CELEX: 62009CJ0367
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Dannu għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni Ewropea
Regolament (KE, Euratom) Nru 2988/95
Artikolu 1, it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) u l-Artikoli 5 u 7
Regolament (KEE) Nru 3665/87
Artikoli 11 u 18(2)(c)
Kunċett ta’ operatur ekonomiku
Persuni li ħadu sehem fit-twettiq tal-irregolarità
Persuni fid-dover li jieħdu r-responsabbiltà għall-irregolarità jew li jiżguraw li din ma ssirx
Sanzjoni amministrattiva
Effett dirett
Preskrizzjoni għat-teħid tal-azzjoni ġudizzjarja
Interruzzjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) u tal-Artikoli 5
u 7 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji
tal-Komunità Ewropea (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 340)
Din it-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Belgisch Interventie- en Restitutiebureau (l-uffiċju
Belġjan ta’ intervent u rifużjoni, iktar ’il quddiem il-“BIRB”), minn naħa, u SGS Belgium NV (iktar ’il quddiem “SGS Belgium”),
agenzija speċjalizzata fil-kontroll u s-sorveljanza, Firme Derwa NV (iktar ’il quddiem “Firme Derwa”), kumpannija li tesporta,
u Centraal Beheer Achmea NV, kumpannija tal-assigurazzjoni, minn-naħa l-oħra, fir-rigward tal-impożizzjoni ta’ sanzjoni lill-SGS
Belgium talli ppermettiet li Firme Derwa tikseb rifużjoni indebita fuq l-esportazzjoni.

Il-kuntest ġuridiku

Id-dritt tal-Unjoni
Ir-Regolament Nru 2988/95
It-tieni, it-tielet, ir-raba’, il-ħames, is-seba’, it-tmien, l-għaxar u t-tlettax-il premessa tar-Regolament Nru 2988/95 jipprovdu:
“Billi aktar minn nofs in-nefqa tal-Komunità titħallas lil benefiċjarji tramite l‑Istati Membri;
Billi regoli dettaljati li jirregolaw din l-amministrazzjoni deċentralizzata u l‑osservazzjoni mill-qrib ta’ l-użu tagħhom
huma s-suġġett ta’ dispożizzjonijiet dettaljati li jvarjaw skond il-politika Komunitarja involuta; billi atti li huma ta’
ħsara għall-interessi finanzjarji tal-Komunità għandhom, madankollu, jiġu ribattuti fl-oqsma kollha;
Billi l-effikaċja tal-ġlieda kontra l-frodi kontra l-interessi finanzjarji tal-Komunità titlob li jiġu promulgati sett ta’
regoli legali komuni għall-oqsma kollha koperti mill-politika tal-Komunità;
Billi mġiba mhux regolari, u l-miżuri u penalitajiet [sanzjonijiet amministrattivi] relatati, hemm provdut dwarhom f’regoli
settorjali skond dan ir-Regolament;
[…]
Billi l-penalitajiet amministrattivi tal-Komunità għandhom jipprovdu protezzjoni adegwata għal dawk l-interessi; billi huwa
meħtieġ li jiġu definiti r-regoli ġenerali applikabbli għal dawn il-penali;
Billi l-liġi tal-Komunità stabbiliet il-penali amministrattivi tal-Komunità fil-qafas tal-politika agrikola komuni; billi
dawk il-penali jridu jiġu stabbiliti f’oqsma oħra wkoll;
[…]
Billi mhux biss taħt il-prinċipju ġenerali ta’ l-ekwità u l-prinċipju tal-proporzjonalità iżda wkoll fid-dawl tal-prinċipju
ta’
ne bis in idem
, dispożizzjonijiet xierqa għandhom jiġu adottati filwaqtli jiġi rrispettat l-acquis communautaire u d-dispożizzjonijiet stabbiliti
f’regoli speċifiċi tal-Komunità li kienu jeżistu fil-waqt tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament, sabiex tiġi evitata kull
duplikazzjoni ta’ penali finanzjarji tal-Komunità u penali kriminali nazzjonali imposti fuq l-istess persuni għall-istess
raġunijiet;
[…]
Billi l-liġi tal-Komunità timponi fuq il-Kummissjoni u l-Istati Membri l‑obbligazzjoni li jivverifikaw li riżorsi tal-budget
tal-Komunità jintużaw għall-iskop maħsub tagħhom; billi hemm il-ħtieġa ta’ regoli komuni sabiex isaħħu d‑dispożizzjonijiet
eżistenti”
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“1.      Sabiex jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-Komunità Ewropea, qegħdin hawnhekk jiġu adottati regoli ġenerali fir-rigward
ta’ verifiki omoġenji u miżuri amministrattivi u penali [sanzjonijiet] li għandhom x’jaqsmu ma’ l-irregolaritajiet fir-rigward
tal-liġi tal-Komunità.
2.      “Irregolarità” għandha tfisser kull ksur ta’ dispożizzjoni tal-liġi tal-Komunità li jirriżulta minn att jew nuqqas [ommissjoni]
ta’ operatur ekonomiku, li għandu, jew li jista’ jkollu, l-effett li jippreġudika l-budget ġenerali tal-Komunità jew il-budget
mmexxi minnhom, jew billi jnaqqas jew jitlef id-dħul li jakkumula minn riżorsi tagħhom stess miġbura direttament għan-nom
tal-Komunità, jew permezz ta’ nefqa mhux ġustifikata [indebita]”
L-Artikolu 2 tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1.      Il-verifiki amministrattivi, il-miżuri u l-penali [is-sanzjonijiet amministrattivi] għandhom jiġu introdotti sakemm ikunu
neċessarji biex tiġi żgurata l-applikazzjoni xierqa tal-liġi tal-Komunità. Dawn għandhom ikunu effettivi, proporzjonati u
dissważivi sabiex jipprovdu protezzjoni adekwata għall-interessi finanzjarji tal-Komunità
2.      Ebda penali amministrattiva ma tista’ tiġi imposta ħlief jekk att tal-Komunità qabel l-irregolarità jkun ipprovda għaliha.
Fil-każ ta’ emenda sussegwenti tad-dispożizzjonijiet li jimponu penali amministrattivi u li jinsabu fir-regoli tal-Komunità,
id-dispożizzjonijiet l-anqas ħorox għandhom japplikaw b’mod retroattiv.
3.      Il-liġi tal-Komunità għandha tistabbilixxi n-natura u l-iskop tal-miżuri amministrattivi u l-penali meħtieġa għall-applikazzjoni
korretta tar-regoli in kwestjoni, wara li jiġu kkunsidrati n-natura u s-serjetà ta’ l-irregolarità, il-vantaġġ mogħti jew
miksub u l-grad tar-responsabbiltà.
4.      Bla ħsara għal-liġi applikabbli tal-Komunità, il-proċeduri għall-applikazzjoni tal-verifiki Komunitarji, il-miżuri u l-penali
għandhom ikunu rregolati mil-liġijiet ta’ l-Istati Membri.”
L-Artikolu 3(1) tal-istess regolament jipprovdi:
“Il-perjodu tal-limitazzjoni għall-proċeduri [preskrizzjoni tal-azzjoni ġudizzjarja] għandu jkun ta’ erba’ snin minn meta
l-irregolarità li ssir msemmija f’Artikolu 1(1) tkun ġiet kommessa. Madankollu, ir-regoli settorjali jistgħu jipprovdu għal
perjodu iqsar li ma jistax ikun anqas minn tliet snin.
[…]
It-terminu tal-limitazjoni għandu jiġi interrott bi kwalsiasi att ta’ l-awtorità kompetenti, notifikat lill-persuna in kwestjoni,
li jkollha x’taqsam ma’ l‑investigazzjoni jew proċeduri legali dwar l-irregolarità. It-terminu għandu jibda jiddekorri mill-ġdid
wara kull att li jinterrompih
[...]”
L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 2988/95, li jinsab fit-Titolu II V ta’ dan ir‑regolament, intitolat “Il-miżuri amministrattivi
u l-penali [Il-miżuri u s‑sanzjonijiet amministrattivi]”, jipprovdi:
“1.      Bħala regola ġenerali, kull irregolarità għandha tinvolvi l-irtirar tal-vantaġġ miksub b’mod skorrett [indebitament]:
–        permezz ta’ obbligu li min ikun iħallas jew iħallas lura l-ammonti dovuti jew aċċettati b’mod skorrett,
–        bit-telf sħiħ jew parzjali tal-garanzija provduta in sostenn tat-talba għall-vantaġġ li jkun ingħata jew fil-ħin ta’ l-aċċettazzjoni
ta’ ħlas antiċipat.
2.      L-applikazzjoni tal-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 għandha tkun limitata għall-irtirar tal-vantaġġ miksub kif ukoll, fejn
ikun hemm hekk provdut, l-imgħax li jista’ jiġi stabbilit abbażi ta’ rata fissa
3.      L-atti li jiġi stabbilit li biex jkollhom bħala l-għan tagħhom il-kisba ta’ vantaġġ li jmur kontra l-għanijiet tal-liġi tal-Komunità
applikabbli fil-każ billi joħolqu artifiċjalment il-kundiżżjonijiet meħtieġa biex jinkiseb dak il-vantaġġ għandhom jirriżultaw,
skond kif ikun il-każ, jew fiż-żamma milli jinkiseb dak il‑vantaġġ jew fl-irtirar tiegħu.
4. Il-miżuri kif hemm provdut f’dan l-Artikolu m’għandhomx jitqiesu bħala penali [sanzjonijiet].”
L-Artikolu 5(1) u (2) tal-imsemmi regolament jipprovdi:
“1      L-irregolaritajiet intenzjonati jew dawk kawżati minn negliġenza jistgħu jwasslu għal dawn il-penali [sanzjonijiet] amministrattivi:
a)      il-ħlas ta’ multa amministrattiva;
b)      il-ħlas ta’ ammont akbar mill-ammonti aċċettati bla jedd [indebitament] jew skansati, u l-imgħax fejn ikun xieraq; din is-somma
addizzjonali għandha tiġi stabbilita skond persentaġġ li għandu jiġi stabbilit fir-regoli speċifiċi, u m’għandux jeċċedi l-livell
strettament neċessarju biex jikkostitwixxi deterrent;
ċ)      it-tneħħija totali jew parzjali ta’ vantaġġ mogħti mir-regoli tal-Komunità, anke jekk l-operatur ikun ibbenefika bla jedd
minn parti biss minn dak il‑vantaġġ;
[…]
ġ)      penali oħra ta’ tip purament ekonomiku, ekwivalenti fin-natura u l-qasam ta’ applikazzjoni, kif hemm provdut fir-regoli settorjali
adottati mill-Kunsill fid-dawl tal-ħtiġiet speċifiċi ta’ l-oqsma involuti u b’konformità mal-poteri ta’ l‑implimentazzjoni
mogħtija lill-Kummissjoni mill-Kunsill.
2.      ingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet stipulati fir-regoli settorjali eżistenti fil-ħin tad-dħul fis-seħħ ta’ dan ir-Regolament,
irregolaritajiet oħra jistgħu jagħtu lok biss għal dawk il-penali li m’humiex ekwivalenti għal penali kriminali li hemm provdut
dwarhom fil-paragrafu 1, sakemm dawk il‑penali jkunu essenzjali biex jiżguraw l-applikazzjoni tajba tar-regoli.”
Skont l-Artikolu 7 tal-istess regolament:
“Il-miżuri [u s-sanzjonijiet] amministrattivi tal-Komunità u l-penali jistgħu jiġu applikati għall-operaturi ekonomiċi li
għalihom issir riferenza f’Artikolu 1, jiġifieri l-persuni naturali jew legali jew l-entitajiet l-oħra li l-liġi nazzjonali
tagħtihom kapaċità legali u li jkunu kkommettew l-irregolarità. Jistgħu japplikaw ukoll għal persuni li jkunu ħadu sehem fl-irregolarità
jew li huma fid-dover li jieħdu r-responsabbiltà għall-irregolarità jew li jiżguraw li din ma ssirx.”
Ir-Regolament (KEE) Nru 3665/87
L-Artikolu 11(1) u (3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3665/87, tas-27 ta’ Novembru 1987 li jistipula regoli komuni
dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli (ĠU L 351, p. 1), kif
emendat bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 495/97, tat-18 ta’ Marzu 1997 (ĠU L 77, p. 12, iktar ’il quddiem ir-“Regolament
Nru 3665/87”) jipprovdi:
“1.      Meta jiġi kkonstatat li, fil-kuntest tal-għoti ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni, esportatur jitlob rifużjoni li tkun għola
milr-rifużjoni applikabbli, ir-rifużjoni dovuta għall-esportazzjoni inkwistjoni għandha tkun ir-rifużjoni applikabbli għall-prodott
effettivament esportat, imnaqqas b’ammont li jikkorrispondi:
a)      għal nofs id-differenza bejn ir-rifużjoni mitluba u r-rifużjoni applikabbli fuq l-esportazzjoni effettivament imwettqa;
b)      għad-doppju tad-differenza bejn ir-rifużjoni mitluba u r-rifużjoni applikabbli fil-każ fejn l-esportatur ikun, intenzjonalment,
ipprovda data falza.
[…]
Is-sanzjonijiet japplikaw bla ħsara għal sanzjonijiet supplimentari previsti fuq livell nazzjonali.
[...]
3.      Bla ħsara għall-obbligu li l-ammont negattiv jitħallas, previst fir-raba’ subparagrafu tal-paragrafu 1, fil-każ ta’ ħlas indebitu
ta’ rifużjoni, il-benefiċjarju huwa obbligat li jirrimborsa l-ammonti li rċieva indebitament – u dan flimkien ma kull sanzjoni
applikabbli skont l-ewwel subparagrafu tal-paragrafu 1 […]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi:
“1.      Il-prova li l-formalitajiet doganali neċessarji għar-rilaxx għall-konsum twettqu għandha tiġi prodotta mill-esportatur permezz
tal-produzzjoni ta’ wieħed mid-dokumenti li ġejjin:
a)      dokument doganali […];
b)      ċertifikat ta’ ħatt u ta’ rilax għall-konsum maħruġ minn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata minn
Stat Membru. Id‑data u n-numru tad-dokument doganali ta’ rilaxx għall-konsum għandhom jidhru fiċ-ċertifikat inkwistjoni.
2.      Jekk l-esportatur ma jistax jikseb id-dokumnet magħżul skont il‑paragrafu 1(a) jew (b) wara li jkun segwa l-proċeduri xierqa
sabiex jikseb dan id-dokument jew jekk ikun hemm dubji fuq l-awtentiċità tad-dokumnet prodott, il‑prova li l-formalitajiet
doganali neċessarji għar-rilaxx għall-konsum twettqu tista’ tiġi prodotta bil-produzzjoni tad-dokument jew dokumenti li ġejjin:
[...]
c)      ċertifikat ta’ ħatt maħruġ minn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata minn Stat Membru li jiċċertifika,
ukoll, li l-prodott ħareġ miż-żona tal-port jew minn tal-inqas li, sa fejn taf hija, il-prodott ma kienx suġġett għal tagħbija
konsekuttiva bil-għan li jerġa jiġi esportat;
[…]”

Id-dritt nazzjonali
L-Artikolu 1 tad-Digriet Irjali tal-4 ta’ Jannar 1985 li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-approvazzjoni tal-aġenziji
inkarigati mill-ħruġ ta’ ċertifikat ta’ ħatt fil-pajjiż tad-destinazzjoni ta’ merkanzija esportata fil-kuntest tal-politika
agrikola komuni (
Moniteur belge
tal-21 ta’ Frar 1985, p. 1937) jipprovdi:
“iċ-ċertifikati li jipprovaw li l-merkanzija esportata nħattet fil-pajjiż ta’ destinazzjoni jistgħu jiġu aċċettati, għall-applikazzjoni
tal-politika agrikola komuni, mid-dipartimenti kompetenti biss jekk dawn jinħarġu minn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll
u sorveljanza approvata, għal dan il-għan, permezz ta’ digriet mill-Ministeru li jkollu l-affarijiet ekonomiċi u l-agrikoltura
fil-portfoll tiegħu.”
L-Artikolu 2(2) tad-Digriet Irjali jipprovdi:
“L-aġenzija timpenja ruħha:
1°      li tkun responsabbli
in solidum,
mal-partijiet l-oħra li jieħdu sehem jew li huma involuti fl-operazzjonijiet ta’ esportazzjoni, għall-konsegwenzi finanzjarji
taċ-ċertifikati maħruġa minnha;
2°      li tagħti lill-uffiċjali, f’kull waqt, aċċess għal bini tagħha […] u li tippermetti li dawn l-uffiċjali jkunu jistgħu jikkonsultaw
id-dokumneti kollha relatati maċ-ċertifikati maħruġa;
[…]”
L-imsemmi digriet irjali tħassar permezz tad-Digriet Irjali, tat-28 ta’ Frar 1999, li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet għall-approvazzjoni
tal-aġenziji inkarigati mill-ħruġ ta’ ċertifikat ta’ ħatt u ta’ rilaxx għall-konsum jew ta’ ċertifikat ta’ ħatt fil-pajjiż
tad-destinazzjoni, ta’ merkanzija esportata fil-kuntest tal-politika agrikola komuni (
Moniteur belge
tat-22 ta’ Ġunju 1999, p. 23534).
Skont l-Artikolu 2(1)(2)(a) ta’ dan id-digriet irjali, “[l]-aġenzija timpenja ruħha : a) li tkun responsabbli
in solidum
, mal-partijiet l-oħra li jieħdu sehem jew li huma involuti fl-operazzjonijiet ta’ esportazzjoni, għall-konsegwenzi finanzjarji
taċ-ċertifikati maħruġa minnha”.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fis-6 ta’ Ġunju 1997, Firme Derwa biegħet għall-esportazzjoni lejn l-Eġittu lot ta’ 741 144 kilogramma ta’ laħam taċ-ċanga
u, abbażi ta’ dan, talbet rifużjoni fuq l‑esportazzjoni lill-BIRB. Għalhekk, dan l-esportatur kiseb, permezz tal-kostituzzjoni
ta’ garanzija, il-ħlas tas-somma ta’ EUR 1 407 268.90 fil-kuntest tas-sistema ta’ prefinanzjament.
Sabiex tikseb b’mod definittiv l-ammont totali tar-rifużjoni Firme Derwa kellha tipproduċi l-prova tal-importazzjoni tal-lot
ta’ laħam inkwistjoni fl-Eġittu. Il‑bastiment li ttrasporta t-tagħbija ta’ laħam wasal fil-port ta’ destinazzjoni fid-19 ta’
Ġunju 1997. Fl-10 ta’ Frar 1998, Firme Derwa bagħtet lill-BIRB ċertifikat, maħruġ minn SGS Belgium fl-4 ta’ Novembru 1997,
li kien jikkonferma li l‑awtoritajiet doganali Eġizzjani kienu rrilaxxaw il-merkanzija għall-finijiet ta’ konsum.
Fil-5 ta’ Ġunju 1998, il-BIRB ħelset il-garanzija kostitwita minn Firme Derwa, li kisbet definittivament ir-rifużjoni fuq
l-esportazzjoni inkwistjoni.
Wara investigazzjoni mwettqa mill-Bord ta’ Spezzjoni Ekonomika tal-Ministeru Belġjan għall-affarijiet ekonomiċi, irriżulta
li SGS Egypt Ltd kienet informat lill-SGS Belgium, permezz ta’ fax tal-24 ta’ Settembru 1997, li ma kienx possibbli li l-merkanzija
inkwistjoni setgħet kienet importata fl-Eġittu minħabba l‑projbizzjoni deċiża minn dan l-istat terz fil-konfront ta’ laħam
taċ-ċanga provenjenti mill-Belġju.
Il-BIRB bagħat lill-SGS Belgium rapporti rigwardanti din l-investigazzjoni f’messaġġi tat-13 ta’ Awwissu kif ukoll tad-9 u
tal-14 ta’ Ottubru 1998. Barra minn hekk, permezz ta’ ittra tal-21 ta’ April 1999, il-BIRB stieden lil din l‑aġenzija tipprovdilu
d-dokumenti doganali li abbażi tagħhom l-imsemmija aġenzija kienet ħarġet iċ-ċertifikat tal-4 ta’ Novembru 1997.
Wara li kkonstata li SGS Belgium ma kinitx irrispondiet għat-talba tiegħu, il‑BIRB ikkonkluda, f’ittra tal-5 ta’ Frar 2002
indirizzata lil din l-aġenzija, li l‑merkanzija ma kinitx ġiet importata fl-Eġittu sabiex tiġi rilaxxata għall-konsum u, konsegwentement,
l-BIRB iddeċieda li jimponi fuq SGS Belgium, abbażi tal-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 3665/87, sanzjoni amministrattiva ekwivalenti
għal 200 % tal-Ammont ta’ EUR 1 407 268.90 indebitament irċevuti minn Firme Derwa bis-saħħa taċ-ċertifikat maħruġ minn din
l-aġenzija ta’ kontroll. Barra minn hekk, SGS Belgium ġiet mistiedna tħallas ammont ekwivalenti għall-imsemmija rifużjoni
flimkien ma’ żieda b’tali mod li din l-aġenzija ntalbet tħallas l-ammont totali ta’ EUR 4 503 260.74.
B’ittra tad-29 ta’ April 2002, SGS Belgium informat lill-BIRB li, wara investigazzjoni interna, irriżulta li l-merkanzija
kienet ġiet biss provviżorjament importata fl-Eġittu u li din kienet ġiet finalment esportata lejn l-Afrika t’Isfel. Madankollu,
f’ittra tas-27 ta’ Mejju 2002, SGS Belgium enfasizzat li hija ma kinitx ipprovdiet l-informazzjoni żbaljata b’mod intenzjonali.
Permezz ta’ ċitazzjoni nnotifikata fis-16 ta’ Settembru 2003, il-BIRB beda azzjonijiet ġudizzjarji quddiem il-rechtbank van
eerste aanleg te Antwerpen (qorti tal-ewwel istanza ta’ Antwerpen) fil-konfront ta’ SGS Belgium sabiex din tiġi kkundannata
għall-ħlas tal-imsemmija sanzjoni amministrattiva. Għaldaqstant, bħala garanzija, din l-aġenzija talbet il-kjamata in kawża
ta’ Firme Derwa u Centraal Beheer Achmea NV.
Permezz ta’ sentenza tat-13 ta’ Jannar 2006, din il-qorti ċaħdet bħala infondati kemm l-azzjoni tal-BIRB kif ukoll it-talba
għall-kjamata in kawża u ta’ garanzija ta’ SGS Belgium. L-imsemmija qorti, l-ewwel nett, ikkonstatat li t-terminu ta’ preskrizzjoni
ta’ erba’ snin previst fl-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 ma kienx skada peress li kien ġie
interrott, fis-sens tat-tielet subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni, bl-ittra tal-BIRB tal-5 ta’ Frar 2002 li permezz tagħha
dan tal-aħħar stabbilixxa l-multa amministrattiva fil-konfront ta’ SGS Belgium.
Madankollu, r-rechtbank van eerste aanleg te Antwerpen qieset li l-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 2988/95 ma kinux jikkostitwixxu
bażi legali suffiċjenti li tippermetti l-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva fuq aġenzija bħal SGS Belgium. Fil-fatt,
skont din il-qorti, bil-kontra tal-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 2988/95, dawn id-dispożizzjonijiet iħallu marġni ta’ diskrezzjoni
lill-Istati Membri u ma jinkludux l-obbligu li jiġu imposti sanzjonijiet. Għalhekk, huma l‑leġiżlatur Ewropew jew il-leġiżlaturi
nazzjonali li għandhom jipprovdu, permezz ta’ regoli settorjali, li hemm operaturi ekonomiċi oħra, minbarra l-esportatur benefiċjarju
tar-rifużjoni, li huma responsabbli għall-ħlas tas-sanzjonijiet. Huma wkoll l-imsemmija leġiżlaturi li għandhom jiddefinixxu
tali sanzjonijiet. Barra minn hekk ir-Regolament Nru 3665/87 ma jinkludi ebda dispożizzjoni li tippermetti li parteċipanti
f’operazzjoni ta’ esportazzjoni jiġu ssanzjonati għal irregolaritajiet imwettqa mill-esportatur.
Il-BIRB appella minn din is-sentenza quddiem il-qorti tar-rinviju fejn b’mod partikolari sostna li, abbażi tad-Digriet Irjali
tal-4 ta’ Jannar 1985, SGS Belgium kienet responsabbli
in solidum
, flimkien mal-esportatur, għall-konsegwenzi finanzjarji taċ-ċertifikati maħruġa minnha. Issa, sa fejn din l-aġenzija ħolqot
artifiċjalment il-kundizzjonijiet li ppermettew li l-esportatur jibbenefika indebitament minn rifużjoni fuq l-esportazzjoni
u sa fejn dan l-esportatur, Firme Derwa, ma kienx jaf bin-natura żbaljata taċ-ċertifikat ipprovdut u ma kien wettaq ebda negliġenza,
il-BIRB ikkunsidra li la kien hemm lok li r-rifużjoni tiġi rkuprata mingħand dan tal-aħħar u lanqas li dan jiġi suġġett għal
sanzjoni amministrattiva. Il-BIRB essenzjalment sostna li, għalkemm bħala prinċipju s-sanzjoni prevista fil-punt b) tal-ewwel
subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 3665/87 tikkonċerna biss lill-esportatur, abbażi tar-regola ta’ koresponsabbiltà
tal-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza prevista mid-dritt nazzjonali, kien possibbli, skont l‑Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95,
li din is-sanzjoni tiġi imposta fuq din l‑aġenzija fil-kwalità tagħha ta’ persuna li tista’ tinżamm responsabbli għall-irregolarità
fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni. Il-BIRB isostni wkoll li, f’kull każ, anki jekk ma tiġi kkonstatata l-ebda intenzjoni frawdolenta,
SGS Belgium għandha tiġi kkundannata minn tal-inqas għall-ħlas tas-sanzjoni prevista fil-punt a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1)
tar-Regolament Nru 3665/87.
Min-naħa tagħha, SGS Belgium b’mod partikolari sostniet li, sa fejn hija tista’ tiġi miżmuma responsabbli, din ir-responsabbiltà
għandha tkun
in solidum
mal-esportatur u mal-assiguratur sa fejn l-ammonti mitluba huma dovuti mill-esportatur u sa fejn kemm l-Artikolu 7 tar-Regolament
Nru 2988/95 kif ukoll l‑Artikolu (2)(2)(1) tad-Digriet Irjali tal-4 ta’ Jannar 1985 jimplikaw responsabbiltà
in solidum
bejn l-atturi involuti f’operazzjoni ta’ esportazzjoni.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Hof van beroep te Antwerpen (Qorti tal-appell ta’ Antwerpen) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri
u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)       Id-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament […] Nru 2988/95 […], għandhom effett dirett fis-sistemi legali nazzjonali
tal-Istati Membri, fin-nuqqas ta’ marġni ta’ diskrezzjoni ta’ dawn l-Istati Membri kif ukoll ta’ ħtieġa min-naħa tal-awtoritajiet
nazzjonali li jadottaw miżuri ta’ implementazzjoni?
2)       Kumpannija li mill-aspett internazzjonali hija speċjalizzata fil-qasam tal-kontroll u tas-sorveljanza u li hija rikonoxxuta
[Aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata] mill-Istat Membru li fih isiru l‑formalitajiet doganali għall-esportazzjoni,
f’dan il-każ i[r-Renju tal-]Belġju, li ppreżentat dikjarazzjoni ineżatta fir-rigward tal-ħatt, fis-sens tal-Artikolu 18(2)(ċ)
tar-Regolament [Nru ]3665/87[…], tista’ tiġi kkunsidrata bħala operatur ekonomiku, fis-sens tal-Artikolu 1 tar-Regolament
2988/95[…] u għaldaqstant bħala persuna li pparteċipat fit-twettiq tal-ksur jew bħala persuna li tista’ titqies responsabbli
[fid-dover li tieħu r‑responsabbiltà] għall-ksur [irregolarità] jew saħansitra bħala persuna li kellha tevita li dan il-ksur
iseħħ, fis-sens tal-Artikolu 7 ta’ dan ir‑regolament?
3)       Il-komunikazzjoni ta’ rapport dwar stħarriġ immexxi mill-Bord ta’ Spezzjoni Ekonomika, ittra li titlob li jiġu ppreżentati
dokumenti addizzjonali sabiex tiġi ġġustifikata l-importazzjoni għall-konsum jew ittra rreġistrata li timponi sanzjoni, jistgħu
jiġu kkunsidrati bħala atti istruttorji jew bħala proċedimenti legali fis-sens tat-tielet [sub]paragrafu tal-Artikolu 3(1)
tar-Regolament […] Nru 2988/95, […]?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha l-qorti tar-rinviju fil-verità ssaqsi jekk l‑Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 2988/95 japplikawx
b’tali mod li sanzjonijiet amministrattivi fis-sens ta’ dan ir-regolament jistgħu jiġu imposti abbażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet
waħedhom.
SGS Belgium, Firme Derwa kif ukoll il-Gvern Awstrijak essenzjalment isostnu li l-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 2988/95
ma għandhomx effett dirett sa fejn sanzjonijiet amministrattivi jistgħu jiġu imposti fuq kategoriji differenti ta’ atturi
involuti fil-proċess ta’ verifika tar-regolarità u tal-legalità tal-ħlasijiet miksuba mill-baġit tal-Unjoni biss jekk regoli
settorjali tal-Unjoni li jiddefinixxu t-tip ta’ sanzjoni u l-kategorija ta’ atturi kkonċernati kienet fis-seħħ meta seħħet
l‑irregolarità. F’dan ir-rigward huma jsostnu li tali regoli settorjali ma kinitx teżisti meta seħħew l-esportazzjonijiet
inkwistjoni fil-kawża prinċipali fir-rigward tal-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza.
Min-naħa l-oħra l-Gvern Belġjan u l-Kummissjoni Ewropea jsostnu li, meta kategorija ta’ atturi tkun għadha ma hijiex is-suġġett
ta’ regoli settorjali tal-Unjoni bħar-Regolament Nru 3365/87 fir-rigward tar-rifużjonijiet indebitament riċevuti mill-esportaturi
benefiċjarji, l-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament Nru 2988/95, inkwantu jipprovdu, b’mod ġenerali, li sanzjoni amministrattiva
tista’ tiġi applikata fil-konfront ta’ atturi oħra minbarra l-benefiċjarju tar-rifużjonijiet fuq l‑esportazzjoni, huma direttament
applikabbli bis-saħħa tal-Artikolu 288(2) TFUE.
F’dan ir-rigward, kemm minħabba n-natura tagħhom, kif ukoll minħabba l‑funzjoni tagħhom fl-iskema tas-sorsi tad-dritt tal-Unjoni,
id-dispożizzjonijiet ta’ regolamenti għandhom, ġeneralment, effett immedjat fis-sistemi ġuridiċi nazzjonali mingħajr ma jkun
meħtieġ li l-awtoritajiet nazzjonali jieħdu miżuri ta’ applikazzjoni (ara s-sentenzi tas-17 ta’ Mejju 1972, Leonesio, 93/71,
Ġabra p. 287, punt 5, u tal-24 ta’ Ġunju 2004, Handlbauer, C‑278/02, Ġabra p. I‑6171, punt 25) jew mingħajr ma jkun meħtieġ
li l-leġiżlatur tal-Unjoni jadotta leġiżlazzjoni addizzjonali.
Madankollu, uħud mid-dispożizzjonijiet ta’ regolament jistgħu jeħtieġu, sabiex jiġu implementati, l-adozzjoni ta’ miżuri ta’
applikazzjoni (ara f’dan is-sens, is‑sentenza tal-11 ta’ Jannar 2001, Monte Arcosu, C‑403/98, Ġabra p. I‑103, punt 26), jew
min-naħa tal-Istati Membri jew inkella mil-leġiżlatur tal-Unjoni nnifsu.
Dan jgħodd ukoll, fil-kuntest tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni, fir-rigward tas-sanzjonijiet amministrattivi
imposti fuq id-diversi kategoriji ta’ atturi identifikati fir-Regolament Nru 2988/95.
Fil-fatt, fir-rigward tal-irregolaritajiet intenzjonati jew dawk ikkawżati b’negliġenza, l-Artikolu 5 ta’ dan ir-regolament
jillimita ruħu li jipprovdi li dawn “jistgħu” jwasslu għal uħud mis-sanzjonijiet amministrattivi elenkati f’dan l‑artikolu,
filwaqt li, fir-rigward tal-kategoriji ta’ atturi li jistgħu jkunu suġġetti għal tali sanzjonijiet, l-Artikolu 7 tal-imsemmi
regolament jipprovdi li l‑imsemmija sanzjonijiet “jistgħu” jiġu applikati mhux biss għall-operaturi ekonomiċi li wettqu l-irregolarità
iżda wkoll għall-persuni li ħadu sehem fit-twettiq tal-irregolarità kif ukoll għal dawk li huma fid-dover li jieħdu r‑responsabbiltà
għall-irregolarità jew li jiżguraw li din ma ssirx.
Għalhekk, għandu neċessarjament jiġi kkonstatat li dawn id-dispożizzjonijiet jillimitaw ruħhom li jistabbilixxu r-regoli ġenerali
ta’ verifiki u ta’ sanzjonijiet bil-għan li jiġu protetti l-interessi finanzjarji tal-Unjoni (ara s-sentenza tat-13 ta’ Marzu 2008,
Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening, C‑383/06 sa C‑385/06, Ġabra p. I‑1561, punt 39). B’mod partikolari,
l-imsemmija dispożizzjonijiet ma jiddeterminaw b’mod preċiż la liema mis-sanzjonijiet elenkati fl-Artikolu 5 tar-Regolament
Nru 2988/95 għandha tiġi applikata fil-każ ta’ irregolarità li tikkawża dannu għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni u lanqas
il‑kategorija ta’ atturi li għandha tkun suġġetta għal tali sanzjoni f’każ bħal dan.
F’dan ir-rigward, għandu jingħad ukoll, minn naħa, li mill-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2988/95, u b’mod partikolari mill-paragrafu 3
tiegħu moqri flimkien mal-ħames u t-tmien premessa ta’ dan ir-regolament, jirriżulta li huwa l‑leġiżlatur tal-Unjoni li għandu
jipprovdi regoli settorjali li jistabbilixxu sanzjonijiet amministrattivi, bħal dawk li kienu diġà jeżistu meta ġie adottat
l‑imsemmi regolament fil-kuntest tal-politika agrikola komuni. Barra minn hekk, kif jirriżulta mis-seba’ premessa tal-istess
regolament, dan tal-aħħar jistabbilixxi regoli ġenerali applikabbli għal tali regoli settorjali.
Min-naħa l-oħra, mill-Artikolu 2(4) tar-Regolament Nru 2988/95 jirriżulta li, bla ħsara għal-leġiżlazzjoni eżistenti tal-Unjoni,
il-proċeduri għall-applikazzjoni tal-verifiki kif ukoll il-miżuri u s-sanzjonijiet amministrattivi previsti minn din il‑leġiżlazzjoni
għandhom ikunu rregolati mil-liġijiet tal-Istati Membri.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat ukoll li għalkemm huwa ċertament minnu li l-Artikolu 2(2) tar-Regolament Nru 2988/95
jipprovdi, skont il-prinċipju
nulla poena sine lege
, li ebda sanzjoni amministrattiva ma tista’ tiġi imposta sakemm din ma tkunx ġiet ipprovduta minn att tal-Unjoni preċedenti
għall-irregolarità.
Madankollu, kif jirriżulta mill-Artikolu 325 TFUE, l-Istati Membri għandhom jadottaw l-istess miżuri sabiex jikkumbattu l-frodi
li jikkawżaw dannu għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni bħal dawk li huma jadottaw sabiex jikkumbattu l‑frodi li jikkawżaw
dannu lill-interessi tagħhom stess. Konsegwentement u fid-dawl tal-għan imfittex mir-Regolament Nru 2988/95, meta l-leġiżlatur
tal-Unjoni ma jkunx adotta regoli settorjali intiżi li jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-Unjoni mill-aġir ta’ ċerti atturi,
l-Istati Membri għandhom id-dritt li jżommu jew jadottaw dispożizzjonijiet f’dan il-qasam u fil-konfront tal-imsemmija atturi
sakemm dawn id-dispożizzjonijiet ikunu neċessarji għall-ġlieda kontra l-frodi u sakemm josservaw il-prinċipji ġenerali tad-dritt
tal-Unjoni, b’mod partikolari dak tal-proporzjonalità, kif ukoll ir-regoli ġenerali stabbiliti fl-imsemmi regolament u f’eventwali
regoli settorjali tal-Unjoni eżistenti fir-rigward ta’ atturi oħrajn.
Fil-fatt, għandu jiġi enfasizzat li, meta leġiżlazzjoni tal-Unjoni ma tkun tinkludi ebda dispożizzjoni speċifika li tipprovdi
għal sanzjoni fil-każ li din tinkiser jew meta tali leġiżlazzjoni tipprovdi li ċerti sanzjonijiet jistgħu jiġu applikati fil-każ
ta’ ksur tad-dritt tal-Unjoni, iżda ma tiffissax b’mod eżawrjenti s-sanzjonijiet li l‑Istati Membri jistgħu jimponu, l-Artikolu 4(3)
TUE jimponi fuq l-Istati Membri l-obbligu li jieħdu kull miżira xierqa sabiex jissanzjonaw aġiri li jikkawżaw dannu għall-interessi
finanzjarji tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-21 ta’ Settembru 1989, Il‑Kummissjoni vs Il‑Greċja, 68/88, Ġabra
p. 2965, punt 23, kif ukoll tat-8 ta’ Lulju  1999, Nunes u de Matos, C‑186/98, Ġabra p. I‑4883, punti 12 u 14).
Barra minn hekk, huwa inkompatibbli mal-għanijiet imfittxa bl-Artikolu 325 TFUE, li jimponi kemm fuq l-Unjoni kif ukoll fuq
l-Istati Membri tagħha l-obbligu li jikkumbattu l-frodi u l-irregolaritajiet li jikkawżaw dannu għall-interessi finanzjarji
tal-Unjoni, li l-azzjoni tal-Istati Membri fil-konfront ta’ kategorija ta’ atturi li għadha ma hijiex is-suġġett ta’ regoli
settorjali adottati fuq livell tal-Unjoni tiġi limitata. Fil-fatt, sabiex il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-unjoni
tkun effettiva, huwa imperattiv li d-dissważjoni u l-ġlieda kontra l-frodi u l-irregolaritajiet l-oħra joperaw fuq kull livell
fejn dawn l-interessi jistgħu jiġu affettwati minn tali fenomeni, b’mod partikolari għaliex dawn it-tipi ta’ fenomeni ta’
spiss ikunu jimplikaw atturi li jkunu jinsabu f’livelli differenti (ara, f’dan is‑sens, is-sentenza tal-10 ta’ Lulju 2003,
Il‑Kummissjoni vs BEI, C‑15/00, Ġabra p. I‑7281, punt 135). Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li dan jgħodd ukoll għar-rwol
li l-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza għandhom fir-regolarità tal-ħlasijiet ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni.
Fid-dawl ta’ dak li ġie espost iktar ’il fuq, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament
Nru 2988/95 ma japplikawx b’tali mod li sanzjoni amministrattiva tista’ tiġi imposta abbażi ta’ dawn id‑dispożizzjonijiet
waħedhom peress li, fil-kuntest tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni, l-applikazzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva
fil-konfront ta’ kategorija ta’ persuni teħtieġ li, preċedentement għat-twettiq tal-irregolarità inkwistjoni, jew, il-leġiżlatur
tal-Unjoni jkun adotta regoli settorjali li jiddefinixxu tali sanzjoni u l-kundizzjonijiet għall-applikazzjoni tagħha għal
din il-kategorija ta’ persuni, jew inkella, jekk ikun il-każ, fejn tali regoli jkunu għadhom ma ġewx adottati fuq livell tal-Unjoni,
li d-dritt tal-Istat Membru fejn twettqet din l‑irregolarità jkun ipprovda għall-impożizzjoni ta’ sanzjoni amministrattiva
fil-konfront tal-imsemmija kategorija ta’ persuni.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha l-qorti tar-rinviju essenzjalment issaqsi jekk, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża
prinċipali, fejn ir-regoli settorjali tal-Unjoni kienu għadhom ma jipprovdux l-obbligu li l-Istati Membri jipprovdu sanzjonijiet
effikaċi fil-każijiet fejn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata minn Stat Membru ħarġet ċertifikati
foloz, l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95 jipprekludix lill-Istati Membri milli, abbażi ta’ miżuri nazzjonali, japplikaw
sanzjoni fil-konfront ta’ din l-aġenzija fil-kwalità tagħha ta’ waħda mill-persuni li “ħadu sehem fl-irregolarità” jew mill-persuni
li huma “fid-dover li jieħdu r-responsabbiltà” għal din l-irregolarità jew saħansitra mill-persuni li huma fid-dover li “jiżguraw
li din ma ssirx” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li, meta toħroġ ċertifikat falz ta’ ħatt jew ta’ rilaxx għall-konsum fis-sens tal-Artikolu 18
tar-Regolament Nru 3665/87, ċertifikat li jippermetti li esportatur jibbenefika indebitament minn rifużjoni fuq l‑esportazzjoni,
aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata minn Stat Membru tista’ tiġi kkunsidrata bħala waħda mill-persuni
li “ħadu sehem fl-irregolarità” fis-sens tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95 u għaldaqstant tista’ tkun suġġetta għal
miżuri jew sanzjonijiet amministrattivi fis-sens ta’ dan ir‑regolament. Tali aġenzija tista’ wkoll tiġi kkunsidrata bħala
persuna fid-dover li tieħu r-responsabbiltà għall-irregolarità fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni kemm ’il darba d-dritt nazzjonali
jipprovdi li din l-aġenzija hija responsabbli għal konsegwenzi finanzjarji ta’ ċertifikati maħruġa minnha.
Madankollu, hekk kif ġie kkonstatat fil-punt 43 ta’ din is-sentenza, għall-finijiet tal-applikazzjoni ta’ tali sanzjoni, huwa
neċessarju li regoli settorjali tal-Unjoni jew, fin-nuqqas ta’ tali regoli, leġiżlazzjoni nazzjonali, ikunu pprovdew għall-applikazzjoni
ta’ sanzjoni amministrattiva għal din il-kategorija ta’ atturi.
Issa, meta seħħew l-importazzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali, id-dritt tal-Unjoni ma kienx jinkludi regoli settorjali
fis-sens tar-Regolament Nru 2988/95 li jirregolaw speċifikatament is-sanzjonijiet li għandhom jiġu pprovduti fil-konfront
ta’ atti li jikkawżaw dannu għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni u li jirriżultaw mill-ħruġ, min-naħa ta’ tali aġenzija
ta’ kontroll u sorveljanza, ta’ ċertifikati foloz ta’ ħatt u rilaxx għall-konsum.
Fil-fatt, kien biss wara l-adozzjoni tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 1253/2002, tal-11 ta’ Lulju 2002, li jemenda
r-Regolament (KE) Nru 800/1999 li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet
għall-esportazzjoni fuq prodotti agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 36 p. 189), li l-Artikolu 16c
ta’ dan l-aħħar regolament issa jipprovdi “[l]-Istati Membri li approvaw AS għandhom jipprovdu għal sistema effettiva ta’
sanzjonijiet għal każijiet fejn AS approvata tkun ħarġet ċertifikat falz”.
Min-naħa l-oħra, l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 3665/87 kien jipprovdi regoli preċiżi fir-rigward tal-irkupru mingħand l-esportatur
ta’ rifużjonijiet fuq l‑esportazzjoni indebitament irċevuti minn dan tal-aħħar, flimkien mal-impożizzjoni ta’ sanzjoni, normalment
meta l-esportatur kiseb tali vantaġġ indebitu billi intenzjonalment ipprovda data falza, kif ukoll sanzjonijiet supplimentari
li jistgħu jiġu previsti mid-dritt nazzjonali. Konsegwentement, fil-kawża prinċipali, tqum il-kwistjoni ta’ jekk l-awtoritajiet
nazzjonali setgħux jirrinunċjaw għall-irkupru tar-rifużjoni mingħand l-esportatur, u għall-applikazzjoni, fil-konfront ta’
dan tal-aħħar, ta’ sanzjoni amministrattiva, billi ppreferew jaġixxu kontra aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza li skont id-dritt
nazzjonali hija responsabbli
in solidum
għall-konsegwenzi finanzjarji li jirriżultaw miċ-ċertifikati maħruġa minnha.
Fir-rigward tal-għajnuna mogħtija mill-baġit tal-Unjoni fil-kuntest tal-fondi strutturali u tal-politika agrikola komuni,
il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li kull eżerċizzju, mill-Istat Membru, ta’ setgħa ta’ diskrezzjoni fuq l-opportunità
li jeżiġi jew le r-rifużjoni tal-għajnuna indebitament jew illegalment mogħtija huwa inkompatibbli mal-obbligi li l-leġiżlazzjoni
tal-Unjoni applikabbli f’dawn is‑setturi timponi fuq l-amministrazzjonijiet nazzjonali li jirkupraw l-għajnuna indebitament
jew illegalment mogħtija (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-21 ta’ Settembru 1983, Deutsche Milchkontor
et.,
205/82 sa 215/82, Ġabra p. 2633, punt 22, kif ukoll Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening, iċċitata iktar
’il fuq, punt 38).
Dan jgħodd ukoll, bħala prinċipju, fir-rigward tal-obbligu li l-Istati Membri għandhom li jirkupraw mingħand l-esportaturi
r-rifużjonijiet indebitament irċevuti minnhom, obbligu previst fl-Artikolu 11 tar-Regolament Nrunt 3665/87, u li jimponu s-sanzjoni
prevista fil-punti a) jew b) tal-Artikolu 11(1) kif ukoll eventwali sanzjonijiet supplimentari previsti mid-dritt nazzjonali.
Qabel id-dħul fis-seħħ tar-Regolament Nru 1253/2002, għalkemm huwa ċertament minnu li l-Istati Membri ma kinux fid-dover li
jipprovdu, fil-każ ta’ restituzzjoni indebita rċevuta minn esportatur, sanzjonijiet fil-konfront ta’ aġenzija ta’ kontroll
u sorveljanza li ħarġet ċertifikat falz. Madankollu, din iċ-ċirkustanza ma tipprekludix lill-Isati Membri, hekk kif ġie kkonstatat
fil-punt 40 ta’ din is‑sentenza, milli jżommu jew jadottaw, fil-kuntest tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni,
dispożizzjonijiet nazzjonali li jipprovdu għall-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet amministrattivi fil-konfront ta’ din il-kategorija
ta’ atturi li ġew inkarigati mill-Unjoni sabiex jikkolabboraw fl-ivverifikar tar-regolarità tal-operazzjonijiet ta’ esportazzjoni
li jibbenefikaw minn rifużjonijiet mogħtija mill-baġit tal-Unjoni. Mill-bqija, tali dispożizzjonijiet sempliċement antiċipaw
l‑obbligu li l-Istati Membri llum il-ġurnata għandhom taħt l-Artikolu 16c tar-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 800/1999,
tal-15 ta’ April 1999, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni
ta’ prodotti agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 3, Vol. 25 p. 129) kif emendat bir-Regolament Nru 1253/2002.
Minn dan isegwi li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali u bla ħsara għall-konstatazzjoni mill-qorti tar-rinviju
tal-applikazzjoni tad-Digriet Irjali tal-4 ta’ Jannar 1985 imsemmi fit-talba tagħha għal deċiżjoni preliminari, fin-nuqqas
ta’ regoli settorjali tal-Unjoni applikabbli
ratione temporis
għall-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza, l-Istati Membri setgħu jipprovdu li dawn l-aġenziji kellhom jinżammu responsabbiltà
in solidum
, flimkien mal-esportatur, fil-kwalità tagħhom ta’ persuni li ħadu sehem fit-twettiq tal-irregolarità jew ta’ persuni fid-dover
li jieħdu r-responsabbiltà għaliha, fir-rigward tal-konsegwenzi finanzjarji li jirriżultaw mill-ħruġ min-naħa tagħhaom ta’
ċertifikati ta’ ħatt u ta’ rilaxx għall-konsum li ppermettew li dan l-esportatur jibbenefika indebitament minn rifużjonijiet
fuq l-esportazzjoni bi ħsara għal baġit tal-Unjoni.
Fil-kawża prinċipali, madankollu jidher li l-awtoritajiet nazzjonali qed jipprovaw, minn naħa, jirkupraw l-ammont tar-restituzzjoni
indebita mingħand SGS Belgium, u, min-naħa l-oħra, japplikaw fil-konfront ta’ din l-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza s-sanzjonijiet
amministrattivi previsti fil-punt b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 3665/87 u li normalment
jiġu applikati fil-konfront tal-esportatur, u dan billi jinvokaw l-effett dirett tal-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95
u l-eżistenza fid-dritt nazzjonali ta’ responsabbiltà
in solidum
ta’ tali aġenzija flimkien mal-esportatur. B’mod partikolari, l-BIRB jikkunsidra li l-fatt li l-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza
inkwistjoni fil-kawża prinċipali intenzjonalment ħarġet ċertifikat żbaljat jippermetti li jiġi kkunsidrat li r-rekwiżiti għall-applikazzjoni
tas-sanzjoni prevista fil-punt b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 3665/87 kienu sodisfatti. Madankollu,
sussidjarjament, quddiem il-qorti tar-rinviju l-BIRB isostni wkoll li, anki jekk ma tiġi kkonstatata l-ebda intenzjoni frawdolenta,
SGS Belgium għandha tiġi kkundannata minn tal-inqas għall-ħlas tas-sanzjoni prevista fil-punt a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1)
ta’ dan ir-regolament.
F’dan ir-rigward, għal dak li jirrigwarda l-irkupru tar-rifużjoni indebitament riċevuta, kif ġie kkonstatat fil-punt 51 ta’
din is-sentenza, dan għandu jsir mingħand l-esportatur li bbenefika indebitament minn tali rifużjoni.
Fir-rigward tal-applikazzjoni tas-sanzjoni prevista fil-punt b) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tal-imsemmi regolament,
għandu neċessarjament jiġi osservat li din tista’ tiġi applikata biss meta “l-esportatur ikun, intenzjonalment, ipprovda data
falza”. Konsegwentement, il-leġiżlatur tal-Unjoni pprovda espliċitament li dan ir-rekwiżit għandu jkun sodifatt biss fi ħdan
l‑esportatur.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jekk, fil-kawża prinċipali, jirriżulta li l-esportatur ma kienx jaf bil-karattru żbaljat taċ-ċertifikat
ta’ rilaxx għall-konsum li nħareġ intenzjonalment mill-aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza, fatt li għandu jiġi vverifikat
mill-qorti tar-rinviju, ma jistax jiġi kkunsidrat li dan l-esportatur, intenzjonalment, ipprovda data falza fis-sens tal-punt b)
tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 3665/87, bil-konsegwenza li s-sanzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni
ma tistax tiġi applikata fil-konfront tal-esportatur u lanqas, skont ir-regoli nazzjonali dwar ir-responsabbiltà
in solidum
, fil-konfront tal-imsemmija aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza.
Min-naħa l-oħra, f’sitwazzjoni bħal din, is-sanzjoni prevista fil-punt a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru
3665/87 tista’ tiġi applikata. Fil-fatt, din hija applikabbli anki meta l-esportatur ma kkommettiex tort (ara s‑sentenza tal-24 ta’
April 2008, AOB Reuter, C‑143/07, Ġabra p. I‑3171, punt 17).
F’dan ir-rigward, minn naħa, huma biss l-operaturi li talbu li jibbenefikaw mir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni li, bħala
prinċipju, jistgħu jkunu suġġetti għall-impożizzjoni ta’ tali sanzjoni meta jirriżulta li l-informazzjoni pprovduta minn tali
operaturi insostenn tal-applikazzjoni tagħhom hija żbaljata. Min-naħa l-oħra, sa fejn jeżisti riskju reali li l-esportatur,
li normalment huwa l-aħħar ħolqa ta’ katina kuntrattwali ta’ xiri ta’ merkanzija sabiex terġa’ tinbiegħ, jista’ jevita r‑responsabbiltà
marbuta mal-ineżattezza tad-dikjarazzjoni tiegħu minħabba l‑eventwalità ta’ żball, ta’ negliġenza jew ta’ frodi li seħħew
iktar ’il fuq f’din il‑katina, l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 3665/87 jimponilu r-responsabbiltà, taħt piena ta’ sanzjonijiet,
għall-eżattezza tad-dikjarazzjoni tiegħu (ara, f’dan is‑sens, is-sentenza tal-11 ta’ Lulju 2002, Käserei Champignon Hofmeister,
C‑210/00, Ġabra p. I‑6453, punti 42, 61 u 62). Fil-fatt, dan l-esportatur għandu l‑libertà tal-għażla fir-rigward tal-kontraenti
tiegħu u huwa hu li għandu jieħu l‑prekawzjonijiet xierqa, jew biż-żieda ta’ klawżoli f’dan is-sens fil-kuntratti li jikkonkludi
ma’ dawn tal-aħħar, jew inkella billi jikkonkludi kuntratt ta’ assigurazzjoni speċifiku (sentenza AOB, iċċitata iktar ’il
fuq, punt 36).
Madankollu, f’sitwazzjoni fejn l-esportatur jikseb rifużjoni fuq l-esportazzjoni permezz ta’ ċertifikat ta’ rilaxx għall-konsum
li, skont il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni, għandu jinħareġ minn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza, u fejn jirriżulta
li, mingħajr l-għarfien ta’ dan l-esportatur, din l-aġenzija ħarġet ċertifikat falz li jippermetti li l-assiguratur li jkopri
r-riskji inerenti tal-operazzjoni ta’ esportazzjoni ma jikkumpensax telf marbut man-nuqqas ta’ twettiq ta’ din l‑operazzjoni,
l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 3665/87 ma jipprekludix li, skont dispożizzjoni nazzjonali li tipprovdi għar-responsabbiltà
in solidum
tal-aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza fir-rigward tal-konsegwenzi finanzjarji li jirriżultaw miċ-ċertifikati
stabbiliti minnha, l-awtorità nazzjonali tiddeċiedi li tirkupra mingħand din l-aġenzija l-ammonti li jirriżultaw mill-applikazzjoni
fil-konfront tal-esportatur tas-sanzjoni prevista fil-punt a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1).
Madankollu, għandu jiġi osservat li sanzjoni, anki jekk mhux ta’ natura kriminali, tista’ tiġi imposta biss jekk din hija
msejsa fuq bażi legali ċara u mhux ambigwa (ara s-sentenzi, tal-14 ta’ Diċembru 2000, Emsland‑Stärke, C‑110/99, Ġabra p. I‑11569,
punt 56; Käserei Champignon Hofmeister, iċċitata iktar ’il fuq, punt 52, kif ukoll, tas-6 ta’ April 2006, ED & F Man Sugar,
C‑274/04, Ġabra p. I‑3269, punt 15).
Fid-dawl ta’ dak li ġie espost iktar ’il fuq, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni
fil-kawża prinċipali, fejn ir-regoli settorjali tal-Unjoni kienu għadhom ma jipprovdux l-obbligu li l-Istati Membri jipprovdu
sanzjonijiet effikaċi fil-każ fejn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza approvata minn Stat Membru ħarġet ċertifikati
foloz, l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95 ma jipprekludix lill-Istati Membri milli japplikaw sanzjoni fil-konfront ta’
din l-aġenzija fil-kwalità tagħha ta’ waħda mill-persuni li “ħadu sehem fl-irregolarità” jew mill-persuni li huma “fid-dover
li jieħdu r‑responsabbiltà” għal din l-irregolarità fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, madankollu dejjem sakemm l-applikazzjoni
ta’ tali sanzjoni tkun imsejsa fuq bażi legali ċara u mhux ambigwa, fatt li għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.

Fuq it-tielet domanda
Permezz tat-tielet domanda tagħha l-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il‑komunikazzjoni, lill-aġenzija internazzjonali ta’ kontroll
u sorveljanza li ħarġet ċertifikat ta’ rilaxx għall-konsum għal operazzjoni ta’ esportazzjoni, ta’ rapport ta’ investigazzjoni
li minnu jirriżulta li kien hemm irregolarità inkonnessjoni ma’ din l-operazzjoni, il-preżentazzjoni lil din l-aġenzija ta’
talba għall-produzzjoni ta’ dokumenti addizzjonali bil-għan li tiġi investigata r-realtà tar-rilaxx għall-konsum kif ukoll
l-ittra rreġistrata li timponi sanzjoni fuq l-imsemmija aġenzija talli ħadet sehem fit-twettiq ta’ irregolarità, jikkostitwixxux
atti nnotifikati lill-persuna inkwistjoni u li jirrigwardaw l-investigazzjoni jew it-teħid ta’ azzjonijiet ġudizzjarji relatati
mal-irregolarità fis-sens tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95.
Fiċ-ċirkustanzi tal-kwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jiġi osservat li, fin-nuqqas ta’ regoli settorjali tal-Unjoni li
jipprovdu għall-applikazzjoni ta’ sanzjonijiet fil-konfront ta’ aġenziji internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza li ħadu
sehem fit-twettiq ta’ irregolarità li kkawżat dannu għall-interessi finanzjarji tal-Unjoni, l-applikazzjoni tas-sanzjoni prevista
fil-punt a) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 11(1) tar-Regolament Nru 3665/87 fil-konfront ta’ tali aġenzija, minħabba
li d-dritt nazzjonali jipprovdi għal responsabbiltà
in solidum
ta’ din l‑aġenzija flimkien mal-esportatur, taqa’ taħt l-għażla u d-diskrezzjoni li l-Istati Membri għandhom fil-kuntest tal-politika
tagħhom ta’ ġlieda kontra l-frodi. Madankollu, f’tali każ, l-Istati Membri għandhom josservaw il-prinċipji ġenerali tad-dritt
tal-Unjoni kif ukoll ir-regoli ġenerali stabbilit fir-Regolament Nru 2988/95 u f’eventwali regoli settorjali tal-Unjoni eżistenti
fir-rigward ta’ atturi oħrajn.
Għalhekk, għandu jiġi kkonstatat li, meta l-amministrazzjoni nazzjonali tiddeċiedi li tapplika b’dan il-mod tali sanzjoni
fil-konfront ta’ aġenzija ta’ kontroll u sorveljanza, minħabba li d-dritt nazzjonali jipprovdi għal responsabbiltà
in solidum
ta’ din tal-aħħar flimkien mal-esportatur, tali azzjoni hija koperta mill-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament Nru 2988/95.
Peress li r-Regolament Nru 3665/87 ma jipprovdix għal regoli dwar il‑preskrizzjoni tal-azzjoni għall-irkupru ta’ rifużjonijiet
fuq l-esportazzjoni indebitament irċevuti, għandu jsir riferiment għall-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament
Nru 2988/95 (sentenza, tal-15 ta’ Jannar 2009, Bayerische Hypotheken- und Vereinsbank, C‑281/07, Ġabra p. I‑91, punt 16),
ladarba din id-dispożizzjoni hija direttament applikabbli fl-Istati Membri, inkluż fil-qasam tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni
tal-prodotti agrikoli, fin-nuqqas ta’ regoli settorjali tal-Unjoni li jipprovdu terminu iqsar, iżda mhux ta’ inqas minn tliet
snin, jew ta’ leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi terminu ta’ preskrizzjoni itwal (sentenza Handlbauer, iċċitata iktar
’il fuq, punt 35).
Skont it-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95, il‑preskrizzjoni tal-azzjonijiet ġudizzjarji hija
interrotta b’kull att tal-awtorità kompetenti, notifikat lill-persuna inkwistjoni, u li jirrigwarda l‑investigazzjoni jew
it-teħid ta’ azzjoni ġudizzjarja relatata mal-irregolarità. Barra minn hekk, it-terminu ta’ preskrizzjoni jerġa’ jibda jiddekorri
b’effett min-kull att li jinterrompi.
Ġeneralment, it-termini ta’ preskrizzjoni jaqdu l-funzjoni li tiġi ggarantita ċ‑ċertezza legali. Tali funzjoni ma tkunx sodisfatta
kompletament jekk it-terminu ta’ preskrizzjoni previst fl-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95 ikun jista’ jiġi interrott
b’kull att ta’ kontroll, ta’ natura ġenerika, tal-amministrazzjoni nazzjonali li ma jkunx relatat ma’ suspetti ta’ irregolaritajiet
rigward operazzjonijiet li jkunu ċirkoskritti bi preċiżjoni suffiċjenti (ara s-sentenza Handlbauer, iċċitata iktar ’il fuq,
punt 40).
Madankollu, meta l-awtoritajiet nazzjonali jibagħtu lil persuna rapport li minnu jirriżulta li kien hemm irregolarità, li
għaliha kienet ikkontribwiet din il-persuna, inkonnessjoni ma’ operazzjoni speċifika, jew meta jitolbuha informazzjoni addizzjonali
dwar din l-operazzjoni jew saħansitra japplikaw, fil-konfront ta’ din il-persuna, sanzjoni inkonnessjoni mal-imsemmija operazzjoni,
dawn ikunu qegħdin jadottaw atti suffiċjentement preċiżi li jirrigwarda l-investigazzjoni jew it-teħid ta’ azzjoni ġudizzjarja
relatata mal-irregolarità fis-sens tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tar-Regolament Nru 2988/95.
Konsegwentement, ir-risposta għat-tielet domanda għandha tkun li, f’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali,
il-komunikazzjoni, lill-aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza li ħarġet ċertifikat ta’ rilaxx għall-konsum għal
operazzjoni ta’ esportazzjoni speċifika, ta’ rapport ta’ investigazzjoni li minnu jirriżulta li kien hemm irregolarità inkonnessjoni
ma’ din l-operazzjoni, il-preżentazzjoni lil din l-aġenzija ta’ talba għall-produzzjoni ta’ dokumenti addizzjonali bil-għan
li tiġi investigata r-realtà tar-rilaxx għall-konsum kif ukoll l‑ittra rreġistrata li timponi sanzjoni fuq l-imsemmija aġenzija
talli ħadet sehem fit-twettiq tal-irregolarità fis-sens tal-Artikolu 1(2) tar-Regolament Nru 2988/95, jikkostitwixxu atti
suffiċjentement preċiżi nnotifikati lill-persuna inkwistjoni u li jirrigwardaw l-investigazzjoni jew it-teħid ta’ azzjonijiet
ġudizzjarji relatati mal-irregolarità, li, konsegwentement, jinterrompu l-preskrizzjoni tal-azzjonijiet ġudizzjarji fis-sens
tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
L-Artikoli 5 u 7 tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 2988/95, tat-18 ta’ Diċembru 1995, dwar il-protezzjoni tal-interessi
finanzjarji tal-Komunità Ewropea, ma japplikawx b’tali mod li sanzjoni amministrattiva tista’ tiġi imposta abbażi ta’ dawn
id-dispożizzjonijiet waħedhom peress li, fil-kuntest tal-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni, l-applikazzjoni
ta’ sanzjoni amministrattiva fil-konfront ta’ kategorija ta’ persuni teħtieġ li, preċedentement għat-twettiq tal-irregolarità
inkwistjoni, jew, il-leġiżlatur tal-Unjoni jkun adotta regoli settorjali li jiddefinixxu tali sanzjoni u l-kundizzjonijiet
għall-applikazzjoni tagħha għal din il-kategorija ta’ persuni, jew inkella, jekk ikun il-każ, fejn tali regoli jkunu għadhom
ma ġewx adottati fuq livell tal-Unjoni, li d-dritt tal-Istat Membru fejn twettqet din l-irregolarità jkun ipprovda għall-impożizzjoni
ta’ sanzjoni amministrattiva fil-konfront tal-imsemmija kategorija ta’ persuni.
2)
F’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn ir-regoli settorjali tal-Unjoni kienu għadhom ma jipprovdux
l-obbligu li l-Istati Membri jipprovdu sanzjonijiet effikaċi fil-każ fejn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u sorveljanza
approvata minn Stat Membru ħarġet ċertifikati foloz, l-Artikolu 7 tar-Regolament Nru 2988/95 ma jipprekludix lill-Istati Membri
milli japplikaw sanzjoni fil-konfront ta’ din l-aġenzija fil-kwalità tagħha ta’ waħda mill-persuni li “ħadu sehem fl-irregolarità”
jew mill-persuni li huma “fid-dover li jieħdu r‑responsabbiltà” għal din l-irregolarità fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni,
madankollu dejjem sakemm l-applikazzjoni ta’ tali sanzjoni tkun imsejsa fuq bażi legali ċara u mhux ambigwa, fatt li għandu
jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
3)
F’ċirkustanzi bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il‑komunikazzjoni, lill-aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u
sorveljanza li ħarġet ċertifikat ta’ rilaxx għall-konsum għal operazzjoni ta’ esportazzjoni speċifika, ta’ rapport ta’ investigazzjoni
li minnu jirriżulta li kien hemm irregolarità inkonnessjoni ma’ din l-operazzjoni, il-preżentazzjoni lil din l-aġenzija ta’
talba għall-produzzjoni ta’ dokumenti addizzjonali bil-għan li tiġi investigata r-realtà tar-rilaxx għall-konsum kif ukoll
l-ittra rreġistrata li timponi sanzjoni fuq l‑imsemmija aġenzija talli ħadet sehem fit-twettiq tal-irregolarità fis-sens tal-Artikolu 1(2)
tar-Regolament Nru 2988/95, jikkostitwixxu atti suffiċjentement preċiżi nnotifikati lill-persuna inkwistjoni u li jirrigwardaw
l-investigazzjoni jew it-teħid ta’ azzjonijiet ġudizzjarji relatati mal-irregolarità, li, konsegwentement, jinterrompu l‑preskrizzjoni
tal-azzjonijiet ġudizzjarji fis-sens tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Olandiż