CELEX: 62006CJ0409
Άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ
Ελευθερία εγκαταστάσεως
Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών
Διοργάνωση στοιχημάτων επί των αθλητικών αναμετρήσεων η οποία υπόκειται σε κρατικό μονοπώλιο σε επίπεδο ομόσπονδου κράτους
Απόφαση του Bundesverfassungsgericht η οποία διαπιστώνει το ασύμβατο της σχετικής με το ως άνω μονοπώλιο νομοθεσίας με τον γερμανικό Θεμελιώδη Νόμο, αλλά τη διατηρεί σε ισχύ κατά τη διάρκεια μεταβατικής περιόδου προκειμένου να καταστεί δυνατή η συμμόρφωσή της προς τον Θεμελιώδη Νόμο
Αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης
Επιτρεπτό και ενδεχόμενες προϋποθέσεις μιας μεταβατικής περιόδου αυτού του είδους όταν η εν λόγω εθνική νομοθεσία παραβαίνει επίσης τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ

Régie Networks, σκέψη 126, όσον αφορά διαπίστωση του ανισχύρου).
Όπως προκύπτει από τη νομολογία, η διατήρηση σε ισχύ των αποτελεσμάτων μιας πράξεως της Ένωσης που ακυρώθηκε ή κηρύχθηκε ανίσχυρη,
σκοπός της οποίας είναι να μη δημιουργηθεί νομικό κενό έως ότου μια νέα πράξη αντικαταστήσει την ακυρωθείσα ή κηρυχθείσα ανίσχυρη
πράξη (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 2004, C‑157/02, Rieser Internationale Transporte, Συλλογή 2004, σ. I‑1477,
σκέψη 60), μπορεί να δικαιολογηθεί από επιτακτικούς λόγους ασφάλειας δικαίου αναγόμενους στο σύνολο των διακυβευομένων συμφερόντων,
τόσο ιδιωτικών όσο και δημοσίων (βλ., μεταξύ άλλων, προπαρατεθείσα απόφαση Régie Networks, σκέψη 122 και εκεί παρατιθέμενη
νομολογία) για το χρονικό διάστημα που είναι αναγκαίο για να θεραπευθεί η εν λόγω παρανομία (βλ. επ’ αυτού, μεταξύ άλλων,
προπαρατεθείσες αποφάσεις Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, σκέψη 375, καθώς και
Régie Networks, σκέψη 126).
Συναφώς, αρκεί πάντως η παρατήρηση ότι έστω και αν υποτεθεί ότι λόγοι παρόμοιοι προς εκείνους που ενέπνευσαν την εν λόγω νομολογία,
η οποία αναπτύχθηκε σχετικά με τις πράξεις της Ένωσης, δύνανται να οδηγήσουν, κατ’ αναλογία και κατ’ εξαίρεση, σε προσωρινή
αναστολή του αποτελέσματος του εξοβελισμού που έχει ο άμεσα εφαρμοστέος κανόνας δικαίου της Ένωσης έναντι του εθνικού δικαίου
που αντιβαίνει σε αυτόν, εντούτοις η ως άνω αναστολή, οι προϋποθέσεις της οποίας καθορίζονται μόνον από το Δικαστήριο, εν
προκειμένω αποκλείεται εξαρχής, λαμβανομένης υπόψη της απουσίας επιτακτικών λόγων ασφάλειας δικαίου ικανών να τη δικαιολογήσουν.
Πράγματι, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, κατά το στάδιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο, που είναι το μόνο αρμόδιο
για να εκτιμήσει τα πραγματικά περιστατικά της ενώπιόν του διαφοράς, έκρινε ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη περιοριστική νομοθεσία
δεν συνέβαλλε πράγματι κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό στον περιορισμό των σχετικών με τα στοιχήματα δραστηριοτήτων, οπότε,
από την προγενέστερη νομολογία του Δικαστηρίου προέκυπτε ότι η νομοθεσία αυτή, η οποία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από τον
σκοπό να αποτραπεί η παρότρυνση σε υπέρμετρες δαπάνες συνδεόμενες με το παίγνιο και να καταπολεμηθεί ο εθισμός σε αυτό, παραβαίνει
τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, λόγω της υπεροχής του άμεσα εφαρμοστέου δικαίου
της Ένωσης, δεν μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζεται για μεταβατική περίοδο εθνική νομοθεσία περί κρατικού μονοπωλίου επί των
στοιχημάτων επί των αθλητικών αναμετρήσεων η οποία, κατά τις διαπιστώσεις εθνικού δικαστηρίου, συνεπάγεται περιορισμούς ασύμβατους
προς την ελευθερία εγκαταστάσεως και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών, εφόσον αυτοί δεν συμβάλλουν στον περιορισμό των σχετικών
με τα στοιχήματα δραστηριοτήτων κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό.

Επί του δευτέρου ερωτήματος
Κατόπιν της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η εξέταση του δευτέρου ερωτήματος.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι
κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
Λόγω της υπεροχής του άμεσα εφαρμοστέου δικαίου της Ένωσης, δεν μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζεται για μεταβατική περίοδο
εθνική νομοθεσία περί κρατικού μονοπωλίου επί των στοιχημάτων επί των αθλητικών αναμετρήσεων η οποία, κατά τις διαπιστώσεις
εθνικού δικαστηρίου, συνεπάγεται περιορισμούς ασύμβατους προς την ελευθερία εγκαταστάσεως και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών,
εφόσον αυτοί δεν συμβάλλουν στον περιορισμό των σχετικών με τα στοιχήματα δραστηριοτήτων κατά τρόπο συνεπή και συστηματικό.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.