CELEX: 62004TJ0425
Κρατικές ενισχύσεις
Χρηματοοικονομικά μέτρα υπέρ της France Télécom
Σχέδιο προκαταβολής μετόχου
Δημόσιες δηλώσεις μέλους της Γαλλικής Κυβερνήσεως
Απόφαση κηρύσσουσα την ενίσχυση ασυμβίβαστη με την κοινή αγορά και διατάσσουσα την ανάκτησή της
Προσφυγή ακυρώσεως
Έννομο συμφέρον
Παραδεκτό
Έννοια της κρατικής ενισχύσεως
Πλεονέκτημα
Κρατικοί πόροι
Υποχρέωση αιτιολογήσεως

, πλεονέκτημα απορρέον από την συμβατική προσφορά αυτή καθεαυτή (βλ. σκέψεις 264 έως 267 ανωτέρω), δεν είναι, πολλώ
μάλλον, δυνατό να διαπιστώσει το Γενικό Δικαστήριο την ύπαρξη μεταφοράς κρατικών πόρων συναφούς με το πλεονέκτημα αυτό.
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι ούτε η Επιτροπή ούτε οι εταιρίες Bouygues απέδειξαν ότι η από 4 Δεκεμβρίου
2002 αναγγελία του σχεδίου προκαταβολής μετόχου ή η από 20 Δεκεμβρίου 2002 προσφορά της συμβάσεως προκαταβολής μετόχου συνιστούσαν
μεταφορά κρατικών πόρων κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ.
Πρέπει, όμως, να εξετασθεί αν, βάσει της συνολικής της προσεγγίσεως (βλ. σκέψη 266 ανωτέρω), η Επιτροπή ορθώς παρά ταύτα εκτίμησε
τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις σε συνδυασμό με την αναγγελία του σχεδίου προκαταβολής μετόχου και την αποστολή της συμβάσεως
προκαταβολής μετόχου προκειμένου να διαπιστώσει ότι το κριτήριο της μεταφοράς κρατικών πόρων συνέτρεχε εν προκειμένω.
–       Επί της μεταφοράς κρατικών πόρων σε σχέση με τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις και τα μέτρα του Δεκεμβρίου 2002
Πρέπει να διαπιστωθεί, αφενός, αν η δυνητική επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού, την ύπαρξη της οποίας υποστήριξε η Επιτροπή
όσον αφορά την αναγγελία του σχεδίου προκαταβολής μετόχου και την αποστολή της συμβάσεως προκαταβολής μετόχου, ενυπήρχε σιωπηρώς
ήδη στις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις και, αφετέρου, αν η επιβάρυνση αυτή αντιστοιχούσε σε πλεονέκτημα το οποίο η Επιτροπή απέδωσε
στις εν λόγω δηλώσεις.
Καίτοι η αναγγελία της 4ης Δεκεμβρίου 2002 του σχεδίου προκαταβολής μετόχου εντάσσεται στη λογική και στη στρατηγική του γαλλικού
Δημοσίου ήδη από τον μήνα Ιούλιο 2002, με αντικείμενο και συνέπεια, συνολικώς, την ανάκτηση της εμπιστοσύνης των αγορών ώστε
να είναι δυνατή η αναχρηματοδότηση, υπό τους πλέον ευνοϊκούς όρους, του βραχυπρόθεσμου χρέους της FT (βλ. σκέψεις 234 έως
240 ανωτέρω), εντούτοις δεν ισχύει και ότι καθαυτές οι από Ιουλίου 2002 δηλώσεις ενείχαν ήδη πρόβλεψη της συγκεκριμένης χρηματοοικονομικής
υποστηρίξεως όπως εκείνη τελικώς συγκεκριμενοποιήθηκε τον μήνα Δεκέμβριο 2002.
Από τις σκέψεις 270 επ. ανωτέρω προκύπτει ότι, σε αντίθεση με την αναγγελία της 4ης Δεκεμβρίου 2002 του σχεδίου προκαταβολής
μετόχου, με την οποία δημοσιοποιήθηκε το άνοιγμα της πιστώσεως ύψους 9 δισεκατομμυρίων ευρώ προς όφελος της FT, οι από Ιουλίου
2002 δηλώσεις είχαν χαρακτήρα ανοιχτό, μη ακριβή και υπό αιρέσεις ως προς τη φύση, το περιεχόμενο και τις προϋποθέσεις ενδεχόμενης
μελλοντικής παρεμβάσεως του γαλλικού Δημοσίου. Συγκεκριμένα, ακριβώς λόγω αυτού του ουσιαστικώς διαφορετικού χαρακτήρα των
από Ιουλίου 2002 δηλώσεων, η απόφαση του γαλλικού Δημοσίου, τον Δεκέμβριο του 2002, να αναγγείλει και να προτείνει το σχέδιο
προκαταβολής μετόχου συνιστούσε σημαντική μεταβολή στην πορεία των γεγονότων που οδήγησαν στην αναχρηματοδότηση της FT.
Συναφώς, πρέπει να απορριφθεί η ουδόλως τεκμηριωθείσα παρατιθέμενη στις αιτιολογικές σκέψεις 185 και 226 της προσβαλλομένης
αποφάσεως θέση κατά την οποία το σχέδιο προκαταβολής μετόχου υλοποιούσε τις προηγούμενες δηλώσεις του γαλλικού Δημοσίου, καθώς
η Επιτροπή δεν απέδειξε –και δεν θα μπορούσε εξάλλου να αποδείξει με βάση τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις– ότι το γαλλικό Δημόσιο
είχε σχεδιάσει μία τέτοια συγκεκριμένη χρηματοοικονομική συνδρομή από τον Ιούλιο 2002. Η θέση αυτή είναι ακόμη λιγότερο πιθανή
καθώς το γαλλικό Δημόσιο όφειλε κατ’ αρχάς να αναμείνει και να εξακριβώσει αν, έπειτα από τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις και
τον αναμενόμενο αντίκτυπό τους, ήτοι την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των χρηματαγορών και τη διατήρηση της βαθμολογίας της
FT, όπως επίσης και έπειτα από τα μέτρα αναδιαρθρώσεως και ισοσκελίσεως που λήφθηκαν από την FT, συνέτρεχαν πράγματι οι οικονομικές
προϋποθέσεις για μία τέτοια κρατική παρέμβαση. Συγκεκριμένα, όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 274 ανωτέρω, κατά το στάδιο των δηλώσεων,
ελλείψει σχετικής πληροφορήσεως, ιδίως ως προς την αντίδραση των αγορών και την επιτυχία των ληφθέντων μέτρων, το γαλλικό
Δημόσιο δεν ήταν ακόμη σε θέση να γνωρίζει και να καθορίσει, επαρκώς, τη φύση, το περιεχόμενο και τις προϋποθέσεις ενός δυνητικού
υποστηρικτικού μέτρου υπέρ της FT, συμπεριλαμβανομένης της ενδεχόμενης αυξήσεως κεφαλαίου, την οποία ο Υπουργός Οικονομικών
είχε ρητώς απορρίψει τον Ιούλιο 2002. Μόλις τον Δεκέμβριο 2002 το γαλλικό Δημόσιο προδήλως θεώρησε ότι οι οικονομικές προϋποθέσεις
μίας τέτοιας χρηματοοικονομικής συνδρομής συνέτρεχαν, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σημαντική μεταβολή στην πορεία των γεγονότων
κατά το στάδιο αυτό.
Οι αιτιολογικές σκέψεις 186 έως 190 της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες επιχειρούν να εξηγήσουν τη συνολική προσέγγιση
της Επιτροπής, ουδόλως τεκμηριώνουν τη θέση της περί υλοποιήσεως των από Ιουλίου 2002 δηλώσεων με το σχέδιο προκαταβολής μετόχου,
αλλά απλώς συνοψίζουν, κατά τρόπο διφορούμενο, τις διαπιστώσεις που δικαιολογούσαν τη χορήγηση πλεονεκτήματος στην FT, αλλά
όχι τη μεταφορά κρατικών πόρων σε σχέση με το σύνολο των δηλώσεων που έγιναν και των μέτρων που έλαβε το γαλλικό Δημόσιο από
τον Ιούλιο 2002.
Επομένως, η αόριστη διαπίστωση ότι είναι «δυνατόν να αναλυθούν οι δηλώσεις και τα επακόλουθα μέτρα των γαλλικών αρχών από
τον Ιούλιο του 2002 ως σύνολο των οποίων η στιγμή υλοποιήσεως θα ήταν τα μέτρα του Δεκεμβρίου» 2002 (αιτιολογική σκέψη 187
της προσβαλλομένης αποφάσεως) ή ακόμη η διαπίστωση της υπάρξεως διαρκούς διαδικασίας διασώσεως ανάλογης με εκείνη που αποτέλεσε
το αντικείμενο της αποφάσεως BP Chemicals κατά Επιτροπής, σκέψη 152 ανωτέρω, δεν παρέχουν τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απαλλαγεί
από το καθήκον της να προσδιορίσει συγκεκριμένο πλεονέκτημα το οποίο συνεπάγεται αντίστοιχη μεταφορά κρατικών πόρων. Τούτο
ισχύει κατά μείζονα λόγο καθόσον η απόφαση BP Chemicals κατά Επιτροπής, σκέψη 152 ανωτέρω, δεν αφορούσε το ζήτημα της υπάρξεως
σοβαρών δυσχερειών, οι οποίες δικαιολογούσαν την κίνηση της τυπικής διαδικασίας εξετάσεως δυνάμει του άρθρου 88, παράγραφος
2, ΕΚ, ως προς την εφαρμογή του κριτηρίου του συνετού ιδιώτη επενδυτή σε σύνολο εισφορών κεφαλαίου υπέρ της δικαιούχου επιχειρήσεως,
του οποίου ο ευνοϊκός χαρακτήρας και η κρατική προέλευση δεν αποτελούσαν αντικείμενο αμφισβητήσεως.
Εξάλλου, λαμβανομένης υπόψη της σημαντικής μεταβολής στην πορεία των γεγονότων και στη συμπεριφορά των γαλλικών αρχών τον
Δεκέμβριο του 2002, η Επιτροπή εσφαλμένως διαπίστωσε σύνδεση μεταξύ της ενδεχόμενης δεσμεύσεως κρατικών πόρων, κατά το στάδιο
αυτό, και των πλεονεκτημάτων που χορηγήθηκαν με τα προγενέστερα μέτρα, ήτοι με τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις, καθόσον τα μέτρα
αυτά είχαν ουσιωδώς διαφορετικό χαρακτήρα από εκείνα που ελήφθησαν τον Δεκέμβριο του 2002 (βλ. σκέψη 303 ανωτέρω). Πράγματι,
μία τέτοια σύνδεση –η οποία δεν εξετάζεται στην απόφαση BP Chemicals κατά Επιτροπής, σκέψη 152 ανωτέρω– μεταξύ των στοιχείων
που συνιστούν την έννοια της ενισχύσεως ως προς τα διακριτά πραγματικά γεγονότα που επισυνέβησαν σε διαφορετικά στάδια έρχεται
σε αντίθεση με την απαίτηση για συνάφεια μεταξύ του πλεονεκτήματος και της μεταφοράς κρατικών πόρων (βλ. σκέψη 262 ανωτέρω),
όπως υποστηρίζεται με την απόφαση PreussenElektra, σκέψη 214 ανωτέρω (σκέψη 58).
Επομένως, ακόμη και αν η Επιτροπή είχε την ευχέρεια να λάβει υπόψη το σύνολο των γεγονότων που προηγήθηκαν και επηρέασαν την
οριστική απόφαση του γαλλικού Δημοσίου τον Δεκέμβριο 2002 να υποστηρίξει την FT μέσω της προκαταβολής μετόχου προκειμένου
να διαπιστώσει πλεονέκτημα, δεν κατόρθωσε να αποδείξει την ύπαρξη μεταφοράς κρατικών πόρων συνδεόμενης με το πλεονέκτημα αυτό.
Όπως διαπιστώθηκε στη σκέψη 297 ανωτέρω, το γεγονός ότι οι από Ιουλίου 2002 δηλώσεις όπως και η αναγγελία της 4ης Δεκεμβρίου
2002 είχαν ως αποτέλεσμα τη χορήγηση πλεονεκτήματος στην FT, καθόσον αποκατέστησαν την εμπιστοσύνη των χρηματαγορών και βελτίωσαν
τους όρους αναχρηματοδοτήσεώς της, δεν αναλογεί σε αντίστοιχη μείωση του κρατικού προϋπολογισμού ούτε σε επαρκώς συγκεκριμένο
οικονομικό κίνδυνο επιβαρύνσεως του προϋπολογισμού αυτού. Ειδικότερα, το πλεονέκτημα αυτό διακρίνεται από εκείνο το οποίο
το σχέδιο προκαταβολής μετόχου της 20ής Δεκεμβρίου 2002 δύναται να ενέχει και το οποίο η προσβαλλόμενη απόφαση δεν απέδειξε
αρκούντως προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη κρατικής ενισχύσεως (βλ. σκέψη 296 ανωτέρω).
Κατά συνέπεια, η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι η προκαταβολή μετόχου, εντασσόμενη στο πλαίσιο των από Ιουλίου 2002 δηλώσεων,
συνιστούσε χορήγηση πλεονεκτήματος υπέρ της FT το οποίο συνεπαγόταν μεταφορά κρατικών πόρων, παραγνώρισε την έννοια της κρατικής
ενισχύσεως κατά το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ.
Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως όπως επίσης και ο τρίτος λόγος
ακυρώσεως που προβάλλουν η Γαλλική Δημοκρατία και η FT στο μέτρο που επικρίνουν τον τρόπο με τον οποίο εφαρμόσθηκε η έννοια
της ενισχύσεως και, ειδικότερα, τα κριτήρια του πλεονεκτήματος και της μεταφοράς κρατικών πόρων, κατά την έννοια του άρθρου
87, παράγραφος 1, ΕΚ.
Εξ αυτού έπεται, ομοίως, ότι παρέλκει η εξέταση του πρώτου σκέλους του δευτέρου όπως επίσης και του τρίτου λόγου ακυρώσεως
που προέβαλαν η Γαλλική Δημοκρατία και η FT στο μέτρο που αμφισβητούν τη νομιμότητα του τρόπου με τον οποίο η Επιτροπή εφάρμοσε
το κριτήριο του συνετού ιδιώτη επενδυτή.
Δεδομένου ότι επιβάλλεται περαιτέρω η ακύρωση του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως λόγω πλάνης περί το δίκαιο και πρόδηλης
πλάνης εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ, παρέλκει ομοίως η εξέταση του πρώτου λόγου ακυρώσεως
που προέβαλαν η Γαλλική Δημοκρατία και η FT, που στηρίζεται σε παράβαση ουσιώδους τύπου και των δικαιωμάτων άμυνας, καθώς
και του τέταρτου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας, που στηρίζεται σε ελλιπή αιτιολογία.
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues, που στηρίζεται σε αντιφατική και ελλιπή αιτιολογία κατά παράβαση του
άρθρου 253 ΕΚ
Επιβάλλεται, προκαταρκτικώς, η διαπίστωση ότι ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως των εταιριών Bouygues, ο οποίος στηρίζεται σε έλλειψη
αιτιολογίας συνιστά, σε μεγάλο βαθμό, επανάληψη των ουσιαστικών αιτιάσεων που προέβαλαν οι εν λόγω προσφεύγουσες στο πλαίσιο
του πρώτου λόγου ακυρώσεως.
Συναφώς υπενθυμίζεται ότι η επιβαλλόμενη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας
πράξεως και να επιτρέπει να διαφανεί κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την
πράξη, ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και το αρμόδιο δικαιοδοτικό
όργανο να ασκεί τον έλεγχό του. Εξάλλου, η υποχρέωση αιτιολογήσεως των αποφάσεων αποτελεί ουσιώδη τύπο που πρέπει να διακρίνεται
από το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας, δεδομένου ότι αυτή αφορά την ουσιαστική νομιμότητα της επίδικης πράξεως. Πράγματι,
η αιτιολογία μιας αποφάσεως συνίσταται στην επίσημη έκφραση των λόγων στους οποίους στηρίζεται η απόφαση αυτή. Αν η αιτιολογία
πάσχει σφάλματα, αυτά πλήττουν την ουσιαστική νομιμότητα της αποφάσεως, αλλά όχι την αιτιολογία της, η οποία μπορεί να είναι
επαρκής αν και προβάλλει εσφαλμένους λόγους. (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 10ης Ιουλίου 2008, C‑413/06 P, Συλλογή 2008,
σ. I‑4951, σκέψεις 166 και 181 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Ως προς τη φερόμενη αντίφαση της αιτιολογίας, διαπιστώνεται ότι οι εταιρίες Bouygues προβάλλουν, κατ’ ουσίαν, σφάλμα επί της
ουσίας και όχι τυπικό ελάττωμα της αιτιολογίας.
Συναφώς, προκύπτει σαφώς από τις αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλομένης αποφάσεως, μεταξύ άλλων, αφενός, από τις αιτιολογικές
σκέψεις 188 έως 190 και, αφετέρου, από τις αιτιολογικές σκέψεις 218 και 219, ότι η Επιτροπή έκρινε –ορθώς εξάλλου (βλ. σκέψεις
268 έως 290 ανωτέρω)– ότι δεν ήταν σε θέση να καταλήξει οριστικώς, βάσει των νομικών γνωμοδοτήσεων που ήλθαν σε γνώση της,
στο συμπέρασμα ότι οι από Ιουλίου 2002 δηλώσεις ικανοποιούσαν, αυτές καθαυτές, το κριτήριο της μεταφοράς κρατικών πόρων κατά
την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ. Η εκτίμηση απλώς των μέτρων που λήφθηκαν τον Δεκέμβριο 2002 επέτρεψε στην Επιτροπή
να διαπιστώσει, βάσει μίας συνολικής προσεγγίσεως –καίτοι εσφαλμένης επί της ουσίας (βλ. σκέψεις 303 επ. ανωτέρω)–, ότι η
διαρκής διαδικασία διασώσεως της FT στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένων των από Ιουλίου 2002 δηλώσεων, είχε ως αποτέλεσμα
την ικανοποίηση του κριτηρίου της μεταφοράς κρατικών πόρων.
Συνεπώς, καίτοι η συνολική προσέγγιση της Επιτροπής είναι εσφαλμένη επί της ουσίας, από τις σκέψεις 268 επ. ανωτέρω προκύπτει
ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκθέτει επαρκώς κατά νόμο τους λόγους για τους οποίους έκρινε ότι δεν μπορούσε να διαπιστώσει
ότι οι από Ιουλίου 2002 δηλώσεις αυτές καθαυτές –ακόμη και αν ενείχαν χορήγηση πλεονεκτήματος στην FT– συνεπάγονταν μεταφορά
κρατικών πόρων. Περαιτέρω εξ αυτών προκύπτει ότι το επιχείρημα των εταιριών Bouygues κατά το οποίο η Επιτροπή διαπίστωσε,
στην προσβαλλόμενη απόφαση, την ικανοποίηση όλων των προϋποθέσεων που χαρακτηρίζουν μία κρατική ενίσχυση όσον αφορά τις από
Ιουλίου 2002 δηλώσεις (βλ. σκέψεις 171 και 175 ανωτέρω) είναι προδήλως αβάσιμο.
Εξάλλου, οι εταιρίες Bouygues δεν προβάλλουν κανένα επιχείρημα το οποίο να υποδηλώνει ότι, εξαιτίας της φερόμενης αντιφατικής
αιτιολογίας, δεν ήταν σε θέση να αμφισβητήσουν το βάσιμο της προσεγγίσεως της Επιτροπής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, ούτε
ότι το τελευταίο δεν ήταν σε θέση να ασκήσει τον έλεγχο νομιμότητας που του έχει ανατεθεί συναφώς. Σε κάθε περίπτωση, ενόψει
των διαπιστώσεων που προεκτέθηκαν στις σκέψεις 268 επ., προκύπτει ότι τούτο δεν ισχύει εν προκειμένω.
Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως, το οποίο στηρίζεται σε αντιφατική αιτιολογία, πρέπει να απορριφθεί
ως αβάσιμο.
Ως προς την φερόμενη ανεπαρκή αιτιολογία, υπενθυμίζεται ότι οι αιτιολογικές σκέψεις που εκτίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση,
ιδίως, αφενός, οι αιτιολογικές σκέψεις 188 έως 190 και, αφετέρου, οι αιτιολογικές σκέψεις 218 και 219, καταδεικνύουν με ακρίβεια
και σαφήνεια τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή έκρινε ότι δεν ήταν σε θέση να διαπιστώσει ότι οι από Ιουλίου 2002 δηλώσεις
συνιστούσαν, αυτές καθαυτές, κρατικές ενισχύσεις (βλ., επίσης, σκέψη 318 ανωτέρω).
Περαιτέρω, οι εταιρίες Bouygues δεν επικαλούνται κανένα στοιχείο ικανό να αποδείξει ότι η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως
δεν επέτρεψε σε αυτές να γνωρίσουν και να κατανοήσουν το περιεχόμενο των λόγων που δικαιολογούν το συμπέρασμα αυτό της Επιτροπής
και να αμφισβητήσουν το βάσιμό της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ότι το τελευταίο δεν είναι σε θέση να ασκήσει συναφώς
έλεγχο νομιμότητας. Αντιθέτως, προκύπτει από τις προεκτεθείσες στις σκέψεις 238 επ. διαπιστώσεις ότι αυτού του είδους ο έλεγχος
νομιμότητας είναι απολύτως εφικτός με βάση την αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως. Ειδικότερα, οι εταιρίες Bouygues δεν
μπορούν βασίμως να ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή δεν αιτιολόγησε επαρκώς κατά νόμο τη διαπίστωσή της κατά την οποία οι από Ιουλίου
2002 δηλώσεις δεν συνεπάγονταν μεταφορά κρατικών πόρων παρά τις διάφορες νομικές γνωμοδοτήσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια
της διοικητικής διαδικασίας οι οποίες κατέληγαν στο αντίθετο συμπέρασμα, όπως η αιτιολογία αυτή εκτίθεται, μεταξύ άλλων, στις
αιτιολογικές σκέψεις 214 έως 219 της εν λόγω αποφάσεως.
Τέλος, επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα των εταιριών Bouygues όπως συνοψίζονται στις σκέψεις 177 έως 181 ανωτέρω στην πραγματικότητα
αμφισβητούν το βάσιμο της αρνήσεως της Επιτροπής να χαρακτηρίσει τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις ως κρατικές ενισχύσεις και
όχι τη φερόμενη ελλιπή αιτιολογία της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά την έννοια του άρθρου 253 ΕΚ.
Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η απόρριψη και του δευτέρου σκέλους του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως και, ως εκ τούτου, του δευτέρου
λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues στο σύνολό του.
Επομένως, το αίτημα των εταιριών Bouygues περί ακυρώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να απορριφθεί στο
σύνολό του, παρέλκει δε η εξέταση των ισχυρισμών περί απαραδέκτου των αιτημάτων της παρεμβαίνουσας FT στην υπόθεση T‑450/04.
Κατόπιν του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να ακυρωθεί το άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως για τους λόγους ελλείψεως
νομιμότητας που προβάλλονται από τη Γαλλική Δημοκρατία και την FT στον δεύτερο και τον τρίτο λόγο ακυρώσεως.
II –
Επί του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως
Δεδομένης της ακυρώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, για τους λόγους που προέβαλαν η Γαλλική Δημοκρατία και
η FT στις υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04, τα αιτήματά τους, όπως επίσης και τα αιτήματα των εταιριών Bouygues στην υπόθεση
T‑450/04 και της AFORS στην υπόθεση T‑456/04 για ακύρωση του άρθρου 2 της εν λόγω αποφάσεως, με το οποίο διαπιστώνεται ότι
δεν είναι αναγκαία η ανάκτηση της ενισχύσεως του άρθρου 1, είναι άνευ αντικειμένου.
Συγκεκριμένα, η ακύρωση του άρθρου 1 της εν λόγω αποφάσεως κατόπιν των προσφυγών στις υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04 παράγει
αποτελέσματα erga omnes, οπότε περιβάλλεται με απόλυτο δεδικασμένο [απόφαση του Δικαστηρίου της 1ης Ιουνίου 2006, C‑442/03 P
και C‑471/03 P, P&O European Ferries (Vizcaya) και Diputación Foral de Vizcaya κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. I‑4845, σκέψη
43, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 4ης Μαρτίου 2009, T‑265/04, T‑292/04 και T‑504/04, Tirrenia di Navigazione κ.λπ. κατά
Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 159].
Η ακύρωση αυτή συνεπάγεται την ex tunc εξαφάνιση της διαπιστώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως περί υπάρξεως
ενισχύσεως ασυμβίβαστης με την κοινή αγορά. Ως εκ τούτου, η δήλωση του άρθρου 2 της εν λόγω αποφάσεως περί μη ανακτήσεως της
εν λόγω ενισχύσεως στερείται περιεχομένου επίσης ex tunc.
Υπό τις συνθήκες αυτές, όπως αναγνώρισαν ομόφωνα οι διάδικοι κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση σε απάντηση ερωτήματος του
Γενικού Δικαστηρίου, όπως σημειώθηκε στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως, παρέλκει πλέον η εξέταση των αιτημάτων ακυρώσεως
της Γαλλικής Δημοκρατίας, της FT, των εταιριών Bouygues και της AFORS του άρθρου 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, καθώς και
η εξέταση του βασίμου των λόγων ακυρώσεως και των επιχειρημάτων τα οποία προέβαλαν οι εν λόγω προσφεύγουσες προς υποστήριξη
των αιτημάτων αυτών.

Επί των δικαστικών εξόδων
I –
Γενικά
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 6, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση καταργήσεως της δίκης, το Πρωτοδικείο κανονίζει τα
έξοδα κατά την κρίση του.
Τέλος, κατά το άρθρο 87, παράγραφος 4, πρώτο και τρίτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, αφενός, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν
στη δίκη φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα και, αφετέρου, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ο παρεμβαίνων θα φέρει
τα δικαστικά του έξοδα.
II –
Υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04
Δεδομένου ότι η Επιτροπή ηττήθηκε στις υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04 και ενόψει του παρεπόμενου χαρακτήρα, στις υποθέσεις
αυτές, του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως η εξέταση του οποίου παρέλκει, πρέπει να καταδικαστεί
στα δικαστικά έξοδά της καθώς και στα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γαλλική Δημοκρατία και η FT.
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, οι εταιρίες Bouygues φέρουν τα δικαστικά
έξοδά τους.
III –
Υπόθεση T‑450/04
Δεδομένου ότι οι εταιρίες Bouygues ηττήθηκαν ως προς το αίτημά τους ακυρώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως και
ενόψει του ότι παρέλκει η εξέταση του αιτήματός τους ακυρώσεως του άρθρου 2 της εν λόγω αποφάσεως, πρέπει να καταδικαστούν
στα δικαστικά τους έξοδα καθώς και στο ήμισυ των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή. Η Επιτροπή φέρει το ήμισυ των εξόδων
της.
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, η Γαλλική Δημοκρατία φέρει τα έξοδά
της.
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, η FT φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
IV –
Υπόθεση T‑456/04
Ενόψει του ότι παρέλκει η εξέταση του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, πρέπει να καταδικαστούν
η AFORS και η Επιτροπή στα δικαστικά τους έξοδα.
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 4, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, η Γαλλική Δημοκρατία φέρει τα έξοδά
της.
Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 87, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας, η FT φέρει τα δικαστικά έξοδά της.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο πενταμελές τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Ακυρώνεται το άρθρο 1 της αποφάσεως 2006/621/EK της Επιτροπής, της 2ας Αυγούστου 2004, σχετικά με την κρατική ενίσχυση που
χορήγησε η Γαλλία στη France Télécom.
2)
Παρέλκει η εξέταση των αιτημάτων ακυρώσεως του άρθρου 2 της αποφάσεως 2006/621.
3)
Στις υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν
η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom SA.
4)
Στις υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04, οι Bouygues SA και Bouygues Télécom SA φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
5)
Στην υπόθεση T‑450/04, οι Bouygues και Bouygues Télécom φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα καθώς και το ήμισυ των εξόδων στα οποία
υποβλήθηκε η Επιτροπή.
6)
Στην υπόθεση T‑450/04, η Επιτροπή φέρει το ήμισυ των δικαστικών της εξόδων.
7)
Στην υπόθεση T‑456/04, η Association française des opérateurs de réseaux et services de télécommunications (AFORS Télécom)
και η Επιτροπή φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
8)
Στις υποθέσεις T‑450/04 και T‑456/04, η Γαλλική Δημοκρατία και η France Télécom φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.
Azizi
Cremona
Labucka
Frimodt Nielsen

O’Higgins
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 21 Μαΐου 2010.
Περιεχόμενα
Ιστορικό της διαφοράς
I –  Οικονομική κατάσταση της France Tιlιcom κατά την περίοδο μεταξύ 2001 και 2004
II –  Διοικητική διαδικασία
III –  Προσβαλλόμενη απόφαση
Κοινοποίηση της προσβαλλομένης αποφάσεως
Διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως
Διαπιστώσεις της Επιτροπής ως προς την οικονομική κατάσταση της FT μεταξύ Ιουνίου 2002 και Μαρτίου 2003
Αντικείμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως
Εφαρμογή του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ και της αρχής του συνετού ιδιώτη επενδυτή υπό συνθήκες οικονομίας της αγοράς
Το συμβατό της επίμαχης ενισχύσεως με την κοινή αγορά
Ανάκτηση της ενισχύσεως
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
I –  Υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04
II –  Υπόθεση T‑450/04
III –  Υπόθεση T‑456/04
IV –  Μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας, παραπομπή ενώπιον του τμήματος μείζονος συνθέσεως και συνεκδίκαση
V –  Προφορική διαδικασία
Σκεπτικό
I –  Επί του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως
Α. Επί των ενστάσεων απαραδέκτου που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο των υποθέσεων T‑425/04, T‑444/04, T‑450/04 και T‑456/04
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
2.  Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
α) Εισαγωγικές παρατηρήσεις
β) Επί του εννόμου συμφέροντος της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT για ακύρωση του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως
γ) Επί του εννόμου συμφέροντος των εταιριών Bouygues για ακύρωση του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως
δ) Επί του παραδεκτού του φερόμενου αιτήματος της AFORS για ακύρωση του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως
Β. Επί της νομιμότητας του άρθρου 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως
1.  Επιχειρήματα των διαδίκων
α) Συνοπτική παρουσίαση των λόγων ακυρώσεως
β) Επιχειρήματα της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
Προκαταρκτική παρατήρηση
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
Επί των πρόσθετων επιχειρημάτων που προέβαλαν η Γαλλική Δημοκρατία και η FT ως παρεμβαίνουσες στην υπόθεση T‑450/04 και σε
απάντηση των γραπτών ερωτημάτων του Γενικού Δικαστηρίου
γ) Επιχειρήματα των εταιριών Bouygues
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues
δ) Επιχειρήματα της Επιτροπής
Επί του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
Επί του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας και της FT
–  Επί της πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως σχετικά με τη δήλωση της 12ης Ιουλίου 2002
–  Επί της πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως σχετικά με τη δυνατότητα εφαρμογής του κριτηρίου του συνετού ιδιώτη επενδυτή
–  Επί της πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως σχετικά με τη συμπεριφορά του γαλλικού Δημοσίου ως συνετός επενδυτής
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues
–  Επί των επιχειρημάτων των εταιριών Bouygues
–  Επί των επιχειρημάτων της παρεμβαίνουσας FT
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues
Επί των πρόσθετων επιχειρημάτων της Επιτροπή σε απάντηση των γραπτών ερωτημάτων του Γενικού Δικαστηρίου
2.  Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
α) Επί της έννοιας της ενισχύσεως κατά το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ
β) Επί της υπάρξεως πλεονεκτήματος χορηγηθέντος με τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις και με το σχέδιο προκαταβολής μετόχου
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Επί του πλεονεκτήματος που απορρέει από τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις
Επί του πλεονεκτήματος που απορρέει από το σχέδιο προκαταβολής μετόχου
γ) Επί της υπάρξεως μεταφοράς κρατικών πόρων
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Επί της συνδεόμενης με τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις μεταφοράς κρατικών πόρων
Επί της μεταφοράς κρατικών πόρων σε σχέση με την από 4 Δεκεμβρίου 2002 αναγγελία του σχεδίου προκαταβολής μετόχου και την
από 20 Δεκεμβρίου 2002 προσφορά του σχεδίου συμβάσεως προκαταβολής μετόχου
–  Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
–  Επί της από 4 Δεκεμβρίου 2002 αναγγελίας του σχεδίου προκαταβολής μετόχου
–  Επί της από 20 Δεκεμβρίου 2002 προσφοράς του σχεδίου συμβάσεως προκαταβολής μετόχου
–  Επί της μεταφοράς κρατικών πόρων σε σχέση με τις από Ιουλίου 2002 δηλώσεις και τα μέτρα του Δεκεμβρίου 2002
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως των εταιριών Bouygues, που στηρίζεται σε αντιφατική και ελλιπή αιτιολογία κατά παράβαση του
άρθρου 253 ΕΚ
II –  Επί του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως
Επί των δικαστικών εξόδων
I –  Γενικά
II –  Υποθέσεις T‑425/04 και T‑444/04
III –  Υπόθεση T‑450/04
IV –  Υπόθεση T‑456/04
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.