CELEX: 62005CJ0120
Rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni
Kundizzjonijiet għall-għoti
Dikjarazzjoni ta' esportazzjoni
Nuqqas ta' prova dokumentarja
Rikors għal metodi ta' prova oħra

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tat-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1222/94 tat-30 ta’ Mejju 1994, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema għall-għoti ta’ rifużjonijiet ta’ l-esportazzjoni fuq ċerti prodotti agrikoli esportati fil-forma ta’ oġġetti li mhumiex koperti bl-Anness II tat-Trattat, u l-kriterji sabiex jiġi stabbilit l-ammont ta’ dawn ir-rifużjonijiet (ĠU L 136, p. 5) kif emendat mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 229/96 tas-7 ta’ Frar 1996 (ĠU L 30, p. 24, aktar ‘il quddiem, ir-"Regolament Nru 1222/94").
2. Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn il-kumpannija Heinrich Schulze GmbH & Co. KG i.L. (iktar ‘il quddiem "Schulze") u l-Hauptzollamt Hamburg‑Jonas (l-Uffiċċju tad-Dwana, iktar ‘il quddiem il-"Hauptzollamt") dwar talba ta’ rimbors ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli.
Il-kuntest ġuridiku
3. Ir-regoli komuni għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni tal-prodotti agrikoli jinsabu f’numru ta’ regolamenti Komunitarji, b’mod partikolari, ir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3665/87, tas-27 ta’ Novembru 1987, jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni tal-prodotti agrikoli (ĠU L 351, p. 1), kif emendat mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2945/94 tat-2 ta’ Diċembru 1994 (ĠU L 310, p. 57, iktar ‘il quddiem ir-"Regolament Nru 3665/87") u mir-Regolament Nru 1222/94.
4. L-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi r-regoli ta’ rkrupru ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni mogħtija indebitament, is-sanzjonijiet li għandhom jiġu imposti f’dan ir-rigward, kif ukoll il-possibbiltà ta’ rinunzja għal ċerti sanzjonijiet fil-każ ta’ forza maġġuri. Il-paragrafu 3 ta’ din id-dispożizzjoni tipprovdi, b’mod partikolari, li l-benefiċjarju, meta rifużjoni tiġi lilu mogħtija indebitament, għandu jirrimborsa l-ammont li jkun irċieva indebitament, bl-interessi.
5. Skond l-għaxar premessa tar-Regolament Nru 1222/94, "għandhom jiġu stabbiliti arranġamenti għall-osservazzjoni mill-qrib, ibbażati fuq il-prinċipju li l-esportatur jiddikjara lill-awtoritajiet kompetenti, kull darba li jiġu esportati oġġetti, il-kwantitajiet ta’ prodotti użati biex ġew manifatturati l-oġġetti esportati. L-awtoritajiet kompetenti huma responsabbli sabiex jieħdu kull miżura li jidhrilhom neċessarja sabiex jivverifikaw ir-reqqa ta’ dawk id-dikjarazzjonijiet".
6. Jirriżulta mill-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 1(1) tar-Regolament Nru 1222/94, li huwa applikabbli, b’mod partikolari, għal prodotti bażiċi elenkati fl-Anness A tiegħu, kif ukoll għall-prodotti pproċessati minnhom, imsejħa "oġġetti", fl-Annessi B u C.
7. Skond l-Artikolu 2 ta’ dan ir-regolament "l-ammont tar-rifużjoni mogħti għall-kwantità, stabbilit skond l-Artikolu 3, ta' kull wieħed mill-prodotti bażiċi esportati fil-forma ta' l-istess tip ta' oġġett għandu jiġi miksub billi din il-kwantità tiġi mmultiplikata bir-rata tar-rifużjoni fuq il-prodott bażiku kkalkolata għal kull unità ta' piż b'mod konformi ma' l-Artikolu 4."
8. L-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1222/94 jipprovdi li:
"Għall-iskopijiet tal-paragrafu 1, il-prodotti uzati mhux ipproċessati fil-manifattura ta’ l-oġġetti esportati għandhom jiġu meqjusa bħala effettivament użati. Meta, matul wieħed mill-istadji tal-manifattura ta’ dawk l-oġġetti, prodott bażiku jiġi huwa stess ipproċessat fi prodott bażiku ieħor aktar elaborat użat fi stadju aktar ‘il quddiem, dan il-prodott bażiku ta’ l-aħħar biss għandu jiġi meqjus bħala effettivament użat.
Il-kwantitajiet ta’ prodotti effettivament użati, fit-tifsira ta’ l-ewwel subparagrafu, għandhom jiġu stabbiliti għal kull tip ta’ oġġetti esportati.
Madankollu, fil-każ ta’ l-esportazzjoni regolari ta’ oġġetti mmanifatturati minn impriża partikolari taħt kundizzjonijiet tekniċi ddefiniti b’mod ċar u li jkollhom karatteristiċi u kwalità kostanti, il-kwantitajiet jistgħu, bi qbil ma’ l-awtoritajiet kompetenti, jiġu stabbiliti jew mill-formula tal-manifattura ta’ l-oġġetti in kwistjoni jew mill-kwantitajiet medji ta’ prodotti użati matul perjodu speċifiku fil-manifattura ta’ kwantità speċifika ta’ dawn l-oġġetti. Il-kwantitajiet ta’ prodotti hekk stabbiliti għandhom jibqgħu l-bażi tal-kalkolu sakemm ma jkunx hemm bidla fil-kundizzjonijiet li taħthom l-oġġetti in kwistjoni jiġu mmanifatturati.
[…]"
9. Għalhekk jeħtieġ jiġi kkunsidrat li l-ħobż bil-ġinġer jitqies li huwa prodott fis-sens ta’ l-Anness B tar-Regolament Nru 1222/94 u li l-proċedura semplifikata msemmija fit-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-regolament hija applikabbli fil-kuntest ta’ l-esportazzjoni tiegħu.
10. L-Artikolu 7 ta’ dan ir-regolament jipprovdi għal sistema ta’ kontroll tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, ibbażat fuq il-prinċipju ta’ dikjarazzjoni mill-esportatur. Il-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-Artikolu jipprovdu li:
"1. Ir-Regolament (KE) Nru 800/1999 huwa applikabbli. Barra minn hekk, meta oġġetti jkunu sejrin jiġu esportati, il-parti involuta għandha tiddikjara l-kwantitajiet ta’ prodotti bażiċi, ta’ prodotti mnissla mill-ipproċessar ta’ l-istess, jew ta’ prodotti assimilati ma’ waħda minn dawk iż-żewġ kategoriji skond l-Artikolu 1(3), li jkunu effettivament ġew użati, fis-sens ta’ l-Artikolu 3(2), fil-manifattura ta’ dawk l-oġġetti, li fuqhom tkun sejra tintalab rifużjoni, jew b’xi mod ieħor jirreferu għal dik il-kompożizzjoni jekk tkun ġiet stabbilita skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2).
Meta xi oġġetti jkunu ġew użati fil-manifattura ta’ oġġetti biex jiġu esportati, id-dikjarazzjoni mill-parti involuta għandha tinkludi l-kwantità ta’ l-oġġetti effettivament użata u n-natura u l-kwantità ta’ kull wieħed mill-prodotti bażiċi, tal-prodotti mnissla mill-ipproċessar ta’ l-istess u tal-prodotti assimilati għal wieħed minn dawk iż-żewġ kategoriji skond l-Artikolu 1(3), li minnhom ħarġu l-oġġetti in kwistjoni.
Il-parti involuta għandha, sabiex issostni d-dikjarazzjoni tagħha, tagħti lill-awtoritajiet kompetenti d-dokumenti u l-informazzjoni kollha li dawn ta’ l-aħħar jidhrilhom huma rilevanti.
L-awtoritajiet kompetenti għandhom jużaw kull mezz ta’ verifika approprjat sabiex jivverifikaw l-eżattezza tad-dikjarazzjoni magħmula lilhom.
Fuq talba ta’ l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istat Membru li fuq it-territorju tiegħu jitwettqu l-formalitajiet doganali ta’ l-esportazzjoni, l-awtoritajiet kompetenti ta’ l-Istati Membri l-oħra għandhom jikkomunikaw lilhom direttament kull informazzjoni li jkunu jistgħu jiksbu sabiex ikun possibbli li d-dikjarazzjoni magħmula mill-parti involuta tiġi vverifikata."
2. Meta l-esportatur ma jagħmilx id-dikjarazzjoni msemmija fil-paragrafu 1 jew ma jipprovdix informazzjoni sodisfaċenti in sostenn tad-dikjarazzjoni tiegħu, ma jkunx jista’ jibbenefika mir-rifużjoni."
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
11. Fl-1996, Schulze esportat ħobż bil-ġinġer lejn numru ta’ pajjiżi terzi u talbet rifużjoni fuq l-esportazzjoni għall-prodotti ta’ bażi li fihom dawn l-oġġetti. Fit-talbiet differenti ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni li Schulze ppreżentat, hija rreferiet, f’dak li jirrigwarda l-prodotti ta’ bażi eleġibbli għar-rifużjoni, għall-formula tal-manifattura li ntbagħtet lill-Hauptzollamt.
12. Il-postijiet ta’ mmanifatturar u l-uffiċċji amministrattivi ta’ Schulze ġarrbu ħsara kbira minħabba ħruq f’Mejju 1997, u Schulze waqfet l-operat tagħha fix-xahar ta’ Lulju ta’ l-istess sena.
13. Wara xi kontrolli magħmula f’Ottubru 1999, il-Hauptzollamt, b’avviż ta’ rettifika tat-28 ta’ Awwissu 2000, talbet lil Schulze r-rimbors tar-rifużjoni fuq l-esportazzjoni, jiġifieri ammont totali ta’ 26174.84 DEM, abbażi ta’ l-Artikolu 11(3) tar-Regolament Nru 3665/87. Il-Hauptzollamt immotivat id-deċiżjoni tagħha bil-fatt li Schulze ma tatx l-informazzjoni u d-dokumenti neċessarji, skond l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94, għall-kontroll tal-formuli ta’ manifattura. Skond hija, ir-rifużjoni tingħata taħt riżerva ta’ konferma tad-dritt għar-rifużjoni b’eżami ulterjuri tad-dokumenti rilevanti.
14. Schulze ppreżentat ilment kontra din it-talba għal rimbors tar-rifużjoni, ibbażata fuq il-fatt li fl-uffiċċji tagħha seħħ dan il-ħruq li qered id-dokumenti mitluba mill-Hauptzollamt. L-ilment tagħha ġie miċħud fil-5 ta’ Mejju 2003 peress li ma ssodisfatx l-obbligu tagħha li tipprova dan skond l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94 u ma setgħatx tinvoka l-eċċezzjoni ta’ forza maġġuri biex teżenta lilha nfisha minn dan l-obbligu.
15. Wara, Schulze ppreżentat rikors fil-5 ta’ Ġunju 2003, quddiem il-Finanzgericht Hamburg u kkontestat it-talba ta’ rimbors tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni li kienu, skond hija, ingħataw legalment.
16. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Finanzgericht Hamburg iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
"Jista’ ma jitteħiedx in kunsiderazzjoni d-dokument ta’ prova previst fit-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94 u l-esportatur jiġi awtorizzat, permezz ta’ metodi oħra, li jressaq il-prova li l-prodotti effettivament kienu użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati, meta mhuwiex (iktar) possibbli għalih li jressaq id-dokumenti tal-produzzjoni minħabba każ ta’ forza maġġuri?
It-teħid in kunsiderazzjoni tal-każ ta’ forza maġġuri twassal ukoll għal tnaqqis tal-grad ta’ prova, fis-sens li l-esportatur għandu biss jippreżenta element ta’ prova jew indiċi ta’ plawżibbiltà f’dak li għandu x’jaqsam mal-prodotti effettivament użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati?"
Fuq id-domandi preliminari
17. Permezz tal-mistoqsijiet tagħha, li tajjeb li wieħed jeżaminahom flimkien, il-qorti tar-rinviju sostanzjalment tistaqsi jekk it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94, għandux jiġi interpretat fis-sens li, meta esportatur ma jistax, minħabba f’każ ta’ forza maġġuri, iressaq id-dokument ta’ prova dwar il-kwantitajiet ta’ prodotti effettivament użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati, jipprekludix li l-awtoritajiet nazzjonali jaċċettaw metodu ieħor ta’ prova.
18. Ir-Regolament Nru 1222/94, fl-għaxar premessa tiegħu, jikkunsidra sistema ta’ kontroll tat-talbiet ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni essenzjalment ibbażati fuq il-prinċipju tad-dikjarazzjoni mill-esportatur lill-awtoritajiet kompetenti, kull darba li jkun hemm esportazzjoni, ta’ kwantitajiet ta’ prodotti użati biex jiġu mmanifatturati l-oġġetti esportati. L-awtoritajiet kompetenti huma responsabbli sabiex jieħdu kull miżura li jidhrilhom neċessarja sabiex jivverifikaw l-eżattezza ta’ din id-dikjarazzjoni.
19. Skond l-Artikoli 2 u 3 tar-Regolament Nru 1222/94, billi l-oġġetti fihom prodotti agrikoli fi kwantitajiet differenti, kollha koperti minn dan ir-Regolament, l-ammont tar-rifużjoni li għandha tingħata tiġi kkalkulata fuq il-bażi tal-kwantità ta’ prodotti agrikoli effettivament użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2005, Milupa, C‑542/03, Ġabra p. I‑3989, punt 21).
20. Madankollu, proċedura partikolari hija prevista fit-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1222/94 għall-oġġetti prodotti minn formula ta’ manifattura determinata. Għal dawn ta’ l-aħħar, bi ftehim ma’ l-awtoritajiet kompetenti, l-ammont ta’ rifużjoni jiġi kkalkulat fuq il-kwantitajiet iddeterminati mill-formula ta’ manifattura.
21. Skond l-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94, il-kontroll ta’ l-għoti ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni jitwettaq fuq il-bażi ta’ dikjarazzjoni ta’ l-esportatur. F’din id-dikjarazzjoni, l-esportatur għandu jagħmel riferiment għall-kompożizzjoni ta’ l-oġġetti jekk dan ikun ġie ddeterminat skond il-proċedura semplifikata prevista fit-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-Regolament.
22. Skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94, l-esportatur għandu jagħti, in sostenn tad-dikjarazzjoni tiegħu, id-dokumenti kollha u l-informazzjoni kollha li l-awtoritajiet kompetenti jitolbu. Barra minn dan, skond ir-raba’ subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni, l-awtoritajiet għandhom jużaw kull mezz approprjat ta’ kontroll biex jivverifikaw l-eżattezza tad-dikjarazzjoni.
23. Dawn id-dispożizzjonijiet jippermettu lill-awtoritajiet kompetenti jivverifikaw il-fundatezza tat-talba ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni u biex jiddeterminaw l-ammont.
24. Fin-nuqqas ta’ dikjarazzjoni, dokumenti jew informazzjoni sodisfaċjenti in sostenn tad-dikjarazzjoni tiegħu, l-esportatur ma jistax jippretendi rifużjoni, u jekk dan ġa ngħata għandu jiġi rrimborsat, skond l-Artikolu 11(3) tar-Regolament Nru 3665/87, li għalih jirreferi wkoll l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 1222/94.
25. Madankollu, ir-Regolament Nru 1222/94 ma jipprovdix kundizzjoni partikolari fir-rigward tal-forma li għandu jkollhom l-elementi ta’ prova in sostenn tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni. Barra minn dan, jirriżulta mill-ifformular ta’ l-istess tielet u raba’ subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) ta’ dan ir-Regolament, moqri flimkien ma’ l-għaxar premessa tiegħu, li l-awtoritajiet kompetenti jistgħu jqisu xieraq li l-interessat jagħti mhux biss "dokumenti" iżda wkoll "informazzjoni" u li jistgħu jużaw "kull mezz approprjat ta’ kontroll" kif ukoll li jieħdu "kull miżura li jqisu neċessarja" sabiex jivverifikaw l-eżattezza tad-dikjarazzjoni.
26. Bl-istess mod, jirriżulta mill-paragrafu 2 ta’ l-Artikolu 7 li l-awtoritajiet nazzjonali jieħdu in kunsiderazzjoni n-natura suffiċjenti ta’ l-informazzjoni mogħtija mill-interessat. Jirriżulta li, fil-każ li ma tiġix ippreżentata l-prova dokumentarja huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni metodi oħra ta’ prova li wkoll jissodisfaw il-kontroll, skond ir-regoli ddefiniti mid-dritt nazzjonali, billi jirrispettaw il-portata u l-effikaċjà tad-dritt Komunitarju (ara, f’dan is-sens, is-sentenza ta’ l-14 ta’ Diċembru 1995, Peterbroeck, C‑312/93, Ġabra p. I‑4599, punt 12).
27. Għaldaqstant, il-kontroll ta’ l-oġġetti ta’ l-istess natura bħal dawk imwettqa qabel u li jiċċertifikaw il-kostanza tal-kompożizzjoni tal-prodott u tal-konformità mal-formula tal-manifattura kkomunikata skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) tar-Regolament Nru 1222/94 jistgħu jiġu kkunsidrati.
28. B’hekk, fil-każ fejn esportatur li rċieva rifużjoni fuq l-esportazzjoni għal prodotti ta’ bażi li kien fihom fil-manifattura tal-prodotti esportati u li huma prodotti li jirriżultaw minn din il-proċedura semplifikata, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jieħdu in kunsiderazzjoni l-fatt li l-kwantitajiet ta’ dawn il-prodotti ġà jkunu ġew iddeterminati u approvati minnha.
29. Madankollu, f’dan ir-rigward u kuntrarjament għal dak li Schulze qies fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, esportatur ma jistax jippretendi rifużjoni fin-nuqqas ta’ elementi probatorji suffiċjenti in sostenn tad-dikjarazzjoni tiegħu, għax il-grad tal-prova mitluba skond l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94 ma jistax jitnaqqas minħabba l-fatt li dan l-esportatur ma jkunx jista’, minħabba każ ta’ forza maġġuri, iressaq għal hekk id-dokument ta’ prova.
30. Ghaldaqstant, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li t-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament Nru 1222/94 għandu jiġi interpretat fis-sens li dan ma jipprekludix li fil-każ fejn esportatur ma jkunx jista’, minħabba każ ta’ forza maġġuri, iressaq id-dokument ta’ prova dwar il-kwantitajiet ta’ prodotti effettivament użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati, jippreżenta l-prova, permezz ta’ metodi oħra, skond ir-regoli ddefiniti mid-dritt nazzjonali, madankollu bil-kundizzjoni li dawn ir-regoli ma jeffettwawx la l-portata, la l-effikaċjà tad-dritt Komunitarju. Għaldaqstant, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandhom jieħdu wkoll in kunsiderazzjoni d-dokumenti ġa skambjati ma’ l-esportatur billi d-domanda sseħħ fil-kuntest ta’ proċedura semplifikata skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-Regolament.
Fuq l-ispejjeż
31. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
1) It-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 7(1) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1222/94 tat-30 ta’ Mejju 1994, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema għall-għoti ta’ rifużjonijiet ta’ l-esportazzjoni fuq ċerti prodotti agrikoli esportati fil-forma ta’ oġġetti li mhumiex koperti bl-Anness II tat-Trattat, u l-kriterji sabiex jiġi stabbilit l-ammont ta’ dawn ir-rifużjonijiet, kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 229/96 tas-7 ta’ Frar 1996, għandu jiġi interpretat fis-sens li dan ma jipprekludix li fil-każ fejn esportatur ma jkunx jista’, minħabba każ ta’ forza maġġuri, iressaq id-dokument ta’ prova dwar il-kwantitajiet ta’ prodotti effettivament użati għall-manifattura ta’ l-oġġetti esportati, jippreżenta l-prova, permezz ta’ metodi oħra, skond ir-regoli ddefiniti mid-dritt nazzjonali, madankollu bil-kundizzjoni li dawn ir-regoli ma jeffettwawx la l-portata, la l-effikaċjà tad-dritt Komunitarju. Għaldaqstant, huma l-awtoritajiet nazzjonali li għandom jieħdu wkoll in kunsiderazzjoni d-dokumenti ġa skambjati ma’ l-esportatur billi d-domanda sseħħ fil-kuntest ta’ proċedura ssemplifikata skond it-tielet subparagrafu ta’ l-Artikolu 3(2) ta’ dan ir-Regolament.