CELEX: 62008CJ0352
Approssimazzjoni tal-liġijiet
Direttiva 90/434/KEE
Sistema komuni ta’ tassazzjoni li tapplika għal mergers, diviżjonijiet, trasferimenti ta’ attiv u skambji ta’ ishma li jirrigwardaw kumpanniji ta’ Stati Membri differenti
Artikolu 11(1)(a)
Applikabbiltà għal taxxa fuq it-trasferimenti

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 90/434/KEE,
tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li tapplika għall-inkorporazzjonijiet [mergers], id-diviżjonijiet,
it-trasferimenti tal-attivi u l-iskambji tal-ishma li jirrigwardaw il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti (ĠU Edizzjoni
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 142)
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Modehuis A. Zwijnenburg BV (iktar ’il quddiem “Zwijnenburg”) u l-iStaatssecretaris
van Financiën dwar talba għall-ħlas lura tat-taxxa fuq it-trasferimenti mħallsa, liema talba hija bbażata fuq eżenzjoni prevista
mil-liġi fil-każ ta’ mergers ta’ negozji.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Id-Direttiva 90/434 hija intiża, skont l-ewwel premessa tagħha, sabiex tiggarantixxi li l-operazzjonijiet ta’ ristrutturazzjoni
ta’ kumpanniji ta’ diversi Stati Membri, bħall-mergers, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ attiv u l-iskambji ta’ azzjonijiet,
ma jkunux ostakolati b’restrizzjonijiet, żvantaġġi jew distorsjonijiet partikolari li jinħolqu mid-dispożizzjonijiet fiskali
tal-Istati Membri.
Mir-raba’ premessa ta’ din id-direttiva jirriżulta li s-sistema fiskali komuni għandha tevita l-impożizzjoni ta’ taxxi meta
jsiru mergers, diviżjonijiet, trasferimenti ta’ attiv jew skambji ta’ azzjonijiet, filwaqt li tħares l-interessi finanzjarji
tal-Istat tal-kumpannija li tagħmel it-trasferiment [imsejħa “kumpannija trasferitur” fid-Direttiva 90/434] jew tal-kumpannija
miksuba.
Skont l-Artikolu 4(1) tad-direttiva msemmija, “[i]nkorporazzjoni [merger] jew diviżjoni ma għandhom iwasslu għall-ebda tassazzjoni
fuq il-profitt kapitali kkalkolat b’referenza għad-differenza bejn il-valuri reali ta’ l-attiv u l-passiv ittrasferiti u tal-valuri
tagħhom għall-għanijiet tat-taxxa”.
Skont l-Artikolu 8(1) tad-Direttiva 90/434, “[m]al-waqt ta’ inkorporazzjoni [merger], diviżjoni jew skambju ta’ l-ishma, l-allokazzjoni
tat-titoli li jirrapreżentaw il-kapital tal-kumpannija riċevitur [kumpannija li tirċievi] jew ta’ dik tal-kisba [tal-kumpannija
akkwirenti] lil azzjonist tal-kumpannija trasferitur [tal-kumpannija li tagħmel it-trasferiment] jew ta’ dik li tikseb [tal-kumpannija
miksuba] bi skambju għat-titoli li jirrappreżentaw il-kapital tal-kumpannija ta’ l-aħħar ma għandhom, minnhom infushom, joħolqu
l-ebda tassazzjoni fuq id-dħul, il-profitti jew il-profitti kapitali ta’ dan l-azzjonist”.
L-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434 huwa fformulat b’dan il-mod:
“1.               Stat Membru jista’ jirrifjuta li japplika jew li jirtira l-benefiċċju tad-dispożizzjonijiet fl-intier tagħhom jew f’parti
minnhom tat-Titoli II, III u IV meta jidher li l-inkorporazzjoni [il-merger], id-diviżjoni, it-trasferiment ta’ l-attiv jew
l-iskambju ta’ ishma:
a)      ikollu bħala l-għan immedjat tiegħu jew bħala wieħed mill-għanijiet immedjati prinċipali tiegħu l-evażjoni tat-taxxa jew il-ħarbien
minnha; il-fatt li waħda mill-ħidmiet riferiti fl-Artikolu 1 ma tiġix imwettqa għal raġunijiet kummerċjali validi bħalma huma
l-istrutturazzjoni mill-ġdid jew ir-razzjonalizzazzjoni ta’ l-attivitajiet tal-kumpanniji li jkunu qegħdin jieħdu sehem fil-ħidma
jista’ jikkostitwixxi preżunzjoni ta’ evażjoni mit-taxxa jew ħarbien minnha bħala l-għan immedjat ewlieni tagħha jew wieħed
mill-għanijiet immedjati ewliena tagħha.”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-Artikolu 14 tal-Liġi tal-1969 dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji (Wet op de vennootschapsbelasting 1969), fil-verżjoni applikabbli
għall-kawża prinċipali, jipprovdi:
“1.      Il-persuna taxxabbli li tittrasferixxi n-negozju kollu tagħha jew parti awtonoma minnu (il-persuna li tagħmel it-trasferiment)
lil entità oħra li diġà hija persuna taxxabbli jew li ssir persuna taxxabbli minħabba t-trasferiment (il-persuna li lilha
jsir it-trasferiment), bil-ħruġ ta’ azzjonijiet lill-persuna li tagħmel it-trasferiment bħala korrispettiv (merger ta’ negozju)
ma għandhiex tieħu inkunsiderazzjoni l-profitt miksub permezz tat-trasferiment jew fil-mument meta sar dan it-trasferiment
[...]. Jekk il-profitt ma jitteħidx inkunsiderazzjoni, il-persuna li lilha jsir it-trasferiment tieħu post il-persuna li tagħmel
it-trasferiment fir-rigward tal-elementi tal-patrimonju kollha miksuba fil-kuntest tal-merger ta’ negozju.
[…]
4.      B’deroga mill-paragrafi 1 u 2, il-profitt għandu jittieħed inkunsiderazzjoni jekk il-merger ta’ negozju jkollu l-għan ewlieni
l-evażjoni jew il-posponiment tat-taxxa. Sakemm ma jiġix ipprovat il-kuntrarju, il-merger ta’ negozju huwa preżunt li għandu
l-għan ewlieni l-evażjoni jew il-posponiment tat-taxxa sakemm ma jitwettaqx minħabba raġunijiet ekonomiċi validi, bħalma huma
r-ristrutturazzjoni jew ir-razzjonalizzazzjoni tal-attivitajiet tal-persuna li tagħmel it-trasferiment u tal-persuna li lilha
jsir it-trasferiment. Jekk, fit-tliet snin wara t-trasferiment, l-azzjonijiet tal-persuna li tagħmel it-trasferiment jew tal-persuna
li lilha jsir it-trasferiment jiġu ttrasferiti, kompletament jew parzjalment, direttament jew indirettament, lil entità li
ma jkollha ebda rabta mal-persuna li tagħmel it-trasferiment u mal-persuna li lilha jsir it-trasferiment, ir-raġunijiet ekonomiċi
validi jiġu preżunti ineżistenti, sakemm ma jiġix ipprovat il-kuntrarju.
[…]
8.       Jekk il-persuna li tagħmel it-trasferiment tkun tixtieq tikseb ċertezza li l-merger ta’ negozju ma huwiex ser jitqies li għandu
l-għan ewlieni l-evażjoni jew il-posponiment tal-impożizzjoni tat-taxxa, hija tista’ tressaq talba, qabel isir it-trasferiment,
quddiem l-ispettur, li d-deċiżjoni tiegħu tkun tista’ tiġi appellata.”
Skont l-Artikolu 2 tal-Liġi tal-1970 dwar it-taxxa fuq it-trasferimenti (Wet op belastingen van rechtsverkeer, 1970), fil-verżjoni
applikabbli għall-kawża prinċipali, taxxa fuq it-trasferiment hija “taxxa miġbura fil-każ ta’ akkwist ta’ proprjetà immobbli
li tinsab fil-Pajjiżi l-Baxxi jew taxxa li għaliha tkun suġġetta din il-proprjetà”.
L-Artikolu 4 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“‘Proprjetà’ fis-sens tal-Artikolu 2 tfisser, b’mod partikolari, (proprjetà immobbli fittizja):
a.      azzjonijiet f’entitajiet li l-kapital tagħhom ikun maqsum f’azzjonijiet u li l-attiv tagħhom, fil-mument tal-akkwist jew f’kull
mument matul is-sena qabel dan l-akkwist, jikkostitwixxi jew kien jikkostitwixxi prinċipalment fi proprjetà immobbli li tinsab
fil-Pajjiżi l-Baxxi, bil-kundizzjoni li din il-proprjetà immobbli, ikkunsidrata b’mod globali, isservi jew serviet, kompletament
jew prinċipalment, għall-akkwist, għat-trasferiment jew għall-esplojtazzjoni ta’ din il-proprjetà immobbli;
[...]”
Skont l-Artikolu 14 tal-liġi msemmija, “it-taxxa tammonta għal 6 %”.
L-Artikolu 15(1)(h) tal-istess liġi jipprovdi:
“1.      Huwa eżentat mit-taxxa, fil-kundizzjonijiet stabbiliti permezz ta’ regolament tal-amministrazzjoni pubblika, l-akkwist: [...]
h. fil-każ ta’ merger, ta’ diviżjoni jew ta’ riorganizzazzjoni interna; [...]”
L-Artikolu 5a tar-Regolament li japplika l-Liġi dwar it-taxxa fuq it-trasferimenti (Uitvoeringsbesluit wet op belastingen
van rechtsverkeer), fil-verżjoni applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprovdi dan li ġej:
“1.      L-eżenzjoni fil-każ ta’ mergers imsemmija fl-Artikolu 15(1)(h) tal-Liġi tapplika jekk kumpannija takkwista n-negozju kollu
jew parti awtonoma mill-operazzjoni ta’ kumpannija oħra inkambju għall-ħruġ ta’ azzjonijiet.
2.       Il-ħruġ ta’ azzjonijiet jinkludi l-każijiet fejn, minbarra l-ħruġ ta’ azzjonijiet, jitħallas ammont fi flus li jkun ugwali
għal massimu ta’ 10 % tal-valur li jkun tħallas fuq l-azzjonijiet.
[…]
7.       Għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, kumpannija tfisser kumpannija pubblika b’responsabbiltà limitata, kumpannija
privata b’responsabbiltà limitata, kumpannija
in akkomandita
miftuħa jew kumpannija oħra li l-kapital tagħha jkun maqsum, kompletament jew parzjalment, f’azzjonijiet [...]”.

Il-fatti fil-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Zwijnenburg kienet topera ħanut tal-ħwejjeġ f’żewġ proprjetajiet li jinsabu f’Tolstraat 17 u 19 f’Meerbeek (il-Pajjiżi l-Baxxi).
Zwijnenburg kienet il-proprjetarja tal-bini li jinsab f’Tolstraat 19 u kienet tikri l-bini li jinsab f’Tolstraat 17 mingħand
A. Zwijnenburg Beheer BV (iktar ’il quddiem “Beheer”), li kienet il-proprjetarja tiegħu u li l-unika attività tagħha kienet
il-ġestjoni ta’ proprjetà immobbli.
L-azzjonijiet ta’ Beheer kienu miżmuma minn A. J. Zwijnenburg u l-konjuġi tiegħu (iktar ’il quddiem il-“ġenituri”).
L-azzjonijiet ta’ Zwijnenburg kienu miżmuma, permezz ta’ kumpannija holding, minn L. E. Zwijnenburg (iktar ’il quddiem it-“tifel”)
u l-konjuġi tiegħu.
Sabiex tiġi ffinalizzata operazzjoni, li kienet diġà nbdiet f’Diċembru tal-1990 u li kienet tinvolvi t-trasferiment tal-ħanut
tal-ġenituri lit-tifel, Zwijnenburg kellha tittrasferixxi l-ħanut tal-ħwejjeġ u l-bini li jinsab f’Tolstraat 19 lil Beheer
u kelha tirċievi, bħala korrispettiv, azzjonijiet f’Beheer. Skont l-Artikolu 14(1) tal-Liġi tal-1969, dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji,
dan il-merger ta’ negozju kellu jkun eżentat mit-taxxa.
Sussegwentement, Zwijnenburg kellha takkwista l-kumplament tal-azzjonijiet ta’ Beheer, li kienu miżmuma mill-ġenituri u li
fir-rigward tagħhom kellha l-fakultà li tixtrihom. Din l-operazzjoni kellha tibbenefika minn eżenzjoni mit-taxxi fuq it-trasferiment
taħt l-applikazzjoni tal-Artikolu 15(1)(h) tal-Liġi tal-1970, dwar it-taxxa fuq it-trasferimenti, flimkien mal-Artikolu 5a(1)
tar-Regolament li japplika din l-istess liġi.
Permezz ta’ ittra tat-13 ta’ Jannar 2004, Zwijnenburg talbet lill-awtorità fiskali tikkonferma li l-merger ta’ negozju propost
bejn Zwijnenburg u Beheer, kif ukoll l-akkwist sussegwenti tal-azzjonijiet ta’ Beheer minn Zwijnenburg, setgħu jitwettqu mingħajr
impożizzjoni ta’ taxxa, b’mod partikolari mingħajr ma jkun meħtieġ li titħallas it-taxxa fuq it-trasferimenti.
Madankollu, permezz ta’ deċiżjoni tad-19 ta’ Jannar 2004, l-ispettur tad-dipartiment tat-taxxi ċaħad it-talba billi kkunsidra
li l-merger ta’ negozju propost kien jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 14(4) tal-Liġi tal-1969, dwar it-taxxa
fuq il-kumpanniji, sa fejn kien prinċipalment intiż li tiġi evitata jew posposta l-impożizzjoni tat-taxxa.
L-imsemmi spettur ikkonferma d-deċiżjoni tiegħu wara li tressaq ilment fil-konfront tagħha. Fl-appell, il-Gerechtshof te ’s
Gravenhage ddeċidiet li r-rikors ippreżentat minn Zwijnenburg kontra din id-deċiżjoni kien infondat.
Skont dik il-qorti, huwa minnu li x-xewqa li l-proprjetajiet li jinsabu f’Tolstraat 17 u 19 jiġu kkonsolidati taħt kumpannija
waħda li fl-aħħar mill-aħħar il-profitti tagħha jmorru għand it-tifel tissodisfa raġunijiet ekonomiċi validi. Għall-kuntrarju,
hija tqis li l-metodu magħżul, jiġifieri li jsir merger ta’ negozju sabiex iż-żewġ proprjetajiet jiġu kkonsoldati taħt kumpannija
waħda, ma ntgħażilx abbażi ta’ kunsiderazzjonijiet ta’ natura ekonomika peress li Zwijnenburg kellha titrasferixxi n-negozju
tagħha lil Beheer u sussegwentement takkwista l-azzjonijiet maħruġa minn din tal-aħħar.
Il-Gerechtshof te ’s-Gravenhage kkunsidrat li Zwijnenburg ma pprovatx b’mod suffiċjenti fid-dritt li l-frodi jew l-evażjoni
fiskali ma kinux l-għan prinċipali jew wieħed mill-għanijiet prinċipali tal-merger ta’ negozju propost. L-unika raġuni wara
t-twettiq ta’ din l-operazzjoni ta’ merger kienet dik li tiġi evitata t-taxxa fuq it-trasferimenti dovuta fil-każ ta’ trasferiment
dirett tal-proprjetà li tinsab f’Tolstraat 17 lil Zwijnenburg kif ukoll li tiġi posposta t-taxxa fuq il-kumpanniji dovuta
fuq id-differenza bejn il-valur nominali ta’ din il-proprjetà u l-valur tagħha fis-suq fil-mument tat-trasferiment.
Il-Gerechtshof te ’s Gravenhage kkonkludiet li, għalkemm l-għan finali tal-operazzjoni kien ikkundizzjonat mill-kummerċ, l-istruttura
finanzjarja magħżula sabiex titwettaq din l-operazzjoni kienet biss faċċata sabiex jittieħed benefiċċju mill-vantaġġi fiskali
rriżervati għall-mergers ta’ negozju.
Zwijnenburg, għalhekk, ressqet appell fil-kassazzjoni quddiem il-Hoge Raad der Nederlanden.
Dik il-qorti kkonstatat li, permezz tal-operazzjoni inkwistjoni, il-ġenituri kienu ser iżommu interess fin-negozju filwaqt
li l-intenzjoni tagħhom kienet li jirtiraw minnu u jħalluh f’idejn it-tifel u l-konjuġi tiegħu. Minn dan hija kkonkludiet
li wieħed mill-għanijiet prinċipali tal-merger propost kien li jevita ċerti konsegwenzi fiskali, jiġifieri, b’mod partikolari,
it-taxxa fuq it-trasferimenti li kienet tkun dovuta minn Zwijnenburg li kieku l-proprjetà li tinsab f’Tolstraat 17 kienet
akkwistata minnha jew li kieku l-azzjonijiet ta’ Beheer kienu ttrasferiti lilha.
Il-Hoge Raad der Nederlanden tosserva li l-Artikolu 14 tal-Liġi tal-1969, dwar it-taxxa fuq il-kumpanniji, jirriproduċi d-dispożizzjonijiet
tal-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434 sabiex japplikahom ukoll għal sitwazzjonijiet purament interni. Hija tikkonstata
madankollu li t-taxxa fuq it-trasferimenti ma hijiex inkluża bħala taxxa li l-impożizzjoni tagħha għandha tiġi evitata skont
din id-direttiva.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Hoge Raad der Nederlanden iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domanad
preliminari segwenti lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434/KEE għandu jiġi interpretat fis-sens li t-trattamenti preferenzjali li tipprovdi
din id-direttiva jistgħu jiġu rrifjutati lill-persuna taxxabbli jekk numru ta’ tranżazzjonijiet legali jkunu intiżi għall-prevenzjoni
ta’ ġbir ta’ taxxa oħra minbarra dawk it-taxxi suġġetti għat-trattamenti preferenzjali msemmija f’din id-direttiva?”

Fuq id-domanda preliminari

Osservazzjonijiet preliminari
Il-partijiet kollha li ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub, bl-eċċezzjoni ta’ Zwijnenburg, ikkonkludew li l-Qorti tal-Ġustizzja
għandha tiddikjara li għandha ġurisdizzjoni sabiex twieġeb għad-domanda preliminari.
F’dan ir-rigward għandu jiġi mfakkar li, skont l-Artikolu 234 KE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tagħti
deċiżjoni preliminari dwar, b’mod partikolari, l-interpretazzjoni tat-Trattat KE kif ukoll tal-atti adottati mill-istituzzjonijiet
tal-Unjoni.
Huwa minnu li huwa paċifiku li l-kwistjoni fil-kawża prinċipali tikkonċerna dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li tapplika
f’kuntest purament nazzjonali.
Madankollu, il-qorti tar-rinviju indikat li l-leġiżlatur Olandiż kien iddeċieda, meta ttraspona d-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 90/434,
li japplika t-trattament fiskali previst minn din id-direttiva anki għal sitwazzjonijiet purament interni, b’tali mod li l-operazzjonijiet
ta’ ristrutturazzjoni nazzjonali u transkonfinali huma suġġetti għall-istess sistema fiskali ta’ mergers.
Skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta leġiżlazzjoni nazzjonali tadotta għal sitwazzjonijiet purament interni
l-istess soluzzjonijiet bħal dawk adottati fid-dritt tal-Unjoni sabiex, b’mod partikolari, tiġi evitata d-diskriminazzjoni
fil-konfront taċ-ċittadini nazzjonali jew distorsjoni eventwali tal-kompetizzjoni, jeżisti ċertament interess tal-Unjoni li,
sabiex jiġu evitati diverġenzi futuri ta’ interpretazzjoni, id-dispożizzjonijiet jew il-kunċetti meħuda mid-dritt tal-Unjoni
jingħataw interpretazzjoni uniformi, irrispettivament mill-kundizzjonijiet li fihom ser ikunu applikati (ara s-sentenzi tas-17
ta’ Lulju 1997, Leur-Bloem, C‑28/95, Ġabra p. I-4161, punt 32, u tal-15 ta’ Jannar 2002, Andersen og Jensen, C‑43/00, Ġabra
p. I-379, punt 18).
Għandu jingħad ukoll li hija biss il-qorti nazzjonali li għandha tevalwa l-portata preċiża ta’ dan ir-rinviju għad-dritt tal-Unjoni,
filwaqt li l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja hija limitata għall-eżami biss tad-dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt (sentenza
Leur-Bloem, iċċitata iktar ’il fuq, punt 33).
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tinterpreta d-dispożizzjonijiet
tad-Direttiva 90/434 minkejja li dawn ma jirregolawx direttament is-sitwazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Għaldaqstant
hemm lok li tingħata risposta għad-domanda magħmula mill-Hoge Raad der Nederlanden.

Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha l-qorti tar-rinviju qiegħda essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434
għandux jiġi interpretat fis-sens li t-trattamenti preferenzjali li tistabbilixxi din id-direttiva jistgħu jiġu rrifjutati
lill-persuna taxxabbli li jkollha l-intenzjoni li, permezz ta’ operazzjoni legali li tinkludi merger ta’ negozju, tevita l-impożizzjoni
ta’ taxxa bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri t-taxxa fuq it-trasferimenti, meta din it-taxxa ma hijiex koperta
minn din id-direttiva.
Mill-proċess jirriżulta li, fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni nazzjonali espressa li tippermetti lill-awtoritajiet fiskali Olandiżi
jirrifjutaw il-benefiċċju tal-eżenzjoni mit-taxxa fuq it-trasferimenti fil-każ ta’ merger ta’ negozju meta jiġi stabbilit
li l-evażjoni ta’ din it-taxxa tikkostitwixxi r-raġuni prinċipali għaliex il-persuna taxxabbli jkun qiegħed iwettaq il-merger,
dawn l-awtoritajiet qegħdin jipprovaw japplikaw l-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434 b’mod li jiġbru t-taxxa fuq il-kumpanniji
bħala tpaċija għat-taxxa fuq it-trasferimenti li ġiet evitata.
Fir-rigward tal-għan tad-direttiva msemmija, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ppreċiżat li, skont l-ewwel premessa tagħha, din
id-direttiva għandha l-għan li tistabbilixxi regoli fiskali newtrali fir-rigward tal-kompetizzjoni sabiex tippermetti lill-impriżi
jadattaw ruħhom għar-rekwiżiti tas-suq komuni, ikabbru l-produttività tagħhom u jsaħħu l-pożizzjoni kompetittiva tagħhom fuq
livell internazzjonali. Din l-istess premessa tipprovdi wkoll li l-mergers, id-diviżjonijiet, it-trasferimenti ta’ attiv u
l-iskambju ta’ assi li jirrigwardaw kumpanniji ta’ Stati Membri differenti ma għandhomx ikunu ostakolati minn restrizzjonijiet,
żvantaġġi jew distorsjonijiet partikolari li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet fiskali tal-Istati Membri (sentenza Leur-Bloem,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 45).
B’mod iktar preċiż, l-intenzjoni tad-Direttiva 90/434 hija li telimina l-ostakoli fiskali għall-operazzjonijiet ta’ ristrutturazzjoni
transkonfinali ta’ impriżi billi tiżgura li eventwali żidiet fil-valur tal-azzjonijiet ma jiġux intaxxati qabel ma dawn iż-żidiet
effettivament jimmaterjalizzaw (sentenzi tal-5 ta’ Lulju 2007, Kofoed, C‑321/05, Ġabra p. I-5795, punt 32, u tal-11 ta’ Diċembru 2008,
A.T., C‑285/07, Ġabra p. I-9329, punt 28).
Għal dan il-għan, id-Direttiva 90/434 tipprovdi, b’mod partikolari, fl-Artikolu 4 tagħha, li l-merger jew id-diviżjoni ma
għandhom iwasslu għal ebda impożizzjoni fuq il-qligħ kapitali, li jiġi ddeterminat permezz tad-differenza bejn il-valur reali
tal-elementi ta’ attiv u ta’ passiv ittrasferiti u l-valur fiskali tagħhom, u, fl-Artikolu 8 tagħha, li l-allokazzjoni, meta
jsir merger, diviżjoni jew skambju ta’ azzjonijiet, ta’ titoli li jirrappreżentaw il-kapital tal-kumpannija li tirċievi jew
tal-kumpannija akkwirenti, lil azzjonist tal-kumpannija li tagħmel it-trasferiment jew tal-kumpannija miksuba, bi skambju
għal titoli li jirrappreżentaw il-kapital ta’ din il-kumpannija tal-aħħar, ma għandhiex, fiha nfisha, twassal għal impożizzjoni
fuq id-dħul, il-profitt jew il-qligħ kapitali ta’ dan l-azzjonist.
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li s-sistema fiskali komuni stabbilita permezz tad-Direttiva 90/434, li tipprevedi
diversi vantaġġi fiskali, tapplika mingħajr ebda distinzjoni għall-operazzjonijiet kollha ta’ merger, ta’ diviżjoni, ta’ trasferiment
ta’ attiv u ta’ skambju ta’ azzjonijiet, mingħajr kunsiderazzjoni tal-motivi tagħhom, kemm jekk ikunu finanzjarji, ekonomiċi
jew purament fiskali (sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Leur-Bloem, punt 36, u Kofoed, punt 30).
Minn dan jirriżulta li d-determinazzjoni tal-operazzjonijiet li jistgħu jibbenefikaw mit-trattamenti preferenzjali stabbiliti
mid-Direttiva 90/434 ma tiddependix minn kunsiderazzjonijiet finanzjarji, ekonomiċi jew fiskali. Għall-kuntrarju, il-motivi
tal-operazzjoni inkwistjoni għandhom importanza fir-rigward tal-implementazzjoni tal-fakultà prevista fl-Artikolu 11(1) ta’
din id-direttiva.
Fil-fatt, skont l-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434, l-Istati Membri jistgħu jirrifjutaw li japplikaw id-dispożizzjonijiet
ta’ din id-direttiva kollha jew uħud minnhom, jew jirtiraw il-benefiċċju tagħhom, meta l-operazzjoni ta’ skambju ta’ azzjonijiet
jkollha, b’mod partikolari, bħala l-għan prinċipali tagħha jew bħala wieħed mill-għanijiet prinċipali tagħha l-frodi jew l-evażjoni
fiskali. Din l-istess dispożizzjoni tippreċiża, barra minn hekk, li l-fatt li l-operazzjoni ma tkunx imwettqa għal raġunijiet
ekonomiċi validi, bħar-ristrutturazzjoni jew ir-razzjonalizzazzjoni tal-attivitajiet tal-kumpanniji li jkunu qegħdin jieħdu
sehem fl-operazzjoni, jista’ jammonta għal preżunzjoni li din l-operazzjoni għandha tali għan (sentenzi ċċitati iktar ’il
fuq Leur-Bloem, punti 38 u 39, kif ukoll Kofoed, punt 37).
Sabiex jivverifikaw jekk l-operazzjoni inkwistjoni għandhiex tali għan, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ma jistgħux sempliċement
japplikaw kriterji ġenerali ddeterminati minn qabel iżda għandhom jagħmlu, każ b’każ, eżami globali ta’ din l-operazzjoni
(sentenza Leur-Bloem, iċċitata iktar ’il fuq, punt 41).
Fil-fatt, huwa biss b’mod eċċezzjonali u f’każijiet partikolari li l-Istati Membri jistgħu, skont l-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434,
jirrifjutaw li japplikaw id-dispożizzjonijiet ta’ din id-direttiva kollha, jew uħud minnhom, jew jirtiraw il-benefiċċju tagħhom
(sentenzi ċċitati iktar ’il fuq, Kofoed, punt 37, u A.T., punt 31).
Għaldaqstant, l-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva 90/434, bħala dispożizzjoni ta’ eċċezzjoni, għandu jiġi interpretat b’mod
strett filwaqt li jittieħdu inkunsiderazzjoni l-formulazzjoni, l-għan u l-kuntest tiegħu.
Għalhekk, din id-dispożizzjoni, meta tagħmel riferiment, fir-rigward tar-raġunijiet ekonomiċi validi, għar-ristrutturazzjoni
jew għar-razzjonalizzazzjoni tal-attivitajiet tal-kumpanniji li jieħdu sehem fl-operazzjoni inkwistjoni, li fil-preżenza tagħhom
ma tapplikax il-preżunzjoni ta’ frodi jew ta’ evażjoni fiskali, tillimita lilha nfisha b’mod ċar għall-qasam tal-mergers ta’
kumpanniji u ta’ operazzjonijiet oħra ta’ riorganizzazzjoni li jirrigwardaw dawn il-kumpanniji u tapplika biss għat-taxxi
li jirriżultaw minn dawn l-operazzjonijiet.
Il-konstatazzjonijiet preċedenti huma kkorroborati wkoll mill-fatt li, fl-istat attwali tad-dritt tal-Unjoni, il-qasam tat-taxxi
diretti, bħala tali, ma jaqax fil-kompetenza tal-Unjoni.
Fil-fatt, kif osservat l-Avukat Ġenerali fil-punt 52 tal-konklużjonijiet tagħha, id-Direttiva 90/434 ma hijiex intiża li tarmonizza
kompletament it-taxxi li jistgħu jkunu imposti meta jkun hemm merger jew operazzjoni simili bejn kumpanniji ta’ Stati Membri
differenti. Billi tistabbilixxi regoli fiskali newtrali fir-rigward tal-kompetizzjoni, din id-direttiva sempliċement tirrimedja
ċerti inkonvenzji fiskali marbuta mar-ristrutturazzjoni transkonfinali ta’ impriżi.
Minn dan jirriżulta li huma biss it-taxxi li jissemmew espliċitament mid-Direttiva 90/434 li jistgħu jibbenefikaw mit-trattamenti
preferenzjali stabbiliti minn din tal-aħħar u għalhekk jistgħu jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-eċċezzjoni prevista fl-Artikolu 11(1)(a)
tad-direttiva msemmija.
Issa, fil-kuntest tat-trattamenti preferenzjali stabbiliti, id-Direttiva 90/434, filwaqt li tagħti importanza partikolari
lill-impożizzjoni tal-qligħ kapitali, tirreferi essenzjalment għat-taxxi li jolqtu lill-kumpanniji u għal dawk dovuti mill-azzjonisti
ta’ dawn tal-aħħar.
Għall-kuntrarju, ma teżisti ebda indikazzjoni fid-direttiva msemmija li abbażi tagħha jista’ jiġi konkluż li din id-direttiva
xtaqet testendi l-benefiċċju tat-trattamenti preferenzjali għal taxxi oħra, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li
tikkostitwixxi taxxa imposta fil-każ tal-akkwist ta’ proprjetà immobbli li tinsab fl-Istat Membru kkonċernat.
Fil-fatt, każ bħal dan għandu jitqies li għadu jaqa’ fil-kompetenza fiskali tal-Istati Membri.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-benefiċċju tat-trattamenti preferenzjali stabbiliti permezz tad-Direttiva 90/434 ma jistax jiġi
rrifjutat, skont l-Artikolu 11(1)(a) tagħha, bħala tpaċija għan-nuqqas ta’ ħlas ta’ taxxa, bħal dik inkwistjoni fil-kawża
prinċipali, li l-bażi ta’ stima u r-rata tagħha huma neċessarjament differenti minn dawk applikabbli għall-mergers ta’ kumpanniji
u għal operazzjonijiet oħra ta’ riorganizzazzjoni li jirrigwardawhom.
Jekk jiġi adottat approċċ differenti mhux biss tkun qiegħda tiġi kompromessa l-interpretazzjoni uniformi u koerenti tad-Direttiva 90/434,
iżda jmur ukoll lil hinn minn dak li huwa meħtieġ sabiex jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-Istati Membru kkonċernat,
kif previst mir-raba’ premessa ta’ din id-direttiva. Kif osservat l-Avukat Ġenerali fil-punt 66 tal-konklużjonijiet tagħha,
meta l-għan prinċipali tal-merger inkwistjoni jkun li tiġi evitata t-taxxa fuq it-trasferimenti, l-interess finanzjarju tal-Istat
Membru kkonċernat huwa limitat għall-ġbir ta’ din l-istess taxxa fuq it-trasferimenti u għalhekk ma jistax jaqa’ fil-kamp
ta’ applikazzjoni tad-direttiva msemmija.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta li għandha tingħata għad-domanda magħmula hija li l-Artikolu 11(1)(a)
tad-Direttiva 90/434 għandu jiġi interpretat fis-sens li t-trattamenti preferenzjali stabbiliti minnha ma jistgħux jiġu rrifjutati
lill-persuna taxxabbli li jkollha l-intenzjoni li, permezz ta’ operazzjoni legali li tinkludi merger ta’ negozju, tevita l-impożizzjoni
ta’ taxxa bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri t-taxxa fuq it-trasferimenti, peress li din it-taxxa ma taqax
fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla), taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 11(1)(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 90/434/KEE, tat-23 ta’ Lulju 1990, dwar is-sistema komuni tat-tassazzjoni li
tapplika għall-inkorporazzjonijiet [mergers], id-diviżjonijiet, it-trasferimenti tal-attivi u l-iskambji tal-ishma li jirrigwardaw
il-kumpanniji ta’ Stati Membri differenti, għandu jiġi interpretat fis-sens li t-trattamenti preferenzjali stabbiliti minnha
ma jistgħux jiġu rrifjutati lill-persuna taxxabbli li jkollha l-intenzjoni li, permezz ta’ operazzjoni legali li tinkludi
merger ta’ negozju, tevita l-impożizzjoni ta’ taxxa bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jiġifieri t-taxxa fuq it-trasferimenti,
peress li din it-taxxa ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.