CELEX: 62004CJ0368
Κρατικές ενισχύσεις
Άρθρο 88, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, ΕΚ
Μερική επιστροφή φόρων ενεργείας
Μη γνωστοποίηση της ενισχύσεως
Απόφαση της Επιτροπής
Δήλωση περί συμβατότητας της ενισχύσεως με την κοινή αγορά για ορισμένη χρονική περίοδο του παρελθόντος
Αποτέλεσμα επί των αιτήσεων για επιστροφή από επιχειρήσεις που δεν είχαν τύχει του ευεργετήματος του μέτρου ενισχύσεως
Εξουσίες των εθνικών δικαστηρίων

Distribution Casino France κ.λπ., σκέψη 42, καθώς και προπαρατεθείσα απόφαση Air Liquide Industries Belgium, σκέψη
43).
52     Έχοντας ωθηθεί στο να αναλύσει το αμφισβητούμενο μέτρο προκειμένου να διαπιστώσει αν τούτο εμπίπτει στην έννοια της ενισχύσεως
του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ, το αιτούν δικαστήριο θα έπρεπε, κατ’ αρχήν, να διαθέτει στοιχεία που να του επιτρέπουν να
εκτιμήσει αν το μέτρο που σκοπεύει να υιοθετήσει διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών, εξουδετερώνοντας τα
αποτελέσματα της ενισχύσεως όσον αφορά τους ανταγωνιστές των επωφεληθεισών επιχειρήσεων, λαμβάνοντας ταυτόχρονα πλήρως υπόψη
το κοινοτικό δίκαιο και αποφεύγοντας να λάβει μέτρο που θα έχει ως μοναδικό αποτέλεσμα την επέκταση του κύκλου των δικαιούχων
της ενισχύσεως αυτής.
53     Το δεύτερο υποβληθέν από το αιτούν δικαστήριο ερώτημα αφορά μια κατάσταση κατά την οποία, όπως συμβαίνει στην υπόθεση της
κύριας δίκης μεταξύ της Gerlitzen και της Finanzlandesdirektion für Kärnten, υποβλήθηκε μια αίτηση μερικής επιστροφής φόρου
ενεργείας, συνιστώσας παράνομη ενίσχυση ως μη γνωστοποιηθείσα, μετά την έκδοση της απόφασης της Επιτροπής που κήρυξε την ενίσχυση
συμβατή με την κοινή αγορά.
54     Όπως έχει υπομνησθεί με τις σκέψεις 41 και 42 της παρούσας αποφάσεως, η απόφαση της 22ας Μαΐου 2002 με την οποία κρατική ενίσχυση
κηρύχθηκε συμβατή με την κοινή αγορά δεν έχει ως συνέπεια την εκ των υστέρων νομιμοποίηση των εκτελεστικών της ενισχύσεως
αυτής πράξεων οι οποίες, κατά τον χρόνο λήψεώς τους, ήσαν ανίσχυρες λόγω παραβιάσεως της απαγορεύσεως του άρθρου 88, παράγραφος
3, τελευταία περίοδος, ΕΚ.
55     Επομένως, μικρή σημασία έχει το αν μια αίτηση υποβλήθηκε πριν ή μετά την έκδοση της αποφάσεως που κήρυξε την ενίσχυση συμβατή
με την κοινή αγορά, εφόσον η αίτηση αυτή έχει σχέση με παράνομη κατάσταση προκύπτουσα από την έλλειψη γνωστοποιήσεως.
56     Έτσι, σύμφωνα με τις δυνατότητες του εθνικού δικαίου και τα μέσα ένδικης προστασίας που αυτό προβλέπει, τα εθνικά δικαστήρια
δύνανται, ανάλογα με την περίπτωση, να ωθηθούν στο να διατάξουν την ανάκτηση, σε βάρος των επωφεληθέντων, μιας παράνομης ενισχύσεως,
έστω και αν αυτή κηρύχθηκε μεταγενέστερα από την Επιτροπή συμβατή με την κοινή αγορά. Ομοίως, είναι δυνατό ένα εθνικό δικαστήριο
να πρέπει να αποφανθεί επί αιτήματος αποκαταστάσεως ζημίας προκληθείσας λόγω του παράνομου χαρακτήρα του μέτρου ενισχύσεως.
57     Πράττοντας έτσι, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να προσπαθεί να διαφυλάσσει τα συμφέροντα των πολιτών λαμβάνοντας ταυτόχρονα
πλήρως υπόψη το κοινοτικό συμφέρον, μεριμνώντας, ιδίως, να μη λάβει απόφαση που θα έχει ως μοναδικό αποτέλεσμα την επέκταση
του κύκλου των δικαιούχων της παράνομης ενισχύσεως.
58     Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 88, παράγραφος 3, τελευταία
περίοδος, ΕΚ έχει την έννοια ότι στα εθνικά δικαστήρια εναπόκειται η διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών έναντι τυχόν παραβιάσεως,
εκ μέρους εθνικών αρχών, της απαγορεύσεως χορηγήσεως ενισχύσεων πριν από την εκ μέρους της Επιτροπής έκδοση αποφάσεως που
να τις επιτρέπει. Πράττοντας έτσι, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να λαμβάνουν πλήρως υπόψη το κοινοτικό συμφέρον, ενώ δεν
πρέπει να υιοθετούν μέτρο που θα είχε ως μοναδικό αποτέλεσμα την επέκταση του κύκλου των δικαιούχων της ενισχύσεως.
59     Εφόσον απόφαση της Επιτροπής κηρύσσουσα μη γνωστοποιηθείσα ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά δεν έχει ως συνέπεια την εκ
των υστέρων νομιμοποίηση των εκτελεστικών πράξεων που ήσαν ανίσχυρες λόγω του ότι είχαν ληφθεί κατά παραβίαση της απαγορεύσεως
του άρθρου 88, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, ΕΚ, μικρή σημασία έχει αν μια αίτηση υποβλήθηκε πριν ή μετά την έκδοση της
αποφάσεως που κήρυξε την ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά, εφόσον η αίτηση αυτή έχει σχέση με την παράνομη κατάσταση που
προέκυψε από την έλλειψη γνωστοποιήσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
60     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν προκειμένου
να υποβάλουν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, έτεροι πλην των εν λόγω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 88, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, ΕΚ έχει την έννοια ότι στα εθνικά δικαστήρια εναπόκειται η διασφάλιση των δικαιωμάτων
των πολιτών έναντι τυχόν παραβιάσεως, εκ μέρους εθνικών αρχών, της απαγορεύσεως χορηγήσεως ενισχύσεων πριν από την εκ μέρους
της Επιτροπής έκδοση αποφάσεως που να τις επιτρέπει. Πράττοντας έτσι, τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να λαμβάνουν πλήρως υπόψη
το κοινοτικό συμφέρον, ενώ δεν πρέπει να υιοθετούν μέτρο που θα είχε ως μοναδικό αποτέλεσμα την επέκταση του κύκλου των δικαιούχων
της ενισχύσεως.
Εφόσον απόφαση της Επιτροπής κηρύσσουσα μη γνωστοποιηθείσα ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά δεν έχει ως συνέπεια την εκ
των υστέρων νομιμοποίηση των εκτελεστικών πράξεων που ήσαν ανίσχυρες λόγω του ότι είχαν ληφθεί κατά παραβίαση της απαγορεύσεως
του άρθρου 88, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, ΕΚ, μικρή σημασία έχει αν μια αίτηση υποβλήθηκε πριν ή μετά την έκδοση της
αποφάσεως που κήρυξε την ενίσχυση συμβατή με την κοινή αγορά, εφόσον η αίτηση αυτή έχει σχέση με την παράνομη κατάσταση που
προέκυψε από την έλλειψη γνωστοποιήσεως.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.