CELEX: 62004CJ0181
Szósta dyrektywa VAT
Zwolnienia
Artykuł 15 pkt 4 lit. a), pkt 5 oraz pkt 8
Zwolnienie dotyczące wynajmu statków morskich
Zakres

Wnioski o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczą wykładni art. 15 pkt 4 lit. a), pkt 5 oraz pkt 8 szóstej dyrektywy
Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich w odniesieniu do podatków
obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (Dz.U. L 145, str. 1), zmienionej
dyrektywą Rady 92/111/EWG z dnia 14 grudnia 1992 r. (Dz.U. L 384, str. 47, zwanej dalej „szóstą dyrektywą”) oraz zasady ochrony
uzasadnionych oczekiwań i zasady pewności prawa.
Wnioski te zostały przedłożone w ramach sporu pomiędzy spółką Elmeka NE (zwaną dalej „Elmeką”) i Ypourgos Oikonomikon (ministrem
finansów), dotyczącego odmowy zwolnienia od podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) czynności leżących
u podstaw opłat za fracht paliw w celu zaopatrzenia statków.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Artykuł 15 szóstej dyrektywy stanowi:
„Bez uszczerbku dla innych przepisów Wspólnoty, państwa członkowskie zwalniają od podatku na warunkach, które określają w celu
zapewnienia właściwego i prostego zastosowania takich zwolnień i zapobieżenia wszelkim oszustwom podatkowym, unikaniu opodatkowania
i nadużyciom:
[…]
4.       dostawy towarów służących zaopatrzeniu statków, które:
a)       używane są do żeglugi na pełnym morzu oraz przewożące pasażerów za opłatą lub używanych do celów handlowych, przemysłowych
lub rybołówstwa;
b)       używane są dla ratownictwa lub udzielania pomocy na morzu, lub połowu przybrzeżnego ryb, przy czym w ostatnim przypadku, z wyjątkiem
zaopatrzenia statków;
[…]
5.       dostawy, modyfikacja, naprawy, utrzymanie, czarter oraz najem statków morskich, określonych w ust. 4 lit. a) i b) oraz dostawy,
najem, naprawy i utrzymanie sprzętu łącznie z wyposażeniem służącym do połowu ryb lub w tym celu używanym;
[…]
8.       usługi inne niż określone w ust. 5, które są przeznaczone dla zaspokojenia bezpośrednich potrzeb statków morskich określonych
w tym ustępie lub ich ładunku;
[…]”.

Uregulowania krajowe
Artykuł 22 ust. 1 ustawy nr 1642/1986 dotyczącej opodatkowania podatkiem VAT oraz innych postanowień (FEK A’ 125), która stanowi
transpozycję szóstej dyrektywy do greckiego porządku prawnego, w brzmieniu obowiązującym w okresie, którego dotyczy spór,
stanowił, co następuje:
„Zwalnia się od podatku:
a)      dostawę i przywóz statków używanych do celów handlowych lub rybołówstwa przez podatników podlegających ogólnym zasadom opodatkowania
podatkiem VAT lub używanych do innych celów, przeznaczonych do złomowania lub wykorzystywanych przez siły zbrojne oraz przez
władze publiczne, dostawę i przywóz pływających środków transportu używanych do celów ratownictwa lub pomocy na morzu oraz
sprzętu i wyposażenia wbudowanych lub wykorzystywanych na statkach lub pływających środkach transportu używanych do celów
ratownictwa morskiego. Zwolnienia tego nie stosuje się do statków używanych do celów prywatnych, celów rekreacyjnych lub sportowych;
[...]
c)      dostawę i przywóz paliw, olejów, zapasów i innych towarów służących zaopatrzeniu statków, pływających środków transportu oraz
statków powietrznych, które są zwolnione od podatku zgodnie z postanowieniami lit. a) i b). W odniesieniu do statków i pływających
środków transportu służących celom handlu wewnętrznego lub przeznaczonych do innych celów na terytorium kraju oraz do statków
rybackich dokonujących połowów na wodach greckiego morza terytorialnego zwolnienie dotyczy tylko paliw i olejów;
d)      czarter statków lub wynajem statków powietrznych związany z wykonywaniem czynności opodatkowanych lub czynności zwolnionych,
które uprawniają do dokonania odliczenia podatku naliczonego. Zwolnienia tego nie stosuje się do czarteru i wynajmu statków
lub statków powietrznych używanych do celów prywatnych, celów rekreacyjnych lub sportowych [...]”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Przedmiotem działalności statutowej spółki Elmeka jest eksploatacja tankowca, używanego do transportu produktów ropopochodnych
na terenie Grecji, na rzecz podmiotów handlujących paliwami ciekłymi, które dokonują czarteru statku.
Podczas kontroli ksiąg rachunkowych i dokumentów księgowych Elmeki, dotyczących lat podatkowych 1994–1996, stwierdzono, że
wśród dokonujących czarteru dostawców była panamska spółka Oceanic International Bunkering SA (zwana dalej „Oceanic”), której
przedmiotem działalności statutowej jest handel produktami ropopochodnymi. Ustalono również, że Elmeka nie fakturowała podatku
VAT od frachtu brutto, który otrzymywała na podstawie każdego konosamentu związanego z transportem produktów ropopochodnych,
służących zaopatrzeniu statków w Grecji, świadczonego na rachunek spółki Oceanic, uznając, iż są to czynności zwolnione od
podatku.
W piśmie z dnia 21 czerwca 1994 r. skierowanym do Dimosia Oikonomiki Ypiresia Ploion Peiraios (organu podatkowego w Pireusie,
właściwego w sprawach morskich, zwanego dalej „organem podatkowym w Pireusie”) Elmeka wystąpiła z pytaniem, czy w ramach zaopatrywania
przez należący do niej tankowiec, na rachunek spółki Oceanic, statków wykonujących rejsy za granicę i transportujących paliwo
pochodzące z rafinerii redy portu w Pireusie, jest ona zobowiązana na podstawie obowiązujących przepisów do fakturowania podatku
VAT od konosamentów, które wystawia na rzecz tej spółki, czy też jest zwolniona od podatku na mocy ustawy nr 1642/1986, a jeżeli
tak, to na jakiej podstawie. W odpowiedzi na powyższe pytanie organ podatkowy w Pireusie poinformował Elmekę, że rzeczone
konosamenty są zwolnione od podatku VAT.
W następstwie zawieszenia ze skutkiem od dnia 1 stycznia 1993 r. zwolnienia od podatku VAT, z którego korzystało świadczenie
usług transportu produktów ropopochodnych, usługi wykonane przez Elmekę zostały poddane opodatkowaniu podatkiem VAT, bowiem
były one wykonywane na terenie kraju, niezależnie od tego, że ich odbiorca posiadał siedzibę poza obszarem Wspólnoty. W związku
z powyższym właściwy organ podatkowy w drodze decyzji dotyczących trzech lat podatkowych będących przedmiotem sporu – a mianowicie
roku 1994 (sprawa C‑183/04), 1995 (sprawa C‑182/04) oraz 1996 (sprawa C‑181/04) – określił podatek do zapłaty przez Elmekę,
w wysokości różnicy między podatkiem należnym a uiszczonym, dodatkowe zobowiązanie podatkowe związane z nierzetelnymi deklaracjami
podatkowymi za każdy wyżej wymieniony rok oraz grzywnę.
Elmeka wniosła odwołanie od wymienionych decyzji do Dioikitiko Protodikeio Pireos (sądu administracyjnego pierwszej instancji).
W związku z oddaleniem skarg przez ten sąd, spółka wystąpiła z apelacją do Dioikitiko Efeteio Pireos (administracyjny sąd
apelacyjny w Pireusie), który uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i stwierdził, że jeśli działanie organu podatkowego w Pireusie
wywołało u podatnika trwałe i uzasadnione przekonanie, iż nie podlega on podatkowi VAT z takim skutkiem, iż nie naliczał on
tegoż podatku swoim odbiorcom, to podatnik ten nie podlega rzeczonemu podatkowi, o ile nałożenie podatku a posteriori zagrażałoby
stabilności finansowej jego przedsiębiorstwa. Jednakże ów zarzut apelacyjny nie został uwzględniony z uwagi na to, że Elmeka
nie przedstawiła konkretnych danych dotyczących jej sytuacji finansowej oraz iż w konsekwencji nie zdołała ona wykazać spełnienia
jednej z przesłanek zastosowania zasady dotyczącej trwałego i uzasadnionego przekonania. Dioikitiko Efeteio Pireos uznał także,
że wykonywany przez Elmekę transport paliw nie podlega art. 22 ust. 1 lit. c) ustawy nr 1642/1986, oraz iż decyzja nr 6 z dnia
5 czerwca 1997 r. właściwego organu podatkowego w sposób prawidłowy określa podatek VAT do zapłaty przez tą spółkę. Z powyższych
powodów apelacja została zatem oddalona.
Elmeka wniosła skargę na ten wyrok do Symvoulio tis Epikrateias, który postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału
z następującymi pytaniami prejudycjalnymi, które zostały sformułowane w jednakowy sposób w każdej ze spraw od C‑181/04 do
C‑183/04:
„1.      Czy art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy […], do którego odwołuje się art. 15 pkt 5 tej dyrektywy, należy interpretować
w ten sposób, że dotyczy on czarteru zarówno statków morskich przewożących pasażerów za opłatą, jak i statków używanych do
celów handlowych, przemysłowych lub rybołówstwa, czy też dotyczy on wyłącznie czarteru statków morskich, co w ostatnim przypadku
oznacza, że przepisy art. 22 ust. 1 lit. d) ustawy nr 1642/1986 mają, w odniesieniu do kategorii statków objętych czarterem,
szerszy zakres zastosowania niż przepis dyrektywy?
2.      Czy zwolnienie przewidziane w art. 15 pkt 8 szóstej dyrektywy wymaga, by usługa była świadczona na rzecz samego armatora,
czy też zwolnienie to przysługuje również, gdy usługa jest świadczona na rzecz podmiotu trzeciego, jeżeli jest ona związana
z zaspokajaniem bezpośrednich potrzeb statków wymienionych w art. 15 pkt 5, czyli statków, o których również mowa w art. 15
pkt 4 lit. a) i b)?
3.      Czy zgodnie z przepisami i zasadami prawa wspólnotowego dotyczącymi podatku VAT dopuszczalne jest – a jeżeli tak, to pod jakimi
warunkami – żądanie a posteriori zapłaty podatku, którego podatnik w tym czasie nie naliczał swojemu partnerowi handlowemu,
i w wyniku czego nie wpłacił podatku na rachunek administracji podatkowej, będąc przekonanym, że nie jest on zobowiązany do
naliczenia tego podatku, przy czym przekonanie to zostało wywołane przez zachowanie organów podatkowych?”.
Postanowieniem Prezesa Trybunału z dnia 2 czerwca 2004 r. sprawy od C‑181/04 do C‑183/04 zostały połączone do celów procedury
pisemnej i ustnej, jak również wydania wyroku.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego
W pytaniu pierwszym sąd krajowy zasadniczo dąży do ustalenia, czy kryterium wykorzystywania statku do „żeglugi na pełnym morzu”,
wskazane w art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy, do którego odwołuje się art. 15 pkt 5, dotyczy wyłącznie statków morskich
przewożących pasażerów za opłatą, czy też dotyczy on również statków używanych do celów handlowych, przemysłowych lub rybołówstwa.
Rząd grecki i Komisja Wspólnot Europejskich są zgodne co do tego, iż art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy dotyczy wyłącznie
statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu oraz przewożą pasażerów za opłatą bądź są używane do celów handlowych,
przemysłowych lub rybołówstwa. Natomiast zdaniem rządu włoskiego przepis ten należy interpretować w ten sposób, że określone
w nim zwolnienie dotyczy, po pierwsze, statków wykorzystywanych do żeglugi na pełnym morzu, które przewożą pasażerów za opłatą,
oraz, po drugie, statków używanych do celów handlowych, przemysłowych lub rybołówstwa.
W tym miejscu należy wskazać, że nawet jeśli niektóre wersje językowe art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy prowadzą do
rozbieżnych wykładni, struktura i cel tego przepisu przemawiają za stosowaniem kryterium wykorzystywania do żeglugi na pełnym
morzu do wszystkich rodzajów statków wymienionych w tym przepisie. Z tytułu tego artykułu, który brzmi „Zwolnienia wywozu
poza obszar Wspólnoty, operacji podobnych i transportu międzynarodowego”, wynika, że celem tego przepisu jest zwolnienie od
podatku VAT zaopatrzenia statku oraz, pod pewnymi warunkami, dostaw towarów na statki morskie. Stosowanie kryterium wykorzystywania
do żeglugi na pełnym morzu wyklucza zwolnienie statków morskich używanych do celów handlowych, przemysłowych lub rybołówstwa
w zakresie, w jakim działalność ta nie jest wykonywana na pełnym morzu. Gdyby przepis ten interpretować w ten sposób, że dotyczy
on nie tylko statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu, art. 15 pkt 4 lit. b), który przewiduje takie zwolnienie
dla statków, które są używane do połowu przybrzeżnego ryb, byłby zbyteczny.
Ponadto wykładnia, zgodnie z którą art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy należy stosować wyłącznie do statków, które są
wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu, jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, stosownie do którego zwolnienia
od podatku VAT powinny być interpretowane w sposób ścisły, bowiem stanowią one wyjątek od ogólnej zasady, zgodnie z którą
każda usługa świadczona odpłatnie przez podatnika podlega podatkowi od obrotów (zob. w szczególności wyroki z dnia 26 czerwca
1990 r. w sprawie C‑185/89 Velker International Oil Company, Rec. str. I‑2561, pkt 19 oraz z dnia 16 września 2004 r. w sprawie
C‑382/02 Cimber Air, Zb.Orz. str. I‑8379, pkt 25).
W związku z powyższym na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że art. 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy, do którego odwołuje
się art. 15 pkt 5 tej dyrektywy, należy stosować nie tylko do statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu
oraz przewożą pasażerów za opłatą, lecz również do statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu i są używane
do celów handlowych, przemysłowych lub rybołówstwa.

W przedmiocie pytania drugiego
W pytaniu drugim sąd krajowy zasadniczo dąży do ustalenia, czy zwolnienie przewidziane w art. 15 pkt 8 szóstej dyrektywy dotyczy
wyłącznie świadczenia usług na potrzeby statków morskich, wymienionych w art. 15 pkt 5, jak również ich ładunku, które są
wykonywane na rzecz samego armatora, czy też zwolnienie to dotyczy również tego rodzaju usług, gdy są one świadczone na rzecz
podmiotu trzeciego.
W tym zakresie należy przypomnieć, że sprawy zawisłe przed sądem krajowym dotyczą transportu paliw wykonywanego przez Elmekę
na rachunek Oceanic, która sprzedaje te paliwa armatorom statków. W rzeczywistości Elmeka nie świadczy usług bezpośrednio
na rzecz armatorów, lecz na rzecz Oceanic, która samodzielnie dokonuje dostawy towarów na rzecz tychże armatorów.
Rząd grecki i rząd włoski oraz Komisja uważają, że usługi powinny być świadczone na rzecz samego armatora, aby można stosować
zwolnienie przewidziane w art. 15 pkt 8 szóstej dyrektywy.
Należy przypomnieć, że zwolnienia od podatku stanowią samodzielne instytucje prawa wspólnotowego, które należy rozpatrywać
w kontekście wspólnego systemu podatku VAT wprowadzonego przez szóstą dyrektywę (zob. w szczególności wyroki z 5 czerwca 1997 r.
w sprawie C‑2/95 SDC, Rec. str. I‑3017, pkt 21; z dnia 10 września 2002 r. w sprawie C‑141/00 Kügler, Rec. I‑6833, pkt 25
oraz ww. wyrok w sprawie Cimber Air, pkt 23). Ponadto, jak wskazano w pkt 15 niniejszego wyroku, zwolnienia od podatku VAT
powinny być interpretowane w sposób ścisły.
Dostawy towarów służących zaopatrzeniu statków, o których mowa w art. 15 pkt 4 szóstej dyrektywy, są zwolnione od podatku,
bowiem stanowią czynności równoznaczne z wywozem (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Velker International Oil Company, pkt 21).
Jeśli chodzi o wywóz, to podobnie jak zwolnienie, o którym mowa w art. 15 pkt 1 szóstej dyrektywy, stosuje się wyłącznie do
końcowej dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rachunek do miejsca przeznaczenia znajdującego
się poza terytorium Wspólnoty, tak zwolnienie przewidziane w art. 15 pkt 4 może być stosowane wyłącznie do dostawy towarów
na rzecz podmiotu eksploatującego statki, który wykorzystuje te towary do zaopatrzenia statków, a zatem nie może ono obejmować
dostaw towarów na wcześniejszym etapie obrotu (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Velker International Oil Company, pkt 22).
W istocie stosowanie zwolnienia na etapach poprzedzających ostateczną dostawę towarów na rzecz podmiotu eksploatującego statki
wymagałoby od państwa ustanowienia mechanizmów kontroli i nadzoru w celu zapewnienia, że towary objęte zwolnieniem zostaną
dostarczone do miejsca ostatecznego przeznaczenia. Mechanizmy tego rodzaju oznaczałyby dla państw oraz zainteresowanych podmiotów
ograniczenia trudne do pogodzenia z określonym w art. 15 zdanie pierwsze szóstej dyrektywy celem polegającym na „zapewnieniu
właściwego i prostego zastosowania zwolnień” (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie Velker International Oil Company, pkt 24).
Jak wskazał to rzecznik generalny w pkt 28 opinii, wymienione powyżej przesłanki znajdują zastosowanie również do zwolnienia
od podatku usług w rozumieniu art. 15 pkt 8 szóstej dyrektywy. Z powyższego wynika, że w celu zagwarantowania spójnego stosowania
szóstej dyrektywy w jej całokształcie, zwolnienie przewidziane w tym przepisie znajduje zastosowanie wyłącznie do usług świadczonych
bezpośrednio na rzecz armatora, a zatem zakres jego stosowania nie może obejmować usług świadczonych na wcześniejszym etapie
obrotu.
W związku z powyższym na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że art. 15 pkt 8 szóstej dyrektywy należy interpretować w ten
sposób, iż zwolnienie przewidziane w tym przepisie dotyczy usług świadczonych bezpośrednio na rzecz armatora, przeznaczonych
dla zaspokojenia bezpośrednich potrzeb statków morskich.

W przedmiocie pytania trzeciego
W pytaniu trzecim sąd krajowy zasadniczo dąży do ustalenia, czy zgodnie z przepisami i zasadami prawa wspólnotowego dotyczącymi
podatku VAT działanie administracji podatkowej, polegające na zezwoleniu podatnikowi na zaniechanie naliczania podatku swojemu
partnerowi handlowemu, może prowadzić, nawet jeśli działanie to było sprzeczne z prawem, do powstania uzasadnionych oczekiwań
po stronie podatnika, co wyklucza zapłatę a posteriori rzeczonego podatku.
W ocenie Komisji zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań wyklucza możliwość żądania zapłaty a posteriori podatku VAT, którego
podatnik nie naliczał swojemu partnerowi handlowemu w związku z będącymi przedmiotem sporu usługami i którego nie wpłacał
na rachunek administracji podatkowej, bowiem zachowanie organów podatkowych przez wiele lat wywoływało u podatnika uzasadnione
przekonanie, że nie jest on zobowiązany do naliczania rzeczonego podatku. Podczas rozprawy Komisja wskazała jednakże, że okoliczność,
iż informacja taka nie została udzielona przez właściwy organ administracji podatkowej może ewentualnie prowadzić do odmiennej
oceny.
Natomiast rząd grecki uważa, że przepisy prawa wspólnotowego dotyczące podatku VAT nie wykluczają pobrania a posteriori podatku
niewpłaconego na rzecz administracji podatkowej, ponieważ podatnik był przekonany, iż nie jest zobowiązany do naliczania tegoż
podatku, jeżeli przekonanie to wynikało z interpretacji właściwych przepisów prawa wydanej, na wniosek podatnika, przez organ
administracji podatkowej, gdy w szczególności organ ten nie był właściwy w sprawie tego wniosku.
Zdaniem rządu włoskiego zachowanie należytej równowagi między ochroną zasady pewności prawa i ochroną zasady uzasadnionych
oczekiwań a koniecznością przestrzegania regulacji wspólnotowej dotyczącej podatku VAT prowadzi do wniosku, iż w sprawach
będących przedmiotem postępowań przed sądem krajowym, Grecja nie może nałożyć jakiejkolwiek sankcji ani nawet żądać zapłaty
odsetek, niemniej rzeczony podatek podlega zapłacie.
Z postanowień odsyłających wynika, że przedmiotem sporu są decyzje wstępne z dnia 5 czerwca 1997 r. właściwego organu administracji
podatkowej, dotyczące rozliczenia podatku VAT za rok podatkowy 1994 (w sprawie C‑183/04), 1995 (w sprawie C‑182/04) oraz 1996
(w sprawie C‑181/04), w wyniku których uchylono zwolnienie od tego podatku, uprzednio przyznane przez organ podatkowy w Pireusie.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań i zasada pewności prawa stanowią część
wspólnotowego porządku prawnego. Z tego względu muszą być przestrzegane przez instytucje wspólnotowe, lecz również przez państwa
członkowskie podczas wykonywania powierzonych im przez dyrektywy wspólnotowe uprawnień (zob. w szczególności wyroki z dnia
3 grudnia 1998 r. w sprawie C‑381/97 Belgocodex, Rec. str. I‑8153, pkt 26 oraz z dnia 26 kwietnia 2005 r. w sprawie C‑376/02
„Goed Wonen”, Zb.Orz. str. I‑3445, pkt 32). Z powyższego wynika, że władze krajowe są zobowiązane do przestrzegania zasady
ochrony uzasadnionych oczekiwań podmiotów gospodarczych.
Możliwość skorzystania z zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań przez podmiot, na którego rzecz zostało wydane korzystne rozstrzygnięcie,
wymaga przede wszystkim ustalenia, czy działanie organów administracji wywołało u ostrożnego i rozważnego podmiotu gospodarczego
racjonalne oczekiwania (zob. podobnie wyroki z dnia 10 grudnia 1975 r. w sprawach połączonych od 95/74 do 98/74, 15/75 oraz
100/75 Union nationale des coopératives agricoles de céréales i in. przeciwko Komisji i Radzie, Rec. str. 1615, pkt. 43–45
oraz z dnia 1 lutego 1978 r. w sprawie 78/77 Lührs, Rec. str. 169, pkt 6). Jeżeli okaże się, że odpowiedź na to pytanie jest
twierdząca, należy następnie ustalić uzasadniony charakter tychże oczekiwań.
W niniejszej sprawie, jak zostało to wskazane w postanowieniach odsyłających, Elmeka wystąpiła do organu podatkowego w Pireusie
z pytaniem mającym na celu ustalenie, czy w ramach zaopatrzenia statków była ona zwolniona od podatku VAT w rozumieniu art. 22
ustawy nr 1642/1986, a jeżeli tak, to na jakiej podstawie. W udzielonej spółce odpowiedzi organ ten stwierdził, że konosamenty
są zwolnione od podatku VAT na podstawie rzeczonego art. 22 lit. c) i d).
Należy ponadto podkreślić, że rząd grecki wskazał, zarówno w uwagach pisemnych, jaki i podczas rozprawy, że w prawie krajowym
występuje wyraźny przepis określający organ właściwy w zakresie udzielania odpowiedzi na pytania obywateli dotyczące prawa
podatkowego.
W tym względzie należy wskazać, że do sędziego sądu krajowego należy ustalenie, czy Elmeka, której przedmiotem działalności
statutowej jest eksploatacja tankowca używanego do transportu produktów ropopochodnych na rzecz różnych podmiotów, które dokonują
czarteru statku, mogła powziąć racjonalne przekonanie, że organ podatkowy w Pireusie jest właściwy, aby udzielić informacji
odnośnie do stosowania zwolnienia w zakresie prowadzonej przez nią działalności.
Mając na uwadze powyższe rozważania, na pytanie trzecie należy odpowiedzieć, że w ramach wspólnego systemu podatku VAT krajowe
organy podatkowe są zobowiązane do przestrzegania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań. Do sądu krajowego należy dokonanie
oceny, czy w okolicznościach spraw w postępowaniach przed sądem krajowym podatnik mógł powziąć racjonalne przekonanie, że
decyzja będąca przedmiotem sporu została wydana przez właściwy organ.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuł 15 pkt 4 lit. a) szóstej dyrektywy Rady 77/388/EWG z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw
członkowskich w odniesieniu do podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru
podatku, do którego odwołuje się art. 15 pkt 5 tej dyrektywy, zmienionej dyrektywą Rady 92/111/EWG z dnia 14 grudnia 1992 r.,
należy stosować nie tylko do statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu oraz przewożą pasażerów za opłatą,
lecz również do statków, które są wykorzystywane do żeglugi na pełnym morzu i są używane do celów handlowych, przemysłowych
lub rybołówstwa.
2)
Artykuł 15 pkt 8 szóstej dyrektywy 77/388 należy interpretować w ten sposób, iż zwolnienie przewidziane w tym przepisie dotyczy
usług świadczonych bezpośrednio na rzecz armatora, przeznaczonych dla zaspokojenia bezpośrednich potrzeb statków morskich.
3)
W ramach wspólnego systemu podatku od wartości dodanej krajowe organy podatkowe są zobowiązane do przestrzegania zasady ochrony
uzasadnionych oczekiwań. Do sądu krajowego należy dokonanie oceny, czy w okolicznościach spraw w postępowaniach przed sądem
krajowym podatnik mógł powziąć racjonalne przekonanie, że decyzja będąca przedmiotem sporu została wydana przez właściwy organ.
Podpisy
*
Język postępowania: grecki.