CELEX: 62002CJ0010
Swobodny przepływ lekarzy
Dyrektywy 86/457/EWG i 93/16/EWG
Uznawanie dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji
Obowiązek Państw Członkowskich uzależnienia prowadzenia praktyki lekarskiej w charakterze lekarza ogólnego w ramach ich krajowego systemu zabezpieczenia społecznego od posiadania specjalnego dyplomu
Prawa nabyte
Równorzędność uprawnień do wykonywania zawodu uzyskanych przed 1 stycznia 1995 r. z dyplomem specjalnego szkolenia
Ustalenie listy lekarzy ogólnych w celu obsadzenia dostępnych stanowisk w zależności od posiadanych dokumentów potwierdzających kwalifikacje

Przedmiotem obydwu wniosków o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest wykładnia art. 36 ust. 2 dyrektywy Rady 93/16/EWG
z dnia 5 kwietnia 1993 r. mającej na celu ułatwienie swobodnego przepływu lekarzy i wzajemnego uznawania ich dyplomów, świadectw
i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji (Dz.U. L 165, str. 1), w wersji zmienionej ostatnio dyrektywą
Komisji 1999/46/WE z dnia 21 maja 1999 r. (Dz.U. L 139, str. 25, zwanej dalej „dyrektywą 93/16”), zastępującą art. 7 ust. 2
dyrektywy Rady 86/457/EWG z dnia 15 września 1986 r. w sprawie szkoleń specjalistycznych w ogólnej praktyce medycznej (Dz.U.
L 267, str. 26).
Wspomniane wnioski zostały złożone w ramach dwóch serii sporów między, po pierwsze, G. Berardi i in. oraz L. Vairę i in. a Azienda
Unità Sanitaria Locale BA/4 i in. (C‑11/02), po drugie zaś, A. Fascicolo i in. oraz E. De Benedictisa i in. a Regione Puglia
i in. (C‑10/02) w przedmiocie decyzji podjętych przez różne władze administracyjne tego regionu, odpowiednio w latach 1998
i 1999, dotyczących przydzielania stanowisk lekarza ogólnego w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej w strefach z niedoborami.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Dyrektywa 93/16 stanowi kodyfikację różnych dyrektyw w sprawie kwalifikacji właściwych lekarzom, w tym dyrektywy 86/457.
Zgodnie z art. 2 dyrektywy 93/16 każde Państwo Członkowskie uznaje dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie
kwalifikacji, wydane obywatelom Państw Członkowskich przez inne Państwa Członkowskie zgodnie z art. 23 tej dyrektywy i wyszczególnione
w art. 3 tej dyrektywy, przez nadanie tym kwalifikacjom, w zakresie prawa do podejmowania i prowadzenia działalności lekarskiej,
takiej samej mocy obowiązującej na swym terytorium jak tym, które ono samo przyznaje.
Artykuł 9 ust. 1 dyrektywy 93/16 stanowi jako zasadę ogólną, że w przypadku obywateli Państw Członkowskich, których dyplomy,
świadectwa lub inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji nie spełniają minimalnych wymogów szkolenia określonych
w art. 23 tej samej dyrektywy, każde Państwo Członkowskie uznaje za wystarczające dyplomy, świadectwa lub inne dokumenty potwierdzające
posiadanie kwalifikacji wydane przez te Państwa Członkowskie, jeżeli poświadczają rozpoczęcie szkolenia przed określonymi
w tym artykule terminami, z dołączonym do nich zaświadczeniem stwierdzającym, że osoby te prowadziły, rzeczywiście i w sposób
zgodny z prawem, daną działalność przynajmniej przez trzy kolejne lata w okresie pięciu lat poprzedzających datę wydania zaświadczenia.
Artykuł 30 dyrektywy 93/16 stanowi, że każde Państwo Członkowskie, na którego terytorium prowadzi się pełne szkolenie, regulujące,
zgodnie z art. 23 tej samej dyrektywy, prawo do podejmowania i prowadzenia działalności lekarskiej, powinno wprowadzić specjalistyczne
szkolenie w zakresie ogólnej praktyki medycznej, spełniające wymagania co najmniej takie jak te określone w art. 31 i 32 wspomnianej
dyrektywy w taki sposób, żeby pierwsze dyplomy, świadectwa i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji przyznawane
po ukończeniu kursu zostały wydane nie później niż dnia 1 stycznia 1990 r.
Artykuł 36 ust. 1 zdanie pierwsze dyrektywy 93/16, który zastąpił art. 7 ust. 1 dyrektywy 86/457, przejmując jego brzmienie,
stanowi:
„Począwszy od dnia 1 stycznia 1995 r., zależnie od nabytych praw [z zastrzeżeniem przepisów o prawach nabytych], każde Państwo
Członkowskie uzależni wykonywanie ogólnej praktyki medycznej w ramach swojego systemu zabezpieczenia społecznego od posiadania
dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji określonych w art. 30”.
Natomiast art. 36 ust. 2, zastępujący i przejmujący zasadniczo brzmienie art. 7 ust. 2 dyrektywy 86/457, stanowi:
„Każde Państwo Członkowskie określi uznawane przez siebie prawa nabyte. Jednakże uzna prawo do wykonywania działalności w zakresie
ogólnej praktyki medycznej w ramach własnego systemu zabezpieczenia społecznego bez dyplomów, świadectw lub innych dowodów
[dokumentów] potwierdzających posiadanie kwalifikacji określonych w art. 30 jako nabyte przez tych wszystkich lekarzy, którzy
w dniu 31 grudnia 1994 r. mają takie prawo na podstawie art. 1–20 i którzy w tym dniu mieszkają na terytorium tego państwa
na mocy art. 2 lub art. 9 ust. 1”.

Uregulowania krajowe
Dyrektywa 86/457 została transponowana do włoskiego porządku prawnego za pomocą dekretu ustawodawczego nr 256 z dnia 8 sierpnia
1991 r. (GURI nr 191 z dnia 16 sierpnia 1991 r., zwanego dalej „dekretem ustawodawczym nr 256/91”). Artykuł 2 ust. 1 tego
dekretu stanowi jako zasadę ogólną, że od dnia 1 stycznia 1995 r. posiadane świadectwo specjalistycznego szkolenia w zakresie
ogólnej praktyki medycznej jest dokumentem nieodzownym do prowadzenia odpowiadającej mu działalności w ramach krajowego systemu
opieki zdrowotnej.
Jednakże zgodnie z art. 6 dekretu ustawodawczego nr 256/91 prawo prowadzenia ogólnej praktyki medycznej jest przyznane również
lekarzom, którzy w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej mieli w dniu 31 grudnia 1994 r. prawo prowadzenia działalności
zawodowej w charakterze lekarza ogólnego, czyli uprawnienia uznane za równorzędne ze wspomnianym świadectwem (zwane dalej
„dokumentem równorzędnym”).
Na terytorium Włoch wykonywanie zawodu lekarza w charakterze kontraktowego lekarza ogólnego w krajowym systemie opieki zdrowotnej
regulowane jest, z mocy art. 8 ust. 1 dekretu ustawodawczego nr 502 z dnia 30 grudnia 1992 r. (GURI nr 305 z dnia 30 grudnia
1992 r.), zmienionego przez dekret ustawodawczy nr 517 z dnia 7 grudnia 1993 r. (GURI nr 293 z dnia 15 grudnia 1993 r.), przez
krajowe układy zbiorowe podlegające rewizji co trzy lata.
Krajowy układ zbiorowy obowiązujący w czasie, kiedy miały miejsce fakty będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
(zwany dalej „układem zbiorowym”) został wprowadzony w życie dekretem Prezydenta Republiki nr 484 z dnia 22 lipca 1996 r.
(GURI nr 220 z dnia 19 września 1996 r., str. 1). Zgodnie z tym układem:
–        procedura zmierzająca do obsadzenia wolnych stanowisk rozpoczyna się od publikacji przez region jednej listy regionalnej obejmującej
lekarzy zaklasyfikowanych zgodnie z systemem punktacji obliczanej na podstawie art. 3 tego układu (art. 2 układu zbiorowego);
–        w celach utworzenia list oraz zaklasyfikowania lekarzy przyznaje się 12 punktów z tytułu kwalifikacji akademickich za świadectwo
szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej. Z tytułu doświadczenia zawodowego zainteresowanemu przyznaje się ponadto
0,20 punkta za każdy miesiąc praktyki w charakterze lekarza kontraktowego w zakresie podstawowej opieki medycznej. Dodatkowe
punkty mogą zostać przyznane z racji niektórych działań szczególnych wykonywanych w charakterze lekarza ogólnego (art. 3 ust. 1
układu zbiorowego).
W zakresie przydzielania stanowisk w strefach z niedoborami w zakresie podstawowej opieki medycznej oraz stałego dostępu do
opieki medycznej układ zbiorowy przewiduje również, że:
–        Aziende Sanitarie Locali (lokalne publiczne zakłady opieki zdrowotnej) zastrzegają od 20 % do 40 % wspomnianych stanowisk
dla lekarzy posiadających świadectwo szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej, o którym mowa w art. 2 dekretu ustawodawczego
nr 256/91, oraz od 80 % do 60 % dla lekarzy posiadających dokument równorzędny (art. 3 ust. 6 układu zbiorowego). W przypadku
gdyby nie odnowiono układu w terminie, przewiduje się, że w kolejnym roku wyznaczony zostanie limit stanowisk do obsadzenia
dla każdej z dwóch grup lekarzy w wysokości 50 % (przepis końcowy nr 5 wspomnianego układu);
–        lista stanowisk do obsadzenia w każdym z zakładów tworzona jest przez sumowanie liczby punktów uzyskanych przez każdego z kandydatów
na liście regionalnej, o której mowa w art. 2 dekretu ustawodawczego nr 256/91, liczby punktów przewidzianych z tytułu posiadania
miejsca zamieszkania w regionie oraz liczby punktów uzyskanych z tytułu posiadania przez kandydata miejsca zamieszkania w strefie
z niedoborami (art. 20 ust. 6 układu zbiorowego).
Na podstawie decyzji rady regionalnej nr 1245 z dnia 29 kwietnia 1998 r. (BURP nr 46 z dnia 15 maja 1998 r.) Regione Puglia
przydzielił w roku 1998 40 % stanowisk przeznaczonych do obsadzenia w strefach z niedoborami oraz stanowisk nieobsadzonych
lekarzom posiadającym świadectwo szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej i 60 % stanowisk lekarzom posiadającym dokument
równorzędny. W roku 1999 procent stanowisk zastrzeżonych dla lekarzy z tych dwóch grup został zmieniony w taki sposób, że
wynosił po 50 %.

Postępowania przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Postępowania przed sądem krajowym miały u podstaw okoliczność, że odnośnie do stanowisk do obsadzenia w strefach z niedoborami
niektórzy lekarze, posiadający świadectwo szkolenia specjalistycznego w zakresie ogólnej praktyki medycznej, o którym mowa
w art. 2 dekretu ustawodawczego nr 256/91, mieli ponadto w dniu 31 grudnia 1994 r. prawo wykonywania praktyki medycznej w ramach
krajowego systemu zabezpieczenia społecznego i ubiegali się zarówno o stanowiska zastrzeżone dla lekarzy posiadających wspomniane
świadectwo, jak i te przypadające lekarzom posiadającym dokument równorzędny. Lekarze ci próbowali ponadto uzyskać dwanaście
punktów przewidzianych dla posiadaczy wspomnianego świadectwa, chociaż ubiegali się o stanowiska w ramach limitu stanowisk
zastrzeżonych dla posiadaczy wspomnianego dokumentu.
Początkowo Regione Puglia postanowił, że wprawdzie lekarze posiadający jednocześnie świadectwo szkolenia specjalistycznego
w zakresie ogólnej praktyki medycznej oraz w dniu 31 grudnia 1994 r. prawo wykonywania praktyki medycznej w ramach krajowego
systemu zabezpieczenia społecznego mogli ubiegać się o stanowiska w ramach dwóch limitów, nie mieli jednakże podstaw do wykorzystania
dwunastu punktów przypadających za posiadanie tego świadectwa, jeżeli wybrali oni ubieganie się o stanowiska w ramach limitu
stanowisk zastrzeżonych dla lekarzy posiadających dokument równorzędny. Region zalecił więc swoim lokalnym publicznym zakładom
opieki zdrowotnej odjęcie przyznanych uprzednio tym lekarzom dwunastu punktów w odniesieniu do procedur dotyczących roku 1998.
Wspomniane zakłady, działając zgodnie ze wskazówkami Regione Puglia, od tego czasu odmawiały przyznawania kandydatom posiadającym
oba wyżej wymienione dokumenty potwierdzające kwalifikacje dwunastu punktów przypadających posiadaczom świadectwa szkolenia
w ramach limitu zastrzeżonego dla lekarzy posiadających dokument równorzędny.
Decyzje niektórych ze wspomnianych zakładów, wśród których znajduje się Azienda Unità Sanitaria Locale BA/4, zostały zaskarżone
przed Tribunale amministrativo regionale per la Puglia przez G. Berardi i in., a także L. Vairę i in. utrzymujących, że te
decyzje były niezgodne z prawem, ponieważ zostały podjęte z naruszeniem art. 2, 3 i 20 układu zbiorowego i wskutek błędnego
ich zastosowania.
Sąd krajowy właściwy do rozstrzygnięcia w przedmiocie zgodności z prawem stanowiska przyjętego przez Regione Puglia orzekł
początkowo, że lekarze posiadający oba dokumenty potwierdzające kwalifikacje mogli ubiegać się o wszystkie zastrzeżone stanowiska,
ale nie mogli mieć przyznanych dwunastu punktów przyznawanych posiadaczom świadectwa szkolenia, jeżeli ubiegali się o stanowiska
przypadające posiadaczom dokumentu równorzędnego.
Consiglio di Stato (Włochy) orzekła jednak w tym czasie decyzją nr 1407 z dnia 15 marca 2000 r. (zwaną dalej „decyzją Consiglio
di Stato”) stanowiącą rozstrzygnięcie odwołania wniesionego od orzeczenia innego tribunal administratif régional, że lekarze
mający być wyznaczeni do obsadzenia stanowisk w strefach z niedoborami powinni wywodzić się z jednej listy regionalnej, nawet
jeżeli przewiduje się, że w celu przydzielenia stanowisk zastrzeżone są dwa oddzielne limity dla, odpowiednio, lekarzy posiadających
świadectwo szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej i lekarzy posiadających dokument równorzędny oraz że lekarze z tej
pierwszej grupy, którzy mieli również w dniu 31 grudnia 1994 r. prawo prowadzenia ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego
systemu opieki zdrowotnej, mogą ubiegać się o stanowiska w ramach obu limitów; z takim skutkiem, iż według Consiglio należy
przyznać im w całości dwanaście punktów przewidzianych w art. 3 ust. 1 układu zbiorowego, ponieważ obowiązujące ustawodawstwo
nie przewiduje pod tym względem rozróżnienia między oboma dokumentami potwierdzającymi kwalifikacje.
Po zapoznaniu się z tą decyzją Regione Puglia zdecydował się zmienić poprzednio przyjęte stanowisko i więcej nie odmawiać
uwzględniania dwunastu punktów przyznawanych posiadaczom świadectw szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej przy procedurach
dotyczących roku 1999. Publiczne zakłady opieki zdrowotnej tego regionu przyjęły więc ten nowy sposób rozdzielania stanowisk
lekarzy w strefach z niedoborami. Jednak procedura dotycząca roku 1998 pozostała niezmieniona.
Nowe stanowisko przyjęte przez Regione Puglia i podjęte w konsekwencji tego stanowiska środki przez publiczne lokalne zakłady
opieki zdrowotnej tego regionu zostały zaskarżone do sądu krajowego przez A. Fascicolo i in. oraz E. De Benedictisa i in.,
lekarzy posiadających wyłącznie dokument równorzędny. Twierdzą oni w istocie, że ubieganie się o stanowiska w ramach dwóch
zastrzeżonych limitów przez lekarzy posiadających uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej przed dniem 1 stycznia
1995 r. oraz posiadaczy świadectwa specjalistycznego szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej, otrzymujących ponadto
punkty przewidziane za uzyskanie wspomnianego świadectwa, prowadziłoby do niemożności zastosowania zasady równorzędności ustanowionej
w dyrektywach 86/457 i 93/16.
W przedmiocie przedłożonych mu dwóch serii sporów sąd krajowy podzielił tezę Consiglio di Stato, według której lekarze posiadający
świadectwo szkolenia w zakresie ogólnej praktyki lekarskiej mogą ubiegać się o wszystkie zastrzeżone stanowiska do obsadzenia
w strefach z niedoborami. Jednakże nie mógł on uznać stanowiska Consiglio w przedmiocie przyznawania dwunastu punktów tym
lekarzom, jeżeli ubiegali się oni o stanowiska w ramach limitu stanowisk zastrzeżonych dla lekarzy posiadających dokument
równorzędny. W przedmiocie tego ostatniego punktu sąd krajowy stwierdził, że decyzja Consiglio di Stato zdaje się nie uznawać
faktu, że w dyrektywach 86/457 i 93/16 ustawodawca wspólnotowy uznał za godne ochrony prawa nabyte do prowadzenia ogólnej
praktyki medycznej lekarzy nieposiadających dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu potwierdzającego posiadanie kwalifikacji
w zakresie medycyny ogólnej, którzy do dnia 31 grudnia 1994 r. korzystali z tego prawa, wykluczając tym samym możliwość dokonania
jakiegokolwiek rozróżnienia hierarchicznego pomiędzy tymi dwiema grupami lekarzy.
W tych okolicznościach Tribunale amministrativo regionale per la Puglia postanowił odroczyć rozpoznanie sprawy i przedłożyć
Trybunałowi trzy następujące pytania prejudycjalne, sformułowane w sposób identyczny w każdym orzeczeniu odsyłającym:
„1)      Czy uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej uzyskane przed dniem 31 grudnia 1994 r. powinny być, dla celów wykonywania
ogólnej praktyki medycznej, uznane na mocy art. 7 ust. 2 dyrektywy 86/457/EWG i art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16/EWG za równorzędne
z uzyskaniem świadectwa specjalistycznego szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej?
2)      Czy uzyskanie świadectwa szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej umożliwia Państwom Członkowskim, na podstawie wspomnianych
przepisów wspólnotowych, dopuszczenie, od dnia 1 stycznia 1995 r. w stosunku do lekarzy posiadających również uprawnienia
do wykonywania zawodu uzyskane przed dniem 31 grudnia 1994 r., do bardziej korzystnego systemu charakteryzującego się większą
liczbą stanowisk niż liczba przyznana odpowiednio posiadaczom jednego lub drugiego z dokumentów?
3)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na powyższe pytanie i przy uwzględnieniu zasady praw nabytych, czy powyżej przedstawiona
sytuacja umożliwia Państwom Członkowskim dalsze specjalne traktowanie tych lekarzy poprzez przyznawanie im każdorazowo dodatkowej
liczby punktów z tytułu uzyskania świadectwa szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej?”.
Zarządzeniem Prezesa Trybunału z dnia 12 lutego 2002 r. sprawy C‑10/02 i C‑11/02 zostały połączone do celów procedury pisemnej
i ustnej, a także do wydania wyroku w przedmiocie pytań prejudycjalnych.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego
W pierwszym z postawionych pytań sąd krajowy dąży do ustalenia, czy uzyskane przed dniem 1 stycznia 1995 r. uprawnienia do
wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej powinny, na mocy art. 36 ust. 2 dyrektywy
93/16, być uznawane dla celów wykonywania takiej praktyki za równorzędne z uzyskaniem świadectwa specjalistycznego szkolenia
w zakresie ogólnej praktyki medycznej.
Niezaprzeczalnym pozostaje fakt, że posiadanie jednego z dwóch dokumentów wymienionych w powyższym punkcie stanowi wymóg minimalny
wykonywania ogólnej praktyki medycznej. Jednakże z orzeczeń odsyłających wynika, że pytanie to zmierza w istocie do określenia
zgodności ze wspomnianym art. 36 ust. 2 stosowanego w tym postępowaniu krajowego systemu obsady stanowisk lekarzy w krajowym
systemie opieki zdrowotnej, przy uwzględnieniu faktu, że w systemie tym kandydaci posiadający świadectwo specjalistycznego
szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej oraz ci posiadający wyłącznie dokument równorzędny niekoniecznie mają jednakowe
szanse pod względem przydzielania tych stanowisk.
Należy więc od razu stwierdzić, że art. 30–41 dyrektywy 93/16 zmierzają do ujednolicenia wymogów minimalnych wydawania dyplomów,
świadectw i innych dokumentów potwierdzających ukończenie specjalistycznego szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej
w celu ułatwienia swobodnego przepływu lekarzy (motywy od dwudziestego do dwudziestego trzeciego tej dyrektywy). Zgodnie z tym
celem art. 36 ust. 1 zdanie pierwsze tej dyrektywy uzależnia, z zastrzeżeniem praw nabytych, wykonywanie ogólnej praktyki
medycznej w ramach krajowego systemu zabezpieczenia społecznego od posiadania takiego dyplomu, świadectwa lub innego dokumentu
potwierdzającego ukończenie wspomnianego specjalistycznego szkolenia.
W tym kontekście art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16 uściśla, że „każde Państwo Członkowskie określi uznawane przez siebie prawa
nabyte. Jednakże uzna prawo do wykonywania działalności w zakresie ogólnej praktyki medycznej w ramach własnego systemu zabezpieczenia
społecznego […] jako nabyte przez tych wszystkich lekarzy, którzy w dniu 31 grudnia 1994 r. mają takie prawo na podstawie
art. 1–20 i którzy w tym dniu mieszkają na terytorium tego państwa na mocy art. 2 lub art. 9 ust. 1”.
Przepis ten przyznaje każdemu z Państw Członkowskich uprawnienia dyskrecjonalne w celu określenia praw nabytych. Ich wykonywanie
ograniczone jest jedynie warunkiem, że każde Państwo Członkowskie uzna prawa nabyte lekarzy, którzy nie posiadając dyplomu
w zakresie medycyny ogólnej, skorzystali przed dniem 1 stycznia 1995 r. z uznania w tym Państwie Członkowskim skutków dyplomów,
świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji wydanych im w innym Państwie Członkowskim i którzy
uzyskali w nim, również przed tą datą, prawo wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego systemu zabezpieczenia
społecznego (zob. wyrok z dnia 16 października 1997 r. w sprawach połączonych od C‑69/96 do C‑79/96 Garofalo i in., Rec. str. I‑5603,
pkt 29 i 30).
W celu udzielenia odpowiedzi na pytanie pierwsze należy odnotować po pierwsze, że z brzmienia art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16
nie wynika wymóg przyznawania przez Państwa Członkowskie tej samej wartości prawom nabytym oraz uzyskaniu świadectwa specjalistycznego
szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej. Wymóg minimalny określony w tym przepisie, który dotyczy tej grupy lekarzy,
w stosunku do której należy uznać prawa nabyte, nie zmierza do bliższego określenia zakresu ochrony, jaka powinna być przyznana
przez dane Państwa Członkowskie tym prawom.
Po drugie, warunek ten ma na celu uniknięcie sytuacji, w której lekarze, którzy skorzystali ze swobody przedsiębiorczości
zagwarantowanej przez dyrektywy wspólnotowe i przed dniem 1 stycznia 1995 r. uzyskali prawo wykonywania ogólnej praktyki medycznej
w ramach systemu zabezpieczenia społecznego przyjmującego Państwa Członkowskiego, byli go pozbawieni z powodu nieposiadania
nowych dyplomów, świadectw lub innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, określonych w dyrektywie 93/16
(zob. ww. wyrok w sprawie Garofalo i in., pkt 31).
Wystarczy więc zauważyć, że nawet jeżeli wspomniany warunek wymagałby, przy występowaniu takiego aspektu transgranicznego,
przyznania szerszego zakresu ochrony prawom nabytym, to w tym przypadku jednak, co potwierdzono w trakcie rozprawy, sprawy
wniesione przed sąd krajowy dotyczą tylko sytuacji o charakterze wyłącznie wewnętrznym.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że sam fakt, że z powodu cech charakterystycznych krajowego systemu stosowanego
przy obsadzaniu stanowisk lekarzy w strefach z niedoborami posiadacze świadectw specjalistycznego szkolenia w zakresie ogólnej
praktyki medycznej, z jednej strony, i posiadacze wyłącznie dokumentu równorzędnego, z drugiej strony, nie mieli, w odniesieniu
do przydzielania tych stanowisk jednakowych szans, nie uchybia art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16.
W świetle powyższych rozważań należy udzielić odpowiedzi na pytanie pierwsze, że w odniesieniu do dostępu do stanowisk lekarza
ogólnego art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16 nie obliguje Państw Członkowskich do uznawania uprawnień uzyskanych przed dniem 1 stycznia
1995 r. w celu wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej za równorzędne z uzyskaniem
świadectwa specjalistycznego szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej.

W przedmiocie pytania drugiego i trzeciego
W pytaniu drugim i trzecim, które należy rozważyć łącznie, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy art. 36 ust. 2 dyrektywy
93/16 stoi na przeszkodzie temu, aby Państwa Członkowskie przyznawały tym lekarzom, którzy byli jednocześnie posiadaczami
świadectw szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej oraz byli w dniu 31 grudnia 1994 r. uprawnieni do wykonywania ogólnej
praktyki medycznej w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej:
–        zastrzeżone stanowiska w liczbie większej aniżeli przyznana, odpowiednio, lekarzom posiadającym wspomniane świadectwo lub
lekarzom posiadającym uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej, umożliwiając im jednoczesne ubieganie się o stanowiska
w dwóch zastrzeżonych grupach;
–        jeszcze korzystniejsze traktowanie poprzez przyznawanie im dodatkowej liczby punktów przypadających z racji uzyskania wyżej
wspomnianego świadectwa, jeżeli ubiegają się o stanowiska w ramach limitu zastrzeżonego dla lekarzy uprawnionych do wykonywania
zawodu w dniu 31 grudnia 1994 r.
Zdaniem G. Berardi i in. oraz L. Vairy i in. wymóg, o którym mowa w art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16, czyli przyznanie prawa
wykonywania ogólnej praktyki medycznej lekarzom pochodzącym z innych Państw Członkowskich mieszkających w przyjmującym Państwie
Członkowskim i którzy uzyskali uprawnienia przed 1 stycznia 1995 r. jako lekarze ogólni, nie jest naruszony przez system zastrzeżonych
stanowisk.
Wymienieni skarżący utrzymują ponadto, że zaoferowanie większego limitu stanowisk kandydatom z „podwójnymi kwalifikacjami”
byłoby zgodne z prawem. Całość wysiłku wkładanego w uzyskanie tego świadectwa uzasadniałoby przyznanie mu większej wartości
aniżeli równorzędnemu mu okresowi praktyki medycznej. Ponadto, jeżeli nie przyznawałoby się dodatkowych dwunastu punktów za
jego uzyskanie, posiadacze tego świadectwa zostaliby postawieni w niekorzystnej sytuacji w porównaniu do tych lekarzy, którzy
zamiast odbycia wymaganego dwuletniego szkolenia wykonywali praktykę medyczną i zgromadzili w ten sposób dodatkowe punkty
za doświadczenie.
W tym samym sensie Komisja Wspólnot Europejskich uważa, że przy uwzględnieniu uprawnień dyskrecjonalnych zachowanych przez
Państwa Członkowskie przy określaniu praw nabytych ani warunki uczestnictwa lekarzy posiadających wyłącznie uprawnienia zawodowe
uzyskane przed dniem 1 stycznia 1995 r. w publicznych konkursach dających dostęp do systemu zabezpieczenia społecznego danego
Państwa Członkowskiego, ani ewentualne limity zastrzeżone na ich korzyść, ani punkty przyznawane im w trakcie procedur selekcyjnych
nie wchodzą w zakres stosowania dyrektywy 93/16.
W przeciwieństwie do tego E. De Benedictis i in. podtrzymują, że od dnia 1 stycznia 1995 r. Państwa Członkowskie nie mogą
przyznawać lekarzom posiadającym świadectwo szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej, którzy przed dniem 31 grudnia
1994 r. uzyskali również uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej, bardziej korzystnego systemu charakteryzującego
się większą liczbą zastrzeżonych stanowisk aniżeli liczba przyznana odpowiednio posiadaczom jednego lub drugiego z dokumentów.
Jak stwierdzono w pkt 30 niniejszego wyroku, przyznane Państwom Członkowskim na podstawie art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16 uprawnienie
do określenia praw nabytych jest poddane jedynemu tylko wymogowi, który dotyczy wyłącznie tych lekarzy, którzy, wykorzystawszy
prawo swobodnego przepływu, uzyskali prawo wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach systemu zabezpieczenia społecznego
przyjmującego Państwa Członkowskiego. Zgodnie z celem postawionym przez ustawodawcę wspólnotowego (zob. pkt 28 niniejszego
wyroku) wymóg ten nie może więc dotyczyć sytuacji nieprzedstawiających aspektu transgranicznego.
Stąd w sytuacjach o charakterze wyłącznie wewnętrznym, jak ta w postępowaniu przed sądem krajowym, przyjmującemu Państwu Członkowskiemu
pozostawia się swobodę w określeniu zakresu praw nabytych.
Pod tym względem prawdą jest, że o ile krajowym uzasadnieniem dla ustanowienia w tym przypadku dwóch oddzielnych limitów stanowisk,
jednego dla posiadaczy świadectwa szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej, a drugiego dla posiadaczy dokumentu równorzędnego,
mogłoby być dążenie do ochrony praw nabytych drugiej z wymienionych grupy lekarzy, o tyle skutkiem umożliwienia jednej z grup
lekarzy jednoczesnego ubiegania się o stanowiska w dwóch limitach stanowisk byłoby ograniczenie ochrony przyznanej posiadaczom
wyłącznie dokumentu równorzędnego. Jednakże takie uregulowanie nie mogłoby samo w sobie naruszyć art. 36 ust. 2 dyrektywy
93/16, którego przepisy pozwalają Państwom Członkowskim na swobodne określenie praw nabytych w sytuacjach o charakterze wyłącznie
wewnętrznym.
Należy zaznaczyć ponadto, że fakt przyznania lekarzom, ubiegającym się o stanowiska zastrzeżone dla tych posiadających w dniu
31 grudnia 1994 r. uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego systemu zabezpieczenia społecznego,
dodatkowych punktów przyznawanych z racji uzyskania świadectwa szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej, również nie
narusza art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16.
W świetle powyższego należy udzielić odpowiedzi na pytania drugie i trzecie, że art. 36 ust. 2 dyrektywy 93/16 nie stoi na
przeszkodzie temu, aby Państwa Członkowskie przyznawały tym lekarzom, którzy byli jednocześnie posiadaczami świadectw szkolenia
w zakresie ogólnej praktyki medycznej oraz byli w dniu 31 grudnia 1994 r. uprawnieni do wykonywania ogólnej praktyki medycznej
w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej:
–        zastrzeżone stanowiska w liczbie większej aniżeli przyznana, odpowiednio, lekarzom posiadającym wspomniane świadectwo lub
lekarzom posiadającym uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej, umożliwiając im jednoczesne ubieganie się o stanowiska
w dwóch zastrzeżonych grupach;
–        jeszcze korzystniejsze traktowanie poprzez przyznawanie im dodatkowej liczby punktów przypadających z racji uzyskania wyżej
wspomnianego świadectwa, jeżeli ubiegają się o stanowiska w ramach limitu zastrzeżonego dla lekarzy uprawnionych do wykonywania
zawodu w dniu 31 grudnia 1994 r.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 36 ust. 2 dyrektywy Rady 93/16/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. mającej na celu ułatwienie swobodnego przepływu lekarzy
i wzajemnego uznania ich dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji nie obliguje Państw
Członkowskich do uznawania uprawnień uzyskanych przed dniem 1 stycznia 1995 r. w celu wykonywania ogólnej praktyki medycznej
w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej za równorzędne z uzyskaniem świadectwa specjalistycznego szkolenia w zakresie
ogólnej praktyki medycznej.
2)
Artykuł 36 ust. 2 dyrektywy 93/16 nie stoi na przeszkodzie temu, aby Państwa Członkowskie przyznawały tym lekarzom, którzy
byli jednocześnie posiadaczami świadectw szkolenia w zakresie ogólnej praktyki medycznej oraz byli w dniu 31 grudnia 1994 r.
uprawnieni do wykonywania ogólnej praktyki medycznej w ramach krajowego systemu opieki zdrowotnej:
–
zastrzeżone stanowiska w liczbie większej aniżeli przyznana, odpowiednio, lekarzom posiadającym wspomniane świadectwo lub
lekarzom posiadającym uprawnienia do wykonywania ogólnej praktyki medycznej, umożliwiając im jednoczesne ubieganie się o stanowiska
w dwóch zastrzeżonych grupach;
–
jeszcze korzystniejsze traktowanie poprzez przyznawanie im dodatkowej liczby punktów przypadających z racji uzyskania wyżej
wspomnianego świadectwa, jeżeli ubiegają się o stanowiska w ramach limitu zastrzeżonego dla lekarzy uprawnionych do wykonywania
zawodu w dniu 31 grudnia 1994 r.
Podpisy
*
Język postępowania: włoski.