CELEX: 62002TJ0048
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Πρόστιμα
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων
Πραγματική ικανότητα της διαπράττουσας την παράβαση επιχειρήσεως να προκαλέσει σοβαρή ζημία στις άλλες επιχειρήσεις
Ελαφρυντικές περιστάσεις
Ανακοίνωση περί συνεργασίας

του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T-308/94, Cascades κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-925, σκέψη 262).
107   Συναφώς, όταν η Επιτροπή, υποβάλλοντας αίτηση παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, εκτός από τις ερωτήσεις
που αφορούν αμιγώς πραγματικά περιστατικά και από τα αιτήματα προσκομίσεως υφιστάμενων εγγράφων, ζητεί από μια επιχείρηση
να περιγράψει το αντικείμενο και το περιεχόμενο διαφόρων συναντήσεων στις οποίες μετέσχε, καθώς και τα αποτελέσματα ή τα συμπεράσματα
των συναντήσεων αυτών, ενώ είναι σαφές ότι η Επιτροπή υποψιάζεται ότι το αντικείμενο των εν λόγω συναντήσεων ήταν ο περιορισμός
του ανταγωνισμού, μια τέτοια αίτηση μπορεί να υποχρεώσει την εν λόγω επιχείρηση να ομολογήσει τη συμμετοχή της σε παράβαση
των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού, οπότε η εν λόγω επιχείρηση δεν οφείλει να απαντήσει σ’ αυτού του είδους τις ερωτήσεις.
Σε μια τέτοια περίπτωση, το γεγονός ότι η επιχείρηση παρέσχε τουλάχιστον πληροφοριακά στοιχεία επί των σημείων αυτών πρέπει
να θεωρηθεί ως αυθόρμητη συνεργασία της επιχειρήσεως, ικανή να δικαιολογήσει μείωση του προστίμου κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως
περί συνεργασίας.
108   Πρέπει, επίσης, να υπομνησθεί ότι, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας που παρέχουν οι επιχειρήσεις, η Επιτροπή δεν
μπορεί να αγνοήσει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, γενική αρχή του δικαίου, η οποία, κατά πάγια νομολογία, παραβιάζεται μόνον
όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ’ όμοιο
τρόπο, εκτός αν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς (βλ. προπαρατεθείσα στη σκέψη 92 απόφαση Krupp Thyssen
Stainless και Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψη 237, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
109   Συναφώς, έχει αποδειχθεί ότι η διαφορετική μεταχείριση των εν λόγω επιχειρήσεων οφείλεται στον διαφορετικό βαθμό συνεργασίας,
ιδίως στον βαθμό που οι επιχειρήσεις αυτές έδωσαν στην Επιτροπή διαφορετικές πληροφορίες ή έδωσαν τις πληροφορίες αυτές σε
διαφορετικά στάδια της διοικητικής διαδικασίας ή υπό διαφορετικές περιστάσεις (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, προπαρατεθείσα στη
σκέψη 92 απόφαση Krupp Thyssen Stainless και Acciai speciali Terni κατά Επιτροπής, σκέψεις 245 και 246).
110   Εν προκειμένω, από τις αιτιολογικές σκέψεις 360 και 361 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή μείωσε κατά
10 % το ποσό του προστίμου που είχε επιβάλει στην προσφεύγουσα για τον λόγο και μόνον ότι αυτή δεν αμφισβήτησε το υποστατό
των πραγματικών περιστατικών που στοιχειοθετούν τη διαπιστωθείσα παράβαση, κατ’ εφαρμογή του κεφαλαίου Δ, σημείο 2, δεύτερη
περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Όσον αφορά τα πληροφορικά στοιχεία που της διαβίβασε η προσφεύγουσα στις 5 Απριλίου
2000, απαντώντας στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 22ας Μαρτίου 2000, η Επιτροπή έκρινε ότι τα στοιχεία αυτά ενέπιπταν στην
υποχρέωση που υπείχε η προσφεύγουσα από το άρθρο 11 του κανονισμού 17 και ότι, μολονότι ήταν χρήσιμα, δεν αποτελούσαν αποδεικτικά
στοιχεία δίχως τα οποία δεν μπορούσε να αποδειχθεί το υποστατό της παραβάσεως. Επομένως, η προσφεύγουσα δεν μπορούσε να προσδοκά
μείωση του προστίμου ισοδύναμη με αυτή που χορηγήθηκε στην Interbrew.
111   Όσον αφορά την επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας, πρέπει να σημειωθεί ότι η εν λόγω επιχείρηση υποστηρίζει παράλληλα ότι
τα στοιχεία που προσκόμισε στην Επιτροπή με την από 5 Απριλίου 2000 απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 22ας
Μαρτίου 2000 δεν περιορίζονταν σε αυτά που όφειλε να παράσχει δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17 και ότι τα στοιχεία
που προσκόμισε ήταν κρίσιμα για τη διαπίστωση της παραβάσεως από την Επιτροπή.
112   Συναφώς πρέπει να τονιστεί ότι, ακόμη και αν τα στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα ήταν τόσο σημαντικά όσο υποστηρίζει,
η προσκόμισή τους δεν μπορεί να δικαιολογήσει μείωση του ποσού του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου, σύμφωνα με την
προπαρατεθείσα στις σκέψεις 104 έως 106 νομολογία, παρά μόνον εφόσον τα εν λόγω στοιχεία υπερβαίνουν αυτά την προσκόμιση των
οποίων μπορούσε να ζητήσει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17.
113   Επιβάλλεται, όμως, η διαπίστωση ότι τα στοιχεία που προσκόμισε η προσφεύγουσα, με το από 5 Απριλίου 2000 έγγραφό της, δεν
υπερβαίνουν αυτά που όφειλε να παράσχει δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17. Συγκεκριμένα, η προσφεύγουσα περιορίστηκε
κυρίως να απαντήσει, βάσει των πραγματικών περιστατικών, στις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν με την αίτηση παροχής πληροφοριακών
στοιχείων ως προς την ημερομηνία και την ταυτότητα των συμμετεχόντων στις τέσσερις συναντήσεις και ως προς το αντικείμενο
των συναντήσεων αυτών.
114   Ακόμη και αν τα χωρία του εγγράφου της 5ης Απριλίου 2000 κατά τα οποία, αφενός, «υπήρξε ανταλλαγή πληροφοριών σχετικών με
τους πελάτες, τις συσκευασίες και τον όγκο των πωλήσεων» και, αφετέρου, τα συμπεράσματα των συναντήσεων αφορούσαν «την υιοθέτηση
αυστηρότερης συμπεριφοράς όσον αφορά τις τιμές» ερμηνευθούν ως αναγνώριση των γεγονότων που συνιστούν παράβαση υπερβαίνουσα
τις πληροφορίες των οποίων η προσκόμιση μπορούσε να ζητηθεί από την Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, η υπόθεση
αυτή δεν μπορεί να γίνει εν πάση περιπτώσει δεκτή λόγω ενός άλλου χωρίου της απαντήσεως της προσφεύγουσας το οποίο έχει ως
εξής: «Σας βεβαιώνουμε ωστόσο επισήμως ότι οι συναντήσεις αυτές δεν κατέληξαν ούτε σε συμπράξεις επί των τιμών ούτε σε κατανομή
των πελατών». Δεδομένης αυτής της αρνήσεως, το γεγονός ότι από ορισμένα αποσπάσματα της απαντήσεως της προσφεύγουσας μπορεί
να συναχθεί η ύπαρξη ανταλλαγής πληροφοριών και η πρόθεση των συμμετεχόντων στις συναντήσεις να υιοθετήσουν αυστηρότερη συμπεριφορά
δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι διευκολύνει την Επιτροπή να διαπιστώσει την ύπαρξη παραβάσεως.
115   Επομένως, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι, με την από 5 Απριλίου 2000 απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 22ας
Μαρτίου 2000, η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε στην Επιτροπή πληροφορίες που να υπερβαίνουν αυτά που όφειλε να προσκομίσει δυνάμει
του άρθρου 11 του κανονισμού 17 και ότι, ως εκ τούτου, δεν μπορούσε λόγω αυτού να τύχει μειώσεως του ποσού του προστίμου που
της είχε επιβληθεί, σύμφωνα με την προπαρατεθείσα στη σκέψη 106 νομολογία.
116   Συνεπώς, πρέπει να θεωρηθεί αλυσιτελές το επιχείρημα ότι η υποτιθέμενη ευνοϊκότερη μεταχείριση της Interbrew, για τον λόγο
ότι αυτή προσκόμισε στην Επιτροπή πληροφορίες που δεν είχε την υποχρέωση να προσκομίσει, συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης
μεταχειρίσεως.
117   Επομένως, το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί του δευτέρου σκέλους που αντλείται από παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως,
λόγω του ότι τόσο η προσφεύγουσα όσο και οι επιχειρήσεις Martens και Alken-Maes αντιμετωπίστηκαν με τον ίδιο τρόπο
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
118   Η προσφεύγουσα θεωρεί ότι υφίσταται ουσιώδης διαφορά μεταξύ του βαθμού της δικής της συνεργασίας με την Επιτροπή και της συνεργασίας
της Martens και, σε μικρότερο βαθμό, της Alken-Maes. Το γεγονός ότι σε καθεμία από τις τρεις επιχειρήσεις χορηγήθηκε μείωση
του προστίμου ίση προς 10 % συνιστά, επομένως, παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
119   Η συνεργασία της προσφεύγουσας με την Επιτροπή ήταν αποφασιστικής σημασίας. Με την από 5 Απριλίου 2000 απάντησή της στην αίτηση
παροχής πληροφοριών της Επιτροπής, δήλωσε ότι, κατά τη διάρκεια των επίδικων συναντήσεων, συζητήθηκε το επίπεδο των τιμών
των πωλήσεων ζύθου με ιδιωτική ετικέτα και ότι είχαν ανταλλαγεί πληροφορίες σχετικές με τους πελάτες και τον όγκο των πωλήσεων.
Η προσφεύγουσα επιβεβαίωσε επιπλέον, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι κατά τις συναντήσεις αυτές συζητήθηκε
το επίπεδο των τιμών. Τα στοιχεία αυτά όμως, τα οποία συμφωνούν με αυτά που παρέσχε η Interbrew, είχαν αποφασιστική σημασία
για την Επιτροπή, στο μέτρο που, βάσει αυτών, διαπίστωσε την ύπαρξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ. Τέλος, η προσφεύγουσα παρέσχε
πλήρη και αδιάλειπτη συνεργασία κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.
120   Αντιθέτως, από τη δικογραφία προκύπτει ότι η Martens ουδόλως ανέφερε, με την από 6 Απριλίου 2000 απάντησή της στην αίτηση
παροχής πληροφοριών που της υπέβαλε η Επιτροπή στις 22 Μαρτίου 2000, δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, ότι συζητήθηκε
το επίπεδο των τιμών ή η κατανομή των πελατών κατά τις επίδικες συναντήσεις. Με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων,
η Martens αμφισβήτησε μάλιστα ρητά ότι, κατά τις συναντήσεις αυτές, συνήφθησαν συμφωνίες ως προς τις τιμές ή την κατανομή
της αγοράς και αμφισβήτησε, αντιθέτως, το αληθές των δηλώσεων της Interbrew. Η εκ μέρους της Martens αμφισβήτηση της υπάρξεως
παραβάσεως βεβαιώνεται, εξάλλου, με την προσβαλλόμενη απόφαση, καθότι η Επιτροπή επισήμανε ότι η Martens αρκέστηκε, στο πλαίσιο
της διαδικασίας, να συνεργαστεί κατά τρόπο που συνέβαλε στην επιτάχυνση της διαδικασίας αυτής.
121   Όσον αφορά την Alken-Maes, η από 5 Απριλίου 2000 απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών που της υπέβαλε η Επιτροπή στις
22 Μαρτίου 2000 δεν περιείχε ρητή επιβεβαίωση της υπάρξεως διαβουλεύσεων ως προς τις τιμές ή την κατανομή των πελατών. Με
την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή αναφέρει απλώς ότι η Danone, εξ ονόματος της Alken-Maes, δεν αμφισβήτησε ότι, κατά τις
συναντήσεις αυτές, συζητήθηκαν οι τιμές και η κατανομή των πελατών.
122   Επομένως, από τη σύγκριση του βαθμού συνεργασίας της προσφεύγουσας με αυτούς της Martens και της Alken-Maes αντιστοίχως προκύπτει
ότι η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, αντιμετωπίζοντας με τον ίδιο τρόπο την προσφεύγουσα και τις δύο
άλλες επιχειρήσεις. Σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, η προσφεύγουσα δεν περιορίστηκε απλώς στη μη αμφισβήτηση
των πραγματικών περιστατικών, προβαίνοντας, με την από 5 Απριλίου 2000 απάντηση στην αίτηση παροχής πληροφοριών, σε σημαντικές
δηλώσεις ως προς το αντικείμενο και το περιεχόμενο των συναντήσεων που αφορούσαν τη σύμπραξη για τις πωλήσεις ζύθου με ιδιωτική
ετικέτα.
123   Η Επιτροπή τονίζει, πρώτον, ότι, μολονότι τα ποσοστά μειώσεως των προστίμων που επιβλήθηκαν στην προσφεύγουσα και στη Martens
αντιστοίχως είναι όμοια, οι λόγοι που οδήγησαν στις μειώσεις αυτές είναι διαφορετικοί. Ενώ το πρόστιμο της προσφεύγουσας μειώθηκε
λόγω του ότι δεν αμφισβήτησε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών, το πρόστιμο της Martens μειώθηκε λόγω της συνεργασίας
της κατά τη διαδικασία. Για καμία από τις δύο επιχειρήσεις δεν υπήρξε σώρευση της μειώσεως λόγω της μη αμφισβητήσεως των πραγματικών
περιστατικών με τη μείωση λόγω της συνεργασίας κατά τη διαδικασία.
124   Εκτιμώντας ότι η προσφεύγουσα επικαλείται σιωπηρά τον αδικαιολόγητο χαρακτήρα της μειώσεως του ποσού του προστίμου της Martens,
η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία, όσον αφορά την επιβολή προστίμων, επιχειρηματολογία βάσει της οποίας η προσφεύγουσα
πρέπει να τύχει παράνομης μειώσεως του προστίμου της δυνάμει της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Επομένως,
δεν μπορεί να χορηγηθεί στην προσφεύγουσα συμπληρωματική μείωση παρά μόνο λόγω της εκτάσεως της δικής της συνεργασίας. Δεδομένου
όμως ότι αυτή περιορίστηκε να συμμορφωθεί προς την υποχρέωσή της να απαντήσει στην αίτηση παροχής πληροφοριών που της απεστάλη
δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, χωρίς να προσκομίσει περισσότερα στοιχεία από αυτά που όφειλε, η έκταση της συνεργασίας
της δεν υπερέβη τη μη αμφισβήτηση των πραγματικών περιστατικών, την οποία η Επιτροπή έλαβε υπόψη της.
125   Όσον αφορά, δεύτερον, τις περιπτώσεις της προσφεύγουσας και της Alken-Maes αντιστοίχως, η Επιτροπή τονίζει ότι είναι παρόμοιες
στο μέτρο που αμφότερες περιορίστηκαν στη μη αμφισβήτηση των επίδικων πραγματικών περιστατικών. Επομένως, ευλόγως αντιμετωπίστηκαν
με τον ίδιο τρόπο.
–       Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
126   Δεδομένου ότι το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου ακυρώσεως απορρίφθηκε, ορθώς χορηγήθηκε στην προσφεύγουσα μείωση του προστίμου
της κατά 10 % για τον λόγο και μόνον ότι δεν αμφισβήτησε το υποστατό των εν λόγω πραγματικών περιστατικών.
127   Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί αλυσιτελές το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η εκ μέρους της Επιτροπής μείωση του προστίμου
της Martens κατά 10 % συνιστά παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως έναντι της προσφεύγουσας, για τον λόγο ότι η Martens,
μη έχοντας αναγνωρίσει τα πραγματικά περιστατικά, δεν μπορούσε να τύχει μειώσεως του προστίμου της.
128   Η προσφεύγουσα τελεί, εξάλλου, σε κατάσταση τελείως ανάλογη προς αυτή της Alken-Maes, στην οποία επίσης χορηγήθηκε, δυνάμει
του κεφαλαίου Δ, σημείο 2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, μείωση του προστίμου κατά 10 % λόγω του ότι
δεν αμφισβήτησε τα πραγματικά περιστατικά. Επομένως, ουδεμία παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως δεν μπορεί να διαπιστωθεί
μεταξύ της προσφεύγουσας και της Alken-Maes.
129   Επομένως, το δεύτερο σκέλος του υπό εξέταση λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί, καθώς και ο λόγος αυτός στο σύνολό του.
130   Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
131   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε και η Επιτροπή υπέβαλε σχετικό αίτημα,
πρέπει αυτή να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Βηλαράς
Martins Ribeiro
Jürimäe
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 6 Δεκεμβρίου 2005
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

Μ. Βηλαράς
Πίνακας περιεχομένων
Νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από παραβίαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως καθώς και από παράβαση του άρθρου
15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και των κατευθυντήριων γραμμών λόγω εσφαλμένης εκτιμήσεως της πραγματικής οικονομικής
ικανότητας της προσφεύγουσας να προκαλέσει σοβαρή ζημία στις άλλες επιχειρήσεις, καθώς και στους καταναλωτές
Επί του πρώτου σκέλους που αντλείται από παραβίαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως λόγω του ότι οι πωλήσεις ζύθου με ιδιωτική
ετικέτα δεν ορίστηκαν ως επίδικη αγορά
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του δεύτερου σκέλους που αντλείται από παράβαση του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και των κατευθυντήριων
γραμμών λόγω εσφαλμένης εκτιμήσεως της πραγματικής ικανότητας της προσφεύγουσας να προκαλέσει σοβαρή ζημία στις άλλες επιχειρήσεις,
καθώς και στους καταναλωτές
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από παράβαση, αφενός, των κατευθυντήριων γραμμών λόγω εσφαλμένης εκτιμήσεως
του ρόλου της προσφεύγουσας στους κόλπους της συμπράξεως και, αφετέρου, από παραβίαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας καθώς και από παραβίαση της αρχής
της ίσης μεταχειρίσεως
Επί του πρώτου σκέλους που αντλείται από παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
λόγω της ευνοϊκότερης συμπεριφοράς της Επιτροπής προς την Interbrew
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του δευτέρου σκέλους που αντλείται από παράβαση της ανακοινώσεως περί συνεργασίας και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
λόγω της ίδιας αντιμετώπισης, αφενός, της προσφεύγουσας και, αφετέρου, των Martens και Alken-Maes
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.