CELEX: 61988CJ0305
Σύμβαση των Βρυξελλών της 27ης Σεπτεμβρίου 1968
Αναγνώριση αποφάσεως που εκδόθηκε ερήμην του εναγομένου
Άρθρο 27, σημείο 2

Με Διάταξη της 22ας Σεπτεμβρίου 1988, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, το Bundesgerichtshof υπέβαλε, δυνάμει του πρωτοκόλλου της 3ης Ιουνίου 1971 για την ερμηνεία από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις (στο εξής: σύμβαση), δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 27, σημείο 2, της εν λόγω συμβάσεως.
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του εν λόγω δικαστηρίου μεταξύ της Isabelle Lancray SA, ανώνυμης εταιρίας γαλλικού δικαίου, με έδρα το Neuilly-sur-Seine, Γαλλία (στο εξής: Lancray), αφενός, και της Peters und Sickert KG, ετερόρρυθμης εταιρίας γερμανικού δικαίου, με έδρα το Essen, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ( στο εξής: Peters ), αφετέρου.
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι οι διάδικοι διατηρούσαν, βάσει συμβάσεως της 2ας Νοεμβρίου 1983, εμπορικές σχέσεις, για τις οποίες είχαν συμφωνήσει ότι θα διέπονταν από το γαλλικό δίκαιο και θα υπάγονταν στη δικαιοδοσία του Tribunal de commerce της Nanterre. Διάφορες δυσχέρειες οδήγησαν τη Lancray να προσφύγει δικαστικώς κατά της Peters KG, έτσι ώστε να επιτύχει στις 18 Ιουλίου 1986 από το Amtsgericht του Essen την έκδοση Διατάξεως περί ασφαλιστικών μέτρων, που απαγόρευε στην Peters την πώληση και παράδοση σε τρίτους εμπορευμάτων με το σήμα Lancray από τα αποθέματα της. Στις 30 Ιουλίου 1986 η Lancray άσκησε αγωγή ενώπιον του Tribunal de commerce της Nanterre, με την οποία ζήτησε να επικυρωθούν τα διαταχθέντα από το Amtsgericht ασφαλιστικά μέτρα, καθώς και να διαταχθούν ορισμένα πρόσθετα μέτρα. Αυθημερόν η αρμόδια γαλλική αρχή διαβίβασε στον πρόεδρο του Landgericht του Essen αιτήσει της Lancray το συνταγμένο στα γαλλικά δικόγραφο της αγωγής, με την οποία η Peters εκαλείτο για τη δικάσιμο της 18ης Νοεμβρίου 1986 ενώπιον του γαλλικού δικαστηρίου, καθώς και το αίτημα να επιδοθεί το εν λόγω έγγραφο στην Peters KG και να αποσταλεί στη γαλλική αρχή η έκθεση επιδόσεως.
Στην έκθεση επιδόσεως της 19ης Αυγούστου 1986 η αρμόδια γερμανική αρχή αναφέρει ότι η επίδοση των εγγράφων έγινε προς γραμματέα στα γραφεία της Peters. Στα έγγραφα δεν επισυνάφθηκε γερμανική μετάφραση. Με συστημένη επιστολή απεστάλη στην Peters επιπλέον δικόγραφο στη γαλλική, με κλήτευση της 19ης Σεπτεμβρίου 1986, για τη δικάσιμο της 16ης Δεκεμβρίου 1986 ενώπιον του Tribunal de commerce της Nanterre.
Κατόπιν εφέσεως της Peters KG, το Landgericht του Essen ακύρωσε στις 16 Οκτωβρίου 1986 τη Διάταξη περί ασφαλιστικών μέτρων της οποίας την έκδοση από το Amtsgericht είχε επιτύχει η Lancray στις 18 Ιουλίου 1986. Η Peters ενημέρωσε σχετικά το Tribunal de commerce της Nanterre με έγγραφο της 11ης Νοεμβρίου 1986, ισχυριζόμενη συγχρόνως ότι οι επιδόσεις δεν είχαν γίνει κανονικά, διότι δεν είχε επισυναφθεί γερμανική μετάφραση.
Στη συνέχεια η Peters ερημοδίκησε κατά τη δικάσιμο της 16ης Δεκεμβρίου 1986 και το Tribunal de commerce της Nanterre, με απόφαση της 15ης Ιανουαρίου 1987, δέχθηκε την αγωγή της Lancray. Η απόφαση αυτή επιδόθηκε στην Peters με παράδοση στον διαχειριστή της εταίρο, στις 9 Μαρτίου 1987. Με Διάταξη της 6ης Ιουλίου 1987 το Landgericht του Essen αναγνώρισε την απόφαση του Tribunal de commerce της Nanterre στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και επέτρεψε την εκτέλεση της ως προς ορισμένα σημεία.
Τότε η Peters άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Oberlandesgericht, ισχυριζόμενη ότι, βάσει του άρθρου 27, σημείο 2, της συμβάσεως, το αίτημα της Lancray δεν έπρεπε να γίνει δεκτό. Το Oberlandesgericht δέχθηκε την έφεση. Η Lancray άσκησε τότε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Bundesgerichtshof.
Πρέπει να υπομνηστεί ότι κατά το γράμμα του άρθρου 27, σημείο 2, της συμβάσεως, που έχει εφαρμογή, κατά την άποψη του αιτούντος δικαστηρίου:
« Απόφαση δεν αναγνωρίζεται
...
2)
αν το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν έχει επιδοθεί στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο κανονικά και έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί·
... »
Το Bundesgerichtshof συμμερίζεται, αφενός, την άποψη του Oberlandesgericht ότι το δικόγραφο της αγωγής με την κλήτευση επιδόθηκε στην Peters έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί. Αφετέρου, συμφωνεί με το Oberlandesgericht ότι η επίδοση του εισαγωγικού εγγράφου της δίκης δεν έγινε κανονικά. Κατά την άποψη του, το δικόγραφο της αγωγής με την κλήτευση δεν επιδόθηκε στον διατεθειμένο να την παραλάβει παραλήπτη, αλλά με παράδοση σε γραμματέα στα γραφεία της παραλήπτριας, δηλαδή έγινε έμμεση επίδοση. Σύμφωνα όμως με τις εφαρμοστέες διεθνείς συμβάσεις αυτό θα ήταν δυνατό μόνο αν στο επιδοθέν έγγραφο είχε επισυναφθεί γερμανική μετάφραση, πράγμα που δεν συνέβη. Το Bundesgerichtshof διαπιστώνει, εξάλλου, ότι το Oberlandesgericht έκρινε ανεφάρμοστες τις εθνικές διατάξεις περί θεραπείας των ελαττωμάτων της επιδόσεως, επειδή ο παραλήπτης της δηλώσεως δεν κατείχε τη χρησιμοποιηθείσα ξένη γλώσσα.
Υπό τις συνθήκες αυτές το Bundesgerichtshof ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Αναγνωρίζεται η απόφαση, κατά το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως, όπως ίσχυε αρχικά, αν το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν έχει μεν επιδοθεί στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο κανονικά, έχει όμως επιδοθεί έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί;
2)
Σε περίπτωση μη αναγνωρίσεως αποφάσεως, διότι το εισαγωγικό της δίκης έγγραφο επιδόθηκε στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί, όχι όμως και κανονικά, αποκλείει το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως, όπως ίσχυε αρχικά, την αναγνώριση της αποφάσεως, ακόμη και όταν οι νόμοι του κράτους όπου ζητείται η αναγνώριση επιτρέπουν τη θεραπεία του ελαττώματος της επιδόσεως; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, η διαδικασία και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω, παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο ερώτημα τίθεται το ζήτημα αν, ενόψει των πραγματικών περιστατικών της κύριας δίκης, όπως διαπιστώθηκαν από το εθνικό δικαστήριο, το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται να αναγνωριστεί απόφαση που εκδόθηκε ερήμην, σε περίπτωση που το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν επιδόθηκε κανονικά, επιδόθηκε όμως έγκαιρα στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο, ώστε να μπορεί να αμυνθεί.
Για την απάντηση αυτού του ερωτήματος πρέπει, καταρχάς, να εξεταστεί αν το προαναφερθέν άρθρο περιέχει δύο ανεξαρτήτους λόγους αρνήσεως της αναγνωρίσεως αλλοδαπής αποφάσεως.
Όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 16ης Ιουνίου 1981, Klomps ( υπόθεση
166/80, Συλλογή 1981, σ. 1593
), το άρθρο 27, σημείο 2, θέτει δύο προϋποθέσεις, από τις οποίες η μία, που αφορά το κανονικόν της επιδόσεως, απαιτεί απόφαση που εκδόθηκε βάσει της νομοθεσίας του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως και των συμβάσεων περί επιδόσεως που το δεσμεύουν, ενώ η άλλη αφορά τον αναγκαίο για την υπεράσπιση του εναγομένου χρόνο και συνεπάγεται την εκτίμηση πραγματικών περιστατικών.
Πρέπει να εξεταστεί, στη συνέχεια, αν οι δύο προϋποθέσεις του κανονικού και του εγκαίρου που προβλέπονται στην προαναφερθείσα διάταξη πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά, προκειμένου να αναγνωριστεί η αλλοδαπή απόφαση.
Πρέπει να παρατηρηθεί συναφώς ότι, βάσει των διαφόρων γλωσσικών διατυπώσεων αυτής της διατάξεως, στο εν λόγω ερώτημα προσήκει καταφατική απάντηση.
Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από την έκθεση εμπειρογνωμόνων για τη Σύμβαση των Βρυξελλών (
ABl. 1979, C 59, σ. 1
), στην οποία παρατηρείται, σχετικά με το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως ότι « σε περίπτωση εκδόσεως ερήμην αποφάσεως, η σύμβαση εξασφαλίζει στον εναγόμενο διττή προστασία. Πρώτον, το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης πρέπει να έχει επιδοθεί κανονικά ... Δεύτερον, ακόμη και όταν η επίδοση έγινε κανονικά, το δικαστήριο από το οποίο ζητείται η αναγνώριση μπορεί να την αρνηθεί, αν θεωρήσει ότι το εν λόγω έγγραφο δεν επιδόθηκε έγκαιρα στον εναγόμενο, ώστε να μπορεί να αμυνθεί ».
Πρέπει, επομένως, να θεωρηθεί ότι το κανονικόν της επιδόσεως και η υποχρέωση έγκαιρης επιδόσεως του εγγράφου αποτελούν χωριστές και σωρευτικές εγγυήσεις για τον ερημοδικήσαντα εναγόμενο. Συνεπώς, η μη τήρηση μιας από τις δύο αυτές εγγυήσεις αρκεί για την άρνηση της αναγνωρίσεως αλλοδαπής αποφάσεως.
Κατά του συμπεράσματος αυτού υποστηρίζεται ότι δεν είναι ανάγκη να απαιτείται κανονική επίδοση, όταν ο εναγόμενος είχε, εν πάση περιπτώσει, αρκετό χρόνο για να προετοιμάσει την άμυνα του. Κατά την ερμηνεία αυτή το κανονικόν της επιδόσεως θα αποτελούσε απλώς μαχητό τεκμήριο για το έγκαιρο της επιδόσεως, τη μόνη προϋπόθεση της οποίας η μη τήρηση συνιστά γνήσιο λόγο αρνήσεως.
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Αφενός, αυτή η ερμηνεία δυσχερώς συμβιβάζεται προς το γράμμα της εν λόγω διατάξεως και προς την προαναφερθείσα νομολογία. Αφετέρου, μπορεί να καταστήσει εντελώς κενή περιεχομένου την απαίτηση της κανονικής επιδόσεως. Πράγματι, αν σημασία είχε μόνο η έγκαιρη γνώση, οι ενάγοντες θα εισέρχονταν στον πειρασμό να μην ακολουθούν την προβλεπόμενη για την κανονική επίδοση διαδικασία, της οποίας οι απαιτήσεις περιορίστηκαν εξάλλου σημαντικά με διεθνείς συμβάσεις. Αυτό θα οδηγούσε σε σημαντική ανασφάλεια ως προς το ζήτημα αν επιδόθηκαν τα έγγραφα, και θα καθιστούσε, επομένως, αδύνατη την ομοιόμορφη εφαρμογή της συμβάσεως. Τέλος, οι εναγόμενοι δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν με βεβαιότητα αν κινήθηκε νομότυπα διαδικασία που μπορεί να οδηγήσει σε καταψήφιση και αν είναι, επομένως, αναγκαίο να προετοιμάσουν την άμυνα τους, μια κατάσταση που είναι επίσης ασυμβίβαστη προς τους σκοπούς της συμβάσεως.
Πρέπει εξάλλου να αναφερθεί η απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Ιουνίου 1985, Debaecker (
49/84, Συλλογή 1985, σ. 1779
), κατά την οποία, ακόμα και αν σκοπός της συμβάσεως είναι, όπως προκύπτει από το προοίμιο της, η απλούστευση των διατυπώσεων για την αμοιβαία αναγνώριση και εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων, ο στόχος αυτός δεν είναι δυνατόν να επιτευχθεί με την κατά οποιονδήποτε τρόπο αποδυνάμωση των δικαιωμάτων υπερασπίσεως.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι δεν πρέπει να αναγνωρίζεται αλλοδαπή απόφαση σε περίπτωση αντικανονικής επιδόσεως, ανεξαρτήτως του αν ο εναγόμενος είχε πράγματι λάβει γνώση του εισαγωγικού εγγράφου της δίκης.
Επομένως, στο πρώτο ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απόφαση που εκδόθηκε ερήμην δεν πρέπει να αναγνωρίζεται σε περίπτωση που το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν έχει επιδοθεί κανονικά στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο, έχει όμως επιδοθεί έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημα το αιτούν δικαστήριο θέτει το ζήτημα αν το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιτρέπει στο δικαστήριο του κράτους εκτελέσεως να αναγνωρίσει τη θεραπεία ελαττώματος της επιδόσεως κατ' εφαρμογή της εθνικής του νομοθεσίας.
Πρέπει να παρατηρηθεί καταρχάς ότι το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως, όπως είναι διατυπωμένο, δεν ρυθμίζει το ζήτημα της θεραπείας των ελαττωμάτων της επιδόσεως.
Επομένως, η απάντηση στο ερώτημα αυτό πρέπει να δοθεί βάσει των διατάξεων περί επιδόσεως αλλοδαπών αποφάσεων.
Πρέπει να υπομνηστεί συναφώς το άρθρο IV, παράγραφος 1, του αναφερομένου στο άρθρο 65 της συμβάσεως πρωτοκόλλου της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 (
ΕΕ 1990, C 189, σ. 21
), που έχει ως εξής:
«Δικαστικά και εξώδικα έγγραφα που συντάσσονται στο έδαφος συμβαλλόμενου κράτους και πρέπει να επιδοθούν σε πρόσωπα που βρίσκονται στο έδαφος άλλου συμβαλλόμενου κράτους διαβιβάζονται κατά τη διαδικασία που προβλέπεται από τις συμβάσεις και συμφωνίες μεταξύ των συμβαλλομένων κρατών. »
Πρέπει να παρατηρηθεί, στη συνέχεια, ότι το Δικαστήριο, με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 1982, Pendy Plastic (
228/81, Συλλογή 1982, σ. 2723
), έκρινε ότι οι διατάξεις της Συμβάσεως των Βρυξελλών, χωρίς να εναρμονίζουν τα διάφορα συστήματα επιδόσεως δικογράφων στην αλλοδαπή που ισχύουν στα κράτη μέλη, έχουν ως σκοπό να εξασφαλίζουν στον εναγόμενο την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων του. Για τον σκοπό αυτό ο έλεγχος του αν η επίδοση του εισαγωγικού της δίκης εγγράφου έγινε κανονικά ανατέθηκε ταυτόχρονα στον δικαστή του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως και στον δικαστή του κράτους της εκτελέσεως.
Επιβάλλεται επιπλέον η διαπίστωση ότι η σύμβαση δεν περιέχει διατάξεις σχετικά με το εφαρμοστέο επί του εν λόγω ελέγχου δίκαιο. Δεδομένου ότι οι διατάξεις περί της επιδόσεως του εισαγωγικού της δίκης εγγράφου συνιστούν τμήμα της δικονομίας του δικαστηρίου του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως, στο ερώτημα σχετικά με το κανο-νικόν αυτής της επιδόσεως μπορεί να δοθεί απάντηση μόνο βάσει του δικαίου που εφαρμόζεται ενώπιον του δικαστηρίου του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών διεθνών συμβάσεων.
Επομένως, το ζήτημα της θεραπείας των ελαττωμάτων της επιδόσεως διέπεται από το δίκαιο αυτό.
Στο δεύτερο ερώτημα προσήκει, επομένως, η απάντηση ότι το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το ζήτημα της θεραπείας ελαττωμάτων της επιδόσεως διέπεται από το δίκαιο του δικαστηρίου του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών διεθνών συμβάσεων.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι Κυβερνήσεις της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, της Γαλλικής Δημοκρατίας και της Ιταλικής Δημοκρατίας, καθώς και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Bundesgerichtshof, με Διάταξη της 22ας Σεπτεμβρίου 1988, αποφαίνεται:

1)
Το άρθρο 27, σημείο 2, της συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 γιο τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απόφαση που εκδόθηκε ερήμην δεν πρέπει να αναγνωρίζεται σε περίπτωση που το εισαγωγικό έγγραφο της δίκης δεν έχει επιδοθεί κανονικά στον ερημοδικήσαντα εναγόμενο, έχει όμως επιδοθεί έγκαιρα, ώστε να μπορεί να αμυνθεί.

2)
Το άρθρο 27, σημείο 2, της Συμβάσεως πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι το ζήτημα της θεραπείας ελαττωμάτων της επιδόσεως διέπεται από το δίκαιο του δικαστηρίου του κράτους εκδόσεως της αποφάσεως, συμπεριλαμβανομένων των σχετικών διεθνών συμβάσεων.

Κακούρης
Schockweiler
Mancini
Ο' Higgins
Diez de Velasco
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 3 Ιουλίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
Κ. Ν. Κακούρης
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η Γερμανική.