CELEX: 62002TJ0049
Συμπράξεις
Λουξεμβουργιανή αγορά ζύθου
Πρόστιμα

Tate & Lyle κ.λπ. κατά Επιτροπής, η οποία επικυρώθηκε με την απόφαση του Δικαστηρίου, της 29ης Απριλίου 2004, C‑359/01 P,
British Sugar plc κατά Επιτροπή, Συλλογή 2004, σ. I-4933, σκέψη 103).
180   Επιπλέον, πρέπει να υπομνηστεί ότι, στο σημείο 1 A, δεύτερο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, των κατευθυντήριων γραμμών, η Επιτροπή
διευκρινίζει, όσον αφορά τις ελαφρές παραβάσεις, ότι «[τ]έτοιες μπορεί να είναι, επί παραδείγματι, οι περιορισμοί, το συνηθέστερο
κάθετοι, οι οποίοι αποσκοπούν μεν στον περιορισμό των συναλλαγών, αλλά των οποίων ο αντίκτυπος στην αγορά παραμένει περιορισμένος
και αφορά αξιόλογο μεν, αλλά σχετικά μικρό τμήμα της κοινοτικής αγοράς».
181   Κατά τα λοιπά, επιβάλλεται η εκτίμηση ότι μία οριζόντια σύμπραξη που καλύπτει το σύνολο της επικράτειας κράτους μέλους και
αποσκοπεί στην κατανομή της αγοράς και τη στεγανοποίηση της κοινής αγοράς δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ελαφρά σύμφωνα με τις
κατευθυντήριες γραμμές.
182   Η εκτίμηση αυτή δεν μεταβάλλεται λόγω μη εφαρμογής της δεύτερης διαπιστωθείσας παράνομης πρακτικής. Πράγματι, όπως υπενθυμίζεται
στη σκέψη 174, τέτοιου είδους συμπράξεις κατ’ εξοχήν χαρακτηρίζονται ασύμβατες με την κοινή αγορά και, ευρύτερα, με τους σκοπούς
της Κοινότητας.
183   Για όλους αυτούς τους λόγους, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή, χαρακτηρίζοντας την κρινόμενη παράβαση σοβαρή, δεν
προσέβαλε τα απορρέοντα από το κοινοτικό δίκαιο δικαιώματα των προσφευγουσών.
–       Επί της διάρκειας της παραβάσεως
184   Αρκεί να επισημανθεί, συναφώς, ότι, ακόμη και αν είναι αληθές ότι οι σχετικές με τις αλλοδαπές ζυθοποιίες διατάξεις της Συμφωνίας
δεν εφαρμόστηκαν, ο ισχυρισμός αυτός είναι αλυσιτελής.
185   Πράγματι, εφόσον η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να αποδείξει τα αποτελέσματα της επίμαχης συμφωνίας, αφού σκοπός της είναι
ο περιορισμός του ανταγωνισμού, δεν έχει σημασία, για τον υπολογισμό της διάρκειας της παραβάσεως, το αν η επίμαχη συμφωνία
τέθηκε ή όχι σε ισχύ. Για να υπολογιστεί η διάρκεια μιας παραβάσεως που συνίσταται στον περιορισμό του ανταγωνισμού, επιβάλλεται,
πράγματι, να εξακριβωθεί μόνον η διάρκεια υπάρξεως αυτής της συμφωνίας, ήτοι το χρονικό διάστημα που διέρρευσε από την ημερομηνία
συνάψεώς της μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία έπαυσε να ισχύει.
186   Από τις προηγηθείσες σκέψεις προκύπτει ότι το δεύτερο σκέλος του δεύτερου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται σε μη εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις
ελαφρυντικές περιστάσεις
Η προσβαλλόμενη απόφαση
187   Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, η τάση της νομολογίας του Λουξεμβούργου εκείνης της εποχής προκαλούσε αμφιβολίες, μέχρι τον
Μάρτιο του 1996, όσον αφορά τη νομιμότητα των περιορισμών που επιβάλλονται με τις ρήτρες ζύθου, με αποτέλεσμα να δικαιολογείται
μείωση του προστίμου κατά 20 % (αιτιολογική σκέψη 100).
Επιχειρήματα των διαδίκων
188   Προς στήριξη αυτού του σκέλους του κρινόμενου λόγου ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή έσφαλε, διότι
θεώρησε ότι η νομική αβεβαιότητα που προκάλεσε η λουξεμβουργιανή νομολογία και η οποία συνιστά ελαφρυντική περίσταση υπήρχε
μόνο μέχρι τον Μάρτιο του 1996, παρά το γεγονός ότι ο κίνδυνος προς αντιμετώπιση του οποίου καταρτίστηκε η Συμφωνία δεν εξαλείφθηκε
σε εκείνο το χρονικό σημείο. Η Brasserie nationale προσθέτει ότι το ενδεχόμενο ασκήσεως εφέσεως και εκδόσεως αντιφατικών αποφάσεων
δικαιολογούν να αναγνωριστεί ο χαρακτήρας της εν λόγω νομικής αβεβαιότητας ως ελαφρυντικής περιστάσεως μέχρι τη λήξη της Συμφωνίας
ή, τουλάχιστον, μέχρι την παρέλευση τριών ετών, διάστημα που αντιστοιχεί στον μέσο όρο αναμονής της εκδόσεως αποφάσεως δευτεροβάθμιου
δικαστηρίου σε ένα κράτος όπως το Λουξεμβούργο. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Brasserie nationale φρονεί ότι δικαιολογείται μείωση
του προστίμου τουλάχιστον κατά 40 %.
189   Αφετέρου, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι, μεταξύ των ελαφρυντικών περιστάσεων που απαριθμούνται στις κατευθυντήριες γραμμές,
καταλέγεται η «μη ουσιαστική εφαρμογή των παράνομων συμφωνιών ή πρακτικών» (σημείο 3, δεύτερη περίπτωση). Επομένως, η μη εφαρμογή
των σχετικών με τις αλλοδαπές ζυθοποιίες διατάξεων της Συμφωνίας δικαιολογεί περαιτέρω μείωση του προστίμου.
190   Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα του σκέλους αυτού του δεύτερου λόγου ακυρώσεως.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
191   Όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα των προσφευγουσών, επιβάλλεται να υπομνηστεί ότι η Επιτροπή έκρινε ότι το πρόβλημα της νομικής
αβεβαιότητας που επικαλούνται οι συμβαλλόμενοι δεν δικαιολογεί παρέκκλιση από το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ (αιτιολογική σκέψη
62). Όπως επισημάνθηκε κατά την εξέταση του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, η εκτίμηση είναι ορθή, διότι μια τέτοια
ανησυχία δεν δικαιολογεί σύμπραξη με περιοριστικό του ανταγωνισμού αποτέλεσμα.
192   Επομένως, εφόσον το πρόβλημα δεν δικαιολογεί τέτοια σύμπραξη, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ως ελαφρυντική περίσταση που δικαιολογεί
μείωση του επιβληθέντος λόγω της συμπράξεως προστίμου.
193   Επιβάλλεται η επισήμανση ότι το πρόβλημα της νομικής αβεβαιότητας που επικαλούνται οι συμβαλλόμενοι δεν δικαιολογεί την ύπαρξη
εύλογης αμφιβολίας ως προς την παράνομο χαρακτήρα της περιοριστικής του ανταγωνισμού συμπεριφοράς που εξετάζεται εν προκειμένω,
κατά την έννοια του σημείου 3 των κατευθυντήριων γραμμών, καθόσον, όπως επισημάνθηκε ανωτέρω, σκοπός της Συμφωνίας είναι η
κατανομή της αγοράς και, επιπλέον, η στεγανοποίηση της κοινής αγοράς.
194   Κατά συνέπεια, δεχόμενη να μειώσει το επιβληθέν στις προσφεύγουσες πρόστιμο κατά 20 %, η Επιτροπή δεν προσέβαλε τα απορρέοντα
από το κοινοτικό δίκαιο δικαιώματά τους.
195   Όσον αφορά το δεύτερο επιχείρημα των προσφευγουσών, επιβάλλεται η επισήμανση ότι, κατ’ ορθή ερμηνεία, το προαναφερθέν σημείο
3, δεύτερη περίπτωση, των κατευθυντήριων γραμμών δεν αφορά μόνον την υποθετική περίπτωση όπου η σύμπραξη, στο σύνολο της,
δεν τίθεται σε εφαρμογή, ανεξαρτήτως της συμπεριφοράς της κάθε επιχειρήσεως, αλλά ότι αφορά μία κατάσταση απορρέουσα από τη
συμπεριφορά της κάθε επιχειρήσεως.
196   Οι προσφεύγουσες, όμως, δεν προέβαλαν κανένα στοιχείο που να συνηγορεί ότι θα έπρεπε να αναγνωριστεί υπέρ αυτών, δυνάμει του
σημείου 3, δεύτερη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών ελαφρυντική περίσταση λόγω μη εφαρμογής, στην πράξη, της Συμφωνίας,
και δη δεν απέδειξαν ότι πράγματι δεν προέβησαν σε εφαρμογή της συμφωνίας, υιοθετώντας συμπεριφορά συμβατή με τον ανταγωνισμό
στην αγορά.
197   Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι επιβάλλεται η απόρριψη του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως.

Επί του τέταρτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως (ο οποίος προβάλλεται μόνο στο πλαίσιο της υποθέσεως T-49/02), που στηρίζεται
σε έλλειψη αιτιολογίας όσον αφορά το βασικό ποσό που αρχικώς καθόρισε η Επιτροπή για τον υπολογισμό των προστίμων
Η προσβαλλόμενη απόφαση
198   Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση η κρινόμενη παράβαση χαρακτηρίστηκε σοβαρή για τους προαναφερθέντες λόγους. Η Επιτροπή έκρινε,
επιπλέον, ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η πραγματική οικονομική ικανότητα των συμβαλλομένων να προξενήσουν ζημία, το δε ύψος
του προστίμου να είναι τέτοιο ώστε να διασφαλίζεται ο αποτρεπτικός χαρακτήρας του, αφού σταθμιστεί ανάλογα με το ειδικό βάρος
της παραβατικής συμπεριφοράς του κάθε συμβαλλομένου. Κατά συνέπεια, βάσει των κριτηρίων και σε συνάρτηση με τις πωλήσεις τους
στον οικείο τομέα, οι συμβαλλόμενοι χωρίστηκαν σε τρεις κατηγορίες, το δε ποσό του προστίμου αναλόγως της σοβαρότητας της
παραβάσεως που επιβλήθηκε στην πρώτη κατηγορία, στην οποία κατατάχθηκε η Brasserie de Luxembourg, καθορίστηκε, με την αιτιολογική
σκέψη 95, σε 500 000 ευρώ (αιτιολογικές σκέψεις 92 έως 95).
Επιχειρήματα των διαδίκων
199   Η Brasserie nationale προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν αιτιολόγησε επαρκώς το βασικό ποσό που καθόρισε για την πρώτη κατηγορία
επιχειρήσεων, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 95 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ποσό για τον καθορισμό του οποίου ελήφθησαν
υπόψη συνολικά όλα τα κριτήρια που ισχύουν για τον κάθε συμβαλλόμενο. Εμποδίζεται έτσι ο δικαστικός έλεγχος του επιβληθέντος
στην Brasserie nationale προστίμου και δικαιολογείται, ως εκ τούτου, η ακύρωσή του.
200   Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα του σκέλους αυτού του δεύτερου λόγου ακυρώσεως.
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
201   Υπό το πρίσμα των σχετικών με την αιτιολόγηση υποχρεώσεων που επιβάλλει το άρθρο 253 ΕΚ, για τις οποίες έγινε λόγος ανωτέρω
στη σκέψη 142, επιβάλλεται η εκτίμηση ότι, βάσει των στοιχείων που παρατίθενται στις αιτιολογικές σκέψεις 92 έως 95 της προσβαλλομένης
αποφάσεως, η Brasserie nationale είχε κάθε δυνατότητα να προβάλει λόγους ακυρώσεως αντλούμενους από έλλειψη νομιμότητας των
στοιχείων υπολογισμού βάσει των οποίων η Επιτροπή προσδιόρισε το πρόστιμο για την πρώτη κατηγορία στις 500 000 ευρώ.
202   Πράγματι, από τις εν λόγω αιτιολογικές σκέψεις προκύπτει ότι η Επιτροπή κατέληξε στο ποσό αυτό, αφού προηγουμένως χαρακτήρισε
την παράβαση σοβαρή και αφού, εν συνεχεία, έλαβε υπόψη της την οικονομική δυνατότητα της Brasserie de Luxembourg να προκαλέσει
ζημία σε άλλες επιχειρήσεις, την αναγκαιότητα καθορισμού του προστίμου σε τέτοιο ύψος ώστε να έχει επαρκώς αποτρεπτικό χαρακτήρα
και τον συγκεκριμένο αντίκτυπο της παραβατικής συμπεριφοράς της συγκεκριμένης ζυθοποιίας, ανάλογα με τις πωλήσεις της στον
τομέα Horeca του Λουξεμβούργου.
203   Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η απόρριψη του τέταρτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως.
204   Δεδομένου ότι ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως απορρίφθηκε ως προς όλα τα σκέλη του, πρέπει να απορριφθεί και στο σύνολό του.
205   Κατά συνέπεια, οι υπό κρίση προσφυγές πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.

Επί των δικαστικών εξόδων
206   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό
αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι οι ενάγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα
με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
207   Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (δεύτερο τμήμα)
αποφασίζει :
1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.
2)
Καταδικάζει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.
Meij
Forwood
Pelikánová
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 27 Ιουλίου 2005.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
H. Jung

A. W .H. Meij
Πίνακας περιεχομένων
Πραγματικά περιστατικά
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Διαδικασία
Αιτήματα των διαδίκων
Σκεπτικό
1. Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ
Επί της εκτιμήσεως του σκοπού της Συμφωνίας (τρίτο, τέταρτο και πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως)
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
– Επί της προβαλλομένης ως εσφαλμένης εκτιμήσεως ότι σκοπός της Συμφωνίας είναι η διατήρηση της πελατείας (τρίτο σκέλος του
πρώτου λόγου ακυρώσεως)
– Επί της προβαλλομένης ως εσφαλμένης εκτιμήσεως ότι σκοπός της Συμφωνίας είναι η αποτροπή της διεισδύσεως στον τομέα Horeca
του Λουξεμβούργου (τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως)
– Επί του ότι, κατά την εκτίμηση του σκοπού της Συμφωνίας, δεν ελήφθη επαρκώς υπόψη το πλαίσιο καταρτίσεώς της (πρώτο σκέλος
του πρώτου λόγου ακυρώσεως)
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Επί της προβαλλομένης ως εσφαλμένης εκτιμήσεως ότι σκοπός της Συμφωνίας είναι η διατήρηση της πελατείας (τρίτο σκέλος του
πρώτου λόγου ακυρώσεως)
– Επί της προβαλλομένης ως εσφαλμένης εκτιμήσεως ότι σκοπός της Συμφωνίας είναι η αποτροπή της διεισδύσεως στον τομέα Horeca
του Λουξεμβούργου (τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως)
– Επί του ισχυρισμού ότι, κατά την εκτίμηση του σκοπού της Συμφωνίας, δεν ελήφθη επαρκώς υπόψη το πλαίσιο καταρτίσεώς της
(πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως)
Επί του δεύτερου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται στην προβαλλόμενη ως εσφαλμένη διαπίστωση της Επιτροπής
ότι η Συμφωνία εφαρμόζεται και όταν δεν υφίσταται «ρήτρα ζύθου»
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του πέμπτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται στην απουσία αισθητών επιπτώσεων της Συμφωνίας στον ανταγωνισμό
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Επί της προβαλλομένης πλάνης εκτιμήσεως
– Επί της προβαλλομένης ελλείψεως αιτιολογίας
2. Επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και της επιβαλλομένης
με το άρθρο 253 ΕΚ υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
Επί του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται στο ότι η παράβαση δεν διαπράχθηκε εκ προθέσεως
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Επί της προβαλλομένης πλάνης εκτιμήσεως
– Επί της προβαλλομένης ελλείψεως αιτιολογίας
Επί του δεύτερου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται σε πλάνη εκτιμήσεως όσον αφορά τη σοβαρότητα και τη
διάρκεια της παραβάσεως
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
– Επί της σοβαρότητας της παραβάσεως
– Επί της διάρκειας της παραβάσεως
Επί του τρίτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, που στηρίζεται σε μη εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών όσον αφορά τις
ελαφρυντικές περιστάσεις
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί του τέταρτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως (ο οποίος προβάλλεται μόνο στο πλαίσιο της υποθέσεως T-49/02), που στηρίζεται
σε έλλειψη αιτιολογίας όσον αφορά το βασικό ποσό που αρχικώς καθόρισε η Επιτροπή για τον υπολογισμό των προστίμων
Η προσβαλλόμενη απόφαση
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.