CELEX: 62002CJ0245
Συμφωνία για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου
Άρθρα 2, παράγραφος 1, 16, παράγραφος 1, και 70 της συμφωνίας ΔΠΙΤΕ (TRIPs)
Σήματα
Έκταση του αποκλειστικού δικαιώματος του δικαιούχου του σήματος
Προβαλλόμενη χρήση του σημείου ως εμπορικής επωνυμίας

Arsenal Football Club, σκέψεις 40 και 41).
Αν πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, σε περίπτωση ταυτότητας μεταξύ του σημείου
και του σήματος καθώς και των προϊόντων ή υπηρεσιών, η προστασία που παρέχει το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας
89/104 είναι απόλυτη, ενώ, στην περίπτωση του εν λόγω άρθρου 5, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, η προστασία του δικαιούχου απαιτεί
επιπλέον την ύπαρξη κινδύνου συγχύσεως, όσον αφορά το κοινό, λόγω της ταυτότητας ή της ομοιότητας μεταξύ των σημείων και των
σημάτων και των προσδιοριζομένων προϊόντων ή υπηρεσιών (βλ. επ’ αυτού τις αποφάσεις της 9ης Ιανουαρίου 2003, C-292/00, Davidoff,
Συλλογή 2003, σ. I-389, σκέψη 28, και της 20ής Μαρτίου 2003, C-291/00, LTJ Diffusion, Συλλογή 2003, σ. I-2799, σκέψεις 48
και 49).
Εντούτοις, αν από την εξέταση στην οποία πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 60
της παρούσας αποφάσεως, προκύπτει ότι η χρήση του επίμαχου σημείου στην υπόθεση της κύριας δίκης πραγματοποιείται για σκοπούς
ξένους προς τη διάκριση των σχετικών προϊόντων –ιδίως αν αυτό χρησιμοποιείται ως εμπορική ή εταιρική επωνυμία–, βάσει του
άρθρου 5, παράγραφος 5, της οδηγίας 89/104 θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η έννομη τάξη του εμπλεκόμενου κράτους μέλους προκειμένου
να καθοριστεί η έκταση και, ενδεχομένως, το περιεχόμενο της προστασίας που παρέχεται στους δικαιούχους σημάτων οι οποίοι ισχυρίζονται
ότι υφίστανται ζημία από τη χρήση του σημείου αυτού ως εμπορικής ή εταιρικής επωνυμίας (βλ. την απόφαση της 21ης Νοεμβρίου
2002, C-23/01, Robelco, Συλλογή 2002, σ. Ι-10913, σκέψεις 31 και 34).
Δεύτερον, όσον αφορά τη Συμφωνία ΔΠΙΤΕ, πρέπει να υπομνησθεί ότι ο κύριος σκοπός της συμφωνίας αυτής είναι η σε παγκόσμια
κλίμακα ενίσχυση και εναρμόνιση της προστασίας των δικαιωμάτων επί των προϊόντων της διανοίας (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση
Schieving-Nijstad κ.λπ., σκέψη 36, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Κατά το προοίμιό της, η Συμφωνία ΔΠΙΤΕ σκοπεί «να περιορίσ[ει] τα φαινόμενα που συνεπάγονται στρεβλώσεις και εμπόδια για το
διεθνές εμπόριο», «λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να προωθηθεί η αποτελεσματική και επαρκής προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής
ιδιοκτησίας», αλλά και διασφαλιζομένου του ότι «τα μέτρα και οι διαδικασίες για την επιβολή [του σεβασμού] των δικαιωμάτων
πνευματικής ιδιοκτησίας δεν καταλήγουν να αποτελούν από μόνα τους φραγμούς για το νόμιμο εμπόριο».
Το άρθρο 16 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ παρέχει στον δικαιούχο καταχωρισμένου σήματος ένα διεθνώς συμπεφωνημένο ελάχιστο επίπεδο αποκλειστικών
δικαιωμάτων, τα οποία όλα τα μέλη του ΠΟΕ οφείλουν να εξασφαλίζουν με την εθνική τους νομοθεσία. Τα εν λόγω αποκλειστικά δικαιώματα
προστατεύουν τον δικαιούχο από τις προσβολές που θα μπορούσαν να προέλθουν σε βάρος καταχωρισμένου σήματος εκ μέρους τρίτου
μη διαθέτοντος την απαιτούμενη έγκριση [βλ. επίσης επ’ αυτού την έκθεση του οργάνου προσφυγών που έχει συσταθεί στο πλαίσιο
του ΠΟΕ, η οποία δημοσιεύθηκε στις 2 Ιανουαρίου 2002, Ηνωμένες Πολιτείες – άρθρο 211 του γενικού νόμου του 1998 περί χορηγήσεως
πιστώσεων (AB-2001-7), WT/DS/176/AB/R, σημείο 186].
Το άρθρο 15 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ ορίζει μεταξύ άλλων ότι κάθε σήμα ή κάθε συνδυασμός σημάτων, που παρέχει τη δυνατότητα να
διακρίνονται τα αγαθά ή οι υπηρεσίες μιας επιχειρήσεως από τα αγαθά ή τις υπηρεσίες των άλλων επιχειρήσεων, είναι δυνατό να
αποτελέσει εμπορικό σήμα.
Έτσι, όπως και το άρθρο 2 της οδηγίας 89/104, η εν λόγω διάταξη της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ καθιερώνει την εγγύηση της προελεύσεως,
που αποτελεί την ουσιώδη λειτουργία του σήματος (βλ., όσον αφορά την οδηγία αυτή, ιδίως την προαναφερθείσα απόφαση Arsenal
Football Club, σκέψη 49).
Από τα στοιχεία αυτά προκύπτει ότι η ερμηνεία, στο μέτρο του δυνατού, των εφαρμοστέων διατάξεων του εθνικού δικαίου περί σημάτων,
λαμβανομένων υπόψη του κειμένου και του σκοπού των σχετικών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, εν προκειμένω της οδηγίας 89/104,
δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση με βάση ερμηνεία στηριζόμενη στο κείμενο και τον σκοπό των σχετικών διατάξεων της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ
(βλ. τη σκέψη 57 της παρούσας αποφάσεως).
Επομένως, οι σχετικές διατάξεις του εθνικού δικαίου περί σημάτων πρέπει να εφαρμόζονται και να ερμηνεύονται υπό την έννοια
ότι η άσκηση του παρεχόμενου στον δικαιούχο του σήματος αποκλειστικού δικαιώματος να εμποδίζει τη χρησιμοποίηση του σημείου
το οποίο αποτελεί το σήμα αυτό ή ενός άλλου παραπλήσιου προς αυτό σημείου πρέπει να επιφυλάσσεται για τις περιπτώσεις στις
οποίες η χρησιμοποίηση του σημείου από τρίτον θίγει ή μπορεί να θίξει τις λειτουργίες του σήματος, ιδίως την ουσιαστική του
λειτουργία η οποία είναι να εγγυάται στους καταναλωτές την προέλευση του οικείου προϊόντος.
Εξάλλου, την ερμηνεία αυτή επιρρωννύει ο γενικός σκοπός της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ, που υπενθυμίζεται στη σκέψη 66 της παρούσας αποφάσεως,
ο οποίος συνεπάγεται ότι πρέπει να εξασφαλίζεται μια ισορροπία μεταξύ του σκοπού του περιορισμού των στρεβλώσεων και των εμποδίων
για το διεθνές εμπόριο και εκείνου της προωθήσεως της αποτελεσματικής και επαρκούς προστασίας των δικαιωμάτων πνευματικής
ιδιοκτησίας, οπότε τα ίδια τα μέτρα και οι ίδιες οι διαδικασίες για την επιβολή του σεβασμού των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
να μην καταλήγουν να αποτελούν φραγμούς για το νόμιμο εμπόριο (βλ. επ’ αυτού την προαναφερθείσα απόφαση Schieving-Nijstad
κ.λπ., σκέψη 38). Η διάκριση αυτή είναι πρόσφορη λαμβανομένου υπόψη και του ιδιαίτερου σκοπού του άρθρου 16 της Συμφωνίας
ΔΠΙΤΕ, που υπενθυμίζεται στη σκέψη 67 της παρούσας αποφάσεως, ο οποίος είναι να εξασφαλίσει ένα διεθνώς συμπεφωνημένο ελάχιστο
επίπεδο αποκλειστικών δικαιωμάτων.
Επιπλέον, οι προβλεπόμενες στο άρθρο 16 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ προϋποθέσεις, σύμφωνα με τις οποίες, στις ισχύουσες ως αυθεντικές
αποδόσεις της συμφωνίας αυτής στη γαλλική, την αγγλική και την ισπανική γλώσσα, η σχετική χρησιμοποίηση πρέπει να γίνεται
«στο πλαίσιο εμπορικής δραστηριότητας» («au cours d’opérations commerciales», «in the course of trade», «en el curso de operaciones
comerciales») και «για [προϊόντα]» («pour des produits», «for goods», «para bienes»), αντιστοιχούν προς εκείνες που θέτει
το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/104, κατά το οποίο η χρησιμοποίηση πρέπει να γίνεται «στις συναλλαγές» (στο γαλλικό,
το αγγλικό και το ισπανικό κείμενο, αντιστοίχως, «dans la vie des affaires», «in the course of trade» και «en el tráfico económico»)
και «για προϊόντα» (στις ως άνω αποδόσεις, αντιστοίχως, «pour des produits», «in relation to goods» και «para productos»).
Πρέπει να προστεθεί ότι, αν από την εξέταση στην οποία πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο προκύψει ότι, εν προκειμένω,
ο δικαιούχος του σήματος μπορεί να επικαλεστεί τα αποκλειστικά δικαιώματά του βάσει του άρθρου 16, παράγραφος 1, της Συμφωνίας
ΔΠΙΤΕ προκειμένου να εμποδίσει την προσαπτόμενη στον τρίτο χρήση, η ως άνω συμφωνία περιλαμβάνει μια άλλη διάταξη η οποία
μπορεί να ασκήσει επιρροή στη λύση της διαφοράς της κύριας δίκης.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι στο Δικαστήριο απόκειται να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο όλα τα στοιχεία ερμηνείας του
κοινοτικού δικαίου που μπορεί να του είναι χρήσιμα για την εκδίκαση της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί, ασχέτως αν έγινε
σχετική μνεία κατά τη διατύπωση των ερωτημάτων του (βλ. την απόφαση της 7ης Σεπτεμβρίου 2004, C-456/02, Trojani, Συλλογή 2004,
σ. Ι-7573, σκέψη 38, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως πρέπει να εξετασθούν ειδικότερα οι ενδεχόμενες συνέπειες του άρθρου 17 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ,
που επιτρέπει στα μέλη του ΠΟΕ να προβλέπουν περιορισμένης εκτάσεως εξαιρέσεις στα δικαιώματα που απορρέουν από ένα εμπορικό
σήμα, για παράδειγμα όσον αφορά τη νόμιμη χρήση περιγραφικών όρων, υπό την προϋπόθεση ότι κατά την εισαγωγή των εξαιρέσεων
αυτών λαμβάνονται υπόψη τα νόμιμα συμφέροντα του δικαιούχου του σήματος και των τρίτων. Η εν λόγω εξαίρεση ενδέχεται να καλύπτει
την εκ μέρους τρίτου καλόπιστη χρησιμοποίηση του σημείου, ιδίως όταν πρόκειται για ένδειξη του ονόματος ή της διευθύνσεώς
του.
Όμως, όσον αφορά την Κοινότητα, μια τέτοια εξαίρεση προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας 89/104,
το οποίο στην ουσία επιτρέπει στον τρίτο να χρησιμοποιεί το σημείο προκειμένου να παραθέτει το όνομά του ή τη διεύθυνσή του,
εφόσον η χρήση αυτή γίνεται σύμφωνα με τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία ή το εμπόριο.
Ασφαλώς, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ενώσεως και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έχουν προβεί σε κοινή ανακοίνωση, που
καταγράφηκε στα πρακτικά του Συμβουλίου κατά την έκδοση της οδηγίας 89/104, κατά την οποία η διάταξη αυτή δεν καλύπτει παρά
μόνον το όνομα των φυσικών προσώπων.
Εντούτοις, η ερμηνεία που δίδεται με μια τέτοια δήλωση δεν μπορεί να λαμβάνεται υπόψη όταν το περιεχόμενό της ουδόλως περιλαμβάνεται
στο κείμενο της σχετικής διατάξεως και, επομένως, στερείται νομικού περιεχομένου. Εξάλλου, το Συμβούλιο και η Επιτροπή ρητώς
αναγνώρισαν τον περιορισμό αυτό στο προοίμιο της δηλώσεώς τους, κατά το οποίο, «δεδομένου ότι οι δηλώσεις του Συμβουλίου και
της Επιτροπής των οποίων το κείμενο περιλαμβάνεται κατωτέρω δεν αποτελούν μέρος του νομοθετικού κειμένου, αυτές δεν προδικάζουν
την ερμηνεία του εκ μέρους του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων» (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση Heidelberger Bauchemie,
σκέψη 17, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Πάντως, ο σημαντικός περιορισμός στην έννοια του «ονόματος», όπως αυτός απορρέει από τη δήλωση περί της οποίας γίνεται λόγος
στη σκέψη 78 της παρούσας αποφάσεως, ουδόλως περιλαμβάνεται στο κείμενο του άρθρου 6, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας
89/104. Επομένως, η δήλωση αυτή στερείται νομικού περιεχομένου.
Καταρχήν, ένας τρίτος μπορεί να επικαλεστεί την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, της οδηγίας
89/104, προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο προς σήμα προς δήλωση της εμπορικής
επωνυμίας του, μολονότι πρόκειται για μια χρησιμοποίηση υπαγόμενη στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, την οποία
ο δικαιούχος του σήματος θα μπορούσε καταρχήν να απαγορεύσει δυνάμει των αποκλειστικών δικαιωμάτων που του παρέχει η ως άνω
διάταξη.
Επιπλέον, η χρησιμοποίηση αυτή πρέπει να είναι σύμφωνη με τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία και το εμπόριο,
πράγμα το οποίο αποτελεί το μόνο κριτήριο εκτιμήσεως το οποίο παραθέτει το άρθρο 6, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/104. Η προϋπόθεση
της συμφωνίας με τα «χρηστά συναλλακτικά ήθη» αποτελεί, κατ’ ουσίαν, έκφραση της υποχρεώσεως θεμιτών ενεργειών έναντι των
εννόμων συμφερόντων του δικαιούχου του σήματος (βλ. την απόφαση της 7ης Ιανουαρίου 2004, C-100/02, Gerolsteiner Brunnen, Συλλογή
2004, σ. Ι-691, σκέψη 24, και την εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Πρόκειται επομένως, ουσιαστικά, για την ίδια προϋπόθεση με
εκείνη την οποία θέτει το άρθρο 17 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ.
Συναφώς, πρέπει να σημειωθεί ότι η τήρηση της εν λόγω προϋποθέσεως της συμφωνίας με τα χρηστά ήθη πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένου
υπόψη, αφενός, του βαθμού στον οποίο το ενδιαφερόμενο κοινό ή, τουλάχιστον, σημαντικό μέρος του κοινού αυτού αντιλαμβάνεται
τη χρησιμοποίηση της εμπορικής επωνυμίας του τρίτου ως ένδειξη της υπάρξεως δεσμού μεταξύ των προϊόντων του τρίτου και του
δικαιούχου του σήματος ή προσώπου που δικαιούται να χρησιμοποιεί το σήμα και, αφετέρου, του κατά πόσον ο τρίτος θα έπρεπε
να γνωρίζει την κατάσταση αυτή. Αποτελεί επίσης παράγοντα που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση αυτή το γεγονός ότι
πρόκειται για σήμα που είναι αρκετά γνωστό στο κράτος μέλος της σχετικής καταχωρίσεως, εντός του οποίου ζητείται η προστασία
του, από το οποίο σήμα ο τρίτος μπορεί να αντλήσει όφελος για τη διάθεση στο εμπόριο των δικών του προϊόντων.
Εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να προβεί σε συνολική εκτίμηση όλων των κρίσιμων περιστάσεων, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται
και η ετικέτα της φιάλης, προκειμένου να εκτιμηθεί, ειδικότερα, αν ο παραγωγός του ποτού που φέρει την εμπορική επωνυμία μπορεί
να θεωρηθεί ότι προβαίνει σε αθέμιτο ανταγωνισμό έναντι του δικαιούχου του σήματος (βλ. επ’ αυτού την προαναφερθείσα απόφαση
Gerolsteiner, σκέψεις 25 και 26).
Υπό τις συνθήκες αυτές στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι:
–        μια εμπορική επωνυμία μπορεί να αποτελεί σημείο υπό την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της Συμφωνίας
ΔΠΙΤΕ. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στο να παράσχει στον δικαιούχο ενός σήματος το αποκλειστικό δικαίωμα να εμποδίζει την εκ μέρους
τρίτου χρησιμοποίηση του σήματος αν η χρησιμοποίηση αυτή θίγει ή μπορεί να θίξει τις λειτουργίες του σήματος, ιδίως την ουσιώδη
λειτουργία του που είναι να εγγυάται στους καταναλωτές την προέλευση του προϊόντος·
–        οι εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 17 της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ αποσκοπούν ιδίως στο να παράσχουν τη δυνατότητα στον τρίτο να
χρησιμοποιεί σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο προς σήμα προκειμένου να δηλώσει την εμπορική επωνυμία του ή τη διεύθυνσή του, υπό
την προϋπόθεση όμως ότι η χρησιμοποίηση αυτή είναι σύμφωνη προς τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία και
το εμπόριο.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημά του το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν και, ενδεχομένως, υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να θεωρηθεί
ως προϋφιστάμενο δικαίωμα υπό την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ μια εμπορική επωνυμία
η οποία δεν έχει καταχωριστεί ούτε καθιερωθεί εντός του κράτους μέλους καταχωρίσεως του σήματος, όπου ζητείται η προστασία
του έναντι της εν λόγω εμπορικής επωνυμίας, λαμβανομένης ιδίως υπόψη της υποχρεώσεως προστασίας της εμπορικής επωνυμίας που
υπέχει το κράτος μέλος από το άρθρο 8 της Συμβάσεως των Παρισίων και το άρθρο 2, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ.
Αν από την εξέταση στην οποία πρέπει να προβεί το αιτούν δικαστήριο, σύμφωνα με τις αρχές που εκτίθενται στη σκέψη 60 της
παρούσας αποφάσεως σε απάντηση στο δεύτερο ερώτημα, προκύψει ότι η ως άνω χρησιμοποίηση της εμπορικής επωνυμίας εμπίπτει στο
πεδίο εφαρμογής του άρθρου 16, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ, ο δικαιούχος σήματος έχει το αποκλειστικό
δικαίωμα να εμποδίσει μια τέτοια χρησιμοποίηση, με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 17 της Συμφωνίας αυτής.
Το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ ορίζει, ωστόσο, ότι το ως άνω αποκλειστικό δικαίωμα δεν θίγει
«άλλα προϋφιστάμενα δικαιώματα».
Η διάταξη αυτή έχει την έννοια ότι αν ο δικαιούχος εμπορικής επωνυμίας έχει ένα υπαγόμενο στο πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας
ΔΠΙΤΕ δικαίωμα που γεννήθηκε πριν από εκείνο του σήματος με το οποίο φέρεται ότι βρίσκεται σε σύγκρουση και που του επιτρέπει
να χρησιμοποιεί ένα σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο προς το εν λόγω σήμα, η χρησιμοποίηση αυτή δεν μπορεί να απαγορεύεται δυνάμει
του αποκλειστικού δικαιώματος που παρέχει το σήμα στον δικαιούχο του σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος,
της ως άνω συμφωνίας.
Υπό την έννοια αυτή, για να μπορεί να έχει εφαρμογή η προαναφερθείσα διάταξη, πρέπει καταρχάς ο τρίτος να μπορεί να επικαλεστεί
δικαίωμα υπαγόμενο στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ.
Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η εμπορική επωνυμία αποτελεί δικαίωμα που καλύπτεται από την έκφραση «πνευματική ιδιοκτησία»
του άρθρου 1, παράγραφος 2, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ. Επιπλέον, από το άρθρο 2, παράγραφος 1, της συμφωνίας αυτής προκύπτει ότι
η προστασία των εμπορικών επωνυμιών, την οποία ειδικά επιτάσσει το άρθρο 8 της Συμβάσεως των Παρισίων, περιλαμβάνεται ρητά
στην ως άνω συμφωνία. Επομένως, η προστασία των εμπορικών επωνυμιών αποτελεί υποχρέωση επιβαλλόμενη στα μέλη του ΠΟΕ δυνάμει
της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ (βλ. επίσης την προαναφερθείσα έκθεση του οργάνου προσφυγών που έχει συσταθεί στο πλαίσιο του ΠΟΕ, Ηνωμένες
Πολιτείες – άρθρο 211 του γενικού νόμου του 1998 περί χορηγήσεως πιστώσεων, σημεία 326 έως 341).
Επομένως, η επίμαχη εμπορική επωνυμία, δεδομένου ότι αποτελεί υφιστάμενο αγαθό υπό την έννοια του άρθρου 70, παράγραφος 2,
της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ, όπως εκτέθηκε στη σκέψη 49 της παρούσας αποφάσεως, πρέπει να προστατεύεται από τη Συμφωνία ΔΠΙΤΕ.
Κατά συνέπεια, η εμπορική επωνυμία αποτελεί δικαίωμα που εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ, οπότε
πληρούται η πρώτη προϋπόθεση την οποία θέτει το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ.
Στη συνέχεια, πρέπει να πρόκειται για δικαίωμα που υφίσταται. Η έκφραση «που υφίσταται» σημαίνει ότι το οικείο δικαίωμα πρέπει
να εμπίπτει στο ratione temporis πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ και να εξακολουθεί να προστατεύεται τη στιγμή κατά την
οποία το επικαλείται ο δικαιούχος του προκειμένου να αντιταχθεί στις αξιώσεις του δικαιούχου του σήματος με το οποίο προβάλλεται
ότι έρχεται σε σύγκρουση.
Επομένως, εν προκειμένω έχει σημασία να εξακριβωθεί αν η επίμαχη εμπορική επωνυμία, η οποία αναμφισβήτητα ούτε έχει καταχωριστεί
ούτε έχει καθιερωθεί με τη χρήση στο κράτος μέλος καταχωρίσεως του σήματος εντός του οποίου ζητείται η προστασία του έναντι
της εν λόγω εμπορικής επωνυμίας, πληροί τις προϋποθέσεις οι οποίες παρατίθενται στην προηγούμενη σκέψη της παρούσας αποφάσεως.
Συναφώς, από το άρθρο 8 της Συμβάσεως των Παρισίων, που αποτελεί διάταξη της οποίας η τήρηση επιβάλλεται δυνάμει της Συμφωνίας
ΔΠΙΤΕ, όπως υπενθυμίστηκε στη σκέψη 91 της παρούσας αποφάσεως, προκύπτει ότι η προστασία της εμπορικής επωνυμίας πρέπει να
εξασφαλίζεται, χωρίς να μπορεί να εξαρτάται η προστασία αυτή από οποιαδήποτε προϋπόθεση καταχωρίσεως.
Όσον αφορά ενδεχόμενες προϋποθέσεις σχετικές με την υποχρέωση να έχει χρησιμοποιηθεί ή να είναι γνωστή, τουλάχιστον σε κάποιο
βαθμό, η επωνυμία, από τις οποίες, κατά το αιτούν δικαστήριο, εξαρτάται η ύπαρξη της επωνυμίας αυτής δυνάμει του φινλανδικού
δικαίου, πρέπει να σημειωθεί ότι, καταρχήν, ούτε το άρθρο 16, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ ούτε το άρθρο 8 της Συμβάσεως
των Παρισίων αποτελούν εμπόδιο για την επιβολή τέτοιων προϋποθέσεων.
Τέλος, η έννοια του προϋφιστάμενου δικαιώματος κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ σημαίνει
ότι το έρεισμα του σχετικού δικαιώματος πρέπει να προηγείται χρονικά της κτήσεως του σήματος με το οποίο προβάλλεται ότι το
δικαίωμα αυτό έρχεται σε σύγκρουση. Όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 95 των προτάσεών του, πρόκειται για
την έκφραση της αρχής της υπεροχής του προγενέστερου τίτλου αποκλειστικότητας, που αποτελεί ένα από τα θεμέλια του δικαίου
των σημάτων και, γενικότερα, όλου του δικαίου της βιομηχανικής ιδιοκτησίας.
Συναφώς, πρέπει να προστεθεί ότι η αρχή αυτή της χρονικής προτεραιότητας υφίσταται και στην οδηγία 89/104, ειδικότερα στα
άρθρα 4, παράγραφος 2, και 6, παράγραφος 2.
Βάσει των ανωτέρω σκέψεων, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι μια εμπορική επωνυμία που ούτε έχει καταχωριστεί
ούτε έχει καθιερωθεί με τη χρήση εντός του κράτους μέλους στο οποίο έχει καταχωριστεί ένα σήμα του οποίου ζητείται η προστασία
έναντι της ανωτέρω εμπορικής επωνυμίας μπορεί να θεωρηθεί ως προϋφιστάμενο δικαίωμα υπό την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος
1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ αν ο δικαιούχος της εμπορικής επωνυμίας έχει ένα εμπίπτον στο καθ’ ύλην και στο ratione
temporis πεδίο εφαρμογής της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ δικαίωμα που γεννήθηκε πριν από το δικαίωμα επί του σήματος με το οποίο το δικαίωμα
αυτό προβάλλεται ότι έρχεται σε σύγκρουση και που του παρέχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί ένα σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο
προς το ως άνω σήμα.

Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται.
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
1)
Η Συμφωνία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (Συμφωνία ΔΠΙΤΕ), η οποία περιλαμβάνεται στο
παράρτημα 1 Γ της Συμφωνίας για την ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, που εγκρίθηκε εξ ονόματος της Κοινότητας, καθόσον
αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της, με την απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1994, εφαρμόζεται
σε περίπτωση συγκρούσεως μεταξύ ενός σήματος και ενός σημείου που φέρεται ότι θίγει το σήμα αυτό, όταν η εν λόγω σύγκρουση
άρχισε πριν από την ημερομηνία εφαρμογής της Συμφωνίας ΔΠΙΤΕ, συνεχίστηκε όμως και μετά την ημερομηνία αυτή.
2)
Μια εμπορική επωνυμία μπορεί να αποτελεί σημείο υπό την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της Συμφωνίας
για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (Συμφωνία ΔΠΙΤΕ). Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στο να παράσχει
στον δικαιούχο ενός σήματος το αποκλειστικό δικαίωμα να εμποδίζει την εκ μέρους τρίτου χρησιμοποίηση του σήματος αν η χρησιμοποίηση
αυτή θίγει ή μπορεί να θίξει τις λειτουργίες του σήματος, ιδίως την ουσιώδη λειτουργία του που είναι να εγγυάται στους καταναλωτές
την προέλευση του προϊόντος.
Οι εξαιρέσεις που προβλέπει το άρθρο 17 της Συμφωνίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας στον τομέα του εμπορίου (Συμφωνία
ΔΠΙΤΕ) αποσκοπούν ιδίως στο να παράσχουν τη δυνατότητα στον τρίτο να χρησιμοποιεί σημείο ταυτόσημο ή παρόμοιο προς σήμα προκειμένου
να δηλώσει την εμπορική επωνυμία του ή τη διεύθυνσή του, υπό την προϋπόθεση όμως ότι η χρησιμοποίηση αυτή είναι σύμφωνη προς
τα χρηστά συναλλακτικά ήθη που ισχύουν στη βιομηχανία και το εμπόριο.
3)
Μια εμπορική επωνυμία που ούτε έχει καταχωριστεί ούτε έχει καθιερωθεί με τη χρήση εντός του κράτους μέλους στο οποίο έχει
καταχωριστεί ένα σήμα του οποίου ζητείται η προστασία έναντι της ανωτέρω εμπορικής επωνυμίας μπορεί να θεωρηθεί ως προϋφιστάμενο
δικαίωμα υπό την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1, τρίτη περίοδος, της Συμφωνίας για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας
στον τομέα του εμπορίου (Συμφωνία ΔΠΙΤΕ) αν ο δικαιούχος της εμπορικής επωνυμίας έχει ένα εμπίπτον στο καθ’ ύλην και στο ratione
temporis πεδίο εφαρμογής της εν λόγω συμφωνίας δικαίωμα που γεννήθηκε πριν από το δικαίωμα επί του σήματος με το οποίο το
δικαίωμα αυτό προβάλλεται ότι έρχεται σε σύγκρουση και που του παρέχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί ένα σημείο ταυτόσημο
ή παρόμοιο προς το ως άνω σήμα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η φινλανδική.