CELEX: 62008TJ0141
Ανταγωνισμός
Διοικητική διαδικασία
Απόφαση διαπιστώνουσα διάρρηξη σφραγίδας
Άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003
Βάρος αποδείξεως
Τεκμήριο αθωότητας
Αναλογικότητα
Υποχρέωση αιτιολογήσεως

του Πρωτοδικείου της 29 Απριλίου 2004, T‑236/01, T‑239/01, T‑244/01 έως T‑246/01, T‑251/01 και T‑252/01, Tokai Carbon
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II‑1181, σκέψη 277 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Τρίτον, ως προς το επιχείρημα κατά το οποίο η υπάλληλος της εταιρίας καθαρισμού δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι το πέρασμα υφάσματος
εμποτισμένου με σύνηθες προϊόν καθαρισμού πάνω στην επίμαχη σφραγίδα θα μπορούσε να προκαλέσει την εμφάνιση χαρακτηριστικών
παρόμοιων με εκείνων της διαρρήξεως σφραγίδας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το επιχείρημα αυτό στηρίζεται στην εσφαλμένη παραδοχή
ότι είχε αποδειχθεί ότι η κατάσταση της επίμαχης σφραγίδας το πρωί της 30ής Μαΐου 2006 οφειλόταν στο φερόμενο ως χρησιμοποιηθέν
από την εν λόγω υπάλληλο απορρυπαντικό.
Σε κάθε περίπτωση, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η κατάσταση της επίμαχης σφραγίδας θα μπορούσε να μεταβληθεί από την υπάλληλο
αυτή με το ύφασμα και το απορρυπαντικό (αιτιολογική σκέψη 102 της προσβαλλομένης αποφάσεως), επιβάλλεται η διαπίστωση ότι
εναπόκειτο στην προσφεύγουσα να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να αποτρέψει κάθε επέμβαση στην επίμαχη σφραγίδα, δεδομένου
ότι η προσφεύγουσα είχε σαφώς ενημερωθεί σχετικά με τη σημασία της επίμαχης σφραγίδας και των συνεπειών της διαρρήξεως της
σφραγίδας (αιτιολογική σκέψη 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Τέταρτον, ως προς τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε αποκλειστικώς, αφενός, στις μεταβολές της κατ’
εσφαλμένο τρόπο χρησιμοποιηθείσας απαρχαιωμένης σφραγίδας και, αφετέρου, στο φερόμενο ως ανώτατο επιτρεπόμενο διάστημα φυλάξεως
της επίμαχης σφραγίδας, επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα αυτά απορρίφθηκαν ήδη στο πλαίσιο εξετάσεως του έκτου λόγου ακυρώσεως.
Ενόψει των προεκτεθέντων, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ορθώς η Επιτροπή έκρινε ότι εν προκειμένω επρόκειτο έστω για εξ αμελείας
διάρρηξη σφραγίδας.
Εξ αυτών έπεται ότι ο λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος.

Επί του ένατου λόγου ακυρώσεως που αφορά παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ και παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό
του ποσού του προστίμου
Επιχειρήματα της προσφεύγουσας
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, επικουρικώς, ότι το πρόστιμο το οποίο της επιβλήθηκε με την προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί
και, όλως επικουρικώς, να μειωθεί.
Πρώτον, το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο έρχεται σε αντίθεση με την «απαγόρευση της αυθαιρεσίας», όπως επίσης και με
το άρθρο 253 ΕΚ. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή στην προσβαλλόμενη απόφαση παρέλειψε να διευκρινίσει σε ποια κριτήρια στηρίχθηκε
για τον καθορισμό του ποσού του επιβληθέντος προστίμου, με αποτέλεσμα η επιβολή του προστίμου των 38 εκατομμυρίων ευρώ να
είναι αδιανόητη, ιδίως καθόσον οι κατευθυντήριες γραμμές για τη μέθοδο υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται κατ’ εφαρμογή
του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3) προβλέπουν,
ακόμη και σε περίπτωση σοβαρών παραβάσεων, βασικό ποσό μόνον 20 εκατομμυρίων ευρώ. Δεδομένης της ανεπαρκούς αιτιολογίας της
προσβαλλομένης αποφάσεως, η προσφεύγουσα δεν ήταν σε θέση να διεκδικήσει αποτελεσματικά τα δικαιώματά της υπερασπίσεως.
Πρώτον, στην προσβαλλόμενη απόφαση (αιτιολογικές σκέψεις 104 επ.), η Επιτροπή περιορίσθηκε στην απαρίθμηση σειράς περιστατικών
που είτε ισχύουν για κάθε διάρρηξη σφραγίδας είτε συνιστούν επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις, χωρίς πάντως να προσδιορίσει
το βασικό ποσό ή τις επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις, ούτε ως απόλυτη αξία ούτε ως ποσοστό. Επομένως, η Επιτροπή,
όσον αφορά σημαντική πτυχή της προσβαλλομένης αποφάσεως, παρέλειψε να προσδιορίσει τους καθοριστικούς παράγοντες της εκτιμήσεώς
της, κατά παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ.
Δεύτερον, η προσβαλλόμενη απόφαση δίνει την εντύπωση ότι η Επιτροπή δέχεται εκ προθέσεως παράβαση ενώ, στα σχετικά τμήματα
της προσβαλλομένης αποφάσεως, διαπίστωσε παράβαση διαπραχθείσα «έστω εξ αμελείας» (αιτιολογική σκέψη 102 της προσβαλλομένης
αποφάσεως).
Δεύτερον, οι προβαλλόμενες επιβαρυντικές περιστάσεις είναι εσφαλμένες από ουσιαστικής απόψεως, ισχύουν ως προς όλες τις περιπτώσεις
διαρρήξεως σφραγίδας και συνοψίζονται σε αόριστες και γενικές παρατηρήσεις οι οποίες στερούνται συνάφειας με τη συγκεκριμένη
υπόθεση (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 105 έως 108 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Έπρεπε να γίνει διαφοροποίηση ανάλογα με τη σημασία
και τις συνέπειες της διαρρήξεως της σφραγίδας. Η Επιτροπή, όμως, δεν έλαβε θέση εν προκειμένω ως προς τις συγκεκριμένες περιστάσεις
της διαρρήξεως της σφραγίδας. Οι λοιποί λόγοι που προβάλλονται στην προσβαλλόμενη απόφαση, ήτοι η επιβολή αυστηρότερων ποινών
για τη διάρρηξη σφραγίδας κατά τον κανονισμό 1/2003 σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς, δεύτερον, το γεγονός ότι επρόκειτο
για έρευνα επί υποθέσεως δικαίου του ανταγωνισμού, τρίτον, το γεγονός ότι τα έγγραφα που φυλάχθηκαν στον χώρο G.505 δεν είχαν
φωτοτυπηθεί ή απογραφεί, τέταρτον, το μέγεθος της προσφεύγουσας και, τέλος, η μη λήψη μέτρων για τη διασφάλιση της επίμαχης
σφραγίδας, στερούνται λυσιτέλειας όσον αφορά την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως.
Τρίτον, η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκώς υπόψη αρκετές ελαφρυντικές περιστάσεις υπέρ της προσφεύγουσας, οι οποίες θα δικαιολογούσαν
σημαντική μείωση του ποσού του προστίμου.
Πρώτον, η εξ αμελείας διάρρηξη σφραγίδας θα έπρεπε να τιμωρείται με πρόστιμο μικρότερο από εκείνο που επιβάλλεται για εκ προθέσεως
διάρρηξη σφραγίδας. Επιπλέον, εν προκειμένω, η διάρρηξη της σφραγίδας ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού περιστάσεων εν πολλοίς απρόβλεπτων.
Δεύτερον, τα μέλη της ομάδας ελεγκτών δεν ενημέρωσαν την προσφεύγουσα σχετικά με την ιδιαίτερη ευαισθησία της ταινίας ασφαλείας,
γεγονός που θα μπορούσε να συμβάλει στην ενδεχόμενη αμελή συμπεριφορά της μη λήψεως προληπτικών μέτρων εκ μέρους της προσφεύγουσας.
Τρίτον, δεν ήταν δυνατό να διαπιστωθεί ότι είχαν απομακρυνθεί έγγραφα από τον χώρο G.505.
Τέταρτον, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 112 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η προσφεύγουσα
είχε συνεργαστεί μαζί της σε μεγαλύτερο βαθμό από εκείνον που όφειλε, και δη προσκομίζοντάς της υψηλού κόστους πραγματογνωμοσύνες.
Τέταρτον, η απλή παραπομπή σε ποσοστό του καθορισθέντος προστίμου επί του συνολικού κύκλου εργασιών της προσφεύγουσας δεν
αρκούσε για τον αποκλεισμό ενδεχόμενης παραβάσεως του δικαίου κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου. Το ποσό του προστίμου
ήταν δυσανάλογο σε σχέση με την παράβαση, λαμβάνοντας υπόψη τις αμφιβολίες ως προς την πράγματι εν προκειμένω ύπαρξη διαρρήξεως
σφραγίδας η οποία μπορούσε να καταλογισθεί στην προσφεύγουσα. Ούτε επίσης ήταν αναγκαίο το αποτρεπτικό αποτέλεσμα του προστίμου.
Περαιτέρω, κατ’ αναλογική εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας, η Nederlandse Mededingingsautoriteit (ολλανδική αρχή ανταγωνισμού,
στο εξής: NMa) είχε προσφάτως επιβάλει πρόστιμο για διάρρηξη σφραγίδας ποσού 269 000 ευρώ ή 0,0028 % επί του συνολικού κύκλου
εργασιών της επιχειρήσεως που αφορούσε εν προκειμένω η υπόθεση, καίτοι ο wet houdende nieuwe regels omtrent de economische
mededinging (Mededingingswet) (ολλανδικός νόμος περί ανταγωνισμού) (
Stb.
1997, αριθ. 242), όπως τροποποιήθηκε, επέτρεπε πλαίσιο καθορισμού του ποσού του προστίμου ανερχόμενο έως 1 % του παγκόσμιου
κύκλου εργασιών (άρθρο 70 b, παράγραφος 1, του Mededingingswet).
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη των επιχειρημάτων της προσφεύγουσας.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Εν πρώτοις, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη, διότι η Επιτροπή παρέλειψε
να προσδιορίσει τα κριτήρια εκείνα επί των οποίων στηρίχθηκε για τον καθορισμό του ποσού του επιβληθέντος προστίμου. Αυτή
η ανεπαρκής αιτιολογία θίγει τα δικαιώματα υπερασπίσεως της προσφεύγουσας.
Κατά πάγια νομολογία, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της οικείας πράξεως
και να επιτρέπει να διαφανεί κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε την πράξη,
ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο
να ασκεί τον έλεγχό του. H υποχρέωση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται αναλόγως των περιστάσεων της συγκεκριμένης περιπτώσεως,
ιδίως του περιεχομένου της πράξεως, της φύσεως των προβαλλομένων λόγων και του συμφέροντος που έχουν ενδεχομένως στην παροχή
διευκρινίσεων οι αποδέκτες της πράξεως ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά. Η αιτιολογία δεν απαιτείται
να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία μιας πράξεως ικανοποιεί τις
απαιτήσεις του άρθρου 253 ΕΚ πρέπει να εκτιμάται τόσο βάσει του περιεχομένου της, αλλά και του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται,
καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό ζήτημα (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Απριλίου 1998,
C‑367/95 P, Επιτροπή κατά Sytraval και Brink’s France, Συλλογή 1998, σ. I‑1719, σκέψη 63 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, ως προς τα κριτήρια επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή για τον καθορισμό του ποσού του επιβληθέντος στην
προσφεύγουσα προστίμου, η Επιτροπή επισήμανε συγκεκριμένα ότι το ποσό του προστίμου ήταν ανάλογο προς τη σοβαρότητα της παραβάσεως
και τις ιδιαίτερες περιστάσεις της προκειμένης υποθέσεως (αιτιολογικές σκέψεις 104 και 113 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Η Επιτροπή υποστηρίζει, επίσης, ότι, πρώτον, ανεξαρτήτως της συγκεκριμένης υποθέσεως, η διάρρηξη της σφραγίδας αποτελεί σοβαρή
παράβαση και ότι το επιβαλλόμενο για τη διάρρηξη της σφραγίδας πρόστιμο θα πρέπει να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα (αιτιολογική
σκέψη 105 της προσβαλλομένης αποφάσεως), κατά τρόπο ώστε να μην μπορεί να κριθεί συμφέρον, για μία επιχείρηση που τελεί υπό
έλεγχο, να διαρρήξει μία σφραγίδα.
Δεύτερον, υπογράμμισε ότι κατά κανόνα διατάσσονται έλεγχοι μόνον σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις για παράβαση των κανόνων
ανταγωνισμού και ότι επρόκειτο εν προκειμένω για τέτοιου είδους περίπτωση. Συναφώς, ο διεξαχθείς έλεγχος στους χώρους της
προσφεύγουσας θα της επέτρεπε να εξακριβώσει αν υπάρχουν ενδείξεις για παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού και, περαιτέρω,
ότι τα μη απογραφέντα έγγραφα, τα οποία μάλιστα είχαν ανευρεθεί την πρώτη ημέρα του ελέγχου, βρίσκονταν στον χώρο όπου τέθηκε
η σφραγίδα (αιτιολογικές σκέψεις 107 και 108 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Τρίτον, επισήμανε ότι είχε λάβει υπόψη, για τον υπολογισμό του ποσού του επιβληθέντος στην προσφεύγουσα προστίμου, ότι επρόκειτο
για την πρώτη περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 23, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 1/2003, εκτιμώντας παράλληλα ότι
το γεγονός αυτό δεν μπορούσε να έχει ως συνέπεια το καθοριζόμενο πρόστιμο να μην μπορεί να διασφαλίσει το αποτρεπτικό αποτέλεσμα
της εν λόγω διατάξεως (αιτιολογική σκέψη 109 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Τέταρτον, επισήμανε ότι, πέραν του ότι ο κανονισμός 1/2003 προέβλεπε αυστηρότερες διατάξεις ως προς τα πρόστιμα για διαδικαστικές
παραβάσεις τρία έτη προ των ελέγχων και ότι οι σφραγίδες είχαν ήδη τεθεί στα κτίρια του ιδίου ομίλου μερικές εβδομάδες πριν,
η προσφεύγουσα ήταν μία από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στον τομέα της ενέργειας και διέθετε πολυάριθμους ειδικευμένους
νομικούς στο δίκαιο συμπράξεων και ότι είχε επιστηθεί η προσοχή της, κατά τη θέση των σφραγίδων, στα σημαντικά πρόστιμα που
προβλέπονται σε περίπτωση διαρρήξεως σφραγίδας (αιτιολογική σκέψη 110 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Η Επιτροπή ακολούθως απέρριψε τα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα ως προς τις ελαφρυντικές περιστάσεις, κατά τα οποία
η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η πόρτα του χώρου G.505 είχε ανοιχθεί ή ότι είχαν αφαιρεθεί έγγραφα, ή κατά τα οποία η προσφεύγουσα
είχε συνεργασθεί με την Επιτροπή σε μεγαλύτερο βαθμό από εκείνον τον οποίο όφειλε (αιτιολογικές σκέψεις 111 και 112 της προσβαλλομένης
αποφάσεως).
Δεδομένου ότι, ως προς το άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 1/2003, η Επιτροπή δεν υιοθέτησε τις κατευθυντήριες
γραμμές σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού ως όφειλε στο πλαίσιο του καθορισμού προστίμου δυνάμει αυτής της διατάξεως και η
συλλογιστική της Επιτροπής διαφαίνεται κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή, αντιθέτως
προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, δεν ήταν υποχρεωμένη να προσδιορίσει αριθμητικώς, σε απόλυτη τιμή ή σε ποσοστό, το βασικό
ποσό του προστίμου και τις ενδεχόμενες επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις. Συνεπώς, η αιτίαση περί παραβάσεως του άρθρου
253 ΕΚ πρέπει να απορριφθεί. Η αιτίαση της προσφεύγουσας περί προσβολής των δικαιωμάτων της υπερασπίσεως που απορρέουν από
τη φερόμενη ανεπαρκή αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει, ομοίως, να απορριφθεί.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο.
Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί να μην υπερβαίνουν οι πράξεις των κοινοτικών οργάνων τα όρια
του κατάλληλου και αναγκαίου μέτρου για την επίτευξη των θεμιτών σκοπών που επιδιώκει η σχετική ρύθμιση, εξυπακουομένου ότι,
όταν υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσότερων του ενός κατάλληλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές
και ότι τα μειονεκτήματα που προκαλούνται δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς (απόφαση του
Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 1998, C-180/96, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I‑2265, σκέψη 96, και απόφαση
του Πρωτοδικείου της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, T‑30/05, Prym και Prym Consumer κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή,
σκέψη 223).
Συνεπώς, τα πρόστιμα δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς, ήτοι σε σχέση με την τήρηση των
κανόνων περί ανταγωνισμού, και το ποσό του επιβαλλόμενου σε μία επιχείρηση προστίμου για παράβαση σε υπόθεση ανταγωνισμού
πρέπει να είναι ανάλογο με την παράβαση, εκτιμώμενη στο σύνολό της, λαμβάνοντας υπόψη, ειδικότερα, τη σοβαρότητα της παραβάσεως
(απόφαση Prym και Prym Consumer κατά Επιτροπής, σκέψη 286 ανωτέρω, σκέψη 224). Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, η σοβαρότητα
μιας παραβάσεως καθορίζεται βάσει πολλών στοιχείων, ως προς τα οποία η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως (απόφαση του
Δικαστηρίου της 10ης Μαΐου 2007, C‑328/05 P, SGL Carbon κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I‑3921, σκέψη 43· βλ. επίσης, υπό
το πνεύμα αυτό, απόφαση του Δικαστηρίου της 28ης Ιουνίου 2005, C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P έως C‑208/02 P και C‑213/02 P,
Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑5425, σκέψεις 240 έως 242).
Πρώτον, στις αιτιολογικές σκέψεις 105 έως 108 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέθεσε, ορθώς, τους λόγους για τους
οποίους η παράβαση της διαρρήξεως σφραγίδας ήταν, καθεαυτή, ιδιαιτέρως σοβαρή παράβαση, αναφερόμενη πρωταρχικώς στον σκοπό
των σφραγίδων, ο οποίος είναι η πρόληψη της εξαφανίσεως αποδείξεων κατά τον έλεγχο και στην αναγκαιότητα διασφαλίσεως επαρκώς
αποτρεπτικού χαρακτήρα για το επιβαλλόμενο πρόστιμο. Συναφώς, επιβάλλεται επίσης η επισήμανση ότι, αφενός, ως προς την παράβαση
της διαρρήξεως σφραγίδας, ο νομοθέτης, με τον κανονισμό 1/2003, έθεσε αυστηρότερες κυρώσεις από εκείνες που προβλέπονταν υπό
το προηγούμενο καθεστώς, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο ιδιαιτέρως σοβαρός χαρακτήρας αυτής της παραβάσεως. Αφετέρου, από τη
νομολογία προκύπτει ότι, κατά τον καθορισμό του ποσού των προστίμων, η Επιτροπή δικαιολογημένα λαμβάνει υπόψη την αναγκαιότητα
διασφαλίσεως για τα πρόστιμα επαρκώς αποτρεπτικού αποτελέσματος (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, απόφαση Musique Diffusion française
κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 249 ανωτέρω, σκέψη 108), η οποία έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο πλαίσιο της παραβάσεως διαρρήξεως
σφραγίδας, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις να μη θεωρούν συμφέρουσα για αυτές τη διάρρηξη σφραγίδας στο πλαίσιο ελέγχου (αιτιολογική
σκέψη 105 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Βάσει των προεκτεθέντων, και αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, η Επιτροπή
δεν κατέληξε στην ύπαρξη επιβαρυντικών για αυτήν περιστάσεων, αλλά εξέθεσε τις περιστάσεις που δικαιολογούσαν την επιβολή
προστίμου με επαρκώς αποτρεπτικό χαρακτήρα για κάθε παράβαση διαρρήξεως σφραγίδας.
Δεύτερον, ως προς τις ελαφρυντικές περιστάσεις τις οποίες δεν έλαβε επαρκώς υπόψη η Επιτροπή, πρώτον, πρέπει να απορριφθεί
το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η διάρρηξη της σφραγίδας εξ αμελείας συνιστά ελαφρυντική περίσταση για την οικεία επιχείρηση.
Επιβάλλεται κατ’ αρχάς η επισήμανση ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν δέχθηκε ότι υπήρξε
εκ προθέσεως παράβαση, καθόσον έκρινε ότι έπρεπε, εν προκειμένω, να γίνει δεκτό ότι επρόκειτο «έστω» για εξ αμελείας διάρρηξη
της σφραγίδας (αιτιολογική σκέψη 102 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Περαιτέρω, κατά το άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄,
του κανονισμού 1/2003, η συνιστάμενη σε διάρρηξη σφραγίδας παράβαση μπορεί να διαπραχθεί είτε εκ προθέσεως είτε εξ αμελείας.
Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η Επιτροπή, το γεγονός και μόνον της διαρρήξεως της σφραγίδας εξαλείφει την ανάγκη διασφαλίσεώς
της και αρκεί, επομένως, για τη στοιχειοθέτηση της παραβάσεως.
Δεύτερον, ως προς το επιχείρημα της προσφεύγουσας κατά το οποίο η Επιτροπή όφειλε να την ενημερώσει σχετικά με την ιδιαίτερη
ευαισθησία της ταινίας ασφαλείας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από την ανάλυση του πέμπτου και του έκτου λόγου
ακυρώσεως, αυτή η φερόμενη ευαισθησία δεν αποδείχθηκε ως προς τις επίσημες σφραγίδες της Επιτροπής και, σε κάθε περίπτωση,
η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι αυτή θα μπορούσε να προκαλέσει «ψευδώς θετικά αποτελέσματα» της σφραγίδας. Επιπλέον, όπως
προκύπτει από την εξέταση του όγδοου λόγου ακυρώσεως, εναπόκειτο στην προσφεύγουσα να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να αποτρέψει
κάθε επέμβαση στην επίμαχη σφραγίδα.
Τρίτον, το γεγονός ότι δεν ήταν δυνατή η διαπίστωση ότι είχαν αφαιρεθεί έγγραφα από τον χώρο G.505 είναι αλυσιτελές, καθώς
σκοπός της θέσεως σφραγίδας ήταν ακριβώς να αποτραπεί κάθε επέμβαση σε έγγραφα που φυλάσσονταν στον σφραγισθέντα χώρο κατά
την απουσία των ομάδων ελεγκτών της Επιτροπής. Εν προκειμένω, όπως ανέφερε η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 11 και 111
της προσβαλλομένης αποφάσεως, τα έγγραφα που φυλάσσονταν στον χώρο G.505 δεν είχαν απογραφεί, ιδίως λόγω του μεγάλου αριθμού
τους. Επομένως, ήταν αδύνατο για την ομάδα ελεγκτών να εξακριβώσει εάν έλειπαν έγγραφα τα οποία φυλάσσονταν στον εν λόγω χώρο.
Τέταρτον, οι φερόμενες δαπανηρές προσπάθειες της προσφεύγουσας οι οποίες επιχειρήθηκαν προς τον σκοπό της διεξαγωγής πραγματογνωμοσυνών
του επιστημονικού ιδρύματος ή ακόμη ανακρίσεων των συνεργατών και κατόχων των κλειδιών δεν μπορούν να θεωρηθούν ως διαλεύκανση
των πραγματικών περιστατικών, υπερβαίνουσα τις υποχρεώσεις της προσφεύγουσας και δικαιολογούσα μείωση του ποσού του προστίμου,
καθώς οι προσπάθειες αυτές έγιναν στο πλαίσιο ασκήσεως των δικαιωμάτων υπερασπίσεως της προσφεύγουσας και δεν διευκόλυναν
την έρευνα της Επιτροπής.
Τρίτον, επισημαίνεται ότι, σε κάθε περίπτωση, η Επιτροπή έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η επίδικη διάρρηξη σφραγίδας αποτελούσε
την πρώτη περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 23, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 1/2003 (αιτιολογική σκέψη 109 της προσβαλλομένης
αποφάσεως), επισημαίνοντας ότι, ανεξαρτήτως αυτού του γεγονότος, πρώτον, η προσφεύγουσα διέθετε πολυάριθμους ειδικευμένους
νομικούς στο δίκαιο συμπράξεων, δεύτερον, η τροποποίηση του κανονισμού 1/2003 είχε γίνει πλέον των τριών ετών προ των ελέγχων
που αποτελούσαν αντικείμενό του, τρίτον, η προσφεύγουσα είχε ενημερωθεί σχετικά με τις συνέπειες της διαρρήξεως της σφραγίδας
και, τέταρτον, και άλλες σφραγίδες είχαν ήδη τεθεί στα κτίρια άλλων εταιριών του ομίλου της προσφεύγουσας προ μερικών εβδομάδων.
Τέταρτον, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, πρόστιμο ποσού 38 εκατομμυρίων ευρώ δεν μπορούσε να θεωρηθεί δυσανάλογο
σε σχέση με την παράβαση, λαμβανομένων υπόψη του ιδιαιτέρως σοβαρού χαρακτήρα της διαρρήξεως σφραγίδας, του μεγέθους της προσφεύγουσας
και της αναγκαιότητας διασφαλίσεως επαρκώς αποτρεπτικού αποτελέσματος του προστίμου, ώστε να μη θεωρείται συμφέρουσα για την
επιχείρηση η διάρρηξη σφραγίδας τεθείσας από την Επιτροπή στο πλαίσιο ελέγχων.
Συναφώς, το επιχείρημα που αφορά την πρακτική λήψεως αποφάσεων της NMa στις Κάτω Χώρες δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Πέραν του
ότι η Επιτροπή δεν μπορεί, σε κάθε περίπτωση, να δεσμεύεται από την πρακτική λήψεως αποφάσεων των εθνικών αρχών ανταγωνισμού,
επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η σύγκριση στην οποία προέβη η προσφεύγουσα μεταξύ, αφενός, του ποσοστού του προστίμου που επέβαλε
η NMa σε σχέση με τον συνολικό κύκλο εργασιών της οικείας επιχειρήσεως και, αφετέρου, του ποσοστού του εν προκειμένω επιβληθέντος
στην προσφεύγουσα προστίμου σε σχέση με τον κύκλο εργασιών δεν είναι λυσιτελής, καθώς η σύγκριση αυτή έγινε, ως προς την ολλανδική
παράβαση σε σχέση με τον κύκλο εργασιών του οικείου ομίλου εταιριών και ως προς δε την υπό κρίση υπόθεση σε σχέση με τον κύκλο
εργασιών αποκλειστικώς της προσφεύγουσας και όχι σε σχέση με εκείνον του ομίλου E.ON στο σύνολό του.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι το πρόστιμο που επέβαλε η Επιτροπή στην προσφεύγουσα, το οποίο αντιστοιχεί σε
περίπου 0,14 % του κύκλου της εργασιών, δεν είναι υπερβολικό.
Εξ αυτών έπεται ότι ο λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί, όπως επίσης και η προσφυγή στο σύνολό της, παρελκομένης της εξετάσεως
των αιτημάτων της προσφεύγουσας για διεξαγωγή αποδείξεων (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, απόφαση του Δικαστηρίου της 22ας Νοεμβρίου
2007, C‑260/05 P, Sniace κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I‑10005, σκέψεις 77 έως 79 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα.
Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα σύμφωνα με τα σχετικά αιτήματα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η E.ON Energie AG καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα.
Martins Ribeiro
Παπασάββας
Wahl
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 15 Δεκεμβρίου 2010.
(υπογραφές)
Πίνακας περιεχομένων
Το νομικό πλαίσιο
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως που αφορά παράβαση των κανόνων περί του βάρους αποδείξεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως που αφορά παραβίαση της «αρχής της εξεταστικής διαδικασίας»
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως που αφορά προβαλλόμενη ανακριβή παραδοχή περί κανονικής θέσεως της σφραγίδας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως που αφορά φερόμενη εσφαλμένη παραδοχή περί «προφανούς καταστάσεως» της επίμαχης σφραγίδας
την επομένη του ελέγχου ημέρα
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως που αφορά φερόμενη εσφαλμένη παραδοχή περί καταλληλότητας της ταινίας ασφαλείας για επίσημη
θέση σφραγίδων από την Επιτροπή
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως που αφορά παραγνώριση εκ μέρους της Επιτροπής των «εναλλακτικών εκδοχών» που θα μπορούσαν να
προκαλέσουν την κατάσταση της επίμαχης σφραγίδας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του εβδόμου λόγου ακυρώσεως που αφορά παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου της αθωότητας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του όγδοου λόγου ακυρώσεως, που αφορά παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2003
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του ένατου λόγου ακυρώσεως που αφορά παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ και παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας κατά τον καθορισμό
του ποσού του προστίμου
Επιχειρήματα της προσφεύγουσας
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.