CELEX: 61988CJ0181
Gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees
Variabele slachtpremie voor het Verenigd Kononkrijk
Beginselen van gelijke behandeling en van vrij verkeer van goederen

Bij beschikkingen van 28 juni en 19 juli 1988, ingekomen ten Hove op respectievelijk 4 juli en 3 augustus daaraanvolgend, hebben het tribunal administratif te Dijon en het tribunal administratif te Amiens krachtens artikel 177 EEG-Verdrag een prejudiciële vraag gesteld over de geldigheid van de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 van de Raad van 27 juni 1980 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees (
PB 1980, L 183, blz. 1
), zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84 van de Raad van 31 maart 1984 (
PB 1984, L 90, blz. 35
).
Deze vraag is gerezen in het kader van door drie Franse producenten van schapevlees ingestelde beroepen tegen de beschikkingen van de directeur van de Office national interprofessionnel des viandes, de l'élevage et de l'aviculture (hierna: „Ofival”), waarbij met toepassing van artikel 5 van verordening nr. 1837/80 het bedrag werd vastgesteld van de premie ter compensatie van het inkomensverlies dat door elk van deze producenten over het verkoopseizoen 1986 was geleden.
Verzoekers in het hoofdgeding kwamen tegen deze beschikkingen op met het betoog, dat zij op een onwettige verordening berustten, te weten verordening nr.1837/80 van de Raad, omdat artikel 9 van deze verordening, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84 van de Raad, voorziet dat het Verenigd Koninkrijk ter compensatie van het inkomensverlies tussen twee methoden kan kiezen, te weten de jaarlijkse premie per ooi en de variabele slachtpremie, terwijl de andere Lid-Staten krachtens artikel 5 van dezelfde verordening slechts één enkele methode mogen toepassen, te weten de jaarlijkse premie per ooi.
Ten einde de gegrondheid van de door verzoekers in het hoofdgeding aangevoerde middelen te kunnen beoordelen, besloot het tribunal administratif te Dijon (zaken C-181/88 en C-182/88) de behandeling van de zaak te schorsen, totdat het Hof een uitspraak heeft gedaan over de vraag:
„Zijn de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 van de Raad van 27 juni 1980, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84 van de Raad van 31 maart 1984, geldig, gelet op de in het EEG-Verdrag neergelegde beginselen van non-discriminatie, gelijke behandeling en vrij verkeer van goederen ?”
In eenzelfde context besloot het tribunal administratif te Amiens (zaak C-218/88) het Hof om een prejudiciële beslissing te verzoeken over de vraag:
„Zijn de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84, in strijd met de beginselen van non-discriminatie tussen producenten en van vrij verkeer van goederen, zoals neergelegd in de artikelen 40, lid 3, tweede en derde alinea, en 30 EEG-Verdrag, voor zover zij twee regelingen ter compensatie van inkomensverlies voorzien, waarbij echter slechts één Lid-Staat een mogelijkheid van keuze heeft.”
Voor een nadere uiteenzetting van de feiten van het hoofdgeding, de betrokken gemeenschapsregeling, het procesverloop en de bij het Hof ingediende opmerkingen, wordt verwezen naar het rapport ter terechtzitting. Deze elementen van het dossier worden hierna slechts weergegeven voor zover dat noodzakelijk is voor de redenering van het Hof.
De geldigheid van de regeling, in het licht van het gelijkheids- en het non-discrimi-natiebeginsel
Verordening nr. 1837/80 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector schape- en geitevlees, zoals gewijzigd, voorziet in drie mogelijkheden tot ondersteuning van deze markt: de jaarlijkse premie per ooi, interventiemaatregelen en de variabele slachtpremie.
De jaarlijkse premie per ooi, die bestemd is ter compensatie van het inkomensverlies dat producenten in de loop van het verkoopseizoen hebben geleden, wordt aan het eind van het seizoen uitbetaald. Deze premie komt overeen met het eventuele verschil tussen de jaarlijks door de Raad vastgestelde basisprijs en het rekenkundig gemiddelde van de tijdens het verkoopseizoen voor elke regio geconstateerde marktprijzen (artikel 5, lid 2).
De Commissie kan evenwel tijdens het verkoopseizoen de Lid-Staten toestaan een voorschot op de jaarlijkse premie per ooi uit te betalen aan producenten van schapevlees die zich bevinden in de probleemgebieden die zijn afgebakend overeenkomstig artikel 3, leden 3, 4 en 5, van richtlijn 75/268/EEG betreffende de landbouw in bergstreken en in sommige probleemgebieden (
PB 1975, L 128, blz. 1
; artikel 5, lid 4, van verordening nr. 1837/80, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84).
De interventiemaatregelen kunnen worden genomen in de vorm van steunverlening aan particuliere opslag en van aankopen door de interventiebureaus. De aankopen worden op verzoek van één of meer Lid-Staten verricht, wanneer wordt vastgesteld, dat in de periode van 15 juli tot en met 15 december van elk jaar de marktprijs gelijk is aan of lager dan een naar seizoen gedifferentieerde interventieprijs die overeenkomt met 85% van de naar seizoen gedifferentieerde basisprijs, en tegelijkertijd de op de representatieve markten van een bepaalde regio geconstateerde prijs gelijk is aan of lager is dan de naar seizoen gedifferentieerde interventieprijs (artikelen 6 en 7).
De variabele slachtpremie wordt tijdens het verkoopseizoen uitbetaald. Zij omvat het verschil tussen het naar seizoen gedifferentieerde richtniveau, dat wil zeggen 85% van de naar seizoen gedifferentieerde basisprijs, en de in regio 5, te weten het Verenigd Koninkrijk, geconstateerde marktprijs. Deze premie kan enkel door het Verenigd Koninkrijk worden toegekend en op voorwaarde dat door de interventiebureaus niet tot aankopen overeenkomstig artikel 6, lid 1, sub b, van verordening nr. 1837/80 is overgegaan. De jaarlijkse premie per ooi, die kan worden toegekend aan het eind van het verkoopseizoen, wordt volgens een bepaalde, in artikel 5, lid 6, van dezelfde verordening vastgestelde methode verminderd met het bedrag van de variabele slachtpremies die tijdens het verkoopseizoen zijn uitbetaald.
Wanneer de slachtpremie is toegekend, wordt van de producenten bij uitvoer een aan deze premie gelijkwaardig bedrag geheven (claw-back, artikel 9, leden 3 en 4, van verordening nr. 1837/80). Volgens verordening (EEG) nr. 3191/80 van de Commissie van 9 december 1980 inzake overgangsmaatregelen voor het niet terugvorderen van de variabele slachtpremie voor de produkten van de sector schape- en geitevlees die worden uitgevoerd uit de Gemeenschap (
PB 1980, L 332, blz. 14
), zoals gewijzigd bij verordening nr. 1558/82 van de Commissie van 17 juni 1982 (
PB 1982, L 172, blz. 21
), wordt de variabele premie evenwel niet teruggevorderd bij uitvoer van de betrokken produkten uit de Gemeenschap.
Verzoekers in het hoofdgeding en de Franse regering menen, dat de opheffing van de mogelijkheid voor de Lid-Staten, met uitzondering van het Verenigd Koninkrijk (regio 5), om te kiezen voor de toepassing van de variabele slachtpremie, de Britse producenten in een gunstiger positie plaatst dan de andere producenten in de Gemeenschap. Door de variabele slachtpremie, die per week wordt berekend en prompt wordt uitbetaald, zouden de buiten het seizoen producerende fokkers, zoals verzoekers in het hoofdgeding, een compensatie kunnen verkrijgen voor het werkelijke verschil tussen de garantieprijzen en de marktprijzen op het tijdstip waarop zij hun lammeren verkopen. Waar de compensatiepremie overeenkomt met het jaarlijks rekenkundig gemiddelde van de wekelijkse nationale prijsnoteringen zouden de uiteindelijke inkomsten van de buiten het seizoen producerende Franse fokker die zijn produktie heeft verkocht in een week waarin de prijsnotering veel lager was dan de basisprijs, onder het niveau komen te liggen, dat wordt gegarandeerd door de naar seizoen gedifferentieerde basisprijs, zoals vastgesteld door de communautaire autoriteiten. Hieruit volgt dat, indien verzoekers hadden kunnen profiteren van de in het Verenigd Koninkrijk toegepaste compensatievoorwaarden, zij aanzienlijk hogere vergoedingen hadden verkregen dan die welke het Ofival hun heeft toegekend.
Bovendien zou de toepassing van de variabele slachtpremie alsmede de opschorting van de „claw-back” regeling voor de Britse export naar derde landen ertoe leiden dat de producenten uit regio 5 tegen zeer lage prijzen kunnen verkopen en dat de in de overige regio's van de Gemeenschap gevestigde producenten niet op de markten van derde landen kunnen doordringen.
Volgens verzoekers in het hoofdgeding en de Franse regering zijn de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 in strijd met het in de artikelen 7 en 40, derde alinea, EEG-Verdrag neergelegde discriminatieverbod, omdat het in deze bepalingen gemaakte onderscheid tussen de Lid-Staten niet door objectieve omstandigheden wordt gerechtvaardigd.
Zoals het Hof overwoog in zijn arrest van 15 september 1982 (zaak
106/81, Kind, Jurispr. 1982, blz. 2885, r. o. 18
), levert de omstandigheid dat de Lid-Staten tussen twee interventiemethoden kunnen kiezen, de variabele slachtpremie en interventieaankopen, die beide bij hetzelfde prijsniveau van toepassing worden, geen discriminatie op, wanneer de tussen de diverse marktsituaties in de Gemeenschap bestaande verschillen dit vereisen.
Hieruit volgt, dat alleen moet worden onderzocht of de betrokken verordening door de mogelijkheid om een variabele slachtpremie toe te kennen in een bepaalde regio aan één Lid-Staat voor te behouden, inbreuk maakt op het beginsel van gelijke behandeling waarvan artikel 40, derde alinea, EEG-Verdrag slechts een bijzondere uitdrukking vormt.
Dit beginsel verlangt, dat vergelijkbare situaties niet verschillend worden behandeld, tenzij dit verschil objectief gerechtvaardigd is.
De regeling van het handelsverkeer met derde landen, welke mede overeenkomsten inzake vrijwillige beperking omvat, op grond waarvan de traditionele handelsstromen moeten worden geëerbiedigd, doch als tegenprestatie het in het kader van de GATT geconsolideerde ad valorem recht tot 10% wordt verlaagd, heeft tot gevolg, dat de prijzen op de markt van regio 5, de regio waarin het meeste schapevlees uit derde landen wordt geïmporteerd, aanmerkelijk lager liggen dan in de andere regio's. In een dergelijke markt zijn steunmaatregelen noodzakelijk, zoals de variabele slachtpremie, die niet tot doel heeft het prijspeil te steunen, — dit doel wordt bereikt door aankopen door de interventiebureaus en door steunverlening aan particuliere opslag —, maar om de producenten financiële steun te verlenen zonder de marktprijzen te beïnvloeden.
De marktprijzen van regio 5 bevinden zich als gevolg van de traditionele handelsstromen voortdurend op een lager peil dan het richtniveau, waardoor de variabele premie moet worden betaald. De Lid-Statën hebben deze premies nooit in de andere regio's toegekend, terwijl zij daartoe wel de mogelijkheid hadden.
Toen de gemeenschapswetgever deze bijzondere kenmerken van de Britse markt vaststelde, heeft hij ter aanvulling op de maatregelen van verordening nr. 871/84, die de eenheid van de betrokken gemeenschappelijke marktordening moeten verzekeren, de mogelijkheid om de variabele slachtpremie toe te kennen in alle regio's afgeschaft behalve in regio 5, omdat alleen de markt in die regio dergelijke steunmaatregelen noodzakelijk maakt.
Zoals eerder gezegd, kan in bepaalde gebieden van andere regio's, waar de omstandigheden voor de producenten eveneens ongunstig zijn, een voorschot op de jaarlijkse premie per ooi worden toegekend (75% in 1986). Hetzelfde voorschot kan ook in andere gebieden als staatssteun worden betaald, indien de omstandigheden zulks rechtvaardigen. Dit was tot het einde van het verkoopseizoen 1985/1986 het geval in Frankrijk. De toenmalige marktomstandigheden werden enerzijds gekenmerkt door twee achtereenvolgende perioden van droogte in 1985 en 1986, waardoor de fokkers een belangrijk gedeelte van de kudde hebben moeten slachten en zij bijgevolg grote schulden hebben moeten maken voor de aankoop van voedergewassen, en anderzijds door de aanzienlijke daling van het Britse pond, waardoor schapevlees tegen betrekkelijk lage prijzen op de Franse markt kon worden aangeboden (beschikking van de Raad van 16 december 1986,
PB 1986, L 382, blz. 3
).
Voorts was de opschorting van de „claw-back” voor de Britse uitvoer naar derde landen volgens de Commissie noodzakelijk om de traditionele uitvoerstromen uit Groot-Brittannië in stand te houden. Zonder de regeling van de uitvoerrestituties, zoals voorzien in artikel 17 van verordening nr. 1837/80, zou de toepassing van de „claw-back” deze stromen hebben aangetast, daar de prijzen op de wereldmarkt lager zijn dan in de Gemeenschap.
Ten slotte kan na een vergelijking van de variabele slachtpremie met de jaarlijkse ooipremie niet worden geconcludeerd, dat eerstgenoemde premie aan buiten het seizoen producerende fokkers voordelen biedt, en dat de mogelijkheid om deze premie slechts aan producenten in één regio uit te keren dus in strijd is met het gelijkheidsbeginsel. De buiten het seizoen producerende fokkers in andere regio's kunnen namelijk in beginsel in aanmerking komen voor de toepassing van interventieaankopen, die bij dezelfde drempelprijs van toepassing worden als de variabele slachtpremie. Deze interventiemaatregelen zijn evenwel niet genomen, omdat de marktprijzen in de overige regio's in het algemeen boven deze interventietoepassingsprijs liggen, dat wil zeggen boven 85% van de naar seizoen gedifferentieerde basisprijs.
Gelet op de beoordelingsvrijheid waarover de instellingen bij de toepassing van een gemeenschappelijke marktordening beschikken, alsmede op artikel 39, lid 2, EEG-Verdrag, volgens hetwelk „bij het totstandbrengen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid en van de daarvoor te treffen bijzondere voorzieningen” rekening zal worden gehouden met „de structurele en natuurlijke ongelijkheid tussen de verschillende landbouwgebieden” en met „de noodzaak de dienstige aanpassingen geleidelijk te doen verlopen”, is de aan één Lid-Staat geboden mogelijkheid om de variabele premie in een bepaalde regio toe te passen dus niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel.
De geldigheid van de regeling in het licht van het beginsel van het vrije verkeer
Volgens verzoekers in het hoofdgeding en de Franse regering vormt het feit dat de variabele slachtpremie uitsluitend aan Britse producenten wordt uitbetaald, een schending van het beginsel van het vrije verkeer. Deze producenten komt een maatregel ten goede, die is aan te merken als een renteloze lening en zij kunnen altijd nog profiteren van de aanpassing van de prijzen aan het niveau van de richtprijs, wat hun voordelen oplevert waarop de boeren uit andere regio's geen aanspraak hebben. Op de Britse markt gelden derhalve lagere prijzen, hetgeen de uitvoer vanuit andere Lid-Staten naar de Britse markt belemmert en de Britse uitvoer naar derde landen begunstigt.
Wat het intracommunautaire handelsverkeer betreft, de „claw-back”, die moet worden betaald bij het verlaten van regio 5 en een gedeelte van de variabele slachtpremie bedraagt, dient de invloed van deze premie volledig te compenseren en aldus de uitvoer van produkten uit de regio waar deze premie wordt toegekend, naar de andere Lid-Staten mogelijk te maken zonder hun markt te verstoren.
Voorts is het prijsniveau op de Britse markt, waardoor deze markt zou worden afgeschermd tegen de invoer uit andere Lid-Staten, een gevolg van de voor het handelsverkeer met derde landen geldende regeling, waarin nog geen wijziging is kunnen worden aangebracht.
Hieruit volgt, dat de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 geen inbreuk maken op het beginsel van het vrije verkeer van goederen.
Ten aanzien van het handelsverkeer met derde landen, waarvoor het beginsel van het vrije verkeer van goederen niet geldt, wordt verwezen naar hetgeen hiervoor is _ opgemerkt over de beweerde schending van het gelijkheidsbeginsel.
Uit voorgaande overwegingen volgt, dat op de vragen van het tribunal administratif te Dijon en het tribunal administratif te Amiens moet worden geantwoord, dat bij onderzoek van de gestelde vragen niet is gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid van de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 van de Raad van 17 juni 1980, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84 van de Raad van 31 maart 1984, kunnen aantasten.
Kosten
De kosten door de Franse en de Britse regering, de Raad en de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening hunner opmerkingen bij het Hof gemaakt, kunnen niet voor vergoeding in aanmerking komen. Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale rechtelijke instantie over de kosten heeft te beslissen.

HET HOF VAN JUSTITIE (Vijfde kamer),
uitspraak doende op de door het tribunal administratif te Dijon en het tribunal administratif te Amiens bij beschikkingen van 28 juni en 19 juli 1988 gestelde vragen, verklaart voor recht:

„Bij onderzoek van de gestelde vragen is niet gebleken van feiten of omstandigheden die de geldigheid van de artikelen 5 en 9 van verordening nr. 1837/80 van de Raad van 27 juni 1980, zoals gewijzigd bij verordening nr. 871/84 van de Raad van 31 maart 1984, kunnen aantasten.”

Slynn
Zuleeg
Joliét
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 13 december 1989.
De griffier
J.-G. Giraud
De president van de Vijfde kamer
Sir Gordon Slynn
(
*1
)	Procestaal: Frans.