CELEX: 62002CJ0116
Σύμβαση των Βρυξελλών
.ρθρο 21
Εκκρεμοδικία
.ρθρο 17
Ρήτρα περί διεθνούς δικαιοδοσίας
Υποχρέωση αναστολής της διαδικασίας που υπέχει το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο, το καθοριζόμενο βάσει ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας
Υπερβολική διάρκεια των δικών ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου
Δεν ασκεί επιρροή

Gubisch Maschinenfabrik, σκέψη 8). Συνεπώς, προς επίτευξη αυτών των σκοπών το άρθρο 21 πρέπει να ερμηνευθεί διασταλτικώς
κατά τρόπο που να καλύπτει κατ' αρχήν όλες τις περιπτώσεις εκκρεμοδικίας ενώπιον δικαστηρίων συμβαλλομένων κρατών, ανεξαρτήτως
από την κατοικία των διαδίκων (προαναφερθείσα απόφαση Overseas Union Insurance κ.λπ., σκέψη 16).
Από τη σαφή διατύπωση του άρθρου 21 προκύπτει ότι, σε περίπτωση εκκρεμοδικίας, το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο οφείλει να
αναστείλει αυτεπαγγέλτως τη διαδικασία μέχρι να διαπιστωθεί η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου που επελήφθη πρώτο, σε περίπτωση
δε που πράγματι διαπιστωθεί η διεθνής δικαιοδοσία του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου, το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο οφείλει
να διαπιστώσει την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του υπέρ αυτού του δικαστηρίου.
Συναφώς, όπως επίσης υπογράμμισε το Δικαστήριο στη σκέψη 13 της προαναφερθείσας αποφάσεως Overseas Union Insurance κ.λπ.,
το άρθρο 21 δεν προβαίνει σε καμία διάκριση μεταξύ των διαφόρων περιπτώσεων διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπονται από τη
Σύμβαση των Βρυξελλών.
Βεβαίως, στη σκέψη 26 της προαναφερθείσας αποφάσεως Overseas Union Insurance κ.λπ., το Δικαστήριο, πριν αποφανθεί ότι το άρθρο
21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι, όταν αμφισβητείται η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου
που επελήφθη πρώτο, το δικαστήριο που επελήφθη δεύτερο έχει μόνο τη δυνατότητα να αναστείλει τη διαδικασία, στην περίπτωση
που δεν διαπιστώσει την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του, χωρίς να μπορεί να εξετάσει το ίδιο τη διεθνή δικαιοδοσία του δικαστηρίου
που επελήφθη πρώτο, επιφυλάχθηκε ως προς την περίπτωση κατά την οποία το δικαστήριο που επελήφθη δεύτερο διαθέτει αποκλειστική
δικαιοδοσία προβλεπόμενη από τη Σύμβαση και, ιδίως, από το άρθρο 16 αυτής.
Εντούτοις, από τη σκέψη 20 της ιδίας αποφάσεως προκύπτει ότι, ελλείψει οποιασδήποτε διεκδικήσεως αποκλειστικής διεθνούς δικαιοδοσίας
εκ μέρους του δεύτερου επιληφθέντος δικαστηρίου στη διαφορά της κύριας δίκης, το Δικαστήριο απλώς απέφυγε να προδικάσει την
ερμηνεία του άρθρου 21 της Συμβάσεως στην περίπτωση επί της οποίας εξέφρασε ειδική επιφύλαξη.
Εν προκειμένω, προβάλλεται αρμοδιότητα του δεύτερου επιληφθέντος δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 17 της Συμβάσεως.
Εντούτοις, το στοιχείο αυτό δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση την εφαρμογή του δικονομικού κανόνα που θέτει το άρθρο 21
της εν λόγω Συμβάσεως, ο οποίος σαφώς και αποκλειστικώς στηρίζεται επί της χρονολογικής σειράς κατά την οποία επελήφθησαν
της υποθέσεως τα συγκεκριμένα δικαστήρια.
Επιπροσθέτως, σε καμία περίπτωση το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο δεν είναι σε καλύτερη θέση να αποφανθεί επί της διεθνούς
δικαιοδοσίας του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου. Πράγματι, η δικαιοδοσία αυτή καθορίζεται ευθέως από τους κανόνες της Συμβάσεως,
που είναι κοινοί ως προς τα δύο δικαστήρια και μπορούν να ερμηνευθούν και να εφαρμοστούν με το ίδιο κύρος από το κάθε ένα
από αυτά (βλ., υπ' αυτή την έννοια, προαναφερθείσα απόφαση Overseas Union Insurance κ.λπ., σκέψη 23).
Συνεπώς, σε περίπτωση υπάρξεως ρήτρας διεθνούς δικαιοδοσίας, κατά την έννοια του άρθρου 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών, όχι
μόνον, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, οι διάδικοι διατηρούν πάντοτε τη δυνατότητα να μην επικαλεστούν αυτή τη ρήτρα, ειδικότερα
δε ο εναγόμενος έχει τη δυνατότητα να παραστεί ενώπιον του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου χωρίς να επικαλεστεί την έλλειψη
διεθνούς δικαιοδοσίας αυτού του δικαστηρίου βάσει ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας, κατά το άρθρο 18 της Συμβάσεως, αλλά,
επίσης, πέραν αυτών των περιπτώσεων, το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο οφείλει να εξετάσει την ύπαρξη της ρήτρας και να διαπιστώσει
την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του αν διαπιστωθεί, κατά το άρθρο 17, ότι πράγματι οι διάδικοι συμφώνησαν να ορίσουν το
δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο ως έχον αποκλειστική διεθνή δικαιοδοσία.
Εξάλλου, παρά τη γενόμενη στο άρθρο 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών αναφορά στη διεθνή εμπορική πρακτική, το υποστατό της συμφωνίας
των ενδιαφερομένων παραμένει πάντοτε ένας από τους σκοπούς αυτής της διατάξεως, ο οποίος αποβλέπει στην προστασία του ασθενέστερου
συμβαλλομένου με το να μην καθίσταται δυνατόν να περάσουν απαρατήρητες ρήτρες διεθνούς δικαιοδοσίας οι οποίες ενσωματώνονται
στη Σύμβαση με τη βούληση ενός μόνον των συμβαλλομένων μερών (βλ. αποφάσεις της 20ής Φεβρουαρίου 1997, C-106/95, MSG, Συλλογή
1997, σ. Ι-911, σκέψη 17, και Castelletti, προαναφερθείσα, σκέψη 19).
Υπό τις συνθήκες αυτές, ενόψει των αμφισβητήσεων που μπορεί να προβληθούν ως προς το ίδιο το υποστατό της συμπτώσεως βουλήσεων
των διαδίκων, εκραζομένης συμφώνως προς τις αυστηρές τυπικές προϋποθέσεις του άρθρου 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών, είναι
σύμφωνο προς την επιδιωκόμενη από τη Σύμβαση ασφάλεια δικαίου να καθορίζεται με σαφήνεια και ακρίβεια, σε περίπτωση εκκρεμοδικίας,
ποιο από τα δύο εθνικά δικαστήρια θα διαπιστώσει αν έχει διεθνή δικαιοδοσία κατά τους κανόνες της εν λόγω Συμβάσεως. Όπως
σαφώς προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 21 της Συμβάσεως, απόκειται στο πρώτο επιληφθέν δικαστήριο να αποφανθεί επί της διεθνούς
δικαιοδοσίας του, ενδεχομένως ενόψει ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας προβληθείσας ενώπιόν του, η οποία πρέπει να θεωρηθεί
ως αυτοτελής έννοια, εκτιμώμενη αποκλειστικώς βάσει των απαιτήσεων του εν λόγω άρθρου 17 (βλ., υπ' αυτήν την έννοια, απόφαση
της 10ης Μαρτίου 1992, C-214/89, Powell Duffryn, Συλλογή 1992, σ. I-1745, σκέψη 14).
Εξάλλου, η απορρέουσα εκ των ανωτέρω ερμηνεία του άρθρου 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών επιβεβαιώνεται από το άρθρο 19 της
εν λόγω Συμβάσεως, το οποίο προβλέπει την υποχρέωση του δικαστηρίου συμβαλλομένου κράτους να διαπιστώσει αυτεπαγγέλτως την
έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του εφόσον
καλείται να κρίνει, ως κύριο ζήτημα, διαφορά για την οποία δικαστήριο άλλου συμβαλλόμενου κράτους έχει αποκλειστική διεθνή
δικαιοδοσία σύμφωνα με το άρθρο 16. Το άρθρο 19 δεν αναφέρεται στο άρθρο 17 της Συμβάσεως των Βρυξελλών.
Τέλος, δυσχέρειες όπως αυτές που επικαλέστηκε η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, προκύπτουσες από αναβλητική συμπεριφορά
των διαδίκων οι οποίοι επιθυμούν να καθυστερήσουν την επί της ουσίας επίλυση της διαφοράς, ασκώντας αγωγή ενώπιον δικαστηρίου
του οποίου γνωρίζουν την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας, λόγω υπάρξεως ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας, δεν είναι δυνατόν
να επηρεάσουν την ερμηνεία μιας από τις διατάξεις της Συμβάσεως των Βρυξελλών, όπως αυτή προκύπτει από το γράμμα και τον σκοπό
της.
Ενόψει των ανωτέρω, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών έχει την έννοια
ότι το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο, η διεθνής δικαιοδοσία του οποίου προβάλλεται βάσει ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας,
οφείλει, παρά ταύτα, να αναστείλει τη διαδικασία μέχρι να διαπιστώσει το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας
του.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, ουσιαστικώς, αν το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών έχει την έννοια ότι
επιτρέπεται παρέκκλιση από τις διατάξεις της όταν, κατά κανόνα, η διάρκεια των δικών ενώπιον των δικαστηρίων του συμβαλλομένου
κράτους εντός του οποίου εδρεύει το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο είναι υπερβολικά μεγάλη.
Επί του παραδεκτού
Η Επιτροπή αμφισβητεί το παραδεκτό αυτού του ερωτήματος και, κατά συνέπεια, των ακολούθων ερωτημάτων που είναι συμφυή, με
το αιτιολογικό ότι το αιτούν δικαστήριο δεν παρέσχε συγκεκριμένα στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι το Tribunale civile
e penale di Roma δεν συμμορφώθηκε προς την υποχρέωση να αποφανθεί εντός ευλόγου προθεσμίας και παραβίασε, κατά συνέπεια, το
άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που υπογράφηκε
στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ).
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Όπως υπογράμμισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 87 των προτάσεών του, ακριβώς ενόψει
του δεδομένου ότι η μέση διάρκεια των δικών ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους εντός του οποίου έχει την έδρα του
το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο είναι υπερβολικά μεγάλη, το αιτούν δικαστήριο υπέβαλε το ερώτημα αν νομιμοποιείται το δεύτερο
επιληφθέν δικαστήριο να παρεκκλίνει από την εφαρμογή του άρθρου 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών. Προκειμένου να δοθεί απάντηση
στο ερώτημα αυτό, το οποίο το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο έκρινε κρίσιμο για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, δεν
απαιτείται να παράσχει στοιχεία σχετικά με τη διεξαγωγή της δίκης ενώπιον του Tribunale civile e penale di Roma.
Συνεπώς, πρέπει να δοθεί απάντηση στο τρίτο ερώτημα.
Επί της ουσίας
Παρατηρήσεις κατατεθείσες στο Δικαστήριο
Κατά την Gasser, το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να αποκλείει
την υπερβολικά μεγάλη διάρκεια των δικών (δηλαδή μεγαλύτερη των τριών ετών), πράγμα που αντίκειται στο άρθρο 6 της ΕΣΔΑ και
συνεπάγεται περιορισμό των ελευθεριών διακινήσεως που διασφαλίζουν τα άρθρο 28 ΕΚ, 39 ΕΚ, 48 ΕΚ και 49 ΕΚ. Εναπόκειται στις
υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ενώσεως ή στα εθνικά δικαστήρια να προσδιορίσουν τα κράτη στα οποία είναι προδήλως γνωστό ότι η διάρκεια
των δικών είναι υπερβολικά μεγάλη.
Προς τούτο, στην περίπτωση κατά την οποία δεν εκδοθεί απόφαση περί διεθνούς δικαιοδοσίας εντός προθεσμίας έξι μηνών από της
ασκήσεως της αγωγής ενώπιον του πρώτου επιληφθέντος δικαστηρίου ή στην περίπτωση κατά την οποία δεν εκδοθεί οριστική απόφαση
επί του ζητήματος της διεθνούς δικαιοδοσίας εντός έτους από της ασκήσεως αυτής της αγωγής, δικαιολογείται παρέκκλιση από την
εφαρμογή του άρθρου 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών. Εν πάση περιπτώσει, τα δικαστήρια του δεύτερου επιληφθέντος κράτους έχουν
το δικαίωμα να αποφαίνονται τα ίδια επί του ζητήματος της διεθνούς δικαιοδοσίας και, εντός κάποιας μακρύτερης προθεσμίας,
επί της ουσίας της υποθέσεως.
Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζει, επίσης, ότι το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών πρέπει να ερμηνευθεί τηρουμένου
του άρθρου 6 της ΕΣΔΑ. Παρατηρεί, σχετικώς, ότι δυνητικός οφειλέτης στο πλαίσιο μιας εμπορικής διαφοράς θα μπορεί σε πολλές
περιπτώσεις, ενώπιον του δικαστηρίου της επιλογής του, να ασκεί αγωγή με σκοπό την έκδοση αποφάσεως που να τον απαλλάσσει
από κάθε ευθύνη, έχοντας επίγνωση ότι η σχετική δίκη θα διαρκέσει ιδιαίτερα μακρύ χρονικό διάστημα, τούτο δε με σκοπό να καθυστερήσει
κατά πολλά έτη την έκδοση αποφάσεως εις βάρος του.
Η αυτόματη εφαρμογή αυτού του άρθρου 21 σε μια τέτοια περίπτωση θα παρείχε στον δυνητικό οφειλέτη ουσιαστικό και αδικαιολόγητο
πλεονέκτημα που θα του έδινε τη δυνατότητα να ελέγξει τη διαδικασία ή ακόμα να αποτρέψει τον δανειστή από το να επιδιώξει
τη δικαστική αναγνώριση των δικαιωμάτων του.
Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προτείνει στο Δικαστήριο να αναγνωρίσει εξαίρεση από το εν
λόγω άρθρο 21, κατά την οποία το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο θα έχει τη δυνατότητα να εκτιμά τη διεθνή δικαιοδοσία του πρώτου
επιληφθέντος δικαστηρίου όταν:
1)ο ενάγων άσκησε κακοπίστως αγωγή ενώπιον δικαστηρίου μη έχοντος διεθνή δικαιοδοσία με σκοπό να παρακωλύσει τη διαδικασία ενώπιον
των δικαστηρίων άλλου συμβαλλομένου κράτους, τα οποία έχουν διεθνή δικαιοδοσία δυνάμει της Συμβάσεως των Βρυξελλών, καθώς
και όταν
2)
το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο δεν αποφάνθηκε επί της διεθνούς δικαιοδοσίας του εντός ευλόγου προθεσμίας.
Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου προσθέτει ότι οι προϋποθέσεις αυτές πρέπει να εκτιμώνται από τα εθνικά δικαστήρια ενόψει
του συνόλου των κρισίμων στοιχείων.
Η MISAT, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν, αντιθέτως, την άποψη ότι το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών
εφαρμόζεται πλήρως, παρά την υπερβολικά μεγάλη διάρκεια των δικών σε ένα από τα εμπλεκόμενα κράτη.
Κατά τη MISAT, καταφατική απάντηση στο τρίτο προδικαστικό ερώτημα θα είχε ως αποτέλεσμα την πρόκληση ανασφάλειας δικαίου και
την αύξηση της οικονομικής επιβαρύνσεως των διαδίκων, οι οποίοι θα ήταν υποχρεωμένοι να παρακολουθούν άμεσα τις δίκες σε δύο
διαφορετικά κράτη και να παρίστανται ενώπιον δύο επιληφθέντων δικαστηρίων, χωρίς να μπορούν να προβλέψουν ποιο δικαστήριο
θα αποφανθεί πρώτο. Ο ήδη μεγάλος αριθμός διαφορών στον τομέα της διεθνούς δικαιοδοσίας θα αυξανόταν άνευ λόγου, πράγμα που
θα συνέβαλε στην παράλυση του νομικού συστήματος.
Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η Σύμβαση των Βρυξελλών στηρίζεται στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και στην ισοδυναμία των δικαστηρίων
των συμβαλλομένων κρατών και εισάγει δεσμευτικό σύστημα διεθνών δικαιοδοσιών που οφείλουν να τηρούν όλα τα δικαστήρια που
εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής αυτής της Συμβάσεως. Βάσει αυτού του συστήματος, τα συμβαλλόμενα κράτη υποχρεούνται να αναγνωρίζουν
και να εκτελούν αμοιβαίως τις δικαστικές αποφάσεις κατόπιν απλών διαδικασιών. Το δεσμευτικό αυτό σύστημα διεθνούς δικαιοδοσίας
εξυπηρετεί, παράλληλα, την ασφάλεια δικαίου, δεδομένου ότι, με τη βοήθεια των κανόνων της Συμβάσεως των Βρυξελλών, οι διάδικοι
και τα δικαστήρια μπορούν κανονικώς και ευχερώς να προσδιορίζουν τη διεθνή δικαιοδοσία. Στο πλαίσιο αυτού του συστήματος,
ο τίτλος ΙΙ, τμήμα 8, της Συμβάσεως αποσκοπεί στην αποτροπή συγκρούσεων δικαιοδοσίας και εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων.
Δεν συμβιβάζεται με τη φιλοσοφία και τους σκοπούς της Συμβάσεως των Βρυξελλών το να υπέχουν τα εθνικά δικαστήρια την υποχρέωση
να τηρούν τους σχετικούς με την εκκρεμοδικία κανόνες μόνο στην περίπτωση που εκτιμούν ότι το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο αποφαίνεται
εντός ευλόγου προθεσμίας. Πράγματι, από κανένα στοιχείο της Συμβάσεως δεν συνάγεται ότι μπορούν τα δικαστήρια να προφασίζονται
καθυστέρηση των δικών σε άλλα κράτη μέλη προκειμένου να μην εφαρμόσουν τις διατάξεις της Συμβάσεως.
Εξάλλου, ο χρόνος από του οποίου η διάρκεια μιας δίκης καθίσταται υπερβολικά μεγάλη, ώστε να βλάπτει σοβαρώς τα συμφέροντα
ενός διαδίκου, μπορεί να προσδιοριστεί μόνο βάσει εκτιμήσεως λαμβάνουσας υπόψη όλα τα στοιχεία της δεδομένης περιπτώσεως.
Το ζήτημα αυτό δεν μπορεί να ρυθμιστεί στο πλαίσιο της Συμβάσεως των Βρυξελλών. Πράγματι, εναπόκειται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο
των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου να αποφανθεί σχετικώς, χωρίς να μπορούν τα εθνικά δικαστήρια να το υποκαταστήσουν προσφεύγοντας
στο άρθρο 21 της εν λόγω Συμβάσεως.
Απάντηση του Δικαστηρίου
Όπως υπογράμμισαν, αφενός, η Επιτροπή και, αφετέρου, ο γενικός εισαγγελέας στα σημεία 88 και 89 των προτάσεών του, ερμηνεία
του άρθρου 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών κατά την οποία η εφαρμογή του άρθρου αυτού αποκλείεται στην περίπτωση που το πρώτο
επιληφθέν δικαστήριο ανήκει σε κράτος μέλος στα δικαστήρια του οποίου σημειώνονται, κατά κανόνα, υπερβολικά μεγάλες καθυστερήσεις
στην εκδίκαση των υποθέσεων θα αντέβαινε προφανώς στο γράμμα, την οικονομία και τον σκοπό της εν λόγω Συμβάσεως.
Πράγματι, αφενός, η Σύμβαση δεν περιλαμβάνει καμία διάταξη δυνάμει της οποίας τα άρθρα της και, ειδικότερα, το άρθρο 21 παύουν
να εφαρμόζονται με κριτήριο τη διάρκεια της δίκης ενώπιον των δικαστηρίων του οικείου συμβαλλομένου κράτους.
Αφετέρου, υπενθυμίζεται ότι η Σύμβαση των Βρυξελλών στηρίζεται αναγκαστικώς επί της αμοιβαίας εμπιστοσύνης των συμβαλλομένων
κρατών στα νομικά τους συστήματα και στα δικαστικά τους όργανα. Η αμοιβαία αυτή εμπιστοσύνη κατέστησε δυνατή τη θέσπιση δεσμευτικού
συστήματος διεθνούς δικαιοδοσίας, προς το οποίο οφείλουν να συμμορφώνονται όλα τα δικαστήρια που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής
της Συμβάσεως, και την συνακόλουθη παραίτηση των συμβαλλομένων κρατών από τους κανόνες της εσωτερικής τους νομοθεσίας περί
αναγνωρίσεως και εκτελέσεως αλλοδαπών αποφάσεων, υπέρ ενός απλουστευμένου μηχανισμού αναγνωρίσεως και εκτελέσεως δικαστικών
αποφάσεων. Δεν αμφισβητείται, επίσης, ότι σκοπός της Συμβάσεως είναι η εμπέδωση ασφάλειας δικαίου παρέχουσας στους πολίτες
τη δυνατότητα να προβλέπουν με επαρκή ακρίβεια το δικαστήριο που έχει διεθνή δικαιοδοσία.
Ενόψει των ανωτέρω, στο τρίτο ερώτημα επιβάλλεται να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 21 της Συμβάσεως των Βρυξελλών έχει την
έννοια ότι δεν επιτρέπεται παρέκκλιση από τις διατάξεις της στην περίπτωση κατά την οποία, κατά κανόνα, η διάρκεια των δικών
ενώπιον των δικαστηρίων του συμβαλλομένου κράτους εντός του οποίου εδρεύει το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο είναι υπερβολικά
μεγάλη.
Επί του τετάρτου έως έκτου ερωτήματος
Ενόψει της απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο τέταρτο, στο πέμπτο και στο έκτο ερώτημα, τα οποία υποβλήθηκαν
μόνο για την περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή, που κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης
τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών
εξόδων.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ολομέλεια),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 25ης Μαρτίου 2002 το Oberlandesgericht Innsbruck, αποφαίνεται:
1)
Εθνικό δικαστήριο έχει τη δυνατότητα, δυνάμει του πρωτοκόλλου της 3ης Ιουνίου 1971 για την ερμηνεία από το Δικαστήριο των
Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της Συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές
και εμπορικές υποθέσεις, όπως τροποποιήθηκε με τη Σύμβαση της 9ης Οκτωβρίου 1978 για την προσχώρηση του Βασιλείου της Δανίας,
της Ιρλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, με τη Σύμβαση της 25ης Οκτωβρίου
1982 για την προσχώρηση της Ελληνικής Δημοκρατίας, με τη Σύμβαση της 26ης Μαΐου 1989 για την προσχώρηση του Βασιλείου της
Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και με τη Σύμβαση της 29ης Νοεμβρίου 1996 για την προσχώρηση της Δημοκρατίας της
Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας, να υποβάλει στο Δικαστήριο αίτηση ερμηνείας της Συμβάσεως
των Βρυξελλών, έστω και στηριζόμενο επί ισχυρισμών ενός από τους διαδίκους της κύριας δίκης το βάσιμο των οποίων δεν έχει
ακόμα εξετάσει το εν λόγω δικαστήριο, αν κρίνει, ενόψει των ιδιομορφιών της υποθέσεως, ότι απαιτείται προδικαστική απόφαση
προκειμένου να μπορέσει να εκδώσει τη δική του απόφαση και ότι είναι λυσιτελή τα υποβαλλόμενα στο Δικαστήριο προδικαστικά
ερωτήματα. Πάντως, οφείλει να παράσχει στο Δικαστήριο τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που θα του επιτρέψουν να δώσει μια
χρήσιμη ερμηνεία αυτής της Συμβάσεως, αλλά και να προσδιορίσει για ποιους λόγους κρίνει ότι η απάντηση στα ερωτήματα αυτά
είναι αναγκαία για την επίλυση της διαφοράς.
2)
Tο άρθρο 21 της Συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 έχει την έννοια ότι το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο, η διεθνής δικαιοδοσία
του οποίου προβάλλεται βάσει ρήτρας περί διεθνούς δικαιοδοσίας, οφείλει, παρά ταύτα, να αναστείλει τη διαδικασία μέχρι να
διαπιστώσει το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο την έλλειψη διεθνούς δικαιοδοσίας του.
3)
Το άρθρο 21 της Συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπεται παρέκκλιση από τις διατάξεις της στην
περίπτωση κατά την οποία, κατά κανόνα, η διάρκεια των δικών ενώπιον των δικαστηρίων του συμβαλλομένου κράτους εντός του οποίου
εδρεύει το πρώτο επιληφθέν δικαστήριο είναι υπερβολικά μεγάλη.
Σκουρής
Jann
Timmermans
Gulmann
Cunha Rodrigues
Rosas
Edward
La Pergola
Puissochet
Schintgen
Macken
Colneric
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 9 Δεκεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
R. Grass
Β. Σκουρής
–
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.