CELEX: 62007CJ0475
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
Podatek od energii elektrycznej
Dyrektywa 2003/96/WE
Artykuł 21 ust. 5 akapit pierwszy
Moment, w którym podatek staje się wymagalny

W swej skardze Komisja Wspólnot Europejskich wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że poprzez zaniechanie dostosowania do dnia
1 stycznia 2006 r. swojego systemu opodatkowania energii elektrycznej do wymogów art. 21 ust. 5 dyrektywy Rady 2003/96/WE
z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów
energetycznych i energii elektrycznej (Dz.U. L 283, s. 51), zmienionej dyrektywą Rady 2004/74/WE z dnia 29 kwietnia 2004 r.
(Dz.U. L 157, s. 87) (zwanej dalej „dyrektywą 2003/96”) Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy
tej dyrektywy.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Dyrektywa 92/12/EWG
Dyrektywa Rady 92/12/EWG z dnia 25 lutego 1992 r. w sprawie ogólnych warunków dotyczących wyrobów objętych podatkiem akcyzowym,
ich przechowywania, przepływu oraz kontrolowania (Dz.U. L 76, s. 1), zmieniona dyrektywą Rady 2004/106/WE z dnia 16 listopada
2004 r. (Dz.U. L 359, s. 30, zwana dalej „dyrektywą 92/12”), ustanawia system dotyczący wyrobów objętych podatkiem akcyzowym
i innymi podatkami pośrednimi, które związane są bezpośrednio lub pośrednio ze sprzedażą tych wyrobów.
Zgodnie z jej art. 3 dyrektywa 92/12 znajduje zastosowanie między innymi do olejów mineralnych.
Artykuł 5 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy przewiduje, że wyroby objęte zakresem jej zastosowania „podlegają podatkowi
akcyzowemu w czasie ich produkcji na terytorium Wspólnoty […] lub w czasie przywozu na to terytorium”.
Artykuł 6 dyrektywy 92/12 ma następujące brzmienie:
„1.      Podatek akcyzowy staje się wymagalny w momencie dopuszczenia do konsumpcji lub w momencie wystąpienia ubytków, które muszą
podlegać podatkowi akcyzowemu zgodnie z art. 14 ust. 3.
Dopuszczenie do konsumpcji wyrobów objętych podatkiem akcyzowym oznacza:
a)      wszelkie odstępstwa, włączając odstępstwa z naruszeniem prawa, od systemu zawieszenia podatku;
b)      wszelką produkcję tych wyrobów, włączając produkcję nielegalną, poza systemem zawieszenia podatku;
c)       wszelki przywóz tych produktów, włączając przywóz nieformalny, w przypadku gdy wyroby nie zostały umieszczone w ramach systemu
zawieszenia podatku.
2.      Warunki ściągalności i stawka proponowanego podatku akcyzowego to te obowiązujące w dniu, w którym podatek staje się wymagalny
w państwie członkowskim, w którym ma miejsce dopuszczenie do konsumpcji lub w którym zanotowano ubytki. Podatek akcyzowy jest
nakładany i pobierany zgodnie z procedurą określoną przez każde państwo członkowskie, przy czym jest zrozumiałe, że państwa
członkowskie zastosują te same procedury odnośnie do nakładania i pobierania podatku w stosunku do wyrobów krajowych jak i tych
pochodzących z innych państw członkowskich”.
Dyrektywa 2003/96
Dyrektywa 2003/96 przewiduje, w swym art. 1, że państwa członkowskie opodatkowują energię elektryczną.
Artykuł 3 tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„Odniesienia w dyrektywie 92/12/EWG do »olejów mineralnych« i »podatku akcyzowego« w zakresie, w jakim mają zastosowanie do
olejów mineralnych, są interpretowane jako obejmujące […] energię elektryczną […]”.
Artykuł 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96 stanowi:
„Dla celów stosowania art. 5 i 6 dyrektywy 92/12/EWG energia elektryczna i gaz ziemny podlegają podatkom, które stają się
wymagalne w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. W przypadku gdy dostawa do zużycia ma miejsce w państwie
członkowskim, w którym dystrybutor lub redystrybutor nie prowadzi działalności gospodarczej, wówczas podatek państwa członkowskiego
dostawy jest uiszczany przez spółkę, która musi być zarejestrowana w tym państwie członkowskim dostawy. Podatek jest nakładany
i pobierany w każdym przypadku zgodnie z procedurami ustanowionymi przez każde państwo członkowskie.
Nie naruszając akapitu pierwszego, państwa członkowskie mają prawo ustalać zdarzenie powodujące powstanie zobowiązania podatkowego,
w przypadku gdy nie ma powiązań między ich gazociągami i gazociągami innych państw członkowskich.
Jednostka produkująca energię elektryczną na swoje własne potrzeby jest uważana za dystrybutora. Bez względu na przepisy art. 14
ust. 1 lit. a) państwa członkowskie mogą zwalniać drobnych producentów energii elektrycznej, pod warunkiem że opodatkowują
oni produkty energetyczne wykorzystywane do produkcji tej energii elektrycznej.
[…]”.
Zgodnie z art. 18a ust. 9 akapit siódmy dyrektywy 2003/96:
„Rzeczpospolita Polska może stosować okres przejściowy do dnia 1 stycznia 2006 r. w celu dostosowania swojego systemu opodatkowania
energii elektrycznej do ram wspólnotowych”.

Uregulowania krajowe
Artykuł 2 polskiej ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o podatku akcyzowym (Dz.U. nr 29, poz. 257, zwanej dalej „ustawą o podatku
akcyzowym”) stanowi:
„Użyte w ustawie określenia oznaczają:
1)      wyroby akcyzowe – wyroby podlegające akcyzie określone w załączniku nr 1 do ustawy;
2)      wyroby akcyzowe zharmonizowane – paliwa silnikowe, oleje opałowe i gaz, napoje alkoholowe oraz wyroby tytoniowe określone
w załączniku nr 2 do ustawy;
3)      wyroby akcyzowe niezharmonizowane – wyroby akcyzowe inne niż wyroby akcyzowe zharmonizowane;
[…]
8)      eksport – wywóz wyrobów akcyzowych z terytorium kraju poza obszar celny Wspólnoty Europejskiej potwierdzony przez graniczny
urząd celny państwa członkowskiego, z którego dokonano faktycznego wyprowadzenia tych wyrobów poza obszar celny Wspólnoty
Europejskiej; nie jest eksportem wywóz tych wyrobów, jeżeli są one oznaczone znakami akcyzy;
9)      import – przywóz wyrobów akcyzowych z terytoriów państw trzecich na terytorium kraju;
10)      dostawa wewnątrzwspólnotowa – przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium kraju na terytorium państwa członkowskiego;
11)      nabycie wewnątrzwspólnotowe – przemieszczenie wyrobów akcyzowych z terytorium państwa członkowskiego na terytorium kraju;
[…]”.
Energia elektryczna wymieniona została w załączniku 1 do ustawy o podatku akcyzowym, lecz nie figuruje w załączniku 2 do niej.
Artykuł 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym stanowi:
„W przypadku energii elektrycznej obowiązek podatkowy powstaje z dniem jej wydania”.
Artykuł 60 tej ustawy brzmi następująco:
„1.      Podmiotowi, który dostarczył wyroby akcyzowe zharmonizowane na terytorium państwa członkowskiego, od których akcyza została
zapłacona na terytorium kraju, przysługuje zwrot akcyzy. Zwrot akcyzy następuje na wniosek podmiotu.
2.      Zwrot przysługuje również w przypadku eksportu wyrobów akcyzowych zharmonizowanych, od których akcyza została zapłacona na
terytorium kraju.
3.      Zwrotowi nie podlega akcyza od dostaw wewnątrzwspólnotowych i eksportu wyrobów oznaczonych znakami akcyzy.
[…]”.
Artykuł 76 ustawy o podatku akcyzowym przewiduje:
„1.      Podatnicy dokonujący nabycia wewnątrzwspólnotowego wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych są obowiązani po dokonaniu przywozu
na terytorium kraju złożyć deklarację uproszczoną do właściwego naczelnika urzędu celnego i dokonać zapłaty akcyzy w terminie
5 dni, licząc od dnia powstania obowiązku podatkowego.
2.      W przypadku, o którym mowa w ust. 1, obowiązek podatkowy powstaje z dniem dokonania przywozu wyrobów akcyzowych niezharmonizowanych,
nie później jednak niż w 7. dniu, licząc od dnia dokonania nabycia”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
Pismem z dnia 12 października 2006 r. Komisja wezwała Rzeczpospolitą Polską do dostosowania jej krajowego systemu opodatkowania
energii elektrycznej do wymogów art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96.
Pismem z dnia 18 grudnia 2006 r., w odpowiedzi na ww. wezwanie, Rzeczpospolita Polska wskazała, że zgodnie z ustawą o podatku
akcyzowym obowiązek podatkowy z tytułu podatku od energii elektrycznej powstaje z dniem jej wydania, co oznacza, iż w przypadku
obrotu w tym państwie członkowskim podatnikami są producenci energii elektrycznej. Wskazała również, że prace nad dostosowaniem
polskich przepisów do prawa wspólnotowego są w toku.
W dniu 21 marca 2007 r. Komisja skierowała do Rzeczypospolitej Polskiej uzasadnioną opinię, w której stwierdziła, że wymagając
zapłaty podatku od energii elektrycznej w momencie jej wydania przez producenta, a nie w momencie jej dostarczenia przez dystrybutora
lub redystrybutora, państwo to uchybiło zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96. W opinii tej
Komisja wezwała również Rzeczpospolitą Polską do dostosowania się do tego przepisu w terminie dwóch miesięcy od dnia otrzymania
opinii.
Ponieważ odpowiedź Rzeczypospolitej Polskiej na powyższą uzasadnioną opinię nie usatysfakcjonowała Komisji oraz państwo to
nie zastosowało się do tej opinii, Komisja wniosła niniejszą skargę.

W przedmiocie skargi

Argumentacja stron
Zdaniem Komisji jest bezsporne, że polskie uregulowania prawne określające moment powstania obowiązku podatkowego w zakresie
podatku akcyzowego od energii elektrycznej nie zostały dostosowane ani przed, ani po upływie okresu przejściowego, do wymogów
art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96, jako że obowiązek podatkowy w zakresie podatku akcyzowego od energii elektrycznej
w Polsce powstaje w momencie jej wydania przez producenta, a nie w momencie jej dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora.
Komisja wskazuje ponadto, że celem art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96 jest zapewnienie, aby wspólny rynek w przypadku
opodatkowania energii elektrycznej funkcjonował w podobny sposób jak w przypadku innych tradycyjnych towarów podlegających
podatkom akcyzowym na gruncie uregulowań wspólnotowych. System dyrektywy 92/12 oparty jest na idei, zgodnie z którą obowiązek
podatkowy w zakresie podatku akcyzowego powinien powstać w państwie członkowskim, w którym towar podlega konsumpcji. System
ten – oparty na produkcji towarów w składzie podatkowym i ich przewozie w ramach procedury zawieszenia podatku – jest skonstruowany
tak, by uniknąć podwójnego opodatkowania towarów bądź też ich niewystarczającego opodatkowania.
Jednakże ze względu na specyficzną naturę energii elektrycznej oraz ze względu na to, że nie można jej składować, system dyrektywy
92/12 nie mógłby być stosowany w identyczny sposób jak w przypadku tradycyjnych towarów podlegających podatkom akcyzowym.
Dyrektywa 2003/96 przenosi zatem moment powstania obowiązku podatkowego z chwili produkcji energii elektrycznej [art. 6 ust. 1
lit. b) dyrektywy 92/12] na chwilę jej dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora. Dyrektywa 2003/96 zapewnia również,
iż podatek staje się wymagalny w danym państwie członkowskim w takim zakresie, w jakim energia elektryczna została rzeczywiście
w nim zużyta, wykluczając tym samym nadwyżkę lub niedobór opodatkowania. Zatem w praktyce rezultat stosowania tego systemu
jest w pełni porównywalny z rezultatem przewidywanym przez system dyrektywy 92/12 w stosunku do towarów materialnych.
Komisja zwraca ponadto uwagę, że Rzeczpospolita Polska nie kwestionowała zarzucanego uchybienia w trakcie postępowania poprzedzającego
wniesienie skargi.
Rzeczpospolita Polska podnosi, po pierwsze, że zarzut Komisji jest niejasny, że nie jest odpowiednio uzasadniony oraz że w związku
z tym trudno udzielić nań odpowiedzi. Komisja nie określiła bowiem w sposób jasny i precyzyjny, co uważa za niezgodne z prawem
wspólnotowym w zakresie podatku od energii elektrycznej w Polsce.
Rzeczpospolita Polska twierdzi, że sam upływ okresu przejściowego wynikającego z art. 18a ust. 9 akapit ostatni dyrektywy
2003/96 nie oznacza automatycznie, że polskie ustawodawstwo jest niezgodne z prawem wspólnotowym. Komisja nie wyjaśniła, na
czym polega rzekome naruszenie prawa wspólnotowego ani w jaki sposób zarzucane uchybienie jest związane z upływem tego okresu.
Instytucja ta zakłada po prostu, że pozostawienie w mocy art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym po dniu 1 stycznia 2006 r.
powoduje niezgodność tego przepisu krajowego z prawem wspólnotowym. Jednak Komisja nie może opierać swoich zarzutów wyłącznie
na przypuszczeniach.
Rzeczpospolita Polska interpretuje zatem zarzut Komisji jako dotyczący ewentualnej rozbieżności między prawem krajowym a prawem
wspólnotowym w zakresie, po pierwsze, momentu powstania obowiązku podatkowego w podatku akcyzowym, a po drugie, określenia
podmiotu zobowiązanego do zapłaty tego podatku.
Komisja odpowiada, że okoliczność, iż w swej skardze powtórzyła treść art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym i wyjaśniła,
iż w Polsce obowiązek podatkowy w zakresie podatku od energii elektrycznej powstaje w momencie wydania przez producenta, a nie
w momencie dostawy, dowodzi, że określiła ona precyzyjnie przepis prawa krajowego, który uważa za niezgodny z prawem wspólnotowym.
Ponadto z odpowiedzi na skargę wynika, iż Rzeczpospolita Polska doskonale zrozumiała, na czym polega zarzucane jej uchybienie.
Komisja wyjaśnia ponadto, że jej skarga dotyczy niezgodności art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym z art. 21 ust. 5 dyrektywy
2003/96 co do momentu powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od energii elektrycznej w Polsce, a nie określenia
podmiotu zobowiązanego do zapłaty tego podatku. Jednak art. 21 ust. 5 akapit pierwszy opiera się na założeniu, zgodnie z którym
z ustaloną tam chwilą powstania obowiązku podatkowego związane jest określenie konkretnej osoby podatnika, którym jest dystrybutor
lub redystrybutor, a zatem osoba, która wystawia fakturę.
Rzeczpospolita Polska twierdzi, po drugie, że zarzuty Komisji są nieuzasadnione oraz że art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym
jest zgodny z prawem wspólnotowym.
W kwestii powstania obowiązku podatkowego w zakresie podatku od energii elektrycznej Rzeczpospolita Polska podnosi, że energia
elektryczna to towar o specyficznym charakterze, bowiem jest niematerialna, nie może być przechowywana i należy do towarów
pierwszej potrzeby. Można jedynie wskazać ilość energii wprowadzonej do sieci przez producenta. Jako że odbiorca końcowy pobiera
elektryczność zawsze w czasie rzeczywistym, moment wydania energii przez producenta pokrywa się z chwilą jej otrzymania przez
odbiorcę końcowego. Istnieją zatem wątpliwości co do określenia dokładnego momentu dostawy do odbiorcy końcowego.
Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej przepisy dyrektyw 92/12 i 2003/96 nie są jasne i nie definiują kluczowych pojęć „dystrybutora”
„redystrybutora” i „dostawy”. Pozwalają stwierdzić jedynie, że obowiązek podatkowy w zakresie podatku od energii elektrycznej
powstaje w momencie dostawy (sprzedaży) tej energii odbiorcy końcowemu, lecz nie umożliwiają one określenia osoby zobowiązanej
do zapłaty tego podatku. Artykuł 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym określa moment powstania obowiązku podatkowego na dzień
wydania energii elektrycznej. Jednak ze względu na szczególny charakter energii elektrycznej moment jej wydania oraz moment
jej otrzymania przez odbiorcę końcowego są tożsame. Tym samym w odniesieniu do momentu powstania obowiązku podatkowego w zakresie
podatku od energii elektrycznej regulacja polska jest zgodna z prawem wspólnotowym.
Zdaniem Komisji argumenty Rzeczypospolitej Polskiej są sprzeczne z brzmieniem oraz ideą art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy
2003/96. Jeśli ilość energii elektrycznej wprowadzona do sieci przez producenta w danym okresie (rozumianym jako suma wszystkich
chwil w okresie dostarczania energii) może być zmierzona, to również jest to możliwe w przypadku energii elektrycznej dostarczonej
przez dystrybutora i redystrybutora. Jednakże w danym okresie ilość energii wytwarzanej przez producentów w danym państwie
członkowskim oraz ilość energii dostarczanej przez dystrybutorów i redystrybutorów w tym samym państwie członkowskim może
być różna, w szczególności w przypadku, gdy ci ostatni zaopatrują się w energię elektryczną także u producentów z innych państw
członkowskich. Jednak tylko ilość energii dostarczana przez dystrybutorów i redystrybutorów odzwierciedla zużycie energii
elektrycznej przez odbiorców końcowych w danym państwie członkowskim. Zatem polskie przepisy nie odpowiadają celowi prawa
wspólnotowego, jakim jest dostosowanie wysokości podatku od energii elektrycznej do krajowego zużycia.
W odniesieniu do osoby zobowiązanej do zapłaty podatku od energii elektrycznej Rzeczpospolita Polska twierdzi, że kwestia
ta ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu i wiąże się z jego przedmiotem. Przypomina, że dyrektywa 2003/96 nie
zawiera definicji pojęć „dystrybutor” oraz „redystrybutor”. W tym zakresie ww. państwo członkowskie ocenia, że zasady opodatkowania
energii elektrycznej zawarte w tej dyrektywie nie mogą być rozpatrywane w oderwaniu od uregulowań wspólnotowych dotyczących
wspólnego rynku energii elektrycznej zawartych w dyrektywie 2003/54/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 26 czerwca 2003 r.
dotyczącej wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii elektrycznej i uchylającej dyrektywę 96/92/WE (Dz.U. L 176, s. 37).
Dyrektywy 2003/96 i 2003/54 stanowią części jednego systemu prawnego i powinny być interpretowane łącznie.
Dyrektywa 2003/54 definiuje zaś pojęcie „dystrybucja” jako transport energii elektrycznej sieciami dystrybucyjnymi wysokiego,
średniego i niskiego napięcia w celu dostarczania jej do odbiorców, lecz definicja ta nie obejmuje dostaw, ponieważ pojęcie
„dostawa” zdefiniowane jest jako sprzedaż, łącznie z odsprzedażą, energii elektrycznej odbiorcom.
Wynika stąd, że pojęcia dystrybutora i redystrybutora w rozumieniu dyrektywy 2003/96 odpowiadają pojęciu operatora systemu
dystrybucyjnego, którego zadaniem jest jedynie transport energii. Jednak operator systemu dystrybucyjnego nie może dokonywać
dostaw energii elektrycznej do odbiorców końcowych. Ponadto musi on pozostawać niezależny od dostawcy lub producenta. Zatem
dystrybutor lub redystrybutor nie może być podatnikiem podatku od energii elektrycznej. Pomiędzy tym pojęciem dostawy, którym
posługuje się dyrektywa 2003/96, a tym, którym posługuje się dyrektywa 2003/54, istnieje zatem sprzeczność, która powoduje
ponadto zagrożenie dla jednolitej wykładni definicji w prawie wspólnotowym.
Natomiast systemowa i celowościowa wykładnia dyrektyw 2003/54 i 2003/96 wskazuje, że dostawcą (sprzedawcą) energii elektrycznej
do odbiorców końcowych jest producent tej energii, jeśli sprzedaje ją bezpośrednio odbiorcy końcowemu, lub podmiot, który
uprawniony jest do obrotu energią, to znaczy właściciel energii elektrycznej. Zatem opodatkowanie w Polsce producenta lub
dostawcy energii elektrycznej jest zgodne z prawem wspólnotowym.
Komisja odpowiada, że chociaż w jej ocenie niniejsza skarga nie dotyczy określenia osoby zobowiązanej do zapłaty podatku od
energii elektrycznej, to uważa, iż w art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96 chodzi w oczywisty sposób o dostawcę
energii elektrycznej, nie zaś o operatora systemu dystrybucyjnego. Zwrot „dostawa” użyty w tym przepisie odnosi się do etapu
sprzedaży energii elektrycznej, a więc do jej końcowego zużycia.
Ponadto oświadczenie do protokołu posiedzenia Rady Unii Europejskiej z okazji przyjęcia dyrektywy 2003/96 potwierdza, że „dystrybutorem”
lub „redystrybutorem” są dostawcy energii elektrycznej.
Definicje zawarte w dyrektywie 2003/54 nic w tym względzie nie zmieniają, bowiem, po pierwsze, dyrektywa ta nie dotyczy opodatkowania
energii elektrycznej i gazu ziemnego, lecz przede wszystkim dostępu do sieci przesyłowej, a po drugie, definicje te mają znaczenie
tylko dla celów tej dyrektywy.
Wreszcie Rzeczpospolita Polska utrzymuje, że w świetle polskich przepisów opodatkowaniu podlega jedynie energia elektryczna
zużywana w Polsce. Przepisy te są zatem zgodne z prawem wspólnotowym.
Obecnie bowiem polski rynek energii elektrycznej jest autonomiczny, gdyż krajowa produkcja energii elektrycznej nie tylko
pokrywa w całości krajowe zapotrzebowanie, ale nawet jest eksportowana. Zgodnie z art. 60 ustawy o podatku akcyzowym, w przypadku
gdy producent energii elektrycznej dokonuje dostawy wewnątrzwspólnotowej do innego państwa członkowskiego lub eksportu do
państwa trzeciego, zapłacony przez niego podatek jest mu zwracany. Nie ma więc możliwości podwójnego opodatkowania energii
elektrycznej wytworzonej w państwach członkowskich, gdyż jest ona opodatkowywana tylko w kraju rzeczywistego zużycia.
Ponadto w przypadku importu do Polski z innego państwa członkowskiego lub z państwa trzeciego energia elektryczna jest również
opodatkowana zgodnie z art. 76 powyższej ustawy. Importowana energia elektryczna jest więc także opodatkowana wyłącznie w państwie
członkowskim rzeczywistego zużycia.

Ocena Trybunału
W przedmiocie zarzucanego braku jasności i precyzji skargi
Na wstępie należy podnieść, że Rzeczpospolita Polska, choć nie podnosi formalnie zarzutu niedopuszczalności skargi Komisji,
to twierdzi jednak, że skardze tej brakuje precyzji w zakresie określenia, co instytucja ta uważa za niezgodne z prawem wspólnotowym
i na czym polega zarzucane naruszenie prawa wspólnotowego. Rzeczpospolita Polska uznała, że jest zmuszona do oparcia się na
założeniach, iż przedmiot skargi dotyczy określenia nie tylko momentu powstania zobowiązania podatkowego w zakresie podatku
od energii elektrycznej na swym terytorium, ale również osoby zobowiązanej do zapłaty tego podatku.
W tym miejscu należy przypomnieć, że zarówno z art. 38 § 1 lit. c) regulaminu Trybunału, jak i z odnoszącego się do niego
orzecznictwa wynika, że skarga wszczynająca postępowanie musi zawierać określenie przedmiotu sporu oraz zwięzłe przedstawienie
zarzutów, zaś owo przedstawienie zarzutów musi być wystarczająco jasne i precyzyjne, by pozwalało stronie pozwanej na przygotowanie
obrony, a Trybunałowi na dokonanie kontroli. Z powyższego wynika, że istotne okoliczności faktyczne i prawne, na których opiera
się skarga, muszą wynikać w sposób spójny i zrozumiały z tekstu samej skargi oraz że żądania w niej zawarte powinny być sformułowane
w sposób pozbawiony dwuznaczności, w celu uniknięcia orzekania przez Trybunał ultra petita lub z pominięciem jednego z zarzutów
(zob. m.in. wyroki: z dnia 26 kwietnia 2007 r. w sprawie C‑195/04 Komisja przeciwko Finlandii, Zb.Orz. s. I‑3351, pkt 22;
z dnia 21 lutego 2008 r. w sprawie C‑412/04 Komisja przeciwko Włochom, Zb.Orz. s. I‑619, pkt 103; z dnia 20 listopada 2008 r.
w sprawie C‑66/06 Komisja przeciwko Irlandii, pkt 30).
Trybunał orzekł również, że skarga wniesiona na podstawie art. 226 WE musi przedstawiać zarzuty w sposób spójny i precyzyjny,
w celu umożliwienia państwu członkowskiemu i Trybunałowi dokładnego zrozumienia zakresu zarzucanego naruszenia prawa wspólnotowego,
co jest warunkiem niezbędnym, aby państwo to mogło podjąć użyteczne środki obrony i aby Trybunał mógł zweryfikować istnienie
zarzucanego uchybienia (zob. ww. wyrok w sprawie Komisja przeciwko Irlandii, pkt 31).
W niniejszej sprawie zarówno z uzasadnienia, jak i z żądań skargi Komisji wynika jasno, że instytucja ta zarzuca Rzeczypospolitej
Polskiej niedostosowanie się do zobowiązań wynikających z art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96 na dzień 1 stycznia 2006 r., czyli
na dzień upływu okresu przejściowego przyznanego jej w tym właśnie celu. Ponadto Komisja na poparcie swoich twierdzeń, po
pierwsze, wskazała uregulowanie krajowe jej zdaniem niezgodne z prawem wspólnotowym, czyli art. 6 ust. 5 ustawy o podatku
akcyzowym, i przytoczyła jego treść, a po drugie, wyjaśniła, że zarzucana niezgodność polega na tym, iż momentem powstania
zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od energii elektrycznej w Polsce nie jest moment dostawy energii elektrycznej
przez dystrybutora lub redystrybutora, jak to przewiduje akapit pierwszy przywołanego przepisu prawa wspólnotowego.
Ponadto zarówno w swych uwagach pisemnych, jak i podczas rozprawy Komisja wyjaśniła, że wniesiona przez nią skarga dotyczy
wyłącznie określenia momentu powstania zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od energii elektrycznej w Polsce, a nie
kwestii określenia osoby zobowiązanej do zapłaty tego podatku.
Wobec tego Rzeczpospolita Polska bezzasadnie twierdzi, że wniesiona przez Komisję skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom
państwa członkowskiego nie jest precyzyjna.
Co do istoty sprawy
Z art. 18a ust. 9 akapit siódmy dyrektywy 2003/96 wynika, że Rzeczpospolita Polska mogła stosować okres przejściowy do dnia
1 stycznia 2006 r. w celu dostosowania swego systemu opodatkowania energii elektrycznej do ram wspólnotowych.
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że przepisy dyrektywy należy wprowadzić w życie w sposób bezwzględnie wiążący, ze szczegółowością,
precyzją i jasnością wymaganą dla spełnienia wymogu pewności prawa (zob. w szczególności wyroki: z dnia 20 listopada 2003 r.
w sprawie C‑296/01 Komisja przeciwko Francji, Rec. s. I‑13909, pkt 54; z dnia 1 kwietnia 2008 r. w sprawie C‑417/07 Komisja
przeciwko Luksemburgowi, pkt 10; z dnia 23 października 2008 r. w sprawie C‑274/05 Komisja przeciwko Grecji, dotychczas nieopublikowany
w Zbiorze, pkt 58).
W tym względzie art. 21 ust. 5 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 2003/96 przewiduje wprost, że dla celów stosowania
art. 5 i 6 dyrektywy 92/12 podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny w momencie dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora.
Natomiast brzmienie art. 6 ust. 5 ustawy o podatku akcyzowym nie definiuje w sposób wystarczająco precyzyjny, jasny i przejrzysty
momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny w Polsce, ponieważ ten przepis krajowy ogranicza się
do stwierdzenia, że obowiązek podatkowy powstaje z dniem wydania energii elektrycznej. Ponadto zarówno z akt sprawy, jak i
z wyjaśnień udzielonych na rozprawie przez Rzeczpospolitą Polską wynika, że stosowanie tego przepisu polega na tym, iż zobowiązanie
podatkowe powstaje w tym państwie członkowskim w chwili wprowadzenia energii elektrycznej do sieci przez producenta, a nie
w chwili jej dostawy przez dystrybutora lub redystrybutora.
Wynika z tego, że na dzień 1 stycznia 2006 r. Rzeczpospolita Polska nie dostosowała swego systemu opodatkowania energii elektrycznej
do wymogów art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96 w zakresie określenia momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje
się wymagalny.
Wniosku tego nie jest w stanie osłabić argument Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym określenie momentu wprowadzenia
energii elektrycznej do sieci przez producenta jako momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny
w rozumieniu art. 21 ust. 5 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 2003/96 jest zgodne z treścią tego przepisu, skoro z technicznego
punktu widzenia energia elektryczna jest udostępniana odbiorcy końcowemu w tym samym czasie, w jakim jest wytwarzana. Wniosku
tego nie jest też w stanie podważyć argument, zgodnie z którym ustawa o podatku akcyzowym prowadzi do rezultatu przewidzianego
w tej dyrektywie, którym jest unikanie podwójnego opodatkowania lub zaniżonego opodatkowania produktów, skoro zgodnie z tą
ustawą energia elektryczna importowana do Polski podlega opodatkowaniu, a podatek od energii elektrycznej wytwarzanej w tym
państwie członkowskim podlega zwrotowi na wniosek w przypadku jej eksportu.
W odniesieniu do tych argumentów należy podnieść, że dla wykazania, iż transpozycja dyrektywy jest niewystarczająca lub nieodpowiednia,
nie jest konieczne ustalenie rzeczywistych skutków krajowych przepisów transponujących. Treść tych przepisów sama w sobie
nadaje bowiem transpozycji niewystarczający lub wadliwy charakter (zob. podobnie wyrok z dnia 21 września 1999 r. w sprawie
C‑392/96 Komisja przeciwko Irlandii, Rec. s. I‑5901, pkt 60; ww. wyrok z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie Komisja przeciwko
Irlandii, pkt 59).
W każdym razie argumentacji wskazanej w pkt 53 niniejszego wyroku nie można przyjąć, ponieważ, po pierwsze, jak to wyjaśniła
Komisja, ilość energii elektrycznej wytwarzanej w danym państwie członkowskim nie musi odpowiadać – biorąc pod uwagę import
oraz nieuniknione straty w przesyle – ilości energii rzeczywiście dostarczonej w tym państwie członkowskim przez dystrybutorów
lub redystrybutorów w rozumieniu art. 21 ust. 5 akapit pierwszy zdanie pierwsze dyrektywy 2003/96. Po drugie, wprowadzenie
energii elektrycznej do sieci przez producenta oraz jej dostawy mogą mieć miejsce w różnych państwach członkowskich. Po trzecie,
argumentacja ta opiera się w dużej części na przesłance, zgodnie z którą Rzeczpospolita Polska jest samowystarczalna w zakresie
energii elektrycznej, podczas gdy okoliczność ta może zmieniać się w czasie.
Ponadto, zdanie drugie tego samego art. 21 ust. 5 akapit pierwszy, zgodnie z którym, w przypadku gdy zużycie ma miejsce w państwie
członkowskim, w którym dystrybutor lub redystrybutor nie prowadzi działalności gospodarczej, podatek państwa członkowskiego
dostawy jest uiszczany przez spółkę, która musi być zarejestrowana w tym państwie członkowskim, przemawia za stanowiskiem,
iż energia elektryczna musi być opodatkowana w państwie członkowskim, w którym rzeczywiście zostaje dostarczona do zużycia,
a nie, w przypadku eksportu, w państwie członkowskim produkcji z możliwością późniejszego zwrotu podatku.
Stwierdzenia dokonanego w pkt 52 niniejszego wyroku nie jest w stanie osłabić również argument Rzeczypospolitej Polskiej oparty
na dokonanej przez nią wykładni pojęć „dostawa”, dystrybutor” i „redystrybutor”, zawartych w art. 21 ust. 5 akapit pierwszy
zdanie pierwsze dyrektywy 2003/96 w świetle przepisów dyrektywy 2003/54. Argument ten jest bowiem bezskuteczny w zakresie,
w jakim ww. państwo członkowskie przywołuje go na poparcie twierdzenia dotyczącego określenia osoby zobowiązanej do zapłaty
podatku od energii elektrycznej, co jest kwestią leżącą poza zakresem przedmiotu niniejszej skargi, jak to zostało wskazane
w pkt 46 niniejszego wyroku. Ponadto wykładnia ta, oparta na definicjach pojęć „dystrybucja” i „dostawa” zawartych w art. 2
dyrektywy 2003/54 nie może zostać utrzymana, gdyż z tego samego przepisu wynika, iż owe definicje zostały podane wyłącznie
dla celów tej ostatniej dyrektywy.
W tych okolicznościach skargę Komisji należy uwzględnić.
W konsekwencji należy stwierdzić, że poprzez zaniechanie dostosowania w dniu 1 stycznia 2006 r. swego systemu opodatkowania
energii elektrycznej do wymogów art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy 2003/96 w zakresie określenia momentu, w którym podatek
od energii elektrycznej staje się wymagalny, Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy tej dyrektywy.

W przedmiocie skutków wyroku Trybunału w czasie
Rzeczpospolita Polska wnosi, by na wypadek uwzględnienia skargi Komisji Trybunał ograniczył skutki niniejszego wyroku w czasie.
Rzeczpospolita Polska opiera się na zarzucanym braku jasności i precyzji zarówno przepisów art. 21 ust. 5 dyrektywy 2003/96,
jak i skargi Komisji, oraz uważa, że wnioski o zwrot podatku od energii elektrycznej pobranego po dniu 1 stycznia 2006 r.
z naruszeniem prawa wspólnotowego mogą sprawić, że niniejszy wyrok wywoła po stronie tego państwa członkowskiego poważną szkodę
gospodarczą, jak również niebezpieczeństwo zakłócenia konkurencji na rynku wspólnotowym.
W tym zakresie, zakładając nawet, że wyroki wydane na podstawie art. 226 WE miałyby te same skutki jak wyroki wydane na podstawie
art. 234 WE, a przez to, że względy pewności prawa mogłyby, tytułem wyjątku, uzasadniać ograniczenie ich skutków w czasie
(zob. podobnie wyrok z dnia 7 czerwca 2007 r. w sprawie C‑178/05 Komisja przeciwko Grecji, Zb.Orz. s. I‑4185, pkt 67, i przytoczone
tam orzecznictwo), to, aby Trybunał mógł orzec o takim ograniczeniu, musiałyby jeszcze zostać spełnione dwie przesłanki. Pierwszą
z nich jest istnienie ryzyka poważnych reperkusji finansowych ze względu, między innymi, na znaczną liczbę stosunków prawnych
nawiązanych w dobrej wierze na podstawie uregulowania uważanego za skuteczne i obowiązujące, natomiast druga przesłanka zostaje
spełniona, gdy osoby prywatne oraz władze krajowe skłoniły się do zachowań niezgodnych z uregulowaniami wspólnotowymi ze względu
na istnienie obiektywnej i istotnej niepewności odnośnie do zakresu przepisów wspólnotowych, do której to niepewności przyczyniło
się ewentualnie również takie samo zachowanie innych państw członkowskich bądź Komisji (zob. podobnie wyroki: z dnia 20 września
2001 r. w sprawie C‑184/99 Grzelczyk, Rec. s. I‑6193, pkt 53; z dnia 15 marca 2005 r. w sprawie C‑209/03 Bidar, Zb.Orz. s. I‑2119,
pkt 69; z dnia 18 stycznia 2007 r. w sprawie C‑313/05 Brzeziński, Zb.Orz. s. I‑513, pkt 57).
Tymczasem wystarczy wskazać, że Rzeczpospolita Polska nie może skutecznie podnosić, iż właściwe władze krajowe skłoniły się
do zachowań niezgodnych z uregulowaniami wspólnotowymi ze względu na obiektywną i istotną niepewność dotyczącą zakresu przepisów
wspólnotowych. Należy bowiem stwierdzić, że ww. państwo członkowskie winno było zastosować niezbędne środki mające na celu
uniknięcie powoływanej szkody najpóźniej w dniu wszczęcia przeciwko niemu procedury w sprawie uchybienia ciążącym na nim zobowiązaniom
ze względu na niezgodność z prawem wspólnotowym oznaczenia momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny
w Polsce, która to niezgodność nie była co do zasady kwestionowana na etapie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi.
Ponadto z odpowiedzi udzielonej przez Rzeczpospolitą Polską na uzasadnioną opinię wynika, że państwo to przewidywało przyjęcie
projektu ustawy zmieniającej moment powstania obowiązku podatkowego.
Z powyższego wynika w każdym razie, że nie ma potrzeby ograniczania przez Trybunał skutków niniejszego wyroku w czasie.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja wniosła o obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania, ta ostatnia przegrała zaś sprawę, należy obciążyć
ją kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Poprzez zaniechanie dostosowania do dnia 1 stycznia 2006 r. swojego systemu opodatkowania energii elektrycznej do wymogów
art. 21 ust. 5 akapit pierwszy dyrektywy Rady 2003/96/WE z dnia 27 października 2003 r. w sprawie restrukturyzacji wspólnotowych
przepisów ramowych dotyczących opodatkowania produktów energetycznych i energii elektrycznej, zmienionej dyrektywą Rady 2004/74/WE
z dnia 29 kwietnia 2004 r., w zakresie określenia momentu, w którym podatek od energii elektrycznej staje się wymagalny, Rzeczpospolita
Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy tej dyrektywy.
2)
Rzeczpospolita Polska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: polski.