής συναινέσεως των εμπόρων όσον αφορά τις συστάσεις αυτές, όταν έλαβαν γνώση αυτών, αλλά θεώρησε, εσφαλμένα, ότι
η υπογραφή της νόμιμης συμβάσεως συνεπαγόταν σιωπηρή εκ των προτέρων αποδοχή των συστάσεων αυτών. Κατά συνέπεια, πρέπει να
γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη συμφωνίας, κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ.
Σχετικά με το ζήτημα αυτό, πρέπει να επισημανθεί ότι τα σημεία 66 και 67 της προσβαλλομένης αποφάσεως, που αφορούν την εξέταση
των συμπεριφορών, επιστολών και δηλώσεων των μερών, ουδόλως αποσκοπούν να αποδείξουν ότι οι έμποροι συναίνεσαν προς τις επίδικες
συστάσεις, όταν έλαβαν γνώση αυτών. Με τα σημεία αυτά η Επιτροπή επιδιώκει μόνο να στηρίξει την υιοθετούμενη από αυτήν ερμηνεία
της συμβάσεως, που εκφράζεται στα σημεία 63 έως 65 της προσβαλλομένης αποφάσεως και αποτελεί το αναλυθέν ανωτέρω επικουρικό
επιχείρημα της Επιτροπής, σύμφωνα με την οποία ένας οργανικός δεσμός, συνιστάμενος στο άρθρο 2, παράγραφος 1 ή 6, της σύμβασης
εμπορικής αντιπροσώπευσης, συνδέει σε κάθε περίπτωση τις επίδικες συστάσεις με την εν λόγω σύμβαση. Αυτή η έννοια πρέπει να
δοθεί και στον περιεχόμενο στο σημείο 29 του υπομνήματος αντικρούσεως ισχυρισμό της Επιτροπής, σύμφωνα με τον οποίο οι έμποροι
θεωρούσαν ότι οι επίδικες συστάσεις
αποτελούσαν τμήμα της σύμβασης.
Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι είναι απαραίτητη μια ρήτρα επιφύλαξης στη σύμβαση εμπορικής
αντιπροσώπευσης για να μπορεί να διαπιστωθεί η ένταξη των επιδίκων συστάσεων στη σύμβαση αυτή, το άρθρο 2, παράγραφος 1 ή
6, της εν λόγω σύμβασης θα έπρεπε να θεωρηθεί ως τέτοια ρήτρα. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, της ίδιας
σύμβασης δεν έχει ως αντικείμενο τον περιορισμό του άρθρου 2, παράγραφος 1 ή 6, εμποδίζοντας την εφαρμογή του σε δεσμευτικές
συστάσεις σχετικά με την τιμή μεταπώλησης.
Αυτό το επικουρικό επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
Πράγματι, το άρθρο 2, παράγραφος 1 ή 6, της σύμβασης εμπορικής αντιπροσώπευσης, σύμφωνα με το οποίο ο έμπορος αναλαμβάνει
την υποχρέωση
να εκπροσωπεί και να προωθεί με κάθε τρόπο τα συμφέροντα της [Volkswagen], του τμήματος πωλήσεων της Volkswagen, καθώς και
της μάρκας Volkswagen δεν μπορεί να ερμηνευθεί παρά μόνον ως αναφερόμενο αποκλειστικά σε τρόπους που είναι σύμφωνοι με τον νόμο. Η υποστήριξη της
αντίθετης άποψης θα ισοδυναμούσε, στην πραγματικότητα, με τη συναγωγή από μια τέτοια συμβατική ρήτρα, που έχει ουδέτερη διατύπωση,
του συμπεράσματος ότι οι έμποροι δεσμεύονται από παράνομη συμφωνία.
Όσον αφορά το άρθρο 8, παράγραφος 1, της σύμβασης εμπορικής αντιπροσώπευσης, και αυτό έχει ουδέτερη διατύπωση, ή μάλλον διατύπωση
που εμποδίζει τη δυνατότητα της Volkswagen να εκδίδει συστάσεις για δεσμευτικές τιμές.
Το γεγονός ότι, στο σημείο 65 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή σημείωσε ότι το άρθρο 8, παράγραφος 1, της σύμβασης
εμπορικής αντιπροσώπευσης
δεν αποτελεί κάποια ειδική εγγύηση υπέρ του εμπόρου ότι ο κατασκευαστής θα αποφύγει στο μέλλον να κάνει προτάσεις για δεσμευτικές
τιμές [...] υπογραμμίζει απλώς τον ουδέτερο χαρακτήρα της διάταξης αυτής και το γεγονός ότι αυτή ουδόλως προαναγγέλλει δεσμευτικά μέτρα.
Το Πρωτοδικείο επισημαίνει, τέλος, ότι το γεγονός ότι η Volkswagen επικαλείται το άρθρο 2 της σύμβασης εμπορικής αντιπροσώπευσης
στις επίδικες συστάσεις δεν σημαίνει ότι, αντικειμενικά, το άρθρο αυτό στηρίζει τις εν λόγω συστάσεις. Πράγματι, η ύπαρξη
ενδεχόμενου οργανικού δεσμού μεταξύ του άρθρου 2 της σύμβασης εμπορικής αντιπροσώπευσης και των επιδίκων συστάσεων μπορεί
να αποδειχθεί μόνον αντικειμενικά, με την ανάλυση των οικείων διατάξεων και ανεξάρτητα από τα όσα υποστηρίζει εκ των υστέρων
ένας από τους συμβαλλομένους. Όμως, όπως προαναφέρθηκε, από την ίδια τη διατύπωση του εν λόγω άρθρου 2 προκύπτει ότι η διάταξη
αυτή ουδόλως προέβλεπε εξέλιξη της σύμβασης αντίθετη προς τον ανταγωνισμό.
Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι είναι εσφαλμένο το επικουρικό επιχείρημα της Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο το άρθρο 2, παράγραφος
1 ή 6, της σύμβασης εμπορικής αντιπροσώπευσης αποτελεί την κρίσιμη ρήτρα επιφύλαξης, που έχει ως αποτέλεσμα ότι οι επίδικες
συστάσεις έγιναν αποδεκτές ήδη κατά τη σύναψη της εν λόγω σύμβασης.
Από το σύνολο των εκτεθέντων προκύπτει ότι η Επιτροπή, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν απέδειξε τη σύμπτωση των βουλήσεων
της προσφεύγουσας και των εμπόρων της, σχετικά με τις επίδικες συστάσεις. Κατά συνέπεια, η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη κατά
παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ και πρέπει επομένως να ακυρωθεί, χωρίς να χρειάζεται το Πρωτοδικείο να αποφανθεί
σχετικά με τον έτερο λόγο ακυρώσεως που προέβαλε η προσφεύγουσα, ούτε σχετικά με το επικουρικό αίτημα περί μειώσεως του ποσού
του προστίμου.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα,
εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί
στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της προσφεύγουσας.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (τέταρτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνει την απόφαση 2001/711/ΕΚ της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2001, ληφθείσα σε διαδικασία του άρθρου 81 της Συνθήκης ΕΚ
(υπόθεση COMP/F-2/36.693 ─ Volkswagen).
2)
Καταδικάζει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Tiili
Mengozzi
Βηλαράς
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 3 Δεκεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Η Πρόεδρος
H. Jung
V. Tiili
–
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.