CELEX: 62000CJ0024
Παράβαση κράτους μέλους
apθρα 30 και 36 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ)
Εθνική ρύθμιση για την περιοριστική απαρίθμηση των θρεπτικών ουσιών που μπορούν να προστεθούν στα τρόφιμα
Μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος
Αιτιολογία
Δημόσια υγεία
Προστασία των καταναλωτών
Αναλογικότητα

Επιτροπή κατά Δανίας, σκέψη 56).
Ακολούθως, όσον αφορά τη γνωμοδότηση του ΑΣΔΥΓ της 12ης Ιουλίου 1994, σχετικά με τη χρήση L-ταρτράτης και L-καρνιτίνης σε
συμπληρώματα διατροφής και σε προϊόντα δίαιτας, ο λόγος για τον οποίο η εν λόγω γνωμοδότηση ήταν αρνητική όσον αφορά την εμπορία
στη Γαλλία προϊόντων στα οποία προστέθηκαν οι εν λόγω θρεπτικές ουσίες έγκειται στην απουσία διατροφικής ανάγκης λήψεως των
ουσιών αυτών και στο ότι δεν έχει αποδειχθεί το βάσιμο των ισχυρισμών σχετικά με την ευεργετική φύση ή τη χρησιμότητα των
εν λόγω ουσιών.
Πάντως, όπως προκύπτει από τη σκέψη 60 της παρούσας αποφάσεως, η απουσία διατροφικής ανάγκης δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να δικαιολογήσει
μια συνολική απαγόρευση, βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης, της διαθέσεως στο εμπόριο τροφίμων νομίμως παραχθέντων και/ή διατιθέμενων
στην αγορά άλλων κρατών μελών.
Επιπλέον, η γνωμοδότηση αυτή επισημαίνει περιπτώσεις πεπτικών διαταραχών που αφορούν το 13 % του πληθυσμού, χωρίς να διευκρινίζει
τη φύση τους, και αναφέρει ότι είναι βάσιμοι οι ισχυρισμοί όσον αφορά τη χρησιμότητα ή την ευεργετική δράση της προσθήκης
ταρτράτης και L-καρνιτίνης, οι αναφορές αυτές όμως δεν στοιχειοθετούν ενδελεχή εκτίμηση των δυνητικών συνεπειών για τη δημόσια
υγεία της προσθήκης των εν λόγω ουσιών στα τρόφιμα και, ως εκ τούτου, δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν απαγόρευση εμπορίας
βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή ευλόγως καταλήγει, όσον αφορά την προσθήκη των εν λόγω θρεπτικών ουσιών στα συμπληρώματα
διατροφής και στα προϊόντα δίαιτας, ότι οι γαλλικές αρχές δεν ικανοποίησαν τα σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 36 της Συνθήκης
κριτήρια, όπως αυτά απορρέουν από την προμνησθείσα νομολογία του Δικαστηρίου.
Τέλος, όσον αφορά τα τονωτικά ροφήματα όπως το  «Red Bull», από τη γνωμοδότηση του ΑΣΔΥΓ της 10ης Σεπτεμβρίου 1996 προκύπτει
ότι, μολονότι  «δεν υφίσταται επιχείρημα κλασικής τοξικολογίας» για να αντιταχθεί στη διάθεση στο εμπόριο τέτοιου είδους ροφημάτων,
το εν λόγω συμβούλιο θεώρησε ότι δεν έπρεπε να επιτραπεί η διάθεση των εν λόγω προϊόντων στο εμπόριο λόγω της υπερβολικής
συγκεντρώσεως καφεΐνης, το ποσοστό της οποίας υπερέβαινε το επιτρεπόμενο στη Γαλλία όριο, του κινδύνου υπερβολικής καταναλώσεως
καφεΐνης, ιδίως από τις εγκύους, του ψευδούς ισχυρισμού ότι πρόκειται περί  «τονωτικού» προϊόντος και του κινδύνου θετικού
αποτελέσματος στην εξέταση ανιχνεύσεως αναβολικών στους αθλητές. Το ΑΣΔΥΓ θεωρεί ότι το μέγιστο ποσοστό καφεΐνης στα ροφήματα
δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 150 mg/l και υπενθυμίζει ότι η κατανάλωση καφεΐνης δεν θα έπρεπε να υπερβαίνει καθημερινώς τα
200 mg.
Όπως προκύπτει από τη σκέψη 49 της παρούσας αποφάσεως, η Γαλλική Δημοκρατία μπορεί να αποφασίσει ποιο είναι το επίπεδο προστασίας
της ανθρώπινης υγείας και ζωής το οποίο προτίθεται να διασφαλίσει.
Βεβαίως, πρέπει να αποδείξει τον λόγο για τον οποίο η απαγόρευση εμπορίας των τονωτικών ροφημάτων των οποίων η περιεκτικότητα
σε καφεΐνη υπερβαίνει ορισμένο όριο είναι αναγκαία και ανάλογη από πλευράς προστασίας της δημόσιας υγείας (βλ., υπό την έννοια
αυτή, απόφαση της 19ης Ιουνίου 2003, C-420/01, Συλλογή 2003, σ. Ι-6445, σκέψεις 30 και 31).
Εν προκειμένω, προς απάντηση στην προαναφερθείσα γνωμοδότηση του ΑΣΔΥΓ, από την οποία προκύπτουν οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι
που ενέχει για τη δημόσια υγεία η υπερβολική κατανάλωση καφεΐνης, η Επιτροπή δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους μια
τέτοια γνωμοδότηση δεν αρκεί για να δικαιολογήσει απαγόρευση διαθέσεως στο εμπόριο, βάσει του άρθρου 36 της Συνθήκης, των
τονωτικών ροφημάτων των οποίων η περιεκτικότητα σε καφεΐνη υπερβαίνει το επιτρεπόμενο στη Γαλλία όριο. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή
δεν προέβαλε επαρκή στοιχεία για να θέσει υπό αμφισβήτηση την ανάλυση των γαλλικών αρχών όσον αφορά τους κινδύνους που προκαλούν
τα επίμαχα ροφήματα στη δημόσια υγεία.
Επιβάλλεται επίσης η υπενθύμιση, όσον αφορά τα τονωτικά ροφήματα, ότι η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίστηκε, χωρίς να διαψευστεί
σχετικώς από την Επιτροπή, ότι στις 21 Ιανουαρίου 1999 η Επιστημονική Επιτροπή Τροφίμων εξέδωσε αρνητική γνωμοδότηση όσον
αφορά την παρουσία στα εν λόγω ροφήματα ορισμένων θρεπτικών ουσιών όπως η ταυρίνη και η γλυκουρονολακτόνη.
Υπό τις συνθήκες αυτές, στην Επιτροπή απέκειτο να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους το σχετικό με την εν λόγω γνωμοδότηση
επιχείρημα της Γαλλικής Κυβερνήσεως δεν αρκεί για να δικαιολογήσει την άρνησή της να επιτρέψει το εμπόριο των τονωτικών ροφημάτων
στα οποία έχει προστεθεί ταυρίνη και γλυκουρονολακτόνη.
Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν απάντησε στο επιχείρημα αυτό και λαμβανομένης υπόψη της ελλιπούς απαντήσεώς της όσον αφορά τους
λόγους που προβλήθηκαν για να δικαιολογηθεί η υπέρβαση του επιτρεπόμενου ορίου συγκεντρώσεως καφεΐνης στα οικεία τονωτικά
ροφήματα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η τρίτη αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί, κατά το μέτρο που αφορά τα τονωτικά
ροφήματα των οποίων η περιεκτικότητα σε καφεΐνη υπερβαίνει ορισμένο όριο και στα οποία έχει προστεθεί ταυρίνη και γλυκουρονολακτόνη.
Δεύτερον, όσον αφορά την αποτελεσματική προστασία των καταναλωτών, για την οποία κάνει επίσης λόγο η Γαλλική Κυβέρνηση, όπως
προκύπτει από τις σκέψεις 63 και 67 της παρούσας αποφάσεως, είναι ασφαλώς δικαιολογημένη η επιθυμία της Γαλλικής Κυβερνήσεως
να μεριμνά για τη σωστή ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με τα προϊόντα που καταναλώνουν (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις
της 23ης Φεβρουαρίου 1988, 216/84, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1988, σ. 793, σκέψη 10, και της 2ας Φεβρουαρίου 1989, 274/87,
Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1989, σ. 229).
Η κατάλληλη επισήμανση, η οποία ενημερώνει τους καταναλωτές για τη φύση, τα συστατικά και τα χαρακτηριστικά των εμπλουτισμένων
τροφίμων, παρέχει στους καταναλωτές για τους οποίους ελλοχεύει κίνδυνος λόγω της υπερβολικής καταναλώσεως θρεπτικής ουσίας
προστεθείσας στα εν λόγω τρόφιμα να αποφασίσουν οι ίδιοι αν θα τα χρησιμοποιήσουν ή όχι (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση της 23ης
Φεβρουαρίου 1988, Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψη 16).
Κατόπιν όλων των ανωτέρω σκέψεων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι:
η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης, καθόσον:
–        δεν προέβλεψε απλουστευμένη διαδικασία για την εγγραφή στον εθνικό πίνακα των επιτρεπόμενων θρεπτικών ουσιών των θρεπτικών
ουσιών που προστίθενται στα τρόφιμα συνήθους καταναλώσεως και στα προοριζόμενα για ειδική διατροφή τρόφιμα, τα οποία παρασκευάζονται
και/ή διατίθενται στο εμπόριο νομίμως σε άλλα κράτη μέλη,
και
–        παρεμπόδισε την εμπορία στη Γαλλία ορισμένων τροφίμων, π.χ. τα συμπληρώματα διατροφής και τα προϊόντα δίαιτας που περιέχουν
τις ουσίες L-ταρτράτη και L-καρνιτίνης καθώς και οι καραμέλες και τα τονωτικά ροφήματα στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικές
ουσίες, χωρίς να αποδείξει ότι η εμπορία των εν λόγω τροφίμων ενέχει πραγματικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
Η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί κατά τα λοιπά.

Επί των δικαστικών εξόδων
Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Δικαστήριο μπορεί να κατανείμει ή να αποφασίσει ότι κάθε
διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων. Δεδομένου ότι η προσφυγή της Επιτροπής έγινε
μερικώς δεκτή, έκαστος διάδικος φέρει τα δικά του δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο
28 ΕΚ), καθόσον:
δεν προέβλεψε απλουστευμένη διαδικασία για την εγγραφή στον εθνικό πίνακα των επιτρεπόμενων θρεπτικών ουσιών των θρεπτικών
ουσιών που προστίθενται στα τρόφιμα συνήθους καταναλώσεως και στα προοριζόμενα για ειδική διατροφή τρόφιμα, τα οποία παρασκευάζονται
και/ή διατίθενται στο εμπόριο νομίμως σε άλλα κράτη μέλη,
και
παρεμπόδισε την εμπορία στη Γαλλία ορισμένων τροφίμων, π.χ. τα συμπληρώματα διατροφής και τα προϊόντα δίαιτας που περιέχουν
τις ουσίες L-ταρτράτη και L-καρνιτίνης καθώς και οι καραμέλες και τα τονωτικά ροφήματα στα οποία έχουν προστεθεί θρεπτικές
ουσίες, χωρίς να αποδείξει ότι η εμπορία των εν λόγω τροφίμων ενέχει πραγματικό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.
2)
Η προσφυγή απορρίπτεται κατά τα λοιπά.
3)
Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η Γαλλική Δημοκρατία φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Σκουρής
Gulmann
Cunha Rodrigues
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 5 Φεβρουαρίου 2004.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
R. Grass

Β. Σκουρής
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.