CELEX: 62002CJ0041
Παράβαση κράτους μέλους
Άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ)
Τρόφιμα στα οποία έχουν προστεθεί βιταμίνες και ανόργανα άλατα
Εθνική νομοθεσία που εξαρτά τη διάθεσή τους στο εμπόριο από την ύπαρξη διατροφικής ανάγκης
Μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος
Δικαιολόγηση
Δημόσια υγεία
Αναλογικότητα

Επιτροπή κατά Δανίας, σκέψη 56).
Επιπλέον, όπως επισημαίνει η Επιτροπή, δεν προκύπτει απ’ τη δικογραφία ότι, κατά την εξέταση των αιτήσεων χορηγήσεως παρεκκλίσεως,
οι ολλανδικές αρχές εξακριβώνουν αν τα τρόφιμα που είναι εμπλουτισμένα με συγκεκριμένη θρεπτική ουσία μπορούν να υποκατασταθούν,
στην καθημερινή διατροφή, με παραδοσιακά τρόφιμα για τα οποία η προσθήκη της ουσίας αυτής είναι υποχρεωτική ούτε, κατά μείζονα
λόγο, ότι λαμβάνουν υπόψη, ενδεχομένως, τις συνέπειες αυτής της υποκαταστάσεως.
Ειδικότερα, η Ολλανδική Κυβέρνηση δέχεται ότι, κατά κανόνα, τα δημητριακά μπορούν να υποκαταστήσουν τις φέτες ψωμιού. Μέχρι
την 1η Δεκεμβρίου 1999, η ολλανδική κανονιστική ρύθμιση επέβαλλε τον εμπλουτισμό με βιταμίνη Δ των λιπαρών ουσιών για επάλειψη
σε φέτες ψωμιού. Εντούτοις, δεν προκύπτει απ’ τη δικογραφία ότι, κατά την εξέταση της αιτήσεως για χορήγηση άδειας εμπορίας
δημητριακών εμπλουτισμένων με βιταμίνη Δ, την οποία υπέβαλε η επιχείρηση Kellogg’s, οι ολλανδικές αρχές έλαβαν υπόψη το γεγονός
αυτό όταν εξέτασαν αν η διάθεση στο εμπόριο των δημητριακών αυτών συνεπάγεται, και σε ποιες αναλογίες, αύξηση της ποσότητας
της βιταμίνης Δ στη μέση ημερήσια καθημερινή διατροφή των καταναλωτών δημητριακών, σε σχέση με την κρινόμενη ως αποδεκτή,
και μάλιστα αναγκαία, ποσότητα στη μέση ημερήσια διατροφή των καταναλωτών τροφίμων υπό μορφή αλείμματος.
Πάντως, η αναζήτηση ενδεχόμενης δυνατότητας υποκαταστάσεως αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της απαιτουμένης κατά τη νομολογία του
Δικαστηρίου επισταμένης εξετάσεως. Πράγματι, αν ληφθεί υπόψη ένα τέτοιο ενδεχόμενο, εφόσον βεβαίως αποδειχθεί αληθές, θα μπορούσε
να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η διάθεση στο εμπόριο νέου εμπλουτισμένου τροφίμου δεν θα έχει ως συνέπεια την αύξηση της ποσότητας
της συγκεκριμένης θρεπτικής ουσίας στη μέση ημερήσια διατροφή και, ότι, επομένως, μπορεί να χορηγηθεί παρέκκλιση. Αντιθέτως,
αν δεν ληφθεί υπόψη αυτό το ενδεχόμενο, η συνέπεια θα είναι μια μη στηριζόμενη σε λόγους δημόσιας υγείας παγίωση των διατροφικών
συνηθειών.
Επομένως, συνάγεται ότι οι ολλανδικές αρχές δεν τήρησαν τις απαιτήσεις του κοινοτικού δικαίου και ιδίως την απαίτηση επισταμένης
εξετάσεως, ανά περίπτωση, των αποτελεσμάτων που μπορεί να συνεπάγεται για τη δημόσια υγεία η διάθεση στο εμπόριο τροφίμων
εμπλουτισμένων με μία από τις έξι επίδικες θρεπτικές ουσίες.
Μολονότι το σωρευτικό αποτέλεσμα της παρουσίας στην αγορά πολλών πηγών, φυσικών ή τεχνητών, συγκεκριμένης θρεπτικής ουσίας
και, ως εκ τούτου, η ύπαρξη πραγματικού κινδύνου για τη δημόσια υγεία εξετάζονται επίσης από τις ολλανδικές αρχές στο πλαίσιο
του κριτηρίου της διατροφικής ανάγκης, προκύπτει εντούτοις απ’ τη δικογραφία της υποθέσεως ότι, πράγματι, η άδεια εμπορίας
εμπλουτισμένου τροφίμου χορηγείται μόνον αν αποδεικνύεται επιπλέον ότι είναι αναγκαία για να μπορεί ο ολλανδικός πληθυσμός
να καλύπτει τις ανάγκες του σε βιταμίνες ή σε ανόργανα στοιχεία (βλ. απόφαση του Ολλανδού Υπουργού Δημόσιας Υγείας, Ευζωίας
και Αθλητισμού στην υπόθεση Punica, προαναφερθείσα στη σκέψη 35 της παρούσας). Πάντως, η προσέγγιση αυτή δεν εντάσσεται στο
πλαίσιο της εκτιμήσεως τυχόν κινδύνου για τη δημόσια υγεία.
Πράγματι, καίτοι το κριτήριο της διατροφικής ανάγκης του πληθυσμού ενός κράτους μέλους μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά την επισταμένη
εκτίμηση του κινδύνου που μπορεί να ενέχει για τη δημόσια υγεία η προσθήκη θρεπτικών στοιχείων στα τρόφιμα, η απουσία τέτοιας
ανάγκης δεν μπορεί, πάντως, αφ’ εαυτής, να δικαιολογήσει μια συνολική απαγόρευση, βάσει του άρθρου 36 ΕΚ, της εμπορίας τροφίμων
νομίμως παραχθέντων και/ή διατιθέμενων στην αγορά άλλων κρατών μελών (βλ. προαναφερθείσες αποφάσεις Επιτροπή κατά Δανίας,
σκέψη 54, και Επιτροπή κατά Γαλλίας, σκέψεις 59 και 60).
Από το σύνολο των ανωτέρω σκέψεων προκύπτει ότι το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, εφαρμόζοντας διοικητική πρακτική σύμφωνα με την
οποία τρόφιμα καθημερινής καταναλώσεως εμπλουτισμένα με βιταμίνη Α (υπό μορφή ρετινοειδών), με βιταμίνη Δ, με φολικό οξύ,
με σελήνιο, με χαλκό ή με ψευδάργυρο τα οποία έχουν νομίμως παραχθεί ή διατεθεί στο εμπόριο σε άλλα κράτη μέλη μπορούν να
διατεθούν στο εμπόριο στις Κάτω Χώρες, όταν δεν είναι υποκατάστατα ή ανασυστημένα τρόφιμα υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος
1, στοιχεία γ΄ και δ΄, του διατάγματος TML, μόνον αν ο εμπλουτισμός αυτός ανταποκρίνεται σε διατροφική ανάγκη του ολλανδικού
πληθυσμού, χωρίς περαιτέρω να εξακριβώνεται αν τα εμπλουτισμένα αυτά τρόφιμα μπορούν να υποκαταστήσουν ήδη διατεθέμενα στο
εμπόριο τρόφιμα για τα οποία είναι υποχρεωτική η προσθήκη των ιδίων αυτών θρεπτικών ουσιών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει
από το άρθρο 30 της Συνθήκης.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπάρχει σχετικό αίτημα. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Βασιλείου των Κάτω Χωρών και το κράτος αυτό ηττήθηκε
ως προς τους κυριότερους ισχυρισμούς του, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, εφαρμόζοντας διοικητική πρακτική σύμφωνα με την οποία τρόφιμα καθημερινής καταναλώσεως εμπλουτισμένα
με βιταμίνη Α (υπό μορφή ρετινοειδών), με βιταμίνη Δ, με φολικό οξύ, με σελήνιο, με χαλκό ή με ψευδάργυρο τα οποία έχουν νομίμως
παραχθεί ή διατεθεί στο εμπόριο σε άλλα κράτη μέλη μπορούν να διατεθούν στο εμπόριο στις Κάτω Χώρες, όταν δεν είναι υποκατάστατα
ή ανασυστημένα τρόφιμα υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, στοιχεία γ΄ και δ΄, του Warenwetbesluit Toevoeging micro-voedingsstoffen
aan levensmiddelen (διατάγματος εφαρμογής του Warenwet περί προσθήκης ιχνοστοιχείων στα τρόφιμα), της 24ης Μαΐου 1996, μόνον
αν ο εμπλουτισμός αυτός ανταποκρίνεται σε διατροφική ανάγκη του ολλανδικού πληθυσμού, χωρίς περαιτέρω να εξακριβώνεται αν
τα εμπλουτισμένα αυτά τρόφιμα μπορούν να υποκαταστήσουν ήδη διατεθέμενα στο εμπόριο τρόφιμα για τα οποία είναι υποχρεωτική
η προσθήκη των ιδίων αυτών θρεπτικών ουσιών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν
τροποποιήσεως, άρθρο 28 ΕΚ).
2)
Καταδικάζει το Βασίλειο των Κάτω Χωρών στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.