CELEX: 62004CJ0393
Κρατικές ενισχύσεις
Έννοια
Απαλλαγή από δημοτικό και επαρχιακό φόρο
Αποτελέσματα του άρθρου 88, παράγραφος 3, ΕΚ
Φορολογικές επιβαρύνσεις ισοδυνάμου αποτελέσματος
Εσωτερικοί φόροι

της 20ής Σεπτεμβρίου 2001, C-390/98, Banks, Συλλογή 2001, σ. I-6117, σκέψη 80). Επομένως, ακόμη και αν η επίμαχη στην
κύρια δίκη απαλλαγή συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 ΕΚ, ο ενδεχομένως παράνομος χαρακτήρας της ενισχύσεως
αυτής δεν μπορεί να θίξει τη νομιμότητα του φόρου καθεαυτόν.
44     Συγκεκριμένα, το άρθρο 88, παράγραφος 3, τελευταία περίοδος, EΚ ορίζει μια υποχρέωση η οποία αποσκοπεί στο να διασφαλίζει
ότι δεν θα χορηγείται ενίσχυση πριν η Επιτροπή την κηρύξει συμβατή με την κοινή αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, η δικαιοδοσία των
εθνικών δικαστηρίων είναι κατ’ ουσίαν προληπτικής φύσεως και δεν μπορεί να υπερβεί αυτήν που ανατέθηκε στην Επιτροπή για την
περίπτωση εκδόσεως αποφάσεως επί της νομιμότητας μιας κρατικής ενισχύσεως κατόπιν ενδελεχούς εξετάσεως.
45     Διαπιστώνεται, τέλος, ότι μια διεύρυνση του κύκλου των εν δυνάμει δικαιούχων που θα περιλάμβανε και άλλες επιχειρήσεις δεν
θα εξαφάνιζε τα αποτελέσματα ενισχύσεως που χορηγήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 88, παράγραφος 3, ΕΚ, αλλά θα είχε, αντιθέτως,
ως συνέπεια την επιδείνωση των αποτελεσμάτων της ενισχύσεως αυτής.
46     Αυτό δεν θα ίσχυε αν ο φόρος και η προβλεπόμενη απαλλαγή αποτελούσαν αναπόσπαστο μέρος ενός μέτρου ενισχύσεως. Για να θεωρηθεί
ότι ένας φόρος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του μέτρου ενισχύσεως, πρέπει να υφίσταται αναγκαστική σχέση μεταξύ του φόρου και
της ενισχύσεως βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας, υπό την έννοια ότι το προϊόν του φόρου πρέπει να προορίζεται απαραίτητα
για τη χρηματοδότηση της ενισχύσεως, να επηρεάζει άμεσα το μέγεθός της και, κατά συνέπεια, την εκτίμηση περί του αν είναι
συμβατή η ενίσχυση αυτή με την κοινή αγορά (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση Streekgewest, σκέψη 26, και απόφαση της 27ης Οκτωβρίου
2005, υποθέσεις C-266/04 ως C-270/04, C-276/04 και C-321/04 ως C-325/04, Casino France κ.λπ., Συλλογή 2005, σ. I-9481, σκέψη
40). Ωστόσο, δεν υφίσταται αναγκαστική σχέση μεταξύ ενός φόρου και της απαλλαγής μιας κατηγορίας επιχειρήσεων από τον φόρο
αυτόν. Πράγματι, η εφαρμογή της φορολογικής απαλλαγής και η έκτασή της δεν εξαρτώνται από το προϊόν του φόρου (βλ. τις προπαρατεθείσες
αποφάσεις Streekgewest, σκέψη 28, και Casino France κ.λπ., σκέψη 41).
47     Δεν αμφισβητείται ότι, στην κύρια δίκη, δεν αποδείχθηκε τέτοια σχέση μεταξύ του φόρου κινητήριας δύναμης και των προβλεπομένων
απαλλαγών από αυτόν.
48     Κατά συνέπεια, στο δεύτερο ερώτημα που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποθέσεως C-41/05 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο ενδεχομένως
παράνομος χαρακτήρας, σε σχέση με το κοινοτικό δίκαιο περί κρατικών ενισχύσεων, μιας φορολογικής απαλλαγής, όπως η επίμαχη
στην κύρια δίκη, δεν μπορεί να θίξει τη νομιμότητα του φόρου καθεαυτόν, οπότε οι επιχειρήσεις οι οποίες είναι υπόχρεες αυτού
του φόρου δεν μπορούν να προβάλουν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων τον ισχυρισμό περί του παράνομου χαρακτήρα της χορηγούμενης
απαλλαγής ώστε να απαλλαγούν από την υποχρέωση καταβολής του εν λόγω φόρου ή να επιτύχουν την επιστροφή του.

Επί του τρίτου και τετάρτου ερωτήματος που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της υποθέσεως C-41/05
–       Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
49     Με το τρίτο και το τέταρτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν ο φόρος κινητήριας δύναμης δύναται να συνιστά φορολογική
επιβάρυνση ισοδυνάμου αποτελέσματος με τους εισαγωγικούς και εξαγωγικούς δασμούς κατά την έννοια του άρθρου 25 ΕΚ ή εσωτερικό
φόρο που εισάγει διακρίσεις και ως εκ τούτου απαγορεύεται από το άρθρο 90 ΕΚ.
50     Υπενθυμίζεται, κατ’ αρχάς, ότι οι διατάξεις της Συνθήκης περί φορολογικών επιβαρύνσεων ισοδυνάμου αποτελέσματος και οι διατάξεις
περί ενεχόντων διακρίσεις εσωτερικών φόρων δεν μπορούν να εφαρμοστούν σωρευτικά, οπότε το ίδιο μέτρο δεν μπορεί, στο σύστημα
της Συνθήκης, να ανήκει ταυτοχρόνως και στις δύο αυτές κατηγορίες (βλ. απόφαση της 2ας Αυγούστου 1993, C-266/91, Celbi, Συλλογή
1993, σ. I-4337, σκέψη 9).
–       Επί του τρίτου ερωτήματος
51     Πρέπει να επισημανθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, κάθε χρηματική επιβάρυνση, έστω και ελάχιστη, που επιβάλλεται μονομερώς,
ανεξαρτήτως της ονομασίας της και της τεχνικής της, και πλήττει τα εγχώρια ή αλλοδαπά προϊόντα επειδή αυτά διέρχονται τα σύνορα,
όταν δεν είναι δασμός στην κυριολεξία, συνιστά φορολογική επιβάρυνση ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την έννοια του άρθρου 25
ΕΚ (βλ. αποφάσεις της 17ης Σεπτεμβρίου 1997, C-347/95, UCAL, Συλλογή 1997, σ. I-4911, σκέψη 18, της 9ης Σεπτεμβρίου 2004,
C-72/03, Carbonati Apuani, Συλλογή 2004, σ. I-8027, σκέψη 20, και της 8ης Νοεμβρίου 2005, C‑293/02, Jersey Produce Marketing
Organisation, Συλλογή 2005, σ. I-9543, σκέψη 55).
52     Λαμβανομένου υπόψη του ορισμού αυτού και προκειμένου περί των χαρακτηριστικών γνωρισμάτων του επίμαχου στην κύρια δίκη φόρου,
διαπιστώνεται ότι, όπως  προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου συζήτηση, ο φόρος αυτός επιβαρύνει, μεταξύ άλλων, τους
κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά βιομηχανικού αερίου μέσω αγωγών υπό πολύ υψηλή πίεση, για την εξασφάλιση της
οποίας απαιτείται η λειτουργία σταθμών συμπιέσεως. Επιπλέον, ο εν λόγω φόρος αφορά ένα μεγάλο αριθμό βιομηχανικών δραστηριοτήτων,
στις οποίες χρησιμοποιούνται οι κινητήρες αυτοί.
53     Συνεπώς, το γενεσιουργό γεγονός της υποχρεώσεως καταβολής του φόρου είναι η λειτουργία των κινητήρων και η υπ’ αυτών κατανάλωση
ενέργειας, ανεξαρτήτως της ουσίας ή της πηγής ενέργειας που θέτει τους κινητήρες σε λειτουργία. Δεδομένου ότι δεν επιβάλλεται
λόγω της διελεύσεως συνόρων, ο εν λόγω φόρος δεν συνδέεται, επομένως, με την εισαγωγή ή την εξαγωγή εμπορευμάτων.
54     Επομένως, στο τρίτο ερώτημα που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποθέσεως C-41/05 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ένας φόρος κινητήριας
δύναμης ο οποίος επιβαρύνει, μεταξύ άλλων, τους κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά βιομηχανικού αερίου μέσω αγωγών
υπό πολύ υψηλή πίεση δεν συνιστά φορολογική επιβάρυνση ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την έννοια του άρθρου 25 ΕΚ.
–       Επί του τετάρτου ερωτήματος
55     Όπως έχει τονίσει το Δικαστήριο, το άρθρο 90 ΕΚ αποτελεί, στο πλαίσιο του συστήματος της Συνθήκης, συμπλήρωμα των διατάξεων
περί καταργήσεως των δασμών και των φορολογικών επιβαρύνσεων ισοδυνάμου αποτελέσματος. Η διάταξη αυτή αποσκοπεί στη διασφάλιση
της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών, υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού, με την κατάργηση
κάθε μορφής προστατευτισμού που θα μπορούσε να προκύψει από την επιβολή εσωτερικών φόρων που εισάγουν διακρίσεις εις βάρος
προϊόντων καταγομένων από άλλα κράτη μέλη (αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 1980, 168/78, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1980/
Ι, σ. I-181, σκέψη 4, 169/78, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1980/ Ι, σ. I-185, σκέψη 4, και 171/78, Επιτροπή κατά Δανίας,
Συλλογή 1980/ Ι, σ. I-225, σκέψη 4).
56     Πρέπει να προστεθεί ότι στο άρθρο 90 ΕΚ εμπίπτουν οι χρηματικές επιβαρύνσεις που απορρέουν από ένα γενικό σύστημα εσωτερικών
φόρων στο οποίο υπόκεινται συστηματικά, βάσει των ιδίων αντικειμενικών κριτηρίων, κατηγορίες προϊόντων ανεξαρτήτως της προελεύσεως
ή του προορισμού τους (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 3ης Φεβρουαρίου 1981, 90/79, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1981,
σ. 283, σκέψη 14, της 16ης Ιουλίου 1992, C-163/90, Legros κ.λπ., Συλλογή 1992, σ. I-4625, σκέψη 11, και της 16ης Δεκεμβρίου
1992, C-17/91, Lornoy κ.λπ., Συλλογή 1992, σ. I-6523, σκέψη 19).
57     Προκειμένου περί του επίμαχου στην κύρια δίκη φόρου κινητήριας δύναμης, πρέπει να επισημανθεί ότι αυτός δεν επιβαρύνει κατά
τρόπο ειδικό ή διαφορετικό τα εξαγόμενα ή εισαγόμενα προϊόντα, δεδομένου ότι αφορά τις οικονομικές δραστηριότητες που ασκούν
οι βιομηχανικές, εμπορικές, χρηματοπιστωτικές ή γεωργικές επιχειρήσεις και όχι τα προϊόντα αυτά καθεαυτά.
58     Πρέπει, εξάλλου, να επισημανθεί ότι το γεγονός ότι η χορηγούμενη απαλλαγή αφορά τους κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη
μεταφορά του φυσικού αερίου δεν αρκεί προς απόδειξη του ότι ο εν λόγω φόρος εισάγει διακρίσεις, εφόσον, όπως προκύπτει από
την ενώπιον του Δικαστηρίου συζήτηση, το αέριο αυτό δεν είναι προϊόν ανάλογο ή ανταγωνιστικό του βιομηχανικού αερίου.
59     Συνεπώς, στο τέταρτο ερώτημα που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποθέσεως C-41/05 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ένας φόρος κινητήριας
δύναμης ο οποίος επιβαρύνει, μεταξύ άλλων, τους κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά βιομηχανικού αερίου μέσω αγωγών
υπό πολύ υψηλή πίεση δεν συνιστά εσωτερικό φόρο που εισάγει διακρίσεις κατά την έννοια του άρθρου 90 ΕΚ.
60     Κατόπιν των απαντήσεων που δόθηκαν στο τρίτο και τέταρτο ερώτημα που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποθέσεως C-41/05, παρέλκει
η απάντηση στο πέμπτο ερώτημα που υποβλήθηκε στο πλαίσιο αυτής της υποθέσεως.

Επί των δικαστικών εξόδων
61     Δεδομένου ότι οι διαδικασίες έχουν ως προς τους διαδίκους των κυρίων δικών τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
των εθνικών δικαστηρίων, σ’ αυτά εναπόκειται να αποφανθούν επί των εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν παρατηρήσεις
στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Η απαλλαγή από ένα δημοτικό ή κοινοτικό φόρο κινητήριας δύναμης, η οποία χορηγείται μόνον υπέρ των κινητήρων που χρησιμοποιούνται
στους σταθμούς φυσικού αερίου εξαιρουμένων των κινητήρων που χρησιμοποιούνται για άλλα βιομηχανικά αέρια, μπορεί να χαρακτηρισθεί
ως κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 EΚ. Στα αιτούντα δικαστήρια εναπόκειται να εκτιμήσουν αν πληρούνται οι προϋποθέσεις
της υπάρξεως κρατικής ενισχύσεως.
2)
Ο ενδεχομένως παράνομος χαρακτήρας, σε σχέση με το κοινοτικό δίκαιο περί κρατικών ενισχύσεων, μιας φορολογικής απαλλαγής,
όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, δεν μπορεί να θίξει τη νομιμότητα του φόρου καθεαυτόν, οπότε οι επιχειρήσεις οι οποίες είναι
υπόχρεες αυτού του φόρου δεν μπορούν να προβάλουν ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων τον ισχυρισμό περί του παράνομου χαρακτήρα
της χορηγούμενης απαλλαγής ώστε να απαλλαγούν από την υποχρέωση καταβολής του εν λόγω φόρου ή να επιτύχουν την επιστροφή του.
3)
Ένας φόρος κινητήριας δύναμης ο οποίος επιβαρύνει, μεταξύ άλλων, τους κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά βιομηχανικού
αερίου μέσω αγωγών υπό πολύ υψηλή πίεση δεν συνιστά φορολογική επιβάρυνση ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την έννοια του άρθρου
25 ΕΚ.
4)
Ένας φόρος κινητήριας δύναμης ο οποίος επιβαρύνει, μεταξύ άλλων, τους κινητήρες που χρησιμοποιούνται για τη μεταφορά βιομηχανικού
αερίου μέσω αγωγών υπό πολύ υψηλή πίεση δεν συνιστά εσωτερικό φόρο που εισάγει διακρίσεις κατά την έννοια του άρθρου 90 ΕΚ.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.