CELEX: 61988CJ0295
Επιστροφές λόγω εξαγωγής και νομισματικά εξισωτικά ποσά
Εμπόρευμα εισαχθέν υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση

Με παρεμπίπτουσα απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου 1988, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 11 Οκτωβρίου του ίδιου έτους, το cour d'appel των Βρυξελλών υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία διαφόρων κοινοτικών διατάξεων σχετικά με τη χορήγηση επιστροφών λόγω εξαγωγής και νομισματικών εξισωτικών ποσών.
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας SA Nicolas Corman et Fils (στο εξής: Corman), αφενός, και του βελγικού δημοσίου και του Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου, αφετέρου, σχετικά με το δικαίωμα της Corman να εισπράξει επιστροφές και νομισματικά εξισωτικά ποσά για την εξαγωγή εκτός της Κοινότητας ενός βασικού προϊόντος, του « βουτυρελαίου », που προέρχεται από τη μεταποίηση ενός εμπορεύματος που ονομάζεται « nutrix » και δεν υπάγεται στο παράρτημα II της Συνθήκης ΕΟΚ.
To « nutrix », που εθεωρείτο αρχικά γαλλικής προελεύσεως, αποδείχθηκε, ύστερα από έρευνα των βελγικών και γαλλικών τελωνειακών αρχών, ότι προερχόταν από την Αυστρία, απ' όπου είχε εισαχθεί στη Γαλλία υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση, πράγμα που είχε ως συνέπεια την είσπραξη εισφοράς κατώτερης από εκείνη που θα προέκυπτε από την ορθή δασμολογική του κατάταξη.
Το εθνικό δικαστήριο αποφάνθηκε, στο πλαίσιο της δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του, ότι δεν αποδείχθηκε ότι η μεταποίηση από την Corman του « nutrix » σε « βουτυρέλαιο » συνιστά καταστρατήγηση των κοινοτικών διατάξεων ούτε ότι η Corman γνώριζε την εξωκοινοτική καταγωγή του εν λόγω προϊόντος. Αποφάνθηκε επίσης ότι το « βουτυρέλαιο » δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως προϊόν κοινοτικής καταγωγής κατά την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού (ΕΟΚ) 802/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί του κοινού ορισμού της εννοίας της καταγωγής των εμπορευμάτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/001, σ. 20). Αναγνώρισε, τέλος, το δικαίωμα της Corman να εισπράξει ενδοκοινοτικά νομισματικά εξισωτικά ποσά και εξισωτικά ποσά « εντάξεως » που ζητούσε η εν λόγω εταιρία.
Το εθνικό δικαστήριο, προκειμένου να αποφανθεί επί του δικαιώματος της Corman να εισπράξει επιστροφές και νομισματικά εξισωτικά ποσά λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας του « βουτυρέλαιου », υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Στην περίπτωση κατά την οποία,
i)
εμπόρευμα μη αναγραφόμενο στο παράρτημα II που προβλέπεται από το άρθρο 38, παράγραφος 1, της Συνθήκης, του οποίου η σύνθεση περιέχει 84 % λιπαρές ουσίες βουτύρου, 2 % αποβουτυρωμένο κακάο και 12 % σιτάλευρο, εισήχθη στην ΕΟΚ - κράτος μέλος Α - υπό εσφαλμένη δασμολογική κλάση [ 19.02 Β II β), ενώ υποτιθέμενη ορθή δασμολογική κλάση είναι η 18.06] και σ' αυτό το εμπόρευμα επιβλήθηκε επιβάρυνση, λόγω της εισαγωγής, κατ' εφαρμογή του κανονισμού 1059/69,
ii)
το εν λόγω εμπόρευμα εισήχθη περαιτέρω σε άλλο κράτος μέλος ( κράτος μέλος Β ) υπό ορθή δασμολογική κλάση και αγοράστηκε — καλόπιστα — από επιχείρηση αυτού του κράτους μέλους Β, ως εμπόρευμα καταγόμενο από το κράτος μέλος Α και ευρισκόμενο σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΟΚ,
iii)
αυτό το εμπόρευμα αποτέλεσε περαιτέρω αντικείμενο μεταποιήσεως, εκ μέρους αυτής της επιχειρήσεως, συνισταμένης ιδίως στη λήψη από αυτό το εμπόρευμα μιας λιπαράς ουσίας που αποκαλείται βουτυρέλαιο, δηλαδή βασικού προϊόντος υπαγομένου στο παράρτημα II της Συνθήκης και το οποίο επανεξήχθη περαιτέρω εν μέρει εκτός της ΕΟΚ,
iv)
κρίθηκε ότι αυτή η επεξεργασία δεν έχει χαρακτήρα ουσιώδους μεταποιήσεως ή κατεργασίας και δεν κατέληξε στην παραγωγή νέου προϊόντος ή προϊόντος αντιπροσωπεύοντος σημαντικό στάδιο παραγωγής κατά την έννοια του άρθρου 5 του κανονισμού 802/68, έτσι ώστε το εν λόγω προϊόν να μη μπορεί να θεωρηθεί ως προϊόν καταγωγής του κράτους μέλους Β,
είναι ικανές αυτές οι περιστάσεις να προσδώσουν στο αρχικώς εισαχθέν μη αναγραφόμενον στο παράρτημα II εμπόρευμα, το χαρακτήρα βασικού προϊόντος, ιδίως προκειμένου να εφαρμοστούν μετέπειτα οι κανόνες περί χορηγήσεως επιστροφών λόγω εξαγωγής και εξισωτικών ποσών, ιδίως εξωκοινοτικών, κατά την εξαγωγή του βασικού προϊόντος που έχει προκύψει απ' αυτό το εμπόρευμα με μεταποίηση;
2)
Στην περίπτωση που στο πρώτο ερώτημα δοθεί η απάντηση ότι εν λόγω προϊόντα πρέπει να θεωρηθούν ως εμπορεύματα μη αναγραφόμενα στο παράρτημα II, τα εμπορεύματα δε αυτά τέθηκαν σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της ΕΟΚ και επανεξήχθησαν, κατόπιν μεταποιήσεως, ποια είναι η εφαρμοστέα ρύθμιση ως προς το βασικό προϊόν που έχει προέλθει απ' αυτή τη μεταποίηση; με άλλα λόγια, ποια είναι, μεταξύ των ακολούθων ερμηνειών, η ερμηνεία που πρέπει να γίνει δεκτή για την εφαρμογή του κανονισμού 2682/72 της 12ης Δεκεμβρίου 1972:
i)
το άρθρο 9 του εν λόγω κανονισμού αποκλείει την επιστροφή που προβλέπεται το άρθρο 1, παράγραφος 1, τόσο για τα εμπορεύματα όσο και για τα βασικά προϊόντα που προέρχονται από την ανωτέρω μεταποίηση,
ii)
ή το εν λόγω άρθρο 9 δεν αποκλείει την επιστροφή
παρά μόνον
για τα
εμπορεύματα
· τα μη αναγραφόμενα στο παράρτημα II που έχουν περιέλθει από μια τέτοια μεταποίηση ;
3)
Στην περίπτωση που στο δεύτερο ερώτημα δοθεί η απάντηση ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι το άρθρο 9 του κανονισμού 2682/72 δεν αποκλείει την επιστροφή λόγω εξαγωγής για το βασικό προϊόν που προέρχεται από τη μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα Π, που είχε εισαχθεί προηγουμένως, βάσει ποιων αρχών ή κανόνων κοινοτικού δικαίου πρέπει να προσδιοριστούν:
i)
οι επιστροφές λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας, που οφείλονται ενδεχομένως στον εξαγωγέα αυτού του βασικού προϊόντος,
ii)
τα εξισωτικά ποσά που πρέπει να καταβληθούν, στην περίπτωση εξαγωγής προϊόντων προς τρίτες χώρες;
4)
Στην περίπτωση που τα εξισωτικά ποσά και οι επιστροφές, που οφείλονται κατ' εφαρμογή των κανόνων που θα διατυπωθούν για την απάντηση στο τρίτο ερώτημα θα έπρεπε να υποστούν περιορισμό, ιδίως κατά τους προβλεπόμενους στο άρθρο 12 του κανονισμού 1380/75 όρους, πρέπει να θεωρηθεί, προκειμένου περί προϊόντων ευρισκομένων σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας κατά το άρθρο 10 της Συνθήκης, ότι οι επιβαρύνσεις και οι εισφορές που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον περιορισμό του ποσού των επιστροφών και των εξωκοινοτικών εξισωτικών ποσών είναι οι σταθερές και μεταβλητές επιβαρύνσεις τις οποίες προβλέπει ο κανονισμός 1059/69, όπως
θα έπρεπε
να εισπραχθούν κατά την εισαγωγή στην Κοινότητα, σύμφωνα με την ορθή δασμολογική κλάση, ή ο περιορισμός πρέπει να υπολογιστεί σε σχέση με τις
πράγματι εισπραχθείσες
επιβαρύνσεις — έστω και επί εσφαλμένης βάσεως — κατά την εισαγωγή στην Κοινότητα; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο και τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς στην κύρια δίκη, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Το εθνικό δικαστήριο ορθώς διαπίστωσε ότι το « nutrix », που αποτελείται κατά 84 ο/ο από λιπαρές ουσίες, κατά 2 ο/ο από αποβουτυρωμένο κακάο και κατά 12 ο/ο από σιτάλευρο δεν υπάγεται στον πίνακα των προϊόντων που διέπονται από τις διατάξεις των άρθρων 39 έως 46 της Συνθήκης ΕΟΚ, που αποτελούν το αντικείμενο του παραρτήματος II της Συνθήκης, πράγμα που επιβεβαιώνεται από το παράρτημα του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68, του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82 ), που περιέχει πίνακα των εμπορευμάτων που δεν υπάγονται στο παράρτημα II της Συνθήκης, μεταξύ των οποίων αναφέρεται « η σοκολάτα και τα λοιπά παρασκευάσματα διατροφής περιέχοντα κακάο ».
Το εθνικό δικαστήριο διερωτάται αν, λόγω ορισμένων περιστάσεων — ότι δηλαδή το « nutrix », κατά την αρχική εισαγωγή του στην Κοινότητα, υπήχθη σε εσφαλμένη δασμολογική κλάση, αγοράστηκε καλόπιστα από την επιχείρηση μεταποιήσεως ως εμπόρευμα κοινοτικής καταγωγής, προέκυψε από τη μεταποίηση του εμπορεύματος αυτού ένα βασικό προϊόν υπαγόμενο στο παράρτημα II της Συνθήκης, δεν μπορεί το προϊόν αυτό να εξομοιωθεί προς προϊόν νέο ή προϊόν που αντιπροσωπεύει σημαντικό στάδιο παραγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 5 του προαναφερθέντος κανονισμού 802/68, και δεν μπορεί επομένως, να θεωρηθεί ότι είναι κοινοτικής καταγωγής —, το « nutrix » θα μπορούσε να εξομοιωθεί προς βασικό προϊόν, προκειμένου να εφαρμοστούν στη συνέχεια οι κανόνες περί χορηγήσεως των επιστροφών λόγω εξαγωγής και των εξωκοινοτικών εξισωτικών ποσών λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας των υλών που προκύπτουν από τη μεταποίηση του εν λόγω εμπορεύματος.
Η βελγική κυβέρνηση και η λουξεμβουργιανή κυβέρνηση παρατηρούν συναφώς ότι αυτό καθεαυτό το εμπόρευμα που εισήχθη αρχικά στην Κοινότητα είναι άνευ αξίας. Η μόνη του χρησιμότητα συνίσταται στα βασικά προϊόντα που περιέχει και, συνεπώς, θα έπρεπε να εξομοιωθεί προς βασικό προϊόν.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι οι επισήμανθείσες περιστάσεις δεν ασκούν επιρροή στο χαρακτηρισμό ενός εμπορεύματος ενόψει του παραρτήματος II της Συνθήκης. Πράγματι, ο χαρακτηρισμός αυτός, ανεξαρτήτως του σκοπού στον οποίον αποβλέπει, εξαρτάται αποκλειστικά από τη δασμολογική κλάση του οικείου εμπορεύματος κατά την ονοματολογία των Βρυξελλών, στην οποία αναφέρεται το παράρτημα II της Συνθήκης.
Στο πρώτο ερώτημα προσήκει, επομένως, η απάντηση ότι ούτε η εσφαλμένη κατάταξη ενός εμπορεύματος κατά την εισαγωγή του στην Κοινότητα ούτε η πλάνη του καλόπιστου αγοραστή ως προς την καταγωγή του εμπορεύματος αυτού ούτε η φύση του προϊόντος που προέκυψε από τη μεταποίηση του ούτε, τέλος, το γεγονός ότι το εν λόγω προϊόν δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι κοινοτικής καταγωγής, λόγω του μη ουσιώδους χαρακτήρα της πραγματοποιηθείσας μεταποιήσεως, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ένα προϊόν μη υπαγόμενο στο παράρτημα II της Συνθήκης να θεωρηθεί ως βασικό προϊόν υπαγόμενο στο εν λόγω παράρτημα, προκειμένου να εφαρμοστούν στη συνέχεια οι κανόνες για τη χορήγηση των επιστροφών λόγω εξαγωγής και των εξωκοινοτικών εξισωτικών ποσών λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας των υλών που προέκυψαν από τη μεταποίηση του εν λόγω εμπορεύματος.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα αφορά την ερμηνεία του άρθρου 9 του κανονισμού 2682/72 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1972, περί καθορισμού των γενικών κανόνων που αφορούν τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και των κριτηρίων προσδιορισμού του ύψους αυτών για ορισμένα γεωργικά προϊόντα εξαγόμενα υπό μορφή εμπορευμάτων μη υπαγομένων στο παράρτημα II της Συνθήκης ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/008, σ. 196 ).
Ο κανονισμός αυτός, όπως προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφος 1, αφορά μόνο τη χορήγηση των επιστροφών λόγω εξαγωγής των βασικών προϊόντων που αναγράφονται στο παράρτημα Α, των προϊόντων που προέρχονται από τη μεταποίηση τους ή των προϊόντων « που εξομοιώνονται με μία από τις δύο αυτές κατηγορίες, σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 2, εφόσον τα διάφορα αυτά προϊόντα εξάγονται υπό μορφή εμπορευμάτων, μη περιλαμβανομένων στο παράρτημα II της Συνθήκης ». Η εξαγωγή των βασικών προϊόντων αυτών καθεαυτών δεν εμπίπτει, επομένως, στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού.
Κατά το άρθρο 9 «η επιστροφή που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, δεν χορηγείται για τα εμπορεύματα τα οποία έχουν προηγουμένως τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία κατά την έννοια του άρθρου 10, παράγραφος 1, της Συνθήκης και εξάγονται είτε μεταποιημένα είτε ως έχουν ».
Ενόψει του πεδίου εφαρμογής του κανονισμού πρέπει να γίνει δεκτό ότι το προαναφερθέν άρθρο αποκλείει το ευεργέτημα της επιστροφής μόνο ως προς την εξαγωγή εμπορευμάτων μη αναγραφομένων στο παράρτημα II, τα οποία εισήχθησαν προηγουμένως, αυτά καθεαυτό, από τρίτες χώρες και τέθηκαν σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας. Δεν μπορεί, επομένως, να εφαρμοστεί στην εξαγωγή ενός βασικού προϊόντος όπως το « βουτυρέλαιο », ακόμη και αν αυτό προέκυψε από μεταποίηση εμπορεύματος με αναγραφομένου στο παράρτημα II που εισήχθη από τρίτη χώρα.
Στο δεύτερο ερώτημα προσήκει, επομένως, η απάντηση ότι το άρθρο 9 του κανονισμού 2682/72 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1972, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν αποκλείει τις επιστροφές λόγω εξαγωγής παρά μόνο για τα εμπορεύματα που δεν αναγράφονται στο παράρτημα II και εξάγονται είτε ως έχουν είτε μεταποιημένα, αφού είχαν εισαχθεί προηγουμένως, αυτά καθεαυτά, από τρίτες χώρες και τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας. Το εν λόγω άρθρο δεν αφορά, αντίθετα, την εξαγωγή ενός βασικού προϊόντος που προκύπτει από τη μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα II και που είχε εισαχθεί προηγουμένως.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Το τρίτο ερώτημα αφορά τους κανόνες του κοινοτικού δικαίου βάσει των οποίων πρέπει να καθοριστούν, αφενός, οι επιστροφές λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας ενός βασικού προϊόντος όπως το « βουτυρέλαιο » και, αφετέρου, τα νομισματικά εξισωτικά ποσά που ενδεχομένως οφείλονται στον εξαγωγέα.
Όσον αφορά το πρώτο σημείο, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως έκρινε το Δικαστήριο στην απόφαση του της 1ης Οκτωβρίου 1974, Norddeutsches Vieh-und Fleischkontor GmbH (
14/74, Rec. 1974, σ. 899
), στον τομέα των επιστροφών λόγω της εξαγωγής ισχύει η θεμελιώδης αρχή ότι μόνο τα προϊόντα που κατάγονται από την Κοινότητα θεμελιώνουν δικαίωμα επιστροφής, ενώ η επιστροφή που χορηγείται για τα εμπορεύματα που εισάγονται από τρίτες χώρες και επανεξάγονται προς τρίτες χώρες συνιστά απλώς « απόδοση » της εισπραχθείσας εισφοράς.
Πράγματι, στα πλαίσια της οργανώσεως των γεωργικών αγορών προβλέπονται μηχανισμοί ρυθμίσεως των τιμών που έχουν ως σκοπό να παράσχουν στους παραγωγούς ορισμένες εγγυήσεις για το εισόδημα τους προβλέποντας, σε περίπτωση εξαγωγής προς τρίτες χώρες, τη χορήγηση επιστροφών μέσω κοινοτικών πόρων, το ευεργέτημα όμως των μέτρων αυτών επιφυλάσσεται καταρχήν στα προϊόντα της Κοινότητας.
Στον ιδιαίτερο τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, στον οποίο υπάγεται το « βουτυρέλαιο », η προϋπόθεση της κοινοτικής καταγωγής προβλέπεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού ( ΕΟΚ) 876/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί καθορισμού στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών λόγω εξαγωγής και τα κριτήρια καθορισμού του ύψους τους ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 105 ).
Κατά τη διάταξη αυτή, « η επιστροφή καταβάλλεται όταν προσκομισθεί η απόδειξη ότι τα προϊόντα:
—
έχουν εξαχθεί εκτός της Κοινότητας, και
—
είναι κοινοτικής καταγωγής, εκτός της περιπτώσεως εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 7 ».
Επειδή το εθνικό δικαστήριο διαπίστωσε ότι το « βουτυρέλαιο » που εξήχθη εν προκειμένω δεν μπορούσε να θεωρηθεί κοινοτικής καταγωγής, η εξαγωγή του προϊόντος αυτού εκτός της Κοινότητας μπορεί να τύχει επιστροφών μόνο βάσει του άρθρου 7 του κανονισμού 876/68, που εξαρτά το δικαίωμα επιστροφής από την απόδειξη ότι το προϊόν που θα εξαχθεί ταυτίζεται με το προϊόν που είχε εισαχθεί προηγουμένως και ότι εισπράχθηκε η εισφορά κατά την εισαγωγή του προϊόντος αυτού.
Από την απάντηση επί του πρώτου ερωτήματος προκύπτει ότι η προϋπόθεση αυτή της ταυτίσεως δεν μπορεί να θεωρείται ότι πληρούται σε μια περίπτωση όπως η παρούσα, κατά την οποία το εξαγόμενο προϊόν είναι βασικό προϊόν που προέκυψε από τη μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα Π.
Πρέπει να προστεθεί ότι, αντίθετα από ό,τι υποστήριξε η Corman, καμιά επιστροφή δεν μπορεί να χορηγηθεί κατά την εξαγωγή προϊόντος εξωκοινοτικής καταγωγής κατ' αναλογική εφαρμογή των κανονισμών που προβλέπουν την καταβολή επιστροφών σε άλλες περιπτώσεις. Πράγματι, το δικαίωμα επιστροφής μπορεί να αναγνωριστεί μόνο υπό
τις
προϋποθέσεις που προβλέπονται στην κοινοτική νομοθεσία. Εξάλλου, όπως υπομνήστηκε ανωτέρω, στον εν λόγω τομέα ισχύει η θεμελιώδης αρχή ότι μόνο για τα προϊόντα που κατάγονται από την Κοινότητα παρέχεται δικαίωμα επιστροφής.
Ως προς το δεύτερο σημείο, το ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου πρέπει να εξετασθεί υπό το φως των διατάξεων του κανονισμού που συνιστά το θεμέλιο και το γενικό πλαίσιο του θεσμού των νομισματικών εξισωτικών ποσών, δηλαδή του κανονισμού 974/71 του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1971, περί ορισμένων μέτρων συγκυριακής πολιτικής που πρέπει να ληφθούν στο γεωργικό τομέα σαν συνέπεια της προσωρινής διευρύνσεως των περιθωρίων διακυμάνσεως των νομισμάτων ορισμένων κρατών μελών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/006, σ. 192 ).
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού επιτρέπεται στα κράτη μέλη να «... β ) χορηγούν κατά την εξαγωγή προς τα κράτη μέλη και τις τρίτες χώρες εξισωτικά ποσά για τα προϊόντα και υπό τις συνθήκες που καθορίζονται κατωτέρω ».
Στην παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου διευκρινίζεται ότι η διάταξη αυτή εφαρμόζεται τόσο « στα προϊόντα για τα οποία προβλέπονται μέτρα παρεμβάσεως, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών », όσο και « στα προϊόντα των οποίων η τιμή εξαρτάται από την τιμή των προϊόντων που αναφέρονται... και υπάγονται στην κοινή οργάνωση των αγορών ».
Οι διατάξεις αυτές περιέχουν επομένως γενική παραπομπή στους κανόνες περί κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών, όσον αφορά τον προσδιορισμό
των
«προϊόντων » στα οποία εφαρμόζεται ο μηχανισμός των νομισματικών εξισωτικών ποσών ( απόφαση της 4ης Ιουλίου 1978, Milchfutter GmbH & Co. KG,
5/78, Rec. 1978, σ. 1597
). Η εξαγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων όπως το « βουτυρέλαιο » μπορεί να έχει δικαιολογήσει τη χορήγηση νομισματικών εξισωτικών ποσών υπό τις προϋποθέσεις του κανονισμού 974/71.
Προκειμένου για προϊόντα εξαγόμενα προς τρίτες χώρες, το άρθρο 6 του κανονισμού 1380/75 της Επιτροπής, της 29ης Μαΐου 1975, περί του τρόπου εφαρμογής των νομισματικών εξισωτικών ποσών ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/013, σ. 14 ), προβλέπει την εφαρμογή ως προς αυτά των διατάξεων περί χορηγήσεως επιστροφών λόγω εξαγωγής.
Όπως, εντούτοις, έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 4ης Ιουλίου 1978 ( σκέψη 11 ), η παραπομπή αυτή έχει ως μόνο αποτέλεσμα να συνδέει την καταβολή των νομισματικών εξισωτικών ποσών με τις άλλες πράξεις που διενεργούνται στα σύνορα δυνάμει του κοινού δασμολογίου και της γεωργικής νομοθεσίας περί του εμπορίου με τις τρίτες χώρες.
Μολονότι η παραπομπή αυτή αφορά, επομένως, κανόνες διοικητικού και δημοσιονομικού χαρακτήρα που διέπουν τις εν λόγω πράξεις, δεν καθιστά δυνατή, αντίθετα, την εξάρτηση της χορηγήσεως των εξισωτικών ποσών από ουσιαστικές προϋποθέσεις, ιδίως δε από την κοινοτική καταγωγή, από την οποία εξαρτάται η καταβολή των επιστροφών.
Αντίθετα από τις επιστροφές λόγω εξαγωγής, τα εξισωτικά ποσά μπορούν, συνεπώς, να καταβάλλονται τόσο για προϊόντα κοινοτικής καταγωγής όσο και για προϊόντα εξωκοινοτικής καταγωγής που έχουν τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία. Επειδή τα νομισματικά εξισωτικά ποσά έχουν ως σκοπό να αποτρέψουν νομισματικής φύσεως εμπόδια στο εμπόριο, η καθοριστική προϋπόθεση για τη χορήγηση τους είναι ότι η τιμή συναλλάγματος του νομίσματος του κράτους μέλους εξαγωγής υπερβαίνει το όριο της διακυμάνσεως που επιτρέπεται από τις διεθνείς ρυθμίσεις, όπως προκύπτει από το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 974/71.
Πρέπει να παρατηρηθεί επίσης ότι κατά το γράμμα του άρθρου 12, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του προαναφερθέντος κανονισμού 1380/75, « αν, συνεπεία εξαγωγής από ένα κράτος μέλος προς ένα άλλο κράτος μέλος, ένα προϊόν επανεξάγεται σε μια τρίτη χώρα ή σε ένα άλλο κράτος μέλος, το εξισωτικό ποσό εφαρμόζεται κατά την έξοδο από το κράτος μέλος επανεξαγωγής, μόνον αν είχε εφαρμοστεί κατά την είσοδο του σ' αυτό το κράτος μέλος ή άν έγινε χρήση για λογαριασμό του κράτους αυτού της ευχέρειας που προβλέπεται στο άρθρο 2α του κανονισμού 974/71 ».
Εν προκειμένω, το εθνικό δικαστήριο διαπίστωσε ότι το « βουτυρέλαιο » που εξήχθη εκτός της Κοινότητας από την Corman προέρχεται από το « nutrix » που είχε εισαχθεί προηγουμένως από άλλο κράτος μέλος και ότι κατά την εισαγωγή αυτή είχε εφαρμοστεί ένα νομισματικό εξισωτικό ποσό. Υπό τις περιστάσεις αυτές πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 12, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1380/75.
Στο τρίτο ερώτημα προσήκει επομένως η απάντηση ότι ο κανονισμός 876/68 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1968, περί καθορισμού στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και τα κριτήρια καθορισμού του ύψους τους αποκλείει το δικαίωμα επιστροφής στην περίπτωση εξαγωγών εκτός της Κοινότητας ενός βασικού προϊόντος που προέκυψε από μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα II που δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινοτικής καταγωγής. Η εξαγωγή του προϊόντος αυτού εκτός της Κοινότητας μπορεί εντούτοις να δικαιολογήσει, υπό τις προϋποθέσεις του κανονισμού 974/71 του Συμβουλίου και του άρθρου 12, παράγραφος 1, τελευταίο εδάφιο, του κανονισμού 1380/75 της Επιτροπής, τη χορήγηση νομισματικών εξισωτικών ποσών.
Επί του τετάρτου ερωτήματος
Το τέταρτο ερώτημα αφορά τους περιορισμούς που ισχύουν για τις επιστροφές λόγω εξαγωγής, αφενός, και τα νομισματικά εξισωτικά ποσά που ενδεχομένως οφείλονται λόγω της εξαγωγής ενός βασικού προϊόντος, όπως το « βουτυρέλαιο », αφετέρου.
Ενόψει της απαντήσεως που δόθηκε στο τρίτο ερώτημα, το πρώτο σκέλος του τετάρτου ερωτήματος, σχετικά με τις επιστροφές λόγω εξαγωγής, καθίσταται άνευ αντικειμένου.
Ως προς το δεύτερο σκέλος, σχετικά με τα νομισματικά εξισωτικά ποσά, αρκεί να σημειωθεί ότι η εφαρμοστέα κοινοτική νομοθεσία δεν προβλέπει κανέναν περιορισμό όπως αυτός που προβλέπεται, όσον αφορά, για παράδειγμα, τη χορήγηση επιστροφών λόγω εξαγωγής στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, στο άρθρο 7, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 876/68, κατά το οποίο, σε περίπτωση που το προϊόν που πρόκειται να εξαχθεί ταυτίζεται με το προϊόν που είχε εισαχθεί προηγουμένως, η επιστροφή περιορίζεται στο ύψος της εισφοράς που εισπράχθηκε κατά την εισαγωγή.
Σε μια περίπτωση όπως η παρούσα, στην οποία το προϊόν επανεξήχθη σε τρίτη χώρα κατόπιν εξαγωγής από ένα κράτος μέλος προς άλλο κράτος μέλος, το προαναφερθέν άρθρο 12 του κανονισμού 1380/75 περιορίζεται στο να εξαρτά την καταβολή νομισματικού ποσού από την προϋπόθεση ότι εφαρμόστηκε ένα εξισωτικό ποσό κατά την είσοδο στο κράτος μέλος επανεξαγωγής ή ότι έγινε χρήση για λογαριασμό του κράτους αυτού της ευχέρειας που προβλέπεται στο άρθρο 2α του κανονισμού 974/71. Εφόσον πληρούται η προϋπόθεση αυτή, η προαναφερθείσα διάταξη δεν προβλέπει κανέναν άλλον περιορισμό ως προς το ύψος των ποσών που οφείλονται ως νομισματικά εξισωτικά ποσά.
Στο τέταρτο ερώτημα προσήκει, επομένως, η απάντηση ότι τα νομισματικά εξισωτικά ποσά που οφείλονται ενδεχομένως λόγω της εξαγωγής ενός βασικού προϊόντος όπως το « βουτυρέλαιο » δεν πρέπει να περιορίζονται ούτε σε συνάρτηση με επιβαρύνσεις που πράγματι εισπράχθηκαν κατά την εισαγωγή στην Κοινότητα ούτε σε συνάρτηση με επιβαρύνσεις που έπρεπε να εισπραχθούν σύμφωνα με την ορθή δασμολογική κλάση.
Επι των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με παραμπίπτουσα απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου 1988 το cour d'appel των Βρυξελλών, αποφαίνεται:

1)
Ούτε η εσφαλμένη κατάταξη ενός εμπορεύματος κατά την εισαγωγή του στην Κοινότητα ούτε η πλάνη του καλόπιστου αγοραστή ως προς την καταγωγή του εμπορεύματος αυτού ούτε η φύση του προϊόντος που προέκυψε από τη μεταποίηση του ούτε, τέλος, το γεγονός ότι το εν λόγω προϊόν δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι κοινοτικής καταγωγής, λόγω του μη ουσιώδους χαρακτήρα της πραγματοποιηθείσας μεταποιήσεως, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα ένα προϊόν μη υπαγόμενο στο παράρτημα II της Συνθήκης να θεωρηθεί ως βασικό προϊόν υπαγόμενο στο εν λόγω παράρτημα, προκειμένου να εφαρμοστούν στη συνέχεια οι κανόνες για τη χορήγηση των επιστροφών λόγω εξαγωγής και των εξωκοινοτικών εξισωτικών ποσών λόγω εξαγωγής εκτός της Κοινότητας των υλών που προέκυψαν από τη μεταποίηση του εν λόγω εμπορεύματος.

2)
Το άρθρο 9 του κανονισμού 2682/72 του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1972 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι δεν αποκλείει τις επιστροφές λόγω εξαγωγής παρά μόνο για τα εμπορεύματα που δεν αναγράφονται στο παράρτημα II και εξάγονται είτε ως έχουν είτε μεταποιημένα, αφού είχαν εισαχθεί προηγουμένως, αυτά καθεαυτό, από τρίτες χώρες και τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας. Το εν λόγω άρθρο δεν αφορά, αντίθετα, την εξαγωγή ενός βασικού προϊόντος που προκύπτει από τη μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα II και που είχε εισαχθεί προηγουμένως.

3)
Ο κανονισμός 876/68 του Συμβουλίου της 28ης Ιουνίου 1968, περί καθορισμού στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων των γενικών κανόνων για τη χορήγηση επιστροφών κατά την εξαγωγή και τα κριτήρια καθορισμού του ύψους τους αποκλείει το δικαίωμα επιστροφής στην περίπτωση εξαγωγών εκτός της Κοινότητας ενός βασικού προϊόντος που προέκυψε από μεταποίηση εμπορεύματος μη αναγραφομένου στο παράρτημα II που δεν μπορεί να θεωρηθεί κοινοτικής καταγωγής. Η εξαγωγή του προϊόντος αυτού εκτός της Κοινότητας μπορεί εντούτοις να δικαιολογήσει, υπό τις προϋποθέσεις του κανονισμού 974/71 του Συμβουλίου και του άρθρου 12, παράγραφος 1, τελευταίο εδάφιο, του κανονισμού 1380/75 της Επιτροπής, τη χορήγηση νομισματικών εξισωτικών ποσών.

4)
Τα νομισματικά εξισωτικά ποσά που οφείλονται ενδεχομένως λόγω της εξαγωγής ενός βασικού προϊόντος όπως το « βουτυρέλαιο », δεν πρέπει να περιορίζονται ούτε σε συνάρτηση με τις επιβαρύνσεις που πράγματι εισπράχθηκαν κατά την εισαγωγή στην Κοινότητα ούτε σε συνάρτηση με τις επιβαρύνσεις που έπρεπε να εισπραχθούν σύμφωνα με την ορθή δασμολογική κλάση.

Slynn
Joliét
Rodríguez Iglesias
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβρούργο στις 18 Ιανουαρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πρώτου τμήματος
G. Slynn
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.