CELEX: 62002CJ0366
Wspólna polityka rolna
Rozporządzenie (EWG) nr 1765/92 i rozporządzenie (WE) nr 1251/1999
System wsparcia dla producentów roślin uprawnych
Płatności wyrównawcze za obszary przeznaczone pod rośliny uprawne lub odłogowane
Wyłączenie gruntów przeznaczonych pod "trwałe plantacje"
Pojęcie

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca
1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych (Dz.U. L 181, str. 12) oraz art. 7 rozporządzenia
Rady (WE) nr 1251/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych roślin uprawnych
(Dz.U. L 160, str. 1).
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania między G. Gschoßmannem, rolnikiem i Amt für Landwirtschaft und Flurneuordnung
Süd (urzędem do spraw rolnictwa i scalania ziem, zwanym dalej „urzędem”) w sprawie wniosku o zwrot płatności wyrównawczych.

Ramy prawne
Z drugiego motywu rozporządzenia nr 1765/92 wynika, że celem systemu wsparcia dla producentów roślin uprawnych ustanowionego
przez to rozporządzenie jest zapewnienie lepszej równowagi rynkowej poprzez zbliżenie cen wspólnotowych do cen rynku światowego
i wyrównanie strat w dochodach wynikających z obniżenia cen wspólnotowych za pomocą płatności wyrównawczych dla producentów.
Rozporządzenie nr 1765/92 przewiduje więc przyznawanie płatności wyrównawczych za obszary przeznaczone pod uprawę roślin lub
odłogowane. Artykuł 9 tego rozporządzenia wyłącza jednak niektóre grunty z systemu wspomnianych płatności:
„Wnioski dotyczące płatności wyrównawczych i odłogowania nie mogą być składane w odniesieniu do gruntów, które do dnia 31 grudnia
1991 r. były przeznaczone pod stałe pastwisko [trwałe użytki zielone], trwałe plantacje lub były zadrzewione, lub przeznaczone
do celów nierolniczych” [tłumaczenie nieoficjalne].
Rozporządzenie to zostało wprowadzone w życie w szczególności przez rozporządzenie Komisji (EWG) nr 2780/92 z dnia 24 września
1992 r. dotyczące warunków przyznawania płatności wyrównawczych w ramach systemu wsparcia dla producentów niektórych roślin
uprawnych (Dz.U. L 281, str. 5).
W punkcie 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2780/92, zmienionego rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1959/94 z dnia 27 lipca
1994 r. (Dz.U. L 198, str. 93) pojęcie „trwałe plantacje” jest zdefiniowane w następujący sposób:
„Uprawy bez płodozmianu, inne niż stałe pastwiska [trwałe użytki zielone] zajmujące grunty przez pięć lat lub dłużej i przynoszące
powtarzające się plony, z wyjątkiem upraw roślin wieloletnich, o których mowa w załączniku II” [tłumaczenie nieoficjalne].
Rozporządzenie nr 2780/92 zostało zastąpione przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 658/96 z dnia 9 kwietnia 1996 r. (Dz.U. L 91,
str. 46). Definicja pojęcia „trwałe plantacje” zawarta w pkt 2 załącznika I do tego rozporządzenia pozostała jednak w zasadzie
niezmieniona:
„Uprawy nierotacyjne inne niż trwałe użytki zielone, zajmujące obszar rolny przez pięć lat lub dłużej i przynoszące powtarzające
się plony, z wyjątkiem roślin wieloletnich” [tłumaczenie nieoficjalne].
Rozporządzenie nr 1765/92 zostało zastąpione przez rozporządzenie nr 1251/1999, którego art. 7 akapit 1 stanowi:
„Wnioski o płatności nie mogą być składane w odniesieniu do gruntów, które w dniu 31 grudnia 1991 r. były wykorzystywane jako
stałe pastwisko [trwałe użytki zielone], trwałe plantacje lub były zadrzewione lub wykorzystywane dla celów nierolniczych”.
Szczegółowe przepisy wykonawcze do rozporządzenia nr 1251/1999 zawarte są w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 2316/1999 z dnia
22 października 1999 r. (Dz.U. L 280, str. 43), które zastąpiło rozporządzenie nr 658/96. Definicja pojęcia „trwałe plantacje”
zawarta w pkt 2 załącznika I do rozporządzenia nr 2316/1999 odpowiada definicji z pkt 2 załącznika I do rozporządzenia nr 658/96:
„Uprawy nierotacyjne inne niż trwałe użytki zielone, zajmujące obszar rolny przez pięć lat lub dłużej i przynoszące powtarzające
się plony, z wyjątkiem roślin wieloletnich”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
G. Gschoßmann otrzymał od urzędu płatności wyrównawcze za grunty, które wcześniej były uprawiane jako sady jabłoniowe.
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym grunty te dzielą się na trzy kategorie:
–        na gruntach należących do pierwszej kategorii do 31 grudnia 1991 r. zasadzone były jabłonie, których już nie opryskiwano.
W 1991 r. owoce nie zostały zebrane. Decyzja o wykarczowaniu została już podjęta i wykonana w późniejszym terminie;
–        na gruntach należących do drugiej kategorii drzewa zostały już wycięte przed datą odniesienia, jednak nie zostały one usunięte,
co przeszkadzało w uprawie gruntów. Dopiero po pewnym czasie drzewa usunięto;
–        na gruntach należących do trzeciej kategorii drzewa zostały wycięte i usunięte, jednakże grunty nie zostały jeszcze przeznaczone
pod nowe uprawy.
Decyzją z dnia 15 czerwca 2001 r. urząd zażądał częściowego zwrotu płatności wyrównawczych z tego powodu, że sporne grunty
objęte były wyjątkiem przewidzianym w art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999, ponieważ do
dnia 31 grudnia 1991 r. były one „przeznaczone pod […] trwałe plantacje lub […] do celów nierolniczych”.
Wiedziony wątpliwościami co do zakresu spornych przepisów wspólnotowych, Verwaltungsgericht Halle postanowił zawiesić postępowanie
i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje w rozumieniu art. 9 rozporządzenia […] nr 1765/92 […] lub art. 7 rozporządzenia
[…] nr 1251/1999 […] wymaga prowadzenia uprawy roślin znajdujących się na tych gruntach, w niniejszym przypadku jabłoni?
2)      Czy grunty są jeszcze przeznaczone pod trwałe plantacje, jeżeli właściciel lub inna osoba zajmująca się plantacją nie używa
już środków owadobójczych w okresie wzrostu, a następnie nie przystępuje do zbiorów?
3)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na drugie pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy
właściciel lub inna osoba zajmująca się plantacją podejmuje decyzję o wycięciu jabłoni w nieodległym terminie, lecz nie przystępuje
do wykonania tej decyzji przed datą odniesienia? Czy odpowiedź byłaby inna w przypadku zobowiązania jakiegoś innego przedsiębiorstwa
do wycięcia sadu przed datą odniesienia?
4)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na trzecie pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy
właściciel, lub inna osoba zajmująca się plantacją, wyciął jabłonie bez zamiaru posadzenia nowych drzew, innymi słowy: w tym
przypadku, czy dzień 31 grudnia 1991 r. jako ostateczny termin wycięcia drzew odpowiada ostatecznej dacie, jaką należy wziąć
pod uwagę dla potrzeb zastosowania systemu wsparcia?
5)      W przypadku odpowiedzi przeczącej także na czwarte pytanie – czy przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w momencie
usunięcia z ich terenu wyciętych drzew przed datą odniesienia w celu ich wykorzystania jako grunty uprawne?
6)      Jeżeli wystąpienie jednej z przytoczonych powyżej okoliczności miałoby oznaczać ustanie przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje,
powstaje pytanie, czy, w rozumieniu jednego z dwóch powołanych rozporządzeń, po ustaniu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje
grunty należy uznać, z nadejściem daty odniesienia, za grunty przeznaczone do celów nierolniczych i, w przypadku odpowiedzi
twierdzącej na to pytanie, czy przestaną być one uznawane za takie w razie wystąpienia jednej z tych okoliczności?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
W pytaniach pierwszym i drugim, które należy rozważyć łącznie, sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 9 rozporządzenia
nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych
pod trwałe plantacje z systemu płatności wyrównawczych jest konieczne, aby grunty te były uprawiane, a w szczególności, aby
w okresie wzrostu upraw stosowane były środki owadobójcze oraz dokonywane były zbiory.
Komisja oraz rzecznik generalny w punkcie 16 i nast. opinii zauważyli, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia
nr 1251/1999 dotyczą tylko przeznaczenia gruntów pod trwałe użytki zielone, trwałe plantacje, tereny zadrzewione lub do celów
nierolniczych, bez wymogu uprawiania gruntów w ścisłym tego słowa znaczeniu.
W istocie trwałe użytki zielone oraz tereny zadrzewione mogą być wykorzystywane jako takie bez uprawy gruntu. W tych okolicznościach,
w braku przeciwnego wskazania we właściwych przepisach wspólnotowych, niespójne byłoby stawianie wymogu uprawy w odniesieniu
do gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje, przy równoczesnym jego braku w odniesieniu do gruntów przeznaczonych pod trwałe
użytki zielone lub tereny zadrzewione.
Ponadto wymóg uprawy gruntów byłby trudny do pogodzenia z wyrażonym w motywie siedemnastym rozporządzenia nr 1765/92 oraz
w motywie dwudziestym szóstym rozporządzenia nr 1251/1999 celem ustawodawcy wspólnotowego w postaci wyłączenia z systemu płatności
wyrównawczych gruntów, które nie były uprawiane bezpośrednio przed wejściem w życie przedmiotowego systemu wsparcia. W istocie
konsekwencją wprowadzenia wymogu uprawy gruntów w celu wyłączenia ich z systemu płatności wyrównawczych byłoby zakwalifikowanie
do objęcia pomocą gruntów, które nie były obsiane przed dniem 31 grudnia 1991 r., a które zostały przekształcone w grunty
uprawne wyłącznie w celu otrzymania wspomnianych płatności.
Skoro dla wyłączenia gruntów z systemu płatności wyrównawczych wystarczy, aby sporne grunty były przeznaczone pod trwałe plantacje,
bez konieczności ich uprawy, w tym celu nie wymaga się tym bardziej stosowania na nich środków owadobójczych ani dokonywania
zbiorów.
W konsekwencji na pytanie pierwsze oraz drugie należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia
nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych pod trwałe plantacje z systemu płatności
wyrównawczych nie wymaga się uprawy tych gruntów ani w szczególności stosowania na nich środków owadobójczych lub dokonywania
zbiorów.

W przedmiocie pytań trzeciego, czwartego i piątego
W pytaniach trzecim, czwartym oraz piątym, które pozostają w ścisłym związku, sąd krajowy zmierza w istocie do ustalenia,
czy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku
produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili, gdy producent podjął decyzję o wycięciu jabłoni
lub o powierzeniu tego zadania innemu przedsiębiorstwu, czy w chwili rzeczywistego wycięcia jabłoni, czy też w chwili usunięcia
wyciętych drzew.
Ponieważ z odpowiedzi udzielonej na pytanie pierwsze wynika, że dla wyłączenia gruntów z systemu płatności wyrównawczych wystarczy,
aby grunty były przeznaczone pod trwałe plantacje, bez konieczności ich uprawy, warunek ten nie jest spełniony z pewnością
w odniesieniu do sadów, w których drzewa owocowe zostały wycięte, lecz nie usunięto ich.
Natomiast samo podjęcie decyzji o wycięciu drzew, jednak bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu przeznaczenia
gruntów pod trwałe plantacje.
W konsekwencji na pytania trzecie, czwarte i piąte należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia
nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje
ustaje w chwili wycięcia drzew owocowych, nawet gdy nie zostały one jeszcze usunięte. Jednakże samo podjęcie decyzji o wycięciu
drzew, bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje.

W przedmiocie pytania szóstego
W pytaniu szóstym sąd krajowy zmierza do ustalenia, czy art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999
należy interpretować w ten sposób, że w chwili, gdy grunty nie są już dłużej przeznaczone pod trwałe plantacje, należy je
uznać za przeznaczone do celów nierolniczych.
Jak zaznaczył rzecznik generalny w pkt 25 opinii, przeznaczenie gruntów do celów rolniczych zakłada ich przeznaczenie do prowadzenia
uprawy roślin lub hodowli zwierząt.
Zatem grunty, które nie są już dłużej przeznaczone pod trwałe plantacje, można uznać za przeznaczone do celów nierolniczych
wyłącznie w przypadku udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia uprawy innych roślin lub hodowli zwierząt. Na
sądzie krajowym spoczywa obowiązek zbadania, czy warunek ten został spełniony w niniejszym przypadku.
W konsekwencji na pytanie szóste należy odpowiedzieć, że art. 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999
należy interpretować w ten sposób, że grunty, które nie są już przeznaczone pod trwałe plantacje, należy uznać za przeznaczone
do celów nierolniczych wyłącznie w przypadku udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia uprawy innych roślin
lub hodowli zwierząt.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 9 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1765/92 z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego system wsparcia dla producentów niektórych
roślin uprawnych oraz art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1251/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego system wsparcia
dla producentów niektórych roślin uprawnych należy interpretować w ten sposób, że dla wyłączenia gruntów przeznaczonych pod
trwałe plantacje z systemu płatności wyrównawczych nie wymaga się uprawy tych gruntów ani w szczególności stosowania na nich
środków owadobójczych lub dokonywania zbiorów.
2)
Artykuł 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że w przypadku
produkcji jabłek przeznaczenie gruntów pod trwałe plantacje ustaje w chwili wycięcia drzew owocowych, nawet gdy nie zostały
one jeszcze usunięte. Jednakże samo podjęcie decyzji o wycięciu drzew, bez przystąpienia do jej wykonania, nie zmienia faktu
przeznaczenia gruntów pod trwałe plantacje.
3)
Artykuł 9 rozporządzenia nr 1765/92 oraz art. 7 rozporządzenia nr 1251/1999 należy interpretować w ten sposób, że grunty,
które nie są już przeznaczone pod trwałe plantacje, należy uznać za przeznaczone do celów nierolniczych wyłącznie w przypadku
udowodnienia, że nie są one przeznaczone do prowadzenia uprawy innych roślin lub hodowli zwierząt.
Podpisy
*
Język postępowania: niemiecki.