CELEX: 61987CJ0360
Παράβαση
Μη μεταφορά οδηγίας
Υπόγεια ύδατα

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 2 Δεκεμβρίου 1987, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας τα αναγκαία νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα για την πλήρη και ορθή μεταφορά στην εσωτερική έννομη της τάξη της οδηγίας 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 240, εφεξής: οδηγία), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, οι επίδικες κοινοτικές και εθνικές διατάξεις, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του αντικειμένου της διαφοράς
Κατά τη διάρκεια της προηγηθείσας της προσφυγής διαδικασίας και της έγγραφης ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας, η Ιταλική Δημοκρατία γνωστοποίησε μεταξύ άλλων ότι τα ιταλικά ύδατα προστατεύονται από τη ρύπανση με τον νόμο 319, της 10ης Μαΐου 1976, που τιτλοφορείται « Nonne per la tutela delle acque dall'inquinamento» ( άλλως « νόμος Merli Ι », GURI αριθ. 141 της 29.5.1976, σ. 4125 ), τον νόμο 650, της 24ης Δεκεμβρίου 1979, που τιτλοφορείται « Integrazioni e modifiche delle leggi 16 aprile 1973, no 171, e 10 maggio 1976, no 319, in materia di tutela delle acque dall' inquinamento» (γνωστόν ως «νόμος Merli II», GURI αριθ. 352 της 29.12.1979, σ. 10533), καθώς και με την απόφαση της 4ης Φεβρουαρίου 1977 της Επιτροπής Υπουργών για την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση ( GURI,
Supplemento ordinario,
αριθ. 48 της 21.2.1977, σ. 2). Πάντως, κατά τη διάρκεια της προφορικής διαδικασίας, η Ιταλική Δημοκρατία δήλωσε ότι επί ορισμένων σημείων η νομοθεσία της δεν ήταν απόλυτα σύμφωνη προς την οδηγία, διευκρινίζοντας ότι εκκρεμούσε νομοσχέδιο που θα οδηγούσε στην πλήρη συμμόρφωση προς την οδηγία.
Κατά την προηγηθείσα της προσφυγής διαδικασία, η Ιταλική Δημοκρατία είχε υποστηρίξει ότι, με βάση τις ισχύουσες στην Ιταλία νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις, απαγορεύεται οποιαδήποτε άμεση απόρριψη ακαθάρτων υδάτων στα υπόγεια ύδατα. Κατά συνέπεια, η ιταλική νομοθεσία συμφωνούσε προς τις επιταγές των άρθρων 4, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, και 5, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας.
Η Επιτροπή αναφέρει στην προσφυγή της ότι έλαβε υπό σημείωση τις δηλώσεις της Ιταλικής Δημοκρατίας σχετικά με την απαγόρευση των αμέσων απορρίψεων. Κατά την προφορική διαδικασία, η Επιτροπή δήλωσε ότι η ιταλική νομοθεσία αποδείχθηκε ότι προβλέπει εμμέσως απαγόρευση οποιασδήποτε άμεσης απόρριψης και αναγνώρισε ότι στο σημείο αυτό η απόλυτη απαγόρευση αμέσων απορρίψεων συνάδει προς την οδηγία.
Ενόψει των διαφορετικών αυτών τοποθετήσεων, απομένει να εξεταστούν οι συγκεκριμένες αιτιάσεις της Επιτροπής ως προς το αν η ιταλική νομοθεσία συμφωνεί προς την οδηγία.
Προεχόντως, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η μεταφορά κοινοτικών κανόνων στο εσωτερικό δίκαιο δεν απαιτεί κατ' ανάγκη τυπική και κατά γράμμα επανάληψη των διατάξεων τους με ρητή και ειδική πράξη, μπορεί δε να αρκεί ένα γενικό νομικό πλαίσιο, εφόσον αυτό εξασφαλίζει όντως την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας κατά τρόπο επαρκώς σαφή και ακριβή ( βλ. απόφαση της 27ης Μαΐου 1988,
252/85, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1988, σ. 2243
). Κάθε μία από τις αιτιάσεις της Επιτροπής πρέπει λοιπόν να εξεταστεί υπό το πρίσμα αυτό.
Επί της διακρίσεως μεταξύ των ουσιών του καταλόγου Ι και του καταλόγου II
Η Επιτροπή ισχυρίζεται καταρχάς ότι η ιταλική νομοθεσία περί απορρίψεων δεν διακρίνει μεταξύ των ουσιών του καταλόγου Ι και εκείνων του καταλόγου II. Η διάκριση έχει σημασία ενόψει του στόχου της οδηγίας και συγκεκριμένα της αποτελεσματικής προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση, επειδή, κατά την Επιτροπή, οι απορρίψεις ουσιών του καταλόγου Ι πρέπει να απαγορεύονται, ενώ οι απορρίψεις των ουσιών του καταλόγου II πρέπει μόνο να περιορίζονται.
Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία δεν έλαβε θέση επί της αιτιάσεως ούτε με το υπόμνημα αντικρούσεως ούτε με το υπόμνημα ανταπαντήσεως της, ύστερα από γραπτή ερώτηση του Δικαστηρίου, αναφέρθηκε στο παράρτημα 5, σημείο 1, της ανωτέρω αποφάσεως της 4ης Φεβρουαρίου 1977 της Επιτροπής Υπουργών, υπογραμμίζοντας ότι, σύμφωνα με την εν λόγω απόφαση, η άμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου Ι αποκλείεται αυστηρά και ο κίνδυνος έμμεσης απόρριψης δεν υφίσταται στην ουσία.
Η Ιταλική Δημοκρατία αναγνώρισε περαιτέρω κατά την προφορική διαδικασία ότι η ιταλική νομοθεσία δεν διακρίνει μεταξύ αμέσων και εμμέσεων απορρίψεων, υποστηρίζει όμως ότι η προαναφερθείσα απόφαση της 4ης Φεβρουαρίου 1977 εγγυάται ότι οι απορρίψεις δεν μπορούν να βλάψουν τα υπόγεια ύδατα, δεδομένου ότι δεν επιτρέπεται η απόρριψη στο έδαφος, παρά μόνο στον βαθμό που προηγήθηκε φυσικός καθαρισμός, και στο υπέδαφος, παρά μόνο στον βαθμό που η απόρριψη έλαβε χώρα σε βαθιά και αδιαπέραστα γεωλογικά στρώματα. Πάντως, η Ιταλική Δημοκρατία υπογραμμίζει ότι, διακρίνοντας μεταξύ των ουσιών των καταλόγων Ι και II, η οδηγία επιτρέπει ως ένα βαθμό τη ρύπανση με τις ουσίες του καταλόγου II, σε αντίθεση προς την ισχύουσα στην Ιταλία νομοθεσία, η οποία είναι αυστηρότερη στο σημείο αυτό.
Όπως προκύπτει από τις δηλώσεις της, η Ιταλική Δημοκρατία αναγνώρισε ότι η νομοθεσία της δεν διακρίνει μεταξύ των ουσιών των καταλόγων Ι και Π. Το άρθρο 3 της οδηγίας αντιμετωπίζει διαφορετικά τις απορρίψεις ουσιών του καταλόγου Ι, που, όταν συνεπάγονται άμεσες απορρίψεις, πρέπει πάντοτε να απαγορεύονται, ενώ, όταν συνεπάγονται έμμεσες απορρίψεις, εξαρτώνται από προηγούμενη έγκριση, κατόπιν έρευνας, και τις απορρίψεις ουσιών του καταλόγου II, που υπόκεινται σε άλλους κανόνες. Συνεπώς, η διάκριση των δύο κατηγοριών ουσιών είναι επιτακτικού χαρακτήρα ενόψει του στόχου της οδηγίας. Από τα προηγούμενα συνάγεται ότι η διάκριση πρέπει να επαναλαμβάνεται στην εθνική νομοθεσία με την απαιτούμενη ακρίβεια και σαφήνεια ώστε να ικανοποιείται πλήρως η ανάγκη ασφάλειας δικαίου.
Συναφώς, πρέπει να υπομνηστεί ότι η νομοθεσία εκείνη που διατηρεί έναντι των ενδιαφερομένων υποκειμένων δικαίου κατάσταση αβεβαιότητας, όσον αφορά τις δυνατότητες που τους προσφέρονται να επικαλούνται το κοινοτικό δίκαιο, δεν πληροί την υποχρέωση μεταφοράς στο εθνικό δίκαιο οδηγίας ( βλ. απόφαση της 3ης Μαρτίου 1988,
116/86, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1988, σ. 1323
).
Ως προς το επιχείρημα της Ιταλικής Δημοκρατίας ότι η νομοθεσία της αποτρέπει στην ουσία τον κίνδυνο έμμεσης απόρριψης, πρέπει να υπομνηστεί ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 15ης Μαρτίου 1990,
C-339/87, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών (Συλλογή 1990, σ. I-851, σκέψη 25)
, για τη διασφάλιση της πλήρους εφαρμογής των οδηγιών κατά νόμο και όχι απλώς στην πράξη, τα κράτη μέλη οφείλουν να προβλέπουν συγκεκριμένο νομικό πλαίσιο στον οικείο τομέα.
Επομένως, η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί των ουσιών που δεν προβλέπει η ιταλική νομοθεσία
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ιταλική νομοθεσία παραλείπει αριθμό ουσιών που παρατίθενται στους καταλόγους Ι και II της οδηγίας.
Ως προς τον κατάλογο Ι, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι στην ιταλική νομοθεσία δεν απαντώνται ούτε η παράμετρος « οργανοκασσιτερικές ενώσεις » ( κατάλογος Ι, σημείο 3 ), ούτε οι περισσότερες από τις ουσίες που « έχουν ιδιότητες καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τερατογόνες σε υδάτινο περιβάλλον ή διά μέσου αυτού » ( κατάλογος Ι, σημείο 4 ), ενώ μεταξύ των οργανοαλογόνων ενώσεων και ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν τη δημιουργία τέτοιων ενώσεων στο υδάτινο περιβάλλον και των οργανοφωσφορικών ενώσεων ( κατάλογος Ι, σημεία 1 και 2 ), στην ιταλική νομοθεσία δεν απαντώνται παρά μόνο τα « pesticidi clorurati », τα « solventi clorurati » και τα « pesticidi fosforati ».
Όσον αφορά τις ουσίες του καταλόγου Π, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ιταλική νομοθεσία δεν λαμβάνει υπόψη τις ακόλουθες χημικές ουσίες: αντιμόνιο, μολυβδένιο, τιτάνιο, βηρύλλιο, ουράνιο, βανάδιο, κοβάλτιο, θάλλιο, τελλούριο και άργυρο, ούτε περιλαμβάνει αριθμό ενώσεων που μπορούν να ταξινομηθούν μεταξύ των « βιοκτόνων και των παραγώγων τους που δεν περιλαμβάνονται στον κατάλογο Ι ». Η Επιτροπή αναφέρει συναφώς παραδείγματα, όπως τα καρβαμιδικά, τα διθειοκαρβαμιδικά, τα οργανοθειικά μυκητοκτόνα, τα παράγωγα τεταρτοταγούς αμμωνίου, κ. λπ. καθώς και την ομάδα των « τοξικών ή ανθεκτικών οργανοπυριτικών ενώσεων και ουσιών που μπορούν να προκαλέσουν τη δημιουργία τέτοιων ενώσεων στα ύδατα, με εξαίρεση εκείνες που είναι βιολογικά αβλαβείς ή εκείνες που μετασχηματίζονται γρήγορα μέσα στο ύδωρ σε ουσίες αβλαβείς » ( σημεία 1, 2 και 4 του καταλόγου II ).
Ύστερα από ερώτηση του Δικαστηρίου, η Ιταλική Δημοκρατία αναγνώρισε το βάσιμο της αιτιάσεως που αφορά το σύνολο των εν λόγω ουσιών και επιβεβαίωσε την άποψη που διατύπωσε κατά την προφορική διαδικασία. Πάντως, η Ιταλική Δημοκρατία παρατηρεί ότι, όσον αφορά ειδικότερα τις απαριθμούμενες στο σημείο 4 του καταλόγου Ι της οδηγίας ουσίες, και συγκεκριμένα εκείνες που έχουν καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τερατογόνες ιδιότητες, προσέκρουσε σε δυσχέρειες οφειλόμενες στο γεγονός ότι η οδηγία δεν περιλαμβάνει ενδεικτικά στοιχεία ως προς το ποιες είναι οι ουσίες αυτές, ενώ, μολονότι ζήτησε από την Επιτροπή διευκρινίσεις συναφώς, δεν έλαβε σχετικά απάντηση.
Πρέπει να αναγνωριστεί ότι όντως η οδηγία δεν διευκρινίζει τις ουσίες που έχουν καρκινογόνες, μεταλλαξιογόνες ή τερατογόνες ιδιότητες και, όπως ορθά διευκρίνισε η Επιτροπή, η σιωπή αυτή οφείλεται στη συνεχή εξέλιξη των επιστημονικών γνώσεων επί του θέματος. Πάντως, η επισημανθείσα δυσχέρεια δεν δικαιολογεί την έλλειψη γενικής μνείας των ουσιών αυτών στην εθνική νομοθεσία.
Επομένως, η αιτίαση αυτή της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί της διαδικασίας χορηγήσεως αδειών επιτρεπουσών την απόρριψη
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο ούτε το άρθρο 7 της οδηγίας, το οποίο ορίζει το περιεχόμενο της ειδικής προκαταρκτικής έρευνας, ούτε το άρθρο 8, το οποίο απαιτεί ως προϋπόθεση χορηγήσεως της αδείας απορρίψεως την εξακρίβωση ότι είναι εξασφαλισμένη η εποπτεία των υπογείων υδάτων και κυρίως της ποιότητας τους.
Η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι ο νόμος 62, της 5ης Μαρτίου 1982 ( GURI αριθ. 63 της 5.3.1982, σ. 1713 ) ανταποκρίνεται στις επιταγές του άρθρου 7 της οδηγίας, δεδομένου ότι προβλέπει ότι οι περιφέρειες οφείλουν να προσδιορίζουν με συγκεκριμένο σχέδιο τις ζώνες που ενδείκνυνται για την απόρριψη των ακαθάρτων υδάτων και των αποβλήτων, εφαρμόζοντας τα κριτήρια του παραρτήματος 5 της προαναφερθείσας αποφάσεως της Επιτροπής Υπουργών, της 4ης Φεβρουαρίου 1977, η οποία θεσπίζει λεπτομερέστατη ρύθμιση σχετικά με τις προκαταρκτικές έρευνες. Κατά την Ιταλική Δημοκρατία, η σχετική ρύθμιση επιτελεί έργο προκαθορισμού των προϋποθέσεων απορρίψεως.
Η επιχειρηματολογία αυτή είναι απορριπτέα. Πράγματι, το άρθρο 7 της οδηγίας απαιτεί, λόγω της ειδικής φύσης του αντικειμένου της έρευνας, ήτοι του τόπου απορρίψεως των αποβλήτων, η οικεία έρευνα να έχει επίσης συγκεκριμένο στόχο, ήτοι τη μελέτη των υδρογεωλογικών συνθηκών της εν λόγω ζώνης, της εκάστοτε διυλιστικής ικανότητας του εδάφους και του υπεδάφους και άλλων στοιχείων, για τον συγκεκριμένο δε λόγο η σχετική διάταξη αναφέρει επακριβώς τα στοιχεία στα οποία πρέπει να κατευθύνονται οι προκαταρκτικές έρευνες. Επίσης, εξαρτά τη χορήγηση των αδειών από συγκεκριμένους και λεπτομερείς όρους που λογίζονται ως επιτακτικοί, ώστε να επιτυγχάνεται ο στόχος της οδηγίας. Από τα προηγούμενα έπεται ότι η εθνική νομοθεσία που αναφέρει αορίστως και γενικώς ορισμένα κριτήρια και τεχνικές προδιαγραφές για τη χρήση των υδάτων δεν μπορεί να συμβιβάζεται προς τις επιταγές της οδηγίας.
Ως προς τη μεταφορά του άρθρου 8 της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, η Ιταλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η προβλεπόμενη από τη διάταξη αυτή εποπτεία διασφαλίζεται με το παράρτημα 5, σημείο 2.8, της προαναφερθείσας αποφάσεως της Επιτροπής Υπουργών, της 4ης Φεβρουαρίου 1977, το οποίο ορίζει ότι ενδείκνυται η πρόβλεψη όλων των αναγκαίων ελέγχων για την εκτίμηση των επιπτώσεων του συστήματος απορρίψεως στο περιβάλλον και εξαγγέλλει ενδεικτικά ορισμένους από τους προς διενέργεια ελέγχους.
Ούτε η επιχειρηματολογία αυτή μπορεί να γίνει δεκτή. Πράγματι, το άρθρο 8 της οδηγίας εξαρτά κατά τρόπο επιτακτικό τη χορήγηση των προβλεπομένων στα άρθρα 4, 5 και 6 αδειών από προηγούμενο και ειδικό έλεγχο με συγκεκριμένο περιεχόμενο.
Δεδομένου ότι οι επικληθείσες από την Ιταλική Δημοκρατία διατάξεις προβλέπουν αόριστα και γενικής φύσεως μέτρα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι με αυτά τίθενται σε εφαρμογή οι ανωτέρω διατάξεις με την απαιτούμενη ακρίβεια και σαφήνεια, ώστε να ικανοποιούν πλήρως την ανάγκη ασφαλείας δικαίου ( βλ. προαναφερθείσα απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 1987 ).
Συνεπώς, η αιτίαση αυτή της Επιτροπής πρέπει επίσης να γίνει δεκτή.
Επί της σιωπηρής « προσωρινής εγκρίσεως »
Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν μετέφερε στην εσωτερική έννομη τάξη της ούτε τα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας, τα οποία προβλέπουν τα στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στις άδειες, ούτε το άρθρο 12 της οδηγίας, το οποίο προβλέπει τους όρους υπό τους οποίους δεν χορηγείται ή λόγω των οποίων ανακαλείται η άδεια. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 15 του προαναφερθέντος νόμου 319, της 10ης Μαΐου 1976, δεν εξαρτά τη χορήγηση αδείας από καμιά προϋπόθεση πέραν της υποχρεώσεως του αιτουμένου την άδεια να υποβάλει αίτηση συνοδευόμενη από ακριβή περιγραφή των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων που διέπουν την απόρριψη. Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι, σύμφωνα με το άρθρο αυτό, χορηγείται προσωρινή άδεια, εφόσον εντός εξάμηνης προθεσμίας δεν έχει απορριφθεί η αίτηση περί χορηγήσεως αδείας. Κατά την Επιτροπή, η διάταξη αυτή καθιερώνει σύστημα αδείας με απλή αίτηση και διαδικασία « σιωπηρής συμφωνίας », οι συνέπειες της οποίας αφορούν τόσο την άδεια όσο και τον έλεγχο, επειδή, αν υπάρξει σιωπηρή έγκριση, δεν είναι βέβαιο ότι ο έλεγχος διενεργήθηκε και, σε περίπτωση κατά την οποία δεν έλαβε χώρα έλεγχος, η έγκριση χορηγείται χωρίς να τηρούνται οι προβλεπόμενες στα άρθρα 9,10 και 12 της οδηγίας προϋποθέσεις.
Η Ιταλική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι, ναι μεν η ιταλική νομοθεσία προβλέπει σιωπηρή έγκριση, το γεγονός όμως αυτό δεν σημαίνει ότι το σύστημα αφ' εαυτού είναι ασυμβίβαστο προς τον επιδιωκόμενο με την οδηγία στόχο, δεδομένου ότι τα κράτη μέλη διαθέτουν την εξουσία να επιλέγουν τον μηχανισμό μέσω του οποίου τίθεται σε εφαρμογή η οδηγία. Κατά την Ιταλική Δημοκρατία, εν πάση περιπτώσει, η αρμόδια αρχή οφείλει να ελέγξει, όσον αφορά τις σιωπηρές εγκρίσεις, αν η επιλεγείσα για την απόρριψη ζώνη εντάσσεται στην προκαθορισθείσα από την περιφερειακή αρχή. Συνεπώς, το ιταλικό δίκαιο εγγυάται τη διενέργεια προληπτικού, αποτελεσματικού και συμφώνου προς την οδηγία ελέγχου.
Πρέπει να διευκρινιστεί συναφώς ότι η οδηγία προβλέπει ότι η απόρριψη, αποδοχή ή ανάκληση των εγκρίσεων οφείλουν να είναι προϊόν ρητής πράξεως και σύμφωνα με ακριβείς διαδικαστικούς κανόνες που τηρούν ορισμένες αναγκαίες προϋποθέσεις προσδιορίζουσες τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των ιδιωτών.
Επομένως, η ρητή έγκριση δεν μπορεί να συμβιβάζεται προς τις επιταγές της οδηγίας, δεδομένου ότι κατά μείζονα λόγο, όπως τόνισε και η Επιτροπή, η έγκριση αυτή δεν επιτρέπει την πραγματοποίηση προκαταρκτικών ερευνών, εκ των υστέρων ερευνών και ελέγχων. Από τα προηγούμενα έπεται ότι η εθνική νομοθεσία δεν μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο την οδηγία με την απαιτούμενη ακρίβεια και σαφήνεια, ώστε να ικανοποιείται πλήρως η ανάγκη ασφαλείας δικαίου.
Συνεπώς, και αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί της διαρκείας ισχύος της αδείας
Κατά την Επιτροπή, η ιταλική νομοθεσία και ιδίως το άρθρο 15 του προαναφερθέντος νόμου 319, της 10ης Μαΐου 1976, προβλέπει τη χορήγηση οριστικής αδείας, η οποία, ακόμη και αν υποτεθεί ότι μπορεί να ανακληθεί ή τροποποιηθεί οποτεδήποτε, είναι ασυμβίβαστη προς το άρθρο 11 της οδηγίας, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να χορηγούν άδειες περιορισμένης διάρκειας που πρέπει να επανεξετάζονται τουλάχιστον κάθε τέσσερα έτη.
Η Ιταλική Δημοκρατία, η οποία δεν έλαβε θέση επί του ζητήματος αυτού με τα υπομνήματα της, απαντώντας σε ερώτηση που της υπέβαλε συναφώς το Δικαστήριο, αναγνώρισε ότι οι διατάξεις της ισχύουσας ιταλικής νομοθεσίας δεν ρυθμίζουν τη διάρκεια ισχύος της αδείας.
Συνεπώς, αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί του ελέγχου τηρήσεως των επιβαλλομένων με τις άδειες όρων και των επιπτώσεων από τις απορρίψεις
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 13 της οδηγίας, το οποίο υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ελέγχουν την τήρηση των όρων που επιβάλλονται για κάθε άδεια καθώς και τις επιπτώσεις από τις απορρίψεις στα υπόγεια ύδατα, δεν μεταφέρθηκε ορθά στο εσωτερικό δίκαιο, επειδή το άρθρο 15, έκτο εδάφιο, του προαναφερθέντος νόμου 319, της 10ης Μαΐου 1976, όπως τροποποιήθηκε με τον προαναφερθέντα νόμο 650, της 24ης Δεκεμβρίου 1979, απονέμει στις ιταλικές αρχές εξουσίες εποπτείας και ελέγχου που είναι αόριστες και περιορίζονται αποκλειστικά στον έλεγχο της τηρήσεως των οριζομένων από τον νόμο ως αποδεκτών ορίων.
Ως προς την αιτίαση που αφορά τον έλεγχο τηρήσεως των τασσομένων με την άδεια όρων, απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Δικαστηρίου, η Ιταλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι το άρθρο 9 του προαναφερθέντος νόμου 650, της 24ης Δεκεμβρίου 1979, πληροί τις επιταγές της οδηγίας, επειδή οι ορεινοί δήμοι και κοινότητες οφείλουν να διασφαλίζουν την εποπτεία των απορρίψεων, ενώ το άρθρο 22 του προαναφερθέντος νόμου 319, της 10ης Μαρτίου 1976, προβλέπει συναφώς ποινικές κυρώσεις εναντίον εκείνων που δεν τηρούν τις επιταγές που θέτει η άδεια. Η Ιταλική Δημοκρατία αναφέρει τη σύσταση, μέσω του άρθρου 8, παράγραφος 4, του νόμου 349, της 8ης Ιουλίου 1986 (GURI αριθ. 162 της 15.7.1986), επιχειρησιακής ομάδας από ειδικευμένους σε θέματα περιβάλλοντος καραμπινιέρους. Κατά την Ιταλική Δημοκρατία, το γεγονός ότι η μη τήρηση των επιταγών της αδείας συνιστά ποινικό αδίκημα συνεπάγεται αυτομάτως την υποχρέωση εποπτείας και ελέγχου με την οποία βαρύνονται οι επιφορτισμένες με τη διαπίστωση των συνιστωσών έγκλημα πράξεων αρχές.
Όσον αφορά την αιτίαση σχετικά με τον έλεγχο επί των επιπτώσεων από τις απορρίψεις, απαντώντας σε ερώτηση του Δικαστηρίου, η Ιταλική Δημοκρατία διευκρινίζει ότι ο έλεγχος αυτός διασφαλίζεται με τη διάταξη του σημείου 2.8 της προαναφερθείσας αποφάσεως της Επιτροπής Υπουργών, της 4ης Φεβρουαρίου 1977.
Απαντώντας στην επιχειρηματολογία αυτή, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ιταλική νομοθεσία είναι ασαφής και ότι οι προβλεπόμενες στο άρθρο 22 του προαναφερθέντος νόμου 319, της 10ης Μαΐου 1976, ποινικές κυρώσεις δεν αρκούν ώστε να εγγυώνται την εφαρμογή της οδηγίας, επειδή ο ίδιος ο νόμος δεν λαμβάνει υπόψη ακριβείς και λεπτομερείς διατάξεις της οδηγίας. Επιπλέον, η Επιτροπή θεωρεί ότι η αποτελούμενη από είκοσι άνδρες ομάδα καραμπινιέρων δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική στο θέμα της προστασίας του περιβάλλοντος από όλες τις στρεφόμενες κατ' αυτού προσβολές.
Πρέπει να τονιστεί, καταρχάς, ότι το άρθρο 13 της οδηγίας επιβάλλει στις αρχές των κρατών μελών την υποχρέωση διενεργείας ειδικού ελέγχου όσον αφορά όλους τους επιβαλλόμενους με τις εκδιδόμενες άδειες όρους, καθώς και ως προς όλες τις επιπτώσεις επί των υπογείων υδάτων από τις απορρίψεις.
Όμως, η ιταλική νομοθεσία, επιβάλλοντας κατά τρόπο γενικό ποινικές κυρώσεις για τη μη τήρηση των προβλεπομένων με τις εκδιδόμενες άδειες όρων, δεν προβλέπει συγκεκριμένο έλεγχο τηρήσεως των όρων αυτών. Αλλ' ούτε προβλέπει έλεγχο όσον αφορά τις επιπτώσεις από τις απορρίψεις στα υπόγεια ύδατα.
Από τα προηγούμενα έπεται ότι τα μέτρα που έλαβε η Ιταλική Δημοκρατία δεν μπορούν να θεωρηθούν επαρκή για να ικανοποιήσουν τις ειδικές επιταγές της οδηγίας όσον αφορά τόσο τον έλεγχο της τηρήσεως των προβλεπομένων με τις εκδιδόμενες άδειες όρων όσο και τις επιπτώσεις από τις απορρίψεις στα υπόγεια ύδατα.
Συνεπώς, και αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Επί της υποχρεώσεως τηρήσεως βιβλίου αδειών
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ιταλική νομοθεσία δεν συνάδει προς το άρθρο 15 της οδηγίας, το οποίο υποχρεώνει τα κράτη μέλη να τηρούν βιβλίο αδειών. Πράγματι, κανένα τέτοιου είδους βιβλίο δεν υφίσταται σήμερα στην Ιταλία, αλλά, και αν υφίστατο, θα εμφάνιζε κατ' ανάγκη κενά, τουλάχιστον όσον αφορά τις σιωπηρές εγκρίσεις.
Κατά την Ιταλική Δημοκρατία, το γεγονός ότι η εθνική νομοθεσία επιτρέπει τις σιωπηρές εγκρίσεις δεν αποκλείει το ενδεχόμενο τηρήσεως του απαιτουμένου από την οδηγία βιβλίου, επειδή κάθε υποβαλλόμενη στην αρμόδια υπηρεσία αίτηση για τη χορήγηση αδείας συνοδεύεται από τεκμηρίωση, αναφερόμενη σε όλους τους δείκτες που χαρακτηρίζουν την απόρριψη.
Ούτε το επιχείρημα αυτό μπορεί να γίνει δεκτό, επειδή η σχετική τεκμηρίωση δεν πληροί την επιταγή της οδηγίας περί τηρήσεως βιβλίου αδειών.
Συνεπώς, και αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή.
Ενόψει του συνόλου των προηγουμένων σκέψεων, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλα τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις της οδηγίας 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Eni των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφαίνεται:

1)
Η Ιταλική Δημοκρατία, μη θεσπίζοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλα τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς τις διατάξεις της οδηγίας 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
Moitinho de Almeida
Diez de Velasco
Κακούρης
Grévisse
Zuleeg
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 28 Φεβρουαρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.