CELEX: 61985CJ0234
Κύρος κανονισμών του Συμβουλίου και της Επιτροπής
Σήμανση των επιτραπέζιων οίνων

Με Διάταξη της 2ας Ιουλίου 1985, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 25 Ιουλίου 1985, το Amtsgericht Breisach am Rhein υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς το κόρος διατάξεων του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200) και του κανονισμού 997/71 της Επιτροπής, της 26ης Μαρτίου 1981, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για το χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (
ΕΕ L 106, σ. 1
).
Ο ανωτέρω κανονισμός 355/79 του Συμβουλίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3456/80 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1980 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/032, σ. 124) και τον κανονισμό 3681/81 του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου 1981 (
ΕΕ L 369, σ. 1
), ορίζει στο άρθρο 3 ότι « οι ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 είναι οι μόνες αποδεκτές ( επιτρεπόμενες ) για την περιγραφή των επιτραπέζιων οίνων στο ετικετάρισμα (στην ετικέτα) ». Στο άρθρο 2 του κανονισμού αυτού, αφού ορίζονται οι ενδείξεις που πρέπει να αναγράφονται υποχρεωτικά στην ετικέτα επιτραπέζιου οίνου, απαριθμείται στην παράγραφο 2 ένα σύνολο ενδείξεων που μπορούν να προστεθούν στην ετικέτα τέτοιου οίνου, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται, σύμφωνα με το στοιχείο η ) της εν λόγω παραγράφου:
« επακριβείς ενδείξεις που αφορούν:
—
τον τύπο του προϊόντος,
—
ιδιαίτερο χρώμα του επιτραπέζιου οίνου,
εφόσον οι ενδείξεις αυτές ρυθμίζονται από τις λεπτομέρειες εφαρμογής ή, ελλείψει τούτων, από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος... ».
Βάσει των διατάξεων αυτών, η Επιτροπή εξέδωσε τον ανωτέρω κανονισμό 997/81, του οποίου το άρθρο 13, παράγραφος 6, ορίζει τα εξής:
« Κατ' εφαρμογή του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο η ), του άρθρου 12, παράγραφος 2, στοιχείο κ ), και του άρθρου 28, παράγραφος 2, στοιχείο κ ), του κανονισμού ( ΕΟΚ) 355/79, είναι δυνατόν να αναγράφονται ανάλογα με την περίπτωση, οι ενδείξεις:
—
“ demi-sec ”, “ halbtrocken ”...,
—
“ moelleux ”, “ lieblich ”...,
—
“ doux ”, “ süß ”...
Οι ενδείξεις “ sec ”, “ trocken ”, “ secco ”... δεν δύνανται να αναγράφονται παρά μόνον εάν ο εν λόγω οίνος έχει περιεκτικότητα σε αζύμωτα σάκχαρα:
—
το ανώτερο μέχρι 4 γραμμάρια ανά λίτρο,
ή
—
το ανώτερο μέχρι 9 γραμμάρια ανά λίτρο, όταν η ολική οξύτητα, εκπεφρασμένη σε γραμμάρια τρυγικού οξέος ανά λίτρο, δεν είναι μικρότερη της περιεκτικότητας σε αζύμωτα σάκχαρα κατά περισσότερο των 2 γραμμαρίων ανά λίτρο. »
Το προδικαστικό ερώτημα υποβλήθηκε στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας που κινήθηκε από την εισαγγελική αρχή του Freiburg κατά του Keller λόγω παραβάσεως των διατάξεων του ανωτέρω κανονισμού 997/81 της Επιτροπής, διότι ο Keller ανέγραψε στην ετικέτα που έχει επιτεθεί στις φιάλες επιτραπέζιου οίνου δικής του παραγωγής την ένδειξη « durchgegoren » ( έχει υποστεί πλήρη ζύμωση ), ενώ η ανωτέρω κοινοτική κανονιστική ρύθμιση επιτρέπει την αναγραφή της ενδείξεως « trocken » ( ξηρός ) ως ένδειξη της περιεκτικότητας των οίνων αυτού του τύπου σε αζύμωτα σάκχαρα.
Κατόπιν αιτήματος του κατηγορουμένου, το Amtsgericht Breisach am Rhein ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε το ακόλουθο ερώτημα προς έκδοση προδικαστικής αποφάσεως:
« Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο η ), του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου και το άρθρο 13, παράγραφος 6, του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής είναι έγκυρα βάσει του δικαίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων; »
Το εθνικό δικαστήριο εκκινεί στη Διάταξη περί παραπομπής από την άποψη ότι οι ανωτέρω διατάξεις, οι οποίες περιορίζουν στις ενδείξεις που περιλαμβάνονται σ' αυτές τη δυνατότητα των γερμανών παραγωγών να χαρακτηρίζουν τους επιτραπέζιους οίνους τους, προσβάλλουν την ελεύθερη άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητας των παραγωγών αυτών την οποία εγγυάται το άρθρο 12 του γερμανικού συντάγματος.
Όσον αφορά την επίκληση του γερμανικού συντάγματος εκ μέρους του παραπέ-μποντος δικαστηρίου, πρέπει να υπομνησθεί καταρχάς ότι κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου το κύρος των πράξεων των κοινοτικών οργάνων μπορεί να κριθεί μόνο βάσει του κοινοτικού δικαίου. Επομένως, η επίκληση της προσβολής των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά διατυπώνονται στο σύνταγμα κράτους μέλους, δεν μπορεί αυτή και μόνη να επηρεάσει το κύρος κοινοτικής πράξεως ή την ισχύ της στο έδαφος αυτού του κράτους μέλους ( βλέπε σχετικά την απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1970 στην υπόθεση
11/70, Internationale Handelsgesellschaft, Sig. 1970, σσ. 1125 και 1135
).
Εντούτοις, όπως δέχτηκε ήδη το Δικαστήριο, το δικαίωμα της ελεύθερης ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας περιλαμβάνεται στις γενικές αρχές του δικαίου, των οποίων την τήρηση εξασφαλίζει το Δικαστήριο. Όπως στα κράτη μέλη η άσκηση του δικαιώματος αυτού υπόκειται σε περιορισμούς για λόγους δημοσίου συμφέροντος, έτσι και στην κοινοτική έννομη τάξη η άσκηση αυτή εξασφαλίζεται μόνο εντός των ορίων που δικαιολογούνται από τους στόχους γενικού συμφέροντος τους οποίους επιδιώκει η Κοινότητα, στο μέτρο που τα όρια αυτά δεν προσβάλλουν το ουσιαστικό περιεχόμενο του δικαιώματος ( βλέπε σχετικά την απόφαση της 14 Μαΐου 1974 στην υπόθεση
4/73, Nold, Slg. 1974, σσ. 491 και 508
).
Πρέπει καταρχάς να τονιστεί σχετικά ότι αν και η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση περί σημάνσεως των οίνων επιβάλλει, σε σαφώς καθορισμένο τομέα, ορισμένους περιορισμούς στην επαγγελματική δραστηριότητα των οικείων επιχειρηματιών, δεν επιφέρει εντούτοις καμία προσβολή στην ίδια την υπόσταση του δικαιώματος ελεύθερης ασκήσεως της δραστηριότητας αυτής.
Για να κριθεί το κύρος των διατάξεων στις οποίες αναφέρεται το παραπέμπον δικαστήριο, πρέπει να εξεταστεί στη συνέχεια κατά πόσο, όπως ισχυρίζεται ο κατηγορούμενος στην κύρια δίκη, η προσβολή που επέρχεται στην ελεύθερη άσκηση του επαγγέλματος δεν βρίσκει καμία δικαιολογία στους στόχους γενικού συμφέροντος τους οποίους επιδιώκει η Κοινότητα.
Κατά την άποψη του κατηγορουμένου στην κύρια δίκη, κάθε ρύθμιση σχετικά με το χαρακτηρισμό των οίνων αποσκοπεί κατ' ουσία στην εξασφάλιση της παραγωγής και στη διασφάλιση του δικαιώματος των καταναλωτών για ακριβή και μη παραπλανητική πληροφόρηση. Ο Keller υποστηρίζει ότι ο όρος « trocken » ( ξηρός ) δεν επιτρέπει τέτοια πληροφόρηση, στο μέτρο που αντιστοιχεί σε περιεκτικότητα του οίνου σε αζύμωτα σάκχαρα που μπορεί να ποικίλλει σε ευρεία κλίμακα, σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 6, του ανωτέρω κανονισμού 997/81. Ο όρος « durchgegoren » (έχει υποστεί πλήρη ζύμωση ), αναγραφόμενος μαζί με τον όρο « trocken », επιτυγχάνει αντίθετα πλήρη και σαφή πληροφόρηση η οποία προάγει τη διαφάνεια των εμπορικών σχέσεων και ανταποκρίνεται καλύτερα στους στόχους της εν λόγω ρυθμίσεως.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι κανονισμοί 355/79 του Συμβουλίου και 997/81 της Επιτροπής σχετικά με το χαρακτηρισμό και την παρουσίαση των οίνων και γλευκών σταφυλής εντάσσονται, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές τους σκέψεις, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς η οποία συνεστήθη με τον κανονισμό 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 112).
Στο πλαίσιο αυτό, οι επίμαχες διατάξεις αποσκοπούν κατά κύριο λόγο στην εξάλειψη των εμποδίων στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, εισάγοντας ιδίως μία ομοιόμορφη ρύθμιση περί αμπελοοινικής αγοράς που συμβιβάζεται με την έννοια της ενιαίας αγοράς και περιορίζοντας προς το σκοπό αυτό τη χρήση των προαιρετικών ενδείξεων που αναγράφονται στις ετικέτες των φιαλών, όπως προκύπτει αντίστοιχα από την τέταρτη και την πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής.
Οι διατάξεις αυτές αποσκοπούν επίσης στην εναρμόνιση του σκοπού αυτού με την προσπάθεια επιτεύξεως « όσο το δυνατό καλύτερης πληροφορήσεως » των καταναλωτών, δηλαδή « σαφέστερης και πληρέστερης πληροφορήσεως, όσο είναι δυνατό, στα πλαίσια του περιεχομένου της ετικέτας », όπως προκύπτει αντίστοιχα από την τρίτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου και από την τέταρτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής.
Συνεπώς, ο περιορισμός των επιτρεπομένων ενδείξεων όσον αφορά τη σήμανση των οίνων δικαιολογείται κατ' αρχήν από τους γενικούς στόχους της κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς.
Τέλος, όσον αφορά ειδικότερα το ζήτημα αν ο αποκλεισμός του όρου « durchgegoren » από τον κατάλογο των επιτρεπομένων ενδείξεων βαίνει πέρα από ό,τι απαιτεί η σαφής και αναγκαία πληροφόρηση που επιδιώκεται με την επίμαχη ρύθμιση, πρέπει καταρχάς να τονιστεί ότι η έκφραση αυτή είναι κατανοητή μόνο στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η μετάφρασή της δεν αντιστοιχεί σε καμία ένδειξη χρησιμοποιούμενη στα λοιπά κράτη μέλη της Κοινότητας.
Πρέπει επιπλέον να διαπιστωθεί, όπως ορθά παρατηρεί η Επιτροπή, ότι ο όρος « durchgegoren » δεν ανταποκρίνεται προς την πραγματικότητα, στο μέτρο που δεν υπάρχει κατ' ουσία οίνος ο οποίος « έχει υποστεί πλήρη ζύμωση ». Ο κατηγορούμενος στην κύρια δίκη δέχτηκε άλλωστε ότι η διατύπωση αυτή σημαίνει ότι όλα τα μόρια σακχάρου που περιλαμβάνονται στο γλεύκος σταφυλής έχουν μετατραπεί σε οινόπνευμα και δεν αμφισβήτησε ότι για ορισμένα είδη σακχάρου που περιλαμβάνονται στη σταφυλή δεν είναι δυνατή τέτοια μετατροπή.
Υπό τις συνθήκες αυτές πρέπει συνεπώς να γίνει δεκτό ότι ο αποκλεισμός της ενδείξεως « durchgegoren » δικαιολογείται από λόγους γενικού συμφέροντος και δεν συνιστά αντίθετο προς το κοινοτικό δίκαιο περιορισμό της ελευθερίας ασκήσεως της επαγγελματικής δραστηριότητας των οινοπαραγωγών.
Το γεγονός ότι μετά την κίνηση της ποινικής διώξεως κατά του κατηγορουμένου, η Επιτροπή, με τον κανονισμό 1011/84 της 10ης Απριλίου 1984, τροποποίησε το άρθρο 13, παράγραφος 6, του κανονισμού 997/81 παρέχοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να επιτρέπουν, για τους οίνους που διατίθενται στο εμπόριο στο έδαφός τους, να αναφέρεται η περιεκτικότητα σε αζύμωτα σάκχαρα που χαρακτηρίζει τον τύπο του οίνου με ένα αριθμό ή μία άλλη ένδειξη στα πλαίσια διαβαθμισμένης κλίμακας, δεν είναι ικανό να μεταβάλει την κρίση επί του άρθρου 13, παράγραφος 6, υπό την προγενέστερη διατύπωσή του.
Στο εθνικό δικαστήριο πρέπει συνεπώς να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο η ), του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου και του άρθρου 13, παράγραφος 6, του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Amtsgericht Breisach am Rhein με Διάταξη της 2ας Ιουλίου 1985, αποφαίνεται:

Από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο η ), του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου και του άρθρου 13, παράγραφος 6, του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής.

Galmot
Everling
Moitinho de Almeida
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 8 Οκτωβρίου 1986.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος του τρίτου τμήματος
Υ. Galmot
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.