CELEX: 62009CJ0205
Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych
Decyzja ramowa 2001/220/ WSiSW
Status ofiar w postępowaniu karnym
Pojęcie "ofiara"
Osoba prawna
Mediacja karna w toku postępowania karnego
Przepisy wykonawcze

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1 lit. a) oraz art. 10 ust. 1 decyzji ramowej Rady
2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu karnym (Dz.U. L 82, s. 1, zwanej dalej „decyzją
ramową”).
Wniosek ten został złożony w ramach postępowania karnego prowadzonego przeciwko E. Eredicsowi i M. Sápi w przedmiocie naruszenia
interesów finansowych Wspólnot Europejskich.

Ramy prawne

Uregulowania Unii
Artykuł 1 decyzji ramowej stanowi:
„Dla celów niniejszej decyzji ramowej:
a)      »ofiara« oznacza osobę fizyczną, która doznała szkody, włączając w to uszkodzenie ciała lub szkodę psychiczną, cierpienie
emocjonalne lub stratę ekonomiczną, spowodowane bezpośrednio przez działania lub zaniechania stanowiące naruszenie prawa karnego
państwa członkowskiego;
b)      […];
c)      »postępowanie karne« należy rozumieć zgodnie z prawem krajowym, które ma zastosowanie;
d)      […];
e)      »mediacja w sprawach karnych« powinna być rozumiana jako prowadzone przez kompetentną osobę poszukiwanie, przed lub w trakcie
postępowania karnego, rozwiązania wynegocjowanego między ofiarą a sprawcą przestępstwa”.
Artykuł 10 tej decyzji ramowej stanowi:
„1.      Każde państwo członkowskie dąży do promowania mediacji w sprawach karnych w odniesieniu do przestępstw, dla których uzna taki
środek za właściwy.
2.      Każde państwo członkowskie zapewnia, aby wszelkie porozumienia między ofiarą a przestępcą osiągnięte w toku takiej mediacji
w sprawach karnych mogły zostać uwzględnione”.

Uregulowania krajowe
Artykuł 221/A Büntető eljárási törvény (węgierskiego kodeksu postępowania karnego, zwanego dalej „KPK”) stanowi:
„1.      Postępowanie mediacyjne może zostać przeprowadzone na wniosek podejrzanego lub pokrzywdzonego lub za ich zgodą w postępowaniach
karnych wszczętych w związku z czynami zabronionymi przeciwko osobom (rozdział XII, tytuły I i III kodeksu karnego), bezpieczeństwu
w komunikacji (rozdział XIII kodeksu karnego) lub mieniu (rozdział XVIII kodeksu karnego), zagrożonymi karą pozbawienia wolności
do lat pięciu.
2.      Postępowanie mediacyjne ma na celu naprawienie skutków czynu zabronionego i doprowadzenie do przestrzegania prawa przez podejrzanego
w przyszłości. W postępowaniu mediacyjnym należy dążyć do zawarcia porozumienia pomiędzy podejrzanym i pokrzywdzonym, opartego
na czynnym żalu podejrzanego. W toku postępowania karnego dana sprawa może być przedmiotem postępowania mediacyjnego tylko
raz.
3.      Prokurator postanawia z urzędu lub na wniosek podejrzanego, obrońcy lub pokrzywdzonego o zawieszeniu postępowania na okres
nieprzekraczający sześciu miesięcy i o przeprowadzeniu postępowania mediacyjnego, jeżeli:
a)      możliwe jest umorzenie postępowania na podstawie art. 36 kodeksu karnego lub odstąpienie od wymierzenia kary;
b)      podejrzany w toku postępowania przygotowawczego przyznaje się do popełnienia zarzucanych mu czynów, zgadza się na naprawienie
szkody poniesionej przez pokrzywdzonego i może ją naprawić lub może w inny sposób wynagrodzić pokrzywdzonemu szkodliwe skutki
czynu zabronionego;
c)      podejrzany i pokrzywdzony wyrazili zgodę na przeprowadzenie postępowania mediacyjnego, oraz
d)      uwzględniając charakter czynu zabronionego, sposób jego popełnienia i osobę podejrzanego, można odstąpić od przeprowadzenia
postępowania sądowego lub jeżeli uzasadnione jest założenie, że sąd przy wymierzaniu kary będzie mógł stwierdzić czynny żal.
[…]
5.      Nie mają wartości dowodowej złożone w toku postępowania mediacyjnego oświadczenia podejrzanego i pokrzywdzonego, odnoszące
się do okoliczności będących przedmiotem postępowania. Wynik postępowania mediacyjnego nie może być wykorzystany przeciwko
podejrzanemu.
6.      Szczegółowe przepisy wykonawcze znajdujące zastosowanie do postępowania mediacyjnego określa ustawa.
7.      Jeżeli po zakończeniu postępowania mediacyjnego zostanie zastosowany art. 36 ust. 1 kodeksu karnego, prokuratura umarza postępowanie;
jeżeli należy zastosować art. 36 ust. 2 kodeksu karnego, prokuratura wnosi akt oskarżenia. Jeżeli podejrzany rozpoczął wykonywanie
porozumienia zawartego w postępowaniu mediacyjnym, prokurator może odroczyć wniesienie aktu oskarżenia na okres od roku do
dwóch lat w stosunku do czynów zabronionych zagrożonych karą pozbawienia wolności do trzech lat”.
Zgodnie z brzmieniem art. 36 Büntető törvénykönyv (węgierskiego kodeksu karnego, zwanego dalej „KK”):
„1.      Nie podlega karze ten, kto w ramach postępowania mediacyjnego zapewnia pokrzywdzonemu odszkodowanie za szkodę wyrządzoną czynem
zabronionym przeciwko osobom (rozdział XII, tytuły I i III kodeksu karnego), bezpieczeństwu w komunikacji (rozdział XIII kodeksu
karnego) lub mieniu (rozdział XVIII kodeksu karnego) zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat trzech lub w inny sposób
doprowadzi do naprawienia szkodliwych skutków tego czynu zabronionego.
2.      W odniesieniu do czynów zabronionych, o których mowa w ust. 1, zagrożonych karą pozbawienia wolności do lat pięciu, można
odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli sprawca w ramach postępowania mediacyjnego zapewni pokrzywdzonemu odszkodowanie za szkodę
wyrządzoną zagrożonym karą czynem zabronionym lub w inny sposób doprowadzi do naprawienia szkodliwych skutków tego czynu zabronionego.
3.      Przepisy ust. 1 i 2 nie mają zastosowania, jeśli sprawca:
a)      jest recydywistą wielokrotnym lub recydywistą, który popełnił przestępstwa kwalifikowane,
b)      uczestniczył w przestępstwie zorganizowanym,
c)      spowodował swym czynem śmierć osoby,
d)      popełnił umyślnie czyn zabroniony w okresie zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności lub, w przypadku skazania na podlegającą
wykonaniu karę pozbawienia wolności za popełnienie umyślnego czynu zabronionego, przed rozpoczęciem wykonywania tej kary,
a także w okresie zwolnienia warunkowego lub odroczenia wykonania tej kary”.
W zastosowaniu art. 314 KK:
„1.      Kto działa na szkodę budżetu Wspólnot Europejskich, składając nieprawdziwe oświadczenie, posługując się dokumentem o nieprawdziwej,
sfałszowanej lub podrobionej treści, lub kto nie spełnia, tudzież spełnia w niedostatecznym stopniu, w sposób mogący wprowadzić
w błąd, wymogów w zakresie informacji przewidzianych w odniesieniu do:
a)      pomocy z funduszy zarządzanych przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu,
b)      wpłat na rzecz budżetu zarządzanego przez Wspólnoty Europejskie lub w ich imieniu
popełnia czyn zabroniony zagrożony karą pozbawienia wolności do lat pięciu.
2.      Karze przewidzianej w ust. 1 podlega także ten, kto do celu niezgodnego z przeznaczeniem wykorzystuje:
a)      pomoc, o której mowa w ust. 1 lit. a), lub
b)      korzyść w związku z wpłatą, o której mowa w ust. 1 lit. b)”.
Artykuł 318 KK stanowi:
„1.      Kto, w celu uzyskania niezgodnej z prawem korzyści, wprowadza inną osobę w błąd lub utrzymuje ją w błędzie, powodując w ten
sposób szkodę, dopuszcza się oszustwa.
[…]
4.      Czyn zabroniony podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech, jeżeli:
a)      oszustwo powoduje poważną szkodę,
[…]”.
Zgodnie z art. 138/A KK szkoda jest „poważna, jeżeli jej kwota jest wyższa niż 200 000 HUF i nie przekracza 2 000 000 HUF”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Emil Eredics, pierwszy z oskarżonych w postępowaniu przed sądem krajowym, jest dyrektorem przedszkola i szkoły podstawowej
w Apátistvánfalva (zwanych dalej „szkołą”). Mária Sápi, druga z oskarżonych przed sądem krajowym, zarządza spółką Apátistvánfalvi
Hotel Apát Kereskedelmi és Szolgáltatási Korlátot Felelősségű Társaság (spółką z ograniczoną odpowiedzialnością prawa węgierskiego,
zwaną dalej „Hotel Apát Kft.”) oraz jest dyrektorem hotelu Apát, prowadzonego przez spółkę Hotel Apát Kft.
W ramach umowy ramowej podpisanej w dniu 30 czerwca 2003 r. pomiędzy szkołą oraz węgierskim funduszem małych projektów w ramach
programu PHARE CBC (Magyarország – PHARE CBC Program Kisprojekt Alap 2001, zwanym dalej „funduszem”) fundusz ten przyznał
szkole pomoc w celu sfinansowania 80,15% kwoty koniecznej do realizacji projektu edukacyjnej ścieżki leśnej, prowadzonego
przez E. Eredicsa jako kierownika projektu.
Pomoc została wypłacona w dniu 4 lutego 2004 r. Spółka VÁTI Magyar Regionális Fejlesztési és Urbanisztikai Kiemelten Közhasznú
Társaság (węgierska spółka użyteczności publicznej działająca na rzecz rozwoju wiejskiego i urbanizacji, zwana dalej „VÁTI
Kht”) nadzorowała realizację tego projektu; powierzono jej także zadanie sporządzenia sprawozdania finansowego.
Zgodnie z umową zawartą pomiędzy E. Eredicsem a M. Sápi, wyłonionej w procedurze przetargowej, ta ostatnia zobowiązała się,
w zamian za zapłatę kwoty 1 200 000 HUF (około 4270 EUR), do zorganizowania, przygotowania i zapewnienia bazy lokalowej szkolenia
przygotowującego do podstawowego egzaminu na grzyboznawcę oraz zorganizowania wyjazdu w celach naukowych i w celu odbycia
spotkań.
Dla udokumentowania wykonania postanowień umowy M. Sápi sporządziła w imieniu spółki Hotel Apát Kft. sprawozdanie z jej wykonania,
przekazane następnie E. Eredicsowi, który uregulował fakturę ostateczną z rachunku bieżącego szkoły.
Ponieważ nie stwierdzono, że podstawowy kurs z grzyboznawstwa, który miał być przeprowadzony w ramach umowy, rzeczywiście
się odbył, zarówno faktura, jak i rejestr sporządzone w celu udowodnienia wykonania umowy uznane zostały za stwierdzające
nieprawdę. Emil Eredics dołączył do dokumentacji projektu stwierdzające nieprawdę dokumenty, sprawozdanie sporządzone w związku
z wyjazdem w celach szkoleniowych, który w rzeczywistości się nie odbył, oraz sprawozdanie z oceny, w którym nieznana osoba
sfałszowała nazwisko kierownika grupy. Dokumentacja ta została przesłana VÁTI Kht w celu udokumentowania wykonania zobowiązań
zawartych w ww. umowie.
W dniu 20 czerwca 2006 r. osoba prywatna wniosła przeciwko E. Eredicsowi i M. Sápi skargę mającą za przedmiot bezpodstawną
płatność na kwotę około 1 200 000 HUF.
W ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego kilkakrotnie przesłuchano E. Eredicsa w charakterze podejrzanego; Emil
Eredics nie przyznał się jednak do zarzucanych mu czynów.
W dniu 2 września 2008 r. prokuratura przy Szombathelyi Várósi Bíróság poprzez wniesienie do tego sądu aktu oskarżenia przeciwko
E. Eredicsowi i M. Sápi wszczęła postępowanie karne, uznając działania E. Eredicsa za „czyn zabroniony naruszenia interesów
finansowych Wspólnot Europejskich” w rozumieniu art. 314 ust. 1 lit. a) KK, popełniony przezeń jednorazowo, w charakterze
sprawcy.
W dniu 24 listopada 2008 r. E. Eredics przyznał się na żądanie sądu do zarzucanych mu czynów i złożył wniosek o przeprowadzenie
postępowania mediacyjnego w celu umorzenia postępowania lub odstąpienia od wymierzenia kary, zgodnie z art. 221/A KPK.
Na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 r. sąd odsyłający stwierdził, że czyny zarzucane E. Eredicsowi mogą zostać również uznane
za oszustwo. Emil Eredics podtrzymał swój wniosek o wszczęcie postępowania mediacyjnego i swoje uprzednie odnoszące się do
niego oświadczenie, w którym przyznawał się do zarzucanych mu czynów.
Na rozprawie w dniu 22 kwietnia 2009 r. spółka VÁTI Kht wyraziła jako pokrzywdzona zgodę na przeprowadzenie postępowania mediacyjnego.
Sąd odsyłający zawiesił zatem postępowanie karne do dnia 22 października 2009 r. celem przeprowadzenia mediacji.
Prokuratura zaskarżyła to rozstrzygnięcie. Biorąc pod uwagę kwalifikację czynów w akcie oskarżenia, działania te jej zdaniem
nie należą do czynów zabronionych, w odniesieniu do których przewidziane zostało w prawie węgierskim postępowanie mediacyjne.
Ponadto wyłączenie możliwości przeprowadzenia postępowania mediacyjnego wynika w niniejszym przypadku z faktu, że E. Eredics
nie przyznał się do zarzucanych mu czynów w trakcie postępowania przygotowawczego. Co więcej, nie ma znaczenia, że spółka
VÁTI Kht jest gotowa uczestniczyć w postępowaniu mediacyjnym jako pokrzywdzona. Ostateczną pokrzywdzoną jest bowiem Wspólnota
Europejska, a zatem przeprowadzenie tego postępowania mediacyjnego nie jest uzasadnione.
W tych okolicznościach Szombathelyi Városi Bíróság postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Sąd dąży do ustalenia w prowadzonym przez niego postępowaniu karnym, czy »osoba niebędąca osobą fizyczną« objęta jest pojęciem
ofiary w rozumieniu art. 1 lit. a) decyzji ramowej […], zważywszy na obowiązek promowania mediacji między ofiarą a sprawcą
przestępstwa w sprawach karnych, o którym mowa w art. 10 decyzji ramowej, precyzując i uzupełniając przy tym wyrok wydany
przez Trybunał w dniu 28 czerwca 2007 r. w sprawie C‑467/05 Dell’Orto [Zb.Orz. s. I‑5557].
2)      Sąd dąży do ustalenia w odniesieniu do art. 10 ust. 1 decyzji ramowej […], w rozumieniu którego »[k]ażde państwo członkowskie
dąży do promowania mediacji w sprawach karnych w odniesieniu do przestępstw, dla których uzna taki środek za właściwy«, czy
wykładni pojęcia przestępstwa można dokonywać w ten sposób, że obejmuje ono wszystkie przestępstwa, których określone w ustawie
znamię czynu zabronionego jest w istocie analogiczne.
3)      Czy wykładni wyrażenia »[k]ażde państwo członkowskie dąży do promowania mediacji w sprawach karnych«, zawartego w art. 10
ust. 1 decyzji ramowej […] można dokonywać w ten sposób, że ustanowienie warunków mediacji w odniesieniu do sprawcy przestępstwa
i ofiary jest możliwe przynajmniej do chwili wydania orzeczenia w pierwszej instancji, czyli w ten sposób, że wymóg uznania
okoliczności faktycznych w ramach postępowania sądowego, po zakończeniu postępowania przygotowawczego, z zastrzeżeniem spełnienia
innych wymaganych przesłanek, jest zgodny z obowiązkiem promowania mediacji?
4)      W odniesieniu do art. 10 ust. 1 decyzji ramowej […] sąd zastanawia się nad kwestią, czy wyrażenie »[k]ażde państwo członkowskie
dąży do promowania mediacji w sprawach karnych w odniesieniu do przestępstw, dla których uzna taki środek za właściwy« oznacza
zagwarantowanie ogólnego dostępu do mediacji w sprawach karnych z zastrzeżeniem spełnienia pozostałych przesłanek przewidzianych
ustawą, bez możliwości dokonania interpretacji. A zatem, czy jeżeli na pytanie należy odpowiedzieć w sposób twierdzący, czy
jest zgodna z uregulowaniami (wymogami) ww. art. 10 przesłanka, zgodnie z którą »uwzględniając charakter przestępstwa, rodzaj
mediacji i osobę podejrzanego można odstąpić od prowadzenia postępowania sądowego lub jeżeli uzasadnione jest założenie, że
sąd będzie mógł rozważyć czynny żal przy wymierzaniu kary«?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego
Poprzez pierwsze pytanie sąd odsyłający zamierza w istocie dowiedzieć się, czy art. 1 lit. a) oraz art. 10 decyzji ramowej
należy interpretować w ten sposób, że dla celów promowania mediacji w sprawach karnych, o której mowa w tym art. 10 ust. 1,
pojęcie ofiary obejmuje osoby prawne.
Jak podniosły słusznie rządy węgierski, francuski i włoski, a także Komisja, Trybunał rozstrzygnął już, że, biorąc pod uwagę
brzmienie i strukturę tej decyzji ramowej, dla potrzeb jej stosowania, zdefiniowane w jej art. 1 pojęcie ofiary dotyczy jedynie
osób fizycznych (zob. podobnie w szczególności ww. wyrok w sprawie Dell’Orto, pkt 53–56).
Trybunał rozstrzygnął bowiem w pkt 53 ww. wyroku w sprawie Dell’Orto, że z art. 1 lit. a) decyzji ramowej, który, dla potrzeb
jej stosowania, definiuje ofiarę jako osobę „fizyczną”, która doznała szkody, włączając w to uszkodzenie ciała lub szkodę
psychiczną, cierpienie emocjonalne lub stratę ekonomiczną, spowodowane bezpośrednio przez działania lub zaniechania stanowiące
naruszenie prawa karnego państwa członkowskiego, wynika, iż ten przepis decyzji ramowej dotyczy jedynie osób fizycznych, które
doznały tego rodzaju szkody.
W pkt 55 i 56 tego wyroku Trybunał podniósł, iż żaden inny przepis decyzji ramowej nie zawiera wskazówki sugerującej, że dla
potrzeb stosowania tej decyzji ramowej prawodawca Unii Europejskiej zamierzał objąć pojęciem ofiary osoby prawne, a wręcz
przeciwnie – rozliczne przepisy decyzji ramowej potwierdzają, że celem tego prawodawcy było objęcie zakresem znaczeniowym
definicji wyłącznie osób fizycznych, które, będąc ofiarami, doznały szkody spowodowanej przez zagrożony karą czyn zabroniony.
W tym zakresie, poza art. 1 lit. a) decyzji ramowej, który odnosi się, jako do elementów szkody, do uszkodzenia ciała lub
szkody psychicznej oraz cierpienia emocjonalnego, Trybunał przywołał również art. 2 ust. 1 decyzji ramowej, który zobowiązuje
państwa członkowskie do zapewnienia traktowania ofiar z należytym poszanowaniem godności jednostki, jej art. 2 ust. 2, który
wymaga zapewnienia szczególnego traktowania ofiarom szczególnie wrażliwym, podobnie jak art. 8 ust. 1 tej decyzji ramowej,
który zobowiązuje państwa członkowskie do zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony rodzinom lub osobom mającym pozycję zbliżoną
do rodziny ofiary.
Okoliczność, że pewne państwa członkowskie przewidują możliwość przeprowadzenia postępowania mediacyjnego w sprawach karnych
w sytuacji, gdy pokrzywdzony jest osobą prawną, nie może podważyć wniosku wyciągniętego przez Trybunał w ww. wyroku w sprawie
Dell’Orto.
Ze względu na to bowiem, że nie dokonuje ona całkowitej harmonizacji dziedziny, której dotyczy, decyzja ramowa nie zabrania
państwom członkowskim stosowania jej przepisów również w sytuacji, gdy pokrzywdzony jest osobą prawną, jak również ich do
tego nie zobowiązuje.
Interpretowanie tej decyzji ramowej w taki sposób, że dotyczy ona jedynie osób fizycznych, nie stanowi również dyskryminacji
osób prawnych. Prawodawca unijny mógł bowiem zgodnie z prawem ustanowić system chroniący jedynie osoby fizyczne, ponieważ
te ostatnie znajdują się w sytuacji obiektywnie różnej od tej, w której znajdują się osoby prawne, a to ze względu na większą
podatność na wiktymizację oraz charakter interesów, które mogą zostać naruszone w wyniku czynów zabronionych jedynie w przypadku
osób fizycznych, takich jak życie czy nietykalność cielesna pokrzywdzonego.
Uwzględniając powyższe, art. 1 lit. a) oraz art. 10 decyzji ramowej należy interpretować w taki sposób, że dla celów promowania
mediacji w sprawach karnych, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej decyzji, pojęcie ofiary nie obejmuje osób prawnych.

W przedmiocie pytania drugiego
W przedmiocie właściwości Trybunału
Rząd węgierski podnosi, że zgodnie z KKK możliwe jest podjęcie mediacji w sytuacji, gdy pokrzywdzony nie jest osobą fizyczną.
Ze względu na to jednak, że zakres stosowania decyzji ramowej obejmuje jedynie pokrzywdzone osoby fizyczne, jest on w każdym
razie pozbawiony znaczenia dla sprawy zawisłej przed sądem krajowym.
Zgodnie z dobrze utrwalonym orzecznictwem, nawet jeśli okoliczności faktyczne zawisłej przed sądem krajowym sprawy nie są
objęte zakresem stosowania prawa Unii Europejskiej, Trybunał jest właściwy do udzielenia odpowiedzi w sytuacji, gdy prawodawstwo
krajowe zostało dostosowane, jeśli chodzi o rozstrzygnięcia podlegające zastosowaniu w sytuacji, która nie jest regulowana
prawem Unii Europejskiej, do rozwiązań przyjętych w prawie Unii Europejskiej. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału w niewątpliwym
interesie systemu prawnego Unii jest bowiem, aby, w celu zapobiegania powstawaniu rozbieżności, każde uregulowanie prawa Unii
Europejskiej miało, niezależnie od tego, w jakich warunkach ma być stosowane, jednolitą wykładnię (zob. podobnie w szczególności
wyroki: z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑130/95 Giloy, Rec. s. I‑4291, pkt 19–28; z dnia 11 października 2001 r. w sprawie
C‑267/99 Adam, Rec. s. I‑7467, pkt 23–29; z dnia 15 stycznia 2002 r. w sprawie C‑43/00 Andersen og Jensen, Rec. s. I‑379,
pkt 15–19; z dnia 16 marca 2006 r. w sprawie C‑3/04 Poseidon Chartering, Zb.Orz. s. I‑2505, pkt 14–19).
Jak zaś przyznaje rząd węgierski, w art. 221/A KKK wprowadzono do tego kodeksu, z mocą od dnia 1 stycznia 2007 r., instytucję
postępowania mediacyjnego, w odniesieniu do którego, jeśli chodzi o wyliczone w tym przepisie czyny zabronione, nie dokonano
żadnego rozróżnienia w zależności od tego, czy pokrzywdzonym jest osoba fizyczna, czy prawna.
Trybunał nie jest zatem niewłaściwy, aby udzielić odpowiedzi na drugie pytanie prejudycjalne ze względu na to, że decyzja
ramowa dotyczy jedynie pokrzywdzonych osób fizycznych.
Co do istoty
Poprzez to pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy art. 10 decyzji ramowej należy interpretować w taki sposób,
że zobowiązuje on państwa członkowskie do umożliwienia podjęcia mediacji w przypadku wszystkich czynów zabronionych, których
określone w przepisach krajowych znamię czynu zabronionego odpowiada w istocie temu znamieniu czynów zabronionych, w odniesieniu
do których wyraźnie przewidziano w tych przepisach możliwość podjęcia mediacji.
W tym względzie należy zauważyć, że poza tym, iż art. 34 UE pozostawia władzom krajowym wybór formy i środków koniecznych
do osiągnięcia celów zamierzonych w decyzjach ramowych, art. 10 rozpatrywanej w niniejszym przypadku decyzji ramowej poprzestaje
na nakazaniu państwom członkowskim dążenia do promowania mediacji w odniesieniu do czynów zabronionych, w przypadku których
„uzna[ją] one taki środek za właściwy”, efektem czego wybór czynów zabronionych, w odniesieniu do których istnieje możliwość
mediacji, należy do państw członkowskich.
Z samego brzmienia tego art. 10 oraz z szerokiego zakresu uprawnień dyskrecjonalnych, jaki decyzja ramowa pozostawia władzom
krajowym w przedmiocie konkretnych mechanizmów realizacji jej celów (zob. wyrok z dnia 9 października 2008 r. w sprawie C‑404/07
Katz, Zb.Orz. s. I‑7607, pkt 46) wynika, że, podejmując decyzję o umożliwieniu stosowania postępowania mediacyjnego jedynie
w przypadku czynów zabronionych skierowanych przeciwko osobom, bezpieczeństwu w komunikacji i mieniu, prawodawca węgierski
nie przekroczył granic przysługujących mu uprawnień.
Choć te uprawnienia państw członkowskich mogą niewątpliwie zostać ograniczone obowiązkiem zastosowania przy określaniu tych
czynów zabronionych obiektywnych kryteriów, nic nie przemawia za tym, że ma to miejsce w niniejszym przypadku.
Uwzględniając powyższe, art. 10 decyzji ramowej należy interpretować w ten sposób, że nie zobowiązuje on państw członkowskich
do umożliwienia podjęcia mediacji w przypadku wszystkich czynów zabronionych, których określone w przepisach krajowych znamię
czynu zabronionego odpowiada w istocie temu znamieniu czynów zabronionych, w odniesieniu do których wyraźnie przewidziano
w tych przepisach możliwość podjęcia mediacji.

W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego
W przedmiocie właściwości Trybunału
Nie ma wątpliwości co do tego, że prawo węgierskie nie przewiduje możliwości podjęcia mediacji w przypadku czynu zabronionego
naruszenia interesów finansowych Wspólnot Europejskich. Ponadto z odpowiedzi udzielonej na pytanie drugie wynika, że na podstawie
decyzji ramowej nie można wyciągnąć wniosku, iż zobowiązuje ona państwa członkowskie do przewidzenia, w przypadku gdy pokrzywdzony
jest osobą fizyczną, możliwości podjęcia mediacji wtedy, gdy znamię czynu zabronionego takiego czynu jest takie samo, jak
to znamię czynów zabronionych, w przypadku których mediacja jest możliwa.
Ponieważ oczywiste jest, że podjęcie mediacji nie jest możliwe w sytuacji takiej, jak ta rozpatrywana przez sąd krajowy, nie
ma zatem potrzeby udzielania odpowiedzi na pytania trzecie i czwarte.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
1)
Artykuły 1 lit. a) oraz art. 10 decyzji ramowej Rady 2001/220/WSiSW z dnia 15 marca 2001 r. w sprawie pozycji ofiar w postępowaniu
karnym należy interpretować w ten sposób, że dla celów promowania mediacji w sprawach karnych, o której mowa w tym art. 10
ust. 1, pojęcie ofiary nie obejmuje osób prawnych.
2)
Artykuł 10 decyzji ramowej 2001/220 należy interpretować w ten sposób, że nie zobowiązuje on państw członkowskich do umożliwienia
podjęcia mediacji w przypadku wszystkich czynów zabronionych, których określone w przepisach krajowych znamię czynu zabronionego
odpowiada w istocie znamieniu czynów zabronionych, w odniesieniu do których wyraźnie przewidziano w tych przepisach możliwość
podjęcia mediacji.
Podpisy
*
Język postępowania: węgierski.