CELEX: 62009CJ0234
Κοινοτικός τελωνειακός κώδικας
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2913/92
Άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄
Κανονισμός (ΕΟΚ) 2454/93
Άρθρο 859
Καθεστώς εξωτερικής διαμετακόμισης
Εγκεκριμένος αποστολέας
Γένεση τελωνειακής οφειλής
Έγγραφο διαμετακόμισης για ανύπαρκτα εμπορεύματα

της 9ης Μαΐου 2008, διέταξε την επιστροφή των δασμών και του φόρου προστιθεμένης αξίας. Κατά την απόφαση αυτή, καμία
τελωνειακή οφειλή δεν γεννήθηκε δυνάμει του άρθρου 204 του τελωνειακού κώδικα εφόσον, υπό τις προαναφερθείσες συνθήκες, δεν
πραγματοποιήθηκε διαμετακόμιση εμπορευμάτων υπό την έννοια του εν λόγω κώδικα.
Το Skatteministeriet έφερε τη διαφορά ενώπιον του Vestre Landsret (εφετείου για τη δυτική Δανία). Το τελευταίο αποφάσισε να
αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
«1)       Έχει το άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του [τελωνειακού κώδικα], σε συνδυασμό με τα άρθρα 92 και 96, καθώς και με τα
άρθρα 1 και 4, σημεία 9 και 10, του εν λόγω κώδικα, έχει την έννοια
α)       ότι γεννάται τελωνειακή οφειλή, όταν η ενεργοποίηση στο σύστημα [ΝΜΣΔ] της διαδικασίας εφαρμογής καθεστώτος διαμετακομίσεως
για εμπορεύματα, τα οποία δεν υφίστανται υλικώς, οφείλεται σε λάθος ενός εγκεκριμένου αποστολέα και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί
στη συνέχεια να ολοκληρωθεί κανονικά, ή
β)       ότι δεν γεννάται τελωνειακή οφειλή, δεδομένου ότι αποκλειστική προϋπόθεση είναι ότι το καθεστώς διαμετακομίσεως έχει εφαρμογή
σε υλικώς υφιστάμενα εμπορεύματα, οπότε η κατά λάθος ενεργοποίηση αποστολής στο σύστημα [ΝΜΣΔ] για εμπορεύματα που δεν υφίστανται
υλικώς δεν συνεπάγεται επιβολή δασμού;
2)      Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο σκέλος α του ερωτήματος 1, έχει ο όρος «εισαγωγή των εμπορευμάτων» στο άρθρο 4, [σημείο]
10, [του τελωνειακού κώδικα], καθώς και ο όρος «εμπόρευμα» στο άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του [ίδιου κώδικα] την
έννοια ότι περιλαμβάνουν τόσο υλικώς υφιστάμενα εμπορεύματα όσο και εμπορεύματα που δεν υφίστανται υλικώς;»

Επί των προδικαστικών ερωτημάτων
Με τα δύο του ερωτήματα, τα οποία πρέπει να εξεταστούν από κοινού, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν το άρθρο 204,
παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι το γεγονός ότι εγκεκριμένος αποστολέας δημιούργησε εκ
λάθους δύο διαδικασίες εξωτερικής διαμετακομίσεως για ένα και το αυτό εμπόρευμα συνεπάγεται, προκειμένου για την υπεράριθμη
διαδικασία διαμετακομίσεως που αφορά ανύπαρκτο εμπόρευμα, τη γένεση τελωνειακής οφειλής κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω διατάξεως.
Κατά το άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του τελωνειακού κώδικα, τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή γεννάται από τη
μη εκτέλεση μιας από τις υποχρεώσεις τις οποίες συνεπάγεται, για εμπόρευμα υποκείμενο σε εισαγωγικούς δασμούς, η χρησιμοποίηση
του τελωνειακού καθεστώτος υπό το οποίο έχει τεθεί, εκτός αν αποδειχθεί ότι η παράβαση αυτή δεν είχε πραγματικές συνέπειες
για την ορθή λειτουργία του σχετικού τελωνειακού καθεστώτος.
Οι δανικές τελωνειακές αρχές εκτιμούν ότι, εν προκειμένω, τελωνειακή οφειλή έχει γεννηθεί δυνάμει του εν λόγω άρθρου 204.
Κατ’ αυτές, αφενός, ο όρος που προκαλεί τη γένεση τελωνειακής οφειλής, ήτοι η μη εκτέλεση υποχρεώσεως που έχει σχέση με το
καθεστώς εξωτερικής διαμετακομίσεως, πληρούται εφόσον η DSV δεν προσκόμισε τα εμπορεύματα που αφορά το εν λόγω καθεστώς διαμετακομίσεως
στο τελωνείο προορισμού και, επομένως, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπείχε δυνάμει του άρθρου 96, παράγραφος 1, στοιχείο α΄,
του τελωνειακού κώδικα.
Αφετέρου, η αρνητική προϋπόθεση, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 859 του κανονισμού εφαρμογής, αποκλείουσα τη γένεση τελωνειακής
οφειλής οσάκις η παράβαση δεν είχε πραγματικές συνέπειες για την ορθή λειτουργία του καθεστώτος εξωτερικής διαμετακομίσεως,
δεν πληρούται στην υπόθεση της κύριας δίκης.
Διαπιστώνεται μεν, προκαταρκτικώς, ότι κατάσταση όπως η επίδικη στο πλαίσιο της υποθέσεως της κύριας δίκης υπόκειται στους
κανόνες του τελωνειακού κώδικα, πρέπει όμως να υπομνησθεί, ως προς την ερμηνεία των διατάξεων αυτών από τις δανικές τελωνειακές
αρχές, ότι, πράγματι, το άρθρο 859 του κανονισμού εφαρμογής, σε συνδυασμό με το άρθρο του 860, θεσπίζει σύστημα το οποίο διέπει
εξαντλητικώς δέκα παραλείψεις, κατά την έννοια του άρθρου 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του τελωνειακού κώδικα, οι οποίες
«δεν έχουν πραγματικές συνέπειες για την ορθή λειτουργία της προσωρινής εναπόθεσης ή του σχετικού τελωνειακού καθεστώτος»
(βλ. απόφαση της 11ης Νοεμβρίου 1999, C-48/98, Söhl & Söhlke, Συλλογή 1999, σ. I-7877, σκέψη 43).
Δεν αμφισβητείται ότι τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης δεν καλύπτονται από τη μία εκ των δέκα αυτών
παραλείψεων που απαριθμεί το άρθρο 859 του κανονισμού εφαρμογής. Συγκεκριμένα, το σημείο 2, στοιχείο α΄, του άρθρου αυτού,
το οποίο διέπει τις παραλείψεις που έχουν σχέση με τη χρησιμοποίηση καθεστώτος διαμετακομίσεως, προβλέπει ότι το εμπόρευμα
που έχει τεθεί υπό καθεστώς διαμετακομίσεως πρέπει πράγματι να προσκομίζεται στο τελωνείο προορισμού. Η διάταξη αυτή επιβάλλει
έτσι μία προϋπόθεση η οποία ισοδυναμεί με την υποχρέωση που απορρέει από το άρθρο 96, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του τελωνειακού
κώδικα και την οποία η DSV δεν μπορούσε να εκπληρώσει. Πράγματι, από το σφάλμα που διέπραξε η DVS απορρέει κατ’ ανάγκην ότι,
για ένα από τα δύο καθεστώτα διαμετακομίσεως που δημιουργήθηκαν για ένα και το αυτό εμπόρευμα δεν υφίσταται κανένα εμπόρευμα
δυνάμενο να προσκομιστεί στο τελωνείο προορισμού.
Εντούτοις, το άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του τελωνειακού κώδικα εξαρτά τη γένεση τελωνειακής οφειλής από παράλειψη
που αφορά «εμπόρευμα υποκείμενο σε εισαγωγικούς δασμούς». Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν η διάταξη αυτή επιτρέπει να λαμβάνονται
υπόψη στοιχεία που χαρακτηρίζουν την ειδική κατάσταση της υποθέσεως της κύριας δίκης, ήτοι το γεγονός ότι δύο καθεστώτα διαμετακομίσεως
δημιουργήθηκαν εκ λάθους για ένα και το αυτό εμπόρευμα.
Σχετικώς, πρέπει να τονιστεί, αφενός, ότι από το γράμμα του άρθρου 204 του τελωνειακού κώδικα προκύπτει ότι η διάταξη αυτή
αντιμετωπίζει μία κατάσταση κατά την οποία ένα «εμπόρευμα» έχει τεθεί υπό τελωνειακό καθεστώς και ότι μία υποχρέωση που έχει
σχέση με το εν λόγω καθεστώς δεν έχει εκτελεστεί.
Στο πλαίσιο της υποθέσεως της κύριας δίκης, κατά την οποία δεν αμφισβητείται ότι εκ λάθους δημιουργήθηκαν δύο καθεστώτα διαμετακομίσεως
για ένα και το αυτό εμπόρευμα, δεν υπήρχε, για το ένα εκ των δύο καθεστώτων που δημιούργησε η DSV, «εμπόρευμα» για το οποίο
μπορούσαν να έχουν εκτελεστεί οι συνδεόμενες με το καθεστώς εξωτερικής διαμετακομίσεως υποχρεώσεις.
Αφετέρου, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 204 του τελωνειακού κώδικα αποβλέπει στη διασφάλιση ορθής εφαρμογής της τελωνειακής
κανονιστικής ρυθμίσεως. Πράγματι, δυνάμει των άρθρων 96, παράγραφος 1, και 204, παράγραφος 1, του εν λόγω κώδικα, ο κύριος
υπόχρεος, υπό την ιδιότητά του του υποκειμένου στο καθεστώς της εξωτερικής κοινοτικής διαμετακομίσεως, είναι ο οφειλέτης της
τελωνειακής οφειλής που απορρέει από τη μη τήρηση των διατάξεων αυτού του καθεστώτος. Ο καταλογισμός αυτής της ευθύνης στον
κυρίως υπόχρεο έχει ως σκοπό τη διασφάλιση της συνεπούς και ενιαίας εφαρμογής των διατάξεων αυτού του καθεστώτος και της καλής
διεξαγωγής των διαδικασιών διαμετακομίσεως ώστε να προστατεύονται τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών
μελών της (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 3ης Απριλίου 2008, C-230/06, Militzer & Münch, Συλλογή 2008, σ. I‑1895, σκέψη
48).
Επιπλέον, η παρουσία μη κοινοτικών εμπορευμάτων επί του τελωνειακού εδάφους της Ένωσης ενέχει τον κίνδυνο τα εν λόγω εμπορεύματα
να ενσωματωθούν τελικώς, χωρίς να εκτελωνιστούν, στο οικονομικό κύκλωμα των κρατών μελών (βλ., κατ’ αναλογία, απόφαση της
2ας Απριλίου 2009, C‑459/07, Elshani, Συλλογή 2009, σ. I‑2759, σκέψη 32), έναν κίνδυνο στην πρόληψη του οποίου συμβάλλει το
άρθρο 204 του τελωνειακού κώδικα, όπως παρατηρεί η Επιτροπή.
Όμως, υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, κατά την οποία δεν αμφισβητείται ότι δύο διαδικασίες εξωτερικής
διαμετακομίσεως άρχισαν δύο φορές, εκ λάθους, για ένα και το αυτό εμπόρευμα, είναι προφανές ότι οι δύο αυτοί σκοποί τους οποίους
εξυπηρετεί το άρθρο 204 του τελωνειακού κώδικα, και οι οποίοι δικαιολογούν τη γένεση τελωνειακής οφειλής, δεν επηρεάζονται.
Πρώτον, ως προς τον σκοπό της προλήψεως του κινδύνου να εισέλθουν στο οικονομικό κύκλωμα της Ενώσεως μη κοινοτικά εμπορεύματα,
επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, στην περίπτωση τελωνειακού καθεστώτος εξωτερικής διαμετακομίσεως που δημιουργήθηκε για ανύπαρκτο
εμπόρευμα, δεν υφίσταται κίνδυνος τέτοια εμπορεύματα να εισέλθουν στο εν λόγω οικονομικό κύκλωμα, χωρίς να εκτελωνισθούν,
δυνάμενα να προκαλέσουν αθέμιτο ανταγωνισμό και ενδεχόμενη απώλεια δημοσιονομικών εσόδων.
Δεύτερον, ο σκοπός διασφαλίσεως της συνεπούς εφαρμογής των κανόνων του σχετικού τελωνειακού καθεστώτος δεν μπορεί να επιτευχθεί
στην περίπτωση καθεστώτος εξωτερικής διαμετακομίσεως που δεν αντιστοιχεί σε υπαρκτό εμπόρευμα. Πράγματι, δεν είναι δυνατόν
να τεθεί σε εφαρμογή κατά τρόπο ορθό αυτό το καθεστώς, αν εφαρμόζεται σε ανύπαρκτο εμπόρευμα. Αυτό ισχύει κατά μείζονα λόγο
καθόσον η υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων στο τελωνείο προορισμού, στην περίπτωση που τα εμπορεύματα τα οποία αφορά
το δημιουργηθέν εκ λάθους καθεστώς διαμετακομίσεως δεν υφίστανται, θα κατέληγε να επιβάλει στον κύριο υπόχρεο, αντίθετα προς
την αρχή ultra posse nemo obligatur, υποχρέωση την οποία αυτός δεν μπορεί να εκπληρώσει.
Επομένως, αν γινόταν δεκτή ερμηνεία όπως αυτή την οποία υποστηρίζει η Δανική Κυβέρνηση, η εφαρμογή του άρθρου 204 του τελωνειακού
κώδικα θα είχε ως μόνο αποτέλεσμα την επιβολή κυρώσεως στον κύριο υπόχρεο για το λάθος που διέπραξε δημιουργώντας τα καθεστώτα
εξωτερικής διαμετακομίσεως και όχι για τη μη τήρηση των υποχρεώσεών του σε σχέση με το εν λόγω καθεστώς.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει, επομένως, ότι το λάθος το οποίο συνίσταται στη δημιουργία δύο καθεστώτων εξωτερικής διαμετακομίσεως
για ένα και το αυτό εμπόρευμα δεν είναι δυνατόν, εκ της φύσεώς του, να βλάψει τους σκοπούς που επιδιώκει το εν λόγω άρθρο
204 και να δικαιολογήσει έτσι τη γένεση τελωνειακής οφειλής. Επιπλέον, δεν είναι επίσης αναγκαίο να επιβληθεί κύρωση για ένα
τέτοιο λάθος καθορίζοντας τελωνειακή οφειλή βαρύνουσα τον κύριο υπόχρεο. Όπως παρατήρησε η Επιτροπή, ένα τέτοιο λάθος μπορεί
ασφαλώς να αποτελεί λυσιτελές στοιχείο για την ενδεχόμενη ανάκληση του καθεστώτος του εγκεκριμένου αποστολέα, αλλά δεν μπορεί
να έχει ως συνέπεια να καταστεί ο τελευταίος οφειλέτης τελωνειακών δασμών.
Κατά συνέπεια, το άρθρο 204 του τελωνειακού κώδικα δεν πρέπει να εφαρμόζεται υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της
κύριας δίκης.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στα υποβληθέντα ερωτήματα πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι το άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο
α΄, του τελωνειακού κώδικα έχει την έννοια ότι δεν εφαρμόζεται σε κατάσταση όπως η επίδικη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, κατά
την οποία εγκεκριμένος αποστολέας δημιούργησε εκ λάθους δύο καθεστώτα εξωτερικής διαμετακομίσεως για ένα και το αυτό εμπόρευμα,
όπου το υπεράριθμο καθεστώς, το οποίο αναφέρεται σε ανύπαρκτο εμπόρευμα, δεν μπορεί να προκαλέσει τη γένεση τελωνειακής οφειλής
κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω διατάξεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 204, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως
κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 648/2005 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου,
της 13ης Απριλίου 2005, έχει την έννοια ότι δεν εφαρμόζεται σε κατάσταση όπως η επίδικη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, κατά
την οποία εγκεκριμένος αποστολέας δημιούργησε εκ λάθους δύο καθεστώτα εξωτερικής διαμετακομίσεως για ένα και το αυτό εμπόρευμα,
όπου το υπεράριθμο καθεστώς, το οποίο αναφέρεται σε ανύπαρκτο εμπόρευμα, δεν μπορεί να προκαλέσει τη γένεση τελωνειακής οφειλής
κατ’ εφαρμογήν της εν λόγω διατάξεως.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η δανική.