CELEX: 61990CJ0027
Κανονισμοί
Ενισχύσεις λόγω μεταποιήσεως ντομάτας
Κύρος

Με απόφαση της 26ης Δεκεμβρίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 26 Ιανουαρίου 1990, το Tribunal administratif της Dijon ( Γαλλία ) υπέβαλε στο Δικαστήριο, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς το κύρος του κανονισμού (ΕΟΚ) 989/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί καθορισμού επιπέδου εγγυήσεως για ορισμένα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τα οπωροκηπευτικά (
ΕΕ L 103, σ. 19
) και των κανονισμών (ΕΟΚ) της Επιτροπής 1925/84, της 5ης Ιουλίου 1984 (
ΕΕ L 179, σ. 15
), 2222/85, της 31ης Ιουλίου 1985 (
ΕΕ L 205, σ. 16
), 2077/86, της 30ής Ιουνίου 1986 (
ΕΕ L 179, σ. 11
), και 2160/87, της 22ας Ιουλίου 1987 (
ΕΕ L 202, σ. 32
), με τους οποίους καθορίστηκε η κατωτάτη τιμή που έπρεπε να καταβληθεί στους παραγωγούς ντομάτας, καθώς και το ύψος της ενισχύσεως λόγω παραγωγής μεταποιημένων προϊόντων με βάση την ντομάτα για τις περιόδους εμπορίας 1984/1985, 1985/1986, 1986/1987 και 1987/1988 αντίστοιχα.
, To ερώτημα αυτό ανέκυψε κατά την εκδίκαση διαφοράς μεταξύ της Société industrielle de transformation de produits agricoles (στο εξής: SITPA) και του Office national interprofessionnel des fruits, des légumes et de l'horticulture ( στο εξής: Oniflhor), η οποία αφορά την καταβολή της διαφοράς μεταξύ της ενισχύσεως που θα έπρεπε να καταβάλει το Oniflhor, αν η Επιτροπή δεν είχε αποφασίσει ορισμένες μειώσεις, και της ενισχύσεως που χορήγησε πράγματι ο οργανισμός αυτός.
Η κοινή οργάνωση των αγορών στον τομέα των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά, η οποία διέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 516/77 του Συμβουλίου, της 14ης Μαρτίου 1977 ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/017, σ. 226 ), ο οποίος αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 426/86 του Συμβουλίου, της 24ης Φεβρουαρίου 1986 (
ΕΕ L 49, σ. 1
), καθιερώνει ένα σύστημα ενισχύσεως στην παραγωγή. Το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 516/77, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 988/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984 (
ΕΕ L 103, σ. 11
), και το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού 426/86 ορίζουν ότι, σε περίπτωση κινδύνου σημαντικής διαταράξεως της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και δυνατοτήτων διαθέσεως, το Συμβούλιο μπορεί να λάβει τα κατάλληλα μέτρα, ιδίως δε να περιορίσει τη χορήγηση της ενισχύσεως λόγω παραγωγής σε ορισμένη ποσότητα.
Ο προαναφερθείς κανονισμός 989/84, ο οποίος στηρίζεται στον προαναφερθέντα κανονισμό 516/77, καθορίζει για κάθε περίοδο εμπορίας ένα επίπεδο εγγυήσεως που αντιστοιχεί σε ορισμένη ποσότητα μεταποιημένων προϊόντων με βάση την ντομάτα και προβλέπει ότι, σε περίπτωση υπερβάσεως αυτού του επιπέδου εγγυήσεως, το οποίο υπολογίζεται βάσει του μέσου όρου των ποσοτήτων που παρήχθησαν κατά τη διάρκεια των τριών περιόδων που προηγούνται της περιόδου εμπορίας για την οποία πρέπει να καθοριστεί η ενίσχυση, η ενίσχυση αυτή μειώνεται για την επόμενη περίοδο ανάλογα με την υπέρβαση αυτή.
Δεδομένου ότι κατά τη διάρκεια των περιόδων 1982/1983 και 1983/1984 σημειώθηκε σημαντική υπέρβαση αυτού του επιπέδου εγγυήσεως, η Επιτροπή, με τους προαναφερθέντες κανονισμούς 1925/84, 2222/85, 2077/86 και 2160/87, οι οποίοι στηρίζονται στον προαναφερθέντα κανονισμό 989/84, προέβη σε ορισμένες μειώσεις της ενισχύσεως για τις περιόδους εμπορίας 1984/1985 μέχρι 1987/1988.
Η SITPA, ισχυριζόμενη ότι η επίμαχη κοινοτική ρύθμιση ήταν ανίσχυρη, ζήτησε από το Oniflhor να της καταβάλει τη διαφορά μεταξύ της πλήρους ενισχύσεως, η οποία θα είχε καταβληθεί αν δεν είχαν αποφασιστεί οι ανωτέρω μειώσεις, και του ποσού που της καταβλήθηκε πράγματι. Κατά της αποφάσεως με την οποία απορρίφθηκε η αίτηση της αυτή η SITPA άσκησε προσφυγή ενώπιον του Tribunal administratif της Dijon, το οποίο υπέβαλε στο Δικαστήριο την παρούσα αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος των προαναφερθέντων κανονισμών 989/84, 1925/84, 2222/85, 2077/86 και 2160/87.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κυρίας διαφοράς, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Με τις παρατηρήσεις που ανέπτυξε εγγράφως και προφορικώς η SITPA ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει από το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθόσον ο προαναφερθείς κανονισμός 989/84 περιέχει απλώς και μόνον, χωρίς άλλη διευκρίνιση, μια αναφορά στα χαρακτηριστικά της αγοράς των μεταποιημένων προϊόντων με βάση την ντομάτα και καθόσον δεν περιέχει καμία ένδειξη σχετικά με τους λόγους για τους οποίους προτιμήθηκε η λύση της μειώσεως του ονομαστικού ποσού της ενισχύσεως έναντι της καθιερώσεως ενός συστήματος ποσοστώσεων, μολονότι και η τελευταία αυτή λύση προβλέπεται ρητά στον βασικό κανονισμό 516/77 ( όπ.π. ). Την ίδια πλημμέλεια πάσχουν και οι κανονισμοί που εξέδωσε στη συνέχεια η Επιτροπή για τις περιόδους εμπορίας 1984/1985 μέχρι 1987/1988. Επιπλέον, η Επιτροπή παρέλειψε να αναφέρει στους κανονισμούς αυτούς στοιχεία σχετικά με το ύψος της υπερβάσεως του επιπέδου εγγυήσεως η οποία είχε διαπιστωθεί σε σχέση με τον μέσο όρο των ποσοτήτων που είχαν παραχθεί κατά τη διάρκεια των τριών περιόδων εμπορίας πριν από την περίοδο για την οποία επρόκειτο να καθοριστεί η ενίσχυση και σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού της ενισχύσεως αυτής. Ο προαναφερθείς κανονισμός 2160/87 ενέχει, επιπλέον, πλάνη περί τα πράγματα.
Η SITPA αμφισβητεί το κύρος της κοινοτικής ρυθμίσεως και για τον λόγο ότι το Συμβούλιο και η Επιτροπή παραβίασαν την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης, επειδή καθιέρωσαν και εφάρμοσαν ένα σύστημα μειώσεως των ενισχύσεων τόσο για τους Γάλλους παραγωγούς, οι οποίοι δεν ήταν υπεύθυνοι για τις υπερβάσεις του επιπέδου εγγυήσεως, όσο και για τους παραγωγούς των άλλων κρατών μελών, οι οποίοι ήταν οι υπεύθυνοι των υπερβάσεων αυτών.
Πρέπει ευθύς εξαρχής να τονιστεί, όπως ανέφερε και ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 7 και στα επόμενα σημεία των προτάσεων του, ότι, κατά πάγια νομολογία, η αιτιολόγηση που απαιτείται κατά το άρθρο 190 της Συνθήκης πρέπει να είναι ανάλογη προς τη φύση της συγκεκριμένης νομικής πράξης. Δεν απαιτείται δηλαδή η αιτιολογία των κανονισμών να εξειδικεύει τα διάφορα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που αποτελούν το αντικείμενό τους και τα οποία ενίοτε είναι πολυάριθμα και πολύπλοκα, εφόσον οι κανονισμοί αυτοί περιλαμβάνονται στο συστηματικό πλαίσιο του συνόλου του οποίου αποτελούν μέρος ( απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 1986, Eridania,
250/84, Συλλογή 1986, σ. 117
).
Όσον αφορά τον καθορισμό των χαρακτηριστικών της αγοράς που δικαιολογούν την καθιέρωση του συστήματος επιπέδων εγγυήσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι στις αιτιολογικές σκέψεις του προαναφερθέντος κανονισμού 989/84 αναφέρεται ρητά ότι έχει δημιουργηθεί η κατάσταση που προβλέπεται στο άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 516/77 (όπ.π. ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 988/84 του Συμβουλίου ( όπ.π. ), δηλαδή ότι έχει διαταραχθεί σημαντικά η ισορροπία μεταξύ της παραγωγής και των δυνατοτήτων διαθέσεως. Στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 989/84 διευκρινίζεται επίσης ότι το επίπεδο εγγυήσεως πρέπει να καθοριστεί κατά τρόπον ώστε να ανταποκρίνεται στις δυνατότητες διαθέσεως των οικείων προϊόντων.
Όσον αφορά την αιτιολόγηση της προτιμήσεως της λύσεως της μειώσεως του ονομαστικού ποσού της ενισχύσεως έναντι της καθιερώσεως συστήματος ποσοστώσεων, πρέπει να τονιστεί ότι το ίδιο το άρθρο 3, παράγραφος 3, του κανονισμού 516/77, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 988/84, ορίζει ότι, σε περίπτωση σημαντικής διαταράξεως της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και δυνατοτήτων διαθέσεως, το Συμβούλιο έχει την εξουσία να λαμβάνει τα κατάλληλα μέτρα. Το γεγονός ότι το Συμβούλιο διευκρίνισε στο κείμενο του κανονισμού ότι μεταξύ των μέτρων αυτών καταλέγεται ο περιορισμός της χορηγήσεως της ενισχύσεως λόγω παραγωγής σε ορισμένη ποσότητα αποδεικνύει ότι το Συμβούλιο μπορεί να λαμβάνει και επαχθέστατα ακόμη μέτρα για τους παραγωγούς, ενώ παράλληλα έχει τη δυνατότητα να λαμβάνει και λιγότερο επαχθή μέτρα, εφόσον είναι τα ενδεδειγμένα. Επιπλέον, στην τρίτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 989/84 διευκρινίζεται ότι η μείωση της ενισχύσεως σε συνάρτηση με την υπέρβαση του επιπέδου εγγυήσεως είναι το καταλληλότερο μέτρο για την αντιμετώπιση της καταστάσεως της αγοράς.
Όσον αφορά την αιτίαση ότι οι προαναφερόμενοι κανονισμοί της Επιτροπής 1925/84 και 2222/85 και σε μικρότερο βαθμό οι προαναφερόμενοι κανονισμοί 2077/86 και 2160/87 δεν προσδιορίζουν την υπέρβαση του επιπέδου εγγυήσεως σε σχέση με τον μέσο όρο των ποσοτήτων που είχαν παραχθεί κατά τη διάρκεια των τριών προηγουμένων περιόδων εμπορίας, είναι αλήθεια ότι οι αιτιολογικές σκέψεις των επίμαχων κανονισμών αναφέρονται μόνο στην περίοδο εμπορίας που αφενός προηγείται της περιόδου για την οποία έπρεπε να καθοριστεί η ενίσχυση και κατά την οποία αφετέρου σημειώθηκε η υπέρβαση του επιπέδου εγγυήσεως. Εντούτοις, πρέπει να θεωρηθεί ότι η παράλειψη αυτή αποτελεί απλώς σφάλμα του συντάκτη, το οποίο δεν καθιστά ανεπαρκή την αιτιολογία των εν λόγω κανονισμών, καθόσον δεν είναι δυνατόν να περιήγαγε τους ενδιαφερομένους σε πλάνη ως προς τον δικαιολογητικό λόγο του μέτρου που έλαβε η κοινοτική αρχή. Όπως εξάλλου τόνισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 55 και στα επόμενα σημεία των προτάσεών του, το σφάλμα αυτό του συντάκτη δεν απαντά σε όλες τις γλωσσικές αποδόσεις των κανονισμών. Εφόσον όμως το κείμενο σε μία γλώσσα εμφανίζεται ασυνεπές προς το γράμμα και το πνεύμα της όλης ρυθμίσεως εντός της οποίας εντάσσεται, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα κείμενα σε όλες τις γλώσσες.
Όσον αφορά την αιτίαση ότι δεν υπάρχει ένδειξη του τρόπου υπολογισμού της ενισχύσεως, πρέπει να τονιστεί ότι στις αιτιολογικές σκέψεις των τεσσάρων επίμαχων κανονισμών της Επιτροπής αναφέρεται το νόμιμο έρεισμα του υπολογισμού των ενισχύσεων, και συγκεκριμένα αναφέρονται οι σχετικές διατάξεις των κανονισμών 516/77 και 426/86 και του κανονισμού 989/84.
Η πλάνη περί τα πράγματα στην οποία περιέπεσε η Επιτροπή κατά την έκδοση του κανονισμού 2160/87, καθόσον κακώς έκρινε ότι είχε σημειωθεί υπέρβαση του επιπέδου εγγυήσεως για όλα τα μεταποιημένα προϊόντα με βάση την ντομάτα, δεν συνιστά, ούτε και αυτή, παράβαση του άρθρου 190 της Συνθήκης, αφού η πλάνη αυτή δεν αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της αιτιολογίας, η οποία κατά τα λοιπά είναι επαρκής.
Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι επίδικοι κανονισμοί περιέχουν τις ενδείξεις που δίνουν τη δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τον λόγο υπάρξεως της ρυθμίσεως αυτής, στο δε Δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχό του, και συνεπώς οι κανονισμοί αυτοί πληρούν τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ ως προς την αιτιολόγηση.
Όσον αφορά την αιτίαση περί παραβιάσεως της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων, η SITPA παρατηρεί ότι το σύστημα επιπέδου εγγυήσεως που καθιέρωσε το Συμβούλιο και οι μειώσεις της ενισχύσεως που αποφασίστηκαν από την Επιτροπή εφαρμόζονται ομοιόμορφα εντός του συνόλου της Κοινότητας, με συνέπεια να υφίστανται οι Γάλλοι μεταποιητές, που δεν έχουν καμία ευθύνη για τις υπερβάσεις, την ίδια δυσμενή μεταχείριση με τις ιταλικές και ελληνικές επιχειρήσεις, οι απάτες των οποίων προκάλεσαν τις υπερβάσεις του επιπέδου εγγυήσεως.
Εν προκειμένω επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η αιτίαση αυτή στηρίζεται καταρχάς στο γεγονός ότι τα κοινοτικά όργανα έπρεπε να έχουν λάβει μέτρα κατά των απατών που
τελέστηκαν στην Ιταλία και στην Ελλάδα. Από την απόφαση όμως της 17ης Μαΐου 1990, Sonito (
C-87/89, Συλλογή 1990, σ. I-1981
) προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν διέθετε ακριβή και αναμφισβήτητα στοιχεία σχετικά με την τέλεση απατών στην Ιταλία και στην Ελλάδα και κατά συνέπεια δεν μπορούσε κατά νόμο να αμφισβητήσει την ορθότητα των στοιχείων που είχαν παράσχει τα κράτη αυτά.,
Υπό τις συνθήκες αυτές, το Συμβούλιο είχε την εξουσία να εκδώσει, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και χωρίς να παραβιάσει την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, κανονισμό περί καθιερώσεως ενός συστήματος επιπέδων εγγυήσεως για όλη την κοινοτική αγορά των μεταποιημένων προϊόντων με βάση τα οπωροκηπευτικά. Η Επιτροπή εξάλλου ήταν υποχρεωμένη, δυνάμει του κανονισμού του Συμβουλίου, να προβαίνει ετησίως στις μειώσεις της ενισχύσεως τις οποίες έκρινε επιβεβλημένες λόγω των υπερβάσεων του επιπέδου εγγυήσεως που διαπίστωνε.
Καθόσον η ανωτέρω αιτίαση έχει επίσης την έννοια μομφής κατά του Συμβουλίου και της Επιτροπής για τον λόγο ότι επέβαλαν κυρώσεις στους Γάλλους μεταποιητές, μολονότι η υπέρβαση της παραγωγής δεν οφειλόταν σε αύξηση της παραγωγής στη Γαλλία, πρέπει να τονιστεί ότι, στο πλαίσιο κοινής οργανώσεως των αγορών που δεν προβλέπει σύστημα εθνικών ποσοστώσεων, όλοι οι παραγωγοί της Κοινότητας, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο είναι εγκατεστημένοι, υφίστανται αλληλεγγύως και ισομερώς τις συνέπειες των αποφάσεων που καλούνται να λάβουν τα κοινοτικά όργανα κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο να εμφανιστεί στην αγορά διατάραξη της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και δυνατοτήτων διαθέσεως.
Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι κατά την έκδοση των επιδίκων κανονισμών το Συμβούλιο και η Επιτροπή δεν παραβίασαν την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι από την εξέταση του κανονισμού 989/84 του Συμβουλίου και των κανονισμών της Επιτροπής 1925/84, 2222/85, 2077/86 και 2160/87 δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των κανονισμών αυτών.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κυρίας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( δεύτερο τμήμα ),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με απόφαση της 26ης Δεκεμβρίου 1989 το Tribunal administratif της Dijon, αποφαίνεται:

Από την εξέταση του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 989/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί καθορισμού επιπέδου εγγυήσεως για ορισμένα μεταποιημένα προϊόντα με βάση τα οπωροκηπευτικά, και των κανονισμών της Επιτροπής ( ΕΟΚ ) 1925/84, της 5ης Ιουλίου 1984, (ΕΟΚ) 2222/85, της 31ης Ιουλίου 1985, (ΕΟΚ) 2077/86, της 30ής Ιουνίου 1986, και ( ΕΟΚ ) 2160/87, της 22ας Ιουλίου 1987, με τους οποίους καθορίστηκε η κατωτάτη τιμή που έπρεπε να καταβληθεί στους παραγωγούς ντομάτας και το ποσό της ενισχύσεως λόγω παραγωγής μεταποιημένων προϊόντων με βάση την ντομάτα για τις περιόδους εμπορίας 1984/1985,1985/1986,1986/1987 και 1987/1988 αντίστοιχα, δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των ανωτέρω κανονισμών.

O'Higgins
Mancini
Schockweiler
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 24 Ιανουαρίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
Τ. F. O'Higgins
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.