CELEX: 62009CJ0428
Κοινωνική πολιτική
Προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων
Οδηγία 2003/88/EΚ
Οργάνωση του χρόνου εργασίας
Άρθρο 1, 3 και 17
Πεδίο εφαρμογής
Περιστασιακή και εποχιακή δραστηριότητα των απασχολούμενων δυνάμει "συμβάσεως συμμετοχής στην παροχή εκπαίδευσης"
Περιορισμός σε 80 ημέρες ανά έτος του χρόνου εργασίας του προσωπικού αυτού στα κέντρα διακοπών και αναψυχής
Εθνική ρύθμιση μη προβλέπουσα για το προσωπικό αυτό ελάχιστη περίοδο ημερήσιας αναπαύσεως
Παρεκκλίσεις από το άρθρο 17
Προϋποθέσεις
Διασφάλιση ισοδύναμης περιόδου αντισταθμιστικής αναπαύσεως ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, κατάλληλης προστασίας

Jaeger, σκέψη 95).
Υπ’ αυτές τις συνθήκες, διάταξη εθνικού δικαίου όπως η επίμαχη που προβλέπει ότι η συνολική διάρκεια συμβάσεων όπως οι συμβάσεις
συμμετοχής στην παροχή εκπαίδευσης που συνάπτονται από τον ίδιο συμβαλλόμενο δεν υπερβαίνει τις 80 ημέρες ανά περίοδο δώδεκα
συνεχών μηνών δεν πληροί την υποχρέωση, που υπέχουν τα κράτη μέλη, και, κατά περίπτωση, οι κοινωνικοί εταίροι, να διασφαλίζουν
τη χορήγηση ισοδύναμων περιόδων αντισταθμιστικής αναπαύσεως που επιτάσσει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/88.
Ειδικότερα, όπως ισχυρίζεται η Union syndicale και η Τσεχική Κυβέρνηση, δεδομένου του σκοπού προστασίας που επιδιώκει η οδηγία
2003/88, ο μέγιστος αριθμός των εργάσιμων ημερών ανά έτος είναι άνευ σημασίας όσον αφορά τις εν λόγω ισοδύναμες περιόδους
αντισταθμιστικής αναπαύσεως.
Η Γαλλική Κυβέρνηση προβάλλει εντούτοις ότι η εξαιρετική φύση των δραστηριοτήτων του προσωπικού των κέντρων διακοπών και αναψυχής
δεν καθιστά δυνατή τη χορήγηση ισοδύναμων περιόδων αντισταθμιστικής αναπαύσεως. Ειδικότερα, τα πρόσωπα που φιλοξενούνται σε
αυτά είναι ανήλικοι που διαμένουν εκεί πλείονες ημέρες κατά τη διάρκεια των οποίων βρίσκονται υπό την επίβλεψη, την ημέρα
και τη νύχτα, του ίδιου προσωπικού. Η χορήγηση αντισταθμιστικής αναπαύσεως, όπως την όρισε το Δικαστήριο στη σκέψη 94 της
προπαρατεθείσας αποφάσεως Jaeger, στα μέλη του έκτακτου και εποχιακού προσωπικού των εν λόγω κέντρων θα συνεπαγόταν ανάπαυση
κατά τη διάρκεια της παραμονής των ανηλίκων που επιβλέπουν και θα είχε ως συνέπεια οι τελευταίοι να στερούνται προσωρινώς,
και κατά τη διάρκεια της νύχτας, την παρουσία των συντονιστών τους, οι οποίοι είναι, εντούτοις, απουσία των γονέων τους, ενήλικες
που τους γνωρίζουν καλύτερα και τους εμπιστεύονται. Εφόσον υφίστανται αντικειμενικοί λόγοι που δεν επιτρέπουν τη χορήγηση
ισοδύναμων περιόδων αντισταθμιστικής αναπαύσεως, η επιβολή ανώτατου ορίου εργάσιμων ημερών ανά έτος στους απασχολούμενους
δυνάμει συμβάσεων συμμετοχής στην εκπαίδευση συνιστά κατάλληλη προστασία στους οικείους εργαζομένους κατά την έννοια του άρθρου
17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/88.
Υπενθυμίζεται, όσον αφορά την επιχειρηματολογία αυτή, ότι, όπως προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας
2003/88, μόνον σε όλως εξαιρετικές περιπτώσεις καθιστά δυνατή η διάταξη αυτή την παροχή στον εργαζόμενο «άλλης κατάλληλης
προστασίας», εφόσον η χορήγηση ισοδύναμων περιόδων αντισταθμιστικής αναπαύσεως είναι αντικειμενικώς αδύνατη (βλ., κατ’ αναλογία,
προπαρατεθείσα απόφαση Jaeger, σκέψη 98).
Η απόφαση περί παραπομπής περιλαμβάνει ελάχιστες σαφείς πληροφορίες όσον αφορά τις δραστηριότητες του προσωπικού των κέντρων
διακοπών και αναψυχής, τον τρόπο οργανώσεως των δραστηριοτήτων και τις ανάγκες του προσωπικού των εν λόγω κέντρων.
Δεν μπορεί βεβαίως να αποκλειστεί, λαμβανομένης υπόψη της περιγραφής των εν λόγω δραστηριοτήτων και αρμοδιοτήτων του προσωπικού
των επίμαχων κέντρων έναντι των ανηλίκων που φιλοξενούνται εκεί, κατ’ εξαίρεση, για αντικειμενικούς λόγους, να μην είναι δυνατή
η διασφάλιση της τακτικής εναλλαγής μεταξύ εργασίας και αναπαύσεως που επιτάσσει το άρθρο 3 της οδηγίας 2003/88, κατά την
προπαρατεθείσα απόφαση Jaeger.
Εντούτοις, η επιβολή ανώτατου ετήσιου ορίου εργάσιμων ημερών, όπως το προβλεπόμενο από την επίμαχη γαλλική νομοθεσία, δεν
μπορεί σε καμία περίπτωση να θεωρηθεί κατάλληλη προστασία κατά την έννοια του άρθρου 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/88.
Συγκεκριμένα, όπως προκύπτει από τη δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας αυτής, καίτοι αναγνωρίζεται στα κράτη μέλη
ευελιξία κατά την εφαρμογή ορισμένων διατάξεων της εν λόγω οδηγίας, εντούτοις πρέπει να διασφαλίζεται η τήρηση των αρχών της
προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων.
Παρότι το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας 2003/88 έχει την έννοια ότι παρέχει ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως στα κράτη
μέλη, και, ενδεχομένως, στους κοινωνικούς εταίρους, όσον αφορά την κατοχύρωση, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, κατάλληλης προστασίας
για τους οικείους εργαζομένους, εντούτοις, η προστασία αυτή, που αφορά την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων αυτών, αποσκοπεί,
όπως και η ελάχιστη περίοδος ημερήσιας αναπαύσεως που προβλέπει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας ή της ισοδύναμης περιόδου αντισταθμιστικής
αναπαύσεως που προβλέπει το άρθρο της 17, παράγραφος 2, στην παροχή στους εργαζομένους της δυνατότητας να χαλαρώσουν και να
εξαλείψουν τη σύμφυτη με την άσκηση των καθηκόντων τους κόπωση.
Μολονότι η ιδιαίτερη φύση της εργασίας ή το ιδιαίτερο πλαίσιο στο οποίο αυτή ασκείται καθιστούν δυνατή, σε εξαιρετικές περιστάσεις,
την παρέκκλιση από το άρθρο 3 της οδηγίας 2003/88 και την υποχρέωση τακτικής εναλλαγής μεταξύ εργασίας και αναπαύσεως, εντούτοις
εθνική ρύθμιση που δεν παρέχει στους εργαζομένους το δικαίωμα ημερήσιας αναπαύσεως καθόλη τη διάρκεια της συμβάσεως εργασίας
τους, ακόμη και αν πρόκειται για σύμβαση μέγιστης διάρκειας 80 ημερών ανά έτος, όχι μόνον καθιστά άνευ ουσίας ατομικό δικαίωμα
που απονέμει ρητώς η οδηγία 93/104, αλλά έρχεται επίσης σε αντίθεση προς τον σκοπό της (βλ., κατ’ αυτή την έννοια, όσον αφορά
το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 2003/88, προπαρατεθείσα απόφαση BECTU, σκέψη 48).
Βάσει των προεκτεθέντων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι απασχολούμενοι δυνάμει των επίδικων συμβάσεων
συμμετοχής στην εκπαίδευση, που ασκούν έκτακτες και εποχιακές δραστηριότητες σε κέντρα διακοπών και αναψυχής, εμπίπτουν στην
εξαίρεση του άρθρου 17, παράγραφος 3, στοιχεία β΄ και γ΄, της οδηγίας 2003/88.
Εθνική διάταξη η οποία περιορίζει σε ογδόντα εργάσιμες ημέρες ανά έτος την απασχόληση των εργαζομένων δυνάμει τέτοιου είδους
συμβάσεων δεν πληροί τις προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής για την εφαρμογή της εν λόγω
εξαιρέσεως, κατά τις οποίες χορηγούνται ισοδύναμες περίοδοι αντισταθμιστικής ανάπαυσης ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου
η χορήγηση τέτοιου είδους περιόδων είναι αντικειμενικώς αδύνατη, παρέχεται κατάλληλη προστασία στους οικείους εργαζομένους.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Οι απασχολούμενοι δυνάμει συμβάσεων συμμετοχής στην παροχή εκπαίδευσης όπως οι επίδικες, ασκώντας έκτακτες και εποχιακές δραστηριότητες
σε κέντρα διακοπών και αναψυχής κατά ογδόντα κατ’ ανώτατο όριο εργάσιμες ημέρες ανά έτος, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της
οδηγίας 2003/88/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Νοεμβρίου 2003, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της
οργάνωσης του χρόνου εργασίας.
2)
Οι απασχολούμενοι δυνάμει των συμβάσεων συμμετοχής στην παροχή εκπαιδεύσεως, που ασκούν έκτακτες και εποχιακές δραστηριότητες
σε κέντρα διακοπών και αναψυχής, εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου 17, παράγραφος 3, στοιχείο β΄ ή/και γ΄, της οδηγίας 2003/88.
Εθνική διάταξη η οποία περιορίζει σε ογδόντα εργάσιμες ημέρες ανά έτος την απασχόληση των εργαζομένων δυνάμει τέτοιου είδους
συμβάσεων δεν πληροί τις προϋποθέσεις που τάσσει το άρθρο 17, παράγραφος 2, της οδηγίας αυτής για την εφαρμογή της εν λόγω
εξαιρέσεως, κατά τις οποίες χορηγούνται ισοδύναμες περίοδοι αντισταθμιστικής ανάπαυσης ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου
η χορήγηση τέτοιου είδους περιόδων είναι αντικειμενικώς αδύνατη, παρέχεται κατάλληλη προστασία στους οικείους εργαζομένους.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.