CELEX: 62005CJ0252
Skart
Direttivi 75/442/KEE, 91/156/KEE u 91/271/KEE
Ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ inkanalar
Kwalifika
Kamp ta' applikazzjoni tad-Direttivi 75/442/KEE u 91/271/KEE

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tikkonċerna l-interpretazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 75/442/KEE, tal-15 ta’ Lulju 1975, dwar l-iskart (ĠU L 194, p. 39), kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 91/156/KEE, tat-18 ta’ Marzu 1991 (ĠU L 78, p.32, aktar ’il quddiem id-“Direttiva 75/442”), u tad-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE, tal-21 ta’ Mejju 1991, dwar it-trattament ta’ l-ilma urban mormi (ĠU L 135, p. 40). Il-qorti tar-rinviju tixtieq essenzjalment tistabbilixxi jekk l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament jikkostitwixxix skart fis-sens tad-Direttiva 75/442 u, fil-każ ta’ risposta pożittiva, jekk dan l-ilma huwiex eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva bis-saħħa ta’ l-Artikolu 2(1)(b)(iv) jew ta’ l-Artikolu 2(2) tagħha.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt Komunitarju
Fir-rigward ta’ l-iskart
2. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 75/442 jipprovdi:
“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:
a) ‘skart’ għandu jfisser kull sustanza jew oġġett fil-kategoriji ddikjarati fl-Anness I li l-possessur jarmi jew ikun beħsiebu jew ikun imġiegħel li jarmi.
[…]
b) ’produttur’ għandu jfisser dawk kollha li l-attivitajiet tagħhom jipproduċu l-iskart (’produttur oriġinali’) u/jew dawk kollha li jwettqu ħidmiet ta’ qabel l-ipproċessar, it-taħlit, jew ħidmiet oħra li jirriżultaw f’bidla fin-natura jew fil-kompożizzjoni ta’ dan l-iskart;
ċ) ’pussessur’ għandu jfisser il-produttur ta’ l-iskart jew il-persuna naturali jew legali li tippossjedih;
[…]”
3. L-Artikolu 2 ta’ l-istess Direttiva jipprovdi:
“1. Dawn li ġejjin għandhom jitħallew barra mill-iskop ta’ din id-Direttiva:
[…]
b) fejn ikunu diġà koperti b’liġijiet oħra:
[…]
iv) skart ta’ tipi ta’ ilma, minbarra l-iskart fl-għamla ta’ likwidu;
[…]
2. Jistgħu jiġu preskritti regoli għal okkażjonijiet partikolari jew li jissupplimentaw dawk ta’ din id-Direttiva għal kategoriji partikolari ta’ skart permezz ta’ Direttivi individwali.”
Fir-rigward ta’ l-ilma mormi
4. L-Artikolu 1 tad-Direttiva 91/271 jipprovdi:
“Din id-Direttiva tikkonċerna l-ġbir, it-trattament u l-iskariki ta’ ilma mormi urban u t-trattment u l-iskariki ta’ ilma mormi minn ċertu setturi industrijali.
L-għan tad-Direttiva huwa li tipproteġi l-Ambjent minn effetti negattivi [dovuti mill-]iskariki ta’ ilma mormi hawn fuq imsemmija.”
5. L-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 3(1) ta’ din l-istess Direttiva jipprovdi li, “[l]-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-agglomerazzjonijiet kollha jkunu pprovduti b’sistemi ta’ ġbir għall-ilma mormi urban”, u l-paragrafu 2 ta’ l-istess Artikolu jipprovdi li s-“[s]istemi ta’ ġbir deskritti fil-paragrafu 1 għandhom jilħqu l-kriterji ta’ l-Anness I (A)”.
6. Il-punt A ta’ l-Anness I tad-Direttiva 91/271 jistabbilixxi l-obbligi li ġejjin:
“[...]
Id-disinn, il-kostruzzjoni u l-manutenzjoni tas-sistemi ta’ ġbir għandhom isiru skond l-aħjar għarfien tekniku li ma jkunx jinvolvi spejjeż eċċessivi, partikolarment dwar:
[…]
– prevenzjoni ta’ tnixxijiet,
[…]”.
Id-dritt nazzjonali
Fir-rigward ta’ l-iskart
7. L-Artikolu 33(1) ta’ l-Environmental Protection Act 1990 jipprovdi:
“[…] m’huwiex permess li – a) jintrema skart suġġett għal kontroll […] taħt l-art jew fuq l-art, ikun fejn ikun il-post, sakemm ma jkunx hemm liċenzja ta’ amministrazzjoni ta’ l-iskart fis-seħħ u sakemm ir-rimi jsir b’mod konformi ma’ din il-liċenzja.”
8. Fl-Artikolu 75(4) ta’ l-Environmental Protection Act 1990 l-“iskart suġġett għal kontroll” huwa ddefinit bħala l-“iskart domestiku, skart industrijali u kummerċjali jew skart ieħor ta’ dan it-tip”.
9. L-Artikolu 75(8) ta’ l-Environmental Protection Act 1990 jipprovdi li, “l-iskart li hemm referenza għalih taħt il-punt (7) u f’dan il-punt ma jinkludix l-ilma mormi (inkluż il-kontenut tal-latrini jew li ġej mil-latrini), ħlief safejn ir-regolamenti jistabbilixxu b’mod differenti”.
10. Il-Controlled Waste Regulations 1992 ġew promulgati b’applikazzjoni ta’ l-Environmental Protection Act 1990.
11. Skond ir-Regola 5(1) tal-Controlled Waste Regulations 1992, “[…] l-iskart deskritt fl-Anness 3 għandu jitqies li huwa skart indusrtijali għall-finijiet tal-Parti II tal-liġi”.
12. Il-paragrafu 7(a) ta’ l-Anness 3 jirreferi għall-“ilma mormi li ma jaqax taħt deskrizzjoni li tinsab fir-regola 7 […] li huwa mormi mill-art jew fuq l-art”. Madankollu, ir-Regola 7(1)(a) teskludi “l-ilma mormi, it-tajn jew it-tajn tat-tankijiet settiċi li huma trattati, miżmuma jew mormija (mhux bl-użu ta’ stallazzjoni mobbli) fiż-żona madwar l-istallazzjoni (‘curtilage’) ta’ impjanti ta’ trattament ta’ l-ilma mormi” mill-ambitu ta’ skart suġġett għal kontroll, sakemm l-operazzjonijiet ta’ trattament, ta’ żamma u ta’ rimi mhumiex parti integrali ta’ l-attività ta’ l-impjanti.
13. Skond ir-Regola 7A tal-Controlled Waste Regulations 1992, “għall-finijiet tal-Parti II ta’ l-Environmental Protection Act 1990, l-iskart li mhuwiex skart imsemmi mid-Direttiva m’għandux jiġi meqjus li huwa skart domestiku, industrijali jew kummerċjali.”
14. Fl-aħħar nett, il-Controlled Waste Regulations 1992 jiddefinixxu l-“iskart imsemmi mid-Direttiva” bħala “kull sustanza jew oġġett fil-kategoriji elenkati fil-Parti II ta’ l-Anness 4 li l-produttur jew il-pussessur jarmi, għandu l-intenzjoni li jarmi jew huwa obbligat li jarmi, bl-eċċezzjoni madankollu ta’ dak kollu li huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva bis-saħħa ta’ l-Artikolu 2 tagħha”, il-kelma “jarmi” għandha tifsira identika għal dik li għandha fid-Direttiva u l-kelma “produttur” tfisser “kull persuna li l-attività tagħha pproduċiet skart imsemmi mid-Direttiva jew li wettaq xi operazzjonijiet ta’ pretrattament, ta’ taħlit jew oħrajn li wasslu għal bdil fin-natura jew fil-kompożizzjoni ta’ dan l-iskart”.
Fir-rigward ta’ l-ilma mormi
15. Fiż-żmien li twettaq il-ksur allegat, l-Artikolu 94(1) tal-Water Industry Act 1991 kien jipprovdi:
“L-impriża ta’ trattament ta’ l-ilma mormi għandha l-obbligu li (a) tipprovdi, tikkontrolla u testendi sistema ta’ drenaġġi pubbliċi (fiż-żona tagħha jew barra minnha) li tiżgura t-tisfija u l-manutenzjoni ta’ l-ilma mormi b’mod li din iż-żona tiġi effettivament imbattla u tibqa’ mbattla; (b) tadotta l-miżuri sabiex tbattal dawn il-kanali u l-miżuri l-oħra kollha […] neċessarji sabiex, minn żmien għall-ieħor, jiġi trattat b’mod effettiv, f’impjanti ta’ rimi jew b’mod ieħor, il-kontenut ta’ dawn il-kanali.”
16. Barra minn hekk, fil-każ ta’ ksur ta’ obbligu minn operatur ta’ trattament ta’ l-ilma mormi msemmi fl-Artikolu 94(1) tal-Water Industry Act 1991, is-Segretarju ta’ l-Istat jew id-direttur ġenerali tas-servizzi ta’ l-ilma huwa marbut, skond l-Artikolu 18 ta’ din il-liġi, li joħroġ ordni definittiva ta’ infurzar (li tapplika wara proċedura kontradittorja) jew ordni provviżorja (li tapplika b’mod immedjat) li teżiġi li tittieħed azzjoni sabiex jiġi assigurat li l-obbligu msemmi jiġi osservat.
17. L-Urban Waste Water Treatment (England and Wales) Regulations 1994 ġew promulgati bil-għan ta’ l-implementazzjoni tad-Direttiva 91/271 u jissuplementaw id-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 94 tal-Water Industry Act 1991.
18. Ir-Regola 4(1) ta’ l-Urban Waste Water Treatment (England and Wales) Regulations 1994 tipprovdi:
“Dawn id-dispożizzjonijiet jissupplementaw dawk relatati ma’ l-obbligu impost mill-Artikolu 94 tal-Water Industry Act 1991 […] u kull ksur ta’ l-obbligi imposti minn dawn id-dispożizzjonijiet għandu jitqies, għall-finijiet ta’ din il-liġi, li huwa ksur ta’ l-imsemmija dispożizzjoni.”
19. Ir-Regola 4(4) tipprovdi li l-obbligi msemmija fl-Artikolu 94(1)(b) jinkludu l-obbligu “li jiġi żgurat li l-ilma urban mormi li jidħol fis-sistemi ta’ ġbir, qabel ma jintrema, jiġi suġġett għal trattament skond ir-regola 5.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
20. Thames Water Utilities Ltd hija impriża pubblika ta’ trattament ta’ l-ilma mormi. Hija l-konvenuta fi proċedimenti kriminali mressqa mill-Environment Agency, persuna legali indipendenti li r-responsabbiltajiet tagħha jinkludu ċerti aspetti ta’ kontroll tat-tniġġis fl-Ingilterra u f’Wales. Thames Water Utilities Ltd hija akkużata li rmiet ilma mormi mhux trattat li jikkostitwixxi “skart suġġett għal kontroll” fit-territorju tal-kontea ta’ Kent kif ukoll f’ilma kkontrollat ta’ din l-istess kontea. Il-qorti kompetenti hija s-South East London Division, Bromley Magistrates’ Court (District Judge Carr). Din il-qorti rrifjutat li tiddeċiedi fuq kwistjoni preliminari intiża li tistabbilixxi jekk il-ħruġ ta’ ilma mormi minn kanali amministrati minn impriża bħal Thames Water Utilities Ltd jikkostitwixxix “skart suġġett għal kontroll skond il-liġi Ingliża.”
21. Thames Water Utilities Ltd ippreżentat rikors għal stħarriġ ġudizzjarju (“judicial review”) quddiem il-qorti tar-rinviju kontra dan ir-rifjut ta’ deċiżjoni.
22. Wara li osservat li skart suġġett għal kontroll skond id-dritt nazzjonali kellu jikkostitwixxi skart fis-sens tad-Direttiva 75/442, il-High Court of Justice (England and Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court), iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) L-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament ta’ l-ilma mormi mħaddma minn impriża pubblika ta’ trattament ta’ l-ilma mormi b’mod konformi mad-Direttiva [91/271] u/jew mal-Water Industry Act 1991 […] huwa inkluż fl-‘iskart’ deskritt [bħala] tali għall-finijiet tad-Direttiva [75/442]?
2) Fil-każ ta’ tweġiba pożittiva għall-ewwel domanda, l-ilma mormi msemmi aktar ’il fuq:
a) huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ ‘skart’ deskritt [bħala] tali għall-finijiet tad-[Direttiva 75/442] taħt l-Artikolu 2(1)(b)(iv) tad-[Direttiva 75/442], b’mod partikolari bis-saħħa tad-[Direttiva 91/271] u jew tal-[Water Industry Act 1991], jew
b) jaqa’ taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ l-Artikolu 2(2) tad-[Direttiva 75/442] u huwa eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ ‘skart’ deskritt [bħala] tali għall-finijiet tad-[Direttiva 75/442], b’mod partikolari bis-saħħa tad-[Direttiva 91/271]?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
23. Permezz ta’ l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk ilma mormi jikkostitwixxix skart fis-sens tad-Direttiva 75/442 meta huwa joħroġ minn sistema ta’ trattament imħaddma minn impriża pubblika b’applikazzjoni tal-liġi ppromulgata għat-traspożizzjoni tad-Direttiva 91/271.
24. L-Artikolu 1(a) tad-Direttiva 75/442 jiddefinixxi l-iskart bħala “kull sustanza jew oġġett fil-kategoriji ddikjarati fl-Anness I li l-possessur jarmi jew ikun beħsiebu […] jarmi”. Dan l-Anness jippreċiża u jikkjarifika din id-definizzjoni billi jippreżenta lista ta’ sustanzi u ta’ oġġetti li jistgħu jiġu deskritti bħala skart. Madankollu, din il-lista hija sempliċement indikattiva peress li d-deskrizzjoni ta’ skart tirriżulta qabel kollox mill-imġiba tal-pussessur u mit-tifsira tal-kelma “jarmi” (ara s-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2004, Van de Walle et , C-1/03, Ġabra p. I-7613, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
25. Barra minn hekk, l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 75/442 isemmi t-tipi ta’ skart li jistgħu, taħt ċerti kundizzjonijiet, jiġu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva, anki meta dan ikun skart li jikkorrispondi għad-definizzjoni mogħtija fl-Artikolu 1(a) tagħha.
26. L-istess jgħodd, skond l-Artikolu 2(1)(b)(iv) tad-Direttiva 75/442 għall-“[i]skart ta’ tipi ta’ ilma, minbarra l-iskart fil-għamla ta’ likwidu”. Minn din id-dispożizzjoni jirriżulta li l-leġiżlatur Komunitarju ried espliċitament jikkwalifika l-ilma mormi bħala “skart” fis-sens tad-Direttiva 75/442, filwaqt li jipprovdi li dan l-iskart jista’, taħt ċerti kundizzjonijiet, joħroġ mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva u, konsegwentement, mis-sistema ġuridika ġenerali ta’ skart li hija tistabbilixxi.
27. F’dan ir-rigward, il-kelma “jarmi” għandha tiġi interpretata mhux biss fid-dawl ta’ l-għanijiet tad-Direttiva 75/442, jiġifieri l-protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u ta’ l-ambjent mill-effetti ta’ ħsara kkawżati mill-ġbir, mit-trasport, mit-trattament, mill-ħażna u mill-ħatt ta’ l-iskart, iżda wkoll fid-dawl ta’ l-għan ta’ l-Artikolu 174(2) KE. Dan jipprovdi li “[i]l-politika Komunitarja dwar l-ambjent għandu jkollha l-mira ta’ protezzjoni ta’ livell għoli li tieħu kont tad-diversità tas-sitwazzjonijiet fid-diversi reġjuni tal-Komunità. Għandha tkun ibbażata fuq il-prinċipju ta’ prekawzjoni u fuq il-prinċipji li azzjoni preventiva għandha tittieħed […]”. Għaldaqstant, il-kelma “jarmi” m’għandhiex tingħata interpretazzjoni stretta (ara, f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenza tal-15 ta’ Ġunju 2000, ARCO Chemie Nederland et , C‑418/97 u C‑419/97, Ġabra p. I‑4475, punti 36 sa 40).
28. Il-fatt li l-ilma mormi joħroġ minn sistema ta’ trattament ma jaffettwax in-natura tiegħu ta’ “skart” fis-sens tad-Direttiva 75/442. Fil-fatt, ħruġ ta’ ilma mormi barra minn sistema ta’ trattament jikkostitwixxi fatt li permezz tiegħu l-impriża ta’ trattament, detentriċi ta’ dan l-ilma, “tarmi” dan l-ilma. In-natura aċċidentali ta’ dan il-ħruġ ma jwassalx għal konklużjoni differenti. Fil-fatt, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li ħruġ aċċidentali ta’ idrokarboni fuq l-art jista’ jitqies li huwa azzjoni li biha d-detentur ta’ dawn l-idrokarboni “jarmi” lilhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Van de Walle et , iċċitata aktar ’il fuq, punt 47). Il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet ukoll li d-Direttiva 75/442 tkun parzjalment ineffettiva jekk idrokarboni li jikkawżaw tniġġis ma jitqisux li huma skart għas-sempliċi raġuni li huma ħarġu aċċidentalment (ara s-sentenza Van de Walle et , iċċitata aktar ’il fuq, punt 48). L-istess raġunament għandu jiġi adottat fir-rigward ta’ l-ilma mormi li joħroġ b’mod aċċidentali.
29. Konsegwentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament ta’ l-ilma mormi mħaddma minn impriża pubblika fis-sens tad-Direttiva 91/27 u tal-liġi ppromulgata għat-traspożizzjoni tagħha jikkostitwixxi skart fis-sens tad-Direttiva 75/442.
Fuq id-domanda 2(a)
30. Permezz tad-domanda 2(a), il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament ta’ ilma mormi huwiex skart eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 75/442 taħt l-Artikolu 2(1)(b)(iv) u b’mod aktar partikolari bis-saħħa tad-Direttiva 91/271 jew tal-Water Industry Act 1991, jew ta’ dawn iż-żewġ strumenti legali meħuda flimkien.
31. L-Artikolu 2(1)(b)(iv) tad-Direttiva 75/442 jeskludi mill-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu l-ilma mormi, bl-eċċezzjoni ta’ l-iskart likwidu, madankollu bil-kundizzjoni li dan l-ilma mormi jkun kopert minn “liġijiet oħra”.
32. Hekk kif sostniet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 49 tas-sentenza tal-11 ta’ Settembru 2003, AvestaPolarit Chrome (C-114/01, Ġabra p. I-8725), il-kliem “liġijiet oħra” użat mid-Direttiva 75/442 fl-Artikolu 2(1)(b) tagħha jista’ jirreferi wkoll għal liġi nazzjonali.
33. Madankollu, sabiex ikunu jistgħu jiġu kkunsidrati bħala “liġijiet oħra” fis-sens ta’ l-imsemmi Artikolu 2(1)(b), ir-regoli in kwistjoni m’għandhomx jillimitaw ruħhom għal sustanza partikolari, iżda għandhom jinkludu dispożizzjonijiet preċiżi li jorganizzaw l-amministrazzjoni ta’ dawn is-sustanzi bħala skart fis-sens ta’ l-Artikolu 1(d) ta’ l-imsemmija Direttiva. Fin-nuqqas ta’ dan, l-amministrazzjoni ta’ l-iskart in kwistjoni ma tkunx organizzata la fil-kuntest ta’ din id-Direttiva ta’ l-aħħar, la f’dak ta’ Direttiva oħra, u lanqas f’dak ta’ liġi nazzjonali, li jmur kontra l-kliem ta’ l-Artikolu 2(1)(b) tad-Direttiva 75/442, kif ukoll kontra l-għan stess tal-liġi Komunitarja dwar l-iskart (ara, f’dan is-sens, is-sentenza AvestaPolarit Chrome, iċċitata aktar ’il fuq, punt 52).
34. Minn dan jirriżulta li, sabiex ikunu jistgħu jitqiesu li huma “liġijiet oħra”, ir-regoli Komunitarji jew nazzjonali in kwistjoni għandhom jinkludu dispożizzjonijiet preċiżi li jirregolaw l-amministrazzjoni ta’ l-iskart u għandhom jassiguraw livell ta’ protezzjoni li huwa almenu ekwivalenti għal dak li jirriżulta mid-Direttiva 75/442 u, b’mod aktar partikolari, mill-Artikoli 4, 8 u 15 tagħha.
35. Id-Direttiva 91/271 ma tassigurax livell ta’ protezzjoni bħal dan. Minkejja li hija tirregola l-ġbir, it-trattament u r-rimi ta’ l-ilma mormi, hija sempliċement tipprovdi, fir-rigward tal-ħruġ ta’ ilma mormi, obbligu ta’ prevenzjoni tar-riskju ta’ dan il-ħruġ waqt id-disinn, il-kostruzzjoni u l-manutenzjoni tas-sistemi ta’ ġbir. Id-Direttiva 91/271 ma tistabbilixxi l-ebda għan rigward l-eliminazzjoni ta’ l-iskart jew ta’ dekontaminazzjoni ta’ l-artijiet ikkontaminati. B’hekk, hija ma tistax titqies li tirregola l-amministrazzjoni ta’ l-ilma mormi li joħroġ minn sistemi ta’ trattament u li tiżgura livell ta’ protezzjoni li huwa almenu ekwivalenti għal dak stabbilit fid-Direttiva 75/442.
36. Rigward il-liġi nazzjonali applikabbli fil-kawża prinċipali, la l-osservazzjonijiet ippreżentati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u lanqas dawk ippreżentati waqt is-seduta ma ppermettew li tiġi stabbilita b’mod eżatt il-portata tas-setgħat li għandha l-amministrazzjoni kompetenti tar-Renju Unit. Hija l-qorti tar-rinviju li hija kompetenti li tistabbilixxi, fid-dawl tal-kriterji stabbiliti fil-punti 34 u 35 ta’ din is-sentenza, jekk il-Water Industry Act 1991 jew l-Urban Waste Water (England and Wales) Regulations 1994 jinkludux dispożizzjonijiet preċiżi li jorganizzaw l-amministrazzjoni ta’ l-iskart in kwistjoni u jekk humiex tali li jassiguraw protezzjoni ta’ l-ambjent li hija ekwivalenti għal dik iggarantita mid-Direttiva 75/442 u, b’mod iktar partikolari mill-Artikoli 4, 8 u 15 tagħha.
37. Jekk dan ma jkunx il-każ, hija l-qorti tar-rinviju li għandha twarrab id-dispożizzjonijiet nazzjonali u tapplika fil-kawża prinċipali dawk tad-Direttiva 75/442 kif ukoll miżuri nazzjonali li permezz tagħhom din ġiet trasposta.
38. Għaldaqstant, ir-risposta għad-domanda 2(a) għandha tkun, minn naħa, li d-Direttiva 91/271 mhijiex “liġijiet oħra” fis-sens ta’ l-Artikolu 2(1)(b) tad-Direttiva 75/442 u, minn naħa l-oħra, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, b’mod konformi mal-kriterji stabbiliti minn din is-sentenza, jekk il-liġi nazzjonali tistax titqies li hija waħda li tikkostitwixxi “liġijiet oħra” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Dan huwa l-każ jekk din il-liġi nazzjonali tinkludi dispożizzjonijiet preċiżi li jorganizzaw l-amministrazzjoni ta’ l-iskart in kwistjoni u jekk din tkun tali li tassigura protezzjoni ta’ l-ambjent li hija ekwivalenti għal dik iggarantita mid-Direttiva 75/442 u, b’mod aktar partikolari, mill-Artikoli 4, 8 u 15 tagħha.
Fuq id-domanda 2(b)
39. Il-Qorti tal-Ġustizzja affermat li d-Direttiva 75/442, kif emendata mid-Direttiva 91/156, hija liġi qafas, li l-Artikolu 2(2) tagħha jistabbilixxi li dispożizzjoniiet speċifiċi partikolari jew supplementari jistgħu jiġu stabbiliti minn Direttivi partikolari sabiex tiġi rregolata l-amministrazzjoni ta’ ċerti kategoriji ta’ skart. Tali Direttiva partikolari tista’ tiġi kkunsidrata bħala lex specialis  meta mqabbla mad-Direttiva 75/442, b’tali mod li d-dispożizzjonijiet tagħha jkunu jipprevalu fuq dawk tad-Direttiva 75/442 fis-sitwazzjonijiet li hija tirregola b’mod speċifiku (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2003, Mayer Parry Recycling, C-444/00, Ġabra p. I-6163, punti 51 u 57).
40. Madankollu, kif intqal fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, id-Direttiva 91/271 ma tinkludi l-ebda dispożizzjoni li tirrigwarda, bħala tali, l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament. Konsegwentement, hija ma tistax titqies li hija waħda li tistabbilixxi dispożizzjonijiet speċifiċi partikolari jew supplementari għal dawk tad-Direttiva 75/442 li huma intiżi sabiex jirregolaw l-amministrazzjoni ta’ l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament.
41. Għaldaqstant, ir-risposta għad-domanda 2(b) għandha tkun li d-Direttiva 91/271 ma tistax titqies, fir-rigward ta’ l-amministrazzjoni ta’ l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament, li hija lex specialis  meta mqabbla mad-Direttiva 75/442, u b’hekk ma tistax tiġi applikata bis-saħħa ta’ l-Artikolu 2(2) tagħha.
Fuq l-ispejjeż
42. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja, (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) L-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament ta’ l-ilma mormi mħaddma minn impriża pubblika ta’ trattament ta’ l-ilma mormi skond id-Direttiva tal-Kunsill 91/271/KEE, tal-21 ta’ Mejju 1991, dwar it-trattament ta’ l-ilma urban mormi, u tal-liġi ppromulgata għall-implementazzjoni tagħha jikkwalifika bħala skart skond id-Direttiva tal-Kunsill 75/442/KEE, tal-15 ta’ Lulju 1975, dwar l-iskart, kif emendata mid-Direttiva tal-Kunsill 91/156/KEE, tat-18 ta’ Marzu 1991.
2) Id-Direttiva 91/271 mhijiex “liġijiet oħra” fis-sens ta’ l-Artikolu 2(1)(b) tad-Direttiva 75/442 kif emendata mid-Direttiva 91/156. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika, b’mod konformi mal-kriterji stabbiliti minn din is-sentenza, jekk il-liġi nazzjonali tistax titqies li hija waħda li tikkostitwixxi “liġijiet oħra” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Dan huwa l-każ jekk din il-liġi nazzjonali tinkludi dispożizzjonijiet preċiżi li jorganizzaw l-amministrazzjoni ta’ l-iskart in kwistjoni u jekk din tkunx tali li tassigura protezzjoni ta’ l-ambjent li hija ekwivalenti għal dik iggarantita mid-Direttiva 75/442 kif emendata mid-Direttiva 91/156 u, b’mod aktar partikolari, mill-Artikoli 4, 8 u 15 tagħha.
3) Id-Direttiva 91/271 ma tistax titqies, fir-rigward ta’ l-amministrazzjoni ta’ l-ilma mormi li joħroġ minn sistema ta’ trattament, li hija lex specialis  meta mqabbla mad-Direttiva 75/442, kif emendata mid-Direttiva 91/156, u b’hekk ma tistax tiġi applikata bis-saħħa ta’ l-Artikolu 2(2) ta’ din l-istess Direttiva.