CELEX: 61982CJ0096
Δίκαιο του ανταγωνισμού
Σήμα καταλληλότητας ANSEAU-NAVEWA

της 25ης Νοεμβρίου 1971 Béguehn,
22/71, Recueil σ. 949
).
Η Επιτροπή θεμελίωσε τον αισθητό χαρακτήρα του επηρεασμού επί του ενδοκοινοτικού εμπορίου, αφενός, στη φύση του ίδιου του περιορισμού και, αφετέρου, στο γεγονός ότι ο περιορισμός αφορά το σύνολο των πλυντηρίων ρούχων που πωλούνται στο Βέλγιο, το μεγαλύτερο μέρος των οποίων εισάγεται από άλλα κράτη μέλη. Η άποψη αυτή αγνοεί, αφενός την προαναφερθείσα απόφαση Volk, κατά' την οποία δεν υφίσταντο απαγορευμένοι οι περιορισμοί per se αφετέρου, το αισθητό αποτέλεσμα του περιορισμού έπρεπε να αποδειχτεί προσδιορίζοντας την αγορά που καλύπτει ο περιορισμός, δηλαδή τις παράλληλες εισαγωγές και όχι την αγορά που καλύπτουν τα μέρη της συμβάσεως.
Επομένως, αισθητός περιορισμός υπάρχει μόνο στην περίπτωση όπου ο καταναλωτής εμποδίζεται να επωφεληθεί από ένα αρκετά μεγάλο μέρος της προσφοράς που θα μπορούσε να του γίνει από τους διανομείς. Αυτό προϋποθέτει τον προηγούμενο προσδιορισμό τόσο της συνολικής προσφοράς προς τον καταναλωτή όσο και των παράλληλων εισαγωγών. Η Επιτροπή δεν ικανοποίησε την απαίτηση αυτή, διότι, αφενός, παρέλειψε να προσδιορίσει το ποσοστό των εισαγωγών από τρίτες χώρες (οι οποίες δεν ενδιαφέρουν εν προκειμένω) και, αφετέρου, στρογγυλοποίησε τον αριθμό των πλυντηρίων ρούχων και πιάτων, τα οποία συνιστούν δύο διαφορετικές αγορές.
6)
Η
Επιτροπή
ισχυρίζεται, από πλευράς περιστατικών, ότι έχει αποδείξει το ποσοστό εισαγωγών UEBL, προελεύσεως άλλων κρατών μελών και τρίτων χωρών, τόσο για τα πλυντήρια ρούχων όσο και για τα πλυντήρια πιάτων. Από τους ανακοινωθέντες αριθμούς προκύπτει ότι το ποσοστό που εισήχθη από άλλα κράτη μέλη, σε σχέση προς το συνολικό αριθμό των συσκευών που διατέθηκαν προς πώληση στην αγορά, ανήρχετο σε 86 ο/ο για τα πλυντήρια ρούχων και σε 88 ο/ο για τα πλυντήρια πιάτων. Κατά τα λοιπά, από τα πρακτικά της συνεδριάσεως της ομάδας εργασίας «νομικών» της ANSEAU, της 21ης Σεπτεμβρίου 1978, προκύπτει ότι οι κατασκευαστές και οι αποκλειστικοί εισαγωγείς των πλυντηρίων ρούχων και πιάτων κατέχουν περίπου το 90 ο/ο της αγοράς.
Από νομικής πλευράς, η Επιτροπή φρονεί ότι, για την εκτίμηση του περιορισμού του ανταγωνισμού που προκλήθηκε από τα εμπόδια στις παράλληλες εισαγωγές, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι παράλληλες εισαγωγές αποτελούν συγχρόνως ενδεχόμενο ανταγωνισμό, διότι προϋποθέτουν αρκετά σημαντική διαφορά τιμών από το ένα κράτος μέλος στο άλλο, καθώς και έναν ιδιαζόντως αποτελεσματικό ανταγωνισμό. Οι παράλληλες εισαγωγές ασκούν επίδραση στην αγορά, καθόσον επιβάλλουν τη σύγκριση τιμών μεταξύ των προστατευόμενων και των λοιπών αγορών, ώστε τα αγαθά να διατίθενται σε χαμηλότερες τιμές προς πώληση στις προστατευόμενες αγορές, αυτό δε, ακόμη κι αν το ποσοστό των παράλληλων εισαγωγών στην αγορά είναι πολύ μικρό.
Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι, για να διαπιστωθεί ο επηρεασμός του μεταξύ κρατών μελών εμπορίου, αρκεί να αποδειχτεί ότι η σύμπραξη μπορεί να έχει τέτοιο αποτέλεσμα. Εν προκειμένω, έχει αποδειχτεί ότι το τμήμα της αγοράς που διέπεται από τη σύμβαση είναι πολύ σημαντικό και ότι η σύμβαση έχει ως αντικείμενο την εξάλειψη των παράλληλων εισαγωγών. Η επίδραση της εν λόγω συμβάσεως επί του εμπορίου είναι αισθητή, εκτός αν έχει συναφθεί μεταξύ επιχειρήσεων που κατέχουν ασήμαντο μερίδιο της αγοράς.
Γ — Λόγοι ακυρώσεως που αφορούν τη μη εφαρμογή τον άρθρον 85, παρά-' γράφος 3, της ουναήκης
Ο λόγος αυτός, τον οποίο επικαλούνται όλες οι προσφεύγουσες, στηρίζεται στη σκέψη κατά την οποία η σύμβαση εξαιρούνταν της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή δεν μπορούσε να εφαρμόσει το άρθρο 85, παράγραφος 3, της συνθήκης, λόγω του ότι η σύμβαση δεν είχε κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, ή το άρθρο 5, παράγραφος 1, του κανονισμού 17. Με την απόφαση παραβιάστηκε επίσης το άρθρο 190 της συνθήκης, καθόσον δεν περιήχοντο σ' αυτήν οι λόγοι για τους οποίους η σύμβαση δεν ήταν δυνατό να τύχει της εξαιρέσεως που προβλέπεται στο άρθρο 85, παράγραφος 3, της συνθήκης.
α)
Όλες οι προσφεύγουσες
προβάλλουν σχετικά ότι η σύμβαση συγκεντρώνει τις δύο προϋποθέσεις απαλλαγής από την κοινοποίηση, οι οποίες προβλέπονται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, δηλαδή, αφενός, την αποκλειστική συμμετοχή επιχειρήσεων που έχουν την ιθαγένεια ίου αυτού κράτους μέλους και, αφετέρου, το γεγονός ότι η σύμβαση δεν αφορά ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ των κρατών μελών.
Όσον αφορά την πρώτη από τις προϋποθέσεις αυτές, οι προσφεύγουσες δέχονται ότι το υποκατάστημα μιας εταιρείας γερμανικού δικαίου, δηλαδή το βελγικό κατάστημα της BBC Hausgeräte GmbH, αποτελεί επίσης μέρος της συμβάσεως. Υποστηρίζουν πάντως ότι το κατάστημα αυτό, μολονότι στερείται ιδίας νομικής προσωπικότητας, πρέπει να θεωρηθεί ως επιχείρηση, δεδομένου ότι απολαμβάνει, έναντι της γερμανικής εταιρείας, μεγάλη αυτονομία. Κατά τα λοιπά, η ίδια η Επιτροπή τη θεώρησε ως επιχείρηση, απευθύνοντας στην «BBC Hausgeräte GmbH» (υποκατάστημα Βελγίου) τόσο την κοινοποίηση των αιτιάσεων όσο και την απόφαση.
Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται σχετικά ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 δεν αφορά την επιλεγείσα νομική μορφή, αλλά το ζήτημα κατά πόσο το υποκατάστημα αποτελεί ή όχι ιδία οικονομική ολότητα. Το Δικαστήριο υιοθέτησε την άποψη αυτή με την απόφαση της 31ης Οκτωβρίου 1974 (Centrafarm,
15/74, Recueil σ. 1147
), αφού δέχτηκε ότι οι επιχειρήσεις που αναφέρει το άρθρο 85 της συνθήκης δεν πρέπει να αντιστοιχούν οπωσδήποτε σε νομικά πρόσωπα σύμφωνα με το εσωτερικό δίκαιο.
Όσον αφορά την προϋπόθεση ότι η συμφωνία δεν πρέπει να αφορά ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ των κρατών μελών, όλες οι προσφεύγουσες προβάλλουν, κατ' ουσία, ότι η σύμβαση αποτελεί καθαρώς εθνική συμφωνία και ως εκ τούτου απαλλάσσεται της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως, χωρίς να χρειάζεται να εξεταστεί η ενδεχόμενη εφαρμογή των όρων του άρθρου 85, παράγραφος 3.
Ειδικότερα, οι προσφεύγουσες
IAZ
(96/82,
Disem-Anäries
(97/82,
Bauknecht
(98/82),
Artsei
(99/82),
Zanker,
(100/82),
ASOGEM
(101/82),
van Asscbe
(102/82),
Despagne
(104/82) και
ACEC
(105/82) φρονούν ότι κακώς η απόφαση καθιστά μια πολύ πιθανή δυνατότητα παροχής του ευεργετήματος του άρθρου 85, παράγραφος 3, προϋπόθεση της απαλλαγής κοινοποιήσεως δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Τέτοια ερμηνεία θα εισήγε ένα σοβαρό στοιχείο ανασφάλειας του δικαίου, καθόσον θα εναπέκειτο έτσι στα ίδια τα μέρη της συμφωνίας να εκτιμούν τη δυνατότητα αυτή και το βαθμό πιθανότητας της.
Οι προσφεύγουσες προσθέτουν ότι, έστω και αν υποτεθεί ότι η σύμβαση επηρεάζει το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο, λόγω του ότι επιφυλάσσει την απόκτηση των επιγραφών μόνο στους κατασκευαστές και στους αποκλειστικούς εισαγωγείς, δεν έπεται απ' αυτό ότι «αφορά τις εισαγωγές ή εξαγωγές μεταξύ των κρατών μελών», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Εν πάση περιπτώσει, η απόφαση παραβιάζει το άρθρο 190 της συνθήκης, καθόσον δεν διευκρινίζει επαρκώς τους λόγους για τους οποίους η σύμβαση αφορά τις εισαγωγές ή εξαγωγές μεταξύ κρατών μελών.
Η
Míele
(110/82) είναι επίσης της γνώμης ότι η φράση «δεν αφορά ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ κρατών μελών» έχει μια πιο στενή έννοια από τη φράση «επηρεάζουν το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο». Το Δικαστήριο έκανε δεκτή την άποψη αυτή με την απόφαση της 18ης Μαρτίου 1970 (Bilger,
43/69, Recueil σ. 127
).
Η Miele απορρίπτει το επιχείρημα της Επιτροπής, κατά το οποίο το άρθρο 85, παράγραφος 3, δεν έχει εφαρμογή λόγω του ότι η σύμβαση αποσκοπεί στην απομόνωση της βελγικής αγοράς. Η εν λόγω διάταξη 9α είχε εφαρμογή εν προκειμένω βάσει των ακόλουθων σκέψεων:
—
θεσπίζοντας ένα σύστημα αποτελεσματικού ελέγχου της καταλληλότητας, η σύμβαση συνέβαλε στη βελτίωση της παραγωγής και της διανομής των προϊόντων, ιδίως στην οικονομική πρόοδο˙
—
ο έλεγχος της καταλληλότητας που θεσπίστηκε με τη σύμβαση είναι επωφελής για τους καταναλωτές, διότι αποφεύγουν τις δυσχέρειες ενός δαπανηρού ατομικού ελέγχου και εμφανίζει επομένως μια σημαντική βελτίωση, τόσο για τις συμβαλλόμενες επιχειρήσεις όσο και για τους καταναλωτές˙
—
η σύμβαση δεν περιέχει καμιά διάταξη που να μην είναι απαραίτητη για την επίτευξη των επιδιωκόμενων σκοπών˙
—
ο ανταγωνισμός δεν καταργείται, καθόσον ο έλεγχος της καταλληλότητας έχει αμελητέα μόνο επίπτωση στις παράλληλες εισαγωγές.
Η
ANSEAU(\Q%/%2)
παραπέμπει στην απόφαση της 3ης Φεβρουαρίου 1976 (Fonderies Roubaix-Wattrelos,
63/75, Recueil σ. 111
). Βάσει της αποφάσεως αυτής, απαλλάσσονται επίσης της κοινοποιήσεως οι συμφωνίες που αφορούν τη διάθεση στο εμπόριο εμπορευμάτων η οποία γίνεται αποκλειστικά στο έδαφος ενός και μόνο κράτους μέλους, την ιθαγένεια του οποίου έχουν οι επιχειρήσεις, έστω και αν πρόκειται περί εμπορευμάτων τα οποία, σ' ένα προηγούμενο στάδιο, είχαν εισαχθεί από άλλο κράτος μέλος.
Η ANSEAU προσθέτει ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 σκοπό έχει να παράσχει σαφή και ακριβή κριτήρια στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, με τη βοήθεια των οποίων αυτές μπορούν εύκολα να προσδιορίσουν αν πρέπει ή όχι να κοινοποιηθεί μια συμφωνία. Έπεται επομένως ότι η φράση «δεν αφορούν ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές κρατών μελών» πρέπει να ερμηνευτεί ως αφορώσα μια άμεση και προφανή σχέση με τις εισαγωγές ή τις εξαγωγές.
6)
Η
Επιτροπή
παρατηρεί πρώτον ότι η σύμβαση δεν απαλλασσόταν της κοινοποιήσεως, δυνάμει το άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, δεδομένου ότι, αφενός, αφορούσε τις εισαγωγές μεταξύ κρατών μελών και, αφετέρου, ότι είχαν μετάσχει επιχειρήσεις διαφόρων κρατών μελών.
Η έννοια «δεν αφορούν ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ κρατών μελών» πρέπει να ερμηνευτεί σε συνάρτηση με το σκοπό της διατάξεως, ήτοι τη διοικητική απλούστευση για τις συμπράξεις που έχουν λιγότερο βλαπτικό χαρακτήρα. Πάντως, η σύμβαση δεν πληροί το κριτήριο αυτό, καθόσον το αντικείμενο της ήταν να εξαλείφει τις παράλληλες εξαγωγές. Αποτελεί επομένως σοβαρή παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, χωρίς να μπορεί να ληφθεί υπόψη για να τύχει εξαιρέσεως της απαγορεύσεως βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3.
Η σύμβαση δεν ανταποκρίνεται επίσης στο κριτήριο ότι όλες οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε μια συμφωνία πρέπει να είναι του αυτού κράτους μέλους, λόγω της συμμετοχής της γερμανικού δικαίου εταιρείας BBC Hausgeräte GmbH. Η Επιτροπή διευκρινίζει σχετικά ότι η έννοια της επιχειρήσεως σημαίνει τη νομική προσωπικότητα της, άλλως δεν 3α μπορούσε να συνάψει συμφωνία. Ειδικότερα, κατά το βελγικό δίκαιο, υποκατάστημα που δεν έχει νομική προσωπικότητα δεν μπορεί να συνάψει συμφωνία, χώρις να δεσμευτεί από την ίδια την εταιρεία στο σύνολο της. Οι προσφεύγουσες δεν ερμηνεύουν ορθά την απόφαση Centrafarm, δεδομένου ότι το Δικαστήριο αποφάνθηκε με ακρίβεια, στην απόφαση του αυτή, ότι μητρική και θυγατρική εταιρεία αποτελούν διαφορετικές επιχειρήσεις, έστω και αν απαρτίζουν μια οικονομική μονάδα.
Όσον αφορά τη μη εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, η συνθήκη παρατηρεί ότι οι προϋποθέσεις απαλλαγής, που προβλέπονται από τη διάταξη αυτή, δεν πληρούνται. Πράγματι, η σύμβαση αποβλέπει στην απομόνωση της βελγικής αγοράς κατά τρόπο ασυμβίβαστο προς τις θεμελιώδεις αρχές της κοινής αγοράς και δεν συμβάλλει επομένως στη βελτίωση της παραγωγής ή της διανομής των προϊόντων, ούτε στην προώθηση της τεχνικής και οικονομικής προόδου. Εξάλλου, δεν εξασφαλίζει στους καταναλωτές δίκαιο τμήμα από το όφελος που προκύπτει, αλλά αντίθετα, συμβάλλει στη διατήρηση μιας καταστάσεως στην οποία, για ένα σημαντικό μέρος των εν λόγω προϊόντων, ο ανταγωνισμός καταργήθηκε.
Δ — Aóyoi ακυρώσεως αφορώντες την επιβολή προστίμων
Οι προσφεύγουσες βάλλουν κατά της επιβολής των προστίμων με τους τρεις ακόλουθους λόγους:
1)
Απαγόρευση επιβολής προστίμου για συμφωνίες απαλλασσόμενες της κοινοποιήσεωςμετοχής˙
2)
'Ελλειψη προθέσεως ή αμέλειας˙
3)
Μη προσήκων προσδιορισμός του ποσού του προστίμου.
1. Απαγόρευση επιβολής προστίμου για συμφωνίες απαλασσόμενες της κοινοποιήσεως
α)
Όλες οι προσφεύγουσες, εκτός από τη Miele
(110/82), ισχυρίζονται ότι η συμφωνία η οποία, σύμφωνα με την προπαρα-τεθείσα άποψη τους, απαλλάσσεται της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως δεν μπορεί να δώσει λαβή στην επιβολή προστίμου. Επικουρικώς, υποστηρίζεται ότι οι προσφεύγουσες μπορούσαν να έχουν τη δικαιολογημένη πεποίθηση ότι η Επιτροπή δεν θα επέβαλε εν προκειμένω πρόστιμο.
Σχετικά, όλες οι προσφεύγουσες, εκτός από τη Miele, εκθέτουν ότι το άρθρο 15, παράγραφος 5, του κανονισμού 17 προστατεύει τις καινούργιες συμφωνίες, από την επιβολή προστίμων, από της κοινοποιήσεως τους. Λογικό θα ήταν να τύχουν της προστασίας αυτής και οι συμφωνίες που το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 απαλλάσσει της κοινοποιήσεως — αυτό δε έστω κι αν αποδεικνυόταν εκ των υστέρων ότι δεν μπορούν να τύχουν της απαλλαγής βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3 — καθόσον, γενικά η ύπαρξη των προϋποθέσεων που καθιερώνει η διάταξη αυτή αποτελεί ένδειξη πολύ μικρής βλαπτικότητας σε σχέση με τους σκοπούς της συνθήκης.
Οι προσφεύγουσες προσθέτουν ότι η ερμηνεία τους συμφωνεί επίσης με την ασφάλεια του δικαίου και τους σκοπούς της διοικητικής απλουστεύσεως, όπου βασίζεται το άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, άλλως οι επιχειρήσεις που επιθυμούν την ασφάλεια του δικαίου θα ήταν υποχρεωμένες να προσφεύγουν, συστηματικά, στη δυνητική κοινοποίηση.
6)
Η
Επιτροπή
υπογραμμίζει πρώτον ότι, αντίθετα προς την άποψη των προσφευγουσών, η σύμβαση δεν απαλλάσσεται της κοινοποιήσεως. Ο παρών λόγος ακυρώσεως έχει επικουρικό μόνο χαρακτήρα.
Αναπτύσσει εν συνεχεία την άποψη ότι, για παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, πρόστιμο μπορεί να επιβληθεί σε περίπτωση συμφωνίας που δεν κοινοποιήθηκε, πλην όμως εξαιρείται της διατυπώσεως αυτής, αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 85, παράγραφος 3.
Σχετικά, επικαλείται την οικονομία του κανονισμού 17. Πράγματι, η κατ' αναλογία επέκταση της εξαιρέσεως του άρθρου 15, παράγραφος 5, του κανονισμού 17 σε συμφωνίες που απαλλάσσονται της κοινοποιήσεως θα αντέβαινε στην οικονομία του εν λόγω κανονισμού. Ο λόγος για τον οποίο δεν μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα στις κοινοποιούμενες συμφωνίες είναι ότι η κοινοποίηση συνεπάγεται σοβαρό κίνδυνο για όσους θα γνωστοποιούσαν τη συμφωνία τους στην Επιτροπή και θα τους εξέθετε έτσι σε απόφαση απαγορεύσεως. Αντιστρόφως, σε περίπτωση συμφωνίας που απαλλάσσεται της κοινοποιήσεως και η οποία πράγματι δεν κοινοποιήθηκε, τα μέρη δεν εκτίθενται στον ίδιο κίνδυνο.
Η Επιτροπή παραπέμπει σχετικά στο τέλος του άρθρου 4 του κανονισμού 17, όπου προβλέπεται η δυνητική κοινοποίηση συμφωνιών που απαλλάσσονται από τη διατύπωση της κοινοποιήσεως. Η κοινοποίηση μπορεί κάλλιστα να έχει διπλό σκοπό, δηλαδή, αφενός, να επιτρέψει στα μέρη να επιτύχουν απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3, και, αφετέρου, να εξουδετερώσει τη δυνατότητα επιβολής προστίμου. Πάντως, στο πλαίσιο της δυνητικής κοινοποιήσεως, ο δεύτερος μόνο σκοπός πρέπει να γίνει δεκτός. Απ' αυτά έπεται ότι συμφωνία που δεν έχει κοινοποιηθεί κατά το άρθρο 4, εντέλει, δεν προστατεύεται από την απειλή επιβολής προστίμων.
Το συμπέρασμα αυτό επαληθεύεται από το άρθρο 15, παράγραφος 6, του κανονισμού 17. Δυνάμει της διατάξεως αυτής, το απρόσβλητο από τα πρόστιμα, του οποίου τυγχάνει μια συμφωνία εμπίπτουσα στην παράγραφο 5 του ίδιου άρθρου, μπορεί να αρθεί με προσωρινή απόφαση. Η Επιτροπή δεν μπορεί πάντως να άρει το απρόσβλητο όσον αφορά τις μη κοινοποιηθείσες συμφωνίες, διότι αυτές δεν αναφέρονται στην παράγραφο 5 και, επιπλέον, δεν περιέρχονται σε γνώση της Επιτροπής παρά σε εξαιρετικές περιπτώσεις.
Οι προσφεύγουσες δεν μπορούν επίσης να προβάλουν την καλή τους πίστη για να επιτύχουν το απρόσβλητο από την επιβολή προστίμων, διότι η Επιτροπή έχει πάντοτε υποστηρίξει την προεκτεθείσα άποψη και ουδέποτε δημιούργησε την εντύπωση ότι για τις συμφωνίες που απαλλάσσονται της κοινοποιήσεως δεν μπορούν να επιβληθούν πρόστιμα.
γ)
Οι προσφεύγουσες
IAZ, Disem-Andries, Bauknecht, Artsei, Zanker, ASOGEM, van Asscbe, Despagne
και
ACEC
αντιτείνουν στην άποψη της Επιτροπής ότι το άρθρο 15, παράγραφος 6, του κανονισμού 17 πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να άρει, με προσωρινή απόφαση, το απρόσβλητο από τα πρόστιμα σχετικά με συμφωνίες που απαλλάσσονται της κοινοποιήσεως, δεδομένου ότι οι τελευταίες πρέπει να εξομοιώνονται με τις συμφωνίες που κοινοποιούνται. Το επιχείρημα της Επιτροπής, κατά το οποίο αυτή δεν μπορεί να λάβει υπόψη μια συμφωνία που δεν κοινοποιήθηκε, δεν ασκεί επιρροή, δεδομένου ότι όλες σχεδόν αυτές οι συμφωνίες περιέρχονται σε γνώση της από τα πρόσωπα που θεωρούν ότι βλάπτονται από τη συμφωνία.
2. 'Ελλειψη προθέσεως ή αμέλειας
α)
Όλες οι προοφείψονσες
προβάλλουν ότι, ελλείψει προθέσεως ή αμέλειας, κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, δεν ήταν δυνατό νο επιβληθεί κανένα πρόστιμο ή, τουλάχιστον το ποσό του προστίμου έπρεπε να είναι μειωμένο.
Οι
IAZ
(96/82),
Disem-Andries
(97/82),
Zanker
(100/82),
Despagne
(104/82) και
ACEC
(105/82) προβάλλουν ότι δεν είχαν συνείδηση του αντικειμένου ή του εναντίον του ανταγωνισμού αποτελέσματος της συμβάσεως ούτε ανέλαβαν καμιά πρωτοβουλία κατά την επεξεργασία της συμβάσεως, αλλά υποχρεώθηκαν πρακτικώς να προσχωρήσουν, προκειμένου οι πελάτες τους να αποφύγουν να αντιμετωπίσουν δυσχέρειες εκ μέρους της ANSEAU. Θα έπρεπε λοιπόν να εξομοιωθούν με τις επιχειρήσεις που προσχώρησαν στη σύμβαση μετά την υπογραφή της στις οποίες η Επιτροπή δεν επέβαλε κανένα πρόστιμο.
Ειδικότερα, οι IAZ, Zanker και Despagne παρατηρούν ότι δεν παραβρέθηκαν σε καμιά από τις συνεδριάσεις για την επεξεργασία της συμβάσεως, ιδίως στις συνεδριάσεις της 25ης Ιουλίου 1978, 19ης Σεπτεμβρίου 1978, 23ης Οκτωβρίου 1978 και 26ης Οκτωβρίου 1978. Η ACEC ισχυρίζεται ότι εκπροσωπήθηκε μόνο στη συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου, ενώ η Disem-Andries υποστηρίζει ότι εκπροσωπήθηκε, στις συνεδριάσεις της 19ης Σεπτεμβρίου 1978 και 23ης Οκτωβρίου 1978, μόνο από τους «εμπορικούς αντιπροσώπους».
Οι Despagne και ACEC προσθέτουν ότι δεν υφίστανται παράλληλες εισαγωγές στο Βέλγιο προϊόντων τα οποία πωλούν. Η Despagne διευκρινίζει ότι εισάγει συσκευές της γαλλικής μάρκας Thomson, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 1 ο/ο μόνο της αγοράς. Η ACEC αναφέρει ότι τα πλυντήρια που πωλεί, με το δικό της σήμα, τίθενται επίσης στο εμπόριο από τρίτους με άλλα σήματα.
Η Disem-Andries παρατηρεί ότι εμπορεύεται δύο σειρές προϊόντων, δηλαδή, αφενός, προϊόντα κατασκευαζόμενα στο εξωτερικό που της παραδίδονται με το δικό της σήμα SAM και δεν μπορούν επομένως να αποτελέσουν αντικείμενο παράλληλων εισαγωγών με το σήμα αυτό και, αφετέρου, προϊόντων με το σήμα Brandt. Αυτή δεν μπορεί να επιθέσει τις επιγραφές επί των τελευταίων παρά μόνο στις περιπτώσεις όπου υπάρχει η παρέμβαση της ANSEAU.
Η
Miele
(110/82) ισχυρίζεται ότι δεν ενήργησε εκ προθέσεως, αλλά το πολύ εξ αμελείας, καθόσον διαδραμάτισε έναν καθαρώς παθητικό ρόλο στις διεξαχθείσες διαπραγματεύσεις. Επιπλέον, μπορούσε θε-μιτώς να νομίζει ότι η σύμβαση, η οποία είχε εξεταστεί από τους νομικούς της ANSEAU, δεν παραβιάζει τους κανόνες περί ανταγωνισμού. Τέλος, δεν θα έπρεπε να της αποδοθούν οι μονομερείς δηλώσεις των άλλων συμβαλλομένων. Η Miele παραπέμπει σχετικά στην απόφαση της 12ης Ιουλίου 1979 (BMW Belgium,
32, 36, έως 82/78. Recueil σ. 2435
), από την οποία εμφαίνεται ότι το ότι η παράβαση έγινε εκ προθέσεως πρέπει να προκύπτει σαφώς από τις διατάξεις της συμφωνίας.
Η
ANSEAU
(108/82) φρονεί ότι δεν υπάρχει εκ μέρους της βαριά αμέλεια. Αντίθετα προς τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, η ANSEAU δεν παρουσίασε τη σύμβαση ως υποχρεωτική συμφωνία ούτε της έδωσε δεσμευτική δύναμη έναντι των τρίτων. Επιπλέον, ουδέποτε έλαβε μέτρα παρεμποδίσεως των παράλληλων εισαγωγών.
Ούτε, επιπλέον, μπορεί να συναχθεί βαριά αμέλεια από το γεγονός ότι η ANSEAU δεν έλαβε υπόψη τα πορίσματα της ομάδας εργασίας «νομικών» της. Η ομάδα αυτή τοποθετείται, αντίθετα, μέσα στην προοπτική των αναγκών ενός αυστηρού ελέγχου, που πρέπει να καλύπτει το σύνολο της παραγωγής, ώστε οι μετέχοντες στη σύμβαση, μεταξύ των οποίων οι παράλληλοι εισαγωγείς, να αποφεύγεται να εισάγουν υπό όρους λιγότερο δεσμευτικούς από τους αποκλειστικούς εισαγωγείς. Η παρουσία της ANSEAU στη συνεδρίαση της 26ης Οκτωβρίου 1978 δεν ήταν επίσης δηλωτική βαριάς αμελείας, καθόσον οι δηλώσεις που έγιναν από τους εκπροσώπους του πρώτου μέρους της συμβάσεως δεν ήταν δυνατό να αποδοθούν στην ANSEAU.
6)
Η
Επιτροπή
αντιτείνει ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα εμπόδια στις παράλληλες εισαγωγές περιορίζουν σημαντικά το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο και συνιστούν, ως εκ τούτου, σοβαρές παραβάσεις του άρθρου 85. Οι παραβάσεις διεπράχθησαν εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
Όσον αφορά τις προσφεύγουσες, πλην της ANSEAU, ενήργησαν εκ προθέσεως, δηλαδή είχαν πλήρη γνώση ότι η σύμβαση είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού. Πράγματι, από τη συνεδρίαση της 19ης Σεπτεμβρίου 1978 μπορούσαν να μάθουν ότι η CEG είχε την πρόθεση να ευνοήσει τα μέλη της σε σχέση προς τα μη μέλη και ότι η κύρωση που προβλέπεται στην περίπτωση ελλείψεως επιγραφής καταλληλότητας θα συνίστατο σε διακοπή της συνδέσεως των συσκευών με το δίκτυο διανομής ύδατος.
Από τη δήλωση της CEG της 23ης Οκτωβρίου 1978 προκύπτει, εξάλλου, ότι η σύμβαση αποτελεί ένα όπλο κατά των παράλληλων εισαγωγών. Μολονότι ορισμένες από τις προσφεύγουσες δεν παραβρέθηκαν κατά τη συνεδρίαση αυτή, μπόρεσαν να λάβουν γνώση σχετικά, το αργότερο κατά την ανάγνωση των πρακτικών. Επομένως, από τη στιγμή αυτή τελούσαν εν γνώσει ή, τουλάχιστον, όφειλαν να γνωρίζουν το περιοριστικό επι του ανταγωνισμού αντικείμενο της συμβάσεως. Δεδομένου ότι δεν αντιτάχθηκαν στο να τεθεί σε εφαρμογή η σύμβαση και έθεσαν την υπογραφή τους, ενήργησαν εκ προθέσεως.
Επιπλέον, η Επιτροπή παρατηρεί ότι δεν έχει σημασία αν οι προσφεύγουσες τελούσαν ή όχι εν γνώσει ότι διέπραξαν παράβαση, εφόσον η σαφής πρόθεση εμποδίσεως των παράλληλων εισαγωγών προκύπτει από το αντικείμενο της συμβάσεως, από το νομικό και ουσιαστικό πλαίσιο της και τη συμπεριφορά των μερών. Αρκεί η διαπίστωση ότι οι προσφεύγουσες εμπόδισαν τις παράλληλες εισαγωγές εκ προθέσεως (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση της 12. 7. 1979, σκέψη 44).
Όσον αφορά την ANSEAU, υπέπεσε σε βαριά αμέλεια συνάπτοντας τη σύμβαση μόνο με τους κατασκευαστές ή τους αποκλειστικούς εισαγωγείς που πρόσκεινται στη CEG, στη FCAE ή στην UFARAL, μολονότι ήταν ενήμερη των προθέσεων των από κοινού συμβαλλομένων της και μολονότι οι νομικοί σύμβουλοι της της είχαν καταστήσει γνωστό ότι έπρεπε να αναζητηθεί μια ρύθμιση για τους μη μετέχοντες στη σύμβαση.
Η Επιτροπή δεν δέχεται τον ισχυρισμό της ANSEAU, κατά τον οποίο η σύμβαση δεν είχε δεσμευτική δύναμη έναντι των τρίτων. Αντίθετα, είναι προφανές ότι οι τρίτοι υφίστανται τις δυσκολίες λόγω της εφαρμογής της συμβάσεως, δεδομένου ότι η ANSEAU ήταν υποχρεωμένη να επιφυλάξει τα πλεονεκτήματα της συμβάσεως στους κατασκευαστές και στους αποκλειστικούς εισαγωγείς και να επιφυλάξει τη διανομή των επιγραφών καταλληλότητας στην CEG, η οποία άφησε να εννοηθεί ότι θα τα έδινε μόνο στους κατασκευαστές και στους αποκλειστικούς εισαγωγείς. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι η ίδια η ANSEAU έγραψε στους εμπόρους ότι οι συσκευές που εισάγονται με παράλληλες εισαγωγές δεν είναι δυνατό να συνδεθούν με το δίκτυο διανομής ύδατος.
Εξάλλου, η βαριά αμέλεια της ANSEAU προκύπτει από το γεγονός ότι δεν έλαβε υπόψη τα πορίσματα της ομάδας της εργασίας «νομικών», η οποία είχε δηλώσει ότι έπρεπε να ληφθούν τα αναγκαία μέτρα ώστε και οι μη συμβαλλόμενοι να μπορούν να αποκτήσουν τις επιγραφές καταλληλότητας.
Έπεται ότι η Anseau ήταν ενήμερη της ανάγκης προβλέψεως μιας ρυθμίσεως που δεν βλάπτει τις παράλληλες εισαγωγές, γνώριζε δε επίσης ότι η πρόθεση των από κοινού συμβαλλομένων της ήταν να μην εισάγουν παρόμοια ρύθμιση. Υπό τις περιστάσεις αυτές, η συμμετοχή της στη σύμβαση συνιστά βαριά αμέλεια, ακόμα δε περισσότερο διότι η αποστολή της ANSEAU τοποθετείται στο πεδίο του δημόσιου συμφέροντος και διότι η εφαρμογή της ρυθμίσεως που προτάθηκε εξηρτάτο από τη συνεργασία της.
3. Μη προσήκων προσδιορισμός του ποσού του προστίμου
α)
Όλες οι προσφεύγουσες, πλην της Miele
(110/82) προβάλλουν ότι η Επιτροπή δεν εξατομίκευσε αρκετά τα πρόστιμα, διότι δεν έλαβε υπόψη τις ιδιομορφίες της οικονομικής της καταστάσεως.
Ειδικότερα, οι
IAZ
(96/82),
Disem-Andries,
(97/82),
Artsei
(99/82),
Zanker
(100/82),
ASOGEM
(101/82),
van Anche
(102/82),
Despagne
(104/82) και
ACEC
(105/82) υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή κακώς εφήρμοσε το κριτήριο που η ίδια επέλεξε, για να καθορίσει το ποσό του προστίμου, δηλαδή τη σπουδαιότητα που έχουν, αντίστοιχα, οι διάφορες επιχειρήσεις στη σχετική αγορά. Πράγματι, τα πρόστιμα που τους επιβλήθηκαν είναι σχετικά βαρύτερα από εκείνα που επιβάλλονται σε ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις.
Οι προσφεύγουσες αναφέρονται σχετικά στους ακόλουθους αριθμούς:
σύνολο πωλήσεων
που πραγματοποίησαν τα μέλη της CEG το 1980:
—
πλυντήρια ρούχων: 250103 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων: 44485 πλυντήρια
ποσοστό της αγοράς των «μεγάλων επιχειρήσεων»
στις οποίες επιβλήθηκε πρόστιμο 76500 ECU (ήτοι 3146346 βελγικά φράγκα)
—
Miele
πλυντήρια ρούχων: 13,6%
πλυντήρια πιάτων: 17,1%
σύνολο: 15,35 %
—
Philips
πλυντήρια ρούχων: 11,9 %
πλυντήρια πιάτων: 8,4 %
σύνολο: 10,15 %
—
Bosch
πλυντήρια ρούχων: 3,5 %
πλυντήρια πιάτων: 12,1%
σύνολο: 7,8%
—
AEG
πλυντήρια ρούχων: 6,4%
πλυντήρια πιάτων: 8,4%
σύνολο: 7,4%
IAZ
(96/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 38500 ECU ήτοι 1583455 BFR
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 800899756 BFR
—
πλυντήρια ρούχων: 175990255 BFR ήτοι 21441 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων: 22140717 BFR, ήτοι 2791 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που είχαν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 8,57 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 6,29 °/ο
—
σύνολο: 7,43 °/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς, που στηρίζεται στη διείσδυση διαφόρων τύπων πλυντηρίων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήρια ρούχων:
—
Castor: 1,6 %
—
Zanussi: 2,4%
—
Zoppas: 1,2 %
—
πλυντήρια πιάτων: δεν αναφέρονται, άρα ασήμαντα.
Εν συμπεράσματι, η IAZ προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε ήταν ανώτερο κατά 50 0/0 εκείνων που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις, το ποσοστό επί της αγοράς των οποίων υπερβαίνει 1,4 έως 3 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
Disem-Andries
(97/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 38500 ECU ήτοι 1583455 BFR
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 446682044 BFR
—
πλυντήρια ρούχων:
—
SAM: 54732388 BFR, ήτοι 5532 πλυντήρια
—
Brandt: 20569373 BFR, ήτοι 1532 πλυντήρια
σύνολο:
75302251 BFR, ήτοι 7064 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων:
—
SAM: 1971528 BFR, ήτοι 160 πλυντήρια
—
Brandt: 5019900 BFR, ήτοι 491 πλυντήρια
σύνολο:
6991428 BFR, ήτοι 651 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 2,82 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 1,46 °/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς, που στηρίζεται στη διείσδυση διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήρια ρούχων (SAM): 1,1 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων (Brandt): 1,1 °/ο
—
σύνολο: 1,1 °/ο
Εν συμπεράσματι, η Disem-Andries προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά 50 ο/ο τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 8,5 έως 14 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
Artsei
(99/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 38500 ECU ήτοι 1583455 BFR,
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 159520308 BFR
—
πλυντήρια ρούχων:
— Candy:
4 196 πλυντήρια
— Fagor:
210 πλυντήρια

4 406 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων:
— Candy:
210 πλυντήρια
— Fagor:
55 πλυντήρια

265 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 1,76%
—
πλυντήρια πιάτων: 0,60 °/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς, που στηρίζεται στη διείσδυση διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήρια ρούχων
— Candy:
1,3 %
— Fagor:
δεν αναφέρονται, άρα ασήμαντα
—
πλυντήρια πιάτων
— Candy:
1,1 ο/ο
— Fagor:
δεν αναφέρονται
—
σύνολο: 1,2 ο/ο
Εν συμπεράσματι, η Artsei προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά 50 0/0 τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 6,16 έως 12,8 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
Zanker
(100/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 38500 ECU ήτοι 1583455 BFR
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 446682044 BFR
—
πλυντήρια ρούχων:
ιταλικής κατασκευής: 39045006 BFR, ήτοι 5726 πλυντήρια
γερμανικής κατασκευής: 103733498 BFR, ήτοι 8686 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων: 18128378 BFR, ήτοι 1986 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 5,76 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 4,46 ο/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που στηρίζεται στη διείσδυση των διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήρια ρούχων: 2,1 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 1,2 ο/ο
—
σύνολο: 2,15 ο/ο
Εν συμπεράσματι, η Zanker, προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά 50 0/0 τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 1,4 έως 3 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
ASOGEM (10\/%2)
Επιβληθέν πρόστιμο 9500 ECU ήτοι 390723 FB
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 446682044 FB
—
πλυντήρια ρούχων:
— Zerowatt:
733 πλυντήρια
— Smeg:
114 πλυντήρια
— Aspes:
135 πλυντήρια

982 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων
— Zerowatt:
50 πλυντήρια
— Smeg:
662 πλυντήρια
— Aspes:
20 πλυντήρια
— Sauter:
76 πλυντήρια

808 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 0,39 ο/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 1,80 ο/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που στηρίζεται στη διείσδυση των διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
δεν αναφέρεται, άρα ασήμαντο.
Εν συμπεράσματι, η ASOGEM, προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά 1/8 τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις επιχειρήσεις Miele και Philips, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 10 έως 15 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
van Assche
(102/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 38500 ECU ήτοι 1583455 BFR
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 183407531 BFR
—
πλυντήρια ρούχων: 36441000 BFR, ήτοι 2596 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων: 13041000 BFR, ήτοι 1195 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 1 °/ο
—
πλυντήρια πιάτων: 1,7 °/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που στηρίζεται στη διείσδυση των διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήρια ρούχων:
—
Constructa: 1,3 °/θ
—
πλυντήρια πιάτων:
—
Constructa: 1,5 °/θ
—
General Electrics: 1,3 %
—
σύνολο: 2 %
Εν συμπεράσματι, η van Assche προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά 50 0/0 τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις, το πρόστιμο των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 3,5 έως 7,7 φορές το πρόστιμο που κατέχει η προσφεύγουσα.
Despagne
(104/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 9500 ECU ήτοι 390723 BFR
Κύκλος εργασιών το 1980:
—
συνολικός κύκλος εργασιών: 61199 BFR
—
πλυντήρια ρούχων: 6268847 BFR
—
πλυντήρια πιάτων: 2760500 BFR
ποσοστό των εισαγωγών που διενήργησε η Despagne:
—
επί του συνόλου των εισαγωγών των εν λόγω προϊόντων: 0,29 °/ο
—
επί των εισαγωγών προελεύσεως άλλων κρατών μελών: 0,30 °/ο
Εν συμπεράσματι, η Despagne προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε υπερβαίνει κατά το 1/8 τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις επιχειρήσεις Miele και Philips, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει 8,4 έως 13,6 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
ACEC
(105/82)
Επιβληθέν πρόστιμο: 76500 ECU ήτοι 3146346 BFR
Κύκλος εργασιών για το 1980:
—
πλυντήρια ρούχων: 66294925 BFR, ήτοι 9437 πλυντήρια
—
πλυντήρια πιάτων: 6354600 BFR, ήτοι 534 πλυντήρια
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που κατέχουν τα μέλη της CEG:
—
πλυντήρια ρούχων: 3,77 %
—
πλυντήρια πιάτων: 1,2 %
—
σύνολο: 2,49 ο/ο
Ποσοστό της προσφεύγουσας επί της αγοράς που στηρίζεται στη διείσδυση των διαφόρων τύπων στο επίπεδο του καταναλωτή:
—
πλυντήριο ρούχων: 2,5 °/ο
—
πλυντήριο πιάτων: 2,5 °/ο
Εν συμπεράσματι, η ACEC προβάλλει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι ίσο με τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν στις μεγάλες επιχειρήσεις Miele και Philipps, το ποσοστό των οποίων στην αγορά υπερβαίνει, τουλάχιστον, 4 έως 6,5 φορές το ποσοστό που κατέχει η προσφεύγουσα.
Οι
IAZ, Disem-Andries, Bauknecht, Artsei, Zanker, ASOGEM, van Assche, Despagne
και
ACEC
ισχυρίζονται, εξάλλου, ότι η σύμβαση δεν έχει επηρεάσει μέχρι σήμερα αισθητά το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο, αλλά θα μπορούσε, το πολύ, να το επηρεάσει στο μέλλον, αν αυξάνονταν στο μέλλον οι παράλληλες εισαγωγές από άλλα κράτη μέλη. Όμως, για τον καθορισμό του ποσού του προστίμου, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση της αγοράς κατά την περίοδο κατά την οποία διαπράχτηκε η παράβαση.
Η
Disem-Andries
προσθέτει ότι η Επιτροπή όφειλε επίσης να λάβει υπόψη την οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων. Εν προκειμένω, οι εταιρείες Disem και Andries είχαν σημαντικές ζημίες. Η υποχρέωση καταβολής του προστίμου θέτει σε κίνδυνο την ύπαρξη τους.
Η
ANSEAU (Ì0S/S2)
ισχυρίζεται, εξάλλου, ότι κακώς η Επιτροπή της επέβαλε πρόστιμο ποσού ίσου με εκείνο των υψηλότερων προστίμων που επέβαλε στις επιχειρήσεις οι οποίες μετέσχαν στην επεξεργασία της συμβάσεως. Κατά την ενέργεια της αυτή η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη ότι η ANSEAU είναι μια ένωση μη κερδοσκοπικού σκοπού, η οποία δεν ασκεί καμιά οικονομική δραστηριότητα και ότι δεν άντλησε κανένα οικονομικό όφελος από τη σύμβαση. Δεν έλαβε επίσης υπόψη το κανονιστικό και οικονομικό πλαίσιο στο οποίο η ANSEAU πρότεινε τη σύναψη της συμβάσεως, δηλαδή την ανάγκη να εξασφαλιστεί η συνέχεια μιας υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, τηρώντας τις νομικές διατάξεις και υπό ικανοποιητικούς οικονομικούς όρους.
Τέλος, κακώς η Επιτροπή φρονεί ότι συνεχίζονται οι παραβάσεις. Στην πραγματικότητα, η ANSEAU αντιμετώπισε τις εναντιώσεις της Επιτροπής, από την κοινοποίηση των αιτιάσεων, προτείνοντας την τροποποίηση της γενικής συμβάσεως και καταρτίζοντας μια ειδική σύμβαση, που θα πρεπε να συναφθεί με τους εισαγωγείς που θέλουν να προσχωρήσουν στη γενική σύμβαση.
6)
Η
Επιτροπή
αντιτείνει σ' αυτό ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 την υποχρεώνει να λαμβάνει υπόψη μόνο τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως για τον προσδιορισμό του ποσού του προστίμου. Παρ' ολ' αυτά, έλαβε υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:
Η διαπιστωθείσα παράβαση ήταν ιδιαζόντως σοβαρή, εφόσον τα εμπόδια στις παράλληλες εισαγωγές αντιβαίνουν στις θεμελιώδεις αρχές στις οποίες στηρίζεται η κοινή αγορά. Προσθέτει ότι η σύμβαση διέπει το μεγαλύτερο μέρος της σχετικής αγοράς, ότι όλες οι προσφεύγουσες συνήψαν τη σύμβαση καίτοι είχαν πλήρη ενημέρωση για το περιοριστικό επί του ανταγωνισμού αντικείμενο της και ότι η σύμβαση τέθηκε σε εφαρμογή.
Όσον αφορά την ANSEAU, επιβλήθηκε πρόστιμο ίσου ποσού με εκείνο των υψηλότερων προστίμων που επιβλήθηκαν στις οικείες επιχειρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, ότι η ANSEAU φέρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης και, αφετέρου, ότι αυτή δεν έχει κερδοσκοπικό σκοπό. Ελήφθη επίσης υπόψη ότι η ANSEAU συνεργάστηκε σε μια συμφωνία που προσβάλλει το γενικό συμφέρον, μολονότι η αποστολή της τοποθετείται ακριβώς στο πεδίο του γενικού συμφέροντος ότι έθεσε σε εφαρμογή τον περιοριστικό σκοπό της συμβάσεως' και ότι άντλησε οφέλη (1268798 βελγικά φράγκα) το 1981) εκμεταλλευόμενη την εφαρμογή της συμβάσεως, δεδομένου ότι μόνη η πώληση των επιγραφών της απέφερε το ποσό του 1007833 βελγικών φράγκων το 1981.
Ο ισχυρισμός τη ANSEAU, κατά τον οποίο η παράβαση δεν συνεχίζεται πλέον, δεν ασκεί επιρροή, καθόσον οι περιοριστικές διατάξεις συμβάσεως τέθηκαν σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 1979 και μέχρι την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως δεν είχαν ακόμη γνωστοποιηθεί.
Όσον αφορά τις προσφεύγουσες πλην της ANSEAU, η Επιτροπή παρατηρεί ότι, δεδομένου ότι η ευθύνη όλων των προσφευγουσών είναι η ίδια, δικαιολογείται η επιβολή των ίδιων προστίμων σ' αυτές. Η Επιτροπή έλαβε εντούτοις υπόψη και τις αναμενόμενες από τη σύμβαση συνέπειες για τις προσφεύγουσες, διαιρώντας τις σε τρεις ομάδες, βάσει της σπουδαιότητας τους στην αγορά, καθώς και από την έκταση κατά την οποία αναμενόταν ότι θα ωφεληθούν από τη σύμβαση. Σχετικά, τήρησε μια στενή σχέση μεταξύ του αντίστοιχου ποσοστού επί της αγοράς και του ποσού του προστίμου, όπως προέκυψε από τα ίδια αυτά στατιστικά στοιχεία που επικαλέστηκαν οι προσφεύγουσες.
Η Επιτροπή διευκρινίζει πάντως ότι δεν νομίζει ότι η υποδιαίρεση αυτή απορρέει από κάποια υποχρέωση και ότι σε καμιά περίπτωση δεν είναι υποχρεωμένη να επιβάλλει πρόστιμα κατ' ακριβή αναλογία προς το ποσοστό επί της αγοράς των επιχειρήσεων. Δεν έλαβε υπόψη την οικονομική κατάσταση των επιχειρήσεων, διότι αυτό θα επέφερε ένα αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που είναι λιγότερο προσαρμοσμένες στους όρους της αγοράς και θα οδηγούσε τις επιχειρήσεις αυτές να ενισχύσουν τις ασθενείς δυνατότητες τους επιβιώσεως με συμπεριφορά αντιβαίνουσα στον ανταγωνισμό.
γ)
Η
ANSEAU
αμφισβητεί ότι οι αριθμοί που παρέθεσε η Επιτροπή, σχετικά με το όφελος από την εκμετάλλευση και το προϊόν πωλήσεως των επιγραφών, ασκούν επιρροή. Λαμβανομένων υπόψη των εξόδων που αφορούν τον έλεγχο καταλληλότητας, η πώληση επιγραφών, το 1981, δεν άφησε παρά ένα όφελος 59128 βελγικών φράγκων. Αντίθετα, το όφελος χρήσεως (1339892 βελγικά φράγκα το 1981) δεν αντιπροσώπευε παρά μια λογιστική αξία, δεδομένου ότι η ANSEAU είναι μια ένωση μη κερδοσκοπικού σκοπού. Από τα στοιχεία του προϋπολογισμού για το 1982 προκύπτει, εξάλλου, ζημία 683500 βελγικών φράγκων.
IV — Απάντηση σε ερώτημα που έθεσε το Δικαστήριο
Η Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, εξέθεσε λεπτομερέστερα τα κριτήρια υπολογισμού, βάσει των οποίων κατέληξε στα ποσά των προστίμων, αντίστοιχα, 9500 ECU, 38500 ECU και 76500 ECU.
Προσδιόρισε πρώτον το συνολικό ποσό του προστίμου που έπρεπε να επιβληθεί στο σύνολο των επιχειρήσεων που μετέσχαν στην επεξεργασία της συμβάσεως. Το συνολικό ποσό καθορίστηκε σε 1,5 °/ο της αξίας των εισαγωγών στο Βέλγιο πλυντηρίων ρούχων και πιάτων προελεύσεως άλλων κρατών μελών της Κοινότητας κατά το 1980 (67500000 ECU), ήτοι σε 1015000 ECU.
Το ποσό των κατ' ιδίαν προστίμων υπολογίστηκε σε συνάρτηση προς τη σπουδαιότητα των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά και προς τα οφέλη που άντλησαν από τη σύμβαση. Εν προκειμένω, το στοιχείο υπολογισμού που έγινε γνωστό ήταν ο αριθμός των επιγραφών ANSEAU που οι επιχειρήσεις παράγγειλαν για τα έτη 1979 και 1980. Σχετικά, η Επιτροπή σχημάτισε τρεις ομάδες επιχειρήσεων, δηλαδή εκείνες που παράγγειλαν, για την επίδικη περίοδο:
(α)
λιγότερες από 10000 επιγραφές
(6)
από 10000 μέχρι 50000 επιγραφές
(γ)
πάνω από 50000 επιγραφές.
Η ANSEAU εξομοιώθηκε με τις επιχειρήσεις της τρίτης ομάδας.
Εν συνεχεία η Επιτροπή καθόρισε τα πρόστιμα κατά τρόπο ώστε τα ποσά (στρογγυλοποιημένα) των προστίμων, που επιβλήθηκαν στις επιχειρήσεις της δεύτερης και της τρίτης ομάδας, να αντιπροσωπεύουν αντίστοιχα το τετραπλάσιο και το οκταπλάσιο του ποσού (στρογγυλοποιημένο) του προστίμου που επιβλήθηκε σε κάθε μία από τις επιχειρήσεις της πρώτης ομάδας.
V — Προφορική διαδικασία
Οι διάδικοι ανέπτυξαν τις προφορικές τους παρατηρήσεις κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση της 3ης Μαΐου 1983.
Ο γενικός εισαγγελέας ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση της 29ης Ιουνίου 1983.
Σκεπτικό
Με δικόγραφα που κατατέθηκαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 22 και 24 Μαρτίου 1982, οι προσφεύγουσες άσκησαν, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητούν την ακύρωση της απόφασης IV/29.995 — NAVEWAANSEAU της Επιτροπής, της 17ης Δεκεμβρίου 1981, περί διαδικασίας εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης ΕΟΚ (
ΕΕ L 167, σ. 39
).
Η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά τη «σύμβαση περί της χρησιμοποιήσεως του σήματος καταλληλότητας NAVEWAANSEAU για πλυντήρια ρούχων και πιάτων» (εφεξής: «η σύμβαση»), που συνήφθη στις 13 Δεκεμβρίου 1978 μεταξύ, αφενός, των αποκλειστικών κατασκευαστών και εισαγωγέων που υπάγονται σε ορισμένες επαγγελματικές οργανώσεις στο Βέλγιο, δηλαδή την Communauté de l'électricité (εφεξής: «CEG», τη Fédération du commerce de l'appareillage électrique (εφεξής: «FCAE») και την Union des fournisseurs des artisans de l'alimentation (εφεξής: «UFARAL») και, αφετέρου, της Association nationale des services d'eau (εφεξής: «ANSEAU»), ενώσεως μη κερδοσκοπικού σκοπού, η οποία περιλαμβάνει 31 επιχειρήσεις διανομής ύδατος.
Η εν λόγω σύμβαση αφορά την οργάνωση του ελέγχου καταλληλότητας των πλυντηρίων ρούχων και πιάτων προς τις τεχνικές απαιτήσεις που έχουν καθιερώσει, για την καλή ποιότητα του πόσιμου νερού, τα διατάγματα της 24ης Απριλίου 1965 και 6ης Μαίου 1966. Τα διατάγματα αυτά προβλέπουν ότι μόνο οι συσκευές που είναι εφοδιασμένες με ορισμένα εξαρτήματα και πληρούν τους σχετικούς βελγικούς κανόνες μπορούν να συνδεθούν με το δίκτυο διανομής νερού. Οι επιχειρήσεις διανομής νερού, των οποίων η ANSEAU υπερασπίζει τα κοινά συμφέροντα, είναι επιφορτισμένες με την εποπτεία της τήρησης των κανόνων αυτών.
Η σύμβαση, η οποία αντικατέστησε ένα σύστημα ελέγχου, στηριζόμενο σε καταλόγους που περιλαμβάνουν τους τύπους συσκευών που αναγνωρίζονται ως σύμφωνοι με τις απαιτήσεις των προαναφερθέντων διαταγμάτων, προβλέπει τον έλεγχο των συσκευών μέσω επιγραφών καταλληλότητας. Η διανομή των επιγραφών εξασφαλίζεται, κατά τους όρους της συμβάσεως, από την CEG, που είναι προς τούτο εντολοδόχος όλων των συμβαλλομένων. Όσον αφορά την ANSEAU, υποχρεούται, σύμφωνα με τους όρους της συμβάσεως, να επαγρυπνεί, ώστε τα πλυντήρια που εισάγονται στο κύκλωμα του εμπορίου να φέρουν το σήμα καταλληλότητας. Όταν διαπιστώνει ότι ένα πλυντήριο δεν φέρει το σήμα, είναι υποχρεωμένη να καθιστά γνωστό στον έμπορο ότι το εν λόγω πλυντήριο δεν συγκεντρώνει τους όρους που απαιτούνται για τη σύνδεση του με το δίκτυο διανομής. Η ANSEAU υποχρεούται εξάλλου να συνιστά στα μέλη της να λαμβάνουν υπόψη το περιεχόμενο και το σκοπό της συμβάσεως και να ενημερώνουν σχετικά τους καταναλωτές. Στη σύμβαση μπορούν να προσχωρήσουν και άλλα μέλη, εφόσον είναι επίσης κατασκευαστές ή αποκλειστικοί εισαγωγείς.
Η σύμβαση τέθηκε σε ισχύ κατά τρόπο ώστε η CEG, η μόνη που είναι εξουσιοδοτημένη προς διανομή των επιγραφών, να τα έχει πράγματι δώσει μόνο σε κατασκευαστές και επίσημους εισαγωγείς, ζήτησε δε από τους εμπόρους που ήθελαν να αποκτήσουν τις επιγραφές είτε την απόδειξη της ιδιότητας τους ως αποκλειστικού εισαγωγέα είτε το χαρακτηριστικό του αποκλειστικού εισαγωγέα στο Βέλγιο. Η ANSEAU έχει ενεργώς ελέγξει την επίθεση των επιγραφών και έχει επισύρει την προσοχή εμπόρων και καταναλωτών για τις συνέπειες που μπορεί να προκύψουν από την έλλειψη των εν λόγω επιγραφών.'Εχει εξάλλου παράσχει την τεχνική συνδρομή της, ενόψει του ελέγχου της καταλληλότητας των πλυντηρίων που στερούνται επιγραφών, υπό συνθήκες σαφώς δυσμενέστερες για τους μη συμβληθέντες απ' ό,τι για τα μέρη της συμβάσεως.
Στις 15 Δεκεμβρίου 1980, η Επιτροπή απηύθυνε κοινοποίηση των αιτιάσεων στα μέρη της συμβάσεως, με την οποία δήλωσε ότι σκόπευε να διαπιστώσει ότι η σύμβαση είχε «ως αντικείμενο και ως αποτέλεσμα να καταστήσει αδύνατες ή τουλάχιστον δυσκολότερες τις παράλληλες εισαγωγές πλυντηρίων ρούχων και πιάτων στο Βέλγιο».
Στις 17 Δεκεμβρίου 1981, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση που αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση προσφυγής. Στην απόφαση αυτή εκτίδεται ότι ορισμένες διατάξεις της συμβάσεως της 13ης Δεκεμβρίου 1978,
«οι οποίες στερούν τους μη αποκλειστικούς εισαγωγείς της δυνατότητας ελέγχου καταλληλότητας των πλυντηρίων ρούχων και πλυντηρίων πιάτων που εισάγουν οι τελευταίοι στο Βέλγιο, υπό όρους που δεν συνιστούν διακριτική μεταχείριση σε σχέση με τους όρους οι οποίοι ισχύουν για τους κατασκευαστές ή αποκλειστικούς εισαγωγείς, συνιστούν παραβάσεις του άρ8ρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης».
Η απόφαση ορίζει ότι τα μέρη της συμβάσεως υποχρεούνται να θέσουν τέρμα στις διαπιστωθείσες παραβάσεις και επιβάλλει πρόστιμο στα μέρη εκείνα που συμμετέσχαν στην επεξεργασία της συμβάσεως. Όσον αφορά τις προσφεύγουσες, τα πρόστιμα κατανέμονται ως εξής: 9500 ECU για τις προσφεύγουσες ASOGEM (101/82) και Despagne (104/82) 38500 ECU για τις προσφεύγουσες IAZ (96/82), Disem-Andrjes (97/82), Ansel (99/82), Zanker (100/82) και van Assclie (102/82) και 76500 ECU για τις προσφεύγουσες Bauknecht (98/82), ACEC (105/82), ANSEAU (108/82) και Miele (110/82).
Προς υποστήριξη των προσφυγών τους, οι προσφεύγουσες επικαλούνται σειρά λόγων, εν μέρει παραλλήλων, οι οποίοι, για διευκόλυνση της εξετάσεως τους, κατατάσσονται ως ακολούθως:
Επί της προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας και της παραβάσεως ουσιωδών τύπων
Όλες οι προσφεύγουσες, εκτός της Miele (110/82), προσάπτουν εν πρώτοις στην Επιτροπή ότι προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας και παρέβη ουσιώδεις τύπους, ειδικότερα το άρδρο 4 του κανονισμού 99/63 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963 (ΕΕ ειδ. έκδ. τόμ. 08/001), κατά τις διατάξεις του οποίου η Επιτροπή προβάλλει κατά των αποδεκτών μόνο τις αιτιάσεις ως προς τις οποίες αυτοί είχαν την ευκαιρία να καταστήσουν γνωστές τις απόψεις τους.
Προς υποστήριξη του λόγου αυτού, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η κοινοποίηση των αιτιάσεων προσέδωσε στη σύμβαση ως αντικείμενο και αποτέλεσμα την παρακώλυση ή τον περιορισμό των παράλληλων εισαγωγών, ενώ η απόφαση διατήρησε μόνο το αντικείμενο δημιουργίας δυσμενούς μεταχειρίσεως των μη αποκλειστικών εισαγωγέων έναντι των κατασκευαστών και των αποκλειστικών εξαγωγέων. Κατά συνέπεια, η απόφαση αναφέρθηκε σε αιτίαση που δεν είχε περιληφθεί στην κοινοποίηση των αιτιάσεων και ως προς την οποία οι προσφεύγουσες δεν είχαν, συνεπώς, την ευκαιρία να καταστήσουν γνωστές τις απόψεις τους.
Ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί. Η εξέταση της κοινοποίησης των αιτιάσεων αποδεικνύει ότι ασχολείται με την απόδειξη της δυσμενούς διακρίσεως, αντικείμενο της οποίας αποτελούν οι παράλληλοι εισαγωγείς έναντι των αποκλειστικών εισαγωγέων. Αναλύοντας τη συμπεριφορά των προσφευγουσών σε σχέση με το άρθρο 85 της συνθήκης, η Επιτροπή αναφέρει ρητώς, προς συναγωγή του περιοριστικού χαρακτήρα της συμφωνίας ως προς τον ανταγωνισμό, ότι αυτή έχει επίσης ως αντικείμενο την παρακώλυση ή τον περιορισμό των παράλληλων εισαγωγών πλυντηρίων ρούχων και πιάτων. Επομένως, δεν υπάρχει καμιά διάσταση μεταξύ της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων και της αποφάσεως.
Επί της παραβιάσεως των αρχών της χρηστής διοικήσεως
Η ANSEAU (108/82) προσάπτει στην Επιτροπή, αφενός, ότι δεν επαλήθευσε σε ποιο βαθμό τα μέρη της συμβάσεως απήλειψαν τις αντιρρήσεις που πραγματεύεται η κοινοποίηση των αιτιάσεων και, αφετέρου, έδωσε στη δημοσιότητα την απόφαση πριν την καταστήσει επίσημα γνωστή στους ενδιαφερομένους.
Όσον αφορά το πρώτο παράπονο, η ANSEAU διαβίβασε στην Επιτροπή, κατά τις αρχές του 1981, ένα σχέδιο τροποποιήσεων της συμβάσεως και ένα σχέδιο «ειδικής συμβάσεως». Με το τελευταίο θα επιτρεπόταν και στους εισαγωγείς που δεν μετέχουν της επίδικης συμβάσεως να αποκτούν τις επιγραφές καταλληλότητας, υπό την προϋπόθεση, μεταξύ άλλων, καταβολής ορισμένου ποσού ως εγγυήσεως. Το οριστικό σχέδιο της «ειδικής συμβάσεως» διαβιβάστηκε στην Επιτροπή με έγγραφο της 15ης Ιουνίου 1981, αυτή όμως έλαβε την επίδικη απόφαση έξι μήνες αργότερα, χωρίς να απαντήσει στο έγγραφο.
Η Επιτροπή, καίτοι αποδέχεται τα περιστατικά που προβάλλει η ANSEAU φρονεί ότι δικαιολογημένα δεν έδωσε συνέχεια στο από 15 Ιουνίου 1981 έγγραφο δεδομένου ότι είχε λόγους να αμφιβάλλει για την πραγματική θούληση της ANSEAU να προβεί σε τροποποιήσεις. Πράγματι, με το από 19 Μαίου 1981 έγγραφο, η Επιτροπή διατύπωσε ορισμένες αντιρρήσεις στο σχέδιο της «ειδικής συμβάσεως», στις οποίες δεν ανταποκρινόταν η οριστική διατύπωση του σχεδίου αυτού. Κατά τα λοιπά, η εν λόγω σύμβαση δεν τέθηκε σε ισχύ παρά μετά την έκδοση της αποφάσεως.
Σχετικά, πρέπει πρώτα να υπομνηστεί ότι σκοπός της προκαταρκτικής διοικητικής διαδικασίας είναι η προπαρασκευή της αποφάσεως της Επιτροπής που αφορά παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, η διαδικασία δε αυτή αποτελεί επίσης την ευκαιρία, για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, να προσαρμόσουν την επικρινόμενη πρακτική στους κανόνες της συνθήκης. Είναι βεβαίως λυπηρό και όχι σύμφωνο με τις απαιτήσεις της χρηστής διοικήσεως ότι η Επιτροπή δεν αντέδρασε στο σχέδιο της «ειδικής συμβάσεως», που της είχε υποβληθεί ακριβώς ενόψει μιας τέτοιας προσαρμογής. Πάντως, δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους ότι το σχέδιο αυτό δεν ανταποκρινόταν σε όλες τις αντιρρήσεις της. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν αλληλογράφησε πρώτα με την προσφεύγουσα δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πλημμέλεια της διαδικασίας, θίγουσα τη νομιμότητα της αποφάσεως.
Όσον αφορά την αιτίαση ότι έδωσε στη δημοσιότητα την απόφαση προτού τη γνωστοποιήσει στους αποδέκτες, διαπιστώνεται ότι, όσο λυπηρή κι αν είναι αυτή η συμπεριφορά, η απόφαση είχε ήδη ληφθεί και ότι πράξεις μεταγενέστερες της εκδόσεως της δεν μπορούν να θίξουν την ισχύ της.
Επομένως, και ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
Επί της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης
Η ANSEAU (108/82) και η Miele (110/82) προβάλλουν επιπλέον ότι η σύμβαση οεν περιέχει τα στοιχεία που συνιστούν παράβαση του άρθρου 85, παράγοαα^ 1, της συνθήκης.
Πρώτον, η ANSEAU αναφέρει ότι δεν είναι δυνατό να γίνει λόγος περί «συμφωνίας μεταξύ επιχειρήσεων» κατά την έννοια της παραπάνω διατάξεως. Πράγματι, η ANSEAU είναι ένωση επιχειρήσεων που δεν ασκεί, η ίδια, καμιά οικονομική δραστηριότητα. Το άρθρο 85, παράγραφος 1, της συνθήκης μπορεί επομένως να έχει εφαρμογή επ' αυτής μόνο κατά το μέτρο που οι επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν μέλη της, συνδέονται νομικά με τη σύμβαση. Αυτό δεν συμβαίνει εν προκειμένω, διότι, κατά τους όρους τόσο της συμβάσεως όσο και του καταστατικού της ANSEAU, μόνον αυτή είχε την εξουσία να προβαίνει σε συστάσεις.
Όπως έχει ήδη δεχτεί το Δικαστήριο, με τις αποφάσεις της 15ης Μαΐου 1975 (Frubo,
71/74, Recueil σ. 563
) και της 29ης Οκτωβρίου 1980 (van Landewyck,
209-215 και 218/78, Recueil σ. 3125
), το άρθρο 85, παράγραφος 1, έχει επίσης εφαρμογή επί ενώσεων επιχειρήσεων, κατά το μέτρο που η δική τους δραστηριότητα ή η δραστηριότητα των επιχειρήσεων οι οποίες είναι μέλη τους τείνει στην παραγωγή των αποτελεσμάτων που η διάταξη αυτή επιδιώκει να απαλείψει. Από την τελευταία ιδίως απόφαση προκύπτει ότι η σύσταση, μολονότι στερείται δεσμευτικού αποτελέσματος, δεν εκφεύγει του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, όταν η αποδοχή της συστάσεως από τις αποδέκτριες επιχειρήσεις ασκεί αισθητή επίδραση επί του ανταγωνισμού στη σχετική αγορά.
Ενόψει της νομολογίας αυτής, πρέπει να υπογραμμιστεί, όπως ορθά διαπίστωσε η Επιτροπή, ότι οι συστάσεις που εξέδωσε η ANSEAU σχετικά με τη σύμβαση και σύμφωνα με τις οποίες οι επιχειρήσεις μέλη οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη το περιεχόμενο και το σκοπό της συμβάσεως και οφείλουν να ενημερώνουν τους καταναλωτές, είχαν πράγματι ως συνέπεια, οι επιχειρήσεις διανομής νερού στις κατοικημένες περιοχές των Βρυξελλών, της Αμβέρσας και της Γάνδης να ελέγξουν, στις κατοικίες των συνδρομητών, εάν τα πλυντήρια που είναι συνδεδεμένα με το δίκτυο διανομής νερού ήταν εφοδιασμένα με την επιγραφή καταλληλότητας. Οι συστάσεις αυτές προσδιόρισαν επομένως τη συμπεριφορά ενός σημαντικού μέρους των μελών της ANSEAU και άσκησαν, έτσι, μια αισθητή επίδραση επί του ανταγωνισμού.
Η ANSEAU και η Miele προσάπτουν, εξάλλου, στην απόφαση ότι δεν αποδεικνύει, επαρκώς κατά νόμο, ότι η σύμβαση είχε σκοπό να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Σχετικά, ισχυρίζονται αφενός ότι ο αληθινός σκοπός της συμβάσεως ήταν η εξασφάλιση του ελέγχου καταλληλότητας και η μείωση του διοικητικού κόστους και αφετέρου ότι τα μέρη δεν είχαν όλα πρόθεση να περιορίσουν τον ανταγωνισμό.
Όσον αφορά το πρώτο σκέλος του επιχειρήματος των προσφευγουσών, διαπιστώνεται οτι τόσο το περιεχόμενο της συμβάσεως όσο και η κατάρτιση της και οι περιστάσεις υπό τις οποίες τέθηκε σε εφαρμογή εμφαίνουν σαφώς τη θέληση να επιφυλαχτεί στις παράλληλες εισαγωγές, με σκοπό την παρακώλυση τους δυσμενέστερη μεταχείριση από τις επίσημες εισαγωγές.
Το συμπέρασμα αυτό απορρέει πρώτον από το γεγονός ότι η σύμβαση στηρί-ςεται σε ενιαίο σύστημα ελέγχου μέσω των επιγραφών καταλληλότητας που αντικατέστησε ενα προηγούμενο σύστημα ελέγχου, στηριζόμενο σε καταλόγους εγκεκριμένων συσκευών και ότι μόνοι οι κατασκευαστές ή οι αποκλειστικοί εισαγωγείς μπορούν να αποκτήσουν τις επιγραφές αυτές. Προκύπτει επίσης από ορισμένες δηλώσεις στις οποίες προέβησαν η CEG και η FCAE κατά τις προπαρασκευαστικές συνεδριάσεις. Πράγματι, κατά τις εν λόγω συνεδριάσεις, η CEG εκδήλωσε τη θέληση της να επιτύχει για τα μέλη της μια μεταχείριση που θα τα ευνοούσε σε σχέση προς τα μη μέλη και δήλωσε ότι θεωρούσε την υπό κατάρτιση σύμβαση ως ενα «όπλο» κατά των παράλληλων εισαγωγών Η FCAE εξάλλου, υπογράμμισε ότι το σύστημα των καταλόγων εγκεκριμένων συσκευών παρουσίαζε το μειονέκτημα ότι οι παράλληλες εισαγωγές επωφελούνταν επίσης του ελέγχου όπως ο επίσημος εισαγωγέας, χωρίς να πρέπει εντούτοις να συμμετέχουν στα έξοδα. Τέλος, η πρόθεση παρακωλύσεως των παράλληλων εισαγωγών φαίνεται επίσης απο τις ενέργειες στις οποίες η CEG και η ANSEAU προέβησαν μετά τη σύναψη της συμβάσεως, προκειμένου να προφυλάξουν τους εμπόρους και τους καταναλωτές, αντίστοιχα, από την πώληση και την αγορά συσκευών μη εφοδιασμένων με επιγραφή καταλληλότητας.
Συνεπώς, λαμβάνοντας υπόψη τόσο το περιεχόμενο της όσο και το νομικό και οικονομικό της πλαίσιο, καθώς και τη συμπεριφορά των μερών, σκοπός της συμ-6ασεως είναι να περιορίσει αισθητά τον ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς παρά το γεγονός ότι επιδιώκει εξίσου να προστατεύσει τη δημόσια υγεία και να μειώσει το κόστος ελέγχου της καταλληλότητας. Η διαπίστωση αυτή δεν θίγεται από το γεγονός ότι η πρόθεση περιορισμού του ανταγωνισμού δεν αποδείχτηκε ως προς ολα τα μέρη της συμβάσεως.
Η ANSEAU και η Miele προβάλλουν ακόμα ότι, αντίθετα προς τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην απόφαση, η σύμβαση δεν είχε περιοριστικό αποτέλεσμα για τον ανταγωνισμό.
Από τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει ότι η σύμβαση είναι δυνατό να καταστήσει δυσχερέστερες, αν όχι αδύνατες, τις παράλληλες εισαγωγές πλυντηρίων ρούχων και πιάτων και μπορεί επομένως να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της παρούσας διαδικασίας, το ποσοστό της αγοράς το οποίο κατέχουν οι εταιρείες που υπέγραψαν τη σύμβαση ανέρχεται περίπου στο 90 ο/ο και επομένως ποσοστό πολύ σημαντικό, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η σύμβαση είχε περιοριστικό αποτέλεσμα για τον ανταγωνισμό.
Από τις σκέψεις αυτές προκύπτει επίσης ότι, αντίθετα προς τις αντιρρήσεις που διατύπωσε η ANSEAU, η σύμβαση επηρεάζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο κατά τρόπο που πρέπει να θεωρηθεί αισθητός.
Επομένως, αυτή η ομάδα λόγων ακυρώσεως πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Επί της μη εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης
Όλες οι προσφεύγουσες προβάλλουν ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να αρνηθεί την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης, για το λόγο ότι η σύμβαση δεν είχε κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 17/62. Προς υποστήριξη του λόγου αυτού, ισχυρίζονται ότι η σύμβαση εξαιρούνταν της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού, διότι επρόκειτο περί καθαρώς εθνικής συμφωνίας, στην οποία είχαν μετάσχει οι επιχειρήσεις που έχουν την ιθαγένεια ενός μόνο κράτους μέλους, και η οποία, επιπλέον, δεν αφορούσε ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ κρατών μελών.
Κατά την Επιτροπή, η τελευταία αυτή προϋπόθεση πρέπει να ερμηνευτεί σε συνάρτηση με το σκοπό της εν λόγω διατάξεως, δηλαδή τη διοικητική απλούστευση υπέρ των συμπράξεων οι οποίες έχουν χαρακτήρα λιγότερο βλαπτικό ενόψει των σκοπών του άρθρου 85 της συνθήκης. Αυτή δεν είναι η περίπτωση της συμβάσεως, σκοπός της οποίας ήταν η κατάργηση των παράλληλων εισαγωγών. Η Επιτροπή αμφισβητεί, εξάλλου, τον καθαρώς εθνικό χαρακτήρα της συμβάσεως, λόγω της συμμετοχής της γερμανικού δικαίου εταιρίας BBC Hausgeräte GmbH, η οποία είχε ένα μόνο υποκατάστημα στο Βέλγιο.
Διαπιστώνεται ότι, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 17/62, οι συμφωνίες που συνάπτονται μετά την έναρξη της ισχύος του κανονισμού και υπέρ των οποίων οι ενδιαφερόμενοι θέλουν να επωφεληθούν των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 3, πρέπει να κοινοποιούνται στην Επιτροπή, διαφορετικά δεν είναι δυνατή η έκδοση αποφάσεως εφαρμογής του άρθρου αυτού Πάντως, το άρθρο 4, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού απαλλάσσει από την κοινοποίηση τις συμφωνίες στις οποίες μετέχουν επιχειρήσεις που έχουν την ιθαγένεια ενός μόνο κράτους μέλους και οι οποίες, επιπλέον δεν αφορούν ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ των κρατών μελών.
Πρέπει πρώτον να διερευνηθεί αν πληρούνται οι δύο προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62, εξυπακουομένου ότι αν δεν πληρούται η μια από τις προϋποθέσεις αυτές, η σύμβαση δεν μπορούσε να τύχει του ευεργετήματος του άρθρου 85, παράγραφος 3, ελλείψει κοινοποιήσεως της συμφωνά με το άρθρο 4, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού.
Σχετικά, αρκεί να διαπιστωθεί ότι η σύμβαση δεν πληρούσε την προϋπόθεση ότι η συμφωνία δεν αφορά ούτε τις εισαγωγές ούτε τις εξαγωγές μεταξύ των κρατών μελων^ Οπως έχει δεχτεί το Δικαστήριο με την απόφαση της 3ης Φεβρουαρίου 1976 Fondenes Roubaix-Wattrelos,
63/75, Recueil σ. 111
), η προϋπόθεση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί σε συνάρτηση με την οικονομία του άρθρου 4 και τους σκοπούς της διοικητικής απλουστεύσεως που επιδιώκει, με το να μην υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να κοινοποιούν συμβάσεις οι οποίες, μολονότι θα μπορούσαν να εμπέσουν στο άρθρο 85, παράγραφος 1, παρουσιάζονται, γενικώς λόγω των ιδιομορφιών τους, ως λιγότερο βλαπτικές ενόψει των σκοπών της διατάξεως αυτής.
Εν προκειμένω, η σύμβαση αποβλέπει, καθώς διαπιστώθηκε παραπάνω να περιορίσει αισθητά τις παράλληλες εισαγωγές πλυντηρίων ρούχων και πιάτων στο Βέλγιο και τείνει κατ' αυτόν τον τρόπο να απομονώσει τη βελγική αγορά κατά τρόπο ασυμβίβαστο προς τις θεμελιώδεις αρχές της κοινής αγοράς. Επομένως, αφορά τις εισαγωγές σε βαθμό που δεν μπορεί να θεωρηθεί ως λίγο βλαπτικός. Κατά συνέπεια, η σύμβαση αυτή δεν πρέπει να εξαιρεθεί της κοινοποιήσεως που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62 και, ελλείψει κοινοποιήσεως σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου αυτού δεν μπορεί να τύχει της απαλλαγής του άρθρου 85, παράγραφος 3.
Οι προσφεύγουσες υποστήριξαν ακόμα, σ' αυτό το συνειρμό, ότι με την απόφαση παραβιάστηκε το άρθρο 190 της συνθήκης, καθόσον δεν περιέχει επαρκή κατά νόμο αιτιολογία της αρνήσεως εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 3 της συνθήκης.
Ούτε αυτός ο λόγος μπορεί να γίνει δεκτός. Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η καθιερωθείσα με το άρθρο 190 της συνθήκης υποχρέωση αιτιολογήσεως των βλαπτικών αποφάσεων έχει ως σκοπό να επιτρέπει στο Δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχο του επί της νομιμότητας της αποφάσεως και να παρέχει στον ενδιαφερόμενο επαρκή ένδειξη ώστε να γνωρίζει αν η απόφαση είναι βάσιμη ή αν περιέχει ελάττωμα που καθιστά δυνατή την αμφισβήτηση της νομιμότητας. Κατά συνέπεια, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 1980, η εν λόγω υποχρέωση αιτιολογίας εκπληρούται όταν η απόφαση αναφέρει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία απο τα οποία εξαρτάται η νόμιμη αιτιολόγηση του μέτρου, καθώς και οι σκέψεις που οδήγησαν στη λήψη της αποφάσεως.
Αυτό συμβαίνει εν προκειμένω. Από το σκεπτικό της αποφάσεως εμφαίνεται σαφώς ότι δεν ήταν δυνατό να έχει εφαρμογή το άρθρο 85, παράγραφος 3, εφόσον η σύμβαση, ως προς την οποία υπήρχε η υποχρέωση κοινοποιήσεως για τους προεκτεθέντες λόγους, δεν είχε κοινοποιηθεί σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 17/62 και ότι, εν πάση περιπτώσει, δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις που θέτει αυτό τούτο το άρθρο 85, παράγραφος 3.
Επομένως, και οι λόγοι αυτοί πρέπει να απορριφθούν.
Επί των προστίμων
Όσον αφορά τα επιβληθέντα πρόστιμα, όλες οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται πρώτον ότι συμφωνία που απαλλάσσεται της κοινοποιήσεως, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62, δεν μπορεί να αποτελέσει αιτία επιβολής προστίμων. Εν πάση περιπτώσει, η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εμποδίζει εν προκειμένω την επιβολή προστίμων, δεδομένου ότι η ίδια η Επιτροπή έχει δημιουργήσει την εντύπωση ότι οι συμφωνίες που απαλλάσσονται της κοινοποιήσεως δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προστίμων.
Σχετικώς αρκεί να υπομνηστεί ότι, όπως προεκτέθηκε, η σύμβαση δεν απαλλασσόταν της κοινοποιήσεως.
Δεύτερον, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι δεν έπρεπε να τους επιβληθεί πρόστιμο ή, εν πάση περιπτώσει, ότι το ποσό του προστίμου έπρεπε να είναι μειωμένο, εφόσον, αντίθετα προς τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην απόφαση, η παράβαση δεν είχε διαπραχθεί εκ προθέσεως ή εκ βαρείας αμελείας. Ειδικότερα, οι προσφεύγουσες, πλην της ANSEAU, ισχυρίζονται ότι δεν ενήργησαν εκ προθέσεως, όπως αναφέρεται στην απόφαση, δεδομένου ότι δεν τελούσαν εν γνώσει του εναντίον του ανταγωνισμού σκοπού της συμβάσεως, κατά την επεξεργασία της οποίας, επιπλέον, δεν διαδραμάτισαν παρά έναν καθαρώς παθητικό ρόλο ή μάλλον δεν μετέσχαν καθόλου. Η ANSEAU αρνείται ότι ενήργησε με βαριά αμέλεια, όπως αναφέρεται στην απόφαση, καθόσον ο εναντίον του ανταγωνισμού σκοπός δεν προκύπτει από την ίδια τη σύμβαση και ότι αυτή δεν ήταν ενήμερη των προθέσεων των συμβληθέντων μαζί της.
Η Επιτροπή αντιτάσσει ότι οι προσφεύγουσες είχαν γνώση ή, τουλάχιστον, όφειλαν να έχουν γνώση του περιοριστικού του ανταγωνισμού σκοπού της συμβάσεως, δεδομένου ότι είχαν λάβει ή μπορούσαν να έχουν λάβει γνώση των δηλώσεων στις οποίες προέβη ιδίως η CEG κατά τη διάρκεια των προπαρασκευαστικών συνεδριάσεων, το αργότερο κατά την ανάγνωση των πρακτικών.
Πρέπει να σημειωθεί ότι, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62, η Επιτροπή μπορεί, με απόφαση, να επιβάλει στις επιχειρήσεις και στις ενώσεις επιχειρήσεων πρόστιμα, όταν εκ προθέσεως ή εξ αμελείας διαπράττουν παράβαση των κανόνων περί ανταγωνισμού της συνθήκης.
Εν προκειμένω, από τις παραπάνω σκέψεις προκύπτει ότι όλα τα μέρη που μετέσχαν στην επεξεργασία της συμβάσεως τελούσαν εν γνώσει ότι η σύμβαση, όπως εμφανίζεται ενόψει του περιεχομένου της, του νομικού και οικονομικού της πλαισίου και της συμπεριφοράς των μερών, είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό των παράλληλων εισαγωγών και μπορούσε να επηρεάσει το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο, καθόσον ήταν πράγματι δυνατό να καταστήσει δυσχερέστερες, αν όχι αδύνατες, τις παράλληλες εισαγωγές. Προσυπογράφοντας τη σύμβαση, εν γνώσει των περιστάσεων αυτών, ενήργησαν επομένως εκ προθέσεως, ασχέτως του αν είχαν ή όχι συνείδηση ότι, πράττοντας αυτό, παραβίαζαν την απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης.
Το συμπέρασμα αυτό δεν εξασθενίζει από το γεγονός που επικαλούνται ορισμένες από τις προσφεύγουσες, ότι δεν παραβρέθηκαν σε όλες τις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη σύναψη της συμβάσεως, αφού το ουσιώδες περιεχόμενο των διαπραγματεύσεων αυτών προκύπτει σαφώς από τα πρακτικά, τα οποία ήταν προσιτά σε όλα τα μέρη.
Υπό τις περιστάσεις αυτές, η άποψη των προσφευγουσών, κατά την οποία η παράβαση δεν διαπράχθηκε εκ προθέσεως ή, εν πάση περιπτώσει εκ βαρείας αμελείας, δεν είναι δυνατό να γίνει δεκτή, οπότε και ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
Τρίτον, όλες οι προσφεύγουσες, πλην της Miele, ισχυρίζονται ότι το ποσό του προστίμου προσδιορίστηκε εσφαλμένα.
Ειδικότερα, οι προσφεύγουσες, πλην της ANSEAU, προσάπτουν στην Επιτροπή πεπλανημένη εκτίμηση της βαρύτητας της παραβάσεως, όσον αφορά τόσο τη βλαπτική επίπτωση της συμφωνίας όσο και το μέρος της ατομικής ευθύνης των εν λόγω επιχειρήσεων. Προς υποστήριξη του επιχειρήματος αυτού, επικαλούνται, αφενός, την αισθητή ασυμφωνία μεταξύ του ποσού του προστίμου και του αντίστοιχου μεριδίου των επιχειρήσεων επί της αγοράς και, αφετέρου, το γεγονός ότι η σύμβαση δεν έχει μέχρι τώρα επηρεάσει αισθητά το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο.
Από το σκεπτικό της αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή, κατά τον προσδιορισμό του ποσού των προστίμων, έλαβε υπόψη, πρώτον, ότι πρόκειται περί βαριάς παραβάσεως, καθόσον αυτή συνεπάγεται εμπόδια στις παράλληλες εισαγωγές και θέτει, ως εκ τούτου, τεχνητά εμπόδια στο εσωτερικό της Κοινότητας. Καθορίζοντας τα κατ' ιδίαν πρόστιμα σε 9500, 38500 και 76500 ECU η Επιτροπή προσέβλεψε, σύμφωνα με το σκεπτικό της αποφάσεως, στη σπουοαι-ότητα που έχουν αντιστοίχως οι επιχειρήσεις στη σχετική αγορά ξεκινώντας από την υπόθεση ότι όλες οι επιχειρήσεις που μετέσχαν στην επεξεργασία της συμβάσεως φέρουν την ίδια ευθύνη λόγω της συμμετοχής τους στη σύμβαση.
Κατά τη διάρκεια της ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι για τον υπολογισμό των προστίμων, προσδιόρισε πρώτα το συνολικό ποσό των προστίμων που έπρεπε να επιβληθεί στο σύνολο των επιχειρήσεων στις οποίες έπρεπε να επιβληθεί κύρωση, εφαρμόζοντας το συντελεστή 1 5 ο/ο επί της αξίας των εισαγωγών στο Βέλγιο πλυντηρίων ρούχων και πιάτων προελεύσεως άλλων κρατών μελών. Το συνολικό αυτό ποσό κατανεμήθηκε εν συνεχεία μεταξύ των εν λόγο3 επιχειρήσεων, καταρτίζοντας προς τούτο τρεις ομάδες, σύμφωνα με τον αριθμό των επιγραφών καταλληλότητας που είχαν παραγγελθεί στην ANSEAU.
Όπως δέχτηκε το Δικαστήριο με την απόφαση του της 7ης Ιουνίου 1983 (Pioneer και λοιποί, υποθέσεις
100 έως 103/80, Συλλογή 1983, σ. 1825
), για την εκτίμηση της βαρύτητας μιας παραβάσεως πρέπει να λαμβάνεται υπόψη μεγάλος αριθμός στοιχείων των οποίων ο χαρακτήρας και η σπουδαιότητα ποικίλλουν ανάλογα με το είδος και τις ειδικές περιστάσεις της οικείας παραβάσεως. Μεταξύ των στοιχείων αυτών μπορεί, ανάλογα με την περίπτωση, να συγκαταλέγεται ο όγκος και η αξία των εμπορευμάτων που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως, καθώς και το μέγεθος και η οικονομική ισχύς της επιχειρήσεως και, εντεύθεν, η επίδραση που αυτή μπορεί να ασκήσει στην αγορά. Με την απόφαση του της 15ης Ιουλίου 1970 (Boehringer Mannheim,
45/69, Recueil σ. 769
), το Δικαστήριο αναγνώρισε επίσης ότι συμβιβάζεται με τον ατομικό προσδιορισμό της κυρώσεως ο καθορισμός, προηγουμένως, συνολικού ανωτάτου ορίου για το πρόστιμο, που προσδιορίζεται σε σχέση με τη σοβαρότητα του κινδύνου που ενέχει η σύμπραξη για τον ανταγωνισμό και το εμπόριο μέσα στην κοινή αγορά.
Υπό το φως της νομολογίας αυτής, δεν είναι δυνατό να προσαφθεί στην Επιτροπή ότι, λαμβάνοντας υπόψη τις βλαπτικές συνέπειες της συμβάσεως, προσδιόρισε πρώτα το συνολικό ποσό των επιβλητέων προστίμων, εφαρμόζοντας προς τούτο στην αξία των εν λόγω εισαγωγών το επιλεγέν επί τοις εκατό ποσοστό. Δικαιολογημένα επίσης η Επιτροπή κατένειμε εν συνεχεία το σύνολο αυτό μεταξύ των επιχειρήσεων επί των οποίων επιβλήθηκε η κύρωση, κατατάσσοντας τες σε ομάδες βάσει του αριθμού των επιγραφών που είχαν παραγγείλει. Τα επιχειρήματα που αναφέρονται στην πεπλανημένη εκτίμηση της βαρύτητας της παραβάσεως πρέπει επομένως να απορριφθούν.
Η προσφεύγουσα Disem-Andries υποστηρίζει, εξάλλου, την ύπαρξη πλάνης περί την εκτίμηση, καθότι η Επιτροπή, κατά τον προσδιορισμό του προστίμου που της επέβαλε, δεν έλαβε υπόψη την ελλειμματική οικονομική της κατάσταση.
Ούτε αυτό το επιχείρημα μπορεί να γίνει δεκτό. Όπως εύλογα υπογράμμισε η Επιτροπή, η αναγνώριση παρόμοιας υποχρεώσεως θα οδηγούσε, στην πραγματικότητα, στην παροχή αδικαιολόγητου από απόψεως ανταγωνισμού πλεονεκτήματος στις επιχειρήσεις που έχουν προσαρμοστεί λιγότερο στους όρους της αγοράς.
Η ANSEAU, προσάπτει στην απόφαση ότι δεν ελήφθη υπόψη το γεγονός ότι αυτή δεν ασκούσε ιδία οικονομική δραστηριότητα, ούτε είχε αντλήσει οικονομικό όφελος από την εφαρμογή της συμβάσεως και ότι, επιπλέον, η διαπιστωθείσα παράβαση είχε παύσει κατά την ημερομηνία λήψεως της αποφάσεως.
Από το σκεπτικό της αποφάσεως προκύπτει σχετικά ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην ANSEAU, ποσού ίσου με εκείνο των υψηλότερων προστίμων που επιβλήθηκαν στις μετέχουσες στη σύμβαση επιχειρήσεις, καθορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη, αφενός, ότι η ANSEAU έφερε το σημαντικότερο μέρος της ευθύνης και, αφετέρου, ότι έπρεπε να ληφθεί υπόψη το γεγονός οτι δεν είχε κερδοσκοπικό σκοπό.
Αυτή η συλλογιστική πρέπει να θεωρηθεί δικαιολογημένη, παρά την έλλειψη κερδοσκοπικού σκοπού της ANSEAU, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη τον πρωταρχικό ρόλο που διαδραμάτισε κατά την προετοιμασία και τη θέση σε εφαρμογή της συμβάσεως.
Τέλος όσον αφορά το επιχείρημα κατά το οποίο, αντίθετα προς τα αναφερόμενα στην απόφαση, η παράβαση είχε παύσει κατά την ημέρα εκδόσεως της αποφάσεως, αρκεί να υπομνηστεί ότι καμιά τροποποίηση της συμβάσεως, ικανή να θέσει τέρμα στην παράβαση, δεν είχε τεθεί σε εφαρμογή πριν απο τη λήψη της αποφάσεως.
Επομένως, και αυτός ο λόγος πρέπει να απορριφθεί.
Δεδομένου ότι κανένας από τους λόγους των προσφευγουσών δεν ευδοκίμησε, πρέπει να απορριφθούν οι παρούσες προσφυγές, στο σύνολο τους, ως αβάσιμες.
Επί των δικαστικών εξόδων
Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Όταν, όμως, οι ηττηθέντες διάδικοι είναι περισσότεροι, το Δικαστήριο αποφασίζει για την κατανομή των εξόδων.
Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα. Κά9ε προσφεύγουσα βαρύνεται με το τμήμα των δικαστικών εξόδων της Επιτροπής που αντιστοιχεί στο επί τοις εκατό ποσοστό του προστίμου που της επιβλήθηκε σε σχέση με το συνολικό ποσό των προστίμων που επιβλήθηκαν στο σύνολο των προσφευγουσών.

Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
κρίνει και αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.

2)
Οι προσφεύγουσες καταδικάζονται στα δικαστικά έξοδα. ΚάΦε προσφεύγουσα βαρύνεται με το τμήμα των δικαστικών εξόδων της Επιτροπής που αντιστοιχεί στο επί τοις εκατό ποσοστό του προστίμου που της επιβλήθηκε σε σχέση με το συνολικό ποσό των προστίμων που επιβλήθηκαν στο σύνολο των προσφευγουσών.

Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος
J. Mertens de Wilma
Mertens de Wilmars
Koopmans
Bahlmann
Galmot
Pescatore
Mackenzie Stuart
O'ICeeffe
Bosco
Due
Everling
Κακούρης
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 8 Νοεμβρίου 1983.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
Περιονανικά

Ι — Πραγματικά περιστατικά και έγγραφη διαδικασία

Α — Τα γεγονότα που προηγήθηκαν της συνάψεως της από 13 Δεκεμβρίου 1978 συμβάσεως

Β — Η σύμβαση της 13ης Δεκεμβρίου 1978

Γ — Θέση σε εφαρμογή της συμβάσεως

Δ — Η προ της προσβαλλομένης αποφάσεως διαδικασία

Ε — Η προσβαλλόμενη απόφαση

1. Το διατακτικό

2. Το σκεπτικό

α) Ως προς το άρ9ρο 85, παράγραφος 1, της συνθήκης

6) Ως προς το άρθρο 85, παράγραφος 3, της συνθήκης

γ) Ως προς το άρθρο 90, παράγραφος 2, της συνθήκης

δ) Ως προς το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17

ε) Ως προς το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17

Ζ — Η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία

II — Αιτήματα των διαδίκων

III — Λόγοι ακυρώσεως και επιχειρήματα των διαδίκων

Α — Λόγοι ακυρώσεως αναγόμενοι στη διαδικασία

1. Προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας και παράβαση ουσιωδών τύπων (άρθρα 2, παράγραφος 1, και 4 του κανονισμού 99/63)

2. Παραβίαση των αρχών της χρηστής διοικήσεως

Β — Λόγοι ακυρώσεως αφορώντες την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης

1. Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων

2. Αντικείμενο που περιορίζει τον ανταγωνισμό

3. Αισθητά περιοριστικά αποτελέσματα επί του ανταγωνισμού

4. Αισθητός επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών

Γ — Λόγοι ακυρώσεως αφορώντες τη μη εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης

Δ — Λόγοι ακυρώσεως αφορώντες την επιβολή προστίμων

1. Απαγόρευση επιβολής προστίμου για συμφωνίες απαλλασσόμενες της κοινοποιήσεως

2. Έλλειψη προθέσεως ή αμέλειας

3. Μη προσήκων προσδιορισμός του ποσού του προστίμου

IV — Απάντηση σε ερώτημα που έθεσε το Δικαστήριο

V — Προφορική διαδικασία
Σκεπτικό

Επί της προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας και της παραβάσεως ουσιωδών τύπων

Επί της παραβιάσεως των αρχών της χρηστής διοικήσεως

Επί της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης

Επί της μη εφαρμογής του άρθρου 85, παράγραφος 3, της συνθήκης

Επί των προστίμων

Επί των δικαστικών εξόδων
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος
J. Mertens de Wilma