CELEX: 61989CJ0064
Εκ των υστέρων είσπραξη των δασμών
Πλάνη της διοικήσεως

Με Διάταξη της 24ης Ιανουρίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 3 Μαρτίου 1989, το Bundesfinanzhof υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 4 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1573/80 της Επιτροπής, της 20ής Ιουνίου 1980, περί καθορισμού των διατάξεων εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1697/79 του Συμβουλίου (ΕΕ ειδ. έκδ. 11/020, σ. 243· στο εξής: κανονισμός της Επιτροπής) καθώς και του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 1697/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979, περί της « εκ των υστέρων » εισπράξεως εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών που δεν κατέστησαν απαιτητοί από τον φορολογούμενο, για εμπορεύματα που διασαφήστηκαν σε τελωνειακό καθεστώς συνεπαγόμενο την υποχρέωση καταβολής τέτοιων δασμών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 02/007, σ. 254· στο εξής: κανονισμός του Συμβουλίου ).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Deutsche Fernspecher GmbH (στο εξής: Deutche Femspecher) και του Hauptzollamt Gießen ( κεντρικού τελωνείου του Gießen, στο εξής: Hauptzollamt ) σχετικά με τη νομιμότητα της εκ των υστέρων εισπράξεως εισαγωγικών δασμών επί εξαρτημάτων τηλεφωνικών εγκαταστάσεων που αποτέλεσαν αντικείμενο τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή.
To καθεστώς της τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή επιτρέπει, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2473/86 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1986, σχετικά με το καθεστώς της παθητικής τελειοποίησης και το σύστημα σταθερών ανταλλαγών (
ΕΕ L 212, σ. 1
) την προσωρινή εξαγωγή κοινοτικών εμπορευμάτων εκτός του τελωνειακού εδάφους της Κοινότητας με σκοπό την υποβολή τους σε πράξεις τελειοποιήσεως και τη θέση των προϊόντων που προέρχονται από τις πράξεις τελειοποιήσεως ( των καλουμένων « τελειοποιημένων προϊόντων » ) σε ελεύθερη κυκλοφορία στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας, με πλήρη ή μερική απαλλαγή από τους εισαγωγικούς δασμούς.
Μεταξύ 10ης Ιουνίου 1981 και 27ης Μαΐου 1982 η Deutsche Femsprecher έθεσε σε ελεύθερη κυκλοφορία, μέσω υπηρεσίας του Hauptzollamt, εξαρτήματα τηλεφωνικών εγκαταστάσεων τα οποία, στο πλαίσιο προηγουμένης τελειοποιήσεως προς επανεισαγωγή, είχαν κατ' ουσίαν κατασκευαστεί από εμπορεύματα που είχαν προηγουμένως εξαχθεί από την Κοινότητα χωρίς απαλλαγή ή επιστροφή δασμών.
Στην τελωνειακή της διασάφηση η Deutsche Fernsprecher ανέφερε όλα τα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την επιβολή δασμών, ιδίως την αξία των αντικειμένων που είχαν προσωρινώς εξαχθεί. Στη συνέχεια όμως τα εμπορεύματα απηλλάγησαν από τους δασμούς, διότι η δασμολογητέα αξία των προϊόντων που υποβλήθηκαν σε τελειοποίηση υπολογίστηκε βάσει του ποσού που καταβλήθηκε για τις πράξεις τελειοποιήσεως, χωρίς να ληφθεί υπόψη η αξία των κοινοτικών εμπορευμάτων που είχαν προσωρινώς εξαχθεί. Η Deutsche Fernsprecher, αμφιβάλλοντας για τη νομιμότητα της απαλλαγής αυτής, ζήτησε από το τελωνείο να επανεξετάσει την περίπτωση της· έλαβε έτσι από τον διευθυντή του τελωνείου επιβεβαίωση της δασμολογικής απαλλαγής.
Με δύο διορθωτικές αποφάσεις της 1ης και 2ας Ιουλίου 1982, το Hauptzollamt αποφάσισε την εκ των υστέρων είσπραξη των δασμών, το συνολικό ύψος των οποίων καθορίστηκε, έπειτα από ένσταση της Deutsche Fernsprecher, σε 27114,70 γερμανικά μάρκα ( DM ).
Στη συνέχεια η Deutsche Fernsprecher άσκησε προσφυγή ενώπιον του Finanzgericht, το οποίο ακύρωσε τις προαναφερθείσες αποφάσεις, λόγω του ότι η είσπραξη αυτή ήταν αντίθετη προς το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου. Κατά την άποψη του Finanzgericht, η προσφεύγουσα δεν μπορούσε, συγκεκριμένα, να διαγνώσει την πλάνη της τελωνειακής αρχής που στηριζόταν σε εσφαλμένη εφαρμογή των διατάξεων περί καθορισμού της δασμολογητέας αξίας των εν λόγω εμπορευμάτων.
Το Bundesfinanzhof, ενώπιον του οποίου το Hauptzollamt άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής, διατηρώντας αμφιβολίες τόσον όσον αφορά την αρμοδιότητα των γερμανικών αρχών να αποφασίσουν, χωρίς να υποβάλουν προηγουμένως το ζήτημα στην Επιτροπή, για τη δυνατότητα της εκ των υστέρων εισπράξεως, καθώς και όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 5, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού του Συμβουλίου από το Finanzgericht, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Έχει το ισχύον κοινοτικό δίκαιο, ιδίως το άρθρο 4, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1573/80 της Επιτροπής, της 20ής Ιουνίου 1980, την έννοια ότι κατά την εκ των υστέρων είσπραξη δασμών ύψους 2000 ECU ή μεγαλυτέρου ύψους δεν χρειάζεται αίτηση προς την Επιτροπή για έκδοση αποφάσεως της περί μη πραγματοποιήσεως της εκ των υστέρων εισπράξεως, σε περίπτωση που η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους, στο οποίο έχει εμφιλοχωρήσει η πλάνη συνιστώσα την αιτία της μη εισπράξεως των εν λόγω δασμών, φρονεί ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ) 1697/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979;
2)
Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, έχει το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1697/79 την έννοια ότι το μη διαγνώσιμο της πλάνης για τον υπόχρεο καταβολής δασμών πρέπει να ορίζεται με αντικειμενικά κριτήρια, το δε διαγνωστό, επομένως, να γίνεται δεκτό σε περίπτωση που ο ενδιαφερόμενος μπορούσε να έχει διαπιστώσει την πλάνη, με τη βοήθεια των κρισίμων — δημοσιευθεισών — μήτε ασαφών μήτε ατελών διατάξεων ή πρέπει η πλάνη να αξιολογείται ως μη διαγνώσιμη και στην περίπτωση κατά την οποία η τελωνειακή αρχή έχει διατυπώσει την εσφαλμένη άποψη της στην οποία βασίζεται η δασμολογική αντιμετώπιση του ενδιαφερομένου με δύο ανακοινώσεις — χωρίς νομικά δεσμευτικά αποτελέσματα; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Η παρούσα υπόθεση αφορά κατ' ουσίαν δύο διατάξεις:
—
το άρθρο 4 του κανονισμού της Επιτροπής, που ορίζει ότι « οσάκις η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους όπου έλαβε χώρα το σφάλμα δεν είναι σε θέση να διασφαλίσει με τα ίδια της μέσα ότι όλες οι καθοριζόμενες στο άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού βάσεως προϋποθέσεις πληρούνται, ή οσάκις το ποσό των εν λόγω δασμών είναι ίσο ή ανώτερο των 2000 ECU, απευθύνεται στην Επιτροπή με αίτηση αποφάσεως που περιέχει όλα τα αναγκαία στοιχεία εκτιμήσεως »·
καθώς και
—
το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου που προβλέπει ότι « οι αρμόδιες αρχές δύνανται να μην προβαίνουν σε ενέργειες εισπράξεως “ εκ των υστέρων ” ποσού εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών που δεν καταβλήθηκε συνεπεία λάθους αυτών των ιδίων των αρμόδιων αρχών που λογικά δεν ηδύνατο να ανακαλυφθεί από τον φορολογούμενο ο οποίος, από μέρους του, ενήργησε καλοπίστως και τήρησε όλες τις διατάξεις που προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία, όσον αφορά την κατάθεση τελωνειακής διασαφήσεως ».
Επί της ερμηνείας του άρθρου 4 του κανονισμού της Επιτροπής
Με το πρώτο ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ερωτά, κατ' ουσίαν, αν, δυνάμει του άρθρου 4 του κανονισμού της Επιτροπής, οι εθνικές αρχές υποχρεούνται να ζητούν από την Επιτροπή να λάβει απόφαση σχετικά με τη δυνατότητα μη πραγματοποιήσεως της εκ των υστέρων εισπράξεως των δασμών, όταν το ποσό των μη εισπραχθέντων δασμών είναι ίσο ή ανώτερο των 2000 ECU, ακόμη και αν κρίνουν ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου.
Πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο κανονισμός της Επιτροπής έχει ως αντικείμενο να καθορίσει τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου, δηλαδή της διατάξεως που επιτρέπει, σε ορισμένες περιπτώσεις, τη μη πραγματοποίηση της εισπράξεως. Από αυτό προκύπτει ότι το άρθρο 4 του κανονισμού της Επιτροπής δεν αφορά την περίπτωση κατά την οποία οι αρμόδιες αρχές έχουν πεισθεί ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου και θεωρούν επομένως ότι πρέπει να προβούν στην είσπραξη.
Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη προς τους σκοπούς του κανονισμού της Επιτροπής. Πράγματι, η αναγνώριση της εξουσίας λήψεως αποφάσεως της Επιτροπής όσον αφορά την εκ των υστέρων είσπραξη των δασμών έχει ως σκοπό να εξασφαλίζει την ενιαία εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου. Αυτή διατρέχει κίνδυνο στις περιπτώσεις στις οποίες γίνεται δεκτή η αίτηση για μη πραγματοποίηση εκ των υστέρων εισπράξεως, διότι η εκτίμηση στην οποία στηρίζονται τα κράτη μέλη για να λάβουν ευνοϊκή απόφαση μπορεί, στην πράξη, λόγω της πιθανής ελλείψεως κάθε ενδίκου βοηθήματος, να μην υπάγεται σε έλεγχο εξασφαλίζοντα την ομοιόμορφη εφαρμογή των προϋποθέσεων που θέτει η κοινοτική νομοθεσία. Αντίθετα, αυτό δεν συμβαίνει όταν οι εθνικές αρχές προβαίνουν στην είσπραξη, ασχέτως του ποιο είναι το εν λόγω ποσό. Ο ενδιαφερόμενος μπορεί τότε να προσβάλει την απόφαση αυτή ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων. Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο θα μπορεί να εξασφαλίσει την ενότητα του κοινοτικού δικαίου στο πλαίσιο της διαδικασίας εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως.
Στο πρώτο ερώτημα πρέπει επομένως να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4 του κανονισμού 1573/80 της Επιτροπής, της 20ής Ιουνίου 1980, έχει την έννοια ότι, οσάκις το ποσό των μη εισπραχθέντων δασμών είναι ίσο ή ανώτερο των 2000 ECU, οι εθνικές αρχές δεν οφείλουν να υποβάλλουν στην Επιτροπή αίτηση για τη λήψη αποφάσεως ως προς τη δυνατότητα μη πραγματοποιήσεως της εκ των υστέρων εισπράξεως δασμών, εφόσον κρίνουν ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 1697/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979.
Επί της ερμηνείας του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου
Με το δεύτερο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά ποια κριτήρια πρέπει να εφαρμοσθούν για τον ορισμό της πλάνης που μπορεί λογικά να διαγνώσει ο υπόχρεος προς καταβολή δασμών κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου.
Ως προς το ζήτημα αυτό το Bundesfinanzhof διερωτάται ιδίως ως προς το βάσιμο της απόψεως του Finanzgericht, κατά την οποία δεν πρέπει να απαιτούνται από τους εισαγωγείς πιο εκτεταμένες γνώσεις από αυτές των ιδίων των τελωνειακών υπαλλήλων.
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Πράγματι, η αναγωγή της σε γενική αρχή θα είχε ως συνέπεια, όπως υπογράμμισαν η Επιτροπή και η ισπανική κυβέρνηση, ότι θα ήταν πρακτικώς αδύνατο να πραγματοποιηθεί εκ των υστέρων είσπραξη, διότι το σφάλμα έχει αναγκαστικά πάντοτε διαπραχθεί από αρμόδιο υπάλληλο που δεν εξέτασε όλες τις πτυχές συγκεκριμένης πραγματικής ή νομικής καταστάσεως. Το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού του Συμβουλίου θα εστερείτο αντικειμένου, διότι προϋποθέτει αναγκαστικά ότι οι εν λόγω δασμοί δεν εισπράχθηκαν συνεπεία πλάνης των ιδίων των αρμοδίων αρχών.
Πρέπει εντούτοις να παρατηρηθεί ότι είναι αναγκαίο να πραγματοποιηθεί συγκεκριμένη εκτίμηση όλων των περιστάσεων της συγκεκριμένης περιπτώσεως για να κριθεί αν ο ενδιαφερόμενος επιχειρηματίας μπορούσε να διαγνώσει την πλάνη ή όχι.
Πρέπει σχετικά να ληφθούν υπόψη ιδίως η ακριβής φύση της πλάνης, η επαγγελματική πείρα και η επιμέλεια του επιχειρηματία.
Όσον αφορά την ακριβή φύση της πλάνης, πρέπει κάθε φορά να εξετάζεται αν η εν λόγω ρύθμιση είναι πολύπλοκη ή αν, αντίθετα, είναι αρκετά απλή ώστε η εξέταση των πραγματικών περιστατικών να καθιστά δυνατή την εύκολη διάγνωση της πλάνης. Πρέπει να παρατηρηθεί ότι σε περίπτωση όπως η προκειμένη, στην οποία ο επιχειρηματίας έλαβε δύο φορές επιβεβαίωση της εσφαλμένης απόψεως στην οποία στηρίχθηκε η δασμολογική του αντιμετώπιση, η επανειλημμένως εκδηλωθείσα πλάνη της τελωνειακής αρχής αποτελεί ένδειξη που τείνει να αποδείξει ότι το προς επίλυση πρόβλημα ήταν πολύπλοκο.
Όσον αφορά την επαγγελματική πείρα του επιχειρηματία, πρέπει να ερευνηθεί αν πρόκειται για επαγγελματία επιχειρηματία, η δραστηριότητα του οποίου συνίσταται, κατά κύριο λόγο, σε πράξεις εισαγωγής και εξαγωγής, και αν είχε ήδη κάποια πείρα στο εμπόριο των εν λόγω ειδών, ιδίως δε αν είχε προβεί κατά το παρελθόν σε τέτοιες πράξεις για τις οποίες είχαν ορθώς υπολογιστεί οι δασμοί.
Όσον αφορά την επιμέλεια του επιχειρηματία, πρέπει να παρατηρηθεί ότι αυτός πρέπει, εφόσον έχει ο ίδιος αμφιβολίες ως προς την ορθότητα του υπολογισμού της δασμολογητέας αξίας των εμπορευμάτων, να ζητήσει πληροφορίες και όλες τις δυνατές διευκρινίσεις για να εξακριβώσει αν ευσταθούν οι αμφιβολίες του.
Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εκτιμήσει αν, λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών της συγκεκριμένης περιπτώσεως, πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές.
Υπό τις συνθήκες αυτές στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί αν συντρέχει « λάθος ( πλάνη ) που λογικά δεν θα ηδύνατο να ανακαλυφθεί από τον φορολογούμενο » κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 1697/79, πρέπει να ληφθεί υπόψη ιδίως η φύση της πλάνης, η επαγγελματική πείρα του ενδιαφερομένου επιχειρηματία και η επιμέλεια που επέδειξε. Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εκτιμήσει αν, με βάση την ερμηνεία αυτή, ο υπόχρεος προς καταβολή δασμών μπορούσε ή όχι να διαγνώσει την πλάνη στην οποία οφείλεται η μη είσπραξη των δασμών.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν το Βασίλειο της Ισπανίας και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με διάταξη της 24ης Ιανουαρίου 1989, το Bundesfinanzhof, αποφαίνεται:

1)
Το άρθρο 4 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1573/80 της Επιτροπής, της 20ής Ιουνίου 1980, περί καθορισμού των διατάξεων εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1697/79 του Συμβουλίου, περί της εκ των υστέρων εισπράξεως εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών που δεν κατέστησαν απαιτητοί από τον φορολογούμενο, για εμπορεύματα που διασαφήστηκαν σε τελωνειακό καθεστώς συνεπαγόμενο την υποχρέωση καταβολής τέτοιων δασμών, έχει την έννοια ότι, όταν το ποσό των μη εισπραχθέντων δασμών είναι ίσο ή ανώτερο των 2000 ECU, οι εθνικές αρχές δεν οφείλουν να υποβάλλουν στην Επιτροπή αίτηση για τη λήψη αποφάσεως ως προς τη δυνατότητα μη πραγματοποιήσεως της εκ των υστέρων εισπράξεως δασμών, εφόσον κρίνουν ότι δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1697/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979.

2)
Προκειμένου να εκτιμηθεί αν συντρέχει « λάθος ( πλάνη ) που λογικά δεν θα ηδύνατο να ανακαλυφθεί από τον φορολογούμενο » κατά το άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1697/79 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1979, πρέπει να ληφθεί υπόψη ιδίως η φύση της πλάνης, η επαγγελματική πείρα του ενδιαφερομένου επιχειρηματία και η επιμέλεια που επέδειξε. Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εκτιμήσει αν, με βάση την ερμηνεία αυτή, ο υπόχρεος προς καταβολή δασμών μπορούσε ή όχι να διαγνώσει την πλάνη στην οποία οφείλεται η μη είσπραξη των δασμών.

Zuleeg
Joliét
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Grévisse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο, στις 26 Ιουνίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος τμήματος,
εκτελών καθήκοντα προέδρου του πέμπτου τμήματος
Μ. Zuleeg
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.