CELEX: 61988CJ0370
Διακρίσεις
Εθνικό μέτρο διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων

Με Διάταξη της 23ης Νοεμβρίου 1988, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 21 Δεκεμβρίου 1988, το High Court of Justiciary υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 7 και 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης, καθώς και ως προς το κύρος και την ερμηνεία του άρθρου 19 του κανονισμού (ΕΟΚ) 171/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου , 1983, περί ορισμένων προσωρινών τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων (
ΕΕ L 24, σ. 14
).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας κατά του Α. Marshall, βρετανού αλιέα κατοίκου Σκοτίας, ο οποίος κατηγορείται ότι κατείχε παράνομα επί του σκάφους του ένα μονόκλωνο δίχτυ απλάδι.
Το άρθρο 19 του προαναφερθέντος κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν ιδιαίτερα μέτρα περί διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων.
To άρθρο αυτό ορίζει ότι:
« 1.
Στην περίπτωση αλιευτικών αποθεμάτων αποκλειστικά τοπικών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον για τους αλιείς ενός μόνο κράτους μέλους, το κράτος μέλος αυτό μπορεί να θεσπίζει μέτρα για να εξασφαλίζει τη διατήρηση και τη διαχείριση αυτών των αποθεμάτων, με την επιφύλαξη ότι τα μέτρα αυτά συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο και είναι σύμφωνα με την κοινή αλιευτική πολιτική.
2.
Τα κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν τους όρους ή τις λεπτομέρειες καθαρά τοπικού χαρακτήρα που εφαρμόζονται αποκλειστικά στους αλιείς υπηκόους τους και που αποσκοπούν στον περιορισμό των αλιευμάτων με τεχνικά μέτρα που συμπληρώνουν τα μέτρα που καθορίζονται στους κοινοτικούς κανονισμούς, με την προϋπόθεση ότι τα μέτρα αυτά συμβιβάζονται με το κοινοτικό δίκαιο και είναι σύμφωνα με την κοινή αλιευτική πολιτική.
3.
Πριν από τη θέσπιση των μέτρων που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2, το εν λόγω κράτος μέλος εξασφαλίζει τη συμφωνία της Επιτροπής ως προς τη διαπίστωση ότι τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με τη μία ή την άλλη των εν λόγω παραγράφων.
Η Επιτροπή λαμβάνει αιτιολογημένη απόφαση εντός προθεσμίας τριών μηνών από την ημερομηνία υποβολής αιτήσεως βάσει του πρώτου εδαφίου. »
Στις 14 Ιανουαρίου 1986, αφού έλαβε την άδεια της Επιτροπής, ο Secretary of State for Scotland (Υπουργός Σκωτίας) εξέδωσε, στο πλαίσιο του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 171/83, απόφαση σχετικά με τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων — The Inshore Fishing ( Prohibition of Carriage of Monofilament Gill Nets ) ( Scotland ) Order 1986 (SI 1986/60) (στο εξής: υπουργική απόφαση). Η εν λόγω απόφαση, η οποία αφορά αποκλειστικά τους βρετανούς αλιείς, τους απαγορεύει να κατέχουν μονόκλωνα δίχτυα απλάδια όταν πλέουν στα ύδατα που περιβάλλουν τις σκωτικές ακτές εντός ορίου έξι μιλίων.
Όπως εξήγησε η Βρετανική Κυβέρνηση, με την υπουργική αυτή απόφαση επιδιώκεται η τήρηση άλλης προγενέστερης αποφάσεως, η οποία απαγορεύει την αλιεία σολομού με δίχτυα του ίδιου είδους εντός της ίδιας θαλάσσιας ζώνης.
Στις 20 Σεπτεμβρίου 1986 διενεργήθηκε έλεγχος επί του σκάφους του Marshall στα ύδατα που περιβάλλουν τις σκωτικές ακτές. Σ' αυτό υπήρχε ένα δίχτυ του οποίου η κατοχή απαγορεύεται από την απόφαση.
Κατά του Marshall ασκήθηκε ποινική δίωξη ενώπιον του Sheriff Court του Stranraer' στο δικαστήριο ο Marshall ισχυρίστηκε ότι η απόφαση είναι παράνομη διότι εισήγε διακρίσεις σε βάρος των βρετανών αλιέων και ειδικότερα σε βάρος των σκώτων αλιέων σε σχέση με τους άλλους αλιείς της Κοινότητας. Καταρχάς, η κατοχή των εν λόγω διχτύων απαγορεύεται μόνο στους βρετανούς αλιείς. Επιπλέον η διάκριση θίγει ειδικότερα τους βρετανούς αλιείς που αλιεύουν με βάση λιμένες της Σκωτίας. Οι αλιείς αυτοί, σε αντίθεση με τους αλιείς των άλλων κρατών μελών και τους βρετανούς αλιείς που δεν αλιεύουν με βάση λιμένες της Σκωτίας, στερούνται της δυνατότητας να χρησιμοποιούν μονόκλωνα δίχτυα απλάδια εκεί όπου η χρήση τους επιτρέπεται, διότι δεν μπορούν να τα μεταφέρουν όταν διασχίζουν τη θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει τον λιμένα νηολογήσεως τους.
Ο Sheriff του Stranraer δέχθηκε τον ισχυρισμό του Marshall και τον απάλλαξε. Κατόπιν εφέσεως της εισαγγελικής αρχής, επελήφθη της υποθέσεως το High Court of Justiciary.
Προς επίλυση της διαφοράς το δικαστήριο αυτό υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής ερωτήματα:
« 1)
Εμποδίζουν τα κράτη μέλη οι διατάξεις του άρθρου 7 ή του άρθρου 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ ή οποιαδήποτε άλλη διάταξη του κοινοτικού δικαίου να λαμβάνουν μέτρο που έχει εγκριθεί προηγουμένως νομίμως από την Επιτροπή και με το οποίο απαγορεύεται στα αλιευτικά σκάφη τα νηολογημένα στο οικείο κράτος μέλος, εφόσον το σκάφος αυτό πλέει εντός του τμήματος της αιγιαλίτιδας ζώνης του κράτους μέλους αυτού το οποίο περιβάλλει την ακτή του κράτους αυτού, να μεταφέρουν δίχτυα αλιείας ορισμένου τύπου και ορισμένης κατασκευής, η χρήση των οποίων όμως δεν απαγορεύεται κατά τα λοιπά από την κοινοτική νομοθεσία; Αν ναι, υπό ποιες προϋποθέσεις;
2)
α)
Είναι έγκυρο κατά το κοινοτικό δίκαιο το άρθρο 19 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 171/83 του Συμβουλίου;
β)
Αν ναι, ένα μέτρο σαν αυτό που περιγράφεται στο ερώτημα 1 εμπίπτει πλήρως στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19;»
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι οικείες κοινοτικές διατάξεις, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του κύρους του άρθρου 19 του κανονισμού 171/83
Ο Μαρσηαλλ ισχυρίστηκε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ότι το άρθρο 19 του κανονισμού 171/83 είναι ανίσχυρο, καθόσον επιτρέπει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα, στο πλαίσιο της κοινής αλιευτικής πολιτικής, τα οποία μπορούν να αντιβαίνουν προς τις θεμελιώδεις αρχές της Συνθήκης. Ο ισχυρισμός αυτός οδήγησε το εθνικό δικαστήριο να υποβάλει ερώτημα ως προς το κύρος της εν λόγω διατάξεως.
Συναφώς αρκεί να σημειωθεί ότι τα εθνικά μέτρα διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων, τα οποία ελήφθηκαν στο πλαίσιο του άρθρου 19 του κανονισμού 171/83, πρέπει να είναι σύμφωνα προς το κοινοτικό δίκαιο, όπως ορίζει το ίδιο το κείμενο της διατάξεως αυτής, περιλαμβανομένων φυσικά των θεμελιωδών αρχών του.
Επομένως, το άρθρο 19 του κανονισμού 171/83 δεν μπορεί να θεωρηθεί ανίσχυρο για τον λόγο ότι επιτρέπει τη λήψη εθνικών μέτρων αντιθέτων προς τις αρχές αυτές.
Λαμβανομένων υπόψη των προηγουμένων σκέψεων, πρέπει να δοθεί ως απάντηση στο εθνικό δικαστήριο ότι από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος του άρθρου 19 του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου.
Επί του πεδίου εφαρμογής του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 171/83
Ακόμη, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν ένα μέτρο όπως η εν λόγω απόφαση εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου.
Το μέτρο αυτό είναι φύσεως παρόμοιας προς εκείνα στα οποία αναφέρεται το άρθρο 19 του κανονισμού 171/83. Καταρχάς, το εν λόγω μέτρο έχει καθαρά τοπικό χαρακτήρα, διότι ισχύει μόνο σε τμήμα των υδάτων του κράτους μέλους που το έλαβε. Στη συνέχεια, ισχύει μόνο έναντι των αλιέων που είναι υπήκοοι του κράτους αυτού, δεδομένου ότι αφορά μόνο τα σκάφη τα οποία φέρουν τη σημαία του εν λόγω κράτους μέλους. Τέλος, αφού περιορίζεται στην απαγόρευση της χρησιμοποιήσεως συγκεκριμένου είδους διχτύων, είναι τεχνικού χαρακτήρα.
Υπό τις συνθήκες αυτές πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι εθνικό μέτρο, όπως η απόφαση αυτή, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου.
Επί της συμφωνίας ενός εθνικού μέτρου, όπως η απόφαση, προς τις θεμελιώδεις αρχές της Συνθήκης
Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ο Marshall υποστήριξε ακόμη ότι η απόφαση είναι παράνομη για πολλούς λόγους. Καταρχήν, εισάγει διακρίσεις βασιζόμενες στην ιθαγένεια, καθόσον εξαιτίας της οι βρετανοί αλιείς περιέρχονται σε δυσμενέστερη θέση έναντι των άλλων αλιέων της Κοινότητας. Στη συνέχεια, εισάγει διακρίσεις που θίγουν ειδικότερα τους αλιείς οι οποίοι αλιεύουν με βάση λιμένες της Σκωτίας, διότι, αντίθετα προς τους άλλους βρετανούς αλιείς, δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τα εν λόγω δίχτυα στις θαλάσσιες ζώνες όπου επιτρέπεται η χρησιμοποίηση τους. Επιπλέον, η απόφαση παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας, διότι απαγορεύει την κατοχή των διχτύων, ενώ θα αρκούσε η απαγόρευση της χρησιμοποιήσεως τους. Τέλος, συνιστά προσβολή του δικαιώματος ελεύθερης ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας.
Η επιχειρηματολογία αυτή οδήγησε το εθνικό δικαστήριο να υποβάλει το ερώτημα αν^ το άρθρο 7 ή το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ή οι θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου εμποδίζουν τα κράτη μέλη να απαγορεύουν τη μεταφορά διχτύων ορισμένου είδους επί όλων των σκαφών που φέρουν τη σημαία του και πλέουν στα ύδατα που περιβάλλουν τις ακτές του.
Όσον αφορά το άρθρο 7 της Συνθήκης, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι η διάταξη αυτή δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη να επιφυλάσσουν την ίδια μεταχείριση σε όλους τους δικούς τους υπηκόους. Επομένως, διακρίσεις μεταξύ των αλιέων που αλιεύουν με βάση λιμένες της Σκωτίας και των άλλων βρετανών αλιέων δεν αντιβαίνει προς το άρθρο 7. Εξάλλου, το επίδικο μέτρο δεν μπορεί να θεωρηθεί αντίθετο προς το άρθρο 7 για τον λόγο ότι, εξαιτίας του, οι αλιεύοντες με βάση λιμένες της Σκωτίας αλιείς περιέρχονται σε δυσμενέστερη θέση έναντι των αλιέων των άλλων κρατών μελών. Πράγματι, οι θέσεις στις οποίες βρίσκονται οι δύο αυτές κατηγορίες αλιέων δεν είναι παρόμοιες, λαμβανομένης υπόψη της επιτακτικής ανάγκης διατηρήσεως του σολομού.
Όσον αφορά το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης, από την απόφαση της 26ης Απριλίου 1988, Apesco κατά Επιτροπής, σκέψη 23 (
207/86, Συλλογή 1988, σ. 2151
), προκύπτει ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν την αρχή της ισότητας όταν θεσπίζουν μέτρα εκτελέσεως, αφορώντα μόνο τους δικούς τους υπηκόους, ενός κοινοτικού κανονισμού περί οργανώσεως γεωργικών αγορών.
Επ' αυτού πρέπει να σημειωθεί ότι η απόφαση όντως θίγει περισσότερο τους αλιείς που αλιεύουν με βάση λιμένες της Σκωτίας απ' ό,τι τους άλλους βρετανούς αλιείς: στους πρώτους απαγορεύεται να χρησιμοποιούν μονόκλωνα δίχτυα απλάδια ακόμα και εκεί όπου επιτρέπεται η χρησιμοποίηση τους, αφού δεν μπορούν να κατέχουν τέτοια δίχτυα εντός των υδάτων που περιβάλλουν τον λιμένα νηολογήσεως τους.
Εντούτοις, αυτή η διαφορετική μεταχείριση δεν μπορεί να αποτελεί δυσμενή διάκριση, απαγορευόμενη από το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης, παρά μόνο αν είναι αυθαίρετη, δηλαδή αν στερείται επαρκούς δικαιολογίας και δεν στηρίζεται σε αντικειμενικούς λόγους.
Συναφώς πρέπει να σημειωθεί ότι ο σολομός πρέπει να διασχίσει την αναφερόμενη στην απόφαση θαλάσσια ζώνη για να φθάσει στους ποταμούς όπου γεννά τα αυγά του. Επομένως, είναι σημαντικό για τη διατήρηση του είδους ένα ορισμένο ποσοστό σολομών να μπορεί να φθάνει σ' αυτούς τους τόπους αναπαραγωγής.
Λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερα μεγάλης αποτελεσματικότητας των μονόκλωνων διχτύων απλαδιών, τούτο προϋποθέτει την απαγόρευση της χρήσης τους. Για να εξασφαλιστεί η επιβολή του εν λόγω μέτρου δικαιολογείται αντικειμενικά η απαγόρευση κατοχής διχτύων αυτού του τύπου στη ζώνη αυτή. Πράγματι, η διενέργεια ελέγχων είναι ιδιαίτερα δυσχερής στην οικεία θαλάσσια ζώνη λόγω της εκτάσεως των ακτών. Συνεπώς, δεν ενήργησαν αυθαίρετα οι εθνικές αρχές οι οποίες προτίμησαν να απαγορεύσουν την κατοχή των διχτύων αυτών παρά να πολλαπλασιάσουν τους ελέγχους με σκοπό την απόδειξη της χρησιμοποιήσεως των εν λόγω διχτύων για παράνομους σκοπούς. Από τις σκέψεις αυτές προκύπτει επίσης ότι το μέτρο αυτό δεν είναι δυσανάλογο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Τέλος, όσον αφορά την προσβολή του δικαιώματος της ελεύθερης ασκήσεως επαγγελματικής απασχολήσεως πρέπει να υπομνηστεί ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 1986, Keller, σκέψη 8 (
234/85, Συλλογή 1986, σ. 2897
), η άσκηση του δικαιώματος αυτού υπόκειται σε περιορισμούς που δικαιολογούνται από τους στόχους γενικού συμφέροντος τους οποίους επιδιώκει η Κοινότητα, εφόσον οι περιορισμοί αυτοί δεν προσβάλλουν το ουσιαστικό περιεχόμενο του δικαιώματος.
Εν προκειμένω, οι περιορισμοί του δικαιώματος αλιείας δικαιολογούνται από λόγους γενικού συμφέροντος, εφόσον έχουν ως σκοπό τη διατήρηση του είδους. Εξάλλου δεν θίγουν το ουσιαστικό περιεχόμενο του δικαιώματος αλιείας, διότι η ελευθερία ασκήσεως αλιευτικής δραστηριότητας δεν εμποδίζεται εφόσον χρησιμοποιούνται τα επιτρεπόμενα δίχτυα.
Επομένως, στο εθνικό δικαστήριο πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι ούτε το άρθρο 7 ούτε το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ούτε οι θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου κωλύουν ένα κράτος μέλος να απαγορεύει τη μεταφορά ορισμένου τύπου διχτύων σε όλα τα πλοία που φέρουν τη σημαία του και πλέουν στα περιβάλλοντα τις ακτές του ύδατα.
Eni ίων δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το High Court of Justiciary, με Διάταξη της 23ης Νοεμβρίου 1988, αποφαίνεται:

1)
Από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος του άρθρου 19 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 171/83 του Συμβουλίου.

2)
Εθνικό μέτρο όπως το θεσπισθέν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 171/83 του Συμβουλίου.

3)
Ούτε το άρθρο 7 ούτε το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ούτε οι θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου κωλύουν ένα κράτος μέλος να απαγορεύει τη μεταφορά ορισμένου τύπου διχτύων σε όλα τα πλοία που φέρουν τη σημαία του και πλέουν στα περιβάλλοντα τις ακτές του ύδατα.

Moitinho de Almeida
Slynn
Joliét
Grévisse
Zuleeg
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Νοεμβρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πέμπτου τμήματος
J. C. Moitinho de Almeida
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.