CELEX: 62004CJ0456
Kabotaġġ marittimu
Regolament (KEE) Nru 3577/92
Liġi applikabbli għall-persunal ta' vapuri ta' tagħbija 'l fuq minn 650 gt u li jagħmlu kabotaġġ tal-gżejjer
Kunċett ta' "vjaġġ li jsegwi jew jippreċedi' l-vjaġġ ta' kabotaġġ

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 3(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru
3577/92 tas-7 ta' Diċembru 1992 li japplika l-prinċipju ta' libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu fi
ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu) (ĠU L 364, p. 7, iktar 'il quddiem ir-"Regolament").
2       Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn Agip Petroli SpA (iktar 'il quddiem "Agip Petroli") u l-Capitaneria
di porto di Siracusa, il-Capitaneria di porto di Siracusa – Sezione staccata di Santa Panagia (iktar 'il quddiem l-"awtorità
tal-port") u l-Ministero delle Instrastrutture e dei Trasporti rigward deċiżjoni li permezz tagħha l-awtorità tal-port irrifjutat
lil tanker, li jtajjar il-bandiera Griega, l-awtorizzazzjoni sabiex iwettaq traġitt ta' kabotaġġ insulari bejn Magnisi u Gela.

Il-kuntest ġuridiku
3       It-tielet, ir-raba', is-seba' u t-tmien premessa tar-Regolament jipprovdu kif ġej:
"billi l-abolizzjoni ta' restrizzjonijiet dwar l-għoti ta' servizzi ta' trasport marittimu fi ħdan l-Istati Membri hi meħtieġa
biex ikun stabbilit suq intern; billi s-suq intern għandu jkun fih żona li fiha l-moviment liberu ta' oġġetti, persuni, servizzi
u kapital hu assigurat;
billi għalhekk il-libertà biex jiġu pprovduti s-servizzi għandha tkun applikata għat-trasport marittimu ġewwa Stati Membri;
[…]
billi sabiex jiġi evitat tgħawwiġ ta' kompetizzjoni, proprjetarji ta' vapuri tal-Komunità li jeżerċitaw il-libertà li jipprovdu
servizzi ta' kabotaġġ għandhom jikkonformaw mal-kundizzjonijiet kollha biex isir kabotaġġ fi Stat Membru li fih il-vapuri
tagħhom huma rreġistrati; billi propjetarji ta' vapuri tal-Komunità li joperaw vapuri rreġistrati fi Stat Membru li ma jkollhomx
il-jedd li jagħmlu kabotaġġ f'dak l-Istat għandhom minkejja kollox ikunu benefiċċjarji ta' dan ir-Regolament matul il-perijodu
transitorju;
billi l-implementazzjoni ta' din il-libertà għandha tkun gradwali u mhux neċessarjament mogħtija b'mod uniformi għas-servizzi
kollha f'dan il-każ, meta wieħed jikkunsidra n-natura ta' ċerti servizzi speċifiċi u l-kobor ta' l-isforz li ċerti ekonomiji
fil-Komunità li juru differenzi fi żvilupp għandhom iġarrbu […]".
4       L-Artikolu 1(1) tar-Regolament jipprovdi:
"Sa mill-1 ta' Jannar 1993, il-libertà li jiġu pprovduti s-servizzi ta' trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu)
għandu japplika għal propjetarji ta' vapuri tal-Komunità li jkollhom il-vapuri tagħhom irreġistrati fi, u jtajjru l-bandiera
ta' Stat Membru, sakemm dawn il-vapuri jkunu konformi mal-kundizzjonijiet kollha biex jagħmlu kabotaġġ f'dak l-Istat Membru
[…]"
5       L-Artikolu 2 tar-Regolament jipprovdi:
"Għall-finijiet ta' dan ir-Regolament:
1)"servizzi ta' trasport marittimu ġewwa Stat Membru (kabotaġġ marittimu) tfisser servizzi normalment ipprovduti għal rimunerazzjoni
u għandhom b'mod partikolari jinkludu:
[…]
c)kabotaġġ tal-gżejjer: il-ġarr ta' passiġġieri jew oġġetti bil-baħar bejn:
–       portijiet li jinsabu fuq l-art ewlenija u fuq waħda jew aktar mill-ġżejjer ta' l-istess Stat Membru,
–       portijiet li jinsabu fuq il-gżejjer ta' l-istess Stat Membru;
[…]"
6       Skond l-Artikolu 3 tar-Regolament:
"1.Għal vapuri li jagħmlu kabotaġġ fl-art ewlenija u għal vapuri tal-passiġġieri, il-materji kollha li jirreferu għal persunal
għandhom ikunu r-responsabbiltà ta' l-Istat li fih il-vapur ikun reġistrat (Stat tal-bandiera), minbarra għal vapuri li jkunu
iżgħar minn 650 gt, fejn il-kundizzjonijiet ta' l-Istat li jospita jistgħu jiġu applikati
2.Għal vapuri li jagħmlu kabotaġġ tal-gżejjer, il-materji kollha dwar persunal huma r-responsabbiltà ta' l-Istat li fih il-vapur
ikun qed jagħmel servizz ta' trasport marittimu (Stat ospitanti).
3.Iżda, mill-1 ta' Jannar 1999, għal vapuri ta' tagħbija 'l fuq minn 650 gt li jagħmlu kabotaġġ tal-gżejjer, meta l-vjaġġ
f'dak il-każ isegwi jew jippreċedi vjaġġ lil jew minn Stat ieħor, il-materji kollha dwar persunal ikunu r-responsabbiltà ta'
l-Istat li fih il-vapur ikun reġistrat (Stat tal-bandiera).
[…]"

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
7       Jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju li Agip Petroli kriet it-tanker Theodoros IV (iktar 'il quddiem it-"Theodoros IV"), li
kien itajjar il-bandiera Griega, sabiex jittrasporta tagħbija ta' żejt mhux raffinat bejn Magnisi u Gela, żewġ lokalitajiet
li jinsabu fi Sqallija.  Sabiex tiġġustifika d-deroga għal-leġiżlazzjoni ta' l-Istat ospitanti, jiġifieri r-Repubblika Taljana,
u, konsegwentement, l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni ta' l-Istat tal-bandiera, jiġifieri r-Repubblika Ellenika, Agip Petroli
invokat l-Artikolu 3(3) tar-Regolament.  Fit-talba tagħha għal awtorizzazzjoni sabiex twettaq dan it-traġitt ta' kabotaġġ
insulari, din il-kumpannija indikat li l-vapur kellu sussegwentement jagħmel vjaġġ dirett lejn barra l-pajjiż mingħajr tagħbija
abbord (vjaġġ b'saborra).
8       Permezz ta' deċiżjoni tas-6 ta' Diċembru 2001, l-awtorità tal-port irrifjutat lil Theodoros IV din l-awtorizzazzjoni għar-raġuni
li l-persunal ta' dan il-vapur kien jinkudi, bi ksur ta' l-Artikolu 318 tal-Kodiċi Taljan tan-Navigazzjoni, baħrin ta' nazzjonalità
Filippina.
9       Fid-deċiżjoni tagħha, l-awtorità tal-port iġġustifikat l-applikazzjoni tad-dritt Taljan, in kunsiderazzjoni taċ-ċirkulari
Nru TMA3/CA/0230, tal-31 ta' Jannar 2000, tal-Ministeru tat-Trasport u tan-Navigazzjoni, li jgħid li l-Artikolu 3(3) tar-Regolament,
li jipprevedi l-applikazzjoni derogatorja tal-liġi ta' l-Istat tal-bandiera, huwa intiż esklużivament għall-każ li fih "il-vjaġġ
li jsegwi jew li jippreċedi l-kabotaġġ huwa, min-naħa funzjonali u kummerċjali, awtonomu, li jfisser li l-vapur li jġorr abbord
fuqu tagħbija li għandha bħala destinazzjoni finali/inizjali port barra 'l pajjiż".  Din id-dispożizzjoni ma tistax, konsegwentement,
tiġi invokata meta "l-vapur ikun wettaq preċedentement jew ikun wettaq wara l-vjaġġ ta' kabotaġġ insulari vjaġġ b'saborra
jew b'abbord tagħbija ta' merkanzija li, minħabba l-kwantità jew il-kwalità tagħhom, ma jistgħux jikkonferixxu lill-vjaġġ
karatteristika awtonoma".
10     Agip Petroli ppreżentat rikors kontra din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, li tqis li żewġ interpretazzjonijiet
ta' l-Artikolu 3(3) tar-Regolament huma possibbli.  Skond din il-qorti, l-għan li jiġi evitat li, permezz ta' traġitti ta'
kabotaġġ konsekuttivi fittizzji, id-dispożizzjonijet ta' l-Artikolu 3(2) tar-Regolament jiġu evażi, jitlob interpretazzjoni
restrittiva.  Madankollu, flimkien ma jidher fid-dokument ta' dawn id-dispożizzjonijiet indikazzjoni waħda li tillimita s-sinjifikat
tagħhom għal vjaġġi effettwati b' tagħbija abbord il-vapur.
11     Kien f'dawn iċ-ċirkustanzi li t-Tribunale amministrativo regionale per la Sicilia ddeċieda li jissospendi l-proċedimenti u
li jagħmel is-segwenti domanda għal deċiżjoni preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja:
"[…] il-kunċett ta' 'vjaġġ li jsegwi jew jippreċedi l-vjaġġ ta' kabotaġġ, li jinsab fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament […] ma
huwiex applikabbli ħlief għal vjaġġ li jkun, 'minn punt funzjonali u kummerċjali, awtonomu, li jfisser li l-vapur ikollu abbord
fuqu tagħbija li għandha bħala destinazzjoni finali/inizjali port barra 'l pajjiż',  kif mifhum fil-miżuri kkontestati fil-kawża
prinċipali, jew […] dan il-kunċett ikopri wkoll l-ipoteżi ta' vjaġġ mingħajr tagħbija abbord fuqu ('vjaġġ b'saborra')[?]"

Fuq id-domanda preliminari
12     Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju fis-sustanza tistaqsi jekk, fil-qasam tat-trasport marittimu ta' merkanzija
ġewwa l-Istati Membri, il-kunċett ta' "vjaġġ li jsegwi jew jippreċedi" l-vjaġġ ta' kabotaġġ (iktar 'il quddiem il-"vjaġġ internazzjonali")
li jinsab fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament, ikoprix biss il-vjaġġ b'tagħbija abbord il-vapur jew jekk dan jistax jiġi estiż
għall-ipoteżi ta' vjaġġ b'saborra.
13     L-ewwel nett, għandu jiġi mfakkar li l-għan tal-liberalizzazzjoni mfittxija mir-Regolament, kif jirriżulta b'mod partikolari
mit-tielet u r-raba' premessa tiegħu, u li jwassal għall-abolizzjoni tar-restrizzjonijiet tal-provvista tas-servizzi ta' trasport
marittimu ġewwa l-Istati Membri, għadu ma ntlaħaqx għal kollox.  Wieħed mil-limiti tal-liberalizzazzjoni prevista mir-Regolament
jikkonċerna l-kabotaġġ insulari.  Fil-fatt, filwaqt li l-Artikoli 1 u 3(1) ta' dan ir-Regolament jippreċiżaw li bħala prinċipju
huma l-kundizzjonijiet tal-leġiżlazzjoni ta' l-Istat tal-bandiera li jipprevalu, l-Artikolu 3(2) tar-Regolament jipprovdi
eċċezzjoni fil-qasam tal-kabotaġġ insulari, billi jipprovdi li, għal vapuri li jagħmlu dan it-tip ta' trasport, il-kwistjonijiet
kollha dwar il-persunal jaqgħu taħt id-dritt ta' l-Istat ospitanti.  Il-prinċipju ta' l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat
tal-bandiera għall-kompożizzjoni tal-persunal madankollu huwa previst fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament, meta l-kabotaġġ insulari
huwa ppreċedut jew segwit minn vjaġġ internazzjonali li jsir minn vapur ta' tagħbija 'l fuq minn 650 gt.
14     Għal dak li jikkonċerna l-kunċett ta' "vjaġġ internazzjonali" għandu mal-ewwel jiġi kkonstatat li l-Artikolu 3(2) tar-Regolament
sempliċement jeżiġi li l-vjaġġ ta' kabotaġġ jiġi ppreċedut jew imsegwi minn vjaġġ internazzjonali, mingħajr ma jagħti ebda
indikazzjoni fuq il-kunċett stess ta' "vjaġġ" u l-anqas fuq l-eventwali preżenza ta' tagħbija abbord vapuri 'l fuq minn 650
gt.
15     F'dawn il-kundizzjonijiet, u peress illi r-Regolament ma fih ebda definizzjoni tal-kunċett ta' "vjaġġ" kif ukoll ebda element
li jħalli wieħed jissuponi li l-leġiżlatur Komunitarju kellu l-intenzjoni jippermetti li kriterji supplementari jiġu kkunsidrati,
bħar-rekwiżit ta' tagħbija abbord il-vapur jew l-eżistenza ta' awtonomija funzjonali u kummerċjali tal-vjaġġ internazzjonali,
dan il-kunċett għandu jinftiehem li jinkludi, bħala prinċipju, kull vjaġġ, indipendentement mill-preżenza ta' tagħbija abbord
il-vapur.
16     Din l-interpretazzjoni hija barra minn hekk konformi ma' l-għan tar-Regolament, jiġifieri l-implementazzjoni tal-libertà li
jiġu pprovduti servizzi għall-kabotaġġ marittimu skond il-kundizzjonijiet u bla ħsara għall-eċċezzjonijiet li dan ir-Regolament
jipprevedi (ara, b'mod partikolari, is-sentenza ta' l-20 ta' Frar 2001, Analir
et
, C-205/99, Ġabra p. I-1271, punt 19).  Fil-fatt, din tippermetti l-applikazzjoni sħiħa ta' l-Artikolu 3(3) tar-Regolament
li, filwaqt li minn naħa tiegħu jippreskrivi l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat tal-bandiera, tagħmel parti mill-estensjoni
diretta ta' dan l-għan.
17     Barra minn hekk, din l-interpretazzjoni hija wkoll ikkorroborata mill-prattika tat-trasport marittimu li jidher li hemm bħala
użanza li l-vjaġġi xi drabi jsiru b'saborra.
18     Madankollu, minkejja din il-konstatazzjoni, ma jistgħux jiġu aċċettati vjaġġi b'saborra li jsiru b'mod abbużiv sabiex jevadu
r-regoli previsti fl-Artikolu 3 tar-Regolament u l-għan imfittex mir-Regolament stess, kif huwa mfakkar fil-punt 13 ta' din
is-sentenza.
19     F'dan ir-rigward għandu jiġi rrilevat li skond ġurisprudenza kostanti, persuni ma jistgħux b'mod frawdolenti jew abbużivament
jiċċitaw normi Komunitarji (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi tat-12 ta' Mejju 1998, Kefalas
et
, C-367/96, Ġabra p. I-2843, punt 20; tat-23 ta' Marzu 2000, Diamantis, C-373/97, Ġabra p. I-1705, punt 33, u tal-21 ta' Frar
2006, Halifax
et
, C-255/02, għadha mhux ippubblikata fil-Ġabra, punt 68).
20     Fil-fatt, l-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni Komunitarja ma tistax tiġi estiża sabiex tkopri l-prattiċi abbużivi ta' operaturi
ekonomiċi, jiġifieri l-operazzjonijiet li ma jitwettqux fil-kuntest ta' tranżazzjonijiet kummerċjali normali, imma biss bl-iskop
li jevadu r-regoli previsti mid-dritt Komunitarju (ara, f'dan is-sens, b'mod partikolari, is-sentenzi tal-11 ta' Ottubru 1977,
Cremer, 125/75, Ġabra p. 1593, punt 21; tat-3 ta' Marzu 1993, General Milk Products, C-8/92, Ġabra p. I-779, punt 21, u Halifax
et
, iċċitata iktar 'il fuq, punt 69).
21     Għaldaqstant il-qrati nazzjonali jistgħu, filwaqt li jibbażaw ruħhom fuq elementi oġġettivi, jieħdu in kunsiderazzjoni imġiba
abbużiva ta' l-interessat sabiex jirrifjutawlu, skond il-każ, il-benefiċċju tad-dispożizzjoni tad-dritt Komunitarju invokat.
F'dan ir-rigward, huma jridu madankollu jieħdu in kunsiderazzjoni l-għanijiet imfittxija mid-dispożizzjoni in kwistjoni (ara
s-sentena Diamantis, iċċitata iktar 'il fuq, punt 34 u l-ġurisprudenza ċċitata).
22     Għaldaqstant, ma jistax jiġi aċċettat li l-proprjetarju ta' vapur ikun ħoloq artifiċjalment il-kundizzjonijiet ta' vjaġġ internazzjonali
b'saborra sabiex jsir  applikabbli għalih l-Artikolu 3(3) tar-Regolament, u b'hekk il-leġiżlazzjoni ta' l-Istat tal-bandiera
minflok l-Artikolu 3(2) tar-Regolament, jiġifieri l-leġiżlazzjoni ta' l-Istat ospitanti.
23     Il-konstatazzjoni ta' tali prattika teżiġi, minn naħa, li l-vjaġġ internazzjonali b'saborra, minkejja l-applikazzjoni formali
tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament, ikollha bħala riżultat li l-proprjetarju tal-vapur jibbenefika,
għall-kwistjonijiet kollha dwar il-persunal, mill-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat tal-bandiera bi ksur ta' l-għan ta'
l-Artikolu 3(2) tar-Regolament, li b'hekk jippermetti l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat ospitanti għall-kwistjonijiet
kollha dwar il-persunal fil-każ ta' kabotaġġ insulari.  Min-naħa l-oħra, għandu wkoll jirriżulta minn ġabra ta' elementi oġġettivi
li l-iskop essenzjali ta' dan il-vjaġġ internazzjonali b'saborra huwa li jevadi l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 3(2) tar-Regolament
favur il-paragrafu 3 ta' l-istess Artikolu (ara, f'dan is-sens, is-sentenza Halifax
et
, iċċitata iktar 'il fuq, punt 86).
24     Madankollu hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, konformement mar-regoli tal-preżentata ta' provi tad-dritt nazzjonali,
safejn id-dritt Komunitarju ma jiġix ipprivat mill-effikaċja tiegħu, jekk l-elementi kostituttivi ta' tali prassi abbużiva
jinstabux fil-kawża prinċipali (ara s-sentenzi tal-21 ta' Lulju 2005, Eichsfelder Schlachtbetrieb, C-515/03, li għadha mhux
ippubblikata fil-Ġabra, punt 40, u Halifax, iċċitata iktar 'il fuq, punt 76).
25     F'dan ir-rigward, fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet imsemmija iktar 'il fuq, ir-risposta għad-domanda ppreżentata għandha tkun
li l-kunċett ta' vjaġġ internazzjonali, li jinsab fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament jinkludi, bħala prinċipju, kull vjaġġ ta'
tluq jew destinazzjoni lejn Stat ieħor, indipendentement mill-preżenza ta' tagħbija abbord il-vapur.  Madankollu, ma jistgħux
jiġu aċċettati vjaġġi mingħajr merkanzija abbord il-vapur li jsiru b'mod abbużiv sabiex jiġu evażi r-regoli previsti mir-Regolament.
Il-konstatazzjoni ta' l-eżistenza ta' prattika abbużiva teżiġi, minn naħa, li l-vjaġġ internazzjonali b'saborra, minkejja
l-applikazzjoni formali tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(3) ta' dan ir-Regolament, ikollha bħala riżultat li l-proprjetarju
tal-vapur jibbenefika, għall-kwistjonijiet kollha dwar il-persunal, mill-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat tal-bandiera
bi ksur ta' l-għan ta' l-Artikolu 3(2) ta' l-istess Regolament, li huwa li jippermetti l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat
ospitanti għall-kwistjonijiet kollha dwar il-persunal fil-każ tal-kabotaġġ insulari.  Min-naħa l-oħra, għandu jirriżulta wkoll
minn ġabra ta' elementi oġġettivi li l-iskop essenzjali ta' dan il-vjaġġ internazzjonali b'saborra huwa li jevita l-applikazzjoni
ta' l-Artikolu 3(2) tar-Regolament favur il-paragrafu 3 ta' l-istess Artikolu.

Fuq l-ispejjeż
26     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.  L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta' u tiddeċiedi:
Il-kunċett ta' "vjaġġ li jsegwi jew jippreċedi" l-vjaġġ ta' kabotaġġ, li jinsab fl-Artikolu 3(3) tar-Regolament tal-Kunsill
(KEE) Nru 3577/92 tas-7 ta' Diċembru 1992, li japplika l-prinċipju ta' libertà li jiġu pprovduti servizzi għat-trasport marittimu
fi ħdan l-Istati Membri (kabotaġġ marittimu) jinkludi, bħala prinċipju, kull vjaġġ ta' tluq jew destinazzjoni lejn Stat ieħor,
indipendentement mill-preżenza ta' tagħbija abbord il-vapur.  Madankollu, ma jistgħux jiġu aċċettati vjaġġi mingħajr merkanzija
abbord il-vapur li jsiru b'mod abbużiv sabiex jiġu evażi r-regoli previsti mir-Regolament Nru 3577/92.  Il-konstatazzjoni
ta' l-eżistenza ta' prattika abbużiva teżiġi, minn naħa, li l-vjaġġ internazzjoni b'saborra, minkejja l-applikazzjoni formali
tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 3(3) ta' dan ir-Regolament, ikollha bħala riżultat li l-proprjetarju tal-vapur jibbenefika,
għall-kwistjonijiet kollha dwar il-persunal, mill-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat tal-bandiera bi ksur ta' l-għan ta'
l-Artikolu 3(2) ta' l-istess Regolament, li huwa li jippermetti l-applikazzjoni tar-regoli ta' l-Istat ospitanti għall-kwistjonijiet
kollha dwar il-persunal fil-każ tal-kabotaġġ insulari.  Min-naħa l-oħra, għandu jirriżulta wkoll minn ġabra ta' elementi oġġettivi
li l-iskop essenzjali ta' dan il-vjaġġ internazzjonali b'saborra huwa li jevita l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 3(2) tar-Regolament
Nru 3577/92, favur il-paragrafu 3 ta' l-istess Artikolu.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.