CELEX: 62005CJ0282
Αναίρεση
Εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας
Άρθρο 85 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 81 ΕΚ)
Επιστροφή των συνδεομένων με τη σύσταση τραπεζικής εγγυήσεως εξόδων

συνιστά το γενεσιουργό της ευθύνης γεγονός.
Εκτιμά ότι η σύσταση των τραπεζικών εγγυήσεων δεν δύναται να ερμηνευθεί ως νομική υποχρέωση στο μέτρο που είναι προϊόν ελεύθερης
επιλογής της αναιρεσείουσας, η οποία είχε επίσης τη δυνατότητα να αποφασίσει να καταβάλει το πρόστιμο. Ακυρώνοντας την απόφαση
για το τσιμέντο, το Πρωτοδικείο δεν ήταν επομένως σε θέση να θέσει τέρμα σε ανύπαρκτη υποχρέωση. Άρα, η ακύρωση δεν συνιστά
το γενεσιουργό της ευθύνης γεγονός, το οποίο απαντά αντιθέτως στην ίδια την απόφαση της Επιτροπής για το τσιμέντο.
Η αναιρεσίβλητη υπογραμμίζει επίσης ότι η αναιρεσείουσα είχε τη δυνατότητα, όπως έκρινε το Πρωτοδικείο, να ασκήσει αγωγή αποζημιώσεως
ήδη από τη σύσταση των εγγυήσεων. Η αναιρεσίβλητη εκτιμά ότι ορθώς το Πρωτοδικείο εφήρμοσε την προαναφερθείσα απόφαση Kampffmeyer
κ.λπ. κατά Επιτροπής και Συμβουλίου, δοθέντος ότι οι προσφυγές των άρθρων 230 ΕΚ και 288 ΕΚ είναι αυτοτελείς.
Κατόπιν αυτού, η αναιρεσίβλητη θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εκτιμώντας ότι η προθεσμία παραγραφής
άρχισε να τρέχει από τη σύσταση των τραπεζικών εγγυήσεων.
Η αναιρεσίβλητη υποστηρίζει επίσης ότι η άσκηση της προσφυγής ακυρώσεως δεν διέκοψε την προθεσμία της παραγραφής, ισχυριζόμενη
ότι το άρθρο 46 του Οργανισμού του Δικαστηρίου προβλέπει ρητώς ότι η ανωτέρω προθεσμία διακόπτεται από την άσκηση της αγωγής
αποζημιώσεως. Επομένως, τυχόν προσφυγή ακυρώσεως δεν μπορεί να διακόψει την εν λόγω προθεσμία.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως υποδιαιρείται σε τρία σκέλη.

Επί του πρώτου σκέλους, το οποίο αντλείται από την εκτίμηση του χρόνου αφετηρίας της προθεσμίας παραγραφής
Η προθεσμία παραγραφής της αγωγής λόγω ευθύνης της Κοινότητας αρχίζει να τρέχει άπαξ και πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις από
τις οποίες εξαρτάται η υποχρέωση επανορθώσεως και ιδίως αφ’ ης στιγμής συγκεκριμενοποιήθηκε η προς αποκατάσταση ζημία. Επομένως,
όταν πρόκειται για περιπτώσεις στα πλαίσια των οποίων η ευθύνη της Κοινότητας είναι απόρροια κανονιστικής πράξεως, η εν λόγω
προθεσμία παραγραφής αρχίζει να τρέχει εφόσον έχουν παραχθεί τα ζημιογόνα της εν λόγω πράξεως αποτελέσματα.
Διαφορετική λύση θα ισοδυναμούσε με αμφισβήτηση της αρχής της αυτονομίας των αγωγών ή προσφυγών εξαρτώντας τη διαδικασία της
αγωγής αποζημιώσεως από την έκβαση προσφυγής ακυρώσεως. Η λύση αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και στις οφειλόμενες σε ατομικές
πράξεις διαφορές. Στην περίπτωση παρόμοιων διαφορών, η προθεσμία παραγραφής αρχίζει να τρέχει εφόσον η απόφαση παρήγαγε τα
αποτελέσματά της έναντι των ενδιαφερομένων.
Εν προκειμένω, τα ζημιογόνα αποτελέσματα της αποφάσεως για το τσιμέντο παρήχθησαν έναντι των προκατόχων της ενάγουσας εταιρίας
ήδη αφότου υποχρεώθηκαν να καταβάλουν πρόστιμο. Η ανωτέρω καταδικαστική απόφαση συνοδεύονταν από την ευχέρεια συστάσεως τραπεζικών
εγγυήσεων που τους δόθηκε προκειμένου να αποφευχθεί η άμεση καταβολή προστίμων. Σε αντίθεση προς όσα υποστηρίζει η ενάγουσα
και νυν αναιρεσείουσα, τα ζημιογόνα αποτελέσματα της αποφάσεως για το τσιμέντο δεν παρήχθησαν συνεπώς κατά την εκ μέρους του
Πρωτοδικείου ακύρωση της ανωτέρω αποφάσεως. Πράγματι, για την έναρξη της προθεσμίας παραγραφής, δεν ενδιαφέρει αν η παράνομη
συμπεριφορά της Κοινότητας διαπιστώθηκε με δικαστική απόφαση.
Επομένως, οι προκάτοχοι της ενάγουσας εταιρίας είχαν τη δυνατότητα, σύμφωνα με τη λύση που προέκρινε το Δικαστήριο στη σκέψη
6 της προπαρατεθείσας αποφάσεως Kampffmeyer κ.λπ. κατά Επιτροπής και Συμβουλίου, να ασκήσουν αγωγή προκειμένου να διαπιστωθεί
η εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας αφ’ ης στιγμής κατέστη βεβαία η αιτία της ζημίας, ήτοι, εν προκειμένω, από της συστάσεως
των τραπεζικών εγγυήσεων. Σε αντίθεση προς όσα ισχυρίζεται η ενάγουσα και νυν αναιρεσείουσα, τούτο δεν θα συνιστούσε καταστρατήγηση
της διαδικασίας δεδομένου ότι η αγωγή αποζημιώσεως είναι αυτόνομη σε σχέση με την προσφυγή ακυρώσεως.
Το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο κρίνοντας, στη σκέψη 68 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η προθεσμία παραγραφής
άρχισε να τρέχει από την ημερομηνία συστάσεως των τραπεζικών εγγυήσεων. Πράγματι, ναι μεν η αγωγή λόγω ευθύνης μπορούσε ενδεχομένως
να ασκηθεί από της συστάσεως των εγγυήσεων, εφόσον κατά την ως άνω ημερομηνία η προκληθείσα διά της αμφισβητούμενης αποφάσεως
της Επιτροπής ζημία ήταν βεβαία επί της αρχής και μπορούσε να εκτιμηθεί ως προς την έκτασή της, πλην όμως η παραγραφή μπορούσε
να αρχίσει να τρέχει μόνον αφ’ ης στιγμής η χρηματική ζημία είχε επέλθει στην πράξη, ήτοι από τη στιγμή κατά την οποία, εν
προκειμένω, άρχισαν να τρέχουν τα έξοδα της τραπεζικής εγγυήσεως. Πάντως, ανεξάρτητα από την επιλεγείσα ημερομηνία, αυτή προηγείται
σαφώς της δημοσιεύσεως της προπαρατεθείσας δικαστικής αποφάσεως περί τσιμέντων την οποία η αναιρεσείουσα θεωρεί ως σημείο
αφετηρίας της προθεσμίας παραγραφής. Το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως είναι απορριπτέο.

Επί του αντλούμενου από τον διαρκή χαρακτήρα της ζημίας δεύτερου σκέλους
Η ζημία την οποία υποστηρίζει ότι υπέστη η αναιρεσείουσα έγκειται σε ποσά που υποχρεώθηκε να καταβάλει στις τράπεζες για τη
σύσταση των εγγυήσεων. Όπως προκύπτει από τα έγγραφα της κατατεθείσας ενώπιον του Πρωτοδικείου δικογραφίας, καθώς και από
την επακολουθήσασα ενώπιον αυτού διαδικασία, τα εν λόγω τραπεζικά έξοδα είχαν υπολογιστεί κατ’ αναλογία προς τον αριθμό ημερών
κατά τη διάρκεια των οποίων ίσχυαν οι τραπεζικές εγγυήσεις.
Έτσι, το ύψος της φερόμενης ζημίας αύξανε αναλόγως του αριθμού των ημερών που διέρρεαν. Επομένως, η αναιρεσείουσα δεν μπορεί
να υποστηρίζει βασίμως ότι η ζημία εμφάνιζε στιγμιαίο χαρακτήρα και περιοριζόταν απλώς στη σύσταση των τραπεζικών εγγυήσεων.
Ακολούθως, ορθώς το Πρωτοδικείο έκρινε, στη σκέψη 69 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η ζημία την οποία επικαλέστηκε
η ενάγουσα και νυν αναιρεσείουσα εμφάνιζε διαρκή χαρακτήρα. Άρα, επιβάλλεται η απόρριψη του δεύτερου σκέλους του πρώτου λόγου
αναιρέσεως.

Επί του αντλούμενου από τη διακοπή της προθεσμίας παραγραφής τρίτου σκέλους
Η προθεσμία διακόπτεται, δυνάμει του άρθρου 46 του Οργανισμού του Δικαστηρίου, στο πεδίο της εξωσυμβατικής ευθύνης είτε διά
της προσφυγής που ασκείται ενώπιον του Δικαστηρίου είτε διά της προηγούμενης αιτήσεως που ο ζημιωθείς απευθύνει στο αρμόδιο
όργανο των Κοινοτήτων. Δεδομένου ότι το άρθρο 46 του Οργανισμού του Δικαστηρίου αφορά τις κατά των Κοινοτήτων λόγω εξωσυμβατικής
ευθύνης αγωγές, η κατά την έννοια της εν λόγω διατάξεως «προσφυγή», η οποία θεωρείται άλλωστε ως διακόπτουσα την παραγραφή,
είναι εκείνη με την οποία επιδιώκεται να στοιχειοθετηθεί η ευθύνη αυτή, σύμφωνα με το άρθρο 288, παράγραφος 2, ΕΚ. Άρα, προσφυγή
ακυρώσεως δεν μπορεί να θεωρηθεί ως «προσφυγή» τέτοιας φύσεως ώστε να διακόπτει την κατά το άρθρο 46 του Οργανισμού του Δικαστηρίου
προθεσμία παραγραφής. Επομένως, η αναιρεσείουσα δεν μπορεί να υποστηρίζει βασίμως, σύμφωνα με το τελευταίο σκέλος του πρώτου
λόγου της αναιρέσεως, ότι το Πρωτοδικείο έκρινε, έχοντας υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο, ότι η άσκηση προσφυγής ακυρώσεως
δεν διέκοψε την προθεσμία παραγραφής.
Όπως προκύπτει από τις προεκτεθείσες σκέψεις, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.

Επί του δεύτερου λόγου αναιρέσεως
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
Η αναιρεσείουσα θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο εξαρτώντας τυχόν κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού
δικαίου από την υποχρέωση επανορθώσεως εκ μέρους της Κοινότητας.
Υποστηρίζει ότι το κριτήριο της κατάφωρης παραβιάσεως τυγχάνει εφαρμογής μόνον όταν εμπλέκεται η κανονιστική δράση της Κοινότητας.
Εν προκειμένω, η ευθύνη της Κοινότητας αναζητείται στα πλαίσια της νομικής συγκυρίας που διαμορφώθηκε με την ακύρωση ατομικού
μέτρου διοικητικού χαρακτήρα. Συνεπώς, κατά την αναιρεσείουσα, δεν απαιτούνταν από το Πρωτοδικείο να διερευνήσει το αν συνέτρεχε
κατάφωρη παραβίαση, αλλ’ αρκούσε απλώς η διαπίστωση παρανομίας ικανής να θεμελιώσει την υποχρέωση επανορθώσεως.
Προσθέτει ότι το κριτήριο της κατάφωρης παραβιάσεως απαιτείται στο πλαίσιο των κανονιστικών πράξεων ώστε να προλαμβάνονται
μαζικές διαφορές, ενώ οι πιθανότητες διαφορών μειώνονται οσάκις πρόκειται για ατομικές πράξεις, όπως στην υπό κρίση υπόθεση.
Επικουρικώς, η αναιρεσείουσα ζητεί από το Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι συντρέχει εν προκειμένω κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού
δικαίου. Στηρίζεται συναφώς στη νομολογία, σύμφωνα με την οποία συντρέχει κατάφωρη παραβίαση οσάκις ένα θεσμικό όργανο υπερβαίνει
προδήλως και σοβαρώς τα όρια της εξουσίας του εκτιμήσεως, ενώ αρκεί η απλή παράβαση όταν η εν λόγω εξουσία είναι περιορισμένη
(βλ. απόφαση της 23ης Μαΐου 1996, C-5/94, Hedley Lomas, Συλλογή 1996, σ. I-2553). Η αναιρεσείουσα θεωρεί ότι το περιθώριο
εκτιμήσεως της αναιρεσίβλητης ήταν εν προκειμένω μειωμένο και συντάσσεται επ’ αυτού με την εκτίμηση του Πρωτοδικείου (βλ.
σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως). Αντιθέτως, θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο συνεκτίμησε εσφαλμένα την πολυπλοκότητα
των πραγματικών περιστατικών και τις δυσχέρειες εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου προκειμένου να προσδιορίσει αν συντρέχει
κατάφωρη παραβίαση, δεδομένου ότι η προμνησθείσα νομολογία δεν επιτρέπει, κατά την άποψή της, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
να θεμελιώνεται σε τέτοιους λόγους.
Τέλος, η αναιρεσείουσα ισχυρίζεται ότι τα εν προκειμένω πραγματικά περιστατικά δεν ήσαν, καθόσον την αφορούν, πολύπλοκα, το
δε μακροσκελές της προπαρατεθείσας δικαστικής αποφάσεως περί τσιμέντων εξηγείται από το απλό γεγονός ότι η νυν αναιρεσίβλητη
και το Πρωτοδικείο προτίμησαν να ενώσουν διάφορες συναφείς υποθέσεις αντί να κρίνουν με χωριστή απόφαση την περίπτωση των
εταιριών Alsen Breitenburg και Nordcement.
Η αναιρεσίβλητη θεωρεί ότι ορθώς το Πρωτοδικείο διερεύνησε αν συντρέχει κατάφωρη παραβίαση.
Υποστηρίζει ειδικότερα ότι η επιχειρούμενη από την αναιρεσείουσα διάκριση μεταξύ των κανονιστικών και ατομικών πράξεων είναι
αλυσιτελής. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η φύση των πράξεων δεν συνιστά στην πραγματικότητα αποφασιστικής σημασίας
κριτήριο για τον προσδιορισμό των ορίων της εξουσίας εκτιμήσεως των θεσμικών οργάνων (βλ. απόφαση της 4ης Ιουλίου 2000, C-352/98
P, Bergaderm και Goupil κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I-5291, σκέψεις 40 και 42). Θεωρεί ότι, προκειμένου να εκτιμηθεί
η έκταση της εν λόγω εξουσίας εκτιμήσεως, απαιτείται η αναγωγή στον χρόνο λήψεως της αποφάσεως. Υπό τις περιστάσεις αυτές,
πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ειδική κατάσταση της Επιτροπής κατά την ως άνω χρονική στιγμή και ως εκ τούτου να συνεκτιμάται
η πολυπλοκότητα των πραγματικών περιστατικών της υποθέσεως. Επιπλέον, εκτιμά ότι το αν δεν πρόκειται για πολυπλοκότητα των
πραγματικών περιστατικών, όπως ισχυρίζεται η αναιρεσείουσα, είναι ζήτημα που εκφεύγει της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου στο
πλαίσιο αναιρέσεως.
Επικουρικώς, η αναιρεσίβλητη ισχυρίζεται ότι η εκτίμηση της πολυπλοκότητας των πραγματικών περιστατικών δεν μπορεί να περιορίζεται
αποκλειστικά στην κατάσταση της αναιρεσείουσας, αλλά πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το σύνολο των καταστάσεων που οδήγησαν
την Επιτροπή στην έκδοση της αποφάσεώς της για το τσιμέντο.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως υποδιαιρείται σε τρία σκέλη.

Επί του πρώτου σκέλους, το οποίο αντλείται εκ του ότι το Πρωτοδικείο δεν διέθετε τη δυνατότητα να διερευνήσει αν συντρέχει
κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού δικαίου
Η θεμελίωση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας εξαρτάται από τη συνδρομή ενός συνόλου προϋποθέσεων μεταξύ των οποίων
καταλέγεται, οσάκις τίθεται ζήτημα ελλείψεως νομιμότητας νομικής πράξεως, η κατάφωρη παράβαση νομικού κανόνα, σκοπός του οποίου
είναι η απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες. Όσον αφορά την ανωτέρω προϋπόθεση, το αποφασιστικής σημασίας κριτήριο προκειμένου
να εκτιμηθεί κατά πόσο συντρέχει κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού δικαίου είναι αυτό της πρόδηλης και σοβαρής υπερβάσεως
εκ μέρους του κοινοτικού θεσμικού οργάνου των ορίων που επιβάλλονται στην εξουσία του εκτιμήσεως. Οσάκις το οικείο θεσμικό
όργανο δεν διαθέτει παρά μόνον πολύ περιορισμένο, αν όχι ανύπαρκτο, περιθώριο εκτιμήσεως, η απλή παραβίαση του κοινοτικού
δικαίου μπορεί να αρκεί προς απόδειξη της υπάρξεως κατάφωρης παραβιάσεως (προπαρατεθείσα απόφαση Bergaderm και Goupil κατά
Επιτροπής, σκέψεις 43 και 44).
Επομένως, η γενική ή ατομική φύση μιας πράξεως δεν είναι αποφασιστικής σημασίας προκειμένου να κριθεί αν συντρέχει εν προκειμένω
παρόμοια παραβίαση (προπαρατεθείσα απόφαση Bergaderm και Goupil κατά Επιτροπής, σκέψη 46, και απόφαση της 10ης Ιουλίου 2003,
C‑472/00 P, Επιτροπή κατά Fresh Marine, Συλλογή 2003, σ. I‑7541, σκέψη 27).
Ακολούθως, η αναιρεσείουσα δεν μπορεί να υποστηρίζει βασίμως ότι το κριτήριο της κατάφωρης παραβάσεως νομικού κανόνα τυγχάνει
εφαρμογής μόνον οσάκις αμφισβητείται η κανονιστική δράση της Κοινότητας και αποκλείεται οσάκις, εν προκειμένω, αμφισβητείται
ατομική πράξη. Το Πρωτοδικείο αδυνατούσε περαιτέρω, σύμφωνα προς τα υποστηριζόμενα, να περιοριστεί στην απλή διαπίστωση της
συνδρομής παρανομίας, αλλ’ όφειλε, όπως ορθώς έπραξε, να επιλέξει το κριτήριο της κατάφωρης παραβιάσεως. Επομένως, χωρίς να
υποπέσει σε πλάνη περί το δίκαιο εκδίδοντας την απόφασή του, το Πρωτοδικείο διερεύνησε αν στην προκειμένη περίπτωση συνέτρεχε
κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Έπεται ότι το πρώτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως είναι απορριπτέο.

Επί του δεύτερου σκέλους, το οποίο αντλείται από τα επιλεγέντα από το Πρωτοδικείο κριτήρια προκειμένου να εντοπιστεί η κατάφωρη
παραβίαση του κοινοτικού δικαίου
Το καθεστώς που καθιέρωσε το Δικαστήριο στο πεδίο της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας λαμβάνει ιδίως υπόψη την πολυπλοκότητα
των προς ρύθμιση καταστάσεων, τις δυσχέρειες εφαρμογής ή ερμηνείας των διατάξεων και, ειδικότερα, τα περιθώρια εκτιμήσεως
που διαθέτει η εκδούσα την αμφισβητούμενη πράξη αρχή (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις Bergaderm και Goupil κατά Επιτροπής, σκέψη
40, και Επιτροπή κατά Fresh Marine, σκέψη 24).
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Πρωτοδικείο έλαβε υπόψη του όχι μόνον την εξουσία εκτιμήσεως της αναιρεσίβλητης αλλά
και την πολυπλοκότητα των πραγματικών περιστατικών και τις δυσχέρειες εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου προκειμένου να διερευνήσει
αν στοιχειοθετούνταν κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού δικαίου. Τα κριτήρια που επέλεξε προκειμένου να διερευνήσει το αν συνέτρεχε
παρόμοια παραβίαση του κοινοτικού δικαίου δεν πάσχουν ακολούθως πλάνη περί το δίκαιο. Κατόπιν αυτού, πρέπει να απορριφθεί
το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως.

Επί του τρίτου σκέλους με το οποίο επιδιώκεται η εκ μέρους του Δικαστηρίου αναγνώριση, επικουρικώς, ότι τα πραγματικά περιστατικά
δεν ήσαν εν προκειμένω πολύπλοκα
Η αναιρεσείουσα προβάλλει δύο επιχειρήματα με τα οποία επιδιώκει να υποστηρίξει ότι τα πραγματικά περιστατικά δεν ήσαν πολύπλοκα.
Υποστηρίζει, πρώτον, ότι η πολυπλοκότητα των πραγματικών περιστατικών που διαπίστωσε το Πρωτοδικείο δεν οφείλεται στο μακροσκελές
της προπαρατεθείσας δικαστικής αποφάσεως περί τσιμέντων, το οποίο ανάγεται αποκλειστικά στο γεγονός ότι το Πρωτοδικείο αποφάσισε
να ενώσει διάφορες συναφείς υποθέσεις, ενώ θα μπορούσε, άνευ δυσχερειών, να αποφανθεί με χωριστή απόφαση αποκλειστικά για
τις εταιρίες Alsen Breitenburg και Nordcement.
Πάντως, σε αντίθεση προς τα υποστηριζόμενα, το Πρωτοδικείο δεν συνήγαγε, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, την πολυπλοκότητα
των πραγματικών περιστατικών από το ιδιαιτέρως μακροσκελές της δικαστικής αποφάσεως περί τσιμέντων. Το Πρωτοδικείο έκρινε,
στη σκέψη 114 της αναιρεσιβαλλόμενης αποφάσεως, ότι, υπό το φως του συνόλου των περιστάσεων της υποθέσεως περί τσιμέντων,
η τότε εναγομένη καλούνταν να αντιμετωπίσει πολύπλοκες προς ρύθμιση καταστάσεις. Ακολούθως, η αναιρεσείουσα δεν μπορεί βασίμως
να υποστηρίζει ότι το Πρωτοδικείο συνήγαγε, υποπίπτοντας σε πλάνη περί το δίκαιο, από το μακροσκελές της δικαστικής αποφάσεως
περί τσιμέντων, μακροσκελές το οποίο εξηγείται μόνον από τη συνένωση πλειόνων υποθέσεων, το συμπέρασμα ότι τα πραγματικά περιστατικά
ήσαν εν προκειμένω πολύπλοκα.
Δεύτερον, όσον αφορά, το ερώτημα αν τα πραγματικά περιστατικά ήσαν εν προκειμένω πολύπλοκα, επιβάλλεται να υπομνηστεί ότι,
όπως προκύπτει από το άρθρο 225, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ και από το άρθρο 58, πρώτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου,
η αναίρεση περιορίζεται στα νομικά ζητήματα.
Όπως υπενθυμίζεται στη σκέψη 50 της παρούσας αποφάσεως, το καθεστώς της ευθύνης που καθιέρωσε το Δικαστήριο απαιτεί να λαμβάνεται
ιδίως υπόψη ο βαθμός πολυπλοκότητας της υποθέσεως την οποία κλήθηκε να αντιμετωπίσει η κοινοτική διοίκηση. Το ερώτημα αν τα
επίδικα πραγματικά περιστατικά, στα πλαίσια αξιώσεως λόγω ευθύνης, προσλάμβαναν παρόμοιο χαρακτήρα πολυπλοκότητας εναπόκειται
αποκλειστικά στην εκτίμηση του Πρωτοδικείου και δεν μπορεί να συζητηθεί στο πλαίσιο αιτήσεως αναιρέσεως παρά μόνον εφόσον
υπήρξε παραμόρφωση, επίκληση της οποίας δεν έγινε εν προκειμένω. Επομένως, το συγκεκριμένο τμήμα του λόγου αναιρέσεως είναι
απαράδεκτο.
Δεδομένου ότι το τρίτο σκέλος του δεύτερου λόγου αναιρέσεως είναι εν μέρει αβάσιμο και εν μέρει απαράδεκτο, ο δεύτερος λόγος
αναιρέσεως είναι απορριπτέος στο σύνολό του.
Όπως προκύπτει από τις προεκτεθείσες σκέψεις, η αναιρεσείουσα δεν κατέστη εφικτό να καταδείξει ότι το Πρωτοδικείο υπέπεσε
σε πλάνη περί το δίκαιο εκτιμώντας ότι δεν συνέτρεχε εν προκειμένω κατάφωρη παραβίαση του κοινοτικού δικαίου, η οποία θα αρκούσε
αφ’ εαυτής να οδηγήσει στη θεμελίωση της εξωσυμβατικής ευθύνης της Κοινότητας. Ενόψει του σωρευτικού χαρακτήρα των προϋποθέσεων
από τις οποίες εξαρτάται η θεμελίωση της εν λόγω ευθύνης, η σκέψη αυτή αρκεί για την απόρριψη της αιτήσεως αναιρέσεως, ενώ
παρέλκει η απόφανση επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως, ως προς το αν υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της προσαπτόμενης στην
Κοινότητα συμπεριφοράς και της φερόμενης ζημίας.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο τυγχάνει εφαρμογής στη διαδικασία της αναιρετικής δίκης
δυνάμει του άρθρου 118, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα του αντιδίκου.
Δεδομένου ότι η αναιρεσείουσα ηττήθηκε ως προς την αίτησή της αναιρέσεως, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει τη Holcim (Deutschland) AG στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.