CELEX: 62004CJ0308
Αίτηση αναιρέσεως
Ανταγωνισμός
Σύμπραξη
Ηλεκτρόδια γραφίτη
Άρθρο 81, παράγραφος 1, EΚ
Πρόστιμα
Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων
Ανακοίνωση περί συνεργασίας
Αρχή non bis in idem

, αλλά και ωφελήθηκε από τους κανόνες της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
93     Τέλος, η Επιτροπή σημειώνει ότι το επιχείρημα της αναιρεσείουσας σχετικά με την έκθεση του συμβούλου ακροάσεων πρέπει να απορριφθεί
ως απαράδεκτο, ελλείψει νέων στοιχείων επί του θέματος αυτού.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
94     Πρέπει να υπομνησθεί ότι η τήρηση των δικαιωμάτων άμυνας σε κάθε διαδικασία ικανή να καταλήξει σε κυρώσεις, και μεταξύ άλλων
σε πρόστιμα ή χρηματικές ποινές, αποτελεί θεμελιώδη αρχή του κοινοτικού δικαίου η οποία πρέπει να τηρείται ακόμη και αν πρόκειται
για διαδικασία διοικητικού χαρακτήρα (βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 2ας Οκτωβρίου 2003, C-194/99 P, Thyssen Stahl κατά
Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. Ι-10821, σκέψη 30).
95     Όσο για την επιχειρηματολογία της αναιρεσείουσας σχετικά με την πρόσβαση στον φάκελο, είναι αρκετό να παρατηρηθεί ότι η αναιρεσείουσα
δεν θέτει ένα νομικό ζήτημα, αλλά στηρίζεται σε πραγματικές διαπιστώσεις. Πάντως, το Πρωτοδικείο έκρινε, στις σκέψεις 39 έως
41 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η σχετική αίτηση προσβάσεως δεν είχε ως αντικείμενο κατάλογο εγγράφων ή μη εμπιστευτική
περίληψη εγγράφων. Επιπλέον, οι εκτιμήσεις στις οποίες το Πρωτοδικείο προέβη στις πιο πάνω σκέψεις της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως σχετικά με τη μεταχείριση ορισμένων εγγράφων κατά τη διοικητική διαδικασία δεν είναι αντιφατικές.
96     Όσον αφορά το επιχείρημα της αναιρεσείουσας σχετικά με την τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων, είναι αρκετό να σημειωθεί
ότι ο τελευταίος, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα, δεν όφειλε να εξακριβώσει αν ήταν ορθός ο χαρακτηρισμός ορισμένων εγγράφων
ως εσωτερικών εγγράφων και αν η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να επιτρέψει  πρόσβαση στον εσωτερικό φάκελό της ή να δώσει κατάλογο
ή περίληψη εμπιστευτικών εγγράφων.
97     Συγκεκριμένα, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η απλώς και μόνο μη κοινοποίηση ενός εγγράφου συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων
άμυνας μόνον αν η σχετική επιχείρηση μπορεί να αποδείξει, πρώτον, ότι η Επιτροπή βασίστηκε στο έγγραφο αυτό για να στηρίξει
την αιτίασή της ως προς την ύπαρξη παραβάσεως και, δεύτερον, ότι η αιτίαση αυτή μπορούσε να αποδειχθεί μόνο με παραπομπή στο
έγγραφο αυτό (βλ., μεταξύ άλλων, τις αποφάσεις της 25ης Οκτωβρίου 1983, 107/82, AEG κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3151,
σκέψεις 24 έως 30, και την απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1983, 322/81, Michelin κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3461, σκέψεις
7 έως 9).
98     Το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει συναφώς και ότι της σχετικής επιχειρήσεως έργο είναι να αποδείξει ότι το αποτέλεσμα στο οποίο
κατέληξε η Επιτροπή στην επίδικη απόφασή της θα ήταν διαφορετικό αν το έγγραφο, το οποίο δεν κοινοποιήθηκε στην πιο πάνω επιχείρηση
και στο οποίο η Επιτροπή στηρίχθηκε για να διαπιστώσει την παράβαση, είχε απορριφθεί ως αποδεικτικό στοιχείο (βλ. την απόφαση
της 7ης Ιανουαρίου 2004, C-204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C-217/00 P και C-219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ.
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I-123, σκέψη 73).
99     Από όλα τα πιο πάνω προκύπτει ότι ούτε και οι εκτιμήσεις του Πρωτοδικείου σχετικά με την έκθεση του συμβούλου ακροάσεων, οι
οποίες περιλαμβάνονται στις σκέψεις 50 έως 54 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, περιέχουν νομικό σφάλμα.
100   Κατά συνέπεια, ο πέμπτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του έκτου λόγου αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται ότι δεν ελήφθη υπόψη η ικανότητα πληρωμής που έχει η αναιρεσείουσα
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
101   Η SGL Carbon εκθέτει ότι το Πρωτοδικείο, στις σκέψεις 370 έως 372 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, δεν έλαβε υπόψη το γεγονός
ότι η ικανότητα πληρωμής που έχει η αναιρεσείσουσα μειώθηκε σημαντικά από τα υψηλά πρόστιμα τα οποία επέβαλαν άλλες αρμόδιες
για τον ανταγωνισμό αρχές καθώς και από τις μεγάλες αποζημιώσεις που υποχρεώθηκε να καταβάλει εντός τρίτων κρατών. Κατά συνέπεια,
η επιβολή άλλου σημαντικού προστίμου φέρει την επιχείρηση στα πρόθυρα της πτωχεύσεως.
102   Κατά την αναιρεσείσουα, το Πρωτοδικείο επικυρώνοντας την εν προκειμένω προσέγγιση της Επιτροπής παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας
και δεν προστάτευσε τα δικαιώματα μιας επιχειρήσεως που απορρέουν από την οικονομική ελευθερία και την ιδιοκτησία. Αντιθέτως
προς την εκτίμηση του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να εξετάσει και να λάβει υπόψη την ικανότητα πληρωμής που
έχει η αναιρεσείουσα.
103   Η Επιτροπή θεωρεί ότι άσκησε με σύννομο τρόπο τη διακριτική εξουσία που έχει για τον καθορισμό του ποσού των προστίμων και
ότι ουδείς λόγος συνέτρεχε να μειώσει το ποσό του επιβληθέντος προστίμου.
104   Η Επιτροπή προσθέτει ότι το Πρωτοδικείο δεν υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν έκρινε ότι η Επιτροπή δεν είχε υποχρέωση, κατά τον
καθορισμό  του ποσού του προστίμου, να λάβει υπόψη την οικονομική κατάσταση της σχετικής επιχειρήσεως και την ικανότητά της
πληρωμής.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
105   Πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη, κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου,
να λάβει υπόψη την ελλειμματική οικονομική κατάσταση μιας επιχειρήσεως, καθόσον η αναγνώριση μιας τέτοιας υποχρεώσεως θα κατέληγε
να δώσει αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που είναι οι λιγότερο προσαρμοσμένες στις συνθήκες της
αγοράς (βλ. την απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 1983, 96/82 έως 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 και 110/82, IAZ International Belgium
κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3369, σκέψεις 54 και 55, και την προαναφερθείσα απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά
Επιτροπής, σκέψη 327).
106   Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι η νομολογία αυτή ουδόλως τίθεται υπό αμφισβήτηση από το σημείο 5, στοιχείο β´, των κατευθυντηρίων
γραμμών, κατά το οποίο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική ικανότητα πληρωμής που έχει μια επιχείρηση. Συγκεκριμένα, η
ικανότητα αυτή μπορεί να διαδραματίσει ρόλο μόνο σε «συγκεκριμένες κοινωνικές συνθήκες», τις οποίες αποτελούν οι συνέπειες
που θα μπορούσε να έχει η πληρωμή του προστίμου, ιδίως δε όσον αφορά την αύξηση της ανεργίας ή την επιδείνωση των οικονομικών
κλάδων από τους οποίους προμηθεύεται και τους οποίους προμηθεύει η σχετική επιχείρηση.
107   Πάντως, η αναιρεσείουσα δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο ικανό να στηρίξει την ύπαρξη τέτοιων συνθηκών.
108   Όσον αφορά το επιχείρημα της αναιρεσείουσας περί της ελεύθερης ασκήσεως των οικονομικών δραστηριοτήτων και περί του δικαιώματος
ιδιοκτησίας, είναι αρκετό να σημειωθεί ότι οι αρχές αυτές υπόκεινται σε περιορισμούς γενικού συμφέροντος και ότι δεν μπορούν
να ληφθούν υπόψη στο πλαίσιο του καθορισμού ενός προστίμου για παράβαση του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού.
109   Υπό τις συνθήκες αυτές, το Πρωτοδικείο σωστά έκρινε ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε νομική πλάνη όταν απέρριψε τον ισχυρισμό
περί της επισφαλούς οικονομικής καταστάσεως της αναιρεσείουσας.
110   Κατά συνέπεια, ο έκτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του εβδόμου λόγου αναιρέσεως με τον οποίο προβάλλεται ότι στερείται νομιμότητας ο καθορισμός τόκων υπερημερίας
Επιχειρηματολογία των διαδίκων
111   Η SGL Carbon θεωρεί ότι το Πρωτοδικείο δεν εξέτασε την επιχειρηματολογία της σχετικά με τον καθορισμό του επιτοκίου των τόκων
υπερημερίας. Κατά συνέπεια, η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση είναι ελλιπής και δεν μπορεί να στηρίξει την απόρριψη του σχετικού
ισχυρισμού της.
112   Η Επιτροπή παρατηρεί ότι το Πρωτοδικείο σωστά επικύρωσε την απόφαση ως προς τους τόκους υπερημερίας και ότι αιτιολόγησε εμπεριστατωμένα
τη σχετική εκτίμησή του. Το Πρωτοδικείο παρέπεμψε μεταξύ άλλων σε πάγια νομολογία σχετικά με την εξουσία της Επιτροπής να
καθορίζει τους τόκους αυτούς.
Εκτίμηση του Δικαστηρίου
113   Πρέπει να υπομνησθεί ότι το Πρωτοδικείο, απαντώντας στον προβληθέντα ισχυρισμό, παρέπεμψε, στις σκέψεις 475 και 478 της αναιρεσιβαλλομένης
αποφάσεως, σε πάγια νομολογία κατά την οποία στις εξουσίες που η Επιτροπή έχει βάσει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού
17 περιλαμβάνονται η εξουσία να καθορίσει την ημερομηνία κατά την οποία είναι καταβλητέα τα πρόστιμα και την ημερομηνία από
την οποία αρχίζουν να τρέχουν οι τόκοι, καθώς και η εξουσία να καθορίσει τόσο το επιτόκιο των τόκων αυτών όσο και τα της εφαρμογής
της αποφάσεώς της.
114   Συγκεκριμένα, αν δεν υπήρχε τέτοια εξουσία της Επιτροπής, οι επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αντλήσουν όφελος από εκπρόθεσμες
πληρωμές, αποδυναμώνοντας το αποτέλεσμα των κυρώσεων.
115   Κατά συνέπεια, το Πρωτοδικείο σωστά έκρινε ότι η Επιτροπή είχε δικαίωμα να καθορίσει ένα σημείο αναφοράς υψηλότερο από το
επιτόκιο της αγοράς, όπως προσφέρεται στον μέσο επιχειρηματία που ζητεί δάνειο, κατά το μέρος που είναι αναγκαίο για να αποθαρρυνθεί
η παρελκυστική συμπεριφορά όσον αφορά την πληρωμή του προστίμου.
116   Τέλος, το Πρωτοδικείο συνήγαγε ότι η Επιτροπή δεν υπερέβη τη διακριτική της εξουσία όταν καθόρισε το επίμαχο επιτόκιο.
117   Πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι πιο πάνω εκτιμήσεις του Πρωτοδικείου στερούνται οποιουδήποτε νομικού σφάλματος.
118   Κατά συνέπεια, ο έβδομος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί.
119   Κατόπιν των ανωτέρω, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
120   Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, το οποίο έχει εφαρμογή στην αναιρετική διαδικασία βάσει του άρθρου
118 του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος
διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της SGL Carbon στα δικαστικά έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, η SGL
Carbon πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει την SGL Carbon AG στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.