CELEX: 62005CJ0191
Niet-nakoming
Richtlijn 79/409/EEG
Behoud van vogelstand
Specialebeschermingszone
Wijziging zonder wetenschappelijke basis

1       De Commissie van de Europese Gemeenschappen verzoekt het Hof vast te stellen dat de Portugese Republiek, door de grenzen van
de specialebeschermingszone (hierna: „SBZ”) „Moura, Mourão, Barrancos” (hierna: „betrokken SBZ”) te wijzigen en daardoor zones
uit te sluiten waarin in het wild levende vogelsoorten voorkomen waarvan de bescherming de aanwijzing van die SBZ heeft gerechtvaardigd,
de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens artikel 4, lid 1, van richtlijn 79/409/EEG van de Raad van
2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand (PB L 103, blz. 1; hierna: „richtlijn”).
2       Artikel 4, lid 1, van de richtlijn bepaalt:
„Voor de leefgebieden van de in bijlage I vermelde soorten worden specialebeschermingsmaatregelen getroffen, opdat deze soorten
daar waar zij nu voorkomen, kunnen voortbestaan en zich kunnen voortplanten.
In dat verband wordt gelet op:
a)      soorten die dreigen uit te sterven;
b)      soorten die gevoelig zijn voor bepaalde wijzigingen van het leefgebied;
c)      soorten die als zeldzaam worden beschouwd omdat hun populatie zwak is of omdat zij slechts plaatselijk voorkomen;
d)      andere soorten die vanwege de specifieke kenmerken van hun leefgebied speciale aandacht verdienen.
Bij de beoordeling wordt rekening gehouden met de tendensen en de schommelingen van het populatiepeil.
De lidstaten wijzen met name de naar aantal en oppervlakte voor de instandhouding van deze soorten meest geschikte gebieden
als specialebeschermingszones aan, waarbij rekening wordt gehouden met de bescherming die deze soorten in de geografische
zee‑ en landzone waar deze richtlijn van toepassing is, behoeven.”
3       Na een klacht dat de betrokken SBZ zonder enige wetenschappelijke basis was gewijzigd, heeft de Commissie op 17 oktober 2003
de Portugese regering een aanmaningsbrief gezonden, waarop de Portugese autoriteiten bij brief van 19 december 2003 hebben
geantwoord.
4       Op 9 juli 2004 heeft de Commissie de Portugese regering een met redenen omkleed advies doen toekomen volgens hetwelk de Portugese
Republiek, door de grenzen van de betrokken SBZ te wijzigen en daardoor zones uit te sluiten waarin in het wild levende vogelsoorten
voorkomen waarvan de bescherming de aanwijzing van die SBZ heeft gerechtvaardigd, de verplichtingen niet is nagekomen die
voortvloeien uit artikel 4, lid 1, van de richtlijn, en waarbij deze lidstaat werd verzocht de nodige maatregelen te treffen
om binnen een termijn van twee maanden na ontvangst ervan te voldoen aan dit advies. Na kennisneming van het antwoord van
de Portugese autoriteiten van 24 februari 2005 heeft de Commissie, die de situatie nog steeds onbevredigend achtte, het onderhavige
beroep ingesteld.
5       In haar verzoekschrift betoogt de Commissie dat de Portugese regering, door bij decreto-lei (wetsbesluit) nr. 141/2002 van
20 mei 2002 (Diário da República I, serie A, nr. 116 van 20 mei 2002) de betrokken SBZ, zoals bij de instelling ervan afgebakend
bij decreto-lei nr. 384‑B/99 van 23 september 1999 (Diário da República I, serie A, nr. 223 van 29 september 1999), te verkleinen,
verschillende in het wild levende vogelsoorten die voorkwamen op het „Natura 2000”-standaardgegevensformulier dat als basis
heeft gediend voor de instelling van deze SBZ en die krachtens de richtlijn moesten worden beschermd, van de bescherming heeft
uitgesloten.
6       Bovendien beklemtoont de Commissie dat de wijziging van de grenzen van de betrokken SBZ elke wetenschappelijke basis ontbeert,
wat strijdig is met de in de rechtspraak van het Hof gestelde eisen.
7       De Portugese regering erkent dat, ongeacht de beoordelingsvrijheid van de lidstaten, de vaststelling van de grenzen van de
SBZ moet beantwoorden aan de door de richtlijn voorgeschreven criteria, zoals door de rechtspraak van het Hof wordt benadrukt.
8       Zij stelt dat thans nieuwe, adequate grenzen voor de betrokken SBZ worden vastgesteld. Hierbij zal enerzijds rekening worden
gehouden met de dwingende vereisten inzake de adequate bescherming van de soorten die ten grondslag lagen aan de aanwijzing
van die SBZ, zoals de kraanvogel (Grus grus), de oehoe (Bubo bubo), de zwarte gier (Aegypius monachus), de dwergarend (Hieraaetus
pennatus) en de vale gier (Gyps fulvus), en anderzijds met de noodzakelijke bescherming van de steppevogels in aangepaste
gebieden.

Beoordeling door het Hof
9       Er zij aan herinnerd dat artikel 4 van de richtlijn voor zowel de in bijlage I genoemde soorten als voor de trekvogels voorziet
in een specifiek op deze vogels gericht en versterkt stelsel van beschermingsmaatregelen, dat wordt gerechtvaardigd door het
feit dat het hier gaat om de meest bedreigde soorten, respectievelijk soorten die een gemeenschappelijk erfgoed van de Gemeenschap
vormen (zie in die zin arresten van 23 mei 1990, Van den Burg, C‑169/89, Jurispr. blz. I‑2143, punt 11, en 11 juli 1996, Royal
Society for the Protection of Birds, C‑44/95, Jurispr. blz. I‑3805, punten 23 en 26).
10     Ook moeten de lidstaten zich bij de keuze en afbakening van SBZ’s laten leiden door de in dit artikel 4, leden 1 en 2, vervatte
ornithologische criteria (zie in die zin arrest Royal Society for the Protection of Birds, reeds aangehaald, punt 26).
11     Uit de bepalingen van decreto-lei nr. 141/2002 volgt dat de grenzen van de betrokken SBZ zijn gewijzigd op grond dat deze
SBZ zones omvatte die geen belangrijke leefgebieden voor steppevogels vormden.
12     Zoals de Commissie terecht opmerkt, komen in de bij dat decreto-lei van de betrokken SBZ uitgesloten zones weliswaar geen
steppevogels voor, maar wel andere in bijlage I bij de richtlijn vermelde in het wild levende vogelsoorten waarvan de bescherming
de aanwijzing van die SBZ rechtvaardigde, te weten met name de kraanvogel (Grus grus), de oehoe (Bubo bubo), de zwarte gier
(Aegypius monachus), de dwergarend (Hieraaetus pennatus) en de vale gier (Gyps fulvus).
13     In deze omstandigheden kan een lidstaat de oppervlakte van een SBZ niet verkleinen of de grenzen ervan wijzigen, tenzij de
van de SBZ uitgesloten zones niet langer overeenkomen met de voor de instandhouding van de in het wild levende vogelsoorten
meest geschikte gebieden in de zin van artikel 4, lid 1, van de richtlijn.
14     De Portugese regering heeft zelfs niet gesteld dat deze situatie zich in casu voordoet.
15     Derhalve dient het beroep van de Commissie gegrond te worden geacht.
16     Gelet op een en ander, moet worden vastgesteld dat de Portugese Republiek, door de grenzen van de betrokken SBZ te wijzigen
en daardoor zones uit te sluiten waarin in het wild levende vogelsoorten voorkomen waarvan de bescherming de aanwijzing van
die SBZ heeft gerechtvaardigd, de verplichtingen niet is nagekomen die op haar rusten krachtens artikel 4, lid 1, van de richtlijn.

Kosten
17     Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voorzover dit is gevorderd. Aangezien de Portugese Republiek in het ongelijk is gesteld, dient zij overeenkomstig de vordering
van de Commissie te worden verwezen in de kosten.
Het Hof van Justitie (Tweede kamer) verklaart:
1)
Door de grenzen van de specialebeschermingszone „Moura, Mourão, Barrancos” te wijzigen en daardoor zones uit te sluiten waarin
in het wild levende vogelsoorten voorkomen waarvan de bescherming de aanwijzing van die zone heeft gerechtvaardigd, is de
Portugese Republiek de verplichtingen niet nagekomen die op haar rusten krachtens artikel 4, lid 1, van richtlijn 79/409/EEG
van de Raad van 2 april 1979 inzake het behoud van de vogelstand.
2)
De Portugese Republiek wordt verwezen in de kosten.
ondertekeningen
*
Procestaal: Portugees.