CELEX: 61988CJ0120
ΦΠΑ
Εισαγωγή
Μη υποκείμενος στον φόρο
Έκπτωση του εναπομένοντος μέρους του καταβληθέντος στο κράτος μέλος εξαγωγής ΦΠΑ

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 19 Απριλίου 1988, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης μη θεσπίζοντας τα αναγκαία μέτρα, προκειμένου να καταστεί δυνατό στους μη υποκειμένους στον φόρο προστιθεμένης αξίας (στο εξής: ΦΠΑ), οι οποίοι εισάγουν στο εν λόγω κράτος μέλος αγαθά, για τα οποία έχει ήδη εισπραχθεί ο εν λόγω φόρος σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να έχουν επιτύχει την επιστροφή του, να εκπίπτουν από τον οφειλόμενο κατά την εισαγωγή ΦΠΑ, το ποσό του ΦΠΑ που έχει εισπραχθεί στο κράτος μέλος εξαγωγής, το οποίο εξακολουθεί να είναι ενσωματωμένο στην αξία των αγαθών κατά τον χρόνο της εισαγωγής.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η παράλειψη θεσπίσεως εκ μέρους της Ιταλικής Δημοκρατίας διατάξεων που να παρέχουν το εν λόγω δικαίωμα εκπτώσεως στους μη υποκειμένους στον φόρο, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, προκαλεί μία διφορούμενη πραγματική κατάσταση, αντίθετη προς την αρχή της ασφάλειας του δικαίου και καθιστά δυνατή τη διπλή επιβολή φόρου ασυμβίβαστη προς την απαγόρευση των φορολογικών διακρίσεων, αρχή απευθείας εφαρμοζόμενη, διατυπουμένη στο προαναφερθέν άρθρο 95, όπως ερμηνεύτηκε από το Δικαστήριο, καθόσον οι παραδόσεις παρομοίων προϊόντων που πραγματοποιήθηκαν από μη υποκειμένους στον φόρο επί του ιταλικού εδάφους δεν υπόκεινται στον ΦΠΑ.
Η Ιταλική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η αρχή της απαγορεύσεως της διπλής φορολογήσεως δεν αρκεί, καθαυτή, για να λυθούν όλα τα σχετικά με το θέμα προβλήματα φορολογικής τεχνικής και ότι η πρόταση περί 16ης οδηγίας του Συμβουλίου για τη θέσπιση κοινού καθεστώτος που εφαρμόζεται σε ορισμένα αγαθά στα οποία έχει επιβληθεί οριστικά φόρος προστιθεμένης αξίας, τα οποία εισάγονται από τον τελικό καταναλωτή κράτους μέλους, προέρχονται δε από άλλο κράτος μέλος (
ΕΕ 1986, C 96, σ. 5
), έπρεπε ταχέως να υιοθετηθεί, ώστε να καταστεί δυνατή η πραγματοποίηση ενιαίων διαδικασιών και τρόπων εφαρμογής. Εξάλλου, η αβεβαιότητα ως προς το περιεχόμενο των δικαιωμάτων τους, στην οποία εξακολουθούν να βρίσκονται οι Ευρωπαίοι πολίτες, καταλογίζεται στην κοινοτική ρύθμιση και δεν μπορεί να προσαφθεί στην Ιταλική Δημοκρατία.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει προηγουμένως να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, το άρθρο 95 διατυπώνει απαγόρευση διακρίσεων όσον αφορά την επιβολή φόρου στα εισαγόμενα προϊόντα, η οποία παράγει άμεσα αποτελέσματα και γεννά υπέρ των ιδιωτών δικαιώματα που τα εθνικά δικαστήρια οφείλουν να προστατεύουν ( βλ., ιδίως, απόφαση της 5ης Μαΐου 1982,
15/81, Gaston Schul Ι, Συλλογή 1982, σ. 1409, σκέψη 46
).
Κατά πάγια επίσης νομολογία ( βλ. αποφάσεις της 21ης Μαΐου 1985,
47/84, Gaston Schul II, Συλλογή 1985, σ. 1491
, και της 25ης Φεβρουαρίου 1988,
299/86, Drexl, Συλλογή 1988, σ. 1213
), το προαναφερθέν άρθρο 95 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι ο ΦΠΑ που επιβάλλεται από ένα κράτος μέλος κατά την εισαγωγή προϊόντος προερχομένου από άλλο κράτος μέλος και παραδιδομένου από μη φορολογούμενο, ενώ ο φόρος αυτός δεν επιβάλλεται κατά την παράδοση εκ μέρους ιδιώτη παρομοίων προϊόντων στο εσωτερικό του κράτους μέλους εισαγωγής, πρέπει να υπολογίζεται λαμβανομένου υπόψη του ποσού του ΦΠΑ που έχει καταβληθεί στο κράτος μέλος εξαγωγής και εξακολουθεί να είναι ενσωματωμένο στην αξία του προϊόντος κατά τον χρόνο της εισαγωγής του, κατά τρόπο ώστε το ποσό αυτό να μη συμπεριλαμβάνεται στη βάση επιβολής του φόρου και να εκπίπτει, επιπλέον, από τον οφειλόμενο κατά την εισαγωγή ΦΠΑ.
Από αυτό συνάγεται ότι, αντίθετα προς όσα υποστηρίζει η Ιταλική Δημοκρατία, οι σχετικές κοινοτικές διατάξεις δεν αφήνουν τους Ευρωπαίους πολίτες σε κατάσταση αβεβαιότητας ως προς το περιεχόμενο των δικαιωμάτων τους έναντι της αρχής της απαγορεύσεως των φορολογικών διακρίσεων των εισαγομένων προϊόντων.
Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι οι εν λόγω εθνικές διατάξεις προβλέπουν την επιβολή του ΦΠΑ επί των αγαθών, που εισάγονται από τους μη υποκειμένους στον φόρο, επί των οποίων έχει ήδη επιβληθεί ο ΦΠΑ στο κράτος μέλος εξαγωγής, χωρίς να επιτρέπουν στους ενδιαφερομένους να εκπίπτουν τον εναπομένοντα ΦΠΑ από το ποσό του επιβληθέντος κατά την εισαγωγή ΦΠΑ, ενώ οι παραδόσεις παρομοίων προϊόντων που πραγματοποιήθηκαν από τους μη φορολογουμένους σε ιταλικό έδαφος δεν υπόκεινται στον ΦΠΑ.
Αυτές οι διατάξεις είναι ασυμβίβαστες προς την απαγόρευση των φορολογικών διακρίσεων των εισαγομένων προϊόντων καθόσον, παρά το άμεσο αποτέλεσμα του άρθρου 95, διατηρούν τους μη φορολογουμένους εισαγωγείς σε κατάσταση αβεβαιότητας ως προς το δικαίωμα τους να επικαλούνται το εν λόγω άρθρο και είναι δυνατόν να ωθούν τους υπαλλήλους της εθνικής διοικήσεως, στους οποίους έχει ανατεθεί η είσπραξη του ΦΠΑ, στο να μη θέτουν σε εφαρμογή την αρχή της εκπτώσεως του εναπομένοντος ΦΠΑ.
Συγκεκριμένα, η παρεχομένη στους πολίτες ευχέρεια να επικαλούνται ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων διατάξεις της Συνθήκης που εφαρμόζονται απευθείας δεν συνιστά παρά μια ελάχιστη κατοχύρωση και δεν αρκεί από μόνη της για να εξασφαλίσει την πλήρη και ολοκληρωτική εφαρμογή της Συνθήκης (βλ. απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 1986,
168/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1986, σ. 2945, σκέψη 11
).
Εξάλλου, οι αρχές της ασφάλειας του δικαίου και της προστασίας των ιδιωτών επιβάλλουν, στους τομείς που καλύπτονται από το κοινοτικό δίκαιο, σαφή διατύπωση των κανόνων δικαίου των κρατών μελών που να καθιστά δυνατόν στα ενδιαφερόμενα πρόσωπα να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους κατά τρόπο σαφή και ακριβή, στα δε δικαιοδοτικά όργανα να διασφαλίζουν την τήρηση τους ( βλ. απόφαση της 21ης Ιουνίου 1988,
257/86, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1988, σ. 3249
).
Ο αμυντικός ισχυρισμός της Ιταλικής Δημοκρατίας, που στηρίζεται στο ότι σήμερα δεν υπάρχει κοινό σύστημα ΦΠΑ εφαρμοστέο στις εν λόγω πράξεις εισαγωγής, πρέπει να απορριφθεί.
Αρκεί να υπομνησθεί σχετικά ότι η θέση σε εφαρμογή κοινού συστήματος ΦΠΑ εφαρμοστέου στις εν λόγω πράξεις εναπόκειται μεν στον κοινοτικό νομοθέτη, αλλά το προαναφερθέν άρθρο 95 αντιτίθεται, όσο δεν έχει θεσπιστεί αυτό το σύστημα, στο να μπορεί ένα κράτος μέλος να εφαρμόζει το δικό του σύστημα ΦΠΑ στα εισαγόμενα προϊόντα κατά τρόπο αντίθετο προς την αρχή της απαγορεύσεως των φορολογικών διακρίσεων ( βλ. προαναφερθείσα απόφαση Gaston Schul I ).
Πράγματι, η θέση σε εφαρμογή της εναρμονίσεως των φορολογικών νομοθεσιών σύμφωνα προς το άρθρο 99 της Συνθήκης δεν μπορεί να αποτελέσει προηγούμενο για την εφαρμογή του άρθρου 95, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη, έχοντας άμεσο αποτέλεσμα, την υποχρέωση να εφαρμόζουν κατά τρόπο μη εισάγοντα διακρίσεις τη φορολογική τους νομοθεσία ήδη προ πάσης εναρμονίσεως (βλ. απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1980,
171/78, Επιτροπή κατά Δανίας, Rec. 1980, σ. 447
).
Από αυτό συνάγεται ότι τα επιχειρήματα της Ιταλικής Δημοκρατίας δεν μπορούν να γίνουν δεκτά.
Λαμβάνοντας υπόψη όλες τις προηγηθείσες σκέψεις, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει τις διατάξεις που είναι αναγκαίες για να καταστεί δυνατό στους μη υποκειμένους στον ΦΠΑ, οι οποίοι εισάγουν στην ιταλική επικράτεια αγαθά για τα οποία έχει ήδη εισπραχθεί ο φόρος αυτός σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να έχουν επιτύχει να τους επιστραφεί ο φόρος αυτός, να εκπίπτουν από τον οφειλόμενο κατά την εισαγωγή ΦΠΑ το μέρος εκείνο του καταβληθέντος στο κράτος εξαγωγής ΦΠΑ, το οποίο εξακολουθεί να είναι ενσωματωμένο στην αξία των αγαθών κατά τον χρόνο της εισαγωγής, ενώ δεν επιβάλλει ΦΠΑ στις παραδόσεις ομοειδών αγαθών που πραγματοποιούνται εντός της ιταλικής επικράτειας από τους μη υποκειμένους στον φόρο, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει τις διατάξεις που είναι αναγκαίες για να καταστεί δυνατό στους μη υποκειμένους στον ΦΠΑ, οι οποίοι εισάγουν στην ιταλική επικράτεια αγαθά για τα οποία έχει ήδη εισπραχθεί ο φόρος αυτός σε άλλο κράτος μέλος, χωρίς να έχουν επιτύχει να τους επιστραφεί ο φόρος αυτός, να εκπίπτουν από τον οφειλόμενο κατά την εισαγωγή ΦΠΑ το μέρος εκείνο του καταβληθέντος στο κράτος εξαγωγής ΦΠΑ, το οποίο εξακολουθεί να είναι ενσωματωμένο στην αξία των αγαθών κατά τον χρόνο της εισαγωγής, ενώ δεν επιβάλλει ΦΠΑ στις παραδόσεις ομοειδών αγαθών που πραγματοποιούνται εντός της ιταλικής επικράτειας από τους μη υποκειμένους στον φόρο, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
O'Higgins
Rodríguez Iglesias
Κακοόρης
Joliét
Schockweiler
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 26 Φεβρουαρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.