CELEX: 62001TJ0213
Προσφυγή ακυρώσεως
Ανταγωνισμός
Κανονισμός 17
Κανονισμός (ΕΚ) 2842/98
Απόφαση 2001/462/ΕΚ/ΕΚΑΧ
Σύμβουλος ακροάσεων
Πράξη παράγουσα έννομα αποτελέσματα -Παραδεκτό
Έννομο συμφέρον
Ιδιότητα του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος
Τελικός πελάτης ο οποίος είναι ο αγοραστής των αγαθών ή των υπηρεσιών
Πρόσβαση στις ανακοινώσεις αιτιάσεων
Εμπιστευτικές πληροφορίες
Εύλογο συμφέρον

, οπωσδήποτε δεν παρέχει στην επιχείρηση το μέσο για να προλάβει τα αμετάκλητα αποτελέσματα που θα συνεπαγόταν η παράτυπη
ανακοίνωση ορισμένων εγγράφων της (απόφαση Akzo, σκέψεις 18 έως 20). Επομένως, μια τέτοια απόφαση μπορεί να αποτελεί το αντικείμενο
προσφυγής ακυρώσεως.
67     Οι υπό κρίση προσφυγές αποσκοπούν στην ακύρωση των αποφάσεων του συμβούλου ακροάσεων της 25ης Ιουλίου 2001 και της 9ης Αυγούστου
2001 να διαβιβάσει στο FPÖ τα μη εμπιστευτικά κείμενα των ανακοινώσεων αιτιάσεων σχετικά με τη διαδικασία εφαρμογής του άρθρου
81 όσον αφορά τον προσδιορισμό των τραπεζικών προμηθειών των τραπεζών (COMP/36.571 – Αυστριακές τράπεζες), τούτο δε σε αντίθεση
με τη θέση των προσφευγουσών τις οποίες αφορούσαν οι ανακοινώσεις αυτές και οι οποίες αντιτάχθηκαν στη διαβίβασή τους στο
FPÖ.
68     Η εφαρμοστέα ρύθμιση αναγνωρίζει στους τρίτους που επικαλούνται έννομο συμφέρον το δικαίωμα να λάβουν ένα μη εμπιστευτικό
κείμενο της ανακοινώσεως αιτιάσεων, προκειμένου να γνωρίσουν εγγράφως την άποψή τους. Έτσι, το άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2,
του κανονισμού 17 ορίζει ότι πρόσωπα και ενώσεις προσώπων που επικαλούνται έννομο συμφέρον νομιμοποιούνται να υποβάλουν αίτηση
προκειμένου να διαπιστώσει η Επιτροπή παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ. Το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98 ορίζει επίσης
ότι, όταν η Επιτροπή διατυπώνει αιτιάσεις σχετικά με κάποιο ζήτημα σε σχέση με το οποίο της έχει υποβληθεί αίτηση ή καταγγελία,
αποστέλλει στον αιτούντα ή στον καταγγέλλοντα αντίγραφο μη εμπιστευτικής ανάπτυξης των αιτιάσεων ώστε αυτός να γνωστοποιήσει
γραπτώς τις απόψεις του.
69     Πάντως, από το άρθρο 9, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως 2001/462 προκύπτει ότι, όταν η επιχείρηση την οποία αφορά μια διαδικασία
παραβάσεως των άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ αντιτάσσεται στην ανακοίνωση σε τρίτο πληροφορίας που μπορεί να συνιστά απόρρητο επιχειρηματικό
στοιχείο και η Επιτροπή θεωρεί την πληροφορία αυτή ως μη προστατευόμενη, άρα ως ανακοινώσιμη, η διαπίστωση αυτή εκτίθεται
σε αιτιολογημένη απόφαση η οποία κοινοποιείται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση.
70     Εν προκειμένω, η επίδικη απόφαση στην υπόθεση T-213/01 περατώνει τη διαδικασία διαβιβάσεως στο FPÖ του «τρέχοντος προσαρμοσμένου
κειμένου» της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999, καθώς και της συμπληρωματικής ανακοινώσεως των αιτιάσεων της
21ης Νοεμβρίου 2000. Η εν λόγω απόφαση απορρίπτει τόσο την ένσταση της προσφεύγουσας όσον αφορά τη διαβίβαση στο FPÖ των εγγράφων
αυτών όσο και το αίτημά της περί εμπιστευτικής μεταχειρίσεως σχετικά με ορισμένες πληροφορίες που αυτά περιείχαν. Με τη σειρά
της, η επίδικη απόφαση στην υπόθεση T-214/01 απορρίπτει οριστικά την ένσταση της προσφεύγουσας όσον αφορά τη διαβίβαση των
επίμαχων ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ. Οι δύο αποφάσεις ελήφθησαν βάσει του άρθρου 9, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως 2001/462,
το οποίο προβλέπει ότι, όταν η ενδιαφερόμενη επιχείρηση αντιτίθεται στην αποκάλυψη κάποιας πληροφορίας και ο σύμβουλος ακροάσεων
θεωρεί ότι η πληροφορία αυτή δεν τυγχάνει προστασίας, οπότε μπορεί να αποκαλυφθεί, η διαπίστωση αυτή εκτίθεται σε σχετική
αιτιολογημένη απόφαση που κοινοποιείται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση και πρέπει να προσδιορίζει την ημερομηνία μετά την οποία
πρόκειται να ανακοινωθεί η σχετική πληροφορία –η ημερομηνία αυτή δεν πρέπει να προσδιορίζεται σε χρόνο βραχύτερο της μιας
εβδομάδας από την ημερομηνία της κοινοποιήσεως. Εν προκειμένω, ο σύμβουλος ακροάσεων ζήτησε από τις προσφεύγουσες να τον πληροφορήσουν,
εντός προθεσμίας μιας εβδομάδας, αν είχαν την πρόθεση να ασκήσουν προσφυγή ή να υποβάλουν αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. Αναφερόταν
συναφώς ότι οι προαναφερόμενες ανακοινώσεις αιτιάσεων δεν θα διαβιβάζονταν στο FPÖ πριν από τη λήξη της εν λόγω προθεσμίας.
71     Έτσι, οι επίμαχες αποφάσεις αποτελούν το πέρας μιας ειδικής διαδικασίας διαφορετικής από τη γενική διαδικασία εφαρμογής του
άρθρου 81 ΕΚ, καθορίζοντας οριστικά τη θέση της Επιτροπής επί του ζητήματος της διαβιβάσεως των μη εμπιστευτικών κειμένων
των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ. Οι ως άνω αποφάσεις συνεπάγονται οπωσδήποτε ότι έχει αναγνωριστεί προηγουμένως υπέρ του
FPÖ η ιδιότητα του έχοντος έννομο συμφέρον αιτούντος υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, διότι από
αυτή την ιδιότητα απορρέει το δικαίωμα του FPÖ να ζητήσει να λάβει γνώση των ανακοινώσεων αιτιάσεων, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου
7 του κανονισμού 2842/98.
72     Κατά συνέπεια, οι προσφεύγουσες μπορούν να αμφισβητήσουν με τις προσφυγές τους τόσο την απόφαση του συμβούλου ακροάσεων να
διαβιβάσει το μη εμπιστευτικό κείμενο των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ όσο και το αναγκαίο στοιχείο που αποτελεί τη βάση
της αποφάσεως αυτής, δηλαδή την εκ μέρους της Επιτροπής αναγνώριση του εννόμου συμφέροντος του FPÖ, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου
3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Σε διαφορετική περίπτωση, οι προσφεύγουσες δεν θα ήταν σε θέση να εμποδίσουν το ενδεχόμενο
να γνωστοποιηθούν οι αιτιάσεις που τους προσάπτει η Επιτροπή σε τρίτο που υπέβαλε αίτηση ή καταγγελία χωρίς αυτός να έχει
το έννομο συμφέρον που απαιτεί η κοινοτική ρύθμιση, ή –σε περίπτωση που η διαβίβαση αυτή έχει ήδη πραγματοποιηθεί– να ζητήσουν
να κηρυχθεί παράνομη η εκ μέρους τρίτων χρησιμοποίηση των επίμαχων πληροφοριών.
73     Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο λόγος απαραδέκτου που στηρίζεται σε έλλειψη εννόμων συνεπειών, αντιστοίχως, της επίδικης
αποφάσεως στην υπόθεση T-214/01 και των θέσεων που έλαβε ο σύμβουλος ακροάσεων οι οποίες περιλαμβάνονται στην επίδικη απόφαση
στην υπόθεση T-213/01 και αφορούν την υπέρ του FPÖ αναγνώριση της ιδιότητας του αιτούντος και το δικαίωμα του FPÖ να λάβει
γνώση των ανακοινώσεων αιτιάσεων πρέπει να απορριφθεί.

Επί του λόγου που στηρίζεται στο εκπρόθεσμο των προσφυγών
Επιχειρήματα των διαδίκων
74     Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι επίδικες αποφάσεις έχουν απλώς επιβεβαιωτικό χαρακτήρα σχετικά με την υπέρ του FPÖ αναγνώριση
της ιδιότητας του αιτούντος και με το δικαίωμα του τελευταίου να λάβει γνώση των ανακοινώσεων αιτιάσεων. Επομένως, οι προσφυγές
ασκήθηκαν εκπροθέσμως.
75     Όσον αφορά την αναγνώριση της ιδιότητας του αιτούντος υπέρ του FPÖ υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού
17, η Επιτροπή εκθέτει ότι έλαβε οριστική απόφαση επί του σημείου αυτού κατά τη διάρκεια του 1999, αφού ενημέρωσε τις προσφεύγουσες
με έγγραφα της 5ης Νοεμβρίου 1999. Με το από 27 Μαρτίου 2001 έγγραφό του ο σύμβουλος ακροάσεων περιορίστηκε να επιβεβαιώσει
ότι είχε αναγνωριστεί το συμφέρον του FPÖ να υποβάλει αίτηση και επανέλαβε τις σχετικές με το ζήτημα αυτό εξηγήσεις. Εν πάση
περιπτώσει, και αν ακόμα το έγγραφο της 27ης Μαρτίου 2001 περιείχε απόφαση επ’ αυτού, η προσφεύγουσα δεν προσέβαλε ούτε την
εν λόγω απόφαση. Τέλος, οι ίδιες οι προσφεύγουσες αναγνώρισαν με τα δικόγραφα των προσφυγών τους ότι η επίδικη απόφαση απλώς
«επιβεβαιώνει» τη διαδικαστική θέση που αναγνωρίστηκε υπέρ του FPÖ με προηγούμενη απόφαση.
76     Όσον αφορά το δικαίωμα του FPÖ να λάβει γνώση των ανακοινώσεων αιτιάσεων, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι είχε ήδη προειδοποιήσει
τις προσφεύγουσες, στην αρχή προφορικά στις αρχές Οκτωβρίου 1999 και, στη συνέχεια, με έγγραφα της 5ης Νοεμβρίου 1999, ότι
επρόκειτο να ενεργήσει σύμφωνα με το ως άνω άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98. Κατά συνέπεια, έστω και αν η Επιτροπή είχε λάβει
«απόφαση» όσον αφορά το δικαίωμα του FPÖ να λάβει γνώση της ανακοινώσεως αιτιάσεων και η απόφαση αυτή είναι πράξη δεκτική
προσφυγής, η επίδικη απόφαση απλώς την επιβεβαιώνει επί του σημείου αυτού και, επομένως, δεν μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο
προσφυγής.
77     Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι προσφυγές δεν ασκήθηκαν εκπροθέσμως. Μόνον οι επίμαχες αποφάσεις καθορίζουν την τελική
άποψη της Επιτροπής όσον αφορά την υπέρ του FPÖ αναγνώριση της ιδιότητας του καταγγέλλοντος και τη διαβίβαση σ’ αυτό των ανακοινώσεων
αιτιάσεων, ενώ όλα τα προηγούμενα έγγραφα του συμβούλου ακροάσεων και των υπηρεσιών της Επιτροπής αποτελούν απλώς προπαρασκευαστικά
μέτρα. Επομένως, οι εν λόγω αποφάσεις που περατώνουν τη διαδικασία διαβιβάσεως των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ δεν είναι
καθαρά επιβεβαιωτικές πράξεις.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
78     Το Πρωτοδικείο έκρινε ανωτέρω ότι οι προσφεύγουσες μπορούν να αμφισβητήσουν στο πλαίσιο των υπό κρίση προσφυγών κατά των τελικών
αποφάσεων που περατώνουν τις ειδικές διαδικασίες διαβιβάσεως των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ το στοιχείο που αποτελεί τη
βάση των αποφάσεων αυτών, δηλαδή την εκ μέρους της Επιτροπής αναγνώριση του εννόμου συμφέροντος και της ιδιότητας του αιτούντος
του FPÖ, υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, που απορρέει από το δικαίωμά του να λάβει ένα μη εμπιστευτικό
κείμενο των ανακοινώσεων αιτιάσεων, σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98.
79     Επομένως, η Επιτροπή δεν μπορεί βασίμως να υποστηρίζει ότι οι προσφεύγουσες όφειλαν να ασκήσουν προσφυγή κατά των διαφόρων
ενδιαμέσων μέτρων που ελήφθησαν στο πλαίσιο των εν λόγω διαδικασιών διαβιβάσεως των ανακοινώσεων αιτιάσεων για να καταλήξει
στο συμπέρασμα ότι οι υπό κρίση προσφυγές –που ασκήθηκαν κατά των αποφάσεων που περατώνουν τις ως άνω διαδικασίες– δεν μπορούν
να αμφισβητήσουν τα ενδιάμεσα μέτρα με βάση τα οποία εκδόθηκαν οι αποφάσεις αυτές.
80     Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι ο λόγος απαραδέκτου που στηρίζεται στο εκπρόθεσμο των προσφυγών πρέπει να απορριφθεί.

Επί της ουσίας
81     Οι προσφεύγουσες επικαλούνται επτά λόγους προς στήριξη των προσφυγών τους. Ο πρώτος και ο δεύτερος λόγος στηρίζονται σε παράβαση
του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 6 του κανονισμού 2842/98, καθώς και σε έλλειψη αιτιολογήσεως.
Ο τρίτος λόγος στηρίζεται σε παράβαση της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας. Ο τέταρτος λόγος στηρίζεται σε προσβολή των
δικαιωμάτων άμυνας λόγω της καθυστερημένης διαβιβάσεως των αιτιάσεων στο FPÖ. Ο πέμπτος λόγος στηρίζεται σε παραγραφή του
δικαιώματος του FPÖ να παρέμβει στη διαδικασία. Ο έκτος λόγος στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 20, παράγραφος 2, του κανονισμού
17 σε συνδυασμό με το άρθρο 287 ΕΚ, καθόσον η διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ προσέβαλε το δικαίωμά τους σχετικά με τον σεβασμό
του επιχειρηματικού απορρήτου. Τέλος, ο έβδομος στηρίζεται σε προσβολή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.

Επί του πρώτου και του δευτέρου λόγου, που στηρίζονται σε παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου
6 του κανονισμού 2842/98, καθώς και σε έλλειψη αιτιολογήσεως
82     Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η απόφαση του συμβούλου ακροάσεων να διαβιβάσει τις ανακοινώσεις αιτιάσεων στο FPÖ είναι
παράνομη, διότι το τελευταίο δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αιτών υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17
και του άρθρου 6 του κανονισμού 2842/98.
83     Προς στήριξη της απόψεώς τους οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, πρώτον, ότι δεν υπάρχει αιτιώδης σύνδεσμος μεταξύ της αιτήσεως
του FPÖ και της κινήσεως της διαδικασίας, δεύτερον, ότι το FPÖ δεν δικαιολογεί έννομο συμφέρον υπό την έννοια των ως άνω διατάξεων
και, τρίτον, ότι η Επιτροπή δεν εξακρίβωσε ούτε αιτιολόγησε την ύπαρξη ενός τέτοιου συμφέροντος του FPÖ.
Επί του πρώτου σκέλους, που στηρίζεται σε έλλειψη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ της αιτήσεως του FPÖ και της κινήσεως της διαδικασίας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
84     Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι το FPÖ δεν είναι αιτών υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και
του άρθρου 6 του κανονισμού 2842/98, με την αιτιολογία ότι το αίτημά του δεν οδήγησε στην κίνηση της διαδικασίας παραβάσεως.
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 ορίζει ότι οι σχετικές διαδικασίες κινούνται «κατόπιν αιτήσεως ή αυτεπαγγέλτως».
Σε περίπτωση που μια διαδικασία κινήθηκε αυτεπαγγέλτως, η απόφαση της Επιτροπής δεν λαμβάνεται πλέον «κατόπιν αιτήσεως». Εν
προκειμένω, το FPÖ υπέβαλε την αίτησή του μόνο δύο μήνες μετά την αυτεπάγγελτη κίνηση διαδικασίας εκ μέρους της Επιτροπής.
Κατά συνέπεια, το FPÖ δεν μπορούσε να αποκτήσει την ιδιότητα του αιτούντος υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του
κανονισμού 17, ενώ το εν λόγω πολιτικό κόμμα μπορούσε το πολύ να θεωρηθεί ως τρίτος έχων εύλογο συμφέρον υπό την έννοια του
άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2842/98.
85     Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν εξάλλου ότι η Επιτροπή παραβλέπει τη διαφορά μεταξύ επίσημης καταγγελίας και ανεπίσημης διαβιβάσεως
στοιχείων μιας παραβάσεως. Όμως, μόνο μια επίσημη καταγγελία γεννά διαδικαστικά δικαιώματα.
86     Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών, τα οποία χαρακτηρίζει ως εσφαλμένα και στερούμενα ερείσματος. Έτσι,
είναι άνευ σημασίας το αν η διαδικασία κινήθηκε αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν καταγγελίας υποβληθείσας δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17. Η επίσημη διαδικασία παραβάσεως κινείται μόνο με την ανακοίνωση αιτιάσεων και διεξάγεται πολύ πιο μετά
από την αναγνώριση δικαιώματος υποβολής αιτήσεως. Εν προκειμένω, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία παραβάσεως στις 10 Σεπτεμβρίου
1999, όταν εξέδωσε την πρώτη ανακοίνωση αιτιάσεων, ήτοι δύο έτη μετά την αίτηση του FPÖ. Εν πάση περιπτώσει, όταν το FPÖ υπέβαλε
την αίτησή του, το κόμμα αυτό αγνοούσε την ύπαρξη κάποιας διαδικασίας, διότι η Επιτροπή είχε τηρήσει μυστικότητα όσον αφορά
τις προπαρασκευαστικές εργασίες, ώστε να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα των ερευνών που διενήργησε τον Ιούνιο του 1998.
87     Τέλος, η διάκριση μεταξύ επισήμων και ανεπισήμων καταγγελιών, που προβάλλουν οι προσφεύγουσες, στερείται ερείσματος. Ο καταγγέλλων
που επικαλείται έννομο συμφέρον έχει δικαιώματα πριν από την κίνηση μιας διαδικασίας και ακόμα και αν δεν κινηθεί μια τέτοια
διαδικασία, όπως είναι το δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 6 του κανονισμού 17.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
88     Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 ορίζει ότι, αν η Επιτροπή διαπιστώσει, «κατόπιν αιτήσεως ή αυτεπαγγέλτως», παράβαση
των διατάξεων του άρθρου 81 ΕΚ ή του άρθρου 82 ΕΚ, μπορεί να υποχρεώσει με απόφαση τις συμμετέχουσες επιχειρήσεις ή ενώσεις
επιχειρήσεων να παύσουν την διαπιστωθείσα παράβαση.
89     Από το άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17 και τα άρθρα 6 και 7 του κανονισμού 2842/98 προκύπτει ότι «αιτών» είναι
ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο, επικαλούμενο συναφώς έννομο συμφέρον, ζητεί από την Επιτροπή να διαπιστώσει μια παράβαση
των διατάξεων του άρθρου 81 ΕΚ ή του άρθρου 82 ΕΚ. Οι προαναφερθείσες διατάξεις του κανονισμού 2842/98 χαρακτηρίζουν εξάλλου
ως «καταγγέλλοντα» τον αιτούντα αυτόν όσον αφορά την εφαρμογή των κανονισμών (ΕΟΚ) 1017/68 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου
1968 περί εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού στους τομείς των σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών (ΕΕ ειδ.
έκδ. 07/001 σ. 86), 4056/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για τον καθορισμό του τρόπου εφαρμογής των άρθρων 85
και 86 της Συνθήκης στις θαλάσσιες μεταφορές (ΕΕ L 378, σ. 4), και 3975/87 του Συμβουλίου, της 14ης Δεκεμβρίου 1987, σχετικά
με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής των κανόνων ανταγωνισμού που ισχύουν για τις επιχειρήσεις στον τομέα των αεροπορικών
μεταφορών (ΕΕ L 374, σ. 1). Κατά τις ως άνω διατάξεις, τα κράτη μέλη δικαιούνται επίσης να υποβάλλουν τέτοιες «αιτήσεις» ή
«καταγγελίες», χωρίς να απαιτείται να επικαλούνται κάποιο συμφέρον, με σκοπό τη διαπίστωση παραβάσεων των προαναφερθέντων
κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού.
90     Οι προσφεύγουσες εμμένουν, κατ’ ουσίαν, στον ισχυρισμό ότι, όταν μια διαδικασία παραβάσεως κινείται αυτεπαγγέλτως, δεν πρέπει
να αναγνωρίζεται σε τρίτο η ιδιότητα του αιτούντος. Όμως, η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
91     Πράγματι, για την αναγνώριση της ιδιότητας του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος, οι κανονισμοί 17 και 2842/98 δεν απαιτούν η
οικεία αίτηση ή καταγγελία να αποτελεί την αιτία τής εκ μέρους της Επιτροπής κινήσεως της διαδικασίας παραβάσεως, και ιδίως
του σταδίου της προκαταρκτικής έρευνας. Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που επικαλούνται έννομο συμφέρον να διαπιστώσει η Επιτροπή
παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού μπορούν, επομένως, να υποβάλλουν αίτηση ή καταγγελία προς τούτο άπαξ και κινηθεί, αυτεπαγγέλτως
ή κατόπιν αιτήσεως άλλου, το στάδιο της προκαταρκτικής έρευνας της διαδικασίας παραβάσεως. Διαφορετικά, πρόσωπα έχοντα ένα
τέτοιο έννομο συμφέρον θα εμποδίζονταν να ασκήσουν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας τα διαδικαστικά δικαιώματα που συνδέονται
με την ιδιότητα του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος.
92     Η άποψη των προσφευγουσών ισοδυναμεί με την επιβολή στους τρίτους μιας πρόσθετης προϋποθέσεως μη προβλεπομένης στους κανονισμούς
17 και 2842/98. Η αναγνώριση της ιδιότητας του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος εξαρτάται όχι μόνον από την υποβολή αιτήσεως
ή καταγγελίας και από τη δικαιολόγηση εννόμου συμφέροντος συναφώς αλλά επίσης από το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έχει κινήσει
την έρευνά της επί της καταγγελλομένης παραβάσεως. Πρέπει να σημειωθεί, επιπλέον, ότι, δεδομένου ότι η κίνηση της διαδικασίας
έρευνας συνήθως τηρείται μυστική προκειμένου να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα των λαμβανομένων μέτρων, ο έχων έννομο συμφέρον
τρίτος κανονικά δεν θα είναι σε θέση να γνωρίζει αν η Επιτροπή έχει ήδη κινήσει ή όχι διαδικασία έρευνας σχετικά με τις οικείες
συμφωνίες ή πρακτικές.
93     Έτσι, πρέπει να σημειωθεί ότι, εν προκειμένω, η υποβολή της αιτήσεως του FPÖ πραγματοποιήθηκε αμέσως μετά την αυτεπάγγελτη
κίνηση της διαδικασίας έρευνας. Πράγματι, το FPÖ υπέβαλε την αρχική αίτησή του στις 24 Ιουνίου 1997, ήτοι επτά εβδομάδες μετά
την κίνηση της διαδικασίας έρευνας στις 6 Μαΐου 1997. Από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή δημοσιοποίησε την κίνηση
της εν λόγω διαδικασίας έρευνας.
94     Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να συναχθεί ότι το γεγονός ότι η έρευνα που αφορά την παράβαση που φέρεται
ότι διέπραξαν οι προσφεύγουσες κινήθηκε πριν το FPÖ υποβάλει την αίτησή του δεν εμποδίζει την υπέρ αυτού αναγνώριση της ιδιότητας
του αιτούντος υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17 και του άρθρου 6 του κανονισμού 2842/98.
95     Τέλος, όσον αφορά τη διαφορά μεταξύ επίσημης καταγγελίας και «ανεπίσημης διαβιβάσεως στοιχείων μιας παραβάσεως», που επικαλούνται
οι προσφεύγουσες, αυτή δεν έχει σημασία για τις υπό κρίση υποθέσεις. Πράγματι, από τη δικογραφία προκύπτει ότι το FPÖ δεν
περιορίστηκε, εν προκειμένω, να παράσχει πληροφορίες στην Επιτροπή, αλλά ζήτησε την κίνηση διαδικασίας έρευνας με σκοπό να
διαπιστωθεί παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, να υποχρεωθούν τα εμπλεκόμενα τραπεζικά ιδρύματα να παύσουν την παράβαση
αυτή και να τους επιβληθούν πρόστιμα.
96     Επομένως, το εν λόγω πρώτο σκέλος πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δευτέρου σκέλους, που στηρίζεται στην ανυπαρξία εννόμου συμφέροντος του FPÖ υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
97     Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι το FPÖ δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αιτών, διότι το οικονομικό συμφέρον που επικαλείτο το ως
άνω πολιτικό κόμμα δεν αποτελεί έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
98     Πρώτον, διατείνονται ότι το γεγονός ότι το κόμμα αυτό είναι πελάτης τραπεζών αποτελεί απλώς πρόσχημα και ότι το συμφέρον του
FPÖ είναι αποκλειστικά πολιτικό. Το FPÖ ζητεί να έχει πρόσβαση στις ανακοινώσεις αιτιάσεων με αποκλειστικό σκοπό να τις εκμεταλλευτεί
πολιτικά. Τα γεγονότα που συνέβησαν μετά τη διαβίβαση των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ επιβεβαιώνουν την εκτίμηση αυτή.
Κατά συνέπεια, το συμφέρον του FPÖ δεν είναι σε καμία περίπτωση «έννομο» υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17.
99     Δεύτερον, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, εν πάση περιπτώσει, απλώς και μόνο το γεγονός ότι το FPÖ είναι πελάτης τραπεζών
δεν οδηγεί στην υπέρ αυτού αναγνώριση της υπάρξεως εννόμου συμφέροντος. Το έννομο συμφέρον περί του οποίου γίνεται λόγος στο
άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 προϋποθέτει ότι η φερόμενη ως επιζήμια για τον ανταγωνισμό συμπεριφορά μπορεί να
θίξει τα οικονομικά συμφέροντα του αιτούντος, υπό την έννοια ότι αυτός πρέπει να ασκεί τις δραστηριότητές του στην οικεία
αγορά για να μπορεί να επικαλείται προσωπική προσβολή. Έτσι, ως τώρα, η Επιτροπή αναγνωρίζει ένα τέτοιο έννομο συμφέρον μόνο
στα φυσικά ή νομικά πρόσωπα «που θίγονται στο πλαίσιο των εμπορικών δραστηριοτήτων τους» εξαιτίας επιζήμιας για τον ανταγωνισμό
συμπεριφοράς. Η Επιτροπή έχει μάλιστα την τάση να ερμηνεύει στενά την έννοια του εννόμου συμφέροντος, μη δεχόμενη την ύπαρξη
ενός τέτοιου συμφέροντος όσον αφορά ανταγωνιστές που δεν ασκούν τις δραστηριότητές τους στην ίδια αγορά με την επιχείρηση
την οποία αφορά η οικεία διαδικασία. Η θέση της Επιτροπής στην υπό κρίση υπόθεση αποτελεί, επομένως, ριζική μεταβολή της ακολουθούμενης
πρακτικής της. Ούτε η Επιτροπή ούτε το Πρωτοδικείο έχουν ακόμη αναγνωρίσει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 στους τελικούς πελάτες του λιανεμπορίου, όπως είναι οι πελάτες τραπεζών. Συναφώς, η εκ μέρους της Επιτροπής
παραπομπή στην υπόθεση των ελληνικών πορθμείων (βλ. σκέψη 103 κατωτέρω) είναι απατηλή, διότι, στην υπόθεση εκείνη, δεν είχε
επιτρέψει τη διαβίβαση της ανακοινώσεως αιτιάσεων στους τελικούς πελάτες.
100   Τρίτον, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι μια ευρύτερη ερμηνεία του εννόμου συμφέροντος θα υπέθαλπε τη λαϊκή αγωγή (actio
popularis), πράγμα το οποίο θα είχε επιζήμια αποτελέσματα. Αφενός, η Επιτροπή θα ήταν υποχρεωμένη να εξετάζει πληθώρα καταγγελιών,
ενώ, επιπλέον, το γεγονός ότι κάθε καταναλωτής θα είχε το δικαίωμα προσβάσεως στις αιτιάσεις και συμμετοχής στην ακρόαση θα
καθιστούσε αδύνατη την επιμελή διεκπεραίωση των διαδικασιών. Εξάλλου, τούτο θα μπορούσε να οδηγήσει σε καταχρήσεις, ιδίως
στις διαδικασίες με επιπτώσεις στο ευρύ κοινό, διότι οποιοσδήποτε θα είχε πρόσβαση στις αιτιάσεις απλώς και μόνον επειδή είναι
τελικός πελάτης.
101   Αφετέρου, μια τέτοια ερμηνεία αντιβαίνει προς τη λογική των κανονισμών 17 και 2842/98. Διακρίνοντας μεταξύ «αιτούντων εχόντων
έννομο συμφέρον» (άρθρα 6 και 7 του κανονισμού 2842/98), «τρίτων που εξαρτούν αξιόλογα συμφέροντα» (άρθρο 19, παράγραφος 2,
του κανονισμού 17 και άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2842/98) και «λοιπών τρίτων» (άρθρο 9, παράγραφος 3, του κανονισμού
2842/98), ο νομοθέτης προέβλεψε μια διαβάθμιση της εντάσεως της προσβολής των οικονομικών συμφερόντων τρίτων. Η εν λόγω διάκριση
θα εστερείτο σημασίας αν κάθε τελικός πελάτης εθεωρείτο ως αιτών έχων έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού
17. Ο τελικός πελάτης θα είχε τη δυνατότητα να καταγγέλει τις επιχειρήσεις που υποπτεύεται για συμπράξεις αντίθετες προς το
δίκαιο του ανταγωνισμού, το δε συμφέρον του να μετέχει στη διαδικασία θα μπορούσε να εξασφαλίζεται, αν αυτός δικαιολογεί «εύλογο
συμφέρον», με συμμετοχή του σε ακροάσεις και με ενημέρωσή του εκ μέρους της Επιτροπής επί της εξελίξεως της διαδικασίας, χωρίς
όμως να χαρακτηρίζεται η καταγγελία του ως καταγγελία υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και χωρίς
να του διαβιβάζονται οι ανακοινώσεις αιτιάσεων. Επομένως, ελλείψει ορισμένων συμπληρωματικών στοιχείων, η προστασία των καταναλωτών
με το δίκαιο του ανταγωνισμού δεν μπορεί να φθάσει μέχρι του σημείου καταρχήν αναγνωρίσεως υπέρ αυτών εννόμου συμφέροντος.
102   Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών ως στερούμενα ερείσματος. Το FPÖ, ως αποδέκτης τραπεζικών υπηρεσιών,
επηρεάζεται από τη φερόμενη σύμπραξη, οπότε έχει έννομο συμφέρον να υποβάλει αίτηση υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17, χωρίς να έχει κάποια σημασία το ενδεχόμενο πολιτικό συμφέρον του για την αναγνώριση της ιδιότητας αυτής.
Σε περίπτωση που το FPÖ έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17, η Επιτροπή δεν μπορεί να υποχρεούται
να εξακριβώσει αν το FPÖ έχει και άλλα κίνητρα.
103   Όσον αφορά το οικονομικό συμφέρον του FPÖ, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προαναφερθείσα προϋπόθεση που επικαλούνται οι προσφεύγουσες,
περί «ασκήσεως δραστηριοτήτων στον σχετικό τομέα», στερείται εννόμου βάσεως. Το δίκαιο του ανταγωνισμού αποσκοπεί περισσότερο
στην προστασία του καταναλωτή, ο οποίος, για τον λόγο αυτό, έχει έννομο συμφέρον να υποβάλει καταγγελία αν θίγεται από μια
συμπεριφορά στην αγορά. Η πρακτική της Επιτροπής επιβεβαιώνει εξάλλου την εν λόγω αρχή (βλ. για παράδειγμα την απόφασή της
1999/271/ΕΚ, της 9ης Δεκεμβρίου 1998, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ [IV/34.466 - Ελληνικά
Πορθμεία]) (ΕΕ 1999, L 109, σ. 24). Πάντως, τούτο δεν σημαίνει ότι αυτή εξομοιώνει το έννομο συμφέρον του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 με ένα «λαϊκό συμφέρον το οποίο μπορεί να επικαλείται οποιοσδήποτε». Καταρχήν, συμφέρον υποβολής αιτήσεως
δεν έχει κάθε τελικός πελάτης· το έχουν μόνον οι τελικοί πελάτες τους οποίους αφορά άμεσα η σύμπραξη. Εν προκειμένω, η Επιτροπή
δήλωσε ότι η διαδικασία δεν αφορούσε το FPÖ όπως «οποιονδήποτε άλλον», αλλά ότι μια σύμπραξη καλύπτουσα όλες τις πτυχές των
τραπεζικών υπηρεσιών το αφορά σε σχέση με τα οικονομικά συμφέροντά του ως πελάτη τέτοιων υπηρεσιών.
104   Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, το ζήτημα των δυσχερειών που ανακύπτουν από τις διοικητικές διαδικασίες στις οποίες εμπλέκονται
πολλοί καταγγέλλοντες και τα επιχειρήματα σχετικά με την αποδοχή «λαϊκής αγωγής» δεν έχουν καμία σχέση με το έννομο συμφέρον
που πρέπει να δικαιολογεί μια αίτηση σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Εξάλλου, οι παρατηρήσεις των
προσφευγουσών επί των δικαιωμάτων τρίτων οι οποίοι έχουν «εύλογο» συμφέρον στερούνται βάσεως. Ο κανονισμός 2842/98 προστατεύει
τη διαδικαστική θέση του καταγγέλλοντος, που είναι σαφώς καλύτερη από εκείνη των λοιπών τρίτων συμμετεχόντων στη διαδικασία.
105   Τέλος, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, το ζήτημα της αναγνωρίσεως της διαδικαστικής ιδιότητας του FPÖ είναι
άνευ σημασίας εν προκειμένω, διότι, εν πάση περιπτώσει, η ίδια θα μπορούσε να διαβιβάσει μη εμπιστευτικά κείμενα των ανακοινώσεων
αιτιάσεων ακόμα και σε άτομα τα οποία δεν μετείχαν στη διαδικασία, αν το έκρινε χρήσιμο. Κατά συνέπεια, έστω και αν το Πρωτοδικείο
κρίνει ότι το FPÖ δεν είχε έννομο συμφέρον να υποβάλει αίτηση υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17,
περιλαμβάνεται στην εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής η ευχέρεια να του διαβιβάσει μη εμπιστευτικά κείμενα των ανακοινώσεων
αιτιάσεων (διάταξη Postbank κατά Επιτροπής, προαναφερθείσα, σκέψη 8).
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
106   Στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως, η συμμετοχή σε διαδικασία παραβάσεως άλλων φυσικών ή νομικών προσώπων εκτός από τις επιχειρήσεις
σε βάρος των οποίων η Επιτροπή απηύθηνε αιτιάσεις διέπεται από τους κανονισμούς 17 και 2842/98. Οι εν λόγω κανονισμοί διακρίνουν
συναφώς μεταξύ, πρώτον, του «αιτούντος ή καταγγέλλοντος που επικαλείται έννομο συμφέρον», στον οποίο η Επιτροπή αποστέλλει
αντίγραφο του μη εμπιστευτικού κειμένου των αιτιάσεων, όταν διατυπώνει αιτιάσεις όσον αφορά ζήτημα σε σχέση με το οποίο της
έχει υποβληθεί σχετική αίτηση ή καταγγελία (άρθρο 3, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17 και άρθρα 6 έως 8 του κανονισμού
2842/98), δεύτερον, του «τρίτου που εξαρτά αξιόλογα συμφέροντα», ο οποίος, αν επιθυμεί να εκφράσει την άποψή του, έχει το
δικαίωμα να ζητήσει από την Επιτροπή να τον πληροφορήσει εγγράφως περί της φύσεως και του αντικειμένου της διαδικασίας, καθώς
και να της γνωστοποιήσει εγγράφως τις θέσεις του (άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και άρθρο 9, παράγραφοι 1 και
2, του κανονισμού 2842/98), και, τρίτον, των «λοιπών τρίτων», στους οποίους η Επιτροπή μπορεί παράσχει την ευκαιρία να εκφράσουν
προφορικά την άποψή τους (άρθρο 9, παράγραφος 3, του κανονισμού 2842/98). Έτσι, ανάλογα με την ένταση της προσβολής του κάθε
συμφέροντος, ο νομοθέτης προέβλεψε με τον τρόπο αυτό μια διαβάθμιση της συμμετοχής των διαφόρων αυτών τρίτων στη διαδικασία
παραβάσεως.
107   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να συναχθεί ότι κάθε αιτών ή καταγγέλλων που επικαλείται έννομο συμφέρον έχει
το δικαίωμα να λάβει ένα μη εμπιστευτικό κείμενο της ανακοινώσεως αιτιάσεων. Όσον αφορά τους τρίτους που εξαρτούν αξιόλογα
συμφέροντα, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 2842/98, αν οι συνθήκες της συγκεκριμένης υποθέσεως το δικαιολογούν
δεν αποκλείεται να μπορεί η Επιτροπή, χωρίς ωστόσο να υποχρεούται, να τους διαβιβάσει ένα μη εμπιστευτικό κείμενο της ανακοινώσεως
αιτιάσεων, ώστε αυτοί να είναι πλήρως σε θέση να της υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί των προβαλλόμενων παραβάσεων που
αποτελούν το αντικείμενο της σχετικής διαδικασίας.
108   Πέρα από τις δύο περιπτώσεις που περιγράφονται στην προηγούμενη σκέψη δεν προβλέπεται, στο πλαίσιο του κανονισμού 17 και του
κανονισμού 2842/98, η δυνατότητα της Επιτροπής να διαβιβάζει την ανακοίνωση σε άλλα φυσικά ή νομικά πρόσωπα εκτός από τις
επιχειρήσεις σε βάρος των οποίων διατυπώθηκαν αιτιάσεις.
109   Εν προκειμένω, η Επιτροπή αναγνώρισε στο FPÖ την ιδιότητα του αιτούντος στη διαδικασία παραβάσεως που κίνησε κατά των προσφευγουσών,
μεταξύ άλλων επιχειρήσεων. Επομένως, ανακύπτει το ζήτημα αν το FPÖ είχε έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17.
110   Με το από 2 Ιουνίου 1998 έγγραφό του το FPÖ υποστήριξε ότι είχε ζημιωθεί οικονομικά, ως τελικός πελάτης τραπεζικών υπηρεσιών
στην Αυστρία, λόγω της καταγγελλομένης συμπράξεως. Το γεγονός ότι στην πρώτη του αίτηση της 24ης Ιουνίου 1997 το FPÖ επικαλέστηκε
ένα γενικό συμφέρον, όπως είναι η διαφύλαξη της εννόμου τάξεως, δεν μπορεί να το στερήσει από τη δυνατότητα να επικαλεστεί
στη συνέχεια, προκειμένου να δικαιολογήσει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του κανονισμού 17, την ιδιότητά του ως πελάτη των
τραπεζών κατά των οποίων κινήθηκε η διαδικασία, καθώς και την οικονομικής φύσεως ζημία που φέρεται ότι υπέστη εξαιτίας των
επίμαχων συμφωνιών.
111   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν εντούτοις, κατ’ ουσίαν, ότι απλώς και μόνον το γεγονός ότι κάποιος είναι τελικός πελάτης τραπεζικών
υπηρεσιών δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, το οποίο έχει μόνον ο αιτών ο οποίος ασκεί τις εμπορικές
δραστηριότητές του στην οικεία αγορά και θίγεται όσον αφορά τις δραστηριότητες αυτές από την καταγγελλόμενη ως επιζήμια για
τον ανταγωνισμό συμπεριφορά.
112   Εντούτοις, πρέπει να σημειωθεί ότι το Πρωτοδικείο έχει ήδη κρίνει ότι μια ένωση επιχειρήσεων μπορεί να επικαλείται έννομο
συμφέρον προς υποβολή καταγγελίας υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17 έστω και αν δεν θίγεται ευθέως, ως επιχείρηση
λειτουργούσα εντός της σχετικής αγοράς, από την καταγγελλόμενη συμπεριφορά, υπό την προϋπόθεση όμως, ιδίως, ότι η καταγγελλόμενη
συμπεριφορά μπορεί να βλάψει τα συμφέροντα των μελών της (απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Ιανουαρίου 1995, T-114/92, BEMIM
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-147, σκέψη 28).
113   Όσον αφορά ειδικότερα τους τελικούς πελάτες που αγοράζουν αγαθά ή υπηρεσίες, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η τρέχουσα πρακτική
της αποδεικνύει ότι ο καταναλωτής έχει έννομο συμφέρον να υποβάλει καταγγελία αν θίγεται από μια επιζήμια για τον ανταγωνισμό
συμπεριφορά στην αγορά. Ωστόσο, απαντώντας στις ερωτήσεις του Πρωτοδικείου, η ίδια η Επιτροπή παραδέχθηκε ότι κανένας τελικός
καταναλωτής δεν έλαβε ένα μη εμπιστευτικό κείμενο των αιτιάσεων μετά τη λήψη αποφάσεως σχετικά με το έννομο συμφέρον του.
Επομένως, το FPÖ ήταν ο πρώτος τελικός πελάτης στον οποίο η Επιτροπή αναγνώρισε έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου
3 του κανονισμού 17 και, συνεπώς, δικαίωμα να λάβει γνώση της ανακοινώσεως αιτιάσεων.
114   Όμως, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι τίποτα δεν εμποδίζει το ενδεχόμενο ένας τελικός πελάτης που αγοράζει αγαθά ή υπηρεσίες να
έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17. Πράγματι, το Πρωτοδικείο εκτιμά ότι ένας τελικός πελάτης
του οποίου τα οικονομικά συμφέροντα αποδεικνύεται ότι εθίγησαν ή ότι μπορούν να θιγούν εξαιτίας του οικείου περιορισμού του
ανταγωνισμού έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού 17 να υποβάλει καταγγελία προκειμένου να διαπιστώσει
η Επιτροπή μια παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ.
115   Πρέπει να υπομνησθεί συναφώς ότι οι κανόνες προς εξασφάλιση του ανόθευτου ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς έχουν ως
τελικό σκοπό την ευτυχία του καταναλωτή. Ειδικότερα, ο σκοπός αυτός προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 81 ΕΚ. Πράγματι, ναι
μεν η απαγόρευση που επιβάλλει η παράγραφος 1 της διατάξεως αυτής μπορεί να μην εφαρμόζεται σε συμπράξεις που συμβάλλουν στη
βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων ή στην προώθηση της τεχνικής ή οικονομικής προόδου, η εν λόγω δυνατότητα
όμως, που προβλέπεται στο άρθρο 81, παράγραφος 3, ΕΚ, εξαρτάται ιδίως από την προϋπόθεση ότι εξασφαλίζεται συγχρόνως στους
καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει. Έτσι, το δίκαιο και η πολιτική του ανταγωνισμού έχουν μια αναμφισβήτητη
επίπτωση επί των συγκεκριμένων οικονομικών συμφερόντων των τελικών πελατών που αγοράζουν αγαθά ή υπηρεσίες. Η αναγνώριση υπέρ
των πελατών αυτών –που υποστηρίζουν ότι υπέστησαν οικονομική ζημία εξαιτίας μιας συμβάσεως ή μιας συμπεριφοράς που μπορεί
να νοθεύσει τον ανταγωνισμό– της υπάρξεως εννόμου συμφέροντος να ζητήσουν να διαπιστώσει η Επιτροπή μια παράβαση των άρθρων
81 ΕΚ και 82 ΕΚ συμβάλλει στην πραγματοποίηση των σκοπών του δικαίου του ανταγωνισμού.
116   Σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγουσες, η εν λόγω εκτίμηση δεν καθιστά άνευ αντικειμένου την έννοια του εννόμου
συμφέροντος μέσω μιας υπερβολικά ευρείας ερμηνείας, ούτε υποθάλπτει τη «λαϊκή αγωγή» (actio popularis). Πράγματι, το να γίνει
δεκτό ότι ένας καταναλωτής που αποδεικνύει μια προσβολή των οικονομικών συμφερόντων του εξαιτίας κάποιας συμπράξεως την οποία
καταγγέλλει μπορεί για τον λόγο αυτό να έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17
δεν σημαίνει ότι θεωρείται ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο έχει ένα τέτοιο συμφέρον.
117   Ομοίως, δεν μπορούν να γίνουν δεκτά ούτε τα επιχειρήματα των προσφευγουσών που αντλούνται από τον πολλαπλασιασμό των καταγγελιών
και τις δυσχέρειες των διοικητικών διαδικασιών που θα απέρρεαν από την αναγνώριση της ιδιότητας του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος
στους τελικούς πελάτες. Όπως ορθά εκθέτει η Επιτροπή, δεν είναι δυνατή η προβολή τέτοιων αντιρρήσεων προκειμένου να περιοριστεί
η αναγνώριση του εννόμου συμφέροντος υπέρ ενός τελικού πελάτη που αποδεικνύει ότι ζημιώθηκε οικονομικά από την επιζήμια για
τον ανταγωνισμό πρακτική την οποία καταγγέλλει.
118   Τέλος, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγουσες και όπως σημειώνει η Επιτροπή, όταν ο αιτών δικαιολογεί πράγματι την
ύπαρξη εννόμου συμφέροντος, η Επιτροπή δεν μπορεί να υποχρεούται να εξακριβώνει αν ο αιτών αυτός έχει ενδεχομένως άλλα κίνητρα.
119   Κατά συνέπεια, πρέπει να συναχθεί ότι το FPÖ μπορούσε βασίμως να επικαλεστεί την ιδιότητα του πελάτη τραπεζικών υπηρεσιών
στην Αυστρία και το γεγονός ότι εθίγησαν τα οικονομικά συμφέροντά του εξαιτίας των επιζήμιων για τον ανταγωνισμό πρακτικών
προκειμένου να αποδείξει ότι έχει συμφέρον να υποβάλει αίτηση ζητώντας να διαπιστώσει η Επιτροπή ότι οι εν λόγω πρακτικές
συνιστούν παράβαση των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ.
120   Επομένως, πρέπει να απορριφθεί το ως άνω δεύτερο σκέλος, που στηρίζεται σε προβαλλόμενη έλλειψη εννόμου συμφέροντος του FPÖ,
υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
Επί του τρίτου σκέλους, που στηρίζεται στον ισχυρισμό ότι η Επιτροπή δεν εξακρίβωσε και δεν αιτιολόγησε την ύπαρξη εννόμου
συμφέροντος του FPÖ
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
121   Οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι η Επιτροπή δεν εξακρίβωσε ούτε αιτιολόγησε την πλήρωση των προϋποθέσεων του άρθρου 3, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 7 του κανονισμού 2842/98 στην υπό κρίση υπόθεση. Έτσι, αφενός, η Επιτροπή ουδόλως απέδειξε
ότι το FPÖ είχε έννομο συμφέρον, καθόσον δεν εξακρίβωσε αν ήταν αποδέκτης τραπεζικών υπηρεσιών των εμπλεκομένων τραπεζών,
ποιων υπηρεσιών έκανε χρήση και γιατί είχε κάτι περισσότερο από ένα απλό «εύλογο» ή «άλλο συμφέρον». Το γεγονός ότι το κόμμα
αυτό ισχυρίστηκε ότι είχε τραπεζικούς λογαριασμούς δεν αρκούσε για να του αναγνωριστεί η ιδιότητα του αιτούντος, καθόσον μάλιστα
η εν λόγω περίσταση ήταν ήδη γνωστή στην Επιτροπή όταν αυτή έλαβε την απορριπτική απόφαση της 26ης Φεβρουαρίου 1998. Εξάλλου,
η Επιτροπή δεν εξήγησε γιατί η καταγγελία του FPÖ είχε τα χαρακτηριστικά αιτήσεως υπό την έννοια του άρθρου 3 του κανονισμού
17, αλλ’ ούτε εξέθεσε τους λόγους που συνηγορούν υπέρ της αναγνωρίσεως του εννόμου συμφέροντος του FPÖ, καθόσον αρχικά είχε
την αντίθετη άποψη και το FPÖ είχε παραιτηθεί από τη δυνατότητα να μετάσχει στη διαδικασία λόγω της αδρανείας του κατά τη
διάρκεια δύο και πλέον ετών.
122   Οι προσφεύγουσες παρατηρούν επίσης ότι, στην υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση Cimenteries, η Επιτροπή είχε διακρίνει δύο κατηγορίες
αιτιάσεων ανάλογα με τη σχετική αγορά και είχε διαβιβάσει διαφορετικά κείμενα των αιτιάσεων ανάλογα με τις αγορές στη οποίες
δρούσαν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις (απόφαση Cimenteries, σκέψεις 4 έως 7). Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση η Επιτροπή
όφειλε να εξακριβώσει και να αιτιολογήσει το οικονομικό συμφέρον του FPÖ σε σχέση με τις διάφορες τραπεζικές αγορές. Επιπλέον,
πριν διαβιβάσει την ανακοίνωση αιτιάσεων, ο σύμβουλος ακροάσεων όφειλε να εξακριβώσει αν το FPÖ είχε έννομο συμφέρον, αντί
να θεωρήσει ότι το σχετικό ζήτημα είχε ήδη διευθετηθεί με το από 5 Νοεμβρίου 1999 έγγραφο της ΓΔ Ανταγωνισμού της Επιτροπής.
Όχι μόνον ο κανονισμός 2842/98 δεν παρέχει καμία ένδειξη όσον αφορά την προβαλλόμενη εσωτερική δεσμευτική ισχύ τής εν λόγω
θέσεως της ΓΔ Ανταγωνισμού αλλά και οι αποφάσεις 94/810 και 2001/462 περί των καθηκόντων του συμβούλου ακροάσεων αναθέτουν
σε μεγάλο βαθμό στον τελευταίο την αρμοδιότητα να αποφασίζει για ζητήματα που άπτονται του δικαιώματος των ενδιαφερομένων
να εκφράζουν την άποψή τους (βλ. ιδίως το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, στοιχείο β΄, της αποφάσεως 2001/462).
123   Η Επιτροπή διατείνεται ότι οι επικρίσεις των προσφευγουσών είναι αστήρικτες, διότι η αναγνώριση του εννόμου συμφέροντος του
FPÖ είναι απλώς ένα μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας, που δεν έχει έννομες συνέπειες έναντι των προσφευγουσών. Επομένως, οι
ισχυρισμοί περί του βάρους της αποδείξεως είναι αβάσιμοι, διότι το ζήτημα αυτό δεν αφορά άλλους παρά μόνον την Επιτροπή και
τον αιτούντα, ήτοι το FPÖ. Εν πάση περιπτώσει, η περιγραφή των συγκεκριμένων τραπεζικών υπηρεσιών που παρέχονταν στο FPÖ δεν
ήταν απαραίτητη εν προκειμένω, διότι η προβαλλόμενη σύμπραξη κάλυπτε όλες τις πτυχές του αυστριακού τραπεζικού συστήματος.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
124   Πρώτον, όσον αφορά το επιχείρημα των προσφευγουσών που στηρίζεται στην υποχρέωση εξακριβώσεως του εννόμου συμφέροντος του
FPÖ και το βάρος αποδείξεως που έχει η Επιτροπή επ’ αυτού, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2,
του κανονισμού 17, ο τρίτος αιτών ή καταγγέλλων πρέπει να επικαλείται έννομο συμφέρον να ζητήσει να διαπιστωθεί μια παράβαση
των διατάξεων του άρθρου 81 ΕΚ ή του άρθρου 82 ΕΚ. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή υποχρεούται να εξακριβώνει ότι ο τρίτος πληροί
την προϋπόθεση αυτή.
125   Εν προκειμένω, από την αλληλογραφία που ανταλλάχθηκε μεταξύ της Επιτροπής και των προσφευγουσών διαρκούσης της διοικητικής
διαδικασίας προκύπτει ότι η Επιτροπή αναγνώρισε το έννομο συμφέρον του FPÖ λόγω της ιδιότητάς του ως πελάτη τραπεζικών υπηρεσιών
στην Αυστρία. Ωστόσο, από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή ζήτησε από το FPÖ έγγραφα αποδεικνύοντα ότι αυτό ήταν
πράγματι πελάτης των εμπλεκομένων στη διαδικασία τραπεζών και ότι πλήρωνε τις από κοινού ορισθείσες τραπεζικές προμήθειες
για τους λογαριασμούς του, λόγω των επίμαχων συμπράξεων. Απαντώντας στις ερωτήσεις του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή επιβεβαίωσε
την περίσταση αυτή, αναγνωρίζοντας ότι δεν προέβη σε καμία σχετική εξακρίβωση ούτε θεώρησε αναγκαίο να ζητήσει όντως την προσκόμιση
των αποδείξεων που προσφέρθηκε να παράσχει το FPÖ όσον αφορά το έννομο συμφέρον του υπό την έννοια του εν λόγω άρθρου 3 του
κανονισμού 17. Η Επιτροπή δικαιολόγησε ωστόσο τη στάση της δηλώνοντας ότι ήταν σαφές ότι το FPÖ ήταν πελάτης των εμπλεκομένων
τραπεζών και ότι, λαμβανομένης υπόψη της εκτάσεως των ως άνω συμπράξεων, ήταν αναμφισβήτητο ότι οι συμφωνίες μεταξύ των τραπεζών
«είχαν θίξει οπωσδήποτε από οικονομικής απόψεως» το FPÖ και το «είχαν ασφαλώς ζημιώσει».
126   Όσον αφορά την προϋπόθεση κατά την οποία το FPÖ έπρεπε να είναι πελάτης τραπεζικών υπηρεσιών, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι ήταν
απολύτως εύλογο να θεωρηθεί ότι, για την οργάνωση των δραστηριοτήτων του, το εν λόγω πολιτικό κόμμα έπρεπε να διαθέτει διάφορους
τραπεζικούς λογαριασμούς και προέβαινε τακτικά σε τραπεζικές πράξεις στην Αυστρία. Όντως, οι προσφεύγουσες ουδέποτε αμφισβήτησαν
κατά τη διοικητική διαδικασία ότι το FPÖ έκανε χρήση τέτοιων τραπεζικών υπηρεσιών.
127   Όσον αφορά την έκταση των καταγγελλομένων πρακτικών, από την ανακοίνωση αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 προκύπτει ότι
οι συμπράξεις που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας αφορούσαν «κάθε είδους υπηρεσίες» που παρέχουν συνήθως στους ιδιώτες
και στις επιχειρήσεις οι τράπεζες γενικού χαρακτήρα (καταθέσεις, παροχή πιστώσεων, πληρωμές, κ.λπ.) (σημείο 10 της ανακοινώσεως
αιτιάσεων) και ότι οι συναφθείσες συμφωνίες «κάλυπταν πλήρως τον σχετικό τομέα, ήταν παγιωμένες σε μεγάλο βαθμό και συνδέονταν
στενά μεταξύ τους, καθώς και ότι κάλυπταν το σύνολο της αυστριακής επικρατείας “μέχρι το μικρότερο χωριό”» (σημείο 42 της
ανακοινώσεως αιτιάσεων). Επιπλέον, κατά την ανακοίνωση αιτιάσεων, στις επίμαχες πρακτικές μετείχε ένας πολύ μεγάλος αριθμός
τραπεζών (σημείο 383 της ανακοινώσεως αιτιάσεων). Έτσι, οι αποδέκτες της ανακοινώσεως αιτιάσεων είχαν «σημαντικό ρόλο στην
αυστριακή τραπεζική αγορά λόγω του μεγέθους τους» (σημείο 383 της ανακοινώσεως αιτιάσεων). Πρόκειται για τις κύριες τράπεζες
και ομίλους τραπεζών στην Αυστρία, που κατείχαν το 99 % της αυστριακής αγοράς (σημείο 10 της ανακοινώσεως αιτιάσεων). Ακόμη,
από το παράρτημα A της ανακοινώσεως αιτιάσεων, το οποίο απαριθμεί όλες τις τράπεζες που είχαν μετάσχει στις διάφορες συσκέψεις,
προκύπτει ότι τα εμπλεκόμενα στις συμπράξεις πιστωτικά ιδρύματα ήταν πολύ περισσότερα από τους οκτώ αποδέκτες των αιτιάσεων.
128   Η ανακοίνωση αιτιάσεων της 21ης Νοεμβρίου 2000 απευθυνόταν στους ίδιους αποδέκτες όπως και η ανακοίνωση αιτιάσεων της 10ης
Σεπτεμβρίου 1999, όσον αφορά τη σύμπραξη σχετικά με τον προσδιορισμό των ισοτιμιών των τραπεζογραμματίων και των νομισμάτων
της ζώνης ευρώ. Επομένως, οι ίδιες οι παρατηρήσεις που αναπτύσσονται ανωτέρω σχετικά με την έκταση της συμπράξεως ισχύουν
και για τη σύμπραξη περί της οποίας γίνεται λόγος στην ανακοίνωση αυτή.
129   Επομένως, οι επίμαχες στην ως άνω διοικητική διαδικασία πρακτικές ήταν ευρύτατα εκτεταμένες, καλύπτοντας όλες τις πτυχές του
αυστριακού τραπεζικού συστήματος καθώς και το σύνολο της αυστριακής επικρατείας. Συνεπώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι υπήρχε
οπωσδήποτε κίνδυνος οι επίμαχες στις ανακοινώσεις αιτιάσεων συμφωνίες να ζημιώσουν οικονομικά το FPÖ, ως πελάτη τραπεζικών
υπηρεσιών στην Αυστρία.
130   Επιπλέον, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι, ναι μεν η τράπεζα που ονόμασε η προσφεύγουσα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση –ήτοι
η ανήκουσα στην Κυβέρνηση του ομοσπόνδου κράτους της Καρινθίας (Land Kärnten)– όπως και η τράπεζα στην οποία το FPÖ είχε τους
λογαριασμούς του δεν περιλαμβάνονταν στους οκτώ αποδέκτες της επίδικης αποφάσεως, η εν λόγω τράπεζα όμως ήταν μία από εκείνες
τις οποίες απαριθμούσε το παράρτημα A της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 και οι οποίες μετείχαν συνήθως
στις συσκέψεις σχετικά με τις επίμαχες συμπράξεις.
131   Όσον αφορά το επιχείρημα των προσφευγουσών ότι η Επιτροπή όφειλε να αιτιολογήσει ρητά το οικονομικό συμφέρον του FPÖ σε σχέση
με καθεμία από τις διάφορες τραπεζικές αγορές, τούτο δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Πράγματι, η αναγνώριση σε έναν τελικό πελάτη
της ιδιότητας του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος εξαρτάται, όπως προαναφέρθηκε, από το αν αυτός μπορεί να υποστεί οικονομική
ζημία εξαιτίας των οικείων πρακτικών και όχι, επομένως, από τη συμμετοχή του σε καθεμία από τις αγορές του προϊόντος που αποτελεί
το αντικείμενο της έρευνας της Επιτροπής (βλ. σκέψεις 112 και 114, ανωτέρω). Ακόμη, πρέπει να σημειωθεί ότι οι προσφεύγουσες
δεν μπορούν να στηρίζουν την επιχειρηματολογία τους στην πρακτική της Επιτροπής στη διοικητική διαδικασία την οποία αφορούσε
η υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση Cimenteries. Στη διαδικασία εκείνη η Επιτροπή είχε διακρίνει τις προσαπτόμενες πρακτικές
που αντιστοιχούσαν σε διεθνές επίπεδο σ’ εκείνες που αφορούσαν καθεμία θιγόμενη εθνική αγορά, ενώ τα κεφάλαια της ανακοινώσεως
αιτιάσεων όσον αφορά τις πρακτικές αυτές αποστέλλονταν μόνο στους αποδέκτες των αιτιάσεων που ήταν εγκατεστημένοι εντός του
σχετικού κράτους μέλους (απόφαση Cimenteries, σκέψη 6). Όμως, πρέπει να υπομνησθεί ότι η ανακοίνωση αιτιάσεων στις υπό κρίση
υποθέσεις αφορούσε μία μόνο γεωγραφική αγορά, δηλαδή την αποτελούμενη από το σύνολο της επικρατείας της Αυστρίας.
132   Τέλος, πρέπει να απορριφθεί επίσης η άποψη των προσφευγουσών κατά την οποία ο σύμβουλος ακροάσεων όφειλε να εξακριβώσει ο
ίδιος αν το FPÖ είχε έννομο συμφέρον πριν προβεί στη διαβίβαση της ανακοινώσεως αιτιάσεων. Πράγματι, σύμφωνα με το άρθρο 7
του κανονισμού 2842/98, η διαβίβαση της ανακοινώσεως αιτιάσεων στον αιτούντα ή τον καταγγέλλοντα απορρέει οπωσδήποτε από την
αναγνώριση μιας τέτοιας ιδιότητας στον τρίτο που έχει έννομο συμφέρον. Κατά την απόφαση 2001/462, ο σύμβουλος ακροάσεων έχει
αποκλειστικά ως καθήκον να εξασφαλίζει την ορθή διεξαγωγή της ακροάσεως και να συμβάλλει στην αντικειμενικότητα τόσο της ίδιας
της ακροάσεως όσο και της μεταγενέστερης αποφάσεως (άρθρο 5), να επιλαμβάνεται των αιτήσεων ακροάσεως τρίτων (άρθρα 6 και
7) και των αιτήσεων προσβάσεως στον οικείο φάκελο (άρθρο 8), καθώς και να φροντίζει για τη μη δημοσιοποίηση άξιων προστασίας
πληροφοριών σχετικά με απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία των επιχειρήσεων (άρθρο 9).
133   Εξ αυτών προκύπτει ότι, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων της υπό κρίση υποθέσεως, η Επιτροπή δεν παρέβη την υποχρέωση να
εξακριβώσει ότι το FPÖ είχε έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
134   Δεύτερον, όσον αφορά την τήρηση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως, κατά πάγια νομολογία η επιβαλλόμενη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία
πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως, από αυτή δε πρέπει να διαφαίνεται κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο
η συλλογιστική της κοινοτικής αρχής που εκδίδει την προσβαλλόμενη πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό στους ενδιαφερομένους
να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και στο αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκεί τον έλεγχό του.
Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία
μιας πράξεως ικανοποιεί τις απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο βάσει της διατυπώσεώς της αλλά και βάσει
του πλαισίου στο οποίο αυτή εντάσσεται καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό θέμα (αποφάσεις του
Δικαστηρίου της 14ης Φεβρουαρίου 1990, C-350/88, Delacre κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, σ. I-395, σκέψη 16, και της 2ας
Απριλίου 1998, C-367/95 P, Επιτροπή κατά Sytraval και Brink’s France, Συλλογή 1998, σ. I-1719, σκέψη 63).
135   Εν προκειμένω, από το γενικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσονται οι επίμαχες αποφάσεις και, ειδικότερα, από το περιεχόμενο των εγγράφων
της 5ης Νοεμβρίου 1999 των υπηρεσιών της ΓΔ Ανταγωνισμού και της 27ης Μαρτίου 2001 του συμβούλου ακροάσεων, που αναφέρουν
ότι το FPÖ ήταν πελάτης τραπεζικών, προκύπτει ότι οι επίμαχες αποφάσεις αναγνώρισαν σιωπηρά το έννομο συμφέρον του FPÖ υπό
την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 λόγω της ιδιότητάς του ως τελικού πελάτη των τραπεζικών υπηρεσιών
στην Αυστρία τις οποίες αφορούσαν οι καταγγελλόμενες πρακτικές.
136   Όμως, εν προκειμένω, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών και της εκτάσεως των καταγγελλομένων πρακτικών, η αιτιολογία αυτή
πρέπει να θεωρηθεί επαρκής.
137   Επομένως, η αιτίαση των προσφευγουσών δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
138   Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι το εν λόγω τρίτο σκέλος, κατά το οποίο η Επιτροπή παρέβη την υποχρέωσή της να εξακριβώσει
και να αιτιολογήσει την ύπαρξη εννόμου συμφέροντος του FPÖ, δεν είναι βάσιμο.
139   Συνεπώς, οι λόγοι που στηρίζονται σε παράβαση του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 6 του κανονισμού
2842/98 και σε έλλειψη αιτιολογήσεως πρέπει να απορριφθούν.

Επί του τρίτου, του τετάρτου και του πέμπτου λόγου, που στηρίζονται σε προσβολή της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας και
των δικαιωμάτων άμυνας, καθώς και σε παραγραφή του δικαιώματος του FPÖ να παρέμβει στη διαδικασία
140   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, σε περίπτωση που υφίστατο ενδεχομένως δικαίωμα του FPÖ να ζητήσει να του διαβιβαστεί η
ανακοίνωση αιτιάσεων, η εν λόγω διαβίβαση στο ως άνω στάδιο της διαδικασίας, αφενός, είναι παράνομη λόγω της παραγραφής του
δικαιώματος του FPÖ να παρέμβει σ’ αυτήν και, αφετέρου, συνιστά προσβολή της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας και των
δικαιωμάτων άμυνας.
Επί του πρώτου σκέλους, που στηρίζεται στην παραγραφή του δικαιώματος του FPÖ να παρέμβει στη διαδικασία
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
141   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, έστω και αν το FPÖ είχε δικαίωμα να ζητήσει να του διαβιβαστούν οι ανακοινώσεις αιτιάσεων
και να μετάσχει στη διαδικασία, το εν λόγω δικαίωμα παραγράφηκε. Από την ημερομηνία της απορρίψεως της αιτήσεώς του, τον Φεβρουάριο
1998, το FPÖ δεν προέβη σε καμία ενέργεια με σκοπό τη συμμετοχή του στη διαδικασία πριν από τις ακροάσεις και, επομένως, λόγω
της επιδειχθείσας ελλείψεως ενδιαφέροντος, παραιτήθηκε από το δικαίωμά του αυτό.
142   Επιπλέον, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι, ακόμα και αν την ευθύνη για την καθυστερημένη ανακοίνωση φέρει η Επιτροπή, η
αρχή της παραγραφής εξακολουθεί να ισχύει. Η Επιτροπή δεν είχε το δικαίωμα να διαβιβάσει τις αιτιάσεις δυνάμει της γενικής
αρχής κατά την οποία η διοικητική αρχή πρέπει να ασκεί τις εξουσίες της εντός ευλόγου χρόνου (απόφαση του Δικαστηρίου της
15ης Ιουλίου 1970, 45/69, Boehringer κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971 σ. 461, σκέψη 6). Σε αντίθεση με τις αποφάσεις
περί περατώσεως μιας υποθέσεως επί της ουσίας για τις οποίες απαιτείται παρατεταμένη έρευνα, το ζήτημα της χορηγήσεως σε τρίτους
της δυνατότητας προσβάσεως στον σχετικό φάκελο μπορούσε να εξεταστεί και να αποφασιστεί οποτεδήποτε, πριν από τη διενέργεια
των ακροάσεων. Στο στάδιο εκείνο της διαδικασίας, η Επιτροπή δεν μπορούσε παρά να αρνηθεί τη συμμετοχή του FPÖ, διότι οι αιτιάσεις
είχαν αποσταλεί στις τράπεζες, οι ακροάσεις είχαν ήδη πραγματοποιηθεί, τα πραγματικά περιστατικά είχαν διαπιστωθεί και η διαδικασία
είχε ουσιαστικά περατωθεί. Επομένως, η εν λόγω διαβίβαση, ουσιώδης λειτουργία της οποίας θα ήταν να παράσχει πριν από την
ακρόαση τη δυνατότητα στον καταγγέλλοντα να συμβάλει στη διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών και να προετοιμαστεί για
την ακρόαση, δεν θα είχε πια κανένα νόημα.
143   Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα επιχειρήματα αυτά είναι άνευ σημασίας. Το FPÖ δεν παραιτήθηκε από τα δικαιώματά του, διότι δεν είχε
λάβει γνώση της καταρτίσεως του κειμένου των αιτιάσεων. Επιπλέον, το FPÖ δεν απώλεσε το δικαίωμα να πληροφορηθεί τις αιτιάσεις
λόγω του ότι δεν επικαλέστηκε το συμφέρον του αμέσως και δεν μετέσχε στις ακροάσεις, διότι ο αναγνωριζόμενος ως αιτών μπορεί
να παρέμβει οποτεδήποτε εφόσον δεν έχει περατωθεί η διαδικασία και η Επιτροπή δεν έχει αποστείλει ένα προσχέδιο αποφάσεως
στη συμβουλευτική επιτροπή επί συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων. Εν προκειμένω, η διαδικασία δεν είχε περατωθεί, διότι δεν
είχε ληφθεί καμία οριστική απόφαση και η Επιτροπή μπορούσε ακόμη να τροποποιήσει τις αρχικά διατυπωθείσες αιτιάσεις, λαμβάνοντας
υπόψη τις παρατηρήσεις των διαδίκων, περιλαμβανομένου του FPÖ.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
144   Πρέπει να σημειωθεί, πρώτον, ότι από το έγγραφο που απέστειλε το FPÖ στην Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 2001 προκύπτει ότι το κόμμα
αυτό δεν ενημερώθηκε για την εξέλιξη της διαδικασίας ούτε για τις ημερομηνίες διεξαγωγής των ακροάσεων. Το έγγραφο αυτό αναφέρει
ότι η Επιτροπή είχε ανακοινώσει στο FPÖ, με έγγραφα της 5ης Οκτωβρίου 1999 και της 16ης Μαρτίου 2000, ότι το τελευταίο θα
ελάμβανε ένα μη εμπιστευτικό κείμενο των ανακοινώσεων αιτιάσεων, επειδή όμως το κείμενο αυτό δεν του διαβιβάστηκε, το FPÖ
επικοινώνησε με την Επιτροπή η οποία το πληροφόρησε ότι οι ακροάσεις είχαν ήδη πραγματοποιηθεί και ότι η διαδικασία επρόκειτο
να περατωθεί. Τότε, το FPÖ ζήτησε την άμεση διαβίβαση του κειμένου των αιτιάσεων και τη δυνατότητα να διατυπώσει παρατηρήσεις
και να μετάσχει σε μια συμπληρωματική προφορική ακρόαση.
145   Εξάλλου, από τα προαναφερθέντα έγγραφα της Επιτροπής της 5ης Οκτωβρίου 1999 και της 16ης Μαρτίου 2000, που προσκόμισε η Επιτροπή
αιτήσει του Πρωτοδικείου, προκύπτει ότι η ίδια είχε ανακοινώσει στο FPÖ ότι αυτό θα ελάμβανε ταχέως τις αιτιάσεις, αναφέροντας
μάλιστα, στο έγγραφο της 5ης Οκτωβρίου 1999, ότι «[θα κατέβαλλε κάθε προσπάθεια] ώστε να [του] αποστείλει το εν λόγω μη εμπιστευτικό
κείμενο το δεύτερο δεκαπενθήμερο του τρέχοντος μήνα» και, στο έγγραφο της 16ης Μαρτίου 2000, ότι «δεν [μπόρεσε] ακόμη να του
διαβιβάσει […] το μη εμπιστευτικό κείμενο της ανακοινώσεως αιτιάσεων όπως είχε προβλέψει η Γενική Διεύθυνση Ανταγωνισμού […]
διότι υφίστα[ντο] ακόμα ζητήματα σχετικά με το απόρρητο των επιχειρηματικών στοιχείων, που δεν [είχαν] ακόμη επιλυθεί οριστικά».
Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στο εν λόγω κόμμα ότι δεν προέβη σε καμία ενέργεια προηγουμένως για να λάβει τις αιτιάσεις,
διότι, λαμβάνοντας υπόψη τις ανακοινώσεις αυτές, το FPÖ μπορούσε βασίμως να αναμένει την εν λόγω διαβίβαση προκειμένου να
ασκήσει το δικαίωμά του να εκφράσει την άποψή του και να μετάσχει στη διαδικασία.
146   Κατά συνέπεια, η άποψη των προσφευγουσών κατά την οποία το FPÖ παραιτήθηκε από το δικαίωμα να ζητήσει να του διαβιβαστούν
οι αιτιάσεις δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
147   Οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι, εν πάση περιπτώσει, στο εν λόγω στάδιο της διαδικασίας το δικαίωμα του FPÖ είχε παραγραφεί
και, επομένως, η Επιτροπή δεν εδικαιούτο πλέον να του διαβιβάσει τις ανακοινώσεις αιτιάσεων.
148   Πρέπει να σημειωθεί ότι οι κανονισμοί 17 και 2842/98 δεν προβλέπουν ειδική προθεσμία εντός της οποίας ένα τρίτος αιτών ή καταγγέλλων
που έχει έννομο συμφέρον να πρέπει να ασκήσει το δικαίωμά του να λάβει γνώση των αιτιάσεων και να εκφράσει την άποψή του στο
πλαίσιο μιας διαδικασίας παραβάσεως. Έτσι, τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού 2842/98 απλώς ορίζουν ότι η Επιτροπή διαβιβάζει
τις αιτιάσεις στον ως άνω αιτούντα ή καταγγέλλοντα και τάσσει προθεσμία εντός της οποίας αυτός μπορεί να γνωρίσει την άποψή
του εγγράφως, ενώ ο τρίτος αυτός μπορεί επίσης να αναπτύξει προφορικά τη θέση του αν το ζητήσει. Επιπλέον, η απόφαση 2001/462
παρέχει τη δυνατότητα να αναπτύξει ο αιτών ή ο καταγγέλλων την άποψή του σε οποιαδήποτε στιγμή της διαδικασίας, προβλέποντας
ρητά, στο άρθρο 12, παράγραφος 4, ότι, λαμβανομένης υπόψη της ανάγκης προστασίας του δικαιώματος των ενδιαφερομένων να εκφράζουν
την άποψή τους, ο σύμβουλος ακροάσεων μπορεί «να παράσχει σε πρόσωπα, επιχειρήσεις ή ενώσεις προσώπων ή επιχειρήσεων τη δυνατότητα
να υποβάλουν γραπτώς περαιτέρω παρατηρήσεις μετά την περάτωση της προφορικής ακρόασης», τάσσοντας προθεσμία για την υποβολή
τους. Επομένως, το δικαίωμα του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος να λάβει γνώση των αιτιάσεων και να εκφράσει την άποψή του
κατά τη διοικητική διαδικασία διαπιστώσεως παραβάσεως των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ μπορεί να ασκείται εφόσον διαρκεί ακόμη η
διαδικασία.
149   Επιπλέον, το άρθρο 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 προβλέπει ότι πραγματοποιείται διαβούλευση με τη συμβουλευτική επιτροπή
επί συμπράξεων και δεσποζουσών θέσεων πριν από κάθε απόφαση λαμβανόμενη κατόπιν διαδικασίας διαπιστώσεως παραβάσεως των άρθρων
81 ΕΚ και 82 ΕΚ. Όμως, κατά τη νομολογία, η διαβούλευση αυτή αποτελεί το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας πριν από την έκδοση
της αποφάσεως της Επιτροπής (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 1983, 100/80 έως 103/80, Musique diffusion française
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 1825, σκέψη 35). Επομένως, εφόσον η συμβουλευτική επιτροπή επί συμπράξεων και δεσποζουσών
θέσεων δεν έχει εκφέρει τη γνώμη που προβλέπει το άρθρο 10, παράγραφος 6, του κανονισμού 17 επί του προσχεδίου αποφάσεως που
της διαβίβασε η Επιτροπή, το δικαίωμα του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος να λάβει γνώση των αιτιάσεων και να εκφράσει την
άποψή του δεν μπορεί να θεωρείται ότι έχει παραγραφεί. Πράγματι, εφόσον η συμβουλευτική επιτροπή δεν έχει εκφέρει γνώμη, τίποτα
δεν εμποδίζει την Επιτροπή να εξετάσει τις παρατηρήσεις τρίτων αλλά και να μεταβάλει τη θέση της λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις
αυτές.
150   Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή, όταν εξέδωσε την επίδικη απόφαση, δεν είχε ακόμη αποστείλει προσχέδιο αποφάσεως
στην ως άνω επιτροπή. Εξ αυτού προκύπτει ότι, κατά τον χρόνο της εκδόσεως της επίδικης αποφάσεως, το δικαίωμα του FPÖ να λάβει
γνώση των αιτιάσεων και να μετάσχει στη διαδικασία δεν είχε παραγραφεί.
151   Όσον αφορά, τέλος, το επιχείρημα των προσφευγουσών κατά το οποίο η Επιτροπή δεν εδικαιούτο να διαβιβάσει την ανακοίνωση αιτιάσεων,
επειδή δεν εξέδωσε απόφαση εντός ευλόγου χρόνου, πρέπει να σημειωθεί, πρώτον, ότι, εν προκειμένω, η διαρκής εναντίωση των
προσφευγουσών στη διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ ήταν σε μεγάλο βαθμό η αιτία της επιμηκύνσεως της διαδικασίας διαβιβάσεως
των αιτιάσεων. Όμως, οι προσφεύγουσες δεν μπορούν να επικαλούνται μια κατάσταση στη δημιουργία της οποίας συνέβαλαν και οι
ίδιες. Δεύτερον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν ότι η διαδικασία διαβιβάσεως των αιτιάσεων στο
FPÖ προκάλεσε κάποια καθυστέρηση στην έκδοση της αποφάσεως περί διαπιστώσεως της παραβάσεως που να μπορεί να θίξει τα δικαιώματα
άμυνάς τους. Πράγματι, οι προσφεύγουσες περιορίζονται στην επίκληση μελλοντικών και υποθετικών καταστάσεων, που δεν μπορούν
να θεμελιώσουν μια τέτοια προσβολή.
152   Επομένως, ούτε η αιτίαση που στηρίζεται σε υπέρβαση της προθεσμίας ευλόγου χρόνου μπορεί να γίνει δεκτή.
153   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, τα επιχειρήματα των προσφευγουσών που στηρίζονται σε παραγραφή του δικαιώματος του
FPÖ να παρέμβει στη διαδικασία πρέπει να απορριφθούν.
Επί του δευτέρου σκέλους, που στηρίζεται σε προσβολή της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας και των δικαιωμάτων άμυνας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
154   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η διαβίβαση των αιτιάσεων στο στάδιο αυτό της διαδικασίας προσβάλλει την αρχή της οικονομίας
διαδικασίας και τα δικαιώματα άμυνάς τους.
155   Κατά τις προσφεύγουσες, η δυνατότητα διαβιβάσεως των αιτιάσεων σε κάθε αιτούντα μέχρι τον χρόνο της συντάξεως του προσχεδίου
αποφάσεως που περατώνει τη διαδικασία εμποδίζει την Επιτροπή να ολοκληρώσει επιμελώς τη διαδικασία. Αν ο τρίτος παρέχει περαιτέρω
πληροφορίες, τότε θα πρέπει να δίδεται εκ νέου δικαίωμα ακροάσεως στις επιχειρήσεις και η διαδικασία θα καθυστερεί, κατά παράβαση
της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας.
156   Επιπλέον, η καθυστερημένη διαβίβαση συνεπάγεται επίσης προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας των προσφευγουσών. Αν η διαβίβαση των
αιτιάσεων δεν παρέσχε στο FPÖ τη δυνατότητα να εκφράσει την άποψή του, δεν θα ήταν αναγκαίο να του διαβιβασθούν οι αιτιάσεις
αυτές, καθόσον θα αρκούσε μια απλή ανεπίσημη ανακοίνωση περί της εξελίξεως της διαδικασίας. Αν αντιθέτως το FPÖ εξέφραζε την
άποψή του και η Επιτροπή παρείχε εκ νέου στους αποδέκτες των αιτιάσεων την ευκαιρία να υπερασπιστούν τους εαυτούς τους, η
διαδικασία θα παρατεινόταν άνευ λόγου σε βάρος των συμφερόντων των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων, εμποδίζοντάς τις να οργανώσουν
την υπεράσπισή τους. Αν τέλος η Επιτροπή δεν παρείχε στις επιχειρήσεις μια νέα ευκαιρία να εκφράσουν την άποψή τους κατόπιν
της παρεμβάσεως του FPÖ, τα δικαιώματα άμυνάς τους θα θίγονταν επίσης, διότι οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να λάβουν γνώση
της παρεμβάσεως αυτής μόλις στο πλαίσιο της δικαστικής προσφυγής κατά της μεταγενέστερης αποφάσεως. Επομένως, το να δοθεί
στους τρίτους το δικαίωμα να επηρεάζουν τις διαδικασίες, επιλέγοντας τον χρόνο της παρεμβάσεώς τους, θα έθιγε χωρίς εύλογη
αιτία τα δικαιώματα άμυνάς τους.
157   Τέλος, κατά τις προσφεύγουσες, η Επιτροπή ούτε καν εξήγησε γιατί ανέμενε από τη διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ συμπληρωματικά
αποδεικτικά στοιχεία για τη σχετική έρευνα, καθόσον, ως τότε, η συμβολή του FPÖ στη διαφώτισή της επί των πραγματικών περιστατικών
ήταν μηδενική.
158   Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα επιχειρήματα αυτά δεν είναι βάσιμα. Η διαβίβαση των αιτιάσεων δεν εμποδίζει την κανονική εξέλιξη
της διαδικασίας εφόσον η Επιτροπή δεν έχει αποστείλει προσχέδιο αποφάσεως στα μέλη της συμβουλευτικής επιτροπής, όπως συνέβη
εν προκειμένω. Επιπλέον, το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98 προστατεύει τους τρίτους που υπέβαλαν αίτηση δυνάμει του άρθρου
3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, ενώ η εν λόγω διαδικαστική θέση είναι σαφώς καλύτερη από εκείνη των λοιπών τρίτων μετεχόντων
στη διαδικασία. Επομένως, η Επιτροπή δεν δικαιούται να περιορίζει το δικαίωμα των τρίτων αυτών να εκφράζουν την άποψή τους.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
159   Τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι προσφεύγουσες δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
160   Όσον αφορά, καταρχάς, την αιτίαση που στηρίζεται στις επιταγές της οικονομίας της διαδικασίας, πρέπει να υπομνησθεί ότι το
δικαίωμα του FPÖ να λάβει γνώση της ανακοινώσεως αιτιάσεων δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι παρεγράφη εφόσον διαρκούσε ακόμη η διοικητική
διαδικασία και η συμβουλευτική επιτροπή δεν είχε ακόμη λάβει προσχέδιο αποφάσεως επί της ουσίας. Επομένως, δεν είναι βασίμως
δυνατή η επίκληση της οικονομίας της διαδικασίας προς περιορισμό του δικαιώματος του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος να λάβει
γνώση της ανακοινώσεως αιτιάσεων.
161   Στη συνέχεια, όσον αφορά το επιχείρημα των προσφευγουσών που στηρίζεται σε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνάς τους λόγω της καθυστερημένης
διαβιβάσεως των αιτιάσεων στο FPÖ, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι εν προκειμένω οι προσφεύγουσες επικαλούνται μόνον μελλοντικές
και υποθετικές καταστάσεις στο πλαίσιο των οποίων τα δικαιώματα άμυνάς τους προβάλλεται ότι θα μπορούσαν να θιγούν λόγω της
καθυστερημένης διαβιβάσεως των αιτιάσεων στο FPÖ. Όμως, η προστασία των δικαιωμάτων άμυνας πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με
την πραγματική και νομική κατάσταση που υφίσταται κατά τον χρόνο της εκδόσεως της επίδικης αποφάσεως (βλ. επ’ αυτού τις αποφάσεις
του Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 1979, 15/76 και 16/76, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 141, σκέψη 7, και
της 17ης Μαΐου 2001, C-449/98 P, IECC κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. I-3875, σκέψη 87). Επομένως, δεν μπορεί να εκτιμάται
σε συνάρτηση με μελλοντικά και υποθετικά γεγονότα.
162   Επομένως η αιτίαση που στηρίζεται σε προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας δεν είναι βάσιμη.
163   Τέλος, το επιχείρημα που προβάλλουν οι προσφεύγουσες ότι η Επιτροπή δεν εξήγησε γιατί ανέμενε από τη διαβίβαση των αιτιάσεων
στο FPÖ συμπληρωματικά αποδεικτικά στοιχεία στη διαδικασία είναι άνευ σημασίας. Τα άρθρα 7 και 8 του κανονισμού 2842/98 δεν
εξαρτούν τη διαβίβαση των αιτιάσεων στους αιτούντες ή τους καταγγέλλοντες οι οποίοι ικανοποιούν τα κριτήρια που προβλέπει
το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 από το αν οι εν λόγω τρίτοι θα προσκομίσουν στη συνέχεια στην Επιτροπή στοιχεία
που θα τη διαφωτίσουν σχετικά με τα επίμαχα πραγματικά περιστατικά της εκκρεμούς διαδικασίας.
164   Εξ αυτού προκύπτει ότι τα επιχειρήματα που στηρίζονται σε προσβολή της αρχής της οικονομίας της διαδικασίας και των δικαιωμάτων
άμυνας δεν είναι βάσιμα.
165   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους ο τρίτος, ο τέταρτος και ο πέμπτος λόγος που
προβάλλουν οι προσφεύγουσες.

Επί του έκτου λόγου, που στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 20, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 σε συνδυασμό με το άρθρο 287
ΕΚ, καθόσον η διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ προσβάλλει το απόρρητο των επιχειρηματικών στοιχείων
166   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι επίμαχες αποφάσεις είναι παράνομες, διότι οι ανακοινώσεις των αιτιάσεων που επρόκειτο
να διαβιβαστούν στο FPÖ περιλαμβάνουν απόρρητα έναντι του εν λόγω τρίτου επιχειρηματικά στοιχεία και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες,
κατά παράβαση των δικαιωμάτων τους σχετικά με το επιχειρηματικό απόρρητο που προβλέπει το άρθρο 20, παράγραφος 2, του κανονισμού
17 σε συνδυασμό με το άρθρο 287 ΕΚ.
Επί του παραδεκτού
–       Επί της τηρήσεως των προϋποθέσεων του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας
167   Η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό του λόγου αυτού, ισχυριζόμενη ότι τα δικόγραφα των προσφυγών στις υπό κρίση υποθέσεις δεν
πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας. Έτσι, στην υπόθεση T-213/01,
η προσφεύγουσα περιορίστηκε να απαριθμήσει αρχές του δικαίου χωρίς να εκθέσει τα σχετικά πραγματικά περιστατικά και να τα
συνδέσει με κάποιο συγκεκριμένο κανόνα και χωρίς να παραθέσει στοιχεία δικαιολογούντα τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των εριζόμενων
ενδείξεων. Ομοίως, στην υπόθεση T-214/01, στο δικόγραφο της ανταπαντήσεώς της η προσφεύγουσα περιορίστηκε σε απλή μνεία σε
«μεγάλο αριθμό πληροφοριών» που καλύπτονταν από το απόρρητο (σημείο 44) και σε «σημαντικές αποδείξεις» που τέθηκαν στη διάθεση
της Επιτροπής (σημείο 49), χωρίς να παραθέτει έστω και ένα χωρίο των ανακοινώσεων αιτιάσεων για το οποίο θα μπορούσε να ζητήσει
εμπιστευτική μεταχείριση.
168   Το Πρωτοδικείο υπενθυμίζει ότι το άρθρο 44, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας προβλέπει ότι κάθε δικόγραφο
προσφυγής πρέπει να είναι αρκούντως σαφές και ακριβές, ώστε να μπορεί ο καθού να προετοιμάσει την άμυνά του και το Πρωτοδικείο
να ασκήσει τον δικαιοδοτικό του έλεγχο. Για να είναι παραδεκτή μια προσφυγή σε σχέση με το εν λόγω άρθρο είναι αναγκαίο τα
ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων αυτή στηρίζεται να προκύπτουν, τουλάχιστον συνοπτικά, αλλά με λογική
συνοχή και με κατανοητό τρόπο, από το ίδιο το δικόγραφο (διάταξη του Πρωτοδικείου της 28ης Απριλίου 1993, T-85/92, De Hoe
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1993, σ. II-523, σκέψη 20).
169   Όσον αφορά την υπόθεση T-213/01, από το κείμενο των σημείων 18 και 29 του δικογράφου της προσφυγής προκύπτει ότι η προσφεύγουσα
αμφισβητεί την άρνηση της Επιτροπής να θεωρήσει ότι έπρεπε να τύχουν εμπιστευτικής μεταχειρίσεως οι ενδείξεις σχετικά με την
ταυτότητα και την έκταση της συμμετοχής της προσφεύγουσας στη σύμπραξη, καθώς και οι πληροφορίες που παρατίθενται κατά λέξη
στις ανακοινώσεις αιτιάσεων, οι οποίες προέρχονται από τα συναπτόμενα σ’ αυτές έγγραφα και για τις οποίες είχε ζητηθεί να
τηρηθεί το απόρρητο (βλ. σκέψη 18 ανωτέρω). Επιπλέον, οι λόγοι για τους οποίους η προσφεύγουσα εκτιμά ότι οι εν λόγω πληροφορίες
έπρεπε να έχουν εμπιστευτικό χαρακτήρα συνάγονται με επαρκή σαφήνεια από τα υπομνήματά της.
170   Όσον αφορά την υπόθεση T-214/01, πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα υποστήριξε με το δικόγραφο της προσφυγής ότι η Επιτροπή
υποχρεούται να μην δημοσιοποιεί τις πληροφορίες που συλλέγει και οι οποίες καλύπτονται από το επαγγελματικό απόρρητο, διευκρινίζοντας
ότι οι ανακοινώσεις αιτιάσεων περιλαμβάνουν απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία και ισχυριζόμενη ότι, εν προκειμένω, το δικαίωμά
της να ζητήσει τη μη δημοσιοποίηση των πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στις ανακοινώσεις αιτιάσεων θα παραβιαζόταν ανεπανόρθωτα
σε περίπτωση διαβιβάσεώς τους στο FPÖ (βλ. το δικόγραφο της προσφυγής, σημεία 44 έως 46). Η προσφεύγουσα παρατηρεί ιδίως ότι
το «μη εμπιστευτικό» κείμενο των αιτιάσεων που συνέταξε ο σύμβουλος ακροάσεων ήταν ανεπαρκώς ανώνυμο (βλ. το δικόγραφο της
προσφυγής, σημείο 17). Στη συνέχεια, η προσφεύγουσα διευκρίνισε και ανέπτυξε την αιτίαση αυτή με το υπόμνημα απαντήσεως, υπενθυμίζοντας
ιδιαίτερα ότι η Επιτροπή όφειλε να απαλείψει από τις αιτιάσεις όλα τα ονόματα των ατόμων και των τραπεζών (βλ. σημεία 44 έως
49).
171   Εξ αυτών προκύπτει ότι τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι προσφεύγουσες πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 44, παράγραφος
1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας.
172   Επομένως, ο ως άνω λόγος απαραδέκτου πρέπει να απορριφθεί.
–       Επί της τηρήσεως των προϋποθέσεων του άρθρου 48, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας
173   Στην υπόθεση T-213/01, η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό των επιχειρημάτων της προσφεύγουσας σχετικά με το απόρρητο του συνόλου
των αιτιάσεων έναντι του FPÖ και την επίκληση των άρθρων 8 και 48 του Χάρτη, λόγω της εκπρόθεσμης υποβολής τους, σύμφωνα με
το άρθρο 48, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας. Στην υπόθεση T-214/01, υποστηρίζει ότι τα επιχειρήματα που προβάλλει
η προσφεύγουσα με το υπόμνημα απαντήσεως σχετικά με το ότι τα ως άνω κείμενα περιέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες αποτελεί
νέο ισχυρισμό, ο οποίος, επομένως, είναι εκπρόθεσμος.
174   Το Πρωτοδικείο υπενθυμίζει ότι το άρθρο 48, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας απαγορεύει στους διαδίκους την προβολή
νέων λόγων διαρκούσης της δίκης, εκτός αν οι λόγοι αυτοί στηρίζονται σε πραγματικά ή νομικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη
διαδικασία.
175   Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-213/01 υποστήριξε με το υπόμνημα απαντήσεως ότι όλες οι αιτιάσεις είναι εμπιστευτικές
έναντι του FPÖ, καθόσον το εν λόγω πολιτικό κόμμα δεν έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του
κανονισμού 17 και, επομένως, στερείται εννόμου ερείσματος προκειμένου να έχει πρόσβαση στις ανακοινώσεις αιτιάσεων. Ομοίως,
η προσφεύγουσα επικαλέστηκε τις αρχές περί των οποίων γίνεται λόγος στα άρθρα 8 και 48 του Χάρτη προς στήριξη της απόψεώς
της, που περιλαμβάνεται στο δικόγραφο της προσφυγής, κατά την οποία, δεδομένου ότι το FPÖ δεν είχε έννομο συμφέρον υπό την
έννοια του εν λόγω άρθρου 3 του κανονισμού 17 και, επομένως, δεν είχε την ιδιότητα του αιτούντος ή του καταγγέλλοντος, δυνάμει
των αρχών αυτών το σύνολο των αιτιάσεων έπρεπε τύχει εμπιστευτικής μεταχειρίσεως έναντι του FPÖ. Το Πρωτοδικείο κρίνει όμως
ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας συνδέονται ορθά με τα νομικά στοιχεία που ανέκυψαν κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
176   Όσον αφορά την υπόθεση T-214/01, αρκεί να σημειωθεί ότι, όπως προαναφέρθηκε (βλ. σκέψη 170 ανωτέρω), τα προαναφερόμενα επιχειρήματα
που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα απαντήσεως απλώς διευκρινίζουν και αναπτύσσουν την αιτίαση που διατυπώνει η προσφεύγουσα
με το δικόγραφο της προσφυγής.
177   Επομένως, ο λόγος απαραδέκτου που στηρίζεται στο άρθρο 48, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας πρέπει να απορριφθεί.
Επί της ουσίας
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
178   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ παραβιάζει το άρθρο 20, παράγραφος 2, του κανονισμού 17,
σε συνδυασμό με το άρθρο 287 ΕΚ, διότι οι ανακοινώσεις αιτιάσεων που επρόκειτο να διαβιβαστούν στο εν λόγω πολιτικό κόμμα
περιλαμβάνουν απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες.
179   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, κυρίως, ότι όλες οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στις αιτιάσεις είναι εμπιστευτικές έναντι
του FPÖ. Κατά τα άρθρα 8 και 48 του Χάρτη, όλες οι αιτιάσεις πρέπει να θεωρούνται εμπιστευτικές έναντι τρίτων οι οποίοι δεν
έχουν βάσιμο λόγο προβλεπόμενο από τη νομοθεσία, προκειμένου να μη θίγεται το τεκμήριο αθωότητας. Εν προκειμένω, η Επιτροπή
δεν απέδειξε ότι το FPÖ είχε έννομο συμφέρον και, επομένως, το σύνολο των αιτιάσεων είναι εμπιστευτικό. Επιπλέον, οι αιτιάσεις
δεν διατυπώθηκαν κατόπιν μιας διαδικασίας με δυνατότητα εκατέρωθεν προβολής απόψεων, οπότε, αν το FPÖ είχε πρόσβαση σ’ αυτές,
θα μπορούσε να συναγάγει αδικαιολόγητα συμπεράσματα και ενεργήσει ώστε οι προσφεύγουσες να καταδικαστούν εκ των προτέρων.
180   Ακόμη, κατά τις προσφεύγουσες, η ζητούμενη εμπιστευτικότητα ήταν ιδιαίτερα αναγκαία έναντι του FPÖ, διότι αντικείμενο της
δραστηριότητάς του δεν είναι η προστασία των δικών του συμφερόντων ως πελάτη, αλλά αποκλειστικά η υπεράσπιση πολιτικών συμφερόντων.
Η Επιτροπή δεν έχει νομικά μέσα προκειμένου να αποφεύγει το ενδεχόμενο να αποτελούν οι διαβιβαζόμενες αιτιάσεις το αντικείμενο
καταχρήσεως, ενώ η άσκηση αγωγής αποζημιώσεως κατά της Επιτροπής δεν θα παρείχε τη δυνατότητα αποκαταστάσεως της προσβολής
της φήμης των προσφευγουσών. Κατά συνέπεια, το έννομο συμφέρον τους να ζητήσουν να τηρηθούν μυστικές οι αιτιάσεις πρέπει να
θεωρηθεί ως υπερέχον έναντι του προβαλλόμενου συμφέροντος του FPÖ. Επιπλέον, οι προσφεύγουσες επιβεβαιώνουν ότι, μετά τη διαβίβαση
των αιτιάσεων, το FPÖ πράγματι εκμεταλλεύτηκε τις αιτιάσεις για πολιτικούς σκοπούς, γνωστοποιώντας τις στον Τύπο και δίδοντας
μια αλλοιωμένη εικόνα του περιεχομένου τους και της σημασίας τους. Έτσι, στις 27 Ιανουαρίου 2002, ο Jörg Haider, πρωθυπουργός
του ομοσπόνδου κράτους της Καρινθίας, μέλος και πρώην πρόεδρος του FPÖ, εξέθεσε σε τηλεοπτική συνέντευξη το περιεχόμενο των
ανακοινώσεων αιτιάσεων που είχε διαβιβάσει η Επιτροπή και διατύπωσε κατηγορίες κατά των εμπλεκομένων τραπεζών. Στη συνέχεια,
οι κατηγορίες αυτές δημοσιεύθηκαν σε διάφορους δικτυακούς τόπους, μεταξύ των οποίων και στην ιστοσελίδα του FPÖ. Την 1η Φεβρουαρίου
2002 ο J. Haider επανέλαβε τις κατηγορίες του κατά τη διάρκεια συνενεντεύξεως τύπου. Οι δηλώσεις αυτές έλαβαν δημοσιότητα
στα αυστριακά μέσα μαζικής ενημερώσεως (ΜΜΕ) τα οποία δημοσίευσαν διάφορα άρθρα παραθέτοντα κατά λέξη αποσπάσματα της ανακοινώσεως
αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999. Τα ονόματα των προσφευγουσών αναφέρθηκαν επανειλημμένα. Επομένως, λόγω της καταδίκης
τους εκ μέρους των ΜΜΕ, οι προσφεύγουσες ήταν αδύναμες να αντιδράσουν έναντι της απώλειας της εμπιστοσύνης των πελατών τους.
181   Τέλος, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι, επειδή εν προκειμένω η διαβίβαση των αιτιάσεων δεν μπορούσε πλέον να εκπληρώσει
την ουσιώδη λειτουργία της, που συνίσταται στην παροχή της δυνατότητας στον καταγγέλλοντα να προετοιμαστεί για την ακρόαση
(βλ. επ’ αυτού την απόφαση του Πρωτοδικείου της 18ης Σεπτεμβρίου 1996, T-353/94, Postbank κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ.
II-921, σκέψη 10), διότι η ακρόαση αυτή είχε ήδη πραγματοποιηθεί, η Επιτροπή στάθμισε εσφαλμένα τα εμπλεκόμενα συμφέροντα,
εξαρτώντας το έννομο συμφέρον των προσφευγουσών να ζητήσουν να τηρηθούν απολύτως μυστικές οι αιτιάσεις από την τυπική τήρηση
του δικαιώματος προσβάσεως στον φάκελο, το οποίο προέβαλλε ότι είχε το FPÖ.
182   Επικουρικώς, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι τα φερόμενα ως μη εμπιστευτικά κείμενα των ανακοινώσεων αιτιάσεων που επρόκειτο
να διαβιβαστούν στο FPÖ περιλαμβάνουν αρκετές πληροφορίες για τις οποίες οι ίδιες είχαν το δικαίωμα να ζητήσουν εμπιστευτική
μεταχείριση.
183   Έτσι, αφενός, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-213/01 υποστηρίζει ότι οι πληροφορίες που περιλαμβάνονται στα σημεία 216, 218
και 219 της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999, σχετικά με τον τρόπο και την έκταση της συμμετοχής της στη σύμπραξη,
έπρεπε να θεωρηθούν εμπιστευτικές έναντι του FPÖ. Ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι οι πληροφορίες αυτές δεν αποτελούν απόρρητα
επιχειρηματικά στοιχεία, διότι το FPÖ εγνώριζε ήδη την ταυτότητα της προσφεύγουσας, είναι ανακριβής, διότι το FPÖ δεν την
είχε αναφέρει ονομαστικά στην αίτησή τους. Αφετέρου, οι πληροφορίες που προκύπτουν από τα έγγραφα που παρέσχε εκουσίως η προσφεύγουσα
και που παρατίθενται στην ανακοίνωση αιτιάσεων είναι επίσης εμπιστευτικές, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού
2842/98 και την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τους κανόνες των εσωτερικών διαδικασιών περί της μεταχειρίσεως των αιτήσεων
προσβάσεως σε φάκελο στις περιπτώσεις εφαρμογής των άρθρων [81] και [82] ΕΚ, των άρθρων 65 και 66 της Συνθήκης ΕΚΑΕ και του
κανονισμού (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου (ΕΕ L 23, της 23ης Ιανουαρίου 1997, σ. 3). Όμως, η απόφαση του συμβούλου ακροάσεων
να μη διαβιβάσει τα εν λόγω έγγραφα δεν αρκούσε προς εξασφάλιση του απορρήτου, διότι τα κείμενα των εγγράφων αυτών επαναλαμβάνονται
κατά λέξη στην ανακοίνωση αιτιάσεων.
184   Στην υπόθεση T-214/01, η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι ο σύμβουλος ακροάσεων εσφαλμένα απέρριψε το από 18 Νοεμβρίου 1999 αίτημά
της να απαλειφθούν τα ονόματα των εμπλεκομένων ατόμων και τραπεζών, θεωρώντας ότι μόνον τα απόρρητα επιχειρηματικά στοιχεία
μπορούν να έχουν εμπιστευτική μεταχείριση. Προσθέτει ότι οι ανακοινώσεις αιτιάσεων περιλαμβάνουν πολλές άλλες πληροφορίες
καλυπτόμενες από την εγγύηση του απορρήτου.
185   Η Επιτροπή εκτιμά ότι τα ως άνω επιχειρήματα είναι παντελώς αβάσιμα.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
186   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, κυρίως, ότι όλες οι πληροφορίες που περιλαμβάνονταν στις ανακοινώσεις αιτιάσεων είναι εμπιστευτικές
έναντι του FPÖ, διότι το κόμμα αυτό δεν έχει έννομο συμφέρον υπό την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
187   Η αιτίαση αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Πράγματι, έγινε δεκτό ότι το FPÖ είχε εν προκειμένω έννομο συμφέρον να ζητήσει τη
διαπίστωση παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ, σύμφωνα με το άρθρο 3 του κανονισμού 17 (βλ. σκέψεις 110 έως 118 ανωτέρω). Επομένως,
σύμφωνα με το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98, το FPÖ, υπό την ιδιότητα του αιτούντος, είχε το δικαίωμα να λάβει ένα μη εμπιστευτικό
κείμενο των ανακοινώσεων αιτιάσεων.
188   Την ως άνω εκτίμηση δεν κλονίζουν ούτε τα επιχειρήματα που προβάλλουν οι προσφεύγουσες όσον αφορά την ενδεχόμενη καταχρηστική
εκμετάλλευση των αιτιάσεων από το FPÖ ούτε τα πραγματικά περιστατικά που έλαβαν χώρα μετά τη διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ.
189   Πρώτον, η Επιτροπή δεν ήταν υποχρεωμένη να περιορίσει με βάση απλές υποψίες σχετικά με μια ενδεχόμενη καταχρηστική χρησιμοποίηση
των αιτιάσεων το δικαίωμα γνώσεως των ανακοινώσεων αιτιάσεων που προβλέπει το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98 υπέρ τρίτου αιτούντος
ο οποίος δικαιολογεί βασίμως έννομο συμφέρον. Επιπλέον, έχει σημασία να σημειωθεί ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή επέστησε
την προσοχή του FPÖ επί του γεγονότος ότι η διαβίβαση των αιτιάσεων πραγματοποιούνταν μόνο στο πλαίσιο και για τους σκοπούς
της διαδικασίας παραβάσεως. Έτσι, από το έγγραφο του συμβούλου ακροάσεων της 30ής Ιανουαρίου 2002 προκύπτει ότι η Επιτροπή
πληροφόρησε το FPÖ ότι η ως άνω διαβίβαση είχε ως μόνο σκοπό να διευκολύνει την άσκηση των δικαιωμάτων που αυτό έχει λόγω
της ιδιότητας του αιτούντος, ότι οι αιτιάσεις εκθέτουν την προσωρινή άποψη της Επιτροπής, ότι απαγορευόταν κάθε χρησιμοποίηση
των εγγράφων ή του περιεχομένου τους για σκοπούς ξένους προς τη διαδικασία και ότι οι εμπλεκόμενες στη διαδικασία τράπεζες
–οι οποίες είχαν αμφισβητήσει τις αιτιάσεις– έπρεπε να θεωρούνται αθώες εφόσον η Επιτροπή δεν έχει λάβει απόφαση στη διαδικασία
επί της ουσίας.
190   Δεύτερον, όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά που συνέβησαν μετά τη διαβίβαση των αιτιάσεων στο FPÖ, πρέπει να υπομνησθεί
ότι το κύρος μιας πράξεως πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τις νομικές και πραγματικές περιστάσεις όπως αυτές έχουν κατά τον
χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως αυτής, οπότε πράξεις μεταγενέστερες της αποφάσεως δεν μπορούν να επηρεάζουν το κύρος της (αποφάσεις
του Δικαστηρίου της 8ης Νοεμβρίου 1983, 96/82 έως 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 και 110/82, IAZ κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή
1983, σ. 3369, σκέψη 16, και της 17ης Οκτωβρίου 1989, 85/87, Dow Benelux κατά Επιτροπής, Συλλογή 1989, σ. 3137, σκέψη 49).
Επομένως, δεν είναι δυνατή η επίκληση των συμβάντων αυτών προς αμφισβήτηση του βασίμου της επίδικης αποφάσεως.
191   Τέλος, πρέπει να απορριφθεί επίσης το επιχείρημα των προσφευγουσών κατά το οποίο, εν προκειμένω, η διαβίβαση των αιτιάσεων
δεν μπορούσε πλέον να εκπληρώσει την ουσιώδη λειτουργία της, που συνίσταται στην παροχή της δυνατότητας στον καταγγέλλοντα
να προετοιμαστεί για την ακρόαση, για τους λόγους οι οποίοι εκτίθενται στη σκέψη 148 ανωτέρω.
192   Επομένως, τα επιχειρήματα των προσφευγουσών που στηρίζονται στο απόρρητο όλων των αιτιάσεων έναντι του FPÖ δεν μπορούν να
γίνουν δεκτά.
193   Επικουρικώς, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι ορισμένες πληροφορίες που περιλαμβάνονταν στις ανακοινώσεις αιτιάσεων ήταν
εμπιστευτικές έναντι του FPÖ.
194   Έτσι, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-213/01 διατείνεται ότι οι πληροφορίες που περιλαμβάνονταν στα σημεία 216, 218 και 219
της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 όσον αφορά την ταυτότητά της και τον τρόπο και την έκταση της συμμετοχής
της στη σύμπραξη έπρεπε να θεωρηθούν εμπιστευτικές και, επομένως, να απαλειφθούν από τα κείμενα των ανακοινώσεων αιτιάσεων
που επρόκειτο να διαβιβαστούν στο FPÖ.
195   Όσον αφορά την ταυτότητα της προσφεύγουσας, πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα δεν εκθέτει πώς το όνομά της μπορεί να
έχει εμπιστευτικό χαρακτήρα. Έτσι, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί, ως αστήρικτη. Κατά τα λοιπά, πρέπει να σημειωθεί ότι,
πριν από τη διαβίβαση της ανακοινώσεως αιτιάσεων στο FPÖ, η προσφεύγουσα είχε ήδη αναφερθεί ως μία από τις εναγόμενες στη
συλλογική αγωγή που είχε ασκηθεί σχετικά με τις ίδιες πρακτικές ενώπιον των δικαστηρίων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.
Ομοίως, πρέπει να σημειωθεί ότι, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων, η προσφεύγουσα δεν
αμφισβήτησε ότι ο Τύπος είχε ήδη αναφέρει το όνομά της σε σχέση με την ως άνω υπόθεση. Επομένως, σε αντίθεση με όσα υποστηρίζει
η προσφεύγουσα, η προβαλλόμενη συμμετοχή της στις εν λόγω έρευνες ήταν ήδη γνωστή στο κοινό. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω
σκέψεων πρέπει να συναχθεί ότι απλώς και μόνον το γεγονός ότι το όνομα της προσφεύγουσας δεν περιλαμβανόταν στη αίτηση που
υπέβαλε το FPÖ στην Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 1997 δεν αρκεί για να προσδώσει στο όνομα αυτό τον χαρακτήρα εμπιστευτικής πληροφορίας
έναντι των τρίτων αιτούντων.
196   Επομένως, δεν μπορεί να ευδοκιμήσει η αιτίαση που στηρίζεται στον εμπιστευτικό χαρακτήρα του ονόματος της προσφεύγουσας.
197   Όσον αφορά τις πληροφορίες σχετικά με την έκταση της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην υπόθεση T-213/01 στις καταγγελλόμενες
πρακτικές, τα προαναφερθέντα σημεία της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 περιλαμβάνουν μνεία των θέσεων ατόμων
εργαζομένων στις υπηρεσίες της προσφεύγουσας τα οποία μετείχαν σε επιζήμιες για τον ανταγωνισμό συσκέψεις. Όμως, η προσφεύγουσα
δεν εκθέτει πώς η μνεία αυτή συνιστά προσβολή των συμφερόντων της ούτε τους λόγους για τους οποίους η ως άνω μνεία έπρεπε
να καλύπτεται από το απόρρητο έναντι των τρίτων αιτούντων.
198   Τέλος, όσον αφορά τους τραπεζικούς όρους που περιλαμβάνονται στο σημείο 219 της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου
1999, οι οποίοι φέρεται ότι αποτέλεσαν το αντικείμενο συζητήσεων σε σύσκεψη μεταξύ των εμπλεκομένων τραπεζών, πρέπει να σημειωθεί
ότι οι εμπορικού χαρακτήρα ευαίσθητες πληροφορίες των επιχειρήσεων που εμπλέκονται σε διαδικασία παραβάσεως είναι εμπιστευτικές
πληροφορίες που μπορούν να καλύπτονται από την εγγύηση τηρήσεως του απορρήτου. Πράγματι, το άρθρο 287 ΕΚ αναφέρει ρητά τις
«πληροφορίες σχετικ[ά] με επιχειρήσεις που αφορούν τις εμπορικές τους σχέσεις και τα κοστολογικά τους στοιχεία» ως πληροφορίες
καλυπτόμενες από το επαγγελματικό απόρρητο.
199   Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι ο εμπιστευτικός χαρακτήρας των στοιχείων αυτών μπορεί ευλόγως να αποκλειστεί διότι οι επίμαχες
πληροφορίες είναι παλαιές (διατάξεις του Πρωτοδικείου της 15ης Νοεμβρίου 1990, T-1/89 έως T-4/89 και T-6/89 έως T-15/89, Rhône-Poulenc
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1990, σ. II-637, σκέψη 23, και της 19ης Ιουνίου 1996, T-134/94, T-136/94 έως T-138/94, T-141/94,
T-145/94, T-147/94, T-148/94, T-151/94, T-156/94 και T-157/94, NMH Stahlwerke κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II-537,
σκέψη 24). Εν προκειμένω, από τα σημεία 216, 218 και 219 της ανακοινώσεως αιτιάσεων προκύπτει ότι οι εριζόμενες πληροφορίες
αφορούν, κατ’ ουσίαν, τα ελάχιστα επιτόκια δανείων για τα διάφορα τραπεζικά προϊόντα που φέρεται ότι χορήγησε η προσφεύγουσα
και οι λοιπές εμπλεκόμενες τράπεζες τον Απρίλιο 1996. Επομένως, δεδομένου ότι οι εν λόγω πληροφορίες ανατρέχουν σε διάστημα
άνω των πέντε ετών πριν από την έκδοση της επίδικης αποφάσεως, ο σύμβουλος ακροάσεων βασίμως συνήγαγε με αυτήν ότι οι ως άνω
πληροφορίες ήταν πλέον παρωχημένες και ότι, επομένως, θα γνωστοποιούνταν στο FPÖ.
200   Επομένως, τα επιχειρήματα που αντλεί η προσφεύγουσα από την υπόθεση T-213/01 σχετικά με τον εμπιστευτικό χαρακτήρα των πληροφοριών
που περιλαμβάνονται στα σημεία 216, 218 και 219 της ανακοινώσεως αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 πρέπει να απορριφθούν.
201   Επιπλέον, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-213/01 υποστηρίζει ότι οι πληροφορίες που παρατίθενται κατά λέξη στις ανακοινώσεις
αιτιάσεων οι οποίες προέρχονται από έγγραφα συναπτόμενα σ’ αυτές και για τις οποίες δόθηκε εγγύηση εμπιστευτικής μεταχειρίσεως
θα έπρεπε επίσης να θεωρηθούν ως εμπιστευτικές.
202   Πρέπει ωστόσο να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα περιορίζεται στην επίκληση του ως άνω ισχυρισμού χωρίς να προσδιορίζει τις σχετικές
πληροφορίες, τα σημεία των ανακοινώσεων αιτιάσεων στα οποία βρίσκονται αυτές και τους ειδικούς και συγκεκριμένους λόγους για
τους οποίους οι ως άνω πληροφορίες μπορούν να καλύπτονται από την εγγύηση της εμπιστευτικής μεταχειρίσεως.
203   Επομένως, πρέπει να συναχθεί ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας στην υπόθεση T-213/01 όσον αφορά τον εμπιστευτικό χαρακτήρα
ορισμένων πληροφοριών που περιλαμβάνονταν στις αιτιάσεις δεν είναι βάσιμα.
204   Με τη σειρά της, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-214/01 υποστηρίζει ότι ο σύμβουλος ακροάσεων όφειλε να απαλείψει τα ονόματα
των εμπλεκομένων ατόμων και τραπεζών. Όμως, πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα μνημονευόταν ρητά στη αίτηση που είχε καταθέσει
το FPÖ στην Επιτροπή στις 24 Ιουνίου 1997. Ομοίως, περιλαμβανόταν επίσης μεταξύ των εναγομένων στη συλλογική αγωγή ενώπιον
των δικαστηρίων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Εξάλλου, όσον αφορά τα ονόματα των εμπλεκομένων ατόμων, πρέπει να σημειωθεί
ότι η ταυτότητά τους δεν περιλαμβανόταν στα μη εμπιστευτικά κείμενα των ανακοινώσεων αιτιάσεων, τα οποία, όπως προαναφέρθηκε,
ανέφεραν μόνο τις θέσεις που κατείχαν ή τα γενικά καθήκοντα που ασκούσαν τα ως άνω άτομα (βλ. σκέψη 197, ανωτέρω).
205   Τέλος, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-214/01 διατείνεται επίσης ότι οι ανακοινώσεις των αιτιάσεων περιλαμβάνουν πολλές άλλες
πληροφορίες καλυπτόμενες από την εγγύηση τηρήσεως της εμπιστευτικής μεταχειρίσεως. Συναφώς, αρκεί η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα
ουδόλως προσδιόρισε τις εν λόγω πληροφορίες αλλ’ ούτε και αιτιολόγησε τον προβαλλόμενο εμπιστευτικό χαρακτήρα τους.
206   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να συναχθεί ότι οι αιτιάσεις της προσφεύγουσας στην υπόθεση T-214/01 όσον αφορά
τον εμπιστευτικό χαρακτήρα ορισμένων πληροφοριών που περιλαμβάνονται στις επίδικες ανακοινώσεις αιτιάσεων πρέπει επίσης να
απορριφθούν.
207   Επομένως, ο έκτος λόγος που στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 20, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 σε συνδυασμό με το άρθρο
287 ΕΚ πρέπει να απορριφθεί.

Επί του εβδόμου λόγου, που στηρίζεται σε προσβολή της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Επιχειρήματα των διαδίκων
208   Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η διαβίβαση των ανακοινώσεων αιτιάσεων στο FPÖ προσβάλλει επίσης την αρχή της δικαιολογημένης
εμπιστοσύνης. Οι ίδιες είχαν συνεργαστεί με την Επιτροπή για τον από κοινού προσδιορισμό των πραγματικών περιστατικών, παρέχοντας
μεγάλο αριθμό εγγράφων υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικές πληροφορίες δεν θα γνωστοποιούνταν σε τρίτους. Εντούτοις, η Επιτροπή
παρέθεσε κατά λέξη στις αιτιάσεις χωρία από τα εν λόγω έγγραφα που είχαν υποβληθεί ως εμπιστευτικά. Παρέχοντας τη δυνατότητα
στο FPÖ να λάβει γνώση των πληροφοριών αυτών, η Επιτροπή προσέβαλε τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη που η ίδια δημιούργησε στις
τράπεζες όσον αφορά την τήρηση του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών αυτών (απόφαση του Δικαστηρίου της 3ης Μαΐου 1978,
112/77, Töpfer κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1978, σ. 325, σκέψη 9). Επιπλέον, η άποψη που προβάλλει η Επιτροπή αντιφάσκει
προς την ανακοίνωσή της σχετικά με τους κανόνες των εσωτερικών διαδικασιών περί της μεταχειρίσεως των αιτήσεων προσβάσεως
σε φάκελο, προαναφερθείσα, που αναφέρεται στην ανάγκη προστασίας των πληροφοριών για τις οποίες ζητείται εμπιστευτική μεταχείριση
και που περιλαμβάνει «ορισμένα είδη πληροφοριών οι οποίες γνωστοποιούνται στην Επιτροπή, […] ιδίως έγγραφα που συλλέγονται
κατόπιν έρευνας τα οποία ανήκουν κατά κυριότητα σε μια επιχείρηση και τα οποία η οικεία επιχείρηση ζητεί να μην τύχουν δημοσιότητας»
(σημείο I A 2, δεύτερο εδάφιο, της ανακοινώσεως).
209   Η Επιτροπή σημειώνει ότι το άρθρο 7 του κανονισμού 2842/98 αναγνωρίζει σε κάθε καταγγέλλοντα το δικαίωμα να λάβει γνώση ενός
μη εμπιστευτικού κειμένου των αιτιάσεων. Καμία υπόσχεση περί προστασίας του απορρήτου σχετικά με πληροφορίες τις οποίες αυτοβούλως
παρέσχαν οι εμπλεκόμενες τράπεζες δεν μπορούσε να αλλάξει κάτι σχετικά με το δικαίωμα αυτό.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
210   Κατά πάγια νομολογία, έχει το δικαίωμα να αξιώσει την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης του οποιοσδήποτε ευρίσκεται
σε κατάσταση από την οποία προκύπτει ότι η κοινοτική διοίκηση του δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες (απόφαση του Δικαστηρίου
της 11ης Μαρτίου 1987, 265/85, Van den Bergh en Jurgens κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 1155, σκέψη 44, και απόφαση του Πρωτοδικείου
της 17ης Δεκεμβρίου 1998, T-203/96, Embassy Limousines & Services κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή 1998, σ. II-4239, σκέψη 74).
Εντούτοις, ουδείς μπορεί να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής αυτής αν η διοίκηση δεν του έχει δώσει συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις
(αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 29ης Ιανουαρίου 1998, T-113/96, Dubois et Fils κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, Συλλογή 1998,
σ. II-125, σκέψη 68, και της 18ης Ιανουαρίου 2000, T-290/97, Mehibas Dordtselaan κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-15, σκέψη
59).
211   Πρέπει να υπομνησθεί ότι, με ένα προεισαγωγικό σημείωμα που συναπτόταν στην κοινή έκθεση των πραγματικών περιστατικών η οποία
υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 16 Δεκεμβρίου 1998, οι προσφεύγουσες και οι λοιπές εμπλεκόμενες στη διαδικασία τράπεζες ζήτησαν
την εμπιστευτική μεταχείριση έναντι τρίτων τής εν λόγω εκθέσεως. Ωστόσο, από τη δικογραφία δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή είχε
παράσχει στις προσφεύγουσες τη διαβεβαίωση ότι δεν θα γνωστοποιούσε τα στοιχεία που περιλαμβάνονταν στην έκθεση αυτή σε τρίτους
αιτούντες. Εξάλλου, οι προσφεύγουσες δεν προσκόμισαν στοιχεία ή ενδείξεις που να αποδεικνύουν ότι υπήρχε συμφωνία εκ μέρους
της Επιτροπής όσον αφορά την απολύτως εμπιστευτική μεταχείριση των παραρτημάτων αυτών.
212   Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί βασίμως να υποστηριχθεί ότι προσβλήθηκε η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
213   Η ως άνω εκτίμηση δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι ο σύμβουλος ακροάσεων ρητά ανέφερε, στον κατάλογο 1, ότι τα έγγραφα που
συνάπτονταν στην ανακοίνωση αιτιάσεων της 10ης Σεπτεμβρίου 1999 δεν επρόκειτο να διαβιβαστούν σε τρίτους αιτούντες. Το περιεχόμενο
του καταλόγου αυτού δεν μπορεί να στηρίξει δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των προσφευγουσών διότι, επιπλέον του γεγονότος ότι
ο εν λόγω κατάλογος αναφέρεται αποκλειστικά στα συναπτόμενα σ’ αυτόν έγγραφα αυτά καθαυτά, στη λεπτομερή απαρίθμηση, στον
ως άνω κατάλογο 1, των συγκεκριμένων σημείων της ανακοινώσεως αιτιάσεων τα οποία θα γνωστοποιούνταν ουδέποτε περιελήφθη η
απάλειψη ή η κάλυψη των χωρίων των παραρτημάτων αυτών που επαναλαμβάνονταν στην ανακοίνωση. Τέλος, πρέπει σημειωθεί ότι, σε
αντίθεση με όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγουσες, η προαναφερθείσα ανακοίνωση της Επιτροπής περί της εμπιστευτικής μεταχειρίσεως
των αιτήσεων προσβάσεως στο φάκελο δεν θεμελιώνει ένα απόλυτο δικαίωμα εμπιστευτικής μεταχειρίσεως των εγγράφων που ανήκουν
κατά κυριότητα σε μια επιχείρηση και τα οποία η επιχείρηση αυτή ζητεί να μην δημοσιοποιηθούν.
214   Επομένως, ο έβδομος λόγος πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
215   Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, οι προσφυγές πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.

Επί των δικαστικών εξόδων
216   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Εντούτοις, κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει
τα έξοδα ή να αποφασίσει ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων ή εφόσον συντρέχουν
εξαιρετικοί λόγοι.
217   Λαμβανομένων υπόψη των συνθηκών τής υπό κρίση υποθέσεως, ιδίως του γεγονότος ότι η Επιτροπή ηττήθηκε ως προς τα αιτήματά της
επί του παραδεκτού των προσφυγών, η Επιτροπή πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα που απορρέουν από τους λόγους σχετικά
με το παραδεκτό, τα οποία το Πρωτοδικείο προσδιορίζει στο ένα τρίτο των εξόδων που αφορούν την κύρια διαδικασία. Οι προσφεύγουσες
θα φέρουν τα δύο τρίτα των εξόδων που αφορούν την κύρια διαδικασία και το σύνολο των εξόδων που αφορούν τις διαδικασίες ασφαλιστικών
μέτρων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.
2)
Οι προσφεύγουσες φέρουν τα δύο τρίτα των δικαστικών εξόδων που αφορούν την κύρια διαδικασία και το σύνολο των εξόδων που αφορούν
τις διαδικασίες ασφαλιστικών μέτρων.
3)
Η Επιτροπή φέρει το ένα τρίτο των δαπανών που αφορούν την κύρια διαδικασία.
Lindh
García-Valdecasas
Cooke
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 7 Ιουνίου 2006.
Ο Γραμματέας

Η Πρόεδρος
E. Coulon

P. Lindh
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.