CELEX: 62002TJ0171
Għajnuna mill-Istat
Skema ta' għajnuna għar-ristrutturar ta' impriżi żgħar agrikoli
Għajnuna li taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u li tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni
Linji gwida għall-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ jew għar-ristrutturar ta' impriżi li jinsabu f'diffikultà
Deċiżjoni kundizzjonali
Termini ta' żmien applikabbli għall-proċedura ta' kontroll ta' l-għajnuna mill-Istat
Protezzjoni ta' l-aspettattivi leġittimi
Motivazzjoni
Intervent
Talbiet, motivi u argumenti tal-parti intervenjenti

ll-fatti li wasslu għall-kawża
1       B’ittra tat-12 ta’ Jannar 1998, l-awtoritajiet Taljani nnotifikaw lill-Kummissjoni bil-proġett ta’ skema ta’ għajnuna previst
mid-Deċiżjoni Nru 48/7 tal-
Giunta regionale della Sardegna
(Gvern reġjonali ta’ Sardenja), tat-2 ta’ Diċembru 1997, li tapprova “pjan reġjonali ta’ ristrutturar ta' l-impriżi fis-settur
ta’ l-uċuħ tar-raba' protetti” (iktar ‘il quddiem l-“proġett”). Il-Kummissjoni rċeviet din in-notifika fil-15 ta’ Jannar ta’
wara.
2       Dan il-proġett kien jipprovdi, fl-ewwel lok, għal skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar.
3       L-entitajiet eliġibbli taħt din l-iskema kienu l-impriżi agrikoli żgħar (SAE) Sardi li jinsabu f’diffikultà. Gћall-finijiet
ta' dan il-proġett, il-kriterji ta’ ‘diffikultà’ kienu jikkonsistu, għas-SAE in kwistjoni, f’“telf medju operattiv ta’ almenu
25 % tal-qligħ nett matul l-aħħar tliet snin ta’ kummerċ”, minn naħa, u f'“dejn ta’ iktar minn 30% tal-kapital operattiv,
meta mqabbel mad-djun dovut fil-31 ta’ Diċembru 1996”, min-naħa l-oħra. Skond l-awtoritajiet Taljani, madwar 500 SAE kienu
jissodisfaw dawn il-kriterji.
4       Sabiex jibbenefikaw mill-iskema ta’ għajnuna, l-impriżi eliġibbli kellhom jissodisfaw numru ta’ kundizzjonijiet, fosthom is-“sottomissjoni
ta’ pjan ta’ ristrutturar li jindika l-possibbiltajiet ta’ rimunerazzjoni tal-fatturi kollha ta' produzzjoni taħt kundizzjonijiet
operattivi normali kif ukoll il-kisba ta’ qligħ mill-operat" u l-“likwidazzjoni ta’ parti mill-attivitajiet, mill-istrutturi
u mill-beni ta’ l-operat, jekk dan [kien ikun] meħtieġ għall-kisba ta' l-ekwilibriju ekonomiku u finanzjarju ta' l-impriża”.
5       Is-settur in kwistjoni kien dak ta' l-uċuħ tar-raba' protetti. Il-prodotti in kwistjoni kienu jikkonsistu f’diversi speċji
ta’ ħxejjex, ta' frott, ta' faqqiegħ, ta' pjanti u ta' fjuri kkultivati f’serer.
6       L-għajnuniet proġettati kienu, fl-ewwel lok, miżuri ta’ ristrutturar tad-djun ta’ l-impriżi eliġibbli. Dawn il-miżuri kellhom
jiġu adottati mill-istabbilimenti bankarji kredituri ta’ l-impriża in kwistjoni (rinunzja għall-imgħaxijiet u għall-imgħaxijiet
moratorji relatati mad-djun li jiskadi fil-31 ta’ Diċembru 1996; rinunzja ta’ l-imgħaxijiet moratorji relatati mad-djun li
jiskadi bejn l-1 ta’ Jannar 1997 u t-tmiem ta' kuntratt ta’ skedar mill-ġdid), jew mill-awtoritajiet reġjonali (assunzjoni
parzjali ta' l-ammont tad-dejn prinċipali kkostitwit mid-djun li jiskadi fil-31 ta’ Diċembru 1996; sussidju fl-imgħaxijiet
relatati mad-djun li jiskadi jew li jitnissel wara l-31 ta' Diċembru 1996). Il-parti mill-ispejjeż ta’ dawn il-miżuri li għaliha
huma inkarigati l-awtoritajiet reġjonali kienet tammonta għal 75 % tat-total tad-dejn ikkostitwit mid-djun li jiskadi fil-31
ta’ Diċembru 1996, netta mill-imgħaxijiet moratorji dovuti lill-istabbilimenti bankarji kredituri. It-tul ta’ żmien massimu
tagħhom kien iffissat għal ħmistax-il sena.
7       Fit-tieni lok, kienet prevista kontribuzzjoni li mhijiex pagabbli lura għal diversi miżuri ta’ investiment fl-għodda tal-produzzjoni
(stallazzjoni ta’ sistemi ta’ protezzjoni, ventilazzjoni, arja kundizzjonata, insulazzjoni, drenaġġ u tisqija, u konformità
man-normi jew sostituzzjoni ta’ tagħmir li għadda żmienu). Dawn il-miżuri ta’ investiment ġew deskritti bħala "indispensabbli"
għall-istrutturar. Il-parti mill-ispejjeż ta’ dawn il-miżuri li għaliha huma inkarigati l-awtoritajiet reġjonali kienet tammonta
għal 75 % tat-total ta’ l-ispejjeż eliġibbli. It-tul ta’ żmien tagħhom kien deskritt bħala dak “meħtieġ għat-twettiq tagħhom”.
8       Fit-tielet lok, kienu previsti miżuri ta’ għajnuna teknika, ta’ taħriġ professjonali u ta’ konsulenza mill-Ente regionale
di sviluppo e assistenza tecnica in agricoltura (Uffiċċju reġjonali ta’ żvilupp u ta' assistenza teknika fil-qasam agrikolu).
Dawn il-miżuri kienu ppreżentati bħala “servizz normali” li “ma jinvolvix spejjeż addizzjonali” sabiex jitqiegħed fis-seħħ.
It-tul ta’ żmien tagħhom kien deskritt bħala “illimitat”.
9       L-ammont totali tar-riżorsi pubbliċi allokati għall-finanzjament ta’ l-iskema ta’ għajnuna għar-ristrutturar kien jammonta
għal 60 biljun lira Taljana (ITL), jiġifieri madwar 30 miljun EUR. L-ammont massimu ta’ l-għajnuna li setgħet tiġi allokata
lil kull impriża eliġibbli għall-għajnuna kien limitat għal 600 miljun ITL, jew madwar EUR 300 000.
10     Fit-tieni lok, il-proġett kien jirreferi għall-intenzjoni ddikjarata mir-Repubblika Taljana li tipprovdi, għas-SAE f’diffikultà
finanzjarja temporanja u serja, għajnuna ta’ salvataġġ “li tista’ tingħata fil-forma ta’ garanzija jew fil-forma ta’ self
b’rati normali ta’ ammont minimu jew, f'kull każ, ikkalkulat[i] b’tali mod li tinżamm għaddejja l-attività ta' l-operat sal-fażi
tar-ristrutturar ”.
11     B’ittra tal-1 ta’ Frar 1999, il-Kummissjoni nnotifikat id-deċiżjoni tagħha li tiftaħ proċedura formali ta’ investigazzjoni
skond l-Artikolu 88(2), KE lir-Repubblika Taljana. L-awtoritajiet Taljani rċevew din l-ittra fl-4 ta’ Frar ta’ wara.
12     B’ittra ta’ l-14 ta’ Settembru 2001, l-awtoritajiet Taljani talbu lill-Kummissjoni tadotta deċiżjoni fi żmien xahrejn skond
l-Artikolu 7(7) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru. 659/1999, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni
ta' l-Artikolu [88 KE] tat-Trattat tal-KE (ĠU L 83, p. 1). Il-Kummissjoni rċeviet din l-ittra fis-17 ta’ Settembru ta’ wara.
13     Fit-13 ta’ Novembru 2001, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni 2002/229/KE dwar l-iskema ta’ għajnuna li r-Reġjun ta’ Sardenja
(l-Italja) qiegħda tippjana li timplementa għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà fis-settur ta’ uċuħ tar-raba'
protetti (ĠU L 77, p. 29), li ġiet ippubblikata fl-20 ta’ Marzu 2002 [Traduzzjoni mhux uffiċjali].
14     Fl-Artikolu 1 tagħha, id-Deċiżjoni tiddikjara li l-proġett huwa inkompatibbli mas-suq komuni u ma jistax jiġi implementat.

Proċedura u t-talbiet tal-partijiet
15     B'applikazzjoni ppreżentata fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fis-6 ta’ Ġunju 2002, ir-Regione autonoma della Sardegna
ressqet dan ir-rikors.
16     Inizjalment, il-każ kien allokat għall-Ewwel Awla estiża, imbagħad, wara li l-Imħallef Relatur ġie assenjat għar-Raba’ Awla
minħabba l-bidla fil-kompożizzjoni ta’ l-Awli tal-Qorti tal-Prim’Istanza mill-1 ta’ Ottubru 2003, il-każ ġie allokat għar-Raba’
Awla estiża.
17     B'applikazzjoni ppreżentata fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fit-8 ta’ Awissu 2002, il-Confederazione italiana agricoltori
della Sardegna, il-Federazione regionale coltivatori diretti della Sardegna u l-Federazione regionale degli agricoltori della
Sardegna talbu li jitħallew jintervjenu fil-kawża in sostenn tat-talbiet tar-rikorrenti. Din it-talba għal intervent ġiet
innotifikata lill-partijiet. Huma ma ppreżentawx osservazzjonijiet fit-terminu stabbilit.
18     B’digriet tad-9 ta’ Diċembru 2002, il-President ta’ l-Ewwel Awla estiża tal-Qorti tal-Prim’Istanza laqa’ t-talba għal intervent.
Il-partijiet intervenjenti ppreżentaw nota ta’ intervent fir-reġistru tal-Qorti tal-Prim’Istanza fil-5 ta’ Frar 2003.
19     Instemgħu t-trattazzjonijiet tal-partijiet u r-risposti tagħhom għad-domandi tal-Qorti tal-Prim’Istanza fis-seduta ta’ l-1
ta’ Lulju 2004. F'din l-okkażjoni, il-Kummissjoni rrinunzjat għall-kap ta' talbiet tagħha intiż għar-rifjut tar-rikors bħala
inammissibbli minħabba li kien tardiv. Nota ta' dan ittieħdet fil-proċess verbali.
20     Ir-rikorrenti titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:
–       tannulla d-Deċiżjoni;
–       tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.
21     Il-partijiet intervenjenti jitolbu lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:
–       Prinċipalment, tannulla d-Deċiżjoni;
–       sussidjarjament, tannulla d-Deċiżjoni “inkwantu hija ma tipprovdix li l-għajnuna hija legali fil-limitu ta’ EUR 100 000 għal
kull impriża";
–       tordna lill-Kummissjoni tbati l-ispejjeż.
22     Il-Kummissjoni titlob lill-Qorti tal-Prim’Istanza jogħġobha:
–       tiċħad ir-rikors;
–       tordna, minn naħa, llir-rikorrenti tbati l-ispejjeż u, min-naħa l-oħra, lill-partijiet intervenjenti jbatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom u l-ispejjeż
tal-Kummissjoni relatati ma’ l-intervent tagħhom.

Id-dritt
A –
Fuq it-talbiet intiżi għall-annullament totali tad-Deċiżjoni
23     In sostenn tat-talba tagħha għall-annullament totali tad-Deċiżjoni, ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti,
tinvoka essenzjalment tmien motivi rigward, rispettivament:
–       il-ksur ta’ l-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1, tal-Komunikazzjoni 97/C-283/02 tal-Kummissjoni, tad-19 ta' Settembru 1997,
li tistabbilixxi linji gwida Komunitarji dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u għar-ristrutturar ta' l-impriżi li jinsabu
f’diffikultà (ĠU C 283, p. 2, iktar ‘il quddiem il-“linji gwida");
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 88 KE;
–       it-tul eċċessiv tal-proċedura amministrattiva;
–       il-ksur tal-prinċipju ta' protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi;
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 253 KE;
–       nuqqas ta’ diliġenza;
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 87(3)(c), KE u tal-linji gwida;
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 7(4), tar-Regolament Nru 659/1999.
24     Barra minn hekk, il-partijiet intervenjenti jitolbu lill-Qorti tal-Prim’Istanza biex “tiċħad skond kif jidhrilha li hu xieraq,
sussidjarjament, l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet illegali skond l-Artikolu 241 KE ”, u jinvokaw essenzjalment erba’
motivi rigward, rispettivament:
–       il-ksur tad-dritt għal smigħ xieraq;
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 87(2)(b), KE;
–       il-ksur ta’ l-Artikolu 158 KE u tad-dikjarazzjoni Nru 30 dwar reġjuni insulari, annessa ma’ l-att finali tat-Trattat ta’Amsterdam;
–       il-ksur tad-Direttiva 72/159/KEE tal-Kunsill, tas-17 ta’ April 1972, dwar l-immodernizzar ta’ impriżi agrikoli (ĠU L 96, p. 1),
u tad-Direttiva 75/268/KEE tal-Kunsill, tat-28 ta’ April 1975, dwar l-agrikoltura fil-muntanji u f’ċerti żoni żvantaġġjati
(ĠU L 128, p. 1).
25     Dawn iż-żewġ gruppi ta’ motivi għandhom jiġu eżaminati suċċessivament.
1.
Fuq il-motivi komuni għar-rikorrenti u għall-partijiet intervenjenti
a)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1 tal-linji gwida
L-argumenti tal-partijiet
26     Skond ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti, il-Kummissjoni ma osservatx it-terminu normali ta’ xahrejn li
hija imponiet fuqha nnifisha fl-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1 tal-linji gwida għall-amministrazzjoni tajba tal-proċedura
ta’ kontroll tal-proġetti ta’ skemi ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi żgħar u ta’ daqs medju (SME).
27     Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
28     L-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1 tal-linji gwida jindika, b’mod partikolari, li l-Kummissjoni għandha “tawtorizza” il-proġetti
ta’ skemi ta’ għajnuna għas-salvataġġ jew għar-ristrutturar ta’ SME jew ta' SAE u li “għandha tagħmel dan f’terminu normali
ta’ xahrejn li jibda jiddekorri minn meta tirċievi informazzjoni sħiħa, ħlief jekk l-iskema ta’ għajnuna in kwistjoni tikkwalifika
għall-proċedura mħaffa ta’ awtorizzazzjoni, f’liema każ il-Kummissjoni għandha għoxrin jum ta’ xogħol”.
29     Dawn it-termini għandhom jiġu interpretati fil-kuntest tad-dispożizzjonijiet proċedurali stabbiliti fit-Trattat f’dak li jirrigwarda
l-kontroll ta’ l-għajnuna mill-Istat. Ir-regoli indikattivi li l-Kummissjoni tista’ tadotta biex tispeċifika l-prattika li
hija jkollha l-intenzjoni li ssegwi f’dan il-qasam ma jistgħux jmorru kontra d-dispożizzjonijiet tat-Trattat (is-sentenzi
tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-24 ta’ Frar 1987, Deufil vs il-Kummissjoni, 310/85, Ġabra p. 901, punt 22, u tat-13 ta’ Ġunju
2002, L-Olanda vs il-Kummissjoni, C-382/99, Ġabra p. I‑5163, punt 24).
30     Għall-finijiet tal-kontroll ta’ skemi ta’ għajnuna ġodda li l-Istati Membri jkunu qed jippjanaw li jistabbilixxu, l-Artikolu
88 KE jiddistingwi bejn fażi ta’ eżami preliminari u proċedura ta’ eżaminazzjoni formali.
31     Il-fażi preliminari ta’ eżami, li għaliha ssir referenza fl-Artikolu 88(3), KE, għandha biss l-iskop li tagħti lill-Kummissjoni
żmien biżżejjed għal riflessjoni u investigazzjoni biex tkun tista’ tifforma opinjoni preliminari dwar jekk il-proġetti nnotifikati
lilha jikkostitwixxux skemi ta’ għajnuna, jekk humiex kumpatibbli mas-suq komuni, jew inkella jekk id-dubji eżistenti f’dan
r-rigward jitolbux eżami dettaljat (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Diċembru 1973, Lorenz, 120/73, Ġabra p. 1471,
punt 3, u tat- 3 ta’ Mejju 2001, Il-Portugall vs il-Kummissjoni, C-204/97, Ġabra p. I‑3175, punt 34). Fid-dawl ta' l-interessi
ta’ l-Istat Membru in kwistjoni li jingħata risposta fl-iqsar żmien, il-proċedura hija, bħala regola, ta’ natura urġenti,
u fuq din il-bażi, hija suġġetta għal terminu perentorju ta’ xahrejn li jibda jiddekorri minn meta l-Kummissjoni tirċievi
notifika sħiħa (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja Lorenz, iċċitata iktar ‘il fuq, punt 4, u tat-28 ta’ Jannar 2003, Il-Ġermanja
vs il-Kummissjoni, C-334/99, Ġabra p. I‑1139, punti 49 u 50).
32     Fir-rigward tal-proċedura formali ta’ eżami, li għaliha ssir referenza fl-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 88(2), KE, din
hija indispensabbli meta l-Kummissjoni ma tkunx f’pożizzjoni li tistabbilixxi, wara l-fażi ta’ eżami preliminari, li proġett
ma jikkostitwixxix skema ta’ għajnuna jew li, minkejja li jikkostitwixxi skema ta’ għajnuna, huwa kompatibbli mas-suq komuni.
Għaldaqstant, l-għan tal-proċedura huwa li, minn naħa waħda, tippermetti li l-Kummissjoni tieħu konjizzjoni sħiħa tal-fatti
kollha tal-kawża billi tisma’, kif għandha d-dmir li tagħmel, is-sottomissjonijiet kollha meħtieġa qabel ma tasal għad-deċiżjoni
finali tagħha, u min-naħa l-oħra, li tipproteġi d-drittijiet ta’ terzi li potenzjalment jista’ jkollhom interess billi tagħtihom
l-opportunità li jesprimu ruħhom (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-20 ta’ Marzu 1984, Il-Ġermanja vs il-Kummissjoni,
84/82, Ġabra p. 1451 punt 13; ta’ l-14 ta’ Novembru 1984, Intermills vs il-Kummissjoni, 323/82, Ġabra p. 3809, punt 17, u
Il-Portugall vs il-Kummissjoni, punt 31 supra, punt 33).
33     Minn dan jirriżulta li proġett ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ SME jista’ jiġi awtorizzat mill-Kummissjoni fit-terminu
msemmi fl-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1 tal-linji gwida biss jekk, ma’ l-iskadenza tat-terminu “normali ta’ xahrejn", jiġifieri
t-terminu impost fuqha għall-eżami preliminari tagħha, il-Kummissjoni tikkonstata li l-miżuri previsti ma jikkostitwixxux
skemi ta’ għajnuna, jew li jikkostitwixxu skemi ta’ għajnuna li, mingħajr ebda dubju, huma kumpatibbli mas-suq komuni. Jekk,
min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni ma tkunx f’pożizzjoni li tasal għal din il-konklużjoni, hija għandha tibda l-proċedura formali
ta’ eżami.
34     Din l-interpretazzjoni hija kkonfermata wkoll mid-deskrizzjoni tat-terminu ta’ 20 jum ta’ xogħol li tinsab fil-Komunikazzjoni
92/C-213/03 tal-Kummissjoni, tat-2 ta’ Lulju 1992, dwar proċedura mħaffa ta’ awtorizzazzjoni għall-iskemi ta’ għajnuna għall-[SME]
u għall-modifiki ta’ skemi eżistenti (ĠU C 213, p. 10), li għaliha jirreferu l-linji ta’ gwida. Fil-fatt, mill-kliem tat-tieni
u l-aħħar paragrafi ta’ l-imsemmija Komunikazzjoni jirriżulta li, anki fil-każ fejn proġett ta’ skema ta’ għajnuna jissodisfa
l-kundizzjonijiet kollha li għalihom ikun suġġett il-benefiċċju tat-terminu ta’ 20 jum ta’ xogħol, huwa biss “bħala regola"
li l-Kummissjoni timpenja ruħha li ma tqajjimx oġġezzjonijiet wara li jkun skada dan it-terminu, u b’hekk iżżomm id-diskrezzjoni
kollha li “tiddeċiedi”, jiġifieri li meta jkun xieraq, tiddeċiedi li tiftaħ proċedura formali ta’ eżami u, mat-tmiem ta’ din
il-proċedura, tadotta deċiżjoni finali pożittiva, kundizzjonali jew negattiva.
35     Peress li l-ewwel subparagrafu tal-punt 4.1 tal-linji gwida jirreferi biss għall-perijodu applikabbli għall-fażi ta’ eżami
preliminari li għaliha ssir referenza fl-Artikolu 88 KE, kif interpretat mill-Qorti tal-Ġustizzja, din il-motiv - li huwa
intiż bħala motiv awtonomu - għandu jiġi miċħud, u għandu jiġi eżaminat il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ din id-dispożizzjoni.
b)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 88 KE
L-argumenti tal-partijiet
36     Skond ir-rikorrenti, il-Kummissjoni għamlet it-talbiet tagħha għal informazzjoni addizzjonali f’fażijiet separati minflok
ma ġabrithom flimkien u, għal din ir-raġuni, injorat l-iskop tal-fażi ta’ eżami preliminari li għaliha ssir referenza fl-Artikolu
88(3), KE, li hija ta’ natura urġenti, b’mod partikolari meta proġett jirrigwarda, bħal f’dan il-każ, impriżi li jinsabu f’diffikultà.
37     Skond il-partijiet intervenjenti, il-Kummissjoni ddeċidiet li tiftaħ il-proċedura formali ta’ eżami li għaliha ssir referenza
fl-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 88(2), KE wara l-iskadenza tat-terminu ta’ xahrejn impost fuqha għal dan l-iskop u, għaldaqstant,
fil-konfront ta’ skema ta’ għajnuna li, minħabba dan il-fatt, saret eżistenti.
38     Il-Kummissjoni tiċħad dawn l-argumenti.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
39     L-argumenti tar-rikorrenti, li jirrigwardaw l-iżilupp tal-fażi ta’ eżami preliminari, u dawk tal-partijiet intervenjenti,
li jikkonċernaw iċ-ċirkustanzi li fihom ittieħdet id-deċiżjoni li tinbeda l-proċedura formali ta’ eżami, għandhom jiġu eżaminati
fid-dawl tal-prinċipji stabbiliti qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru. 659/1999. Fil-fatt dan seħħ fis-16 ta’ April
1999, meta l-proċedura formali ta’ eżami kienet diġà pendenti.
40     Fl-ewwel lok, u kif ġie mfakkar fil-kuntest ta’ l-eżami tal-motiv preċedenti, il-fażi ta’ eżami preliminari għandha ssir f’terminu
perentorju ta’ xahrejn li jibda jiddekorri mid-data meta l-Kummissjoni tirċievi notifika kompleta. Biex in-notifika tkun kompleta,
huwa biżżejjed li hija tinkludi, fil-forma inizzjali tagħha jew wara r-risposti mogħtija mill-Istat Membru in kwistjoni għad-domandi
tal-Kummissjoni, l-informazzjoni meħtieġa biex din ta’ l-aħħar tkun tista’ tifforma opinjoni preliminari dwar il-kompatibbiltà
tal-proġett innotifikat lilha (is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Frar 2001, L-Awstrija vs il-Kummissjoni, C-99/98,
Ġabra p. I‑1101, punt 56).
41     Għaldaqstant, għalkemm il-Kummissjoni ma tistax twaqqaf it-terminu ta’ xahrejn milli jiskorri billi titlob informazzjoni li
ma tkunx meħtieġa biex tifforma opinjoni preliminari (is-sentenza L-Awstrija vs il-Kummissjoni, punt 40 supra, punti 61 à
65), hija min-naħa l-oħra għandha d-dritt, skond l-Artikolu 88(3), KE, li tidħol fi djalogu ma’ l-Istat Membru in kwistjoni
bil-għan li tippermettilu jipprovdi l-informazzjoni li tkun nieqsa min-notifika (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-9
ta’ Ottubru 1984, Heineken Brouwerijen, 91/83 u 127/83, Ġabra p. 3435, punti 17 u 18; ta’ l-14 ta’ Frar 1990, Franza vs il-Kummissjoni,
C-301/87, Ġabra p. I‑307, punti 27 u 28, u tad-19 ta’ Ottubru 2000, L-Italja u Sardegna Lines vs il-Kummissjoni, C-15/98 u
C-105/99, Ġabra p. I‑8855, punt 44; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-15 ta’ Marzu 2001, Prayon-Rupel vs il-Kummissjoni,
T-73/98, Ġabra p. II‑867, punt 99).
42     F’dan il-każ, wara li rċeviet n-notifika inizjali mill-awtoritajiet Taljani fil-15 ta’ Jannar 1998, il-Kummissjoni kkunsidrat
li ma kellhiex l-informazzjoni kollha meħtieġa biex tkun tista’ tifforma opinjoni preliminari. B’faks tad-9 ta’ Marzu 1998,
hija talbet lir-Repubblika Taljana biex tibgħatilha l-ewwel ġabra ta’ informazzjoni addizzjonali, fi żmien erba’ ġimgħat.
L-uffiċjali tagħha ltaqgħu wkoll mar-rappreżentanti tar-rikorrenti fl-4 ta’ Ġunju 1998. B’faks tad-19 ta’ Ġunju 1998, il-Kummissjoni
talbet lill-awtoritajiet Taljani biex jikkonfermawlha bil-miktub l-informazzjoni mogħtija matul din il-laqgħa u biex jibgħatulha
l-informazzjoni mitluba fid-9 ta’ Marzu 1998, fi żmien erba’ ġimgħat. Ir-rikorrenti wieġbet għal dawn id-domandi b’ittra tas-27
ta’ Awwissu 1998, mibgħuta mill-awtoritajiet Taljani lill-Kummissjoni fl-10 ta’ Settembru ta’ wara u li din ta' l-aħħar irċeviet
fil-15 ta’ l-istess xhar. Il-Kummissjoni kienet tal-fehma li xorta kien għad m’għandhiex l-informazzjoni kollha meħtieġa.
B’faks tad-19 ta’ Ottubru 1998, hija talbet lir-Repubblika Taljana biex tibgħatilha ġabra oħra ta’ informazzjoni addizzjonali,
fi żmien erba’ ġimgħat. Ir-rikorrenti wieġbet għal din id-domanda b’ittra tat-12 ta’ Novembru 1998, li ntbagħtet mill-awtoritajiet
Taljani lill-Kummissjoni fis-16 ta’ Novembru 1998, u li din ta' l-aħħar irċeviet fid-19 ta’ l-istess xahar.
43     B'dan il-mod, għadda perijodu ta’ iktar minn għaxar xhur bejn id-data li fiha l-Kummissjoni rċeviet in-notifika inizjali u
d-data li fiha n-notifika saret sħiħa.
44     Madankollu, eżami tal-korrispondenza li ntbagħtet f’din l-okkażjoni juri li, qabel kollox, in-notifika inizjali, li tikkonsisti
f’ħames paġni, kienet tagħti biss deskrizzjoni inkompleta u impreċiża tal-proġett ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar
ippjanat mir-Repubblika Taljana u, b’mod partikolari, tal-kriterji ta’ eliġibbiltà tagħha, tal-miżuri li għandhom jiġu inklużi
fil-pjan ta’ ristrutturar li għandu jiġi ppreżentat minn kull impriża biex tibbenefika mill-iskema u ta' l-għajnuna individwali
li setgħet tiġi mogħtija lilhom. Barra minn hekk, hija kienet tipprovdi, f’termini ġenerali, l-għoti ta’ għajnuna ta’ salvataġġ.
L-awtoritajiet Taljani sussegwentement irrinunzjaw għal din l-għajnuna, iżda infurmaw lill-Kummissjoni biss b’ittra mibgħuta
fl-10 ta’ Settembru 1998.
45     Sussegwentement, b’ittri tad-19 ta’ Ġunju u tad-19 ta’ Ottubru 1998, huwa minnu li l-Kummissjoni għamlet domandi ġodda jew
kumplimentari, iżda tenniet ukoll domandi li kienu saru fid-9 ta’ Marzu 1998, li kienu ġew imwieġba biss b’ittra mibgħuta
fl-10 ta’ Settembru 1998. B’mod partikolari, f'din l-okkażjoni hija tenniet it-talba tagħha li tintbagħtilha d-dokumentazzjoni
ta’ natura ekonomika li kienet nieqsa min-notifika, u li hija kienet indikat li hija meħtieġa waqt il-laqgħa ta’ l-4 ta’ Ġunju
1998. Ir-rikorrenti nfisha affermat li kien bil-għan li “jiġu kkjarifikati l-portata u l-effetti” tal-proġett li “l-Kummissjoni
u l-awtoritajiet Taljani involvew ruħhom fi skambju estensiv ta’ korrispondenza” matul il-fażi ta’ eżami preliminari.
46     Fl-aħħar nett, il-proġett kien ta’ importanza ċerta, billi kellu l-għan li jsolvi d-diffikultajiet ta’ madwar 500 impriża,
jiġifieri madwar kwart ta’ l-SAE li joperaw fis-settur tal-kultivazzjoni fis-serrer f’Sardinja, u kien ta’ ċerta kumplessità,
billi kien jipprovdi li tiġi stabbilita skema ta’ għajnuna li tinkludi diversi miżuri finanzjarji li għalihom kellhom jagħmlu
tajjeb, skond il-każ, l-awtoritajiet reġjonali jew l-istituzzjonijiet bankarji kredituri ta’ l-impriżi in kwistjoni, kif ukoll
diversi miżuri ta’ investiment favur dawn ta’ l-aħħar.
47     F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ġustament fittxet, permezz tad-domandi suċċessivi tagħha, li tikseb mill-awtoritajiet
Taljani l-informazzjoni meħtieġa biex tifforma opinjoni preliminari. Meta Stat Membru jkun ippreżenta notifika inkompleta
u impreċiża u sussegwentement ikun tardiv fl-għoti ta’ l-informazzjoni supplementari u kjarifiki ġustament mitluba mill-Kummissjoni,
l-awtoritajiet reġjonali ta’ dan l-Istat Membru ma jistgħux jibbażaw l-argument tagħhom fuq id-dewmien li b'hekk jirriżulta.
48     Fit-tieni lok, it-trasformazzjoni minn skema ta’ għajnuna ġdida għal skema ta’ għajnuna eżistenti hija suġġetta għal żewġ
kundizzjonijiet, li huma meħtieġa u suffiċjenti; l-ewwel waħda hija li l-Kummissjoni ma tkunx bdiet proċedura formali ta’
eżami f’terminu ta’ xahrejn li jibda jiddekorri minn meta tasal notifika kompleta, u t-tieni waħda hija li l-Istat Membru
in kwistjoni jinnotifika minn qabel l-implementazzjoni tal-proġett tiegħu lill-Kummissjoni (is-sentenzi Lorenz, punt 31 supra,
punti 4 u 6, u L-Awstrija vs il-Kummissjoni, punt 40 supra, punt 84).
49     F’dan il-każ, biżżejjed jiġi kkonstatat li ebda notifika minn qabel ta' l-implementazzjoni ma ngħatat lill-Kummissjoni mir-Repubblika
Taljana, b'tali mod li waħda miż-żewġ kundizzjonijiet meħtieġa għat-trasformazzjoni tal-proġett fi skema ta’ għajnuna eżistenti
kienet nieqsa, li għaldaqstant din baqgħet skema ta’ għajnuna ġdida u li, konsegwentement, il-Kummissjoni setgħet ġustament
tiddeċiedi li tiftaħ il-proċedura formali ta’ eżami f’dan ir-rigward (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza
tas-7 ta’ Ġunju 2001, Agrana Zucker und Stärke vs il-Kummissjoni, T-187/99, Ġabra p. II‑1587, punt 39).
50     Il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud fit-totalità tagħha.
c)     Fuq il-motiv ibbażat fuq it-tul eċċessiv tal-proċedura amministrattiva
L-argumenti tal-partijiet
51     Filwaqt li qieset li t-tul tal-proċedura amministrattiva kien eċċessiv, ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti,
issostni li ma ġewx osservati terminu ta’ żmien raġonevoli u r-rekwiżit fundamentali ta’ ċertezza legali.
52     Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
53     L-osservanza ta’ żmien raġonevoli fit-tmexxija ta’ proċedura amministrattiva jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt Komunitarju
(is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Novembru 2003, Regione Siciliana vs il-Kummissjoni, T-190/00, li għadha
ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punt 136). Barra minn hekk, ir-rekwiżit fundamentali ta’ ċertezza legali, li jipprojbixxi
lill-Kummissjoni milli ttawwal b’mod indefinit l-eżerċizzju tal-poteri tagħha, ifisser li l-Qorti għandha teżamina jekk l-iżvilupp
tal-proċedura amministrattiva jindikax l-eżistenza ta’ azzjoni eċċessivament tardiva min-naħa ta’ din l-istituzzjoni (is-sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-24 ta’ Settembru 2002, Falck u Acciaierie di Bolzano vs il-Kummissjoni, C-74/00 P u C-75/00 P,
Ġabra p. I‑7869, punti 140 u 141, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Jannar 2004, Fleuren Compost vs il-Kummissjoni,
T-109/01, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punti 145 sa 147).
54     F’dan il-każ, l-iżvilupp tal-fażi ta’ eżami preliminari, deskritt fil-punt 42 hawn fuq, jindika li għadda perijodu ta’ iktar
minn tnax-il xahar bejn id-data li fiha l-Kummissjoni rċeviet in-notifika inizjali, fil-15 ta’ Jannar 1998, u d-data li fiha
r-Repubblika Taljana rċeviet l-ittra li permezz tagħha ġiet innotifikata bid-Deċiżjoni ta’ ftuħ tal-proċedura formali ta’
eżami, fl- 4 ta’ Frar 1999.
55     Madankollu, dan id-dewmien kien dovut, għal iktar minn tmien xhur, għaż-żmien li għadda bejn id-data li fiha ntbagħtet l-ewwel
talba għal informazzjoni addizzjonali lir-Repubblika Taljana, fid-9 ta’ Marzu 1998, u d-data li fiha l-Kummissjoni rċeviet
l-aħħar informazzjoni mitluba, fid-19 ta’ Novembru 1998. Ir-rikorrenti affermat fis-sottomissjonijiet tagħha bil-miktub li
l-korrispondenza skambjata fl-intervall ippermettiet li jiġu ċċarati l-kontenut u l-portata tal-proġett. Hija ammettiet ukoll
waqt is-seduta li l-fatt dam daqstant kien dovut, sostanzjalment, għall-fatt li r-risposti tagħha għad-domandi tal-Kummissjoni
kienu tardivi u inkompleti. Fid-dawl ta’ dawn il-fatturi u taċ-ċirkustanzi deskritti fil-punti 44 sa 46 hawn fuq, ma jistax
jitqies li t-tul ta’ żmien tal-fażi ta’ eżami preliminari ma kienx raġonevoli, u lanqas li l-Kummissjoni aġixxiet b’mod eċċessivament
tardiv.
56     Rigward il-proċedura formali ta’ eżami, din hija suġġetta, wara d-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 659/1999, fis-16 ta’ April
1999, għat-terminu indikattiv ta’ 18-il xahar, li jista’ jiġi estiż bi ftehim bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru in kwistjoni,
skond l-Artikolu 7(6) ta’ dan ir-Regolament. Dan ir-Regolament japplika għal kull proċedura amministrattiva pendenti quddiem
il-Kummissjoni mad-dħul tiegħu fis-seħħ, ħlief għal dawk id-dispożizzjonijiet tiegħu li għalihom japplikaw regoli ta’ dħul
fis-seħħ partikolari (is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-10 ta’ April 2003, Département du Loiret vs il-Kummissjoni,
T-369/00, Ġabra p. II‑1789, punti 50 u 51). Għaldaqstant din id-dispożizzjoni hija applikabbli f’dan il-każ.
57     Peress li t-terminu ta’ 18-il xahar stabbilit fl-Artikolu 7(6) tar-Regolament Nru. 659/1999 huwa biss indikattiv, għandu jiġi
eżaminat jekk l-iżvilupp tal-proċedura formali ta’ eżami jindikax li l-Kummissjoni naqset milli tosserva terminu ta’ żmien
raġonevoli jew jekk aġixxietx b’mod eċċessivament tardiv. Il-kronoloġija tal-proċedura hija dik segwenti:
–       l-4 ta’ Frar 1999: ir-Repubblika Taljana tirċievi l-ittra tal-Kummissjoni ta’ l-1 ta’ Frar 1999, fejn ġiet innotifikata bid-deċiżjoni
tal-Kummissjoni li tiftaħ proċedura formali ta’ eżami u ġiet mistiedna tippreżenta osservazzjonijiet fi żmien xahar;
–       il-15 ta’ Ġunju 1999: il-Kummissjoni tirċievi l-osservazzjonijiet tar-Repubblika Taljana;
–       it-3 ta’ Lulju 1999: publikazzjoni tal-Komunikazzjoni 1999/C-187/02 tal-Kummissjoni, li tinkludi stedina għall-preżentazzjoni
ta’ osservazzjonijiet (ĠU C 187, p. 2);
–       is-7 ta’ Diċembru 1999: il-Kummissjoni tibgħat, u r-Repubblika Taljana tirċievi, talba għal informazzjoni kumplimentari, li
kellha tinbagħat fi żmien erba’ ġimgħat;
–       l-4 ta’ Lulju 2000: il-Kummissjoni tirċievi talba għall-“estensjoni tat-terminu ta’ għeluq tal-proċedura” mibgħuta mir-Repubblika
Taljana fuq talba tar-rikorrenti;
–       il-11 ta’ Lulju 2000: il-Kummissjoni tikkonċedi estensjoni ta’ xahrejn biex tintbagħat l-informazzjoni mitluba fis-7 ta’ Diċembru
1999;
–       id-9 ta’ Frar 2001: il-Kummissjoni tirċievi l-informazzjoni mitluba fis-7 ta’ Diċembru 1999;
–       is-17 ta’ Settembru 2001: il-Kummissjoni tirċievi talba għal adozzjoni ta’ deċiżjoni finali fi żmien xahrejn, skond l-Artikolu
7(7), tar-Regolament Nru 659/1999, mibgħuta mir-Repubblika Taljana fuq talba tar-rikorrenti;
–       il-15 ta’ Novembru 2001: notifika tad-Deċiżjoni lir-Repubblika Taljana.
58     Din il-kronoloġija tindika li perijodu ta’ 17-il xahar, li huwa inqas mit-terminu indikattiv ta’ 18-il xahar previst fl-Artikolu
7(6) tar-Regolament Nru 659/1999, għadda bejn il-ftuħ tal-proċedura formali ta’ eżami u t-talba għal estensjoni ta’ dan it-terminu,
u li b’kollox għaddew 33-il xahar u nofs sa meta ngħalqet il-proċedura.
59     Dan huwa dovut prinċipalment għan-nuqqas ta’ osservanza tat-terminu ta’ xahar impost fuq ir-Repubblika Taljana biex tippreżenta
l-osservazzjonijiet tagħha (dan it-terminu nqabeż bi tliet xhur u nofs), tat-terminu ta’ erba’ ġimgħat impost biex tinbagħat
l-informazzjoni addizzjonali mitluba mill-Kummissjoni (dan it-terminu nqabeż b’sitt xhur u nofs sat-talba għal estensjoni)
u ta' l-estensjoni ta’ xahrejn mogħtija biex tinġabar u tintbgħat din l-informazzjoni (terminu maqbuż bi kważi ħames xhur).
Waqt li huwa minnu li kien fl-interess tar-Repubblika Taljana li tirrispetta dawn it-termini, għalkemm ma kinitx marbuta li
tagħmel dan, hija madankollu responsabbli għad-dewmien ikkawżat mill-aġir tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja tal-21 ta’ Marzu 1991, L-Italja vs il-Kummissjoni, C-305/89, Ġabra p. I‑1603, punt 30, u s-sentenza Regione
Siciliana vs il-Kummissjoni, punt 53 iktar 'il fuq, punt 138).
60     Barra minn hekk, għalkemm il-perijodu ta’ sitt xhur li għadda bejn id-data tar-riċeviment ta’ l-osservazzjonijiet ippreżentati
mir-Repubblika Taljana (il-15 ta’ Ġunju 1999) u d-data li fiha ntbagħtet talba għal iktar informazzjoni mill-Kummissjoni (is-7
ta’ Diċembru 1999) u l-perijodu ta’ disa’ xhur li għadda bejn ir-riċeviment ta’ din l-informazzjoni (id-9 ta’ Frar 2001) u
l-adozzjoni tad-Deċiżjoni (it-13 ta’ Novembru 2001) jidhru sostanzjali, huma mhumiex eċċessivi fid-dawl, b’mod partikolari,
taċ-ċirkustanzi deskritti fil-punti 46 u 59 iktar 'il fuq u d-diversi dubji li esprimiet il-Kummissjoni fid-deċiżjoni tagħha
li tiftaħ proċedura formali ta’ eżami dwar il-kompatibbiltà tal-proġett mas-suq komuni. Għaldaqstant, il-Kummissjoni ma tistax
tiġi akkużata li tawwlet eċċessivament il-proċedura.
61     Dan il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
d)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta' protezzjoni ta’ l-aspettattivi leġittimi
L-argumenti tal-partijiet
62     Ir-rikorrenti ssostni li hija kellha aspettattiva leġittima li l-proġett kien kompatibbli mas-suq komuni minħabba l-fatt,
minn naħa, li kienet saret korrispondenza sostanzjali bejn ir-Repubblika Taljana u l-Kummissjoni matul il-proċedura amministrattiva
u, min-naħa l-oħra, iż-żmien eċċezzjonalment twil ta’ din il-proċedura. Il-partijiet intervenjenti jsostnu, min-naħa tagħhom,
li din l- aspettattiva leġittima nħolqot mis-silenzju tal-Kummissjoni matul seba’ xhur mid-data meta rċeviet l-aħħar informazzjoni
mitluba mir-Repubblika Taljana waqt il-proċedura formali ta’ eżami.
63     Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
64     Aspettattiva leġittima dwar il-legalità ta’ skema ta’ għajnuna ma tistax, bħala regola ġenerali, u ħlief f’ċirkustanzi eċċezzjonali,
tiġi invokata għajr jekk din l-għajnuna tkun ingħatat b’mod konformi mal-proċedura prevista fl-Artikolu 88 KE (is-sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-20 ta’ Settembru 1990, Il-Kummissjoni vs Il-Ġermanja, C‑5/89, Ġabra p. I‑3437, punti 14 u 16).
65     Biex skema ta’ għajnuna titqies li tkun ingħatat b’mod konformi mal-proċedura prevista fl-Artikolu 88 KE, jeħtieġ li din il-proċedura,
li hija ta’ natura sospensiva, tkun ingħalqet. Konsegwentement, meta l-proċedura formali ta’ eżami tkun infetħet b’mod konformi
ma’ l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 88(2), KE, jeħtieġ li din tkun ingħalqet sussegwentement permezz ta’ deċiżjoni skond
l-Artikolu 7(1) u (3), tar-Regolament Nru 659/1999. Għaldaqstant, huwa biss meta din id-deċiżjoni tkun ġiet adottata mill-Kummissjoni
u jkun skada t-terminu biex jinġab rikors kontra din id-deċiżjoni li tista’ bħala regola ġenerali tiġi invokata aspettattiva
leġittima dwar ir-regolarità ta’ l-għajnuna in kwistjoni (is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza ta’ l-14 ta’ Mejju 2002,
Graphischer Maschinenbau vs il-Kummissjoni, T-126/99, Ġabra p. II‑2427, punt 42).
66     F’dan il-każ, jekk wieħed jassumi li r-rikorrenti, li m’hijiex operatur ekonomiku, iżda l-awtorità reġjonali responsabbli
għall-proġett ta’ skema ta’ għajnuna, hija intitolata li tinvoka aspettattiva leġittima, għandu jiġi kkonstatat li l-proġett
qatt ma kien is-suġġett ta' deċiżjoni pożittiva u li ebda wieħed mill-argumenti fattwali invokati mill-partijiet ma jikkostitwixxi
ċirkustanza eċċezzjonali li setgħet tippermetti lir-rikorrenti li jippretendu, saħansitra qabel l-adozzjoni tad-Deċiżjoni,
li l-Kummissjoni kkunsidrat jew kienet ser tikkunsidra dan il-proġett bħala kompatibbli mas-suq komuni.
67     Fl-ewwel lok, il-korrispondenza li ntbagħtet matul il-proċedura amministrattiva baqgħet fil-limiti tad-djalogu li ppermetta
lill- Kummissjoni tikseb min-naħa tar-Repubblika Taljana l-informazzjoni meħtieġa sabiex tkun tista’ tifforma opinjoni preliminari
(ara l-punti 41 sa 47 u 55 hawn fuq), u mbagħad l-informazzjoni addizzjonali mitluba dwar l-effetti tal-proġett fuq is-suq
(ara l-punt 59 hawn fuq). Barra minn hekk, il-qari ta’ din il-korrispondenza juri li, fl-ittri tagħha, li ntbagħtu mir-Repubblika
Taljana lir-rikorrenti, il-Kummissjoni dejjem kienet attenta li tesprimi dubji serji dwar ċerti aspetti tal-proġett u li tirriżerva
l-evalwazzjoni definittiva tagħha, kif hija fakkret korrettament waqt is-seduta, u dan, mingħajr ma ġiet ikkontestata.
68     Fit-tieni lok, il-proċedura amministrattiva ma ħaditx żmien irraġonevolment twil, kif jirriżulta mill-eżami tal-motiv preċedenti.
Għaldaqstant, iż-żmien li ħadet, iktar u iktar, mhuwiex eċċezzjonali.
69     Fit-tielet lok, jekk huwa minnu li, wara li rċeviet l-aħħar informazzjoni mitluba, il-Kummissjoni baqgħet silenzjuża għal
seba’ xhur, sa meta r-Repubblika Taljana talbitha biex tieħu deċiżjoni fi żmien xahrejn, bis-saħħa ta' l-Artikolu 7(7) tar-Regolament
Nru 659/1999, dan is-silenzju ma setax jiġi interpretat bħala approvazzjoni taċita min-naħa ta’ din l-istituzzjoni minħabba
l-obbligu li din dejjem għandha li tagħlaq il-proċedura formali ta’ eżami permezz ta’ deċiżjoni finali, b’mod konformi ma’
l-Artikolu 7(1) ta’ l-istess Regolament.
70     Il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
e)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 253 KE
L-argumenti tal-partijiet
71     Ir-rikorrenti u l-partijiet intervenjenti jsostnu li d-Deċiżjoni hija vvizzjata bi ksur ta’ l-Artikolu 253 KE inkwantu hija
ma tagħtix raġunijiet biżżejjed fir-rigward tad-deskrizzjoni tas-settur ekonomiku in kwistjoni u fir-rigward ta' l-eżami ta’
l-effetti tal-proġett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni.
72     Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
73     Il-motivazzjoni ta' att għandha tkun adattata għan-natura ta’ dan l-att u għandha turi b’mod ċar ir-raġunament ta’ l-istituzzjoni
li tkun l-awtriċi tiegħu, b’tali mod li tippermetti lil-partijiet interessati li jifhmu l-bażi tiegħu u lill-Qorti biex teżamina
l-merti tiegħu, mingħajr madankollu ma jkun meħtieġ li jiġu speċifikati l-elementi kollha ta' dritt u ta' fatt rilevanti,
billi l-kwistjoni ta’ konformità ma’ l-Artikolu 253 KE għandha tiġi evalwata fid-dawl kemm tal-kontenut ta' l-att kif ukoll
tal-kuntest ġuridiku u fattwali tiegħu (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-20 ta’ Marzu 1957, Geitling/Haute Autorité,
2/56, Ġabra p. 9, 37, u tat-22 ta’ Ġunju 2004, Il-Portugall vs il-Kummissjoni, C-42/01, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra,
punt 66).
74     F’każ ta’ deċiżjoni adottata mill-Kummissjoni fir-rigward tal-kontroll ta’ l-għajnuna mill-Istat, dIn għandha l-konsgwenza,
b'mod partikolari li, jekk jirriżulta miċ-ċirkustanzi li fihom tingħata l-iskema ta’ għajnuna li hija tali li taffettwa l-kummerċ
bejn l-Istati Membri u tfixkel jew thedded li tfixkel il-kompetizzjoni, il-Kummissjoni hija marbuta li, almenu, issemmi dawn
iċ-ċirkustanzi fir-raġunijiet li tagħti għal din id-deċiżjoni (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-13 ta’ Marzu 1985,
L-Olanda u Leeuwarder Papierwarenfabriek vs il-Kummissjoni, 296/82 u 318/82, Ġabra p. 809, punt 24, u tad-29 ta’ April 2004,
L-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punt 71).
75     F’dan il-każ, d-Deċiżjoni tafferma, fil-premessa 41, li l-iskema ta’ għajnuna prevista tiffavorixxi l-produzzjoni ta’ frott,
ħxejjex u pjanti. Meta jinqraw fil-kuntest tal-premessa 8, li telenka diversi speċji ta’ ħxejjex, pjanti u fjuri kkultivati
fis-serrer mill-SAE Sardi li għalihom kien intiż il-proġett, dawn l-indikazzjonijiet jiddeskrivu suffiċjentement is-settur
ekonomiku in kwistjoni.
76     Imbagħad, id-Deċiżjoni tesponi fil-premessa 41, ċifri li juri li l-Italja hija l-produttur ewlieni ta’ ħxejjex fl-Unjoni Ewropea
u li Sardinja tikkostitwixxi żona importanti ta’ produzzjoni fi ħdan l-Italja. B'hekk hija tindika ċ-ċirkustanzi li għalihom
il-proġett huwa tali li jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri.
77     Bl-istess mod, id-Deċiżjoni tindika fil-premessa 43 li l-iskemi ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ l-impriżi li jinsabu f’diffikultà
jitfgħu l-piż ta’ l-adattazzjoni strutturali ta’ dawn l-impriżi fuq impriżi iktar effiċjenti u li huma jinkoraġġixxu kompetizzjoni
għas-sussidji. Id-Deċiżjoni tirreferi wkoll għall-punt 1.1 u għall-punt 2.3 tal-linji gwida, li jindirizzaw ukoll din il-kwistjoni.
B'hekk, hija tindika ċ-ċirkustanzi li għalihom il-proġett huwa ta’ tali li jfixkel jew jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni.
78     Fl-aħħar nett, il-premessi 51 u 54 tad-Deċiżjoni, li jittrattaw l-evalwazzjoni tal-kumpatibbiltà tal-proġett fir-rigward tal-kundizzjoni,
prevista fil-punt 3.2.2(ii) tal-linji gwida, ta’ prevenzjoni tat-tfixkil mhux iġġustifikat għall-kompetizzjoni, jikkompletaw
din il-motivazzjoni billi jistabbilixxu b’mod iktar partikolari r-riskju li l-proġett ser ikollu l-effett li jżid b’mod sinjifikanti
l-produzzjoni u li jaffettwa l-prezzijiet fis-settur in kwistjoni.
79     Għaldaqstant ma jirriżultax li l-motivazzjoni tad-Deċiżjoni ma indikatx liema kien is-settur in kwistjoni u liema kienu jew
setgħu jkunu l-effetti tal-proġett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni.
80     Il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
f)     Fuq il-motiv ibbażat fuq in-nuqqas ta’ diliġenza min-naħa tal-Kummissjoni
L-argumenti tal-partijiet
81     Ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti, tallega li l-Kummissjoni llimitat ruħha li teżamina, b'mod astratt,
l-effetti possibbli tal-proġett. Analiżi konkreta kienet twassal għall-konklużjoni li, fid-dawl ta' l-importanza ekonomika
limitata tas-settur tal-kultivazzjoni fis-serrer f’Sardinja, id-daqs modest ta’ l-impriżi eliġibbli u l-ammont żgħir ta’ għajnuna
prevista, il-proġett ma kienx jaffettwa l-kummerċ u ma kienx ifixkel jew jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni.
82     Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
83     Għalkemm il-motiv huwa bbażat formalment fuq in-nuqqas ta’ diliġenza, meta jiġu eżaminati l-merti tiegħu jirriżulta li huwa
jikkonċerna s-sustanza tad-Deċiżjoni u mhux iċ-ċirkustanzi li fihom hija ġiet adottata. Ir-rikorrenti, barra minn hekk, ikkonfermat
waqt is-seduta li hija kienet qed tikkontesta n-“nuqqas ta’ diliġenza u ta' ġustifikazzjoni fir-rigward ta’ l-evalwazzjoni
tal-kompatibbiltà tal-proġett", li jikkostitwixxi "difett fil-mertu" fis-sens li, kieku l-Kummissjoni “ikkunsidrat is-sitwazzjoni
reali”, “hija kienet tara li kien impossibbli, f'kull każ, li l-proġett ifixkel il-kompetizzjoni ħielsa”.
84     Safejn ir-rikorrenti tikkontesta espliċitament il-premessi 41 u 43 tad-Deċiżjoni, li jirrigwardaw il-klassifikazzjoni tal-proġett,
il-motiv għandu jiġi analizzat bħala wieħed ibbażat fuq żball ta' dritt fis-sens li l-Artikolu 87(1) KE, kien jobbliga lill-Kummissjoni
li hija tistabbilixxi l-effetti reali tal-proġett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni, jew żball ta'
evalwazzjoni fis-sens li l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni ta’ l-Artikolu 87(1) KE dwar il-kummerċ bejn l-Istati Membri
u l-kompetizzjoni mhumiex sodisfatti f’dan il-każ.
85     Madankollu, il-Kummissjoni mhijiex marbuta li tistabbilixxi l-impatt reali u effettiv ta’ proġett ta’ għajnuna jew ta’ skema
ta’ għajnuna, iżda għandha biss teżamina jekk dan il-proġett jistax jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u jfixkel jew
jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs il-Kummissjoni,
C-298/00 P, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punt 49, u L-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 supra, punt
44). F’dan il-każ għaldaqstant, hija ma wettqietx żball ta' dritt meta eżaminat l-effetti tal-proġett fuq il-kummerċ bejn
l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni bil-mod indikat fil-kuntest tal-motiv preċedenti.
86     Barra minn hekk, la l-ammont relattivament baxx ta’ l-għajnuna prevista u lanqas id-daqs modest ta’ l-impriżi eliġibbli ma
jeskludu minnhom infushom li proġett ta’ skema ta’ għajnuna jkollu mnejn jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri u jfixkel
jew jhedded li jfixkel il-kompetizzjoni (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-17 ta’ Settembru 1980, Philip Morris vs il-Kummissjoni,
730/79, Ġabra p. 2671, punti 11 u 12; tal-21 ta’ Marzu 1990, Il-Belġju vs il-Kummissjoni, C-142/87, Ġabra p. I‑959, punt 43,
u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 supra, punt 53). L-istess jgħodd għall-importanza limitata
tas-settur ekonomiku in kwistjoni (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-24 ta’ Lulju 2003, Altmark Trans u Regierungspräsidium
Magdeburg, C-280/00, Ġabra p. I‑7747, punt 82, u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 iktar
'il fuq, punt 60).
87     Fil-fatt, elementi oħra, bħall-grad partikolari ta’ espożizzjoni għall-kompetizzjoni tas-settur ekonomiku li fih joperaw l-impriżi
eliġibbli, jistgħu ukoll jiġu kkunsidrati (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-11 ta’ Novembru 1987, Franza vs il-Kummissjoni,
259/85, Ġabra p. 4393, punt 24, u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 iktar 'il fuq, punt
54). Is-settur agrikolu, u b’mod partikolari dak tal-frott u ħxejjex, huwa espost għal kompetizzjoni intensa. B’mod partikolari,
l-istruttura tiegħu, li hija kkaratterizzata mill-preżenza ta’ għadd kbir ta’ operaturi ta’ daqs modest, hija tali li l-implementazzjoni
ta’ skema ta’ għajnuna miftuħa għall-biċċa l-kbira minnhom, bħal f’dan il-każ, tista' taffettwa l-kompetizzjoni minkejja li
l-għajnuniet individwali mogħtija taħt din l-iskema huma ta’ ammont żgħir (is-sentenza tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs
il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 supra, punt 57). Għaldaqstant, l-argumenti invokati mir-rikorrenti u mill-partijiet intervenjenti
ma jippermettux, minnhom infushom, li tiġi stabbilita l-eżistenza ta’ evalwazzjoni żbaljata f’dan ir-rigward.
88     Minn din il-perspettiva, il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
89     Safejn r-rikorrenti tindika li hija tikkontesta l-evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-proġett fir-rigward ta’ l-Artikolu 87(3)(c)
KE, il-motiv għandu jiġi interpretat bħala wieħed ibbażat fuq żball manifest ta' evalwazzjoni fis-sens li l-proġett ma kienx
ibiddel il-kundizzjonijiet tal-kummerċ daqstant li jmur kontra l-interess komuni. L-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni
tissupponi wkoll, fil-fatt, il-kunsiderazzjoni ta' l-impatt ta’ miżura Statali fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri u fuq il-kompetizzjoni
(is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Jannar 1997, Spanja vs il-Kummissjoni, C-169/95, Ġabra p. I‑135, punt 20),
kif ifakkru wkoll il-linji gwida fit-tieni subparagrafu tal-punt 2.4, u fil-punt 3.2.2(ii) tagħhom.
90     Minn din il-perspettiva, il-motiv jingħaqad mal-motiv li ġej, u ser jiġu eżaminati flimkien.
g)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 87(3)(c), KE u tal-linji gwida
L-argumenti tal-partijiet
91     Skond ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti, l-eżami tal-kompatibbiltà tal-proġett mas-suq komuni, li sar fid-dawl
ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ), KE, fir-rigward ta' l-iskemi ta’ għajnuna intiżi sabiex jiffaċilitaw l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet
jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi, u tal-linji gwida, huwa vvizzjat bi żbalji ta' dritt u bi żbalji manifesti ta' evalwazzjoni.
92     Il-partijiet intervenjenti jsostnu, barra minn hekk, li l-Kummissjoni kisret il-punti 3.2.3, 3.2.4 u 3.2.5 tal-linji gwida.
93     Il-Kummissjoni tqis li dawn l-argumenti għandhom jiġu miċħuda fit-totalità tagħhom.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
94     Il-Kummissjoni għandha, skond l-Artikolu 87(3), KE, setgħa wiesa' ta' diskrezzjoni (is-sentenzi Philip Morris vs Il-Kummissjoni,
punt 86 iktar 'il fuq, punt 17, u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs Il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 iktar 'il fuq, punt
83).
95     Madanakollu, hija tista’ tadotta, sabiex teżerċita din id-diskrezzjoni, regoli ta' gwida permezz ta’ atti bħal-linji gwida
applikabbli f’dan il-każ, sakemm dawn ir-regoli ma jiddevjawx mid-dispożizzjonijiet tat-Trattat. Meta l-Kummissjoni tadotta
att ta’ dan it-tip, dan ikun vinkolanti għaliha (is-sentenza Deufil vs Il-Kummissjoni, punt 29 iktar 'il fuq, punt 22; is-sentenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-24 ta’ Marzu 1993, CIRFS
et
. vs Il-Kummissjoni, C-313/90, Ġabra p. I‑1125, punt 36, u s-sentenza L-Olanda vs Il-Kummissjoni, punt 29 iktar 'il fuq, punt
24).
96     Għaldaqstant hija l-Qorti li għandha tivverifika li l-Kummissjoni osservat ir-regoli li hija adottat (is-sentenza tal-Qorti
tal-Prim’Istanza tat-30 ta’ Jannar 2002, Keller u Keller Meccanica vs il-Kummissjoni, T-35/99, Ġabra p. II‑261, punt 77).
97     Madankollu, ladarba s-setgħa wiesa' ta’ diskrezzjoni mogħtija lill-Kummissjoni, li hija speċifikata, fejn xieraq, permezz
ta’ regoli indikattivi adottati minnha, tinvolvi evalwazzjonijiet kumplessi ta’ natura ekonomika u soċjali li għandhom isiru
f’kuntest Komunitarju, il-qorti teżerċita kontroll ristrett fuq dawn. Dan huwa limitat għall-verifika ta' l-osservanza tar-regoli
tal-proċedura u ta’ l-obbligu ta' motivazzjoni, ta' l-eżattezza materjali tal-fatti, tan-nuqqas ta’ żball manifest fl-evalwazzjoni
u ta’ abbuż ta' poter (is-sentenza Philip Morris vs Il-Kummissjoni, punt 86 iktar 'il fuq, punt 24; is-sentenza tal-Qorti
tal-Ġustizzja tad-29 ta’ Frar 1996, Il-Belġju vs il-Kummissjoni, C-56/93, Ġabra p. I‑723, punt 11; is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza
tas-6 ta’ Ottubru 1999, Kneissl Dachstein vs Il-Kummissjoni, T-110/97, Ġabra p. II‑2881, punt 46).
98     F’dan il-kuntest, ir-rikorrenti u l-partijiet intervenjenti jikkontestaw, fl-ewwel lok, l-evalwazzjoni ġenerali tal-proġett
(premessa 45 tad-Deċiżjoni), fit-tieni lok, l-evalwazzjoni tad-definizzjoni ta’ l-impriża li tinsab f’diffikultà adottata
mill-proġett fir-rigward ta' l-ewwel subparagrafu tal-punt 2.1(1), tal-linji gwida (premessa 46 tad-Deċiżjoni), fit-tielet
lok, in-nuqqas ta’ evalwazzjoni tal-kompatibbiltà tal-proġett fir-rigward tar-regoli speċjali stabbiliti mill-punti 3.2.3,
3.2.4 u 3.2.5 tal-linji gwida u, fir-raba’ lok, l-evalwazzjoni tagħha fir-rigward tar-regoli ġenerali stabbiliti fil-punt
3.2.2 tal-linji gwida (premessi 48 sa 58 tad-Deċiżjoni).
–       Fuq l-evalwazzjoni ġenerali tal-proġett
99     Skond ir-rikorrenti, il-Kummissjoni ma setgħetx tibbaża d-Deċiżjoni fuq il-fatt li l-implementazzjoni ta’ l-iskema ta’ għajnuna
għar-ristrutturar innotifikata mir-Repubblika Taljana kellha mnejn, minħabba n-natura awtomatika tal-miżuri previsti mill-proġett,
tagħti lok għall-għoti ta’ għajnuniet individwali lil SAEs li ma jinsabux f’diffikultà u li b’hekk ma jkunux eliġibbli.
100   Dan l-argument jeħtieġ, fl-ewwel lok, li jiġi eżaminat jekk il-Kummissjoni tistax tadotta motiv tali in sostenn ta' deċiżjoni
li tiddikjara l-inkompatibbiltà mas-suq komuni ta’ proġett ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu
f’diffikultà u, fit-tieni lok, li jiġi evalwat jekk il-Kummissjoni setgħetx, f’dan il-każ, tadotta tali motiv in sostenn tad-Deċiżjoni.
101   Il-Kummissjoni tista’, skond l-Artikolu 87(3) KE, u mat-tmiem tal-proċedura prevista fl-Artikolu 88(2) KE, tiddikjara, permezz
ta’ deċiżjoni pożittiva jew kundizzjonali, li proġett ta’ skema ta’ għajnuna huwa kompatibbli mas-suq komuni. F'tali każ,
l-Istat Membru in kwistjoni huwa eżentat milli jinnotifika l-għajnuniet individwali mogħtija taħt din l-iskema, suġġett għal
kundizzjonijiet u obbligi imposti f’dan ir-rigward mill-Kummissjoni, jekk applikabbli. Din ta’ l-aħħar għandha setgħa wiesa'
ta’ diskrezzjoni f’dan ir-rigward (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-5 ta’ Ottubru 1994, L-Italja vs Il-Kummissjoni,
C-47/91, Ġabra p. I‑4635, punt 21, u tas-16 ta’ Mejju 2002, ARAP
et
vs Il-Kummissjoni, C-321/99 P, Ġabra p. I‑4287, punt 72).
102   Meta tevalwa l-klassifikazzjoni u l-kompatibbiltà mas-suq komuni ta’ proġett bħal dan, il-Kummissjoni għandha d-dritt li tillimita
l-eżami tagħha għall-karatteristiċi ġenerali tiegħu, kif jirriżultaw min-notifika kompleta, mingħajr ma tkun marbuta li teżamina
kull każ partikolari li fih huwa japplika (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Ottubru 1987, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni,
248/84, Ġabra p. 4013, punt 18; tas-17 ta’ Ġunju 1999, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni, C-75/97, Ġabra p. I‑3671, punt 48; L-Italja
u Sardegna Lines vs il-Kummissjoni, punt 41 iktar 'il fuq, punt 51; tas-26 ta’ Settembru 2002, Spanja vs Il-Kummissjoni, C-351/98,
Ġabra p. I‑8031, punt 67, u tad-29 ta’ April 2004, Il-Greċja vs il-Kummissjoni, C-278/00, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra,
punt 24).
103   Il-possibbiltà mogħtija lill-Istat Membru kkonċernat li jinnotifika proġett ta’ skema ta’ għajnuna u, ladarba l-Kummissjoni
tkun approvatu wara li tkun eżaminat il-karatteristiċi ġenerali tiegħu, li jiġi eżentat milli jinnotifika l-għajnuniet individwali
mogħtija bis-saħħa tiegħu, suġġett għal kundizzjonijiet u obbligi imposti f’dan ir-rigward, fejn xieraq, ma tistax tippermetti,
kif issostni ġustament il-Kummissjoni, l-għoti ta’ għajnuniet individwali li kienu jiġu ddikjarati inkompatibbli kieku kellhom
jiġu nnotifikati individwalment, mingħajr ma tiġi miċħuda l-portata tal-prinċipju ta’ inkompatibbiltà ta’ l-għajnuna stabbilit
mill-Artikolu 87 KE. B’mod partikolari, hija ma tistax twassal għall-għoti ta’ għajnuniet individwali li, filwaqt li jkunu
konformi ma’ wieħed mill-għanijiet stabbiliti mill-Artikolu 87(3)(a) sa (d), KE, ma jkunux madankollu neċessarji sabiex jintlaħaq
dan l-għan (is-sentenzi Philip Morris vs Il-Kummissjoni, punt 86 iktar 'il fuq, punt 17; Agrana Zucker und Stärke vs il-Kummissjoni,
punt 49 iktar 'il fuq, punt 74, u Graphischer Maschinenbau vs Il-Kummissjoni, punt 65 iktar 'il, punt 34).
104   Għaldaqstant, il-Kummissjoni għandha tivverifika li l-proġetti ta’ skemi ta’ għajnuna sottomessi għall-eżami tagħha huma mfassla
b’tali mod li jiggarantixxu li l-għajnuniet individwali li għandhom jingħataw skond id-dispożizzjonijiet tagħhom jiġu riżervati
għall-impriżi li effettivament huma eliġibbli għalihom.
105   Meta jirriżulta li dan m’huwiex il-każ, hija l-Kummissjoni li, fil-kuntest tas-setgħa wiesa' ta' diskrezzjoni tagħha, għandha
tieħu dan in kunsiderazzjoni u tevalwa, safejn tkun tippermetti l-informazzjoni li jkollha fid-dispożizzjoni tagħha, jekk
huwiex xieraq li tiġi adottata deċiżjoni kundizzjonali jew deċiżjoni negattiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Spanja vs
Il-Kummissjoni, punt 102 iktar 'il fuq, punt 87, u s-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat- 22 ta’ Novembru 2001, Mitteldeutsche
Erdöl-Raffinerie vs Il-Kummissjoni, T‑9/98, Ġabra p. II‑3367, punt 116).
106   F’dan il-każ, il-kwistjoni jekk il-Kummissjoni setgħetx tikkunsidra li dan ma kienx il-każ hija marbuta ma' dik dwar jekk
id-definizzjoni ta’ impriża li tinsab f’diffikultà adottata mill-proġett, kif tirriżulta mill-premessa 46 tad-Deċiżjoni, hijiex
adattata. Għaldaqstant dawn għandhom jiġu eżaminati flimkien.
–       Fuq l-evalwazzjoni tad-definizzjoni ta’ l-impriża li tinsab f’diffikultà adottata mill-proġett fid-dawl ta’ l-ewwel subparagrafu
tal-punt 2.1 tal-linji gwida
107   Ir-rikorrenti u l-partijiet intervenjenti jsostnu li l-premessa 46 tad-Deċiżjoni, li tirrigwarda l-evalwazzjoni tad-definizzjoni
ta’ l-impriża li tinsab f’diffikultà adottata mill-proġett, hija vvizzjata bi żball ta' dritt jew, almenu, bi żball manifest
fl-evalwazzjoni. Il-Kummissjoni wettqet żball ta' dritt billi ddevjat mil-linji gwida, li fl-ewwel subparagrafu tal-punt 2.1
ma jeħtiġux li din id-definizzjoni tkun ibbażata fuq kriterji li jippermettu li jiġi stabbilit li l-qagħda ta’ l-impriżi li
jitolbu li jibbenefikaw mill-iskema ta’ għajnuna għar-ristrutturar sejra regolarment għall-agħar. Hija wettqet, almenu, żball
manifest fl-evalwazzjoni meta ma kkonkludietx li l-kriterji adottati mill-proġett huma suffiċjenti biex jiġi stabbilit li
l-impriżi kkonċernati kienu jinsabu f’sitwazzjoni ekonomika li tiġġustifika l-għoti ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar,
minkejja t-titjib eventwali f’din is-sitwazzjoni mat-tmiem tal-perijodu ta’ riferiment.
108   L-ewwel subparagrafu tal-punt 2.1 tal-linji gwida jispeċifika li l-Kummissjoni tqis bħala impriża li tinsab f’diffikultà dik
l-impriża li ma tkunx kapaċi tirkupra bir-riżorsi tagħha stess jew permezz ta’ fondi miksuba mingħand l-azzjonisti tagħha
jew b’self. Hija tippreżenta diversi fatturi li jindikaw it-tendenzi li jippermettu li jiġi stmat kemm is-sitwazzjoni ta’
din l-impriża tkun sejra għall-agħar, flimkien ma’ diversi indikaturi speċifiċi li jippermettu li tiġi stmata l-gravità partikolari
ta’ din is-sitwazzjoni f’ċerti każijiet.
109   Mill-kliem ta' dan il-punt jirriżulta biċ-ċar li l-Kummissjoni ma ddevjatx mil-linji gwida peress li hija fakkret, qabel l-evalwazzjoni
tad-definizzjoni adottata f’dan il-każ, l-importanza li hija normalment tagħti lill-indikaturi li juru li d-diffikultajiet
li jkunu qed jiffaċċjaw l-impriżi intiżi li jibbenefikaw minn skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ikunu sejrin għall-agħar.
L-argument ibbażat fuq żball ta' dritt fuq dan il-punt, għaldaqstant, għandu jiġi miċħud.
110   Imbagħad, jirriżulta mill-premessa 46 tad-Deċiżjoni li, in sostenn ta’ l-evalwazzjoni tagħha li d-definizzjoni ta’ l-impriża
li tinsab f’diffikultà adottata f’dan il-każ mill-awtoritajiet Taljani wasslitha biex tiddubita mill-kompatibbiltà tal-proġett
mas-suq komuni, il-Kummissjoni osservat, essenzjalment, li l-kriterji adottati kienu irrelevanti u inaffidabbli minħabba li
kienu bbażati fuq medja.
111   Il-kliem ta’ l-ewwel subparagrafu tal-punt 2.1 tal-linji gwida jindika li l-importanza mogħtija mill-Kummissjoni lill-indikaturi
ta' tendenza ma tiċħadx neċessarjament ir-rilevanza ta' tipi oħra ta’ indikaturi, bħal ma huma indikaturi bbażati fuq medja
bħal dawk adottati fil-proġett. Madankollu, f'kull każ, dawn l-indikaturi jistgħu jkunu rilevanti biss jekk jippermettu li
tiġi stabbilita l-eżistenza ta' diffikultajiet ġenwini u ppruvati li ltaqgħu magħhom l-impriżi eliġibbli. Fin-nuqqas ta' dan,
l-għajnuniet ma jistgħux fil-fatt jitqiesu bħala neċessarji għal dawn l-impriżi u sabiex jintlaħaq l-għan ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ)
KE.
112   F’dan il-każ, ma jistax jitqies bħala manifestament żbaljat il-fatt li l-kriterji adottati ġew ikkunsidrati li ma jippermettux
li jiġi ggarantit li l-aċċess għall-iskema ta’ għajnuna kien ser ikun limitat għal impriżi li jinsabu f’diffikultà fis-sens
ta’ l-ewwel subparagrafu tal-punt 2.1 tal-linji gwida. L-allegazzjonijiet tar-rikorrenti u tal-partijiet intervenjenti f’dan
ir-rigward, fil-fatt, ma huma bbażati fuq ebda element li jista' jwassal għall-konklużjoni ta’ l-eżistenza ta’ żball manifest
fl-evalwazzjoni fuq dan il-punt.
–       Fuq in-nuqqas ta’ applikazzjoni tar-regoli li jinsabu fil il-punti 3.2.3, 3.2.4 u 3.2.5 tal-linji gwida
113   Ir-regoli li jinsabu fil-punti 3.2.3, 3.2.4 u 3.2.5 tal-linji gwida, li l-partijiet intervenjenti jallegaw li ma ġewx applikati
mill-Kummissjoni, jikkostitwixxu “dispożizzjonijiet speċjali”, li għalihom huma suġġetti l-“kundizzjonijiet ġenerali” elenkati
fil-punt 3.2.2 ta’ l-imsemmija linji gwida, kif jindika din ta’ l-aħħar fl-ewwel subparagrafu tiegħu.
114   Fl-ewwel lok, il-partijiet intervenjenti jsostnu li, peress li l-Kummissjoni kkonstatat li ma kienx hemm kapaċità żejda fis-settur
u baqgħet lura milli teżiġi tnaqqis ta' kapaċità (premessa 53 tad-Deċiżjoni), hija kellha tikkonkludi li l-proġett kien konformi
mal-punt 3.2.3 tal-linji gwida u, konsegwentement, kompatibbli mas-suq komuni.
115   It-tieni subparagrafu tal-punt 2.4 tal-linji gwida jindika, b’mod partikolari, li, meta l-impriżi involuti fi proġett ta’
għajnuna għar-ristrutturar ikunu jinsabu f’żona assistita, il-Kummissjoni għandha tikkunsidra l-fatturi ta’ natura reġjonali
msemmija mill-Artikolu 87(3)(a) u (ċ) KE, kif indikat fil-punt 3.2.3 ta’ l-istess linji gwida. Dan il-punt, intitolat “Kundizzjonijiet
partikolari applikabbli għall-iskemi ta’ għajnuna għar-ristrutturar f’reġjuni megħjuna [assistiti]”, jindika b’mod partikolari
li, meta proġett ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà jkun jirrigwarda reġjun assistit
jew żvantaġġjat, il-Kummissjoni hija obbligata li tikkunsidra dan il-fatt, u għal dan l-għan, tawtorizza, minkejja l-eżistenza
ta’ sitwazzjoni ta’ kapaċità żejda strutturali fis-settur in kwistjoni, li tapplika b’mod inqas strett ir-regola ta’ tnaqqis
ta' kapaċità stabbilita mil-linji gwida, jekk dan ikun iġġustifikat mill-ħtiġijiet ta’ l-iżvilupp reġjonali.
116   Min-naħa l-oħra, bl-ebda mod ma jirriżulta li, meta jidher li ma hemmx kapaċità żejda fis-settur ikkonċernat minn proġett
ġdid ta’ għajnuna, u meta l-Kummissjoni konsegwentement tibqa' lura milli teżiġi li l-impriżi eliġibbli jnaqqsu l-kapaċità
tagħhom, dan il-proġett għandu, għal din is-sempliċi raġuni, jitqies li huwa kompatibbli mas-suq komuni.
117   Min-naħa l-oħra jibqa' neċessarju li dan il-proġett josserva l-prinċipju stabbilit fil-punt 3.2.1 tal-linji gwida, li jispeċifika
li proġett ġdid ta’ għajnuna għar-ristrutturar ma jistax jiġi approvat ħlief fil-każijiet fejn jista’ jiġi ppruvat li dan
huwa fl-interess tal-Komunità, u għaldaqstant, li jissodisfa l-kundizzjonijiet ta’ ritorn għal stat ta’ vijabbiltà, ta' prevenzjoni
ta’ tfixkil mhux iġġustifikat għall-kompetizzjoni u ta' proporzjonalità elenkati fil-punt 3.2.2 tal-linji ta’ gwida. Għalkemm
il-Kummissjoni tista’ tkun “inqas stretta” f’dan ir-rigward, hija ma tistax tkun “għal kollox permissiva”, skond it-termini
tal-punt 3.2.3 tal-linji gwida (is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tal-11 ta’ Lulju 2002, HAMSA vs Il-Kummissjoni, T-152/99,
Ġabra p. II‑3049, punt 114).
118   F’dan il-każ, il-konstatazzjoni li ma jidhirx li s-settur Sard tal-kultivazzjoni fis-serrer ibati minn kapaċità żejda ma kienx
iġiegħel lill-Kummissjoni li tikkonkludi li l-proġett huwa kompatibbli. L-argument ibbażat fuq żball ta' dritt f’dan ir-rigward,
għaldaqstant, m’huwiex fondat.
119   Fit-tieni lok, il-partijiet intervenjenti jqisu li, ladarba l-impriżi kollha eliġibbli taħt il-proġett kienu SAEs, il-Kummissjoni
kellha tapplika l-punt 3.2.4 tal-linji gwida.
120   Il-punt 1.2 tal-linji gwida jindika li l-għajnuniet għar-ristrutturar jistgħu jkunu ġġustifikati f’ċerti ċirkustanzi, b’mod
partikolari “għaliex hemm lok li jiġi kkunsidrat ir-rwol benefiku tas-settur ta’ l-[SME] mill-perspettiva ekonomika ġenerali
kif ukoll il-ħtiġijiet partikolari ta’ dawn l-impriżi u dawk ta’ l-[IAŻ] ”. Il-punt 3.2.4 ta’ l-istess linji gwida, intitolat
“Għajnuniet għar-ristrutturar ta’ l-[SME] ”, jindika b’mod partikolari li, “fir-rigward ta’ l-[SME], il-Kummissjoni mhux ser
teżiġi li l-għajnuna għar-ristrutturar tissodisfa kundizzjonijiet daqstant stretti daqs dawk li huma applikabbli għall-impriżi
l-kbar, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda t-tnaqqis ta' kapaċità u l-obbligi ta’ irrappurtar”. [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
121   Dawn il-punti jwasslu għall-konklużjoni li l-Kummissjoni impenjat ruħha li tapplika b’mod inqas strett ir-regoli stabbiliti
mill-punt 3.2.2 tal-linji gwida meta hija teżamina l-kompatibbiltà mas-suq komuni ta’ proġett ta’ għajnuna għar-ristrutturar
ta’ SME jew SAE li jinsabu f’diffikultà, bħalma huwa l-proġett in kwistjoni f’dan il-każ. Ir-regoli in kwistjoni, għalkemm
inqas stretti, għaldaqstant jibqgħu applikabbli.
122   Għaldaqstant, huwa fil-kuntest ta’ l-evalwazzjoni tal-mertu tal-kunsiderazzjonijiet li wasslu lill-Kummissjoni biex tikkonkludi
li l-proġett ma josservax dawn ir-regoli, li għandu jiġi stabbilit jekk fil-fatt dawn ir-regoli ġewx applikati b’mod inqas
strett, fid-dawl tar-rwol ekonomiku pożittiv ta’ l-SAE u l-ħtiġijiet partikolari tagħhom (ara l-punt 141 iktar ‘il quddiem).
123   Fit-tielet lok, il-partijiet intervenjenti jsostnu li l-Kummissjoni ma setgħetx tirrifjuta li tevalwa l-kompatibbiltà tal-proġett
fid-dawl tal-punt 3.2.5 tal-linji gwida fuq il-bażi, li skond il-partijiet intervenjenti hija irrelevanti, li l-awtoritajiet
Taljani ma talbux li huwa jiġi applikat.
124   Is-subparagrafu introduttiv tal-punt 3.2.5 tal-linji gwida, intitolat “Dispożizzjonijiet applikabbli unikament għall-iskemi
ta’ għajnuna għar-ristrutturar fis-settur agrikolu", jipprovdi:
“Fir-rigward ta’ operaturi tas-settur agrikolu, il-Kummissjoni għandha tapplika, fuq talba ta’ l-Istat Membru in kwistjoni
u minflok id-dispożizzjonijiet ġenerali previsti mil-[linji gwida] rigward it-tnaqqis tal-kapaċità, id-dispożizzjonijiet li
ġejjin […]” [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
125   F’dan il-każ, id-Deċiżjoni, li l-eżattezza tagħha fuq dan il-punt m’hijiex ikkontestata, tgħid fil-premessi 33 u 52 tagħha
li l-awtoritajiet Taljani f’ebda mument ma talbu lill-Kummissjoni, li kienet ġibdet l-attenzjoni tagħhom dwar din il-possibbiltà,
biex tapplika r-regoli stabbiliti fil-punt 3.2.5 tal-linji gwida. Għaldaqstant, il-Kummissjoni mhux biss setgħet, iżda kienet
obbligata, li tapplika biss ir-regoli li jinsabu fil-punt 3.2.2 tal-linji gwida. L-argument ibbażat fuq żball ta' dritt fuq
dan il-punt, għaldaqstant, mhuwiex fondat.
–       Dwar l-evalwazzjoni tal-proġett fir-rigward tar-regoli li jinsabu fil- punt 3.2.2 tal-linji gwida
126   Biex ikun jista’ jiġi ddikjarat kompatibbli mas-suq komuni skond l-Artikolu 87(3)(ċ), KE, proġett ta’ għajnuna għar-ristrutturar
ta’ impriża li tinsab f’diffikultà għandu jiġi abbinat ma’ pjan ta’ ristrutturar li jkollu l-għan li jnaqqas jew jagħti orjentament
ġdid lill-attivitajiet tagħha (is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-14 ta’ Settembru 1994, Spanja vs il-Kummissjoni,
C-278/92, C-279/92 u C-280/92, Ġabra p. I-4103, punt 67; tat-22 ta’ Marzu 2001, Franza vs Il-Kummissjoni, C-17/99, Ġabra p. I‑2481,
punt 45, u s-sentenza Prayon-Rupel vs Il-Kummissjoni, punt 41 iktar 'il fuq, punt 70).
127   Il-punt 3.2.2 tal-linji gwida, li jistabbilixxi dan ir-rekwiżit, jistabbilixxi l-obbligu, b’mod partikolari, li l-pjan ta’
ristrutturar josserva tliet kundizzjonijiet materjali. Huwa essenzjali, fl-ewwel lok, li l-proġett iwassal biex l-impriża
benefiċjarja tirritorna għal stat ta’ vijabbiltà fi żmien raġonevoli u fuq il-bażi ta’ ipoteżi realistiċi [punt 3.2.2(i)],
fit-tieni lok, li jipprevjeni li tiġi mfixkla l-kompetizzjoni [punt 3.2.2(ii)] u, fit-tielet lok, li jkun proporzjonat ma’
l-ispejjeż u l-benefiċċji tar-ristrutturar [punt 3.2.2(iii)].
128   Billi dawn il-kundizzjonijiet huma kumulattivi, huwa biżżejjed li waħda minnhom ma tkunx sodisfatta biex proġett ta’ għajnuna
għar-ristrutturar jiġi ddikjarat inkompatibbli mill-Kummissjoni (is-sentenzi tat-22 ta’ Marzu 2001, Franza vs Il-Kummissjoni,
punt 126 iktar 'il fuq, punti 49 u 50; Il-Greċja vs Il-Kummissjoni, punt 102 iktar 'il fuq, punti 100 u 101, u HAMSA vs Il-Kummissjoni,
punt 117 iktar 'il fuq, punt 79).
129   Barra minn hekk, huwa l-Istat Membru in kwistjoni li, sabiex jaqdi d-dmir tiegħu li jikkoopera mal-Kummissjoni, għandu jipprovdi
l-informazzjoni kollha li tippermetti lil din l-istituzzjoni tivverifika li l-kundizzjonijiet tad-deroga mitluba huma sodisfatti
(is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-28 ta’ April 1993, L-Italja vs Il-Kummissjoni, C-364/90, Ġabra p. I‑2097, punt 20,
u tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs Il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 iktar 'il fuq, punt 81 sa 85).
130   Fl-aħħar nett, il-legalità ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ għajnuna ta’ l-Istat għandha tiġi evalwata mill-qorti
fil-kuntest ta’ l-informazzjoni li din l-istituzzjoni kellha jew seta’ jkollha għad-dispożizzjoni tagħha fil-mument tad-deċiżjoni
(is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-10 ta’ Lulju 1986, Il-Belġju vs Il-Kummissjoni, 234/84, Ġabra p. 2263, punt 16,
u tad-29 ta’ April 2004, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, C-277/00, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punt 39).
131   F’dan il-każ, l-awtoritajiet Taljani nnotifikaw proġett ta’ skema ta’ għajnuna intiż sabiex jippermetti r-ristrutturar ta’
madwar 500 SAE. Dan il-proġett kellu jiggarantixxi li l-pjanijiet individwali ta’ ristrutturar ippreżentati mill-SAE li japplikaw
biex jibbenefikaw minnu jissodisfaw il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 3.2.2 tal-linji gwida. Il-Kummissjoni kkonstatat,
fil-premessi 48 sa 58 tad-Deċiżjoni, li dan ma kienx il-każ.
132   Ir-rikorrenti u l-partijiet intervenjenti jsostnu, fl-ewwel lok, li l-evalwazzjoni tal-proġett fir-rigward tal-punt 3.2.2(i),
tal-linji gwida hija vvizzjata bi żbalji manifesti fl-evalwazzjoni.
133   Il-kliem tal-punt 3.2.2(i) tal-linji gwida, intitolat “Ritorn għal stat ta’ vijabilità", jindika li din il-kundizzjoni hija
bbażata fuq żewġ rekwiżiti. Minn naħa, ir-ritorn għal stat ta’ vijabilità għandu jiġi bbażat prinċipalment fuq fatturi interni
u, għaldaqstant, jista' ikun ibbażat fuq fatturi esterni biss inċidentalment, u l-kundizzjoni li dawn ikunu jidhru realistiċi.
Min-naħa l-oħra, għandu jkun jidher li dan jista’ jitwettaq fi żmien raġonevoli u jrid jidher li ser ikun sostenibbli.
134   Fir-rigward ta' l-ewwel rekwiżit, il-Kummissjoni osservat, fil-premessi 49 u 50 tad-Deċiżjoni, li r-ritorn għal stat ta’ vijabbilità
huwa bbażat b’mod partikolari fuq żewġ fatturi esterni: l-ewwel nett, fuq l-ipoteżi li d-dħul kellu jiżdied minħabba kampanji
ta’ promozzjoni li kienu preżunti li ser joħolqu swieq ġodda, u t-tieni nett, fuq l-ipoteżi li d-dħul ma kellux jonqos minħabba
li ż-żieda fil-produzzjoni ma kellhiex taffettwa l-prezzijiet. Hija kkonkludiet li l-ewwel ipoteżi ma kinitx tidher li ġiet
ippruvata u li t-tieni waħda ma setgħatx tiġi vverifikata, u minbarra dan, ma kinitx realistika.
135   Skond id-dikjarazzjonijiet ta’ l-awtoritajiet Taljani u tar-rikorrenti, il-proġett kien ibbażat “essenzjalment fuq miżuri
interni” li kellhom jimmanifestaw ruħhom f’żieda fil-produzzjoni ta’ l-impriżi benefiċjarji ta’ kważi 40 % fil-volum u f’żieda
tad-dħul tagħhom ta’ iktar minn 50 %, u “f'miżura sinjifikanti” fuq fattur estern li jikkonsisti f’“żieda fid-domanda għal
prodotti lokali”.
136   Id-Deċiżjoni, li tirrigwarda dan il-fattur estern fil-premessi 49 u 50, tista’ tagħti l-impressjoni,
prima facie,
li l-Kummissjoni naqset milli teżamina l-fatturi interni. Madanakollu, jirriżulta minn qari iktar dettaljat tad-Deċiżjoni
li l-Kummissjoni, b’mod impliċitu iżda neċessarju, irrikonoxxiet l-importanza u r-rilevanza ta’ dawn il-fatturi. Fil-fatt,
huwa biss għar-raġuni li l-Kummissjoni ammettiet li dawn il-fatturi jistgħu jirriżultaw f’żieda ta' l-offerta b'madwar 40%
li l-Kummissjoni eżaminat jekk din iż-żieda setgħetx, jekk ma jkunx hemm domanda suffiċjenti, twassal għal waqgħa fil-prezzijiet
u tostakola r-ritorn għal stat ta’ vijabbilità li suppost kellha tikseb. Huwa għal din ir-raġuni li l-Kummissjoni talbet li
tingħata informazzjoni ta' natura ekonomika dwar l-eżistenza ta’ swieq u l-effett ta’ żieda fil-produzzjoni fuq il-prezzijiet,
kif ikkonfermat, wara kollox, waqt is-seduta mingħajr ma ġiet ikkontestata.
137   Madankollu, l-awtoritajiet Taljani f’ebda mument ma taw informazzjoni preċiża rigward is-swieq u, b’mod partikolari, rigward
il-kampanji ta’ promozzjoni li huma hellhom il-ħsieb li jorganizzaw, kif kienu indikaw lill-Kummissjoni matul il-proċedura
amministrattiva. Il-Kummissjoni ma setgħetx, ovvjament, tibbaża l-evalwazzjoni tagħha fuq sempliċi allegazzjoni (ara, b’analoġija,
is-sentenza tad-29 ta’ April 2004, L-Italja vs Il-Kummissjoni, C-372/97, punt 74 iktar 'il fuq, punt 84).
138   Meta ġiet mistoqsija fuq dan il-punt waqt is-seduta, ir-rikorrenti ammettiet li dawn il-kampanji ta’ promozzjoni kienu biss
“ipoteżi”.
139   Bl-istess mod, l-awtoritajiet Taljani qatt ma pprovdew informazzjoni konklużiva dwar l-effetti fuq il-prezzijiet taż-żieda
fil-produzzjoni li huma kienu ddeskrivew lill-Kummissjoni. Essenzjalment, huma pprovdew, b’ittra li ġġib id-data tas-26 ta’
Jannar 2001, l-istudju ta' suq mitlub mill-Kummissjoni fid-19 ta’ Ġunju 1998, fid-19 ta’ Ottubru 1998 u fis-7 ta’ Diċembru
1999. Dan l-istudju, li jistabbilixxi b’mod partikolari tendenza ta' żieda relattiva fil-prezz tal-bejgħ tat-tadam imsejjaħ
“tal-mejda” u tal-bżar aħmar fil-provinċja ta’ Kaljari bejn l-1995 u l-1997, jagħti ħjiel dwar l-iżvilupp ulterjuri tal-prezz
ta' dawn iż-żewġ prodotti, jekk il-kundizzjonijiet jibqgħu l-istess. Min-naħa l-oħra, seta' jiġi meqjus, mingħajr żball manifest,
li hija ma tipprovdix provi dwar l-iżvilupp tal-prezz ta’ dawn il-prodotti, u tal-prodotti l-oħra kkonċernati, fil-provinċa
ta’ Kaljari u fil-bqija ta’ Sardinja, fid-dawl taż-żieda ta’ iktar minn 40 % tal-produzzjoni mistennija, f’dan ir-reġjun,
wara l-implementazzjoni tal-proġett.
140   Meta ġiet mistoqsija fuq dan il-punt waqt is-seduta, ir-rikorrenti ma kkontestatx in-natura mhux sodisfaċenti ta’ dan l-istudju
u llimitat ruħha li tispjega li elementi oħra kellhom jiġu kkunsidrati, bħall-objettivi tal-proġett ta’ inkuraġġiment, ta'
razzjonalizzazzjoni u ta' speċjalizzazzjoni ta’ l-SAE.
141   Madankollu dan l-argument ma jistax jintlaqa'. Huwa biss jekk ikollha informazzjoni preċiża u konklużiva li l-Kummissjoni
tista’ twettaq l-obbligu tagħha, taħt il-punt 3.2.4 tal-linji gwida, li tapplika b’mod flessibbli l-kundizzjoni ta’ ritorn
għal stat ta’ vijabbilità stipulata fil-punt 3.2.2(i), ta’ l-istess linji gwida fir-rigward ta’ proġett li jikkonċerna SME
jew SAE.
142   Għaldaqstant jidher li, fl-ewwel lok, ir-Repubblika Taljana naqset milli tibgħat l-informazzjoni meħtieġa biex il-Kummissjoni
tkun tista’ tivverifika li l-proġett kien adattat biex jerġa’ jġib lill-SAE eliġibbli għal stat ta’ vijabbilità fuq il-bażi
ta’ ipoteżi realistiċi, minkejja d-diversi talbiet li sarulha minn din l-istituzzjoni, u fit-tieni lok, li din ta’ l-aħħar
kellha, minħabba dan il-fatt, tasal għall-konklużjoni, mingħajr ma twettaq żball manifest fl-evalwazzjoni fuq dan il-punt,
li l-informazzjoni li kellha għad-dispożizzjoni tagħha ma kinitx tippermetti li jitneħħew id-dubji li hija kellha f’dan ir-rigward.
143   Peress li ma jistax jitqies li l-Kummissjoni wettqet żball manifest fl-evalwazzjoni meta kkunsidrat li l-elementi fid-dispożizzjoni
tagħha ma kinux jippermettulha li tikkonkludi li l-proġett kien josserva din il-kundizzjoni ta’ ritorn għal stat ta’ vijabbilità,
u li l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 3.2.2 tal-linji gwida huma kumulattivi (ara l-punti 127 u 128 hawn fuq), il-motiv
għandu jiġi miċħud mingħajr il-bżonn li jiġu eżaminati l-argumenti relatati ma’ l-evalwazzjoni tal-proġett fir-rigward tal-kundizzjonijiet
l-oħra elenkati fl-istess punt (is-sentenzi tat-22 ta’ Marzu 2001, Franza vs Il-Kummissjoni, punt 126 iktar 'il fuq, punt
50; Il-Greċja vs Il-Kummissjoni, punt 102 iktar 'il fuq, punt 101, u HAMSA vs Il-Kummissjoni, punt 117 iktar 'il fuq, punt
108).
h)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 7(4), tar-Regolament Nru 659/1999
L-argumenti tal-partijiet
144   Skond ir-rikorrenti, sostnuta mill-partijiet intervenjenti, il-Kummissjoni żbaljatament ħadet deċiżjoni taħt l-Artikolu 7(5),
tar-Regolament Nru 659/1999 minflok ma ħadet deċiżjoni kundizzjonali taħt l-Artikolu 7(4), ta’ l-istess Regolament.
145   Il-Kummissjoni tiċħad dan il-motiv.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
146   L-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 659/1999, intitolat “Deċiżjonijiet tal-Kummissjoni li tagħlaq il-proċedura formali ta’ eżami”,
b’mod partikolari jipprovdi:
“ 1. Mingħajr preġudizzju [ta’ l-irtirar tan-notifika mill-Istat Membru kkonċernat], il-proċedura formali ta’ eżami tingħalaq
permezz ta’ deċiżjoni skond il-paragrafi 2 sa 5 ta’ dan l-Artikolu.
[…]
4. Il-Kummissjoni tista' tagħti deċiżjoni pożittiva suġġetta għal kundizzjonijiet li jippermettulha li tirrikonoxxi l-kompatibbiltà
mas-suq komuni u suġġetta għal obbligi li jippermettulha li tikkontrolla l-osservanza tad-deċiżjoni tagħha (iktar ‘il quddiem
imsejħa ‘deċiżjoni kondizzjonali’).
5. Meta l-Kummissjoni tikkonstata li l-għajnuna nnotifikata hija inkompatibbli mas-suq komuni, hija għandha tiddeċiedi li
din l-għajnuna ma tistax tiġi implementata (iktar ‘il quddiem imsejħa ‘deċiżjoni negattiva’).
6. Id-deċiżjonijiet skond il-paragrafi 2, 3, 4 u 5 għandhom jittieħdu hekk kif ikunu tneħħew id-dubji msemmija fl-Artikolu
4(4). Il-Kummissjoni għandha kemm jista’ jkun tadotta deċiżjoni fi żmien tmintax-il xahar mid-data tal-ftuħ tal-proċedura.
Dan it-terminu jista’ jiġi estiż bi qbil bejn il-Kummissjoni u l-Istat Membru in kwistjoni.
7. Ma’ l-iskadenza tat-terminu msemmi fil-paragrafu 6, u jekk l-Istat Membru in kwistjoni jressaq tali talba, il-Kummissjoni
għandha tadotta, fi żmien xahrejn, deċiżjoni fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni li hija jkollha. Jekk ikun il-każ, hija għandha
tieħu deċiżjoni negattiva, meta l-informazzjoni pprovduta ma tippermettix li tiġi stabbilita l-kompatibbiltà.” [Traduzzjoni
mhux uffiċjali]
147   L-applikazzjoni ta’ dawn id-dispożizzjonijiet għall-każ preżenti twassal li jiġi mfakkar li, fl-14 ta’ Settembru 2001, ir-Repubblika
Taljana talbet lill-Kummissjoni biex tadotta deċiżjoni skond l-Artikolu 7(7), tar-Regolament Nru 659/1999 u li, fit-13 ta’
Novembru 2001, il-Kummissjoni adottat id-Deċiżjoni, fejn hija kkonstatat, essenzjalment, li l-informazzjoni mogħtija mir-Repubblika
Taljana ma kinitx tippermettilha li telimina d-dubji kollha li hija kellha dwar il-kompatibbiltà tal-proġett mas-suq komuni.
148   Isegwi minn eżami tal-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ), KE u tal-linji gwida li l-evalwazzjoni tal-Kummissjoni
li wasslet għall-konklużjoni li l-proġett ma kienx jissodisfa l-kundizzjoni ta’ ritorn għal stat ta’ vijabbilità stipulata
fil-punt 3.2.2(i), tal-linji gwida (premessi 49 u 50 tad-Deċiżjoni), ma setgħetx titqies li hija manifestament żbaljata (ara
l-punti 132 sa 142 hawn fuq).
149   Peress li l-kundizzjonijiet stipulati fil-punt 3.2.2 tal-linji gwida huma kumulattivi (ara l-punti 127, 128 u 143 hawn fuq)
u peress li l-informazzjoni mogħtija mir-Repubblika Taljana ma tippermettix li tiġi stabbilita l-kompatibbiltà tal-proġett
mas-suq komuni, il-Kummissjoni kellha dritt tadotta deċiżjoni negattiva, b’mod konformi ma’ l-Artikolu 7(7), tar-Regolament
Nru 659/1999.
150   Il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
2.
Fuq il-motivi l-oħra tal-partijiet intervenjenti
151   Ir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 40(4) ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja jipprovdi li l-konklużjoni tat-talba għal
intervent għandu jkollha biss l-iskop li tilqa’ t-talba ta’ waħda mill-partijiet. L-Artikolu 116(4) tar-Regoli tal-Proċedura
jipprovdi li n-nota ta’ intervent tikkonsisti, b’mod partikolari, fit-talbiet tal-parti intervenjenti li jsostnu jew jiċħdu,
għal kollox jew in parti, il-konklużjonijiet ta’ waħda mill-partijiet, kif ukoll il-motivi u l-argumenti invokati mill-parti
intervenjenti.
152   Dawn id-dispożizzjonijiet jagħtu lill-parti intervenjenti d-dritt li tissottometti b’mod awtonomu mhux biss argumenti, iżda
wkoll motivi, sakemm dawn isostnu t-talbiet ta’ waħda mill-partijiet prinċipali u ma jkunux mingħajr ebda konnessjoni mal-kwistjonijiet
li fuqhom tkun ibbażata l-kawża bejn ir-rikorrenti u l-parti konvenuta, b’mod li jbiddlu s-suġġett tal-kawża (ara s-sentenzi
tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-23 ta’ Frar 1961, De Gezamenlijke Steenkolenmijnen in Limburg vs Haute Autorité, 30/59, Ġabra
p. 3, 37; tas-17 ta’ Marzu 1993, Il-Kummissjoni vs Il-Kunsill, C-155/91, Ġabra p. I‑939, punt 24, u tal-15 ta’ Lulju 2004,
Spanja vs Il-Kummissjoni, C-501/00, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punti 131 sa 157; sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza
ta’ l-1 ta’ Diċembru 1999, Boehringer vs Il-Kunsill u l-Kummissjoni, T-125/96 u T-152/96, Ġabra p. II‑3427, punt 183).
153   Għaldaqstant hija l-Qorti tal-Prim’Istanza li għandha tiddeċiedi dwar l-ammissibbiltà tal-motivi invokati minn parti intervenjenti,
għandha tivverifika li dawn ikunu relatati mas-suġġett tal-kawża kif definiti mill-partijiet prinċipali.
154   Rigward kawża mressqa minn awtorità reġjonali u li tirrigwarda l-kompatibbiltà mas-suq komuni ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar
ta’ settur ekonomiku ppjanata minn din l-awtorità, ma jistax jiġi kkontestat li l-impriżi eliġibbli biex jibbenefikaw minn
din l-iskema u r-rappreżentanti tagħhom għandhom
locus standi
biex isostnu l-argumentazzjoni ta’ l-awtorità rikorrenti, b’mod partikolari dwar id-diffikultajiet li l-għajnuniet huma intiżi
li jsolvu u l-effetti li dawn jista’ jkollhom. Għaldaqstant, il-konnessjoni tal-motivi tagħhom mas-suġġett tal-kawża m’għandhiex
tiġi evalwata b’mod restrittiv.
155   Madankollu, meta jidher li rikors li l-ammissibbiltà tiegħu hija kontenzjuża għandu f'kull każ jiġi miċħud fuq il-merti, il-Qorti
għandha d-diskrezzjoni, fl-interessi ta’ l-ekonomija tal-proċedimenti, li tiddeċiedi mal-ewwel dwar il-merti (ara, f’dan is-sens,
is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tas-26 ta’ Frar 2002, Il-Kunsill vs Boehringer, C-23/00 P, Ġabra p. I‑1873, punt 52, u
tat-23 ta’ Marzu 2004, Franza vs Il-Kummissjoni, C-233/02, li għadha ma ġietx ippublikata fil-Ġabra, punt 26). Bl-istess mod,
meta jkun jidher li motiv, li l-konnessjoni tiegħu mal-merti tal-kawża hija dubbjuża għandu f'kull każ jiġi miċħud bħala inammissibbli
għal raġuni oħra jew għaliex mhuwiex fondat, il-qorti tista' tiċħad dan il-motiv mingħajr ma tiddeċiedi dwar il-punt jekk
il-parti intervenjenti marritx lil hinn mir-rwol tagħha ta’ sostenn tat-talbiet ta’ waħda mill- partijiet prinċipali (ara,
per eżempju, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-24 ta’ Jannar 2002, Franza vs Il-Kummissjoni, C-118/99, Ġabra p. I‑747,
punti 64 u 65).
156   Huwa fid-dawl ta’ dawn il-prinċipji li għandhom jiġu eżaminati l-eċċezzjonijiet invokati f’dan il-każ mill-partijiet intervenjenti.
a)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-dritt ta’ smigħ xieraq
L-argumenti tal-partijiet
157   Essenzjalment, skond il-partijiet intervenjenti, il-Kummissjoni kisret id-dritt ta’ smigħ xieraq, li hija waħda mill-garanziji
proċedurali previsti mill-Atikolu 88(2) KE. Fil-fatt, ma jistax jiġi kkonstatat mid-Deċiżjoni jekk Stati membri oħra ppreżentawx,
inkwantu partijiet interessati, osservazzjonijiet dwar il-kompatibbiltà tal-proġett mas-suq komuni. Jekk dan jirriżulta li
jkun il-każ, għandu jiġi osservat li r-Repubblika Taljana ma ngħatatx l-opportunità li tagħti risposta għalihom.
158   Il-Kummissjoni, li ma weġbitx għal dan il-motiv fin-nota ta’ osservazzjonijiet tagħha, sostniet waqt is-seduta li, b’mod ġenerali,
l-motivi invokati mill-partijiet intervenjenti kienu fil-biċċa l-kbira tagħhom inammissibbli minħabba li ma kinux jikkorrispondu
ma’ dawk tar-rikorrenti.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
159   Isegwi minn qari tad-Deċiżjoni, li l-eżattezza tagħha fuq dan il-punt m’hijiex ikkontestata mill-partijiet intervenjenti,
li l-motiv, li barra minn hekk huwa ppreżentat fuq bażi spekulattiva, fil-fatt mhuwiex fondat. Effettivament din tiddikjara
fil-premessa 4 li l-Kummissjoni, matul il-proċedura formali ta’ eżami, ma rċeviet ebda osservazzjoni mingħand il-partijiet
interessati.
160   Il-kunċett ta’ partijiet interessati, skond id-definizzjoni tiegħu mogħtija l-Artikolu 1(h), tar-Regolament Nru 659/1999,
jinkludi b’mod partikolari kull Stat Membru, ħlief għal dak li jkun qed jippjana li jagħti jew li jkun ta skema ta’ għajnuna
ġdida u li, fuq din il-bażi, jissejjaħ l-Istat Membru kkonċernat.
161   Għaldaqstant jirriżulta mid-Deċiżjoni li ebda Stat Membru, fil-kwalità tiegħu bħala parti interessata, ma ppreżenta osservazzjonijiet
dwar il-kompatibbiltà tal-proġett mas-suq komuni, li l-Kummissjoni setgħat tikkomunika lir-Repubblika Taljana.
162   F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-motiv għandu jiġi miċħud mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar l-ammissibbiltà tiegħu, f’dak
li jirrigwarda l-konnessjoni tiegħu mas-suġġett tal-kawża kif ukoll dwar il-possibbiltà li għandhom il-benefiċjarji potenzjali
ta’ skema ta’ għajnuna biex jinvokaw ksur tad-dritt ta’ smigħ xieraq mogħti lill-Istat Membru in kwistjoni fil-kuntest tal-proċedura
prevista mill-Artikolu 88(2), KE.
b)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 87(2)(b), KE
L-argumenti tal-partijiet
163   Il-partijiet intervenjenti jsostnu li l-Kummissjoni kisret l-Artikolu 87(2)(b) KE dwar l-għajnuniet intiżi biex jirrimedjaw
danni kkważati minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra, peress li rrifjutat li tapplikah.
164   Il-Kummissjoni ma weġbitx għal dan il-motiv fin-nota ta’ osservazzjonijiet tagħha, iżda sostniet waqt is-seduta li, b’mod
ġenerali, il-motivi invokati mill-partijiet intervenjenti kienu fil-biċċa l-kbira tagħhom inammissibbli minħabba li ma kinux
jikkorrispondu ma’ dawk tar-rikorrenti. Min-naħa tagħha, ir-rikorrenti sostniet li dawn il-motivi bl-ebda mod ma kienu jbiddlu
s-suġġett tal-kawża.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
165   Il-motiv huwa manifestament infondat. Fil-fatt, l-Artikolu 87(2)(b) KE jidderoga mill-prinċipju ġenerali ta’ inkompatibbiltà
ta’ l-għajnuniet mas-suq komuni u għandu, bħala tali, jiġi interpretat b’mod strett, b’mod li din id-dispożizzjoni tkun applikabbli
biss f’każ ta’ danni kkawżati direttament minn diżastri naturali jew minn avvenimenti straordinarji oħra (is-sentenza Il-Greċja
vs Il-Kummissjoni, punt 102 iktar 'il fuq, punt 81). Barra minn hekk, kif intqal aktar ‘il fuq, il-legalità ta’ deċiżjoni
tal-Kummissjoni dwar għajnuna mill-Istat għandha tiġi evalwata mill-qorti fuq il-bażi ta’ l-informazzjoni li din l-istituzzjoni
kellha jew seta’ kellha fil-mument meta hija ħadet din id-deċiżjoni.
166   F’Fdan il-każ, jirriżulta mill-eżami tal-korrispondenza skambjata matul il-proċedura amministrattiva li l-awtoritajiet Taljani
qatt ma indikaw, u wisq inqas urew, lill-Kummissjoni li l-proġett kien qed jistabbilixxi għajnuniet intiżi sabiex jirrimedjaw
id-danni msemmija fl-Artikolu 87(2)(b), KE. Għall-kuntrarju, huma dejjem ippreżentaw il-proġett bħala wieħed intiż li jistabbilixxi
skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà. Bħala tali, dan kellu jiġi analizzat fid-dawl tal-linji
gwida, li jeskludu espliċitament, fl-ewwel subparagrafu tal-punt 2.4(1), l-għajnuniet imsemmija fl-Artikolu 87(2)(b) KE mill-kamp
ta’ applikazzjoni tagħhom.
167   Barra minn hekk, ir-rikorrenti kkonfermat waqt is-seduta li minkejja li l-avvenimenti li hija ddeskriviet bħala diżastrużi
kienu, fost fatturi oħra bħall-insularità ta’ Sardinja, il-kawża tad-diffikultajiet ta’ l-SAE Sardi, il-proġett kellu l-iskop
li “jmur lil hinn minn sempliċi kumpens” għal dawn l-avvenimenti biss.
168   Għaldaqstant il-Kummissjoni ma tistax tiġi akkużata minħabba li, fil-premessa 44 tad-Deċiżjoni, hija ddeċidiet li l-proġett
ma kienx jipproponi l-għoti ta’ għajnuniet taħt l-Artikolu 87(2)(b), KE u, konsegwentement, li ċaħdet l-applikazzjoni ta'
din id-dispożizzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-28 ta’ April 1993, L-Italja vs Il-Kummissjoni, punt 129 iktar 'il
fuq, punt 20; is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja tad-19 ta’ Settembru 2002, Spanja vs Il-Kummissjoni, C-113/00, Ġabra p. I‑7601,
punti 68 u 69, u tad-29 ta’ April 2004, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, punt 130 iktar 'il fuq, punt 40).
169   F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-motiv għandu jiġi miċħud mingħajr il-bżonn li tittieħed deċiżjoni dwar il-konnessjoni tagħha mas-suġġett
tal-kawża.
c)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 158 KE u tad- Dikjarazzjoni Nru 30, dwar reġjuni insulari, annessa ma’ l-att
finali tat-Trattat ta’ Amsterdam
L-argumenti tal-partijiet
170   Il-partijiet intervenjenti jilmentaw li l-Kummissjoni kisret l-Artikolu 158 KE u d-Dikjarazzjoni Nru 30 peress li ma kkunsidratx,
fid-Deċiżjoni, il-fatt li l-proġett kien intiż li jissodisfa l-objettivi ta’ dawn it-testi. Huma jsemmu, b’mod partikolari,
deċiżjonijiet fejn il-Kummissjoni kkunsidrat id-dewmien fl-iżvilupp ekonomiku u soċjali marbut ma’ l-insularità.
171   Il-Kummissjoni tqis li dan il-motiv għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli għaliex ma ġiex imqajjem mir-rikorrenti u, f'kull
każ, bħala infondat. Min-naħa tagħha, ir-rikorrenti sostniet waqt is-seduta li dan il-motiv b’ebda mod ma kien ibiddel is-suġġett
tal-kawża.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
172   Il-motiv, għalkemm distint minn dawk mqajjma mir-rikorrenti, huwa ammissibbli. Fil-fatt, ir-rikorrenti qajmet motiv ibbażat
fuq il-ksur ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ), KE u tal-linji gwida. Meta l-Kummissjoni tevalwa proġett ta’ għajnuna ġdida għar-ristrutturar
ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà f’reġjun assistit jew żvantaġġjat, il-Kummissjoni tikkunsidra l-Artikolu 158 KE bil-mod
deskritt fil-punt 1.3(2) u l-punt 3.2.3 tal-linji gwida. B’hekk, jekk il-Kummissjoni, kif qed isostnu l-partijiet intervenjenti,
bl-ebda mod ma ħadet in kunsiderazzjoni l-fatt li l-proġett kien intiż sabiex jissodisfa l-objettivi ta’ l-Artikolu 158 KE,
hija kisret l-Artikolu 87(3)(ċ), KE u l-linji gwida.
173   Rigward il-mertu, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 158 KE jipprovdi, fl-ewwel subparagrafu tiegħu, li sabiex tippromwovi
l-iżvilupp armonjuż tal-Komunità kollha, din ta' l-aħħar għandha tiżviluppa u tfittex li twettaq l-azzjonijiet tagħha intiżi
għat-tisħiħ tal-koeżjoni ekonomika u soċjali fi ħdanha, u fit-tieni subparagrafu tiegħu, li, b'mod partikolari, il-Komunità
għandu jkollha l-iskop li tnaqqas id-diverġenzi bejn il-livelli ta’ żvilupp tad-diversi reġjuni u r-ritard ta’ dawk ir-reġjuni
jew gżejjer li huma żvantaġġjati, inklużi ż-żoni rurali.
174   Meta l-Kummissjoni teżamina jekk proġett ta’ skema ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà jistax
jiġi ddikjarat kompatibbli mas-suq komuni skond id-deroga prevista mill-Artikolu 87(3)(ċ) KE, hija impenjat ruħha, kif diġà
intqal iktar ‘il fuq, fil-punt 3.2.3 tal-linji gwida, li tikkunsidra l-objettivi ta’ l-Artikolu 158 KE u l-effetti reġjonali
ta’ proġett ta’ għajnuna ġdida għal settur partikolari.
175   Madankollu, is-sempliċi fatt li proġett ta’ għajnuna ġdida jkun intiż sabiex jissodisfa l-objettivi ta’ dispożizzjoni tat-Trattat
apparti mid-deroga ta’ l-Artikolu 87(3) KE invokata mill-Istat Membru in kwistjoni ma jimplikax, minnu nnifsu, li dan il-proġett
jissodisfa l-kundizzjonijiet għal applikazzjoni ta’ din id-deroga (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja
tal-25 ta’ Ġunju 1970, Franza vs Il-Kummissjoni, 47/69, Ġabra p. 487, punt 13, u tal-21 ta’ Ottubru 2003, van Calster
et
, C-261/01 u C-262/01, Ġabra p. I-12249, punt 47).
176   Għall-kuntrarju, f’dan il-każ, il-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 3.2.2 tal-linji gwida jibqgħu applikabbli, għalkemm
b’mod inqas strett, u l-eżami tal-motivi preċedenti wera li l-Kummissjoni, li hija marbuta li tiddeċiedi fi żmien xahrejn
fid-dawl ta’ l-informazzjoni li hija jkollha, setgħet tqis li r-Repubblika Taljana ma kinitx ipprovdiet provi konvinċenti
li jippermettu li jiġi vverifikat li l-proġett kien jissodisfa dawn il-kundizzjonijiet u, fid-dawl tad-dubji eżistenti f’dan
ir-rigward, setgħet tagħlaq l-eżami tagħha permezz ta’ deċiżjoni finali negattiva.
177   Din il-konklużjoni mhijiex affettwata mill-fatt li, f’ċerti deċiżjonijiet adottati preċedentement fl-ambitu tal-kontroll ta’
l-għajnuna milll-Istat, il-Kummissjoni kkunsidrat fatturi relatati ma’ l-insularità, b'mod li barra minn hekk mhuwiex ippreċiżat
mill-partijiet intervenjenti. Fil-fatt, huwa biss fil-kuntest ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ), KE li għandha tiġi evalwata l-legalità
ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkonstata li skema ta’ għajnuna ġdida ma tissodisfax il-kundizzjonijiet għal applikazzjoni
ta’ din id-deroga, u mhux fid-dawl tal-prassi deċiżjonali preċedenti tal-Kummissjoni, fl-ipoteżi li din tkun ġiet stabbilita
(ara, b’analoġija, is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-30 ta’ Settembru 2003, Freistaat Sachsen
et
. vs Il-Kummissjoni, C-57/00 P u C-61/00 P, Ġabra p. I‑9975, punti 52 u 53).
178   Rigward l-invokazzjoni tad-Dikjarazzjoni Nru 30, din hija irrelevanti. Fil-fatt, id-Deċiżjoni hija att ta’ portata individwali
li l-adozzjoni tagħha taqa’ taħt ir-responsabbiltà tal-Kummissjoni li tiggarantixxi l-osservanza ta’ l-Artikolu 87 KE u l-implementazzjoni
ta’ l-Artikolu 88 KE, u mhux taħt l-eżerċizzju tas-setgħa leġiżlattiva Komunitarja li tinvolvi l-adozzjoni ta’ “miżuri speċifiċi”,
“meta dan ikun iġġustifikat, favur reġjuni [insulari], sabiex jiġu integrati aħjar fis-suq intern taħt kundizzjonijiet ġusti”,
imsemmija minn din id-Dikjarazzjoni. [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
179   Il-motiv għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud.
d)     Fuq il-motiv ibbażat fuq il-ksur tad-Direttivi 72/159 u 75/268
L-argumenti tal-partijiet
180   L-partijiet intervenjenti jakkużaw lill-Kummissjoni li m’għamlitx riferiment għad-dispożizzjonijiet tad-Direttivi 72/159 u
75/268 fid-Deċiżjoni. L-ewwel Direttiva fosthom kienet tippermetti li jiġu ddikjarati kompatibbli mas-suq komuni għajnuniet
finanzjarji u għajnuniet għall-investiment bħal dawk in kwistjoni, u, t-tieni waħda tippermetti li jintlaħqu l-objettivi tal-politika
agrikola komuni fiż-żoni agrikoli l-aktar żvantaġġjati. Dawn huma kkompletati bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 797/85,
tat-12 ta’ Marzu 1985, dwar titjib ta’ l-effiċjenza ta’ l-istrutturi agrikoli (ĠU L 93, p. 1), li, fl-Artikolu 18 tiegħu,
jagħti kompetenza sħiħa lill-Istati Membri biex jadottaw miżuri speċifiċi reġjonali, li fosthom jistgħu jinkludi l-miżuri
previsti mill-proġett. Dawn id-dispożizzjonijiet meħuda flimkien jippermettu lill-Kummissjoni li ma tapplikax il-linji gwida
u li ma topponix ruħha għall-implementazzjoni tal-proġett.
181   Il-Kummissjoni twieġeb li l-motiv għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli u, f'kull każ, bħala irrilevanti. Min-naħa tagħha,
ir-rikorrenti sostniet waqt is-seduta li dan il-motiv ma jbiddel bl-ebda mod is-suġġett tal-kawża.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
182   Id-Deċiżjoni ġiet adottata fit-13 ta’ Novembru 2001 mat-tmiem ta’ fażi ta’ eżami preliminari li bdiet fi-15 ta’ Jannar 1998
u ta’ proċedura formali ta’ eżami li nfetħet b’Deċiżjoni li r-Repubblika Taljana rċeviet fl-4 ta’ Frar 1999.
183   Id-Direttiva 75/268 ġiet abrogata bl-Artikolu 31(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 950/97, tat-12 ta’ Marzu 1985, dwar
titjib ta' l-effiċjenza ta’ l-istrutturi agrikoli (ĠU L 142, p. 1), li daħal fis-seħħ fis-seba’ jum wara l-pubblikazzjoni
tiegħu fil-
Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej
, fit-2 ta’ Ġunju 1997. Bl-istess mod, ir-Regolament (KEE) Nru 797/85 ġie abrogat bl-Artikolu 40(1), tar-Regolament tal-Kunsill
Nru 2328/91, tal-15 ta’ Lulju 1991, dwar titjib ta’ l-effiċjenza ta’ l-istrutturi agrikoli (ĠU L 218, p. 1), li daħal fis-seħħ
fit-tielet jum wara l-pubblikazzjoni tiegħu fil-
Ġurnal Uffiċjali tal-Komunitajiet Ewropej,
fis-6 ta’ Awwissu 1991. Għaldaqstant, il-partijiet intervenjenti ma jistgħux jibbażaw l-argumenti tagħhom fuq dawn il-miżuri,
b’mod partikolari peress li fl-ebda mument ma invokaw l-atti li ssostitwewhom.
184    Rigward id-Direttiva 72/159, il-partijiet intervenjenti jsostnu biss li l-Artikoli 8 u 14 “ma jipprekludux il-kompatibbiltà
[tal-proġett] u jippermettu li ma jiġux applikati l-linji gwida", iżda ma jispjegawx, u wisq inqas juru, kif il-Kummissjoni
kellha, jew almenu kif setgħet, tiddeċiedi b’mod differenti minn kif għamlet. Barra minn hekk, id-dispożizzjonijiet imsemmija
ma jirrigwardawx il-proġetti ġodda ta’ skemi ta’ għajnuna għar-ristrutturar ta’ impriżi li jinsabu f’diffikultà nnotifikati
lill-Kummissjoni għall-finijiet ta’ eżami skond l-Artikolu 87(3)(ċ), KE, bħalma huwa l-proġett li huwa s-suġġett ta’ din id-Deċiżjoni.
Għall-kuntrarju, l-Artikolu 8 tad-Direttiva 72/159 jirrigwarda “skema[i] selettiva[i] ta’ inkuraġġiment għall-iżvilupp ta’
impriżi agrikoli li l-Istati Membri jistabbilixxu” bil-għan li “jgħinu l-attivitajiet u l-iżvilupp tagħhom taħt kundizzjonijiet
razzjonali”, taħt il-kundizzjonijiet speċifikati fl-Artikoli 1 sa 10 ta’ l-istess Direttiva. Min-naħa tiegħu, l-Artikolu 14
ta’ din id-Direttiva jirrigwarda “għajnuniet għall-investimenti” ipprojbiti jew, b’eċċezzjoni, awtorizzati “kemm-il darba
dawn jingħataw b’mod konformi mad-dispożizzjonijiet previsti […] fl-Artikoli [87 KE sa 89 KE]".
185    F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-motiv għandu jiġi miċħud mingħajr il-bżonn li tingħata deċiżjoni dwar il-konnessjoni tiegħu mas-suġġett
tal-kawża.
e)     Fuq it-talba li l-Qorti tal-Prim’Istanza “tiċħad skond kif jidhrilha li hu xieraq, inċidentalment, l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet
illegali skond l-Artikolu 241 KE"
186   L-argumenti favur din it-talba, li tista’ titqies bħala motiv in sostenn tat-talbiet tar-rikors (id-digriet tal-Qorti tal-Ġustizzja
tas-16 ta’ Novembru 2000, Schiocchet vs il-Kummissjoni, C-289/99 P, Ġabra p. I‑10279, punt 25), għandhom isiru mill-awturi
tat-talba, skond l-Artikolu 116(4)(b) tar-Regoli tal-Proċedura. Dikjarazzjoni astratta, li m’hijiex spjegata b'indikazzjonijiet
li huma ċari u preċiżi biżżejjed sabiex jippermettu lill-partijiet li jwieġbu u lill-Qorti tal-Prim’Istanza biex teżerċita
l-kontroll tagħha, ma jissodisfawx dan ir-rekwiżit (is-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-15 ta’ Diċembru 1961, Fives Lille
Cail
et
vs Haute Autorité, 19/60, 21/60, 2/61 u 3/61, Ġabra p. 561, 588, u d-digriet tal-Qorti tal-Prim’Istanza tat-28 ta’ April
1993, De Hoe vs Il-Kummissjoni, T-85/92, Ġabra p. II‑523, punt 20).
187   F’dan il-każ, il-partijiet intervenjenti mhux qed jeċċepixxu, lanqas b'mod sommarju, l-illegalità ta’ xi att Komunitarju.
B’mod partikolari, minkejja li jsostnu li xi wħud mid-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 659/1999 huma inkompatibbli mal-prinċipju
taċ-ċertezza legali, huma jagħmlu dan mingħajr ma jispeċifikaw id-dispożizzjonijiet rilevanti u, barra minn hekk, mingħajr
ma jikkontestaw il-legalità b’mod espliċitu.
188   F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-motiv ma jissodisfax ir-rekwiżiti minimi ta’ preżentazzjoni stabbiliti mir-Regoli tal-Proċedura,
u għaldaqstant għandu jiġi miċħud mingħajr il-bżonn li tittieħed deċiżjoni dwar il-konnessjoni tiegħu mas-suġġett tal-kawża.
189   Peress li l-motivi invokati in sostenn tat-talbiet għall-annullament totali tad-Deċiżjoni kollha ġew miċħuda, dawn għandhom
jiġu miċħuda wkoll.
B –
Fuq it-talbiet għall-annullament parzjali tad-Deċiżjoni, inkwantu din ma tipprovdix li l-għajnuna hija legali sa l-ammont
ta’ EUR 100 000
1.
L-argumenti tal-partijiet
190   In sostenn tat-talbiet tagħhom għal annullament parzjali tad-Deċiżjoni, il-partijiet intervenjenti jinvokaw motiv wieħed ibbażat
fuq il-ksur tar-regola
de minimis
.
191   Il-Kummissjoni tqis li dawn it-talbiet ma jsostnux dawk tar-rikorrenti inkwantu dawn ta’ l-aħħar huma intiżi għall-annullament
totali u mhux parzjali tad-Deċiżjoni, u b’hekk għandhom jiġu miċħuda bħala inammissibbli; li l-motiv li jsostnihom mhuwiex
relatat mas-suġġett tal-kawża inkwantu huwa m'għandux x'jaqsam mal-motivi li tqajjem ir-rikorrenti, u għaldaqstant huwa wkoll
għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli; li dan il-motiv huwa f'kull każ irrelevanti inkwantu r-regola
de minimis
ma kinitx applikabbli f’dan il-każ.
192   Min-naħa tagħha, ir-rikorrenti sostniet waqt is-seduta li t-talbiet sussidjarji ta' l-intervenjenti kienu inklużi fit-talbiet
rispettivi tagħha u li l-motiv invokat in sostenn ta’ dawn it-talbiet sussidjarji bl-ebda mod ma kien ibiddel is-suġġett tal-kawża.
2.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Prim’Istanza
193   Jirriżulta mir-raba' subparagrafu ta' l-Artikolu 40(4), ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja u ta’ l-Artikolu 116(4), tar-Regoli
tal-Proċedura li għalkemm parti intervenjenti ma tistax tippreżenta talbiet li jeċċedu dawk li hija tintervjeni in sostenn
tagħhom (is-sentenza tal-Qorti tal-Prim’Istanza tas-27 ta’ Settembru 2000, BP Chemicals vs Il-Kummissjoni, T-184/97, Ġabra
p. II‑3145, punt 39), hija tista’, min-naħa l-oħra, issostni pazjalment biss dawn it-talbiet.
194   F’dan il-każ, ir-rikorrenti talbet l-annullament tad-Deċiżjoni safejn hija tiddikjara, fl-Artikolu 1 tagħha, li l-proġett
huwa inkompatibbli mas-suq komuni. Filwaqt li jitolbu sussidjarjament l-annullament tad-Deċiżjoni safejn hija ma tillimitax
din id-dikjarazzjoni ta’ inkompatibbiltà għall-għajnuniet li jammontaw għal 100 000 EUR jew ta' ammont ikbar, il-partijiet
intervenjenti ma jżidux talbiet ġodda ma’ dawk tar-rikorrenti. Fil-fatt, it-talbiet sussidjarji tagħhom isostnu parzjalment
dwar tar-rikorrenti, b’mod konformi ma’ l-Artikolu 116(4), tar-Regoli tal-Proċedura, u għaldaqstant huma ammissibbli.
195   Barra minn hekk, kif diġà ġie osservat iktar ‘il fuq, ir-raba’ subparagrafu ta’ l-Artikolu 40 ta’ l-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja
u l-Artikolu 116(4), tar-Regoli tal-Proċedura jagħtu lill-parti intervenjenti d-dritt li tippreżenta b’mod awtonomu mhux biss
argumenti, iżda wkoll motivi, sakemm dawn isostnu t-talbiet ta’ waħda mill-partijiet prinċipali u ma jkunux tali li ma jkunu
bl-ebda mod relatati mal-kunsiderazzjonijiet li fuqhom hija bbażata l-kawża bejn ir-rikorrenti u l-parti konvenuta, b'tali
mod li jinbidel is-suġġett tal-kawża.
196   F’dan il-każ, ir-rikorrenti invokat motiv ibbażat, essenzjalment, fuq il-fatt li l-proġett kien jipprovdi għal għajnuniet
ta’ ammont żgħir, li ma kinux jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri fis-sens ta’ l-Artikolu 87(1), KE u ma kinux ibiddlu
l-kundizzjonijiet tal-kummerċ daqstant li jmorru kontra l-interess komuni fis-sens ta’ l-Artikolu 87(3)(ċ), KE (ara l-punti
81 sa 90 hawn fuq). Il-partijiet intervenjenti, min-naħa tagħhom, jinvokaw il-ksur tar-regola
de minimis
.
197   Ir-regola
de minimis
tapplika għall-kundizzjoni ta’ effett fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri prevista mill-Artikolu 87(1), KE, u tispeċifika
l-mod kif il-Kummissjoni għandha teżamina din il-kundizzjoni, billi tistabbilixxi bħala prinċipju li skema ta’ għajnuna ta’
ammont żgħir m’għandhiex impatt sinjifikanti fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri (is-sentenza L-Olanda vs Il-Kummissjoni,
punt 29 iktar 'il fuq, punti 3 u 25).
198   Għaldaqstant il-motiv tal-partijiet intervenjenti huwa marbut mas-suġġett tal-kawża, u għalhekk huwa ammissibbli.
199   Rigward il-mertu, ir-regola
de minimis
ma tapplikax għall-għajnuniet mogħtija lil impriżi attivi fis-settur ta’ l-agrikoltura, kif jindikaw ukoll il-linji gwida
fil-punt 2.3(2) u l-punt 3.2.5(ċ)(i) tagħhom. F’dan il-każ, huwa paċifiku li l-iskop tal-proġett kien li jagħti għajnuniet
lil impriżi bħal dawn. Għaldaqstant, l-allegazzjoni ta’ ksur ta’ din ir-regola hija irrilevanti (is-sentenzi tad-19 ta’ Settembru
2002, Spanja vs Il-Kummissjoni, punt 168 iktar 'il fuq, punt 35, u Il-Greċja vs Il-Kummissjoni, punti 102 iktar 'il fuq, punt
74).
200   Għaldaqstant, il-motiv għandu jiġi miċħud, flimkien mat-talbiet għall-annullament parzjali tad-Deċiżjoni.
201   Konsegwentement, ir-rikors għandu jiġi miċħud fit-totalità tiegħu.

Fuq l-ispejjeż
202   Skond l-Artikolu 87(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew
mitluba. L-Artikolu 87(4), tar-Regoli tal-Proċedura jistabbilixxi li parti intervenjenti, minbarra Stat Membru jew istituzzjoni,
tista’ tiġi ordnata tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
203   Peress li r-rikorrenti tilfet, hemm lok li hija tiġi ordnata tbati l-ispejjeż, kif mitlub mill-Kummissjoni, bl-eċċezzjoni
ta' l-ispejjeż sostnuti mill-Kummissjoni minħabba l-intervent. Hemm lok ukoll li l-partijiet intervenjenti jiġu ordnati jbatu
l-ispejjeż rispettivi tagħhom u, kif mitlub mill-Kummissjoni, l-ispejjeż sostnuti minn din ta’ l-aħħar minħabba l-intervent
tagħhom.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-PRIM’ISTANZA (ir-Raba’ Awla Estiża)
taqta’ u tiddeciedi:
1)
Ir-rikors huwa miċħud.
2)
La Regione autonoma della Sardegna għandha tbati l-ispejjeż, bl-eċċezzjoni ta' dawk imsemmija fil-punt 3 iktar 'il quddiem.
3)
La Confederazione italiana agricoltori della Sardegna, la Federazione regionale coltivatori diretti della Sardegna u la Federazione
regionale degli agricoltori della Sardegna għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom, kif ukoll dawk sostnuti mill-Kummissjoni
minħabba l-intervent tagħhom.
Legal
Tiili
Meij
Vilaras

Forwood
Mogħtija f’seduta pubblika fil-Lussemburgu fil-15 ta’ Ġunju 2005.
Reġistratur

President
H. Jung

H. Legal