CELEX: 62005CJ0191
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
Dyrektywa 79/409/EWG
Ochrona dzikiego ptactwa
Obszar specjalnej ochrony
Zmiany nieznajdujące podstaw naukowych

Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że zmieniając granice specjalnego obszaru ochrony (zwanego
dalej „SOO”) „Moura, Mourão e Barrancos” (zwanego dalej „rzeczonym SOO”) oraz wyłączając tym samym obszary stanowiące schronienie
dla gatunków dzikiego ptactwa, których ochrona leżała u podstaw wyznaczenia granic rzeczonego SOO, Republika Portugalska uchybiła
zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 4 ust. 1 dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony
dzikiego ptactwa (Dz.U. L 103, str. 1, zwanej dalej „dyrektywą”).
Artykuł 4 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje, że:
„Gatunki wymienione w załączniku I podlegają specjalnym środkom ochrony dotyczącym ich naturalnego siedliska w celu zapewnienia
im przetrwania oraz reprodukcji na obszarze ich występowania.
W związku z powyższym należy brać pod uwagę:
a) gatunki zagrożone wyginięciem;
b) gatunki podatne na szczególne zmiany w ich naturalnym siedlisku;
c) gatunki uznane za rzadkie z uwagi na niewielkie populacje lub ograniczone lokalne występowanie;
d) inne gatunki wymagające szczególnej uwagi ze względu na specyficzny charakter ich naturalnego siedliska.
Tendencje i wahania w poziomach populacji są uwzględniane przy dokonywaniu oceny.
Państwa członkowskie dokonują klasyfikacji przede wszystkim najbardziej odpowiednich obszarów pod względem liczby i powierzchni
jako obszarów specjalnej ochrony dla zachowania tych gatunków, z uwzględnieniem wymogów ich ochrony w ramach morskiego i lądowego
obszaru geograficznego, do którego niniejsza dyrektywa ma zastosowanie”.
W następstwie skargi informującej, iż granice rzeczonego SOO zostały zmienione bez jakichkolwiek podstaw naukowych, Komisja
w dniu 17 października 2003 r. wystosowała do rządu portugalskiego wezwanie do usunięcia uchybienia, na które władze portugalskie
odpowiedziały pismem z dnia 19 grudnia 2003 r.
W dniu 9 lipca 2004 r. Komisja wystosowała do rządu portugalskiego uzasadnioną opinię, zgodnie z którą Republika Portugalska,
zmieniając granice przedmiotowego SOO i wyłączając tym samym obszary będące schronieniem gatunków dzikiego ptactwa, których
ochrona była podstawą ich zaklasyfikowania jako SOO, uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 4 ust. 1 dyrektywy,
i wezwała to państwo członkowskie do podjęcia niezbędnych kroków w celu zastosowania się do rzeczonej opinii w terminie dwóch
miesięcy od dnia jej doręczenia. Po zapoznaniu się z odpowiedzią władz portugalskich z dnia 24 lutego 2005 r. Komisja, oceniając
stan rzeczy jako niezadowalający, postanowiła wnieść niniejszą skargę.
W skardze Komisja twierdzi, że zmniejszając rozporządzeniem z mocą ustawy nr 141/2002 z dnia 20 maja 2002  r. (Diário da República
I, seria A, nr 116, z dnia 20 maja 2002 r.) powierzchnię rzeczonego SOO, w granicach wyznaczonych podczas jego utworzenia
w drodze rozporządzenia z mocą ustawy 384‑B/99, z dnia 23 września 1999 r. (Diário da República I, seria A, nr 223 z dnia
29 września 1999 r.), rząd portugalski wyłączył spod ochrony wiele gatunków dzikiego ptactwa, figurujących w standardowym
formularzu danych „Natura 2000”, będącym podstawą utworzenia rzeczonego SOO, podlegających ochronie na podstawie dyrektywy.
Ponadto Komisja podkreśla, iż zmiana granic rzeczonego SOO nie znajduje żadnych podstaw naukowych, co pozostaje w sprzeczności
z wymogami określonymi orzecznictwem.
Rząd portugalski przyznaje, iż zgodnie z orzecznictwem Trybunału, bez względu na zakres swobodnej oceny państw członkowskich,
wyznaczenie granic SOO winno odpowiadać kryteriom przewidzianym przepisami dyrektywy.
Rząd portugalski zapewnia, iż nowe granice rzeczonego SOO są obecnie przedmiotem opracowywania i będą uwzględniać odpowiednią
ochronę gatunków, których występowanie na danym obszarze było przyczyną jego klasyfikacji jako SOO, do których należą żuraw
(Grus grus), puchacz (Bubo bubo), sęp kasztanowaty (Aegypius monachus), orzełek włochaty (Hieraaetus pennatus) i sęp płowy
(Gyps fulvus) oraz konieczną ochronę ptaków stepowych w zasięgu wytyczonego obszaru.

Ocena Trybunału
Należy przypomnieć, że art. 4 dyrektywy przewiduje wzmocniony system ochrony, obejmujący w szczególności zarówno gatunki wymienione
w załączniku I, jak i gatunki wędrowne, który znajduje uzasadnienie w fakcie, iż chodzi tu odpowiednio o gatunki najbardziej
zagrożone i gatunki stanowiące wspólne dziedzictwo Wspólnoty (zob. podobnie wyroki z dnia 23 maja 1990 r. w sprawie C‑169/89
Van den Burg, Rec. str. I‑2143, pkt 11 oraz z dnia 11 lipca 1996 r. w sprawie C-44/95 Royal Society for the Protection of
Birds, Rec. str. I‑3805, pkt 23 i 26).
Należy również podkreślić, iż państwa członkowskie w wyborze i wyznaczeniu granic SOO winny kierować się kryteriami ornitologicznymi
sformułowanymi w art. 4 ust. 1 i 2 przywołanej dyrektywy (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Royal Society for the Protection
of Birds, pkt 26).
Z przepisów rozporządzenia z mocą ustawy nr 141/2002 wynika, iż zmiana granic przedmiotowego SOO była spowodowana rzekomym
włączeniem do zasięgu SOO siedlisk o małym znaczenia pod względem występowania ptaków stepowych.
Niemniej należy uwydatnić podniesiony przez Komisję fakt, iż o ile obszary wyłączone z zasięgu SOO na podstawie przywołanego
rozporządzenia z mocą ustawy nie stanowią schronienia dla ptaków stepowych, o tyle są one azylem dla innych gatunków ptaków
wymienionych w załączniku I do dyrektywy, takich jak żuraw (Grus grus), puchacz (Bubo bubo), sęp kasztanowaty (Aegypius monachus),
orzełek włochaty (Hieraaetus pennatus) i sęp płowy (Gyps fulvus), których ochrona była podstawą wytyczenia granic rzeczonego
SOO.
W tych okolicznościach państwo członkowskie nie może ograniczać powierzchni SOO lub zmieniać jego granice, chyba że obszary
znajdujące się poza granicami SOO nie są już obszarami najbardziej odpowiednimi pod względem ochrony gatunków dzikiego ptactwa,
w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej dyrektywy.
W rząd portugalski nie podniósł nawet by sytuacja tego rodzaju zachodziła w niniejszej sprawie.
W konsekwencji należy stwierdzić, iż skarga wniesiona przez Komisję jest zasadna.
W świetle poprzedzających uwag pozostaje stwierdzić, że zmieniając granice rzeczonego SOO i wyłączając tym samym obszary stanowiące
schronienie dla gatunków dzikiego ptactwa, których ochrona leżała u podstaw wyznaczenia granic tego SOO, Republika Portugalska
uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 4 ust. 1 tej dyrektywy.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu Trybunału strona przegrywająca sprawę zostaje obciążona kosztami postępowania na żądanie
strony przeciwnej. Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie kosztami Republiki Portugalskiej, a ta sprawę przegrała, należy ją
obciążyć kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Zmieniając granice specjalnego obszaru ochrony „Moura, Mourão e Barrancos” i wyłączając tym samym obszary stanowiące schronienie
dla gatunków dzikiego ptactwa, których ochrona leżała u podstaw wyznaczenia granic tego specjalnego obszaru ochrony, Republika
Portugalska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 4 ust. 1 dyrektywy 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r.
w sprawie ochrony dzikiego ptactwa.
2)
Republika Portugalska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: portugalski.