CELEX: 61989CJ0297
Οδηγία 83/182/ΕΟΚ
Προσωρινή εισαγωγή οχήματος ιδιωτικής χρήσεως
Συνήθης κατοικία
Υποχρέωση συννενοήσεως μεταξύ κρατών μελών

Με Διάταξη της 22ας Αυγούστου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 28 Σεπτεμβρίου 1989, το Højesteret υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 7 και 10 της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τις φορολογικές ατέλειες που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της Κοινότητας στις προσωρινές εισαγωγές ορισμένων μεταφορικών μέσων (
ΕΕ L 105, σ. 59
).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κατά του Ryborg επειδή αυτός εισήγαγε στη Δανία, στις 12 Νοεμβρίου 1982, επιβατηγό αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσεως, που είχε αγοραστεί και ταξινομηθεί στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και επειδή το χρησιμοποιούσε στη Δανία χωρίς να έχει καταβάλει φόρους και χωρίς να έχει ταξινομηθεί σ' αυτό το κράτος μέλος.
Στις 6 Απριλίου 1973, ο Ryborg, Δανός υπήκοος, εγκαταστάθηκε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας όπου βρήκε εργασία και στέγη. Κατά τα επόμενα έτη, μετέβαινε τακτικά στη Δανία με αυτοκίνητο ταξινομημένο στη Γερμανία. Μετά το Φθινόπωρο του 1981, διέμεινε αρκετές φορές, όπως ο ίδιος δήλωσε, στην οικία Δανέζας φίλης του, κατοίκου Δανίας. Στη συνέχεια, από τον Ιούλιο-Αύγουστο 1982, περνούσε στη χώρα αυτή όλες σχεδόν τις νύχτες και τα περισσότερα Σαββατοκύριακα.
Τον Οκτώβριο του 1982, ο Ryborg αγόρασε νέο αυτοκίνητο το οποίο ταξινομήθηκε στη Γερμανία. Κατά την περίοδο μεταξύ 12ης Νοεμβρίου 1982 και 17ης Ιανουαρίου 1984, χρησιμοποιούσε το αυτοκίνητο αυτό για να επισκέπτεται τη φίλη του. Στις 17 Ιανουαρίου 1984, οι δανικές αρχές κατέσχον το εν λόγω αυτοκίνητο επειδή δεν είχε ταξινομηθεί στη Δανία.
Έχοντας καταδικαστεί σε πρόστιμο καθώς και στην καταβολή του οφειλομένου για τον ΦΠΑ ποσού, με απόφαση του Kriminalret de Sønderborg της 6ης Σεπτεμβρίου 1984, και, κατόπιν ασκήσεως εφέσεως, με απόφαση του Vestre Landsret της 28ης Οκτωβρίου 1984, ο Ryborg άσκησε αναίρεση ενώπιον του Højesteret ζητώντας την απαλλαγή του.
Το Højesteret αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο τρία προδικαστικά ερωτήματα, από τα οποία το πρώτο είναι διατυπωμένο κατά τρόπο εναλλακτικό και συγκεκριμένα ως εξής:
« 1)
Πρώτη εναλλακτική διατύπωση
Βάσει ποιων κριτηρίων πρέπει, ενόψει, του άρθρου 7, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τις φορολογικές ατέλειες που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της Κοινότητας στις προσωρινές εισαγωγές ορισμένων μεταφορικών μέσων, να καθοριστεί αν ο υπήκοος της χώρας Β έχει τη συνήθη κατοικία του στη χώρα Α ή στη χώρα Β, λαμβανομένου υπόψη ότι:
α)
δήλωσε στις αρχές και των δύο κρατών ότι μετοίκησε στη χώρα Α,
β)
στη συνέχεια, εργαζόταν και κατοικούσε συνήθως στη χώρα Α,
γ)
κατόπιν, χωρίς να δηλώσει ότι μετοίκησε στη χώρα Β και διατηρώντας ταυτόχρονα την κατοικία του και την εργασία του στη χώρα Α, διανυκτέρευε στην οικία φίλης του στη χώρα Β όλες τις ημέρες της εβδομάδας, επί ένα και πλέον έτος, με εξαίρεση μία νύχτα κάθε τρεις εβδομάδες όπου διανυκτέρευε στην κατοικία του στη χώρα Α λόγω νυκτερινής απασχολήσεως ομοίως, διανυκτέρευε με τη φίλη του αυτή ορισμένα Σαββατοκύριακα στην κατοικία της στη χώρα Β ή στη δική του κατοικία στη χώρα Α και περνούσε επίσης μαζί της τις διακοπές του;
Δεύτερη εναλλακτική διατύπωοη
Βάσει ποιων κριτηρίων πρέπει, ενόψει του άρθρου 7, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ, της 28ης Μαρτίου 1983, για τις φορολογικές ατέλειες που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της Κοινότητας στις προσωρινές εισαγωγές ορισμένων μεταφορικών μέσων, να καθορισθεί αν ο υπήκοος της χώρας Β έχει τη συνήθη κατοικία του στη χώρα Α ή στη χώρα Β, λαμβανομένου υπόψη ότι:
α)
δήλωσε στις αρχές και των δύο κρατών ότι μετοίκησε στη χώρα Α,
β)
στη συνέχεια, είχε την εργασία του και τη συνήθη κατοικία του στη χώρα Α,
γ)
κατόπιν, χωρίς να δηλώσει ότι μετοίκησε στη χώρα Β και διατηρώντας ταυτόχρονα την κατοικία του και την εργασία του στη χώρα Α, διανυκτέρευε στην οικία φίλης του στη χώρα Β όλες τις ημέρες της εβδομάδας επί ένα και πλέον έτος;
2)
Απαγορεύει η περιεχόμενη στο άρθρο 10 της οδηγίας 82/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου επιταγή συνεργασίας μεταξύ των αρμοδίων αρχών των ενδιαφερομένων κρατών μελών για την πρακτική εφαρμογή της εν λόγω οδηγίας στο κράτος μέλος Β να επιβάλει, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με το.κράτος μέλος Α, σε έναν από τους υπηκόους του που έχει ταξινομήσει το αυτοκίνητό του και καταβάλει τους σχετικούς φόρους στο κράτος μέλος Α, να ταξινομήσει το ίδιο αυτό αυτοκίνητο και να καταβάλει προσθέτους δασμούς στο κράτος μέλος Β όταν το κράτος μέλος Β θεωρεί ότι το εν λόγω πρόσωπο έχει ήδη τη συνήθη κατοικία του στο κράτος μέλος Β;
3)
Παρέχει το άρθρο 10 της οδηγίας στους ιδιώτες δικαιώματα τα οποία μπορούν να επικαλούνται ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων; »
Το Højesteret αναφέρει ότι έκρινε αναγκαίο να υποβάλει το πρώτο ερώτημα υπό εναλλακτική διατύπωση προκειμένου να επαναλάβει κατά γράμμα τα πραγματικά περιστατικά βάσει των οποίων το Kriminalret του Sønderborg και το Vestre Landsret στήριξαν αντίστοιχα τις αποφάσεις τους.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επιβάλλεται καταρχήν να διευκρινιστεί ότι τα γεγονότα που αποτελούν την αιτία της διαφοράς της κύριας δίκης συνέβησαν μεταξύ της 12ης Νοεμβρίου 1982 και της 17ης Ιανουρίου 1984, ενώ η οδηγία 83/182, που αποτελεί το αντικείμενο των προδικαστικών, ερωτημάτων, έπρεπε να είχε μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο το αργότερο την 1η Ιανουαρίου 1984, μεταφορά η οποία συντελέστηκε μόλις στις 30 Ιανουαρίου 1984, με την υπουργική απόφαση αριθ. 24, που άρχισε να ισχύει από την 1η Φεβρουαρίου 1984 (
Lovtidende Α, 1984,
σ. 173 ).
Πρέπει ωστόσο να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 177 της Συνθήκης, που στηρίζεται στη συνεργασία και τη σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ εθνικών δικαστηρίων και Δικαστηρίου, δεν επιτρέπει στο τελευταίο να εκφέρει κρίσεις για το σκεπτικό της Διατάξεως περί παραπομπής και την αλυσιτέλεια των ερωτημάτων της. Επιβάλλεται, όμως, η διαπίστωση, στο πλαίσιο αυτό της συνεργασίας μεταξύ εθνικών δικαστηρίων και Δικαστηρίου, ότι η Διάταξη περί παραπομπής περιγράφει λεπτομερώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης και ότι το Højesteret ρητώς αναφέρεται με τα προδικαστικά του ερωτήματα στις διατάξεις της οδηγίας 83/182.
Κατά συνέπεια, πρέπει να δοθεί απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα, ενώ εξυπακούεται ότι το αιτούν δικαστήριο θα εκτιμήσει τα επίμαχα πραγματικά περιστατικά βάσει της εθνικής νομοθεσίας υπό το φως των διατάξεων της οδηγίας 83/182.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο του ερώτημα το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ' ουσίαν να πληροφορηθεί ποια κριτήρια πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 83/182, για τον καθορισμό της συνήθους κατοικίας ενός προσώπου το οποίο βρίσκεται σε μια πραγματική κατάσταση όπως αυτή του κατηγορουμένου στην υπόθεση της κύριας δίκης.
Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό,πρέπει καταρχάς να παρατηρηθεί ότι η οδηγία 83/182 περιλαμβάνει, όσον αφορά την προσωρινή εισαγωγή ορισμένων μεταφορικών μέσων καθώς και όσον αφορά τον ΦΠΑ, κοινοτικούς φορολογικούς κανόνες, όπως αυτοί που προβλέπονται στη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 14 της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών — Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση ( ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49, στο εξής: η έκτη οδηγία ).
Κατά συνέπεια, οι διατάξεις της οδηγίας 83/182 πρέπει να ερμηνευθούν υπό το φως των θεμελιωδών σκοπών που επιδιώκονται από την προσπάθεια εναρμονίσεως όσον αφορά τον ΦΠΑ, όπως, ιδίως, η προώθηση της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και των εμπορευμάτων και η πρόληψη των περιπτώσεων διπλής φορολογήσεως ( αποφάσεις της 3ης Οκτωβρίου 1985,
249/84, Profant, Συλλογή 1985, σ. 3237, σκέψη 25
και της 6ης Ιουλίου 1988,
127/86, Ledoux, Συλλογή 1988, σ. 3741, σκέψη 11
).
Ειδικότερα, πρέπει να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας 83/182, η ελεύθερη κυκλοφορία των κατοίκων της Κοινότητας εντός των διαφόρων κρατών μελών δυσχεραίνεται από τα φορολογικά καθεστώτα που ισχύουν για τις προσωρινές εισαγωγές ορισμένων μεταφορικών μέσων ιδιωτικής ή επαγγελματικής χρήσεως, ότι η κατάργηση των εμποδίων που απορρέουν από τα φορολογικά αυτά καθεστώτα είναι ιδιαιτέρως αναγκαία για την εγκαθίδρυση μιας οικονομικής αγοράς που να έχει χαρακτηριστικά ανάλογα με τα χαρακτηριστικά μιας εσωτερικής αγοράς και ότι, για τον σκοπό αυτό, η ιδιότητα του κατοίκου ενός κράτους μέλους πρέπει να μπορεί να καθορίζεται με βεβαιότητα.
Αναφορικά με την έννοια της συνήθους κατοικίας, πρέπει να σημειωθεί ότι τα άρθρα 3, 4 και 5 της οδηγίας 83/182 εξαρτούν τη χορήγηση από τα κράτη μέλη της φορολογικής ατέλειας του άρθρου 1, σε περίπτωση προσωρινής εισαγωγής επιβατικού οχήματος, από την προϋπόθεση ότι ο εισάγων μεταφορικό μέσο ιδιώτης έχει τη συνήθη κατοικία του σε κράτος μέλος διαφορετικό απ' αυτό της προσωρινής εισαγωγής.
Εξ αυτού έπεται ότι ο τόπος της συνήθους κατοικίας, που καθορίζεται σύμφωνα με τους κανόνες των άρθρων 7, παράγραφος 1, και 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 83/182, επιτρέπει να προσδιορίζεται το κράτος μέλος όπου το οικείο όχημα βρίσκεται υπό καθεστώς προσωρινής εισαγωγής καθώς και το κράτος μέλος που δικαιούται να το υποβάλει στο φορολογικό του καθεστώς.
Σύμφωνα με το άρθρο 7, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, με την έκφραση « συνήθης κατοικία » νοείται ο τόπος στον οποίο ένα πρόσωπο διαμένει συνήθως, δηλαδή τουλάχιστον 185ημέρες ανά ημερολογιακό έτος λόγω προσωπικών και επαγγελματικών δεσμών ή, στην περίπτωση ατόμου χωρίς επαγγελματικούς δεσμούς, λόγω προσωπικών δεσμών από τους οποίους απορρέουν δεσμοί μεταξύ αυτού του ατόμου και του τόπου στον οποίο κατοικεί.
Το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής αναφέρεται σε άτομο του οποίου οι επαγγελματικοί δεσμοί βρίσκονται σε τόπο διαφορετικό από αυτόν των προσωπικών του δεσμών και το οποίο για τον λόγο αυτό υποχρεούται να διαμένει εναλλάξ σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη. Η εν λόγω διάταξη ορίζει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, θεωρείται ότι η συνήθης κατοικία βρίσκεται στον τόπο των προσωπικών δεσμών του ενδιαφερομένου, υπό την προϋπόθεση ότι αυτός επιστρέφει τακτικά στον εν λόγω τόπο. Ο τόπος αυτό ορίζεται βάσει των κριτηρίων του πρώτου εδαφίου του άρθρου 7, παράγραφος 1.
Επιβάλλεται καταρχάς η διαπίστωση ότι τα κριτήρια που έχουν κατ' αυτόν τον τρόπο οριστεί από τις προαναφερθείσες διατάξεις αφορούν τόσο τον δεσμό, επαγγελματικό και προσωπικό, ενός προσώπου με έναν τόπο όσο και τη διάρκεια του δεσμού αυτού, πράγμα που σημαίνει ότι πρέπει να εξετάζονται σωρευτικώς. Όντως, ως συνήθης κατοικία πρέπει να θεωρείται, κατά πάγια όσον αφορά άλλους τομείς του κοινοτικού δικαίου νομολογία, ο τόπος τον οποίον ο ενδιαφερόμενος έχει καταστήσει μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του (βλ. τις αποφάσεις της 12ης Απριλίου 1973,
13/73, Angenieux, Smi. 1973, σ. 935
της 14ης Ιουλίου 1988,
284/87, Schäflein κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988, σ. 4475
και της 13ης Νοεμβρίου 1990,
C-216/89, Reibold, Συλλογή 1990, σ. I-4163
).
Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι πρέπει, υπό το φως των κριτηρίων των προαναφερθεισών διατάξεων, να λαμβάνονται υπόψη όλα τα ασκούντα επιρροή πραγματικά περιστατικά, προκειμένου να καθορίζεται η συνήθης κατοικία ως το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του ατόμου.
Περαιτέρω, πρέπει να υπομνηστεί ότι, ναι μεν στο Δικαστήριο εναπόκειται να καθορίζει τα κριτήρια που πρέπει να καθοδηγούν τα εθνικά δικαστήρια στην εφαρμογή των κανόνων του κοινοτικού δικαίου και στα εθνικά δικαστήρια να προβαίνουν στις πραγματικές κρίσεις που συνεπάγεται η εφαρμογή των κριτηρίων αυτών στη συγκεκριμένη κατάσταση που αποτελεί την αιτία της διαφοράς της κύριας δίκης, έργον του Δικαστηρίου είναι, στο πλαίσιο της αποστολής που του έχει ανατεθεί με το άρθρο 177 της Συνθήκης, να διευκρινίζει στα εθνικά δικαστήρια τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες τα μνημονευόμενα στο προδικαστικό ερώτημα πραγματικά περιστατικά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για την εφαρμογή των κριτηρίων αυτών ( βλ. την προαναφερθείσα απόφαση της 13ης Νοεμβρίου 1990, Reibold, σκέψη 18).
Όπως προκύπτει από το κείμενο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος, πρόκειται, όσον αφορά την περίπτωση που αποτελεί το αντικείμενο της κύριας δίκης, για υπήκοο του κράτους μέλους Β, ο οποίος επί σειράν ετών είχε ως τόπο εργασίας και συνήθους κατοικίας το κράτος μέλος Α, ενώ το ζήτημα της συνήθους κατοικίας του ανέκυψε μόνο λόγω του γεγονότος ότι, ύστερα από μια ορισμένη ημερομηνία και για διάστημα άνω του ενός έτους, ο εν λόγω υπήκοος περνούσε όλες σχεδόν τις νύχτες και τα Σαββατοκύριακα στην οικία μιας φίλης του στο κράτος Β.
Από το προδικαστικό ερώτημα προκύπτει επίσης ότι το πρόσωπο αυτό εξακολουθεί να διατηρεί επαγγελματικούς δεσμούς με το κράτος Α όπου και έχει την κατοικία του.
Υπό τέτοιες περιστάσεις, το γεγονός και μόνο ότι ένα πρόσωπο περνά τις νύχτες και τα Σαββατοκύριακα για διάστημα μεγαλύτερο του έτους στην οικία φίλης του στο κράτος Β δεν αρκεί για να συναχθεί ότι το εν λόγω πρόσωπο έχει μεταφέρει το μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του στο κράτος αυτό.
Η κατάσταση θα ήταν διαφορετική αν το πρόσωπο αυτό εγκαθίστατο στο κράτος μέλος Β εκδηλώνοντας την πρόθεση του να συμβιώσει εκεί με τη φίλη του και να μην επιστρέψει στο κράτος μέλος Α (βλ. την προαναφερθείσα απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 1985, Profant, σκέψη 27 ).
Εξάλλου, από την απόφαση περί υποβολής προδικαστικού ερωτήματος και τις υποβληθείσες κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση παρατηρήσεις προκύπτει ότι οι δανικές αρχές θεώρησαν ότι ο Ryborg είχε μεταφέρει τη συνήθη κατοικία του στη Δανία αφότου διαπίστωσαν, για πρώτη φορά, ότι είχε διαβεί τα σύνορα με νέο αυτοκίνητο.
Συναφώς πρέπει να υπομνηστεί ότι ο όρος κατοικία, κατά την έννοια της οδηγίας 83/182, χρησιμεύει για τον καθορισμό της υπάρξεως προσωρινής εισαγωγής μεταφορικού μέσου. Επομένως, δεν είναι δυνατόν να ανατραπεί η λογική αυτού του τρόπου εξετάσεως διά της εξαρτήσεως του τόπου της συνήθους κατοικίας από την εισαγωγή. Επομένως, το γεγονός ότι ένα πρόσωπο που μετέβαινε σε άλλο κράτος μέλος άρχισε, ύστερα από ορισμένη ημερομηνία, να κάνει το ταξίδι αυτό με νέο αυτοκίνητο, ουδεμία ασκεί επιρροή για τον καθορισμό του τόπου της συνήθους κατοικίας του.
Κατά συνέπεια, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η συνήθης κατοικία, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 83/182, αντιστοιχεί στο μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του ατόμου και ότι ο τόπος αυτός πρέπει να καθορίζεται βάσει όλων των κριτηρίων που περιλαμβάνονται στη διάταξη αυτή καθώς και όλων των ασκούντων επιρροή πραγματικών περιστατικών.
Εν προκειμένω, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το γεγονός και μόνον ότι ο υπήκοος του κράτους μέλους Β, ο οποίος μετοίκησε στο κράτος μέλος Α, όπου βρήκε εργασία και στέγη, αλλά, μετά ορισμένη ημερομηνία και για μεγαλύτερο του έτους διάστημα, περνούσε όλες σχεδόν τις νύχτες και τα Σαββατοκύριακα στην οικία φίλης του στο κράτος μέλος Β, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα την εργασία και την κατοικία του στο κράτος μέλος Α, δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το εν λόγω άτομο μετέφερε τη συνήθη του κατοικία στο κράτος μέλος Β.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημα του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση προηγουμένης συνεννοήσεως σε συγκεκριμένες περιπτώσεις όπως αυτή που αποτελεί το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης.
Σχετικά με το ζήτημα αυτό,πρέπει καταρχάς να παρατηρηθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο της 10, παράγραφοι 1 και 3, η συγκεκριμένη εφαρμογή της οδηγίας 83/182 πραγματοποιείται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο των διατάξεων του εθνικού τους δικαίου, διατάξεων με τις οποίες τίθεται σε εφαρμογή η οδηγία και οι οποίες ενδέχεται να θεσπιστούν αργότερα για τον διεπόμενο από την εν λόγω οδηγία τομέα.
Στη συνέχεια πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με την τελευταία της αιτιολογική σκέψη, η οδηγία 83/182 δεν συνιστά παρά ένα πρώτο στάδιο εναρμονίσεως όσον αφορά την προσωρινή εισαγωγή ορισμένων μεταφορικών μέσων και ότι είναι δυνατό, σύμφωνα με το άρθρο 10, παράγραφος 4, της ίδιας οδηγίας, για τη θέσπιση ενός ομοιόμορφου σε όλα τα κράτη μέλη συστήματος, να καταστούν αναγκαία και άλλα μέτρα.
Κατά συνέπεια, το άρθρο 10, παράγραφος 2, πρέπει να αναλυθεί εντός αυτού του γενικού και εξελικτικού πλαισίου. Πράγματι, η διάταξη αυτή αφορά, όπως και οι λοιπές παράγραφοι του ίδιου άρθρου, τη γενική λειτουργία της οδηγίας 83/182.
Συνεπώς, το άρθρο 10, παράγραφος 2, υποχρεώνει τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να λαμβάνουν κατόπιν κοινής συμφωνίας τις αναγκαίες αποφάσεις όταν η εφαρμογή στην πράξη της οδηγίας προκαλεί δυσχέρειες, δεδομένου ότι με τις αποφάσεις αυτές καθίσταται δυνατή η αντιμετώπιση των μελλοντικών δυσχερειών που θα παρουσιάζουν ατομικές και συγκεκριμένες περιπτώσεις.
Επομένως, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182 δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συνεννοούνται σε κάθε ατομική περίπτωση κατά την οποία η εφαρμογή της οδηγίας αυτής προκαλεί δυσχέρειες.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο του ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν μπορούν και οι ιδιώτες να επικαλούνται ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182.
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου (βλ. κυρίως την απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1988,
31/87, Beentjes, Συλλογή 1988, σ. 4635, σκέψη 40
), οι ιδιώτες μπορούν να επικαλούνται έναντι του κράτους μόνο τις διατάξεις οδηγίας που όπως προκύπτει είναι, από απόψεως περιεχομένου, απαλλαγμένες αιρέσεων και επαρκώς ακριβείς.
Επιβάλλεται, πάντως, η διαπίστωση ότι η δεύτερη παράγραφος του άρθρου 10 τηςοδηγίας 83/182 περιέχει αίρεση, κατά το μέτρο που επιβάλλει στα κράτη υποχρέωση συνεννοήσεως μόνον εφόσον η εφαρμογή της οδηγίας προκαλεί δυσχέρειες, αφήνοντας έτσι στα κράτη ένα ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως.
Επομένως, στο τρίτο ερώτημα του Højesteret πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι ιδιώτες δεν μπορούν να επικαλούνται το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182 ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν το Βασίλειο της Δανίας, η Γαλλική Δημοκρατία, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Højesteret Κοπεγχάγης, με Διάταξη της 22ας Αυγούστου 1989, αποφαίνεται:

1)
Η συνήθης κατοικία, κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για τις φορολογικές ατέλειες που εφαρμόζονται στο εσωτερικό της Κοινότητας στις προσωρινές εισαγωγές ορισμένων μεταφορικών μέσων, αντιστοιχεί στο μόνιμο κέντρο των συμφερόντων του ατόμου και ότι ο τόπος αυτός πρέπει να καθορίζεται βάσει όλων των κριτηρίων που περιλαμβάνονται στη διάταξη αυτή καθώς και όλων των ασκούντων επιρροή πραγματικών περιστατικών. Συναφώς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το γεγονός και μόνον ότι ο υπήκοος του κράτους μέλους Β, ο οποίος μετοίκησε στο κράτος μέλος Α, όπου βρήκε εργασία και στέγη, αλλά, μετά ορισμένη ημερομηνία και για μεγαλύτερο του έτους διάστημα, περνούσε όλες σχεδόν τις νύχτες και τα Σαββατοκύριακα στην οικία φίλης του στο κράτος μέλος Β, διατηρώντας όμως ταυτόχρονα την εργασία και την κατοικία του στο κράτος μέλος Α, δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι το εν λόγω άτομο μετέφερε τη συνήθη του κατοικία στο κράτος μέλος Β.

2)
Το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ δεν υποχρεώνει τα κράτη μέλη να συνεννοούνται σε κάθε ατομική περίπτωση κατά την οποία η εφαρμογή της οδηγίας αυτής προκαλεί δυσκολίες.

3)
Οι ιδιώτες δεν μπορούν να επικαλούνται το άρθρο 10, παράγραφος 2, της οδηγίας 83/182/ΕΟΚ ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων.

Mancini
O'Higgins
Diez de Velasco
Κακούρης
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 23 Απριλίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του έκτου τμήματος
G. F. Mancini
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η δανική.