CELEX: 62002CJ0173
Rozporządzenie (EWG) nr 3950/92
Wspólna organizacja rynku mleka i przetworów mlecznych
Decyzja Komisji zakazująca pomocy na nabycie kwot mlecznych

W swojej skardze Królestwo Hiszpanii wnosi do Trybunału o stwierdzenie nieważności decyzji Komisji 2002/411/WE z dnia 12 marca
2002 r. w sprawie pomocy państwa udzielonej przez Hiszpanię producentom mleka krowiego uznawanym za producentów uprzywilejowanych
(Dz.U. L 144, str. 49) (zwanej dalej „zaskarżoną decyzją”).

Ramy prawne
Zgodnie z art. 36 WE:
„Postanowienia rozdziału dotyczącego reguł konkurencji stosują się do produkcji rolnej i handlu produktami rolnymi jedynie
w zakresie ustalonym przez Radę […]”.
Artykuł 23 rozporządzenia Rady (EWG) nr 804/68 z dnia 27 czerwca 1968 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów
mlecznych (Dz.U. L 148, str. 13) stanowi, że:
„Z zastrzeżeniem innych przepisów niniejszego rozporządzenia, art. 92–94 Traktatu [obecnie art. 87–89 WE] stosuje się do produkcji
i handlu produktami wymienionymi w art. 1” [tłumaczenie nieoficjalne].
Artykuł 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3950/92 z dnia 28 grudnia 1992 r. ustanawiającego opłatę dodatkową w sektorze mleka
i przetworów mlecznych (Dz.U. L 405, str. 1) stanowi, że:
„W ramach ilości, o których mowa w art. 3, Państwo Członkowskie może uzupełnić krajową rezerwę po liniowej redukcji wszystkich
indywidualnych ilości referencyjnych, aby przyznać dodatkowe lub ściśle określone ilości producentom, określone zgodnie z obiektywnymi
kryteriami uzgodnionymi z Komisją.
Bez uszczerbku dla art. 6 ust. 1 ilości referencyjne dostępne dla producentów, którzy nie sprzedawali mleka ani innych przetworów
mlecznych przez jeden z dwunastomiesięcznych okresów, są przydzielone do krajowej rezerwy i mogą być ponownie rozdzielone
zgodnie z akapitem pierwszym. Tam, gdzie producent podejmuje produkcję mleka lub innych przetworów mlecznych w ciągu okresu
określonego przez Państwo Członkowskie, zostaje mu przyznana ilość referencyjna zgodnie z art. 4 ust. 1 nie później niż 1 kwietnia
po dacie złożenia jego wniosku”.
Na mocy przedostatniego motywu rozporządzenia nr 3950/92, aby kontynuować restrukturyzację produkcji mleka i poprawę ochrony
środowiska, należy, między innymi, upoważnić Państwa Członkowskie do kontynuowania wdrażania krajowych programów restrukturyzacji
i traktowania do pewnego stopnia w sposób elastyczny ilości referencyjnych w granicach danego obszaru geograficznego i na
podstawie obiektywnych kryteriów.
W tym celu art. 8 rozporządzenia nr 3950/92 uściśla:
„W celu przeprowadzenia restrukturyzacji produkcji mleka na poziomie krajowym, regionalnym lub obszaru skupu lub w celu poprawy
środowiska Państwa Członkowskie mogą wprowadzić jeden lub kilka następujących środków zgodnie ze szczegółowymi zasadami, które
ustalą, z uwzględnieniem prawnych interesów stron:
–        przyznanie rekompensaty w jednej lub więcej rocznych ratach producentom, którzy zobowiązują się zaniechać definitywnie całej
lub części produkcji mleka i umieszczenie tak uwolnionych przypisywanych ilości w rezerwie krajowej,
–        określenie, na podstawie obiektywnych kryteriów, warunków, na jakich producenci mogą uzyskać, w zamian za spłatę, na początku
dwunastomiesięcznego okresu, ponowne przydzielenie przez właściwe władze lub organ wyznaczony przez te władze, ilości referencyjnych
uwolnionych definitywnie pod koniec poprzedniego dwunastomiesięcznego okresu przez innych producentów w zamian za wyrównanie
w jednej lub więcej rocznych ratach, równe wspomnianej powyżej płatności,
[…]”.

Stan faktyczny, zaskarżona decyzja oraz postępowanie przed Trybunałem
W trakcie roku gospodarczego dla mleka i przetworów mlecznych 1998/1999 właściwe władze regionu autonomicznego Asturii (Hiszpania)
wdrożyły pomoc na nabycie kwot mlecznych (zwaną dalej „sporną pomocą”). Pomoc ta miała na celu ułatwienie nabywania ilości
referencyjnych przez producentów mleka uznawanych na podstawie dekretu królewskiego nr 1888/91 z dnia 30 grudnia 1991 r. (BOE
nr 2 z dnia 2 stycznia 1992 r., str. 84) za producentów uprzywilejowanych w stosunku do pozostałych. Pomoc polegała na przyznawaniu
zniżek w oprocentowaniu pożyczek zaciąganych w celu finansowania takiego nabycia.
Na skutek wniosku o stwierdzenie naruszenia reguł konkurencji w związku z tą pomocą Komisja w dniu 12 marca 2002 r. przyjęła
zaskarżoną decyzję, w której zakazała wspomnianej pomocy z powodu jej niezgodności ze wspólnym rynkiem. Według zaskarżonej
decyzji sporna pomoc – z jednej strony – nie była dozwolona na podstawie przepisów rozporządzenia nr 3950/92, a – z drugiej
strony – art. 87 ust. 2 i 3 WE nie miały zastosowania.
Królestwo Hiszpanii wniosło skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz obciążenie Komisji kosztami postępowania.
Komisja wniosła natomiast o oddalenie skargi jako bezzasadnej oraz obciążenie Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania.

W przedmiocie skargi
Na poparcie swojej skargi rząd hiszpański przedstawia zasadniczo dwa zarzuty.

W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumenty stron
W pierwszym z zarzutów rząd hiszpański stwierdza, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z rozporządzeniem nr 3950/92, ponieważ
zakazuje pomocy, która jest zgodna z celami tego rozporządzenia, jak również z przepisami i podstawowymi zasadami prawa wspólnotowego.
Według rządu hiszpańskiego w celu oceny zgodności pomocy z rozporządzeniem nr 3950/92 nie jest bowiem konieczne wykazanie,
że jest ona wyraźnie dozwolona na podstawie tego rozporządzenia. Wystarczy dowieść, że jest ona zgodna z celami leżącymi u podstaw
tego rozporządzenia oraz że nie narusza żadnego innego przepisu ani żadnej z podstawowych zasad prawa wspólnotowego (wyroki
z dnia 26 czerwca 1979 r. w sprawie 177/78 Pigs and Bacon, Rec. str. 2161, pkt 14; z dnia 23 lutego 1988 r. w sprawie 216/84
Komisja przeciwko Francji, Rec. str. 793, pkt 18 i 19; z dnia 14 lipca 1988 r. w sprawie 90/86 Zoni, Rec. str. 4285, pkt 26
oraz z dnia 6 listopada 1990 r. w sprawie C‑86/89 Włochy przeciwko Komisji, Rec. str. I‑3891, pkt 19). Zdaniem rządu hiszpańskiego,
sporna pomoc spełnia te przesłanki.
Rząd hiszpański twierdzi, że w każdym razie Państwa Członkowskie dysponują swobodnym uznaniem, które pozwala im na uzupełnienie
możliwości przewidzianych w art. 8 powyższego rozporządzenia.
Komisja odpiera zarzut, twierdząc, że nie znajduje w orzecznictwie Trybunału żadnego argumentu potwierdzającego tezę rządu
hiszpańskiego, jakoby pomoc będąca przedmiotem zaskarżonej decyzji była zgodna z rozporządzeniem nr 3950/92, nawet jeżeli
nie jest ona wyraźnie przezeń przewidziana.
Ocena Trybunału
Jak przypomniano również w ww. wyroku w sprawie Komisja przeciwko Francji, pkt 18, przetwory mleczne podlegają wspólnej organizacji
rynku.
W odniesieniu do pomocy w tym sektorze, z art. 23 rozporządzenia nr 804/68 w związku z art. 36 WE wynika, że postanowienia
art. 87 WE, 88 WE i 89 WE znajdują zastosowanie w dziedzinie produkcji i handlu przetworami mlecznymi tylko wówczas, gdy przewidują
to przepisy ustanawiające wspólną organizację rynku.
Pod tym względem rozporządzenie nr 3950/92 stanowi, w szczególności w art. 5 i 8, że Państwa Członkowskie mogą, pod pewnymi
warunkami, przyznać pomoc producentom przetworów mlecznych.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem od chwili ustanowienia przez Wspólnotę wspólnej organizacji rynku w określonym sektorze
na Wspólnocie ciąży obowiązek znalezienia rozwiązania problemów pojawiających się w ramach wspólnej polityki rolnej. W konsekwencji
Państwa Członkowskie zobowiązane są powstrzymywać się od podejmowania jakichkolwiek jednostronnych środków w tym zakresie,
nawet gdyby miały one stanowić wsparcie dla wspólnej polityki Wspólnoty (zob. ww. wyroki w sprawach Komisja przeciwko Francji,
pkt 18; Włochy przeciwko Komisji, pkt 19 oraz Zoni, pkt 26).
W ramach wspólnej organizacji rynku przetworów mlecznych dopuszczalna jest wyłącznie pomoc państwa wyraźnie dozwolona w rozporządzeniu
nr 3950/92, w szczególności w jego art. 5 i 8.
Przez wzgląd na powyższe argumentacja rządu hiszpańskiego, jakoby z wyroku z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie C‑313/99 Mulligan
i in., Rec. str. I‑5719 wynikało, że pomoc niekoniecznie musi być wyraźnie dozwolona przez rozporządzenie nr 3950/92, nie
może zostać uwzględniona. W istocie, jak słusznie podkreśla rzecznik generalny w pkt 40 swojej opinii, we wspomnianej sprawie
Trybunał uznał, że badany system irlandzki był zgodny z prawem jedynie dlatego, że wchodził w zakres środków dozwolonych na
podstawie art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 3950/92 (zob. ww. wyrok w sprawie Mulligan i in., pkt 29).
W tym przypadku sporna pomoc polegająca na przyznawaniu zniżek w oprocentowaniu pożyczek zaciąganych na nabycie ilości referencyjnych
od innych producentów nie jest wyraźnie dozwolona ani w art. 5, ani w art. 8 rozporządzenia nr 3950/92.
W rzeczywistości ilości referencyjne, na których nabycie pomoc została wypłacona, nie pochodzą z rezerwy krajowej, nie zostały
uwolnione dzięki liniowej redukcji wszystkich indywidualnych ilości referencyjnych oraz nie odpowiadają ilościom referencyjnym
pozostającym w dyspozycji producentów, którzy nie sprzedawali mleka ani innych przetworów mlecznych przez jeden z dwunastomiesięcznych
okresów w rozumieniu art. 5 rozporządzenia nr 3950/92.
Ponadto ponieważ sporna pomoc miała formę zniżki w oprocentowaniu, nie stanowi ona rekompensaty w rozumieniu art. 8 akapit
pierwszy tiret pierwsze rozporządzenia nr 3950/92.
Wreszcie pomoc ta nie wchodzi w zakres wspomnianego art. 8 akapit pierwszy tiret drugie, ponieważ ilości referencyjne, na
których nabycie została ona wypłacona, nie pochodzą z rezerwy krajowej.
Ponadto, jak słusznie zauważył rzecznik generalny w pkt 44 swojej opinii, odwołanie się w art. 8 rozporządzenia nr 3950/92
do „jednego lub kilku następujących środków” umożliwia Państwom Członkowskim przyjęcie – pojedynczo lub łącznie – jednego
lub kilku z wymienionych w nim środków, ale nie zezwala im na uchwalanie nowych rodzajów przepisów w tym zakresie. Podobnie
„szczegółowe zasady”, które mogą określić Państwa Członkowskie, powinny służyć wykonaniu jednego lub kilku z tych środków.
Z powyższych rozważań wynika, że pierwszy zarzut powinien zostać odrzucony.

W przedmiocie zarzutu drugiego
Argumenty stron
W drugim zarzucie rząd hiszpański utrzymuje, że zaskarżona decyzja jest sprzeczna z rozporządzeniem nr 3950/92, ponieważ zakazuje
pomocy, która nie skutkuje zakłóceniem reguł funkcjonowania rynku mleka i przetworów mlecznych.
Według rządu hiszpańskiego pomoc, która nie zakłóca reguł funkcjonowania rynku mleka, jest zgodna ze wspólnym rynkiem i w konsekwencji
nie może zostać zakazana.
Komisja utrzymuje, że nawet w przypadku stwierdzenia przez Trybunał, że rozporządzenie nr 3950/92 nie uniemożliwia podjęcia
środków restrukturyzacji innych aniżeli wyraźnie przezeń przewidzianych, sporna pomoc mogłaby wywołać poważne zakłócenia na
rynku, a więc jest niezgodna ze wspólnotowymi uregulowaniami dotyczącymi rynku.
Ocena Trybunału
Jak podniesiono w pkt 20 niniejszego wyroku, dopuszczalna jest wyłącznie pomoc państwa wyraźnie dozwolona przez rozporządzenie
nr 3950/92. Dopuszczalność ta nie zależy od ewentualnych skutków, jakie ta pomoc mogłaby wywrzeć na funkcjonowanie rynku mleka
i przetworów mlecznych. W konsekwencji, jeżeli taka pomoc nie jest wyraźnie dozwolona we wspomnianym rozporządzeniu, jest
ona niedozwolona, nawet jeżeli nie jest ona w stanie zakłócić funkcjonowania tego rynku.
W niniejszej sprawie sporna pomoc nie była wyraźnie dozwolona przez rozporządzenie nr 3950/92.
Z powyższego wynika, że drugi zarzut również powinien zostać odrzucony.
Z całości powyższych rozważań wynika, że skarga powinna zostać oddalona.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja wniosła o obciążenie Królestwa Hiszpanii kosztami postępowania, a Królestwo Hiszpanii przegrało sprawę, należy obciążyć
je kosztami postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Skarga zostaje oddalona.
2)
Królestwo Hiszpanii zostaje obciążone kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: hiszpański.