CELEX: 62009CJ0124
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Regolamenti (KEE) Nri 3820/85 u 3821/85
Trasport bit-triq
Obbligu ta’ reġistrazzjoni
Perijodi ta’ mistrieħ u perijodi oħra ta’ xogħol
Ħin użat sabiex wieħed imur fuq il-post fejn jiġbor vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni
Kunċett ta’ ‘ċentru operattiv’

Motivi tas-sentenza
1. It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-frażi “ċentru operattiv”, li tinsab fil-punti 23 et seq.  tas-sentenza tat-18 ta’ Jannar 2001, Skills Motor Coaches et  (C‑297/99, Ġabra p. I‑573), u tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85, tal-20 ta’ Diċembru 1985, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġislazzjoni soċjali li għandha x’taqsam mat-trasport bit-triq (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 319).
2. Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Smit Reizen BV (iktar ’il quddiem “Smit Reizen”) u l-Minister van Verkeer en Waterstaat (Ministru ta’ Trasport u ta’ Rotot ta’ Navigazzjoni, iktar ’il quddiem il-“Ministru”) dwar multa imposta fuqha minħabba l-ksur tad-dispożizzjonijiet dwar il-perijodi ta’ mistrieħ tas-sewwieqa.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 3820/85
3. L-ewwel premessa tar-Regolament Nru 3820/85 hija fformulata kif ġej:
“Billi fil-qasam ta’ trasport bit-triq, leġislazzjoni soċjali Komunitarja [...] timmira lejn l-armonizzazzjoni tal-kondizzjonijiet ta’ kompetizzjoni bejn mezzi ta’ trasport interni, speċjalment fir-rigward tas-settur tat-toroq u t-titjib tal-kondizzjonijiet tax-xogħol u s-sigurtà bit [tat]-triq; billi l-progress li sar f’dawn l-oqsma jrid jiġi salvagwardjat u estiż; billi, madanakollu, huwa meħtieġ li d-dispożizzjonijiet ta’ l-imsemmi Regolament isiru iktar flessibbli mingħajr ma jixxejnu l-għanijiet tagħhom”.
4. Skont il-ħmistax-il premessa ta’ dan ir-regolament, “ġurnata itwal ta’ sewqan, flimkien ma’ ħin iqsar ta’ sewqan għal perjodu ta’ ġimagħtejn x’aktarx jistgħu jiffaċilitaw l-amministrazzjoni ta’ l-impriżi tat-trasport u jikkontribwixxu għall-progress soċjali”.
5. L-Artikolu 1 tal-imsemmi regolament jipprovdi li:
“F’dan ir-Regolament:
[…]
3) ‘sewwieq’; tfisser kull persuna li ssuq il-vettura anki għal perjodu qasir, jew li tinġarr fil-vettura sabiex tkun tista' ssuq jekk jinqala' l-bżonn;
[…]
5) ‘serħan [mistrieħ]’; tfisser kull perjodu mhux interrott ta’ mill-inqas siegħa li waqtu s-sewwieq jista jiddisponi liberalment minn ħinu;
[…]”
6. Skont l-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 3820/85, li jifforma parti mit-Taqsima V tiegħu, bit-titolu, “Pawżi u perjodi ta’ mistrieħ”:
“1. F’kull perjodu ta’ 24 siegħa, is-sewwieq irid ikollu perjodu ta’ mistrieħ kuljum ta’ mill-inqas 11-il siegħa konsekuttiva, li jista’ jitnaqqas għal minimu ta’ disa’ sigħat konsekuttivi mhux iktar minn tliet darbiet fil-ġimgħa, bil-kondizzjoni li perjodu ekwivalenti ta’ mistrieħ jingħata bħala kumpens qabel it-tmiem tal-ġimgħa ta’ wara.
Fi ġranet meta l-mistrieħ ma jitnaqqasx skond l-ewwel sottoparagrafu, jista’ jittieħed f’żewġ jew fi tliet perjodi separati waqt perjodu ta’ 24 siegħa, li wieħed minnhom irid ikun ta’ mill-inqas tmien sigħat konsekuttivi. F’dan il-każ it-tul minimu tal-mistrieħ irid jiżdied għal 12-il siegħa.
2. Waqt kull perjodu ta’ 30 siegħa meta vettura tkun immexxija minn ta’ mill-inqas żewġ sewwieqa, kull sewwieq irid jieħu perjodu ta’ mistrieħ ta’ mhux inqas minn tmien sigħat konsekuttivi.
3. Waqt kull ġimgħa, wieħed mill-perjodi ta’ mistrieħ imsemmija fil-paragrafi 1 u 2 għandu jiġi estiż, permezz ta’ serħan fil-ġimgħa, għal total ta’ 45 siegħa konsekuttivi. Dan il-perjodu ta’ mistrieħ jista’ jitnaqqas għal minimu ta’ 36 siegħa konsekuttivi jekk jittieħed f’post fejn il-vettura tinżamm normalment u fejn joqgħod is-sewwieq, jew minimu ta’ 24 siegħa jekk jittieħed xi mkien ieħor. Kull tnaqqis irid jiġi kumpensat b’mistrieħ ekwivalenti meħud f’daqqa qabel it-tmiem tat-tielet ġimgħa wara l-ġimgħa inkwistjoni.
[...]
6. Kull mistrieħ meħud bħala kumpens għat-tnaqqis tal-perjodi ta’ serħan kuljum u/jew fil-ġimgħa irid jiġi miżjud ma mistrieħ ieħor ta’ mill-inqas tmien sigħat u għandu jingħata, fuq talba tal-persuna konċernata, fil-post fejn tiġi ipparkjata il-vettura jew fil-bażi tas-sewwieq.
7. Il-perjodu ta’ mistrieħ kuljum jista’ jittieħed ġewwa vettura, sakemm ikollha dawn il-mezzi [kuċetta] u tkun wieqfa.”
Ir-Regolament (KEE) Nru 3821/85
7. Ir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3821/85, tal-20 ta’ Diċembru 1985, dwar apparat ta’ reġistrazzjoni għat-trasport bit-triq (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 1, p. 227) kif emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 432/2004, tal-5 ta’ Marzu 2004 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 7, Vol. 8, p. 21, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 3821/85”), jipprovdi li l-kontroll tal-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 3830/85 huwa żgurat bl-użu ta’ apparat ta’ reġistrazzjoni li jista’ jindika l-“perjodi ta’ żmien” imsemmija f’dan ir-regolament tal-aħħar.
8. L-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 3821/85 jipprovdi li, għall-iskopijiet ta’ dan ir-Regolament, id-definizzjonijiet li jinsabu fl-Artikolu 1 tar-Regolament (KEE) Nru 3820/85 għandhom japplikaw ukoll.
9. L-Artikolu 15(2) u (3) tar-Regolament Nru 3821/85 jipprovdi li:
“2. Is-sewwieqa għandhom jużaw il-formoli ta’ reġistrazzjoni kuljum meta huma jkunu qegħdin isuqu, u għandhom jibdew mill-mument meta huma jieħdu l-vettura taħt idejhom. Il-formola ta’ reġistrazzjoni ma tistax tiġi irtirata qabel it-tmiem tal-perjodu ta’ ħidma ta’ kuljum sakemm l-irtirar tagħha ma jkunx awtorizzat b’mod ieħor. Ebda formola ta’ reġistrazzjoni ma tista’ tintuża biex tkopri perjodu itwal minn dak li hija intenzjonata għalih.
[…]
3.  Is-sewwieqa għandhom:
[…]
– joperaw il-mekkaniżmi ta’ l-iswiċċ li jippermettu li l-perjodi ta’ ħin li ġejjin jiġu reġistrati separatament u b’mod distint:
a) taħt is-sinjal […]: ħin ta’ sewqan;
b) taħt is-sinjal […]: il-perjodi l-oħra kollha ta’ xogħol;
ċ) taħt is-sinjal […]: perjodi oħra ta’ meta jkun disponibbli, […]
– […]
d) taħt is-sinjal […]: pawżi fi-xogħol u perjodi ta’ mistrieħ kuljum.”
Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
10. Id-digriet fuq il-perijodi ta’ xogħol fis-settur tat-trasport (Arbeidstijdenbesluit vervoer, iktar’il quddiem “l-Atbv”) jimplementa r-Regolament Nru 3820/85. L-Artikolu 2.5:1(4) tal-Atbv, fil-verżjoni tiegħu li kien fis-seħħ fid-data meta seħħew il-fatti fil-kawża prinċipali, kien jipprovdi li s-sewwieq għandu jikkonforma ruħu mal-Artikoli 8 u 9 tal-imsemmi regolament.
11. Skont l-Artikolu 8:1(1) tal-Atbv, in-nuqqas ta’ osservanza tal-Artikolu 2.5:1(4) ta’ dan id-digriet huwa punibbli b’multa.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
12. Smit Reizen hija impriża ta’ trasport ta’ persuna b’kowċijiet stabbilita f’Harderwijk (il-Pajjiżi l-Baxxi). Hija tipprovdi lil operatur tat-turs, f’dan il-każ Solmar Tours, bi vjaġġi bir-ritorn regolari lejn Spanja minn punt ta’ tluq u ta’ wasla f’Maarheeze (il-Pajjiżi l-Baxxi), madwar sagħtejn bil-karozza minn Harderwijk. Solmar Tours huwa l-proprjetarju kemm tal-art li fuqha jinsab il-punt ta’ tluq u ta’ wasla kif ukoll tal-immobbli li jinsab fuqha, li parti minnu huwa mikri lil Smit Reizen.
13. Il-vjaġġi bir-ritorn bil-kowċijiet jitilqu mill-art li tinsab f’Maarheeze u jirritornaw hemmhekk erba’ darbiet fil-ġimgħa. F’dawn il-ġranet, impjegat ta’ Smit Reizen, li jieħu ħsieb l-ippjanar u l-kontroll tad-dokumenti tas-sewwieqa, ikun preżenti fuq il-post sabiex jiffaċilita t-tluq u l-wasla tal-kowċijiet. Il-bini mikri minn Smit Reizen huwa mgħammar b’kantin b’magna awtomatika tal-kafe, televiżjoni, tojlit, doċċa, kuċċetti għas-sewwieqa kif ukoll diversi spare parts għall-kowċijiet. F’dan il-bini tinsab ukoll parti mill-amministrazzjoni ta’ Smit Reizen u mill-materjali tal-uffiċċju, inklużi d-diski takografiċi, id-dikjarazzjonijiet ġustifikattivi tal-ħinijiet ta’ servizz tas-sewwieqa u l-iskedi tal-vjaġġ.
14. Skont il-qorti tar-rinviju, mill-fajl tal-kawża prinċipali jirriżulta li, fid-data meta seħħew il-fatti tal-kawża, is-sewwieqa saqu huma nnfushom minn darhom, li jinsabu f’Harderwijk u f’Dronten (il-Pajjiżi l-Baxxi) rispettivament, għall-punt ta’ tluq ta’ Maarheeze. Madankollu, waqt is-seduta quddiem l-imsemmija qorti, id-Direttur ta’ Smit Reizen iddikjara li s-sewwieqa kienu ttrasportati b’minibus għal dan il-punt ta’ tluq. Sussegwentement, żewġ sewwieqa saqu l-kowċ, li hija vettura suġġetta għall-obbigu li tuża apparat ta’ reġistrazzjoni, lejn Spanja.
15. B’deċiżjoni tal-14 ta’ Ġunju 2006, il-Ministru impona multa ta’ EUR 2 200 fuq Smit Reizen, għar-raġuni li wħud mill-impjegati tagħha ma kinux osservaw il-perijodi ta’ mistrieħ stabbiliti mill-Artikolu 2.5:1(4) tal-Atbv, moqri flimkien mal-Artikolu 8(2) tar-Regolament Nru 3820/85. Fil-fatt, il-ħin neċessarju sabiex wieħed jasal mid-dar tas-sewwieqa kkonċernati għall-punt ta’ tluq ta’ Maarheeze ma ttieħidx inkunsiderazzjoni. Issa, mis-sentenza Skills Motor Coaches et , iċċitata iktar ’il fuq, jirriżulta li dan il-ħin għandu jiġi rreġistrat bħala perijodu ta’ xogħol peress li l-istabbiliment ta’ Maarheeze ma jistax jitqies bħala “ċentru operattiv” ta’ Smit Reizen.
16. Fil-5 ta’ Diċembru 2006, il-Ministru ċaħad bħala infondat l-ilment imressaq kontra d-deċiżjoni tiegħu tal-14 ta’ Ġunju 2006 minn Smit Reizen.
17. B’sentenza tad-9 ta’ April 2008, ir-Rechtbank Zutphen iddikjarat ir-rikors ippreżentat quddiemha minn Smit Reizen bħala fondat, annullat id-deċiżjoni tal-5 ta’ Diċembru 2006 li tiċħad l-ilment ta’ din tal-aħħar u ddeċidiet li l-effetti legali ta’ din id-deċiżjoni kellhom jibqgħu fis-seħħ fl-intier tagħhom. Skont din il-qorti, il-Ministru kkonkluda ġustament li Smit Reizen kienet kisret l-Artikolu 2.5:1(4) tal-Atbv. Madankollu, il-motivazzjoni tad-deċiżjoni tiegħu ma kinitx korretta. Fil-fatt, sabiex jiġi stabbilit il-perijodu ta’ 30 siegħa msemmi fl-Artikolu 8(2) tar-Regolament Nru 3820/85, għandhom jitqiesu l-perijodi kollha li s-sewwieqa kellhom raġonevolment bżonn sabiex jaslu fil-post fejn huma jiġbru l-vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni sabiex jibdew is-servizz tagħhom, irrispettivament mill-fatt jekk dan il-post fejn il-vettura għandha tinġabar għandux jitqies jew le bħala ċentru operattiv.
18. Smit Reizen appellat minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju, billi sostniet li r-Rechtbank Zutphen kienet interpretat b’mod żbaljat is-sentenza Skills Motor Coaches et , iċċitata iktar ’il fuq.
19. Peress li qieset li s-soluzzjoni tal-kawża prinċipali tiddependi mill-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ “ċentru operattiv”, ir-Raad van State ddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tressaq quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1) Fl-applikazzjoni tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament [Nru 3820/85] kif ukoll tal-Artikolu 15 tar-Regolament [Nru 3821/85], kif għandu jiġi interpretat il-kunċett ta’ ‘ċentru operattiv’ li jinsab fil-punti 21 et seq  tas-sentenza [Skills Motors Coaches et ]?
2) Il-kwistjoni li jkun magħruf jekk is-sewwieq inkwistjoni jmurx huwa nnifsu fuq il-post fejn għandu jiġbor il-vettura mgħammra b’apparat ta’ kontroll [reġistrazzjoni] jew jekk iwasslux xi ħadd ieħor għandha rilevanza fuq l-evalwazzjoni ta’ jekk hemmx mistrieħ fis-sens tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament [Nru 3820/85]?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda
20. Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, kif għandha tiġi interpretata l-frażi “ċentru operattiv”, li tinsab fil-punti 21 et seq  tas-sentenza Skills Motor Coaches et , iċċitata iktar ’il fuq, meta tirrigwarda l-klassifikazzjoni, fid-dawl tar-Regolamenti Nri 3820/85 u 3821/85, tal-ħin li jikkorrispondi għall-vjaġġ imwettaq minn sewwieq sabiex imur mid-dar tiegħu sal-post fejn huwa għandu jiġbor vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni.
21. F’dan ir-rigward, għandu jiġi mfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 23 tal-imsemmija sentenza Skills Motor Coaches et , li sewwieq li jmur f’post speċifiku, li indikalu l-impjegat tiegħu u li huwa differenti miċ-ċentru operattiv tal-impriża, sabiex jiġbor u jsuq vettura jissodisfa obbligu fil-konfront ta’ min iħaddmu u, għaldaqstant, huwa ma jiddisponiex liberament mill-ħin tiegħu matul dan il-vjaġġ.
22. Il-Qorti tal-Ġustizzja għaldaqstant iddeċidiet, fil-punt 35 tas-sentenza Skills Motor Coaches et , iċċitata iktar ’il fuq, li l-ħin li s-sewwieq neċessarjament jieħu jivvjaġġa sabiex jiġbor vettur mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni u li tinsab f’post differenti mid-dar tas-sewwieq jew miċ-ċentru operattiv ta’ min iħaddmu għandu jitqies li jifforma parti mill-perijodi l-oħra kollha ta’ xogħol fis-sens tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 3821/85.
23. Konsegwentement, għandu jiġi speċifikat il-kunċett ta’ “ċentru operattiv” sabiex il-qorti tar-rinviju tkun tista’ tevalwa jekk il-perijodu ta’ vjaġġ ineżami fil-kawża prinċipali għandux jittieħed inkunsiderazzjoni fil-perijodi ta’ xogħol fis-sens tal-Artikolu 15 tar-Regolament Nru 3821/85.
24. Qabel kollox għandu jiġi rrilevat li, fid-dawl tal-għanijiet tar-Regolament Nru 3820/85, iddikjarati fl-ewwel premessa tiegħu, li jikkonsistu b’mod partikolari t-titjib tal-kundizzjonijiet tax-xogħol u s-sigurtà tat-triq, l-imsemmi kunċett ma jistax jiġi ddefinit esklużivament fid-dawl ta’ kriterji funzjonali marbutin mal-organizzazzjoni interna tal-impriża ta’ trasport, iżda għandhom ukoll jittieħdu inkunsiderazzjoni kriterji li jirrigwardaw il-persuna tas-sewwieq ikkonċernat.
25. L-ewwel nett, kif ukoll sostna l-Gvern tar-Renju Unit, għandu jiġi rrilevat li l-frażi “ċentru operattiv” ma għandhiex tiġi ekwiparata mal-kunċett ta’ “uffiċċju rreġistrat”, peress li dan tal-aħħar jista’ jiġi stabbilixxiet f’post li ma għandu l-ebda konnessjoni mal-ġestjoni ta’ kuljum tas-servizzi ta’ trasport u li s-sewwieq imur fih biss f’ċirkustanzi eċċezzjonali ħafna.
26. Sussegwentment, interpretazzjoni estensiva ħafna tal-imsemmi kunċett tmur kontra r- ratio legis  tar-Regolament Nru 3820/85, u b’mod partikolari, tal-għan ta’ titjib tas-sigurtà tat-triq. Għaldaqstant definizzjoni li tgħid li kull post ta’ tluq jew ta’ wasla tal-persuni ttrasportati jew li kull maħżen ta’ vetturi li jappartjenu għall-impriża ta’ trasport ikkonċernata għandhom jitqiesu bħala ċentru operattiv għandha wkoll tiġi eskluża.
27. Għall-kuntrarju, il-kunċett ta’ “ċentru operattiv” għandu jikkorrispondi, kif ukoll irrileva l-Gvern Olandiż waqt is-seduta, għall-post fejn is-sewwieq imur b’mod regolari fl-eżerċizzju normali tal-funzjonijiet tiegħu sabiex jiġbor u jsuq il-vetttur mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni.
28. L-Artikolu 8 tar-Regolament Nru 3820/85, fil-paragrafi 3 u 6 tiegħu, juża l-frażi “fil-bażi tas-sewwieq” sabiex jindika tali post.
29. Fl-aħħar nett, fir-rigward tad-determinazzzjoni preċiża taċ-ċentru operattiv li fih sewwieq huwa normalment ibbażat, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-post konkret li fih is-sewwieq huwa bbażat, jiġifieri l-post li minnu huwa jwettaq regolarment is-servizz u li jirritorna fih meta jispiċċa s-servizz tiegħu, fil-kuntest tal-eżerċizzju normali tal-funzjonijiet tiegħu u mingħajr ma jsegwi istruzzjonijiet speċifiċi mingħand min iħaddmu. F’dan ir-rigward, klawsola kuntrattwali dwar il-post ta’ xogħol tas-sewwieq ikkonċernat tista’ tikkostitwixxi indikazzjoni li tippermetti li jiġi ddeterminat tali post.
30. Għal dak li jirrigwarda l-kawża prinċipali, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl taċ-ċirkustanzi fattwali kollha tal-kawża li tressqet quddiemha, fejn tinsab il-bażi normali tas-sewwieqa kkonċernati.
31. Fid-dawl ta’ dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-kunċett ta’ “ċentru operattiv”, li jinsab fil-punti 21 et seq.  tas-sentenza Skills Motor Coaches et , iċċitata iktar ’il fuq, għandu jiġi ddefinit bħala l-post speċifiku li fih is-sewwieq huwa bbażat, jiġifieri l-faċilità tal-impriża ta’ trasport li minnha huwa jwettaq regolarment is-servizz tiegħu u li jirritorna fih meta jispiċċa s-servizz tiegħu, fil-kuntest tal-eżerċizzju normali tal-funzjonijiet tiegħu u mingħajr ma jsegwi istruzzjonijiet speċifiċi mingħand min iħaddmu.
Fuq it-tieni domanda
32. Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk il-fatt li s-sewwieq imur huwa nnifsu fuq il-post fejn għandu jiġbor vettur mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni, jew jekk, għall-kuntrarju, iwasslu xi ħadd ieħor fuq dan il-post għandux rilevanza fuq il-klassifikazzjoni tal-perijodi ta’ vjaġġ fid-dawl tal-kunċett ta’ “serħan [mistrieħ]” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament Nru 3820/85.
33. F’dan ir-rigward, għandu, minn naħa, jiġi rrilevat li l-Artikolu 8(7) tar-Regolament Nru 3820/85 jissuġġetta l-possibbiltà għal sewwieq li jieħu l-perijodu ta’ mistrieħ tiegħu fil-vettura għall-kundizzjoni li din tkun mgħammra b’kuċċetta u tkun wieqfa. Din id-dispożizzjoni tipprekludi għaldaqstant sewwieq milli jieħu l-mistrieħ tiegħu f’vettura misjuqa minn persuna oħra.
34. Min-naħa l-oħra, għandu jiġi rrilevat li jmur kontra l-għan ta’ sigurtà tat-triq li ssir distinzjoni bħal dik li għamlet il-qorti tar-rinviju fit-tieni domanda. Fil-fatt, l-istat ta’ għeja tas-sewwieq, kif imsemmi fil-punt 25 tas-sentenza Skills Motor Coaches et, iċċitata iktar ’il fuq, li jista’ jipperikola l-imsemmi għan, jista’ sseħħ irrispettivament mill-fatt jekk is-sewwieq tal-vettura li jmur huwa nnifsu fuq il-post fejn tinsab il-vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni huwiex l-istess persuna li għandha, mal-wasla, issuq din il-vettura. Fil-fatt, kif ukoll enfasizza l-Gvern Taljan, dan l-istat ta’ għeja jista’ jirriżulta mhux biss mis-sewqan stess ta’ din il-vettura, iżda wkoll mill-kundizzjonijiet li fihom iseħħ il-vjaġġ, bħat-tul tiegħu, il-ħin tat-tluq jew l-istat tat-toroq, u, konsegwentement, jaffettwaw ukoll il-passiġġier bħala tali.
35. Fid-dawl ta’ dak li ntqal preċedentement, ir-risposta għat-tieni domanda għandu tkun li l-fatt li s-sewwieq ikkonċernat kemm jekk imur huwa nnifsu fuq il-post fejn għandu jiġbor vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni, jew kemm jekk iwasslu xi ħaddd ieħor fuq dan il-post ma għandux rilevanza fuq il-klassifikazzjoni tal-perijodu ta’ vjaġġ fid-dawl tal-kuntest ta’ “serħan [mistrieħ]” fis-sens tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament Nru 3820/85.
Fuq l-ispejjeż
36. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Parti operattiva
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja, (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1) Il-kunċett ta’ “ċentru operattiv”, li jinsab fil-punti 21 et seq  tas-sentenza tat-18 ta’ Jannar 2001, Skills Motor Coaches et (C‑297/99, Ġabra p. I‑573), għandu jiġi ddefinit bħala l-post speċifiku li fih is-sewwieq huwa bbażat, jiġifieri l-faċilità tal-impriża ta’ trasport li minnha huwa jwettaq regolarment is-servizz tiegħu u li jirritorna fih meta jispiċċa s-servizz tiegħu, fil-kuntest tal-eżerċizzju normali tal-funzjonijiet tiegħu u mingħajr ma jsegwi istruzzjonijiet speċifiċi mingħand min iħaddmu.
2) Il-fatt li s-sewwieq ikkonċernat kemm jekk imur huwa nnifsu fuq il-post fejn għandu jiġbor vettura mgħammra b’apparat ta’ reġistrazzjoni, jew kemm jekk iwasslu xi ħadd ieħor fuq dan il-post ma għandux rilevanza fuq il-klassifikazzjoni tal-perijodu ta’ vjaġġ fid-dawl tal-kuntest ta’ “serħan [mistrieħ]”, fis-sens tal-Artikolu 1(5) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 3820/85, tal-20 ta’ Diċembru 1985, dwar l-armonizzazzjoni ta’ ċerta leġislazzjoni soċjali li għandha x’taqsam mat-trasport bit-triq.