CELEX: 61988CJ0131
Παράβαση κράτους
Μη μεταφορά οδηγίας
Υπόγεια ύδατα

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 6 Μαΐου 1988, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, παραλείποντας να θεσπίσει όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες ( ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 240, στο εξής: η οδηγία), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, οι κρίσιμες κοινοτικές και εθνικές διατάξεις, η διαδικασία και οι ισχυρισμοί των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Α — Ως προς τη γενική επιχειρηματολογία
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι η οδηγία μεταφέρθηκε κανονικά στο εσωτερικό δίκαιο με τον νόμο περί διαχειρίσεως των υδάτων ( Wasserhaushaltsgesetz του 1976, στο εξής: WHG), όπως τροποποιήθηκε στις 23 Σεπτεμβρίου 1986 ( BGBl. 1986, Ι, σ. 1529 και 1654), με τον νόμο περί αποφυγής και αποθέσεως των απορριμμάτων ( Abfallgesetz, της 27ης Αυγούστου 1986, στο έξης: AbfG, BGBl. I, σ. 1410, διορθωτικό σ. 1501 ), με τον νόμο περί διοικητικής διαδικασίας ( Verwaltungsverfahrensgesetz, στο εξής: VwVfG), καθώς και με διαφόρους νόμους και διοικητικές εγκυκλίους που εκδόθηκαν σε επίπεδο ομόσπονδων κρατών.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατίας της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι οι διατάξεις αυτές, μολονότι δεν θεσπίστηκαν ειδικά για τη μεταφορά της οδηγίας, ερμηνεύονται και εφαρμόζονται έτσι ώστε να συνιστούν εφαρμογή της οδηγίας. Η οδηγία πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο, εφόσον το εσωτερικό δίκαιο εξασφαλίζει πραγματικά την εφαρμογή της κατά τρόπο ορισμένο και σαφή. Οι αιτιάσεις της Επιτροπής έχουν μάλλον θεωρητικό χαρακτήρα, αφού στην πράξη δεν έχει σημειωθεί παράβαση της οδηγίας.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι από τις διατάξεις που επικαλείται η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν προκύπτει σαφώς ότι η οδηγία έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο, καθόσον οι διατάξεις αυτές δεν ικανοποιούν τα αυστηρά κριτήρια αυτής της μεταφοράς.
Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου ( βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 9ης Απριλίου 1987,
363/85, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1987, σ. 1733
), η μεταφορά μιας οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο δεν απαιτεί κατ' ανάγκη την τυπική και κατά γράμμα επανάληψη των διατάξεων της με ρητή και ειδική διάταξη, ενδέχεται δε η υλοποίηση της να είναι δυνατή με ένα γενικό νομικό πλαίσιο, εφόσον το πλαίσιο αυτό εξασφαλίζει πράγματι την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας κατά τρόπο αρκετά ορισμένο και σαφή, έτσι ώστε, σε περίπτωση κατά την οποία η οδηγία αποσκοπεί στη δημιουργία δικαιωμάτων υπέρ των ιδιωτών, οι δικαιούχοι να έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν το πλήρες περιεχόμενο των δικαιωμάτων τους και, ενδεχομένως, να τα προβάλλουν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.
Η υπό κρίση οδηγία αποσκοπεί στην εξασφάλιση αποτελεσματικής προστασίας των υπογείων υδάτων της Κοινότητας, υποχρεώνοντας τα κράτη μέλη, με ακριβείς και λεπτομερείς διατάξεις, να θεσπίζουν συναφές καθεστώς απαγορεύσεων, αδειών και διαδικασίας ελέγχου, για να παρεμποδίζουν ή να περιορίζουν τις απορρίψεις ορισμένων ουσιών. Οι διατάξεις της οδηγίας αποσκοπούν, επομένως, στη θεμελίωση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ιδιωτών.
Πρέπει να υπομνησθεί ότι το συμβφαστό ορισμένης πρακτικής προς τις δεσμευτικές απαιτήσεις μιας οδηγίας δεν μπορεί να αποτελέσει λόγο μη μεταφοράς της οδηγίας αυτής στο εσωτερικό δίκαιο με διατάξεις δημιουργούσες ορισμένη, σαφή και διαυγή κατάσταση, ώστε να μπορούν οι ιδιώτες να γνωρίζουν και να επικαλούνται τα δικαιώματα τους. Το Δικαστήριο έκρινε, με την απόφαση της 15ης Μαρτίου 1990,
C-339/87, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών ( Συλλογή 1990, σ. I-851, σκέψη 25 )
ότι, προκειμένου να διασφαλιστεί η πλήρης εφαρμογή των οδηγιών, όχι μόνο στην πράξη αλλά και νομικώς, τα κράτη μέλη πρέπει να προβλέπουν την ύπαρξη σαφούς νομικού πλαισίου στον οικείο τομέα.
Επομένως, το επιχείρημα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, ότι στην πράξη δεν υπήρξε παράβαση της οδηγίας, πρέπει να απορριφθεί.
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν οι διατάξεις που αναφέρονται από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εξασφαλίζουν την ορθή εφαρμογή της οδηγίας.
Β — Ως προς τις απορρίψεις ουσιών του καταλόγου Ι
1. Ως προς νην απαγόρευση αμέσων απορρίψεων
Η Επιτροπή προσάπτει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ότι δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας, το οποίο, σε συνδυασμό προς το άρθρο 3, στοιχείο α, απαγορεύει κάθε άμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου Ι.
Στην αιτίαση αυτή η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αντιτάσσει ότι δεν πρόκειται για απόλυτη αλλά για περιορισμένη απαγόρευση, η οποία πρέπει να εφαρμοστεί λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας. Η διάταξη αυτή προβλέπει εξαιρέσεις από την απαγόρευση, όταν η αρμόδια αρχή του οικείου κράτους μέλους διαπιστώσει ότι οι απορρίψεις περιέχουν ουσίες του καταλόγου Ι σε τόσο μικρή ποσότητα και συγκέντρωση, ώστε να αποκλείεται κάθε παρών ή μελλοντικός κίνδυνος υποβαθμίσεως της ποιότητας των απορροφούντων αυτές υπογείων υδάτων. Η διάταξη αυτή παρέχει, επομένως, στα κράτη μέλη κάποια ευχέρεια εκτιμήσεως κατά την εφαρμογή της οδηγίας.
Κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας τα άρθρα 1 a, παράγραφος 1, 2, παράγραφος 1, 3, παράγραφος 1, αριθ. 5, και ιδίως το άρθρο 34, παράγραφος 1, του WHG μετέφεραν πλήρως την ανωτέρω απαγόρευση στο εσωτερικό δίκαιο. Κατά το άρθρο 34, παράγραφος 1, άδεια απορρίψεως ουσιών στα υπόγεια ύδατα μπορεί να χορηγηθεί μόνο αν δεν υπάρχει φόβος επιζημίας ρυπάνσεως των υπογείων υδάτων ή άλλης δυσμενούς αλλοιώσεως των ιδιοτήτων τους. Οι διατάξεις αυτές σημαίνουν, κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, ότι απαγορεύεται κάθε απόρριψη ουσιών, εκτός αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 34, παράγραφος 1, του WHG.
Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειωθεί ότι η απαγόρευση του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας ισχύει γενικά και απεριόριστα. Αφορά απορρίψεις ουσιών του καταλόγου Ι, χωρίς να διακρίνει αν οι ουσίες είναι διαλυμένες ή αδιάλυτες. Η διάταξη αυτή δεν χορηγεί στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών την εξουσία να διαπιστώνουν κατά περίπτωση, ενόψει των εκάστοτε συνθηκών, αν οι απορρίψεις είναι επιζήμιες. Η ερμηνεία αυτή προκύπτει εξάλλου από τη σύγκριση του γράμματος της διατάξεως αυτής με το γράμμα του άρθρου 5 της οδηγίας, που εισάγει, στην πράξη, ρύθμιση χορηγήσεως αδειών για τις απορρίψεις ουσιών του καταλόγου II. Υπέρ της ερμηνείας αυτής συνηγορεί και η ενάτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας, κατά την οποία, εξαιρουμένων των εξ υπαρχής απαγορευομένων αμέσων απορρίψεων των ουσιών του καταλόγου Ι, κάθε απόρριψη εξαρτάται από τη χορήγηση αδείας.
Κατά την ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας, πρέπει καταρχάς να ληφθεί υπόψη ότι το άρθρο αυτό καθορίζει τις περιπτώσεις στις οποίες η οδηγία δεν έχει εφαρμογή.
Ούτε το άρθρο 2, στοιχείο β, της οδηγίας αφορά τις απορρίψεις διαλυμένων ή αδιαλύτων ουσιών των καταλόγων Ι και II, αλλά αφορά απορρίψεις άλλων ουσιών, που περιέχονται στις αναφερόμενες στους καταλόγους αυτούς ουσίες.
Τέλος, οι ουσίες των καταλόγων Ι και II πρέπει να περιέχονται στις απορρίψεις αυτές σε τόσο μικρή ποσότητα, ώστε να αποκλείεται εκ των προτέρων κάθε κίνδυνος ρυπάνσεως των υπογείων υδάτων, χωρίς να απαιτείται προς τούτο κάποια εκτίμηση. Για τον λόγο αυτό το άρθρο 2, στοιχείο β, της οδηγίας δεν προβλέπει καμιά εκτίμηση, αλλ' απλώς την απλή διαπίστωση εκ μέρους των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών.
Το νόημα της διατάξεως αυτής είναι, επομένως, ότι, όταν ουσίες του καταλόγου Ι ( ή II ) περιέχονται σε απορρίψεις άλλων ουσιών σε τόσες ποσότητες, ώστε να μη μπορεί να αποκλειστεί εκ των προτέρων ο κίνδυνος ρυπάνσεως, η οδηγία έχει εφαρμογή, και για τον λόγο αυτό το άρθρο 2, στοιχείο β, αντίθετα προς την άποψη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, δεν μπορεί να συνδυαστεί με άλλες διατάξεις της οδηγίας προκειμένου να ερμηνευθούν αυτές οι τελευταίες. Επομένως, η προαναφερθείσα ερμηνεία, κατά την οποία το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, περιέχει απόλυτη απαγόρευση, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί με επίκληση του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας.
Προς εξασφάλιση της πλήρους και αποτελεσματικής προστασίας των υπογείων υδάτων είναι απαραίτητη η ρητή πρόβλεψη των περιεχομένων στην οδηγία απογορεύσεων σε εθνικές διατάξεις (βλ. απόφαση της 27ης Απριλίου 1988,
252/85, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1988, σ. 2243, σκέψη 19
). Το αναφερόμενο από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας άρθρο 34, παράγραφος 1, του WHG δεν περιέχει γενική απογόρευση, αλλ' επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, να χορηγούν άδεια απορρίψεως ουσιών στα υπόγεια ύδατα, και μάλιστα βάσει ιδιαιτέρως ασαφών κριτηρίων, όπως η « επιζήμια ρύπανση » των υπογείων υδάτων ή η « δυσμενής αλλοίωση των ιδιοτήτων τους ».
Επομένως, η αιτίαση της Επιτροπής ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας είναι βάσιμη.
2. Ως προς τις έμμεαες απορρίψεις ουσιών rov καταλόγου Ι (άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση)
Κατά την άποψη της Επιτροπής η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας, κατά το οποίο για την απαγόρευση ή τη χορήγηση αδείας απαιτείται διεξαγωγή έρευνας πριν από τη λήψη μέτρων εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση ουσιών του καταλόγου Ι, που μπορούν να οδηγήσουν σε έμμεση απόρριψη των ουσιών αυτών.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παραπέμπει σε διάφορες εθνικές διατάξεις, με τις οποίες — ισχυρίζεται — αυτή η διάταξη έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο.
Προ της εξετάσεως των διατάξεων αυτών πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας, που πρέπει να ερμηνευθεί σε συνδυασμό προς το άρθρο 3, στοιχείο α, έχει, από πλευράς περιεχομένου, την εξής δομή:
α)
αποσκοπεί στην παρεμπόδιση όλων των εμμέσων απορρίψεων των ουσιών του καταλόγου Ι ·
β)
αφορά όλα τα μέτρα εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση των ουσιών αυτών ·
γ)
αφορά όλες τις ουσίες του καταλόγου Ι ·
δ)
επιβάλλει στα κράτη μέλη τη διεξαγωγή έρευνας προ της λήψεως των μέτρων αυτών ·
ε)
προβλέπει, τέλος, ότι η έρευνα πρέπει να οδηγήσει στην απαγόρευση ή στη χορήγηση αδείας· η χορήγηση αδείας είναι δυνατή, μόνον εφόσον έχουν τηρηθεί όλες οι τεχνικές προφυλάξεις που είναι αναγκαίες για να εμποδιστεί η απόρριψη αυτή.
Ως προς το οημείο α
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται καταρχάς ότι, λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας, σκοπός του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας δεν είναι η παρεμπόδιση κάθε έμμεσης απόρριψης ουσιών του καταλόγου Ι, αλλά μόνον των απορρίψεων σε ποσότητες που είναι τόσο μεγάλες, ώστε να μη μπορεί να αποκλειστεί κάθε παρών ή μελλοντικός κίνδυνος υποβαθμίσεως της ποσότητας των απορροφούντων υπογείων υδάτων.
Στηριζόμενη στην ερμηνεία αυτή, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει διάφορες διατάξεις που, κατά τη γνώμη της, ικανοποιούν τις απαιτήσεις του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας.
Στο σημείο αυτό αρκεί να αναφερθεί ότι η υποστηριζόμενη από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας, όπως προαναφέρθηκε, είναι εσφαλμένη. Επομένως, ο επ' αυτής στηριζόμενος ισχυρισμός πρέπει να απορριφθεί στο σύνολο του.
Το συμπέρασμα αυτό αρκεί για να κριθεί βάσιμη η αιτίαση της Επιτροπής ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας δεν έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο. Σχετικά, πάντως, με τις εθνικές διατάξεις, που εξασφαλίζουν, κατά την άποψη της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, τη μεταφορά της οδηγίας, πρέπει να παρατηρηθεί και το εξής.
Ως προς το οημείο β
Ως προς τα μέτρα εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει διάφορες διατάξεις του WHG και του AbfG. Πρόκειται για τα άρθρα 3, παράγραφος 1, αριθ. 5, παράγραφος 2, αριθ. 2, 19 a, παράγραφος 1, 19 b, παράγραφος 2, 19 g, παράγραφοι 1 επ., και 34, παράγραφοι 1 και 2, του WHG καθώς και για τα άρθρα 4, παράγραφοι 1 και 5, και 7 του AbfG. Οι διατάξεις αυτές ρυθμίζουν, κατά περίπτωση, την εξαφάνιση επικινδύνων ουσιών ή την απόθεση με σκοπό την εξαφάνιση διά μεταφοράς μέσω σωληνώσεων, με χρήση άλλων εγκαταστάσεων, χωρίς χρήση εγκαταστάσεων ή με οριστική απόθεση.
Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι διατάξεις αυτές αφορούν μόνον ορισμένα είδη μέτρων εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση, έτσι ώστε να μην εξασφαλίζεται διόλου ότι οι γερμανικές διατάξεις καλύπτουν κάθε μέτρο εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση που μπορεί να οδηγήσει σε έμμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου Ι.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει συναφώς ότι κατά το άρθρο 34 του WHG η απόρριψη ουσιών στα υπόγεια ύδατα, η προσωρινή ή οριστική απόθεση, καθώς και η μεταφορά υγρών και αερίων διά σωληνώσεων επιτρέπεται μόνον όταν δεν υπάρχει φόβος επιζήμιας ρυπάνσεως των υπογείων υδάτων ή άλλης δυσμενούς αλλοιώσεως των ιδιοτήτων τους. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, αριθ. 2, του WHG προς την απόρριψη ουσιών στα υπόγεια ύδατα εξομοιώνονται τα μέτρα που μπορούν να συνεπάγονται διαρκή και όχι ασήμαντη επιζήμια μεταβολή των φυσικών, χημικών ή βιολογικών ιδιοτήτων των υδάτων. Επομένως, οι γερμανικές διατάξεις καλύπτουν όλους τους δυνατούς τρόπους απορρίψεως στα υπόγεια ύδατα.
Εξάλλου, κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, οι διατάξεις αυτές δεν προβλέπουν τη χορήγηση αδείας για μέτρα που δημιουργούν φόβους επιζήμιας ρυπάνσεως των υπογείων υδάτων ή άλλης δυσμενούς αλλοιώσεως των ιδιοτήτων τους. Επομένως, είναι αυστηρότερες από την οδηγία, που προβλέπει, στο άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, τη χορήγηση αδείας μόνον όταν τηρούνται οι τεχνικές προφυλάξεις.
Και αυτός ο ισχυρισμός πρέπει να απορριφθεί, διότι στηρίζεται στην ήδη απορριφθείσα ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας.
Ως προς το σημείο γ
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι η προαναφερθείσα ρύθμιση καλύπτει όλες τις ουσίες του καταλόγου Ι, επειδή αυτές αναφέρονται στο άρθρο 19 a, παράγραφος 2, του WHG, το οποίο πρέπει να ερμηνευθεί σε συνδυασμό προς την κανονιστική απόφαση περί επικινδύνων για τα ύδατα ουσιών κατά τη μεταφορά διά σωληνώσεων της 19ης Δεκεμβρίου 1973 (BGBl. Ι, σ. 1946). Το άρθρο 34, σε συνδυασμό προς το άρθρο 3, παράγραφος 1, αριθ. 5, παράγραφος 2, καλύπτει, εν πάση περιπτώσει, τις ουσίες του καταλόγου Ι, επειδή οι διατάξεις αυτές δεν αφορούν μόνο τις ουσίες του καταλόγου Ι, αλλά, κατά βάση, όλες τις ουσίες. Ως προς την ειδική περίπτωση του άρθρου 19 g, παράγραφος 5, του WHG, που αναφέρει μόνον ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, πρόκειται για μια απλώς ενδεικτική απαρίθμηση, όπως προκύπτει από την εισαγωγή της διατάξεως με τη λέξη « ιδίως ».
Και αυτός ο ισχυρισμός πρέπει επίσης να απορριφθεί, επειδή οι αναφερόμενες από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας διατάξεις δεν απαριθμούν τις ουσίες που περιέχονται στον κατάλογο Ι της οδηγίας, αλλά χρησιμοποιούν γενικούς και ασαφείς ορισμούς.
Ως προς το σημείο ô
Ως προς την απαιτούμενη προηγούμενη έρευνα, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει ότι, κατά τα άρθρα 24 και 26 του VwVfG και τις αντίστοιχες διατάξεις των ομόσπονδων κρατών, η αρχή που θέλει να εκδώσει μια διοικητική πράξη πρέπει γενικά να διαπιστώσει αυτεπαγγέλτως τα πραγματικά περιστατικά και να χρησιμοποιήσει προς τούτο όλα τα απαιτούμενα αποδεικτικά μέσα. Η διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών αντιστοιχεί στην απαίτηση του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας.
Και αυτός ο ισχυρισμός πρέπει αν απορριφθεί, διότι οι διατάξεις που αναφέρονται από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αφορούν τη γενική διοικητική διαδικασία και δεν μεταφέρουν συγκεκριμένα, ακριβώς και σαφώς το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας, όπως είναι αναγκαίο για την πλήρη ικανοποίηση των απαιτήσεων της ασφάλειας του δικαίου. Το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας απαιτεί λόγω της ιδιαιτέρας φύσεως του αντικειμένου της έρευνας — του περιβάλλοντος που δέχεται τις απορρίψεις — η έρευνα να περιλαμβάνει μελέτη των υδρογεωλογικών συνθηκών της οικείας ζώνης, της εκάστοτε διυλιστικής ικανότητας του εδάφους και του υπεδάφους, καθώς και άλλα στοιχεία. Για τον λόγο αυτό το άρθρο 7 της οδηγίας ορίζει, εξάλλου, ποιες ακριβώς μελέτες πρέπει να περιλαμβάνουν οι προκαταρκτικές έρευνες.
Ως προς το σημείο ε
Τέλος, ως προς το αποτέλεσμα της έρευνας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι οι απορρίψεις απαγορεύονται πάντοτε όταν δεν έχει χορηγηθεί άδεια.
Και αυτός ο ισχυρισμός πρέπει να απορριφθεί, διότι η οδηγία, λόγω της σημασίας του αντικειμένου της έρευνας για την προστασία των υπογείων υδάτων, ορίζει ότι, ύστερα από κάθε έρευνα, πρέπει πάντοτε να εκδίδεται, βάσει των αποτελεσμάτων της, ρητή νομική πράξη — απαγόρευση ή άδεια.
Για την περίπτωση χορηγήσεως αδείας η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι είναι αυτονόητο ότι οι διοικητικές αρχές χορηγούν άδεια υπό όρους, εάν αυτό είναι αναγκαίο.
Και αυτός ο ισχυρισμός πρέπει να απορριφθεί, διότι η οδηγία προβλέπει ότι η χορήγηση αδείας τελεί πάντοτε υπό όρους που αφορούν την τήρηση των τεχνικών προφυλάξεων οι οποίες είναι αναγκαίες για να εξασφαλιστεί η παρεμπόδιση κάθε έμμεσης απόρριψης.
Επομένως, η αιτίαση ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας δεν έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο είναι βάσιμη.
3. Ως προς ης Αορτές έμμεσες απορρίψεις ουσιών rov καταλόγου Ι (άρθρο 4, παράγραφος Ι, τρίτη περίπτωση)
Κατά την άποψη της Επιτροπής η μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο του άρθρου 4, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας είναι επίσης ανεπαρκής.
Η διάταξη αυτή, που συγκεκριμενοποιεί την υποχρέωση των κρατών μελών, κατά το άρθρο 3, στοιχείο α, να παρεμποδίζουν τις έμμεσες απορρίψεις ουσιών του καταλόγου Ι, έχει ως σκοπό να παρεμποδίζει τις έμμεσες απορρίψεις που οφείλονται σε ενέργειες εκτός των προβλεπομένων στη δεύτερη περίπτωση και υποχρεώνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν τα προς τούτο κατάλληλα μέτρα.
Στην αιτίαση αυτή της Επιτροπής η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αντιτάσσει καταρχάς τα άρθρα 3, παράγραφος 2, 19 a, 19 b, 19 g επ. και 34 του WHG, δηλαδή τις ίδιες διατάξεις στις οποίες στήριξε ήδη τον ισχυρισμό της ότι μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 4, παράγραφος 1, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας.
Οι προαναφερθείσες σκέψεις του Δικαστηρίου, σχετικά με τη μη μεταφορά της τελευταίας αυτής διατάξεως από πλευράς σκοπού και καλυπτομένων απ' αυτήν ενεργειών και ουσιών, ισχύουν και για το ζήτημα της μεταφοράς του άρθρου 4, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση. Επομένως, τα άρθρα 3, παράγραφος 2, 19 a, 19 b, 19 g επ. και 34 του WHG δεν συνιστούν κατάλληλη μεταφορά της διατάξεως αυτής, όπως αυτή πρέπει να ερμηνευθεί.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας επικαλείται και το άρθρο 2 του WHG, που εξαρτά τη χρήση των υδάτων από άδεια ή έγκριση της αρχής, εφόσον δεν προκύπτει κάτι διαφορετικό από τις διατάξεις του νόμου αυτού ή από τις διατάξεις των ομόσπονδων κρατών που εκδόθηκαν στο πλαίσιο αυτού του νόμου.
Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρηθεί ότι η ανωτέρω διάταξη ναι μεν εξαρτά κάθε χρήση των υδάτων από την άδεια ή την έγκριση των εθνικών αρχών, πλην όμως δεν προβλέπει ότι η άδεια ή η έγκριση αυτή μπορεί να χορηγηθεί μόνον υπό την προϋπόθεση ότι αποκλείεται κάθε έμμεση απόρριψη των ουσιών του καταλόγου Ι. Η ανωτέρω διάταξη επιτρέπει μάλιστα στα ομόσπονδα κράτη να θεσπίσουν εξαιρέσεις, χωρίς να καθορίζονται όρια για την έγκριση τέτοιων εξαιρέσεων.
Ως προς το άρθρο 3, παράγραφος 2, αριθ. 2, του WHG, που αφορά μέτρα που μπορούν να προκαλέσουν διαρκείς και σημαντικές επιζήμιες μεταβολές των ιδιοτήτων των υδάτων, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η διάταξη αυτή αφορά την απόρριψη ουσιών στα ύδατα και τις ενέργειες εντός, όχι όμως και επί, του εδάφους.
Από την περιγραφή των διατάξεων των ομόσπονδων κρατών στο δικόγραφο της προσφυγής, η οποία δεν διαψεύσθηκε από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, προκύπτει ότι οι διατάξεις αυτές δεν προβλέπουν μέτρα παρεμποδίσεως των εμμέσων απορρίψεων που οφείλονται σε ενέργειες άλλες εκτός των αναφερομένων στη δεύτερη περίπτωση και ότι οι διατάξεις αυτές δεν αναφέρουν όλες τις απαριθμούμενες στον κατάλογο Ι ουσίες.
Από την εξέταση των διατάξεων που επικαλείται η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προκύπτει, επομένως, ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, της οδηγίας δεν μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο με την απαιτούμενη ακρίβεια και σαφήνεια, ώστε να ικανοποιηθούν οι απαιτήσεις της ασφάλειας του δικαίου.
Επομένως, και αυτή η αιτίαση της Επιτροπής είναι βάσιμη.
Γ — Ως προς την παρεμπόδιση των απορρίψεων ουσιών του καταλόγου II
Η Επιτροπή προσάπτει στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ότι δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 5 της οδηγίας, που υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εξαρτούν από προηγούμενη έρευνα κάθε άμεση ή έμμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου II, να χορηγούν άδειες υπό όρους και να θεσπίζουν μέτρα σχετικά με τις έμμεσες απορρίψεις των ουσιών αυτών που οφείλονται σε ενέργειες επί ή εντός του εδάφους εκτός των αναφερομένων στην παράγραφο 1.
Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας, σε συνδυασμό προς το άρθρο 3, στοιχείο β, έχει ως σκοπό τον περιορισμό της απορρίψεως ουσιών του καταλόγου II στα υπόγεια ύδατα. Για τον λόγο αυτό υποχρεώνει τα κράτη μέλη, αφενός, να διεξάγουν έρευνα πριν από κάθε άμεση απόρριψη και κάθε ενέργεια που είναι δυνατόν να οδηγήσει σε έμμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου II και, αφετέρου, να χορηγούν άδειες μόνο εφόσον τηρούνται όλες οι τεχνικές προφυλάξεις με τις οποίες μπορεί να αποφευχθεί η ρύπανση των υπογείων υδάτων.
Εξάλλου, το άρθρο 5, παράγραφος 2, της οδηγίας, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να θεσπίσουν τα κατάλληλα μέτρα που θεωρούν αναγκαία για να περιορίζουν κάθε έμμεση απόρριψη ουσιών του καταλόγου II που οφείλεται σε ενέργειες επί ή εντός του εδάφους, εκτός των αναφερομένων στην παράγραφο 1.
Κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 5 πρέπει να ερμηνευθούν σε συνδυασμό προς το άρθρο 2, στοιχείο β, της οδηγίας. Τα άρθρα 2, 3, παράγραφος 1, αριθ. 5, και 34 του WHG απαγορεύουν αδιακρίτως όλες τις άμεσες και έμμεσες απορρίψεις των ουσιών των καταλόγων Ι και Π. Οι γερμανικές διατάξεις είναι, επομένως, για τις ουσίες του καταλόγου Π, αυστηρότερες από την οδηγία.
Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί. Στηρίζεται σε ερμηνεία του άρθρου 2, στοιχείο β, της οδηγίας που έχει ήδη απορριφθεί. Εξάλλου, οι διατάξεις που αναφέρθηκαν από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν προβλέπουν την υποχρεωτική προηγούμενη ειδική έρευνα και δεν εξαρτούν τη χορήγηση αδείας από την προϋπόθέση της τηρήσεως όλων των τεχνικών προφυλάξεων. Τέλος, οι διατάξεις αυτές δεν καθιστούν σαφές αν καλύπτουν κάθε μέτρο εξαφανίσεως ή αποθέσεως με σκοπό την εξαφάνιση, καθώς και τις λοιπές ενέργειες επί ή εντός του εδάφους που μπορούν να οδηγήσουν σε έμμεση απόρριψη των ουσιών του καταλόγου Π.
Επομένως, οι διατάξεις του άρθρου 5 της οδηγίας δεν υπάρχουν στη γερμανική νομοθεσία με την απαιτούμενη ακρίβεια και σαφήνεια, ώστε να ικανοποιούνται πλήρως οι απαιτήσεις της ασφάλειας του δικαίου.
Η αιτίαση της Επιτροπής ότι το άρθρο 5 της οδηγίας δεν έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο είναι, επομένως, βάσιμη.
Δ — Ως προς τις διαδικαστικές διατάξεις της οδηγίας
Γενικά
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα άρθρα 7 έως 11 και 13 της οδηγίας, που αφορούν τη διαδικασία χορηγήσεως αδειών, δεν εφαρμόζονται ή εφαρμόζονται ανεπαρκώς μέσω των γερμανικών διατάξεων.
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας παρατηρεί, καταρχάς, ότι οι διατάξεις αυτές της οδηγίας εφαρμόζονται μέσω ήδη ισχυουσών διατάξεων του δικαίου της Ομοσπονδίας και των ομόσπονδων κρατών και, επομένως, ότι παρέλκει η θέσπιση ειδικής ρυθμίσεως. Εν πάση περιπτώσει ισχύουν και οι διατάξεις-πλαίσιο του VwVfG. Προς εφαρμογή των ανωτέρω διατάξεων υφίστανται διοικητικές εγκύκλιοι που είναι επαρκείς και δεν χρήζουν δημοσιεύσεως, επειδή δεν έχουν χαρακτήρα κανόνα ουσιαστικού δικαίου. Η ύπαρξη διοικητικής πρακτικής ή η σύμφωνη προς την οδηγία ερμηνεία δεν αρκεί, επομένως, για την ικανοποίηση των απαιτήσεων της οδηγίας.
Οι διαδικαστικές διατάξεις της οδηγίας, για να εξασφαλίσουν την αποτελεσματική προστασία των υπογείων υδάτων, περιέχουν ακριβείς και λεπτομερείς διατάξεις, που έχουν ως σκοπό τη θεμελίωση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των ιδιωτών. Για τον λόγο αυτό οι διατάξεις αυτές θα έπρεπε να υπάρχουν στο γερμανικό δίκαιο με την αναγκαία ακρίβεια και σαφήνεια, ώστε να ικανοποιούνται πλήρως οι απαιτήσεις της ασφάλειας του δικαίου. Εξάλλου, κατά παγία νομολογία του Δικαστηρίου, μια απλή διοικητική πρακτική, που μπορεί, φυσικά, να τροποποιηθεί κατά βούληση από τη Διοίκηση, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως νομικώς έγκυρη εκπλήρωση της υποχρεώσεως που υπέχουν τα κράτη μέλη ως αποδέκτες οδηγίας από το άρθρο 189 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Ως προς νο άρθρο 7
Κατά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το άρθρο 7 εφαρμόζεται μέσω των άρθρων 24 και 26 του VwVfG και τις αντίστοιχες διατάξεις των ομόσπονδων κρατών, κατά τις οποίες οι αρμόδιες αρχές είναι υποχρεωμένες να διαπιστώνουν αυτεπαγγέλτως τα πραγματικά περιστατικά.
Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 7 της οδηγίας καθορίζει λεπτομερώς το συγκεκριμένο αντικείμενο των προηγουμένων ερευνών κατά τα άρθρα 4 και 5. Επομένως, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί μέσω γερμανικών διατάξεων που αφορούν τη γενική διοικητική διαδικασία, επειδή οι διατάξεις αυτές, όπως προαναφέρθηκε, στερούνται της ακριβείας και της σαφήνειας που απαιτούνται προς την πλήρη ικανοποίηση των απαιτήσεων της ασφάλειας του δικαίου.
Ως προς το άρθρο 8
Ως προς τη μεταφορά του άρθρου 8 της οδηγίας, κατά το οποίο οι άδειες απορρίψεως μπορούν να χορηγηθούν μόνον αφού εξακριβωθεί από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών ότι εξασφαλίζεται η εποπτεία των υπογείων υδάτων και ιδίως της ποιότητας τους, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι οι ουσιαστικού δικαίου διατάξεις περί των προϋποθέσεων χορηγήσεως αδείας κατά τα άρθρα 19 a επ., 19 g και 34 του WHG ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του άρθρου 8 της οδηγίας.
Πρέπει να παρατηρηθεί συναφώς ότι κατά το άρθρο 8 της οδηγίας, που συνιστά διαδικαστική διάταξη, πριν από τη χορήγηση αδείας πρέπει να εξακριβωθεί αν εξασφαλίζεται η εποπτεία των υπογείων υδάτων και ιδίως της ποιότητας τους. Η διάταξη αυτή δεν μπορεί να εφαρμοστεί με γενιάς φύσεως ουσιαστικές διατάξεις του εσωτερικού δικαίου στερούμενες της ακριβείας και της σαφήνειας που απαιτούνται για την ικανοποίηση των απαιτήσεων της ασφάλειας του δικαίου.
Ως προς τα άρθρα 9 και 10
Ως προς τα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας, στα οποία απαριθμούνται διάφορα στοιχεία που πρέπει να καθορίζονται στις άδειες απορρίψεως, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ισχυρίζεται ότι οι αρμόδιες αρχές μπορούν κατά τον WHG να καθορίζουν τα στοιχεία αυτά στις άδειες που χορηγούν. Επιπλέον, το άρθρο 37 του VwVfG και οι αντίστοιχες διατάξεις των ομόσπονδων κρατών ορίζουν γενικά ότι οι διοικητικές πράξεις πρέπει να έχουν ακριβώς ορισμένο περιεχόμενο.
Η γενική υποχρέωση των αρμοδίων εθνικών αρχών και το γεγονός ότι οι αρχές αυτές « μπορούν » να καθορίσουν τα αναφερόμενα στα άρθρα 9 και 10 της οδηγίας σημεία δεν ανταποκρίνονται, ωστόσο, στις επιτακτικές απαιτήσεις των άρθρων 9 και 10.
Ως προ το άρθρο Π
Ως προς το άρθρο 11 της οδηγίας, κατά το οποίο οι άδειες μπορούν να χορηγηθούν μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα και πρέπει να επανεξετάζονται τουλάχιστον ανά τετραετία, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υποστηρίζει ότι στη διακριτική ευχέρεια της αρχής απόκειται να περιορίζει κατά χρόνο την ισχύ μιας διοικητικής πράξεως και να εποπτεύει της τηρήσεως της.
Ο ισχυρισμός αυτός πρέπει να απορριφθεί, διότι το άρθρο 11 της οδηγίας προβλέπει ρητώς ότι οι άδειες πρέπει να χορηγούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα και να επανεξετάζονται τουλάχιστον ανά τετραετία. Επομένως, η διακριτική ευχέρεια της αΡΧήζ σχετικά με την απόφαση περί χρονικού περιορισμού δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 11 της οδηγίας.
Ως προς νο άρθρο 13
Ως προς το άρθρο 13 της οδηγίας, που υποχρεώνει τα κράτη μέλη να ελέγχουν την τήρηση των όρων που επιβάλλονται με τις άδειες, καθώς και τις επιπτώσεις των απορρίψεων στα υπόγεια ύδατα, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αναφέρει ότι με το άρθρο 21 του WHG θεσπίζεται νομοθετικά υποχρέωση των χρηστών και των οικοπεδούχων να ανέχονται τη διοικητική εποπτεία, ότι οι λεπτομέρειες της εποπτείας δεν χρειάζεται να ρυθμιστούν νομοθετικά, αλλά μπορούν να καθοριστούν με εσωτερική διοικητική εγκύκλιο και ότι τα αρμόδια για την εποπτεία αυτή ομόσπονδα κράτη θέσπισαν τέτοιες ρυθμίσεις.
Όπως έκρινε το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων με την απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 1988 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις
227 έως 230/85, Επιτροπή κατά Βελγίου ( Συλλογή 1988, σ. 1 )
, κάθε κράτος μέλος είναι ελεύθερο να κατανέμει, όπως εκείνο κρίνει, τις αρμοδιότητες σε εθνικό επίπεδο και να εφαρμόζει τις οδηγίες με μέτρα των περιφερειακών ή τοπικών αρχών. Ωστόσο, αυτή η κατανομή αρμοδιοτήτων δεν μπορεί να το απαλλάξει από την υποχρέωση εξασφαλίσεως της απεριόριστης και ακριβούς μεταφοράς των διατάξεων της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο.
Στο σημείο αυτό πρέπει να παρατηρηθεί ότι, αφενός, το άρθρο 21 του WHG, κατά το οποίο οι ιδιώτες πρέπει να ανέχονται τα μέτρα ελέγχου, δεν θεσπίζει υποχρέωση ελέγχου της τηρήσεως των όρων που επιβάλλονται με τις άδειες και, αφετέρου, ότι εσωτερικές διοικητικές εγκύκλιοι, που μπορούν, φυσικά, να τροποποιηθούν και δεν δημοσιεύονται κατάλληλα, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του άρθρου 13 της οδηγίας.
Κατά συνέπεια, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι γερμανικές διατάξεις δεν μεταφέρουν με την απαραίτητη ακρίβεια και σαφήνεια τα άρθρα 7 έως 11 και 13 της οδηγίας, ώστε να ικανοποιούνται πλήρως οι απαιτήσεις της ασφάλειας του δικαίου.
Κατόπιν όλων των προηγουμένων σκέψεων, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, παραλείποντας να θεσπίσει εμπροθέσμως όλα τα αναγκαία μέτρα, για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα. Επειδή η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, παραλείποντας να θεσπίσει εμπροθέσμως όλα τα αναγκαία μέτρα, για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 80/68/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 1979, περί προστασίας των υπογείων υδάτων από τη ρύπανση που προέρχεται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

2)
Καταδικάζει την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα.

Due
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Diez de Velasco
Κακούρης
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 28 Φεβρουαρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.