CELEX: 61985CJ0166
Ερμηνεία οδηγίας
Έννοια δημοσίου λειτουργού και προσώπου επιφορτισμένου με δημόσια υπηρεσία

Με Διάταξη της 15ης Απριλίου 1985, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Μαΐου 1985, το Corte ď appello της Βενετίας ( Εφετείο Βενετίας) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 77/780 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1977, περί του συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ανάληψη και την άσκηση της δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος ( ΕΕ ειδ. έκδ. 06/002, σ. 3 ), στο εξής: η οδηγία.
Το ερώτημα ανέκυψε στο πλαίσιο ποινικής δίκης που κινήθηκε κατά των Bullo και Bonivento ( στο εξής: οι κατηγορούμενοι ), υπαλλήλων πιστωτικού ιδρύματος οργανωμένου υπό μορφή συνεταιρισμού περιορισμένης ευθύνης, της « Banca Agricola Popolare » του Cavarzere ( Βενετία ). Οι κατηγορούμενοι, χαρακτηριζόμενοι ως « πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία », καταδικάστηκαν από το πρωτοβάθμιο ποινικό δικαστήριο για « εκμετάλλευση διαπεπιστευμένων », έγκλημα προβλεπόμενο από το άρθρο 315 του ιταλικού ποινικού κώδικα. Αν το έγκλημα αυτό διαπράττεται από δημόσιο λειτουργό ή από πρόσωπο στο οποίο έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία, μπορεί να επιβληθεί βαρύτερη ποινή.
Το Εφετείο της Βενετίας, επιληφθέν κατόπιν εφέσεως των κατηγορουμένων και θεωρώντας ότι, αφενός, το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας και, αφετέρου, ήταν αναγκαίο να διασαφηνιστεί αν ο χαρακτηρισμός των προσώπων στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία ή ο χαρακτηρισμός του δημοσίου λειτουργού που δίδεται στους υπαλλήλους του ιδρύματος αυτού συμβιβαζόταν με την οδηγία, υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο ερώτημα:
«Λαμβανομένου υπόψη του συνολικού περιεχομένου της οδηγίας 71/780/ΕΟΚ που εξέδωσε το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 12 Δεκεμβρίου 1977, στο “επιδιωκόμενο αποτέλεσμα” που δεσμεύει την Ιταλική Δημοκρατία δυνάμει του άρθρου 189, τρίτη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ μπορεί νόμιμα να περιληφθεί ή αντίθετα πρέπει να αποκλειστεί, στα πλαίσια της ρυθμίσεως όσον αφορά την οργανωτική δομή του πιστωτικού ιδρύματος ( άρθρο 3, παράγραφος 4, της οδηγίας ) στην οποία πρέπει να προβεί το κράτος μέλος, ο χαρακτηρισμός των υπαλλήλων των πιστωτικών ιδρυμάτων ( άρθρο 1, πρώτη περίπτωση, της οδηγίας ) ( βάσει της εκ μέρους των εν λόγω υπαλλήλων εκτελέσεως των καθηκόντων που τους έχουν ανατεθεί) “ως δημοσίων λειτουργών” ή ως “προσώπων στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία ”, σύμφωνα με τις έννοιες που περιλαμβάνονται αντίστοιχα στα άρθρα 357 και 358 του ισχύοντος ιταλικού ποινικού κώδικα; »
Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι κατηγορούμενοι, η Επιτροπή και η ιταλική κυβέρνηση, περιλαμβάνονται στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση. Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.
Με το ερώτημα του, το εθνικό δικαστήριο ζητεί ουσιαστικά να πληροφορηθεί αν οι διατάξεις και ο σκοπός της οδηγίας 77/780 αντιτίθενται στο να δοθεί στους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων η ιδιότητα του « δημοσίου λειτουργού » ή του « προσώπου στο οποίο έχει ανατεθεί η δημόσια υπηρεσία » όσον αφορά την εφαρμογή του ποινικού δικαίου κράτους μέλους.
Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, επιβάλλεται καταρχάς η διαπίστωση ότι η οδηγία, όπως ορθώς υπογράμμισαν η Επιτροπή και η ιταλική κυβέρνηση, δεν περιλαμβάνει καμιά διάταξη καθορίζουσα το καθεστώς που το εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών πρέπει να παρέχει στα πιστωτικά ιδρύματα ή την έκταση της ενδεχομένης ποινικής ευθύνης των υπαλλήλων των ιδρυμάτων αυτών, όπως την προβλεπόμενη εν προκειμένω από την ιταλική νομοθεσία. Επομένως, αφήνει εξ ολοκλήρου στα κράτη μέλη την αρμοδιότητα να ρυθμίζουν το νομικό καθεστώς των πιστωτικών ιδρυμάτων και, ειδικότερα, δεν τα υποχρεώνει να επιβάλλουν ιδιωτικό χαρακτήρα στα καθήκοντα και στις αρμοδιότητες που το πιστωτικό ίδρυμα αναθέτει στους υπαλλήλους του.
Πράγματι, η οδηγία θεωρεί, αφενός, ότι, δυνάμει της Συνθήκης απαγορεύεται κάθε δυσμενής διάκριση στον τομέα εγκαταστάσεως και παροχής υπηρεσιών λόγω, αντιστοίχως, ιθαγενείας ή του γεγονότος ότι η επιχείρηση δεν είναι εγκατεστημένη στο κράτος μέλος όπου εκτελείται η παροχή. Αφετέρου, έχει ως μόνο σκοπό να διευκολύνει την ανάληψη και την άσκηση της δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος εξαλείφοντας τις διαφορές μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών που δημιουργούν τα περισσότερα εμπόδια όσον αφορά το καθεστώς στο οποίο υπόκεινται οι δραστηριότητες αυτές (πρώτη και δεύτερη αιτιολογική σκέψη). Σχετικά, η οδηγία αποτελεί μόνο ένα πρώτο βήμα στην πραγματοποίηση μιας κοινής αγοράς πιστωτικών ιδρυμάτων που έχει ιδίως ως τελικό σκοπό τη διευκόλυνση της γενικής εποπτείας του πιστωτικού ιδρύματος το οποίο ασκεί δραστηριότητες σε πολλά κράτη μέλη. Επομένως, δεν υποχρεώνει καταρχήν τα κράτη μέλη να εξαιρούν τα εν λόγω ιδρύματα και, συνεπώς, τους υπαλλήλους τους από την εφαρμογή του εσωτερικού τους δικαίου και ειδικότερα του ποινικού δικαίου, καθόσον οι εν λόγω διατάξεις δεν εισάγουν δυσμενή διάκριση για τα πιστωτικά ιδρύματα των άλλων κρατών μελών ή περιορισμό στην ελεύθερη άσκηση της τραπεζικής δραστηριότητας.
Σχετικώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο χαρακτηρισμός ως δημοσίων λειτουργών ή ως προσώπων στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία, ο οποίος δίδεται στους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων αποκλειστικά για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου, δεν αποτελεί ούτε δυσμενή διάκριση στηριζόμενη στην ιθαγένεια ή στην έδρα του ιδρύματος ούτε περιορισμό στην ελεύθερη ανάληψη τραπεζικής δραστηριότητας. Πράγματι, το δικαίωμα ελεύθερης αναλήψεως τραπεζικής δραστηριότητας και της ελεύθερης άσκησης της δραστηριότητας αυτής διασφαλίζεται μόνο υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζει η νομοθεσία της χώρας εγκαταστάσεως για τους δικούς της υπηκόους και πιστωτικά ιδρύματα.
Όσον αφορά το άρθρο 3, παράγραφος 4, της οδηγίας, στο οποίο αναφέρεται το εθνικό δικαστήριο, παρατηρείται ότι η υποχρέωση που προβλέπει η διάταξη αυτή ότι τα πιστωτικά ιδρύματα, μαζί με την αίτηση εγκρίσεως λειτουργίας, υποβάλλουν και πρόγραμμα δραστηριότητας, με το οποίο αναφέρουν το είδος των προβλεπομένων πράξεων και τη διαρθρωτική δομή του ιδρύματος, είναι τυπικού χαρακτήρα και έχει ως σκοπό να εξασφαλίζει την πραγματική εποπτεία των δραστηριοτήτων των εν λόγω ιδρυμάτων προς προστασία της πελατείας τους. Η εν λόγω υποχρέωση δεν μπορεί να νοείται ως εμποδίζουσα συγκεκριμένη δομή των πιστωτικών ιδρυμάτων ή ειδικό χαρακτηρισμό των τραπεζικών υπαλλήλων, όσον αφορά την εφαρμογή του ποινικού δικαίου.
Ως προς το επιχείρημα των κατηγορουμένων που αντλείται από το ότι οι εν λόγω χαρακτηρισμοί συνεπάγονται επιτακτικές υποχρεώσεις και δικαστικό έλεγχο, προσήκει αμέσως η απάντηση ότι η οδηγία δεν εμποδίζει τον έλεγχο των πιστωτικών ιδρυμάτων. Εφόσον δεν εμποδίζει την ελεύθερη ανάληψη τραπεζικών δραστηριοτήτων υπό όρους διαφορετικούς από εκείνους που ισχύουν για τα πιστωτικά ιδρύματα του οικείου κράτους μέλους, ένας τέτοιος έλεγχος δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αντιβαίνει προς τις διατάξεις ή το σκοπό της οδηγίας.
Όσον αφορά την επιχειρηματολογία των κατηγορουμένων κατά την οποία η οδηγία παρέχει ειδικό χαρακτήρα στα τραπεζικά ιδρύματα, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι πράγματι η οδηγία αποκλείει από το πεδίο εφαρμογής ορισμένα ιδρύματα τα οποία επιδιώκουν ειδικούς σκοπούς, ιδίως δημοσίου συμφέροντος. Πάντως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, αφενός, η παρέκκλιση αυτή δεν έχει ως συνέπεια ότι οι τράπεζες και οι υπάλληλοι τους οφείλουν κατ' ανάγκη να έχουν καθεστώς ιδιωτικού δικαίου και, αφετέρου, η οδηγία δεν εμποδίζει τα κράτη μέλη να χορηγήσουν ειδικό καθεστώς, στο επίπεδο εφαρμογής του ποινικού δικαίου, στις ιδιωτικές τράπεζες και τους υπαλλήλους τους.
Από το σύνολο των προηγούμενων σκέψεων συνάγεται ότι στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ούτε οι διατάξεις ούτε ο στόχος της οδηγίας 77/780 δεν εμποδίζουν, για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου κράτους μέλους, να δοθεί στους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων ο χαρακτηρισμός του « δημοσίου λειτουργού » ή του « προσώπου στο οποίο έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία ».
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η ιταλική κυβέρνηση και η Επιτροπή δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 15ης Απριλίου 1985 το Corte d'Appello της Βενετίας, αποφαίνεται:

Ούτε οι διατάξεις ούτε ο στόχος της οδηγίας 77/780 δεν εμποδίζουν, για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου κράτους μέλους, να δοθεί στους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων ο χαρακτηρισμός του « δημοσίου λειτουργού » ή του « προσώπου στο οποίο έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία ».

O'Higgins
Due
Bahlmann
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 7 Απριλίου 1987.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
Τ. F. O'Higgins
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.