CELEX: 62007FJ0045
Openbare dienst
Ambtenaren

Bij verzoekschrift, binnengekomen ter griffie van het Gerecht bij fax van 16 mei 2007 (de neerlegging van het origineel heeft
op 21 mei daaraanvolgend plaatsgevonden), vraagt W. Mandt om, kort samengevat, nietigverklaring van het besluit van het tot
aanstelling bevoegd gezag (hierna: „TABG”) van het Europees Parlement van 8 februari 2007 tot afwijzing van de klacht die
hij heeft ingediend tegen het besluit van 8 september 2006, waarbij het Parlement heeft besloten om het overlevingspensioen
dat hij ontving als overlevende echtgenoot van wijlen Mandt, geboren Neumann (hierna: „wijlen Neumann”), voormalig ambtenaar
van het Parlement, met ingang van 1 april 2006 met 50 % te verminderen. De reden voor die vermindering hield verband met het
feit dat het Parlement bij besluit van 8 september 2006 naar aanleiding van een verzoek van wijlen K.-W. Braun-Neumann om
als overlevende echtgenoot van wijlen Neumann eveneens in aanmerking te komen voor een overlevingspensioen, had besloten om
hem met ingang van 1 april 2006 50 % van dat pensioen toe te kennen.

Toepasselijke bepalingen
Artikel 79 van het Statuut van de ambtenaren van de Europese Unie (hierna: „Statuut”) luidt:
„Overeenkomstig hoofdstuk 4 van bijlage VIII heeft de overlevende echtgenoot van een ambtenaar of van een gewezen ambtenaar
recht op een overlevingspensioen ten bedrage van 60 % van het ouderdomspensioen dat of van de invaliditeitsuitkering die haar
echtgenoot genoot of genoten zou hebben indien hij, ongeacht zijn diensttijd of leeftijd, op het tijdstip van zijn overlijden
daarop aanspraak had kunnen maken.
[...]”
Artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut bepaalt:
„De overlevende echtgenoot van een gewezen ambtenaar die ouderdomspensioen genoot, heeft, indien het huwelijk voor de beëindiging
van de dienst is gesloten en ten minste een jaar heeft geduurd, behoudens het in artikel 22 van deze bijlage bepaalde, recht
op een omgezet overlevingspensioen ten bedrage van 60 % van het ouderdomspensioen dat de echtgenoot op de dag van zijn overlijden
genoot. Het minimum van het omgezette overlevingspensioen bedraagt 35 % van het laatste basissalaris; het bedrag van het omgezette
overlevingspensioen kan evenwel in geen geval hoger zijn dan het bedrag van het ouderdomspensioen dat de echtgenoot op de
dag van overlijden genoot.
[...]”
Artikel 22 van bijlage VIII bij het Statuut luidt:
„Indien een ambtenaar zowel een overlevende echtgenoot, als wezen uit een vorig huwelijk of andere rechthebbenden nalaat,
wordt het totale pensioen berekend als dat van een overlevende echtgenoot te wier laste deze personen komen, en verdeeld over
de verschillende groepen belanghebbenden in de verhouding waarin de pensioenen aan deze verschillende groepen, afzonderlijk
beschouwd, zouden zijn toegekend.
[...]”
Artikel 27 van bijlage VIII bepaalt:
„De gescheiden echtgenoot van een ambtenaar of gewezen ambtenaar heeft recht op het overlevingspensioen overeenkomstig dit
hoofdstuk, mits hij/zij bij het overlijden van de gewezen echtgenoot aantoont voor eigen rekening ten laste van deze gewezen
echtgenoot recht te hebben op een alimentatie welke was vastgesteld bij rechterlijke uitspraak of door een officieel geregistreerde
en ten uitvoer gelegde overeenkomst tussen de gewezen echtgenoten.
Het overlevingspensioen mag evenwel niet meer bedragen dan de op het ogenblik van het overlijden van de vroegere echtgenoot
uitgekeerde alimentatie nadat deze uitkering is aangepast op de wijze bedoeld in artikel 82 van het statuut.
De gescheiden echtgenoot verliest zijn recht op overlevingspensioen indien hij vóór het overlijden van de gewezen echtgenoot
is hertrouwd. Hertrouwt hij na dat overlijden, dan is artikel 26 van toepassing.”
Artikel 28 van bijlage VIII bij het Statuut luidt:
„Wanneer er meer dan één gescheiden echtgenoot met recht op overlevingspensioen is of één of meer gescheiden vrouwen en een
overlevende echtgenoot met recht op overlevingspensioen, wordt dit pensioen verdeeld in de verhouding van de duur van de huwelijken.
De voorwaarden van artikel 27, tweede en derde alinea, zijn van toepassing.
[...]”

Feiten van het geding
Wijlen Neumann, destijds ambtenaar van het Parlement, en wijlen Braun-Neumann, beiden Duits onderdaan, zijn op 3 mei 1993
te Straubling (Duitsland) gehuwd en hebben zich in Andenne (België) gevestigd. Volgens verzoeker heeft wijlen Braun-Neumann
strafbare handelingen begaan waarna hij in hechtenis is genomen en vervolgens is opgenomen in een psychiatrische kliniek.
Het gemeenschappelijk leven van wijlen Braun-Neumann en zijn echtgenote heeft zich beperkt tot korte periodes gedurende het
jaar volgende op hun huwelijk, dat is ontbonden bij verstekvonnis van het Tribunal de première instance de Namur (België)
van 6 september 1995, dat vervolgens in dat land gezag van gewijsde heeft gekregen.
Het door wijlen Neumann ingediende verzoek om erkenning in Duitsland van het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première
instance de Namur is in laatste instantie en bij beschikking van het Bayerische Oberste Landesgericht van 11 oktober 1999
afgewezen. Die weigering hield voornamelijk verband met het feit dat tijdens de procedure die tot de vaststelling van het
echtscheidingsvonnis had geleid, de rechten van verweer van wijlen Braun-Neumann niet waren geëerbiedigd, omdat wijlen Braun-Neumann,
die in een strafinrichting in Duitsland verbleef, de dagvaarding te laat had ontvangen.
Op 25 april 2000 is verzoeker in New York (Verenigde Staten) gehuwd met wijlen Neumann.
In 2001 is wijlen Neumann met pensioen gegaan en heeft zij uit dien hoofde een ouderdomspensioen ontvangen. Volgens verzoeker
heeft zij zich daarna met ingang van april 2002 in Duitsland gevestigd. Een „certificat de résidence historique” van de stad
Andenne, dat verzoeker na de terechtzitting heeft overgelegd (zie punt 33 van dit arrest), vermeldt echter alleen adressen
in België.
In 2003 heeft wijlen Braun-Neumann in Duitsland een echtscheidingsprocedure ingeleid om zijn huwelijk met wijlen Neumann te
laten ontbinden.
Wijlen Neumann is op 25 juli 2004 in Duitsland overleden.
Op 11 augustus 2004 heeft verzoeker gevraagd om in het genot te worden gesteld van het overlevingspensioen, aan welk verzoek
het Parlement op 23 september 2004 met ingang van 1 november daaraanvolgend heeft voldaan.
Bij beslissing van 25 augustus 2004 heeft het Amtsgericht-Familiengericht-Merzig de door wijlen Braun-Neumann gevorderde echtscheiding
toegewezen. Vervolgens heeft het bij beschikking van 21 januari 2005 vastgesteld dat de echtscheidingsprocedure als afgedaan
moest worden beschouwd, daar het huwelijk van wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann door het overlijden van eerstgenoemde
op 25 juli 2004 was ontbonden.
In het door de bevoegde Duitse autoriteiten opgestelde trouwboekje van het echtpaar Braun-Neumann is echter op 19 januari
2005 de vermelding toegevoegd dat de echtgenote „eveneens gehuwd was” met verzoeker, met de plaats en de datum van het huwelijk.
Een soortgelijke vermelding, waarin melding werd gemaakt van het eerste huwelijk van wijlen Neumann, is op 6 april 2006 toegevoegd
in het trouwboekje van het echtpaar Mandt-Neumann.
Bij beschikking van 25 januari 2006 heeft het Amtsgericht Siegen op verzoek van de Landrat des Kreises Siegen-Wittgenstein
Standesamtaufsicht (directeur van het district Siegen-Wittgenstein, belast met het toezicht op de burgerlijke stand) vastgesteld
dat de overlijdensakte van wijlen Neumann moest worden gewijzigd, zodat hierin niet alleen Mandt, maar eveneens wijlen Braun-Neumann
als haar echtgenoot zou worden vermeld. De overlijdensakte is op 23 maart 2006 in die zin gewijzigd.
Volgens het Parlement heeft wijlen Braun-Neumann op 29 maart 2006 gevraagd om als overlevende echtgenoot van wijlen Neumann
in aanmerking te komen voor een overlevingspensioen. In het kader van dit verzoek heeft wijlen Braun-Neumann het Parlement
de beschikking van het Amtsgericht Siegen van 25 januari 2006 overgelegd alsmede de naar aanleiding van die beschikking gewijzigde
overlijdensakte.
Bij brief van 8 september 2006 heeft het TABG wijlen Braun-Neumann op de hoogte gebracht van zijn besluit om hem met ingang
van 1 april 2006 50 % van het overlevingspensioen van wijlen Neumann uit te keren. Bij schrijven van diezelfde dag heeft het
Parlement verzoeker meegedeeld dat het door hem voor 100 % genoten overlevingspensioen met ingang van 1 april 2006 zou worden
verminderd tot 50 %, omdat de overige 50 % met ingang van die datum zou worden uitgekeerd aan wijlen Braun-Neumann, als overlevende
echtgenoot van wijlen Neumann. Bij datzelfde schrijven heeft het Parlement verzoeker meegedeeld dat wijlen Neumann volgens
het huwelijksregister op het moment van haar overlijden zowel met hem als met wijlen Braun-Neumann was gehuwd, en dat het
eveneens het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur alsmede het vonnis van het Bayerische Oberste
Landesgericht had onderzocht. Vervolgens heeft het Parlement op 18 oktober 2006 de rechten van wijlen Braun-Neumann vastgesteld
en hem met ingang van 1 april 2006 50 % van het overlevingspensioen van wijlen Neumann toegekend.
Verzoeker heeft het jegens hem genomen besluit van 8 september 2006 betwist door middel van een klacht, welke zijn vertegenwoordiger
heeft ingediend bij brief van 13 september 2006, aangevuld bij brief van 5 oktober daaraanvolgend. Ook heeft verzoeker het
Parlement bij brieven van 30 september en 4 oktober 2006 uitvoerig zijn argumenten uiteengezet. Bij besluit van 8 februari
2007 heeft het TABG onder verwijzing naar die vier brieven verzoekers klacht afgewezen.
Op zijn beurt heeft wijlen Braun-Neumann, na de gedeeltelijke toewijzing van zijn klacht over de betaling met terugwerkende
kracht, voor de periode van 1 augustus 2004 tot en met 31 maart 2006, van de helft van het overlevingspensioen, bij het Gerecht
beroep ingesteld om, kort samengevat, met terugwerkende kracht tot 1 augustus 2004 de betaling van de andere helft van dat
pensioen te krijgen. Bij beschikking van 23 mei 2008 heeft het Gerecht het beroep niet-ontvankelijk verklaard (Braun-Neumann/Parlement,
F-79/07, JurAmbt. blz. I-A-1-181 en II-A-1-957). De hogere voorziening die wijlen Braun-Neumann tegen die beschikking heeft
ingesteld is afgewezen bij beschikking van het Gerecht van eerste aanleg van 15 januari 2009, Braun-Neumann/Parlement (T-306/08 P,
JurAmbt. blz. I-B-1-1 en II-B-1-1).

Conclusies van partijen en procesverloop
Verzoeker concludeert dat het het Gerecht behage:
–        het besluit van het TABG van 8 februari 2007 nietig te verklaren;
–        het Parlement ertoe te veroordelen om hem met ingang van 1 april 2006 de aanvullende 50 % van het uit hoofde van zijn echtgenote,
wijlen Neumann, verschuldigde overlevingspensioen te betalen en hem dit bedrag maandelijks te blijven betalen.
Verzoeker vraagt het Gerecht voorts:
–        overeenkomstig artikel 35, lid 2, sub c, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg Duits als
procestaal toe te staan.
Ofschoon verzoeker aan het begin van zijn verzoekschrift eveneens vraagt om in aanmerking te komen voor rechtsbijstand, zegt
hij in het verdere verloop van het verzoekschrift uiteindelijk dat zijn verzoek daartoe pas later zal worden ingediend. Hij
heeft echter geen verzoek om rechtsbijstand ingediend.
Het Parlement concludeert dat het het Gerecht behage:
–        het beroep deels niet-ontvankelijk te verklaren;
–        het beroep voor het overige ongegrond te verklaren;
–        te beslissen over de kosten naar recht.
Bij brieven van 30 november 2007 en 30 april 2008 heeft het Gerecht partijen overeenkomstig de artikelen 55 en 56 van het
Reglement voor de procesvoering verzocht om zich over bepaalde aspecten van het geschil uit te spreken en daarover opmerkingen
in te dienen. Partijen hebben binnen de gestelde termijnen voldaan aan die maatregelen tot organisatie van de procesgang.
Bij brieven van 24 oktober 2008 heeft het Gerecht partijen meegedeeld dat het van plan was om overeenkomstig artikel 111,
lid 1, van het Reglement voor de procesvoering wijlen Braun-Neumann uit te nodigen tot interventie in de procedure en hun
gevraagd om opmerkingen daarover in te dienen. Verzoeker heeft het Gerecht laten weten dat hij ervan afzag daarover opmerkingen
in te dienen; het Parlement heeft binnen de gestelde termijn laten weten geen principiële bezwaren tegen die uitnodiging te
hebben.
Bij brief van 21 november 2008 heeft het Gerecht wijlen Braun-Neumann verzocht om zich uit te spreken over de aan hem gedane
uitnodiging tot interventie. In antwoord daarop heeft wijlen Braun-Neumann verklaard dat hij wilde interveniëren ter ondersteuning
van de conclusies van het Parlement.
Bij brieven van 16 december 2008 heeft het Gerecht partijen gevraagd of zij wilden dat bepaalde stukken van het dossier, die
zij geheim of vertrouwelijk achtten, niet aan wijlen Braun-Neumann zouden worden toegezonden. Het Parlement heeft het Gerecht
binnen de gestelde termijn laten weten dat dit niet het geval was, verzoeker heeft niet geantwoord op de vraag van het Gerecht.
Bij beschikking van de president van het Gerecht van 3 maart 2009, welke partijen is betekend op 4 maart daaraanvolgend, is
wijlen Braun-Neumann toegelaten tot interventie in deze zaak, ter ondersteuning van de conclusies van het Parlement.
In zijn op 20 april 2009 neergelegde memorie in interventie heeft wijlen Braun-Neumann geconcludeerd dat het het Gerecht behage,
het beroep te verwerpen. Bij brieven van 30 april 2009 heeft het Gerecht partijen meegedeeld dat zij in het kader van de mondelinge
behandeling konden antwoorden op de memorie in interventie.
Ter terechtzitting hebben partijen en interveniënt gevraagd om in het kader van de procedure nieuwe documenten en stukken
te mogen indienen. Aan het einde van de terechtzitting heeft de president van het Gerecht vastgesteld dat de mondelinge behandeling
niet moest worden gesloten.
Bij brieven van 17 juni 2009 heeft het Gerecht partijen ervan op de hoogte gesteld dat zij binnen een bepaalde termijn de
tijdens de terechtzitting aangekondigde stukken konden indienen. Verzoeker en wijlen Braun-Neumann hebben per post een aantal
stukken neergelegd. Onder de door wijlen Braun-Neumann neergelegde stukken behoorden ten eerste een brief die verzoeker hem
op 22 september 1997 had gezonden en waarin hij eiste dat wijlen Braun-Neumann ophield „zijn vrouw” („meine Frau”) lastig
te vallen, ten tweede een beslissing van het Amtsgericht Nürnberg van 10 december 1999 waarbij wijlen Neumann werd veroordeeld
tot betaling van een alimentatiepensioen van 400 DEM per maand, ten derde een verstekvonnis van het Landgericht Koblenz van
27 november 2007 waarbij de zoon van wijlen Neumann werd veroordeeld tot betaling aan verzoeker van een wettelijk erfdeel
van 150 000 EUR, ten vierde een aan wijlen Braun-Neumann gerichte brief van de Staatsanwaltschaft Siegen van 16 februari 2006
waarbij hem werd meegedeeld dat de klacht wegens bigamie die hij op 17 maart 2005 tegen verzoeker had ingediend, wegens verjaring
moest worden geseponeerd.
Bovendien heeft het Gerecht op 10 juli 2009 aanvullende maatregelen tot organisatie van de procesgang getroffen, waaraan binnen
de gestelde termijnen is voldaan.
Op 11 september 2009 heeft het Gerecht de termijn voor het indienen van eventuele opmerkingen van partijen over de indiening
en de inhoud van de in punt 33 van dit arrest bedoelde stukken, op 25 september daaraanvolgend vastgesteld. Alleen verzoeker
heeft opmerkingen ingediend, waarin hij onder meer heeft aangegeven dat hij zich de voormelde brief van 22 september 1997
niet herinnerde en stelde dat de beslissing van het Landgericht Koblenz van 27 november 2007 op onjuiste aanwijzingen van
wijlen Braun-Neumann berustte.
De vertegenwoordiger van interveniënt heeft het Gerecht ervan op de hoogte gesteld dat Braun-Neumann op 9 oktober 2009 was
overleden en heeft hem een kopie van de overlijdensakte gezonden.
Op 12 november 2009 heeft het Gerecht de termijn voor partijen voor het indienen van eventuele opmerkingen over het gevolg
van het overlijden van Braun-Neumann voor de onderhavige zaak en voor de vertegenwoordiger van Braun-Neumann om het Gerecht
te informeren over de eventuele voortzetting van de procedure door zijn rechtverkrijgenden, op 26 november daaraanvolgend
vastgesteld.
Bij op 12 november 2009 ter griffie van het Gerecht neergelegde brief heeft het Parlement het Gerecht meegedeeld dat het na
het overlijden van Braun-Neumann bij besluit van 11 november 2009 het bedrag van het overlevingspensioen van Mandt had aangepast,
zodat hij met ingang van 1 november 2009 het volledige overlevingspensioen van wijlen Neumann ontving.
Bij op 25 november 2009 ter griffie van het Gerecht binnengekomen brief heeft verzoeker zijn opmerkingen ingediend over het
gevolg van het overlijden van Braun-Neumann voor de onderhavige zaak. Hij heeft onder meer gesteld dat de onderhavige rechtssituatie
na dat overlijden niet anders moet worden beoordeeld. De omstandigheid dat hem thans het volledige overlevingspensioen wordt
betaald moet echter worden aangemerkt als een aanwijzing ter ondersteuning van zijn aanspraken; het Parlement zou immers opnieuw
de echtscheiding tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann erkennen alsmede de wettigheid van het huwelijk tussen wijlen
Neumann en Mandt. Verzoeker leidt hieruit af dat zijn recht op betaling van het volledige overlevingspensioen eveneens in
het verleden bestond, gedurende de periode tussen het overlijden van Neumann en de instelling van het beroep en in elk geval
tussen 1 augustus 2004 en 1 april 2006.
Op 26 november 2009 heeft het Parlement zijn opmerkingen ingediend over het gevolg van het overlijden van Braun-Neumann voor
de onderhavige zaak, waarin het met name aangaf dat de vraag of Mandt als enige overlevende echtgenoot moet worden aangemerkt
dan wel of het overlevingspensioen moest worden verdeeld tussen Mandt en wijlen Braun-Neumann, zelfs na het overlijden van
laatstgenoemde openblijft.
Bij op 26 november 2009 ter griffie van het Gerecht binnengekomen brief heeft de vertegenwoordiger van interveniënt het Gerecht
meegedeeld dat blijkens het testament van wijlen Braun-Neumann mevrouw Shirley Meyer zijn enige universele erfgename was en
dat zij hem in zijn positie van interveniënt in deze zaak wilde opvolgen. Deze brief ging vergezeld van kopieën van het testament
van 7 januari 2008 en van het proces-verbaal van het Amtsgericht Merzig — de op het gebied van erfrecht bevoegde rechterlijke
instantie — van 3 november 2009. In diezelfde brief beloofde de vertegenwoordiger van interveniënt dat hij zijn nieuwe machtiging
later over zou leggen, hetgeen hij op 9 december 2009 heeft gedaan.
Op 5 januari 2010 is de mondelinge behandeling gesloten, waarna de zaak in beraad is gebracht.

Voorwerp van geding
Verzoeker vraagt om nietigverklaring van het besluit van het TABG van 8 februari 2007 waarbij zijn klacht is afgewezen. Dienaangaande
zij eraan herinnerd dat vorderingen tot nietigverklaring die formeel zijn gericht tegen het besluit tot afwijzing van een
klacht, wanneer dat besluit geen zelfstandige inhoud heeft, tot gevolg hebben dat bij het Gerecht beroep wordt ingesteld tegen
het besluit waartegen de klacht is ingediend (arrest Hof van 17 januari 1989, Vainker/Parlement, 293/87, Jurispr. blz. 23,
punt 8; arresten Gerecht van eerste aanleg van 10 december 1992, Williams/Rekenkamer, T-33/91, Jurispr. blz. II-2499, punt 23,
en 6 april 2006, Camós Grau/Commissie, T-309/03, Jurispr. blz. II-1173, punt 43; arrest Gerecht van 4 juni 2009, Mölling/Europol,
F-11/08, JurAmbt. blz. I-A-1-159 en II-A-1-899, punt 27). In casu was verzoekers op 8 februari 2007 door het TABG afgewezen
klacht gericht tegen het besluit van 8 september 2006 om het overlevingspensioen uit hoofde van wijlen Neumann met ingang
van 1 april 2006 met 50 % te verminderen. Daar het besluit van 8 februari 2007 geen zelfstandige inhoud had, het bevestigde
immers slechts het besluit van 8 september 2006 en nog wel met een motivering die, zij het dat deze gedetailleerder was, in
wezen die van dat besluit overnam, moet dus worden vastgesteld dat het beroep uitsluitend is gericht tegen het jegens verzoeker
genomen besluit van 8 september 2006 (hierna: „bestreden besluit”).
Met betrekking tot verzoekers verzoek om Duits als procestaal toe te staan, zij eraan herinnerd dat op grond van artikel 35,
leden 1 en 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg, dat op de datum van indiening van
het verzoekschrift van toepassing was, de verzoeker uit één van de 23 officiële talen van de Europese Unie de procestaal kiest,
onder voorbehoud van de bepalingen van artikel 35, lid 2, sub a tot en met c, van dit Reglement, die in casu niet van toepassing
zijn. Ingevolge artikel 29 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht, dat sinds 1 november 2007 van toepassing
is, zijn de bepalingen inzake de regeling van het taalgebruik die voor het Gerecht van toepassing zijn, die van het Reglement
voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg, namelijk bovenvermelde bepalingen van artikel 35, leden 1 en 2, daarvan.
Het Gerecht behoeft zich derhalve niet uit te spreken over verzoekers verzoek om Duits als procestaal toe te staan, aangezien
laatstgenoemde automatisch Duits als procestaal kon kiezen, hetgeen hij overigens heeft gedaan.
Voorts moet worden vastgesteld dat het overlijden van Braun-Neumann op 9 oktober 2009 niet tot gevolg heeft dat het bij het
Gerecht aanhangige geding zonder voorwerp is geraakt, met uitzondering van de vordering om het Parlement te veroordelen, aangezien
deze betrekking heeft op de periode na 31 oktober 2009. Sinds die datum ontvangt verzoeker immers het volledige overlevingspensioen
van wijlen Neumann (zie punt 38 van dit arrest). Voor zover zij betrekking heeft op deze periode, is verzoekers vordering
om het Parlement te veroordelen dus zonder voorwerp geraakt. Zij behoudt echter volledig haar voorwerp met betrekking tot
de periode vóór het overlijden van wijlen Braun-Neumann.

Vordering tot nietigverklaring

Argumenten van partijen
Ter onderbouwing van zijn vordering tot nietigverklaring stelt verzoeker dat het bestreden besluit in strijd is met het recht
van de Unie en hij voert in het kader van zijn betoog negen middelen aan.
De eerste grief bestaat uit twee onderdelen. Daar met name bij het Bayerische Verfassungsgerichtshof geen beroep kon worden
ingesteld tegen de beschikking van het Bayerische Oberste Landesgericht van 11 oktober 1999 (zie punt 9 van dit arrest), zijn
zowel de rechten van wijlen Neumann als die van verzoeker beperkt. Voorts is de beschikking van het Bayerische Oberste Landesgericht
gebaseerd op verkeerde uitgangspunten en is deze niet in overeenstemming met het recht dat op het moment waarop de beschikking
werd gegeven van kracht was, met name het recht van de Unie. Om te beginnen geeft de beschikking niet aan of het Bayerische
Oberste Landesgericht de stellingen van wijlen Braun-Neumann over het verloop van de echtscheidingsprocedure voor het Tribunal
de première instance de Namur heeft gecontroleerd. Bovendien is de dagvaarding om voor het Tribunal de première instance de
Namur te verschijnen wijlen Braun-Neumann betekend volgens de geldende regels van het internationale recht, zodat hij tussen
de ontvangst daarvan op 4 augustus 1995 en het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur van 6 september
1995 over voldoende tijd heeft beschikt om een memorie bij die rechterlijke instantie in te dienen. Voorts heeft wijlen Braun-Neumann
en in tegenstelling tot hetgeen hij heeft beweerd, geen beroep ingesteld tegen het echtscheidingsvonnis.
In het kader van zijn tweede grief stelt verzoeker, zich baserend op artikel 27 van de op 30 juni 1958 te Bonn gesloten Overeenkomst
tussen het Koninkrijk België en de Bondsrepubliek Duitsland betreffende de erkenning en de wederzijdse tenuitvoerlegging van
rechterlijke beslissingen, scheidsrechterlijke uitspraken en authentieke akten in burgerlijke zaken of handelszaken, die op
het moment van het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur van kracht was, en onder verwijzing
naar hetgeen hij in het kader van de eerste grief heeft uiteengezet, dat wijlen Braun-Neumann wel is verschenen in de procedure
voor het Tribunal de première instance de Namur en dat hij, zelfs indien hij niet was verschenen, zich nog steeds had kunnen
verdedigen.
In het kader van de derde grief betoogt verzoeker dat het bestreden besluit in strijd is met verordening (EG) nr. 2201/2003
van de Raad van 27 november 2003 betreffende de bevoegdheid en de erkenning en tenuitvoerlegging van beslissingen in huwelijkszaken
en inzake de ouderlijke verantwoordelijkheid, en tot intrekking van verordening (EG) nr. 1347/2000 (PB L 338, p.1), aangezien
er geen grond is om het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur niet te erkennen in de zin van
artikel 22 van verordening nr. 2201/2003.
Met zijn vierde grief verdedigt verzoeker de geldigheid van het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance
de Namur, aangezien de laatste wettige woonplaats van de echtelieden wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann zich in België
bevond, en dit ondanks de onjuiste aanwijzingen over die woonplaats die laatstgenoemde te kwader trouw heeft verstrekt in
het kader van de procedure voor het Bayerische Oberste Landesgericht die tot de beschikking van 11 oktober 1999 heeft geleid.
De vijfde grief richt zich tegen het bestreden besluit, aangezien dit verwijst naar de beschikking van het Amtsgericht Siegen
van 25 januari 2006, terwijl die beschikking niet relevant is voor de vraag van de erkenning van het echtscheidingsvonnis
van het Tribunal de première instance de Namur en bovendien niet geldig kan zijn binnen de Europese Unie, waar polygamie niet
is toegestaan.
Met zijn zesde grief stelt verzoeker dat het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann minder dan een jaar heeft
geduurd en dat laatstgenoemde krachtens de bepalingen van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut dus geen aanspraak kan
maken op een overlevingspensioen.
De zevende grief is gebaseerd op het feit dat het besluit van 8 februari 2007 tot afwijzing van verzoekers klacht verwijst
naar bepalingen van Duits recht, namelijk de §§ 23 en 29 van het Ehegesetz, die op het moment waarop dat besluit werd genomen
niet meer van toepassing waren. Voorts bestond er een grond voor nietigheid van het tussen wijlen Braun-Neumann en wijlen
Neumann gesloten huwelijk, aangezien laatstgenoemde op het moment van het huwelijk geen kennis droeg van de persoonlijkheid
van haar echtgenoot en van zijn strafrechtelijke veroordelingen, ook al erkent verzoeker dat hij niet de hoedanigheid heeft
om het betrokken huwelijk te betwisten.
In het kader van zijn achtste grief merkt verzoeker op dat het Parlement heeft vastgesteld dat wijlen Neumann was gescheiden
in de zin van het Statuut, zodra het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur definitief was geworden,
met alle financiële gevolgen die daaraan verbonden zijn. Na haar huwelijk met verzoeker is wijlen Neumann door de instelling
opnieuw aangemerkt als gehuwde vrouw, „met alle daarbij behorende toelagen en kortingen op het gebied van de inkomsten en
het pensioenrecht”. In dergelijke omstandigheden heeft het Parlement bij wijlen Neumann en verzoeker een gewettigd vertrouwen
doen ontstaan in hun hoedanigheid van echtgenoten.
In het kader van zijn negende grief zet verzoeker uiteen dat op grond van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut de hoedanigheid
van overlevende echtgenoot volstaat om in aanmerking te komen voor het volledige overlevingspensioen, zodat hij als overlevende
echtgenoot recht heeft op het volledige pensioen. De beschikking van het Amtsgericht Siegen van 25 januari 2006 laat immers
geen twijfel bestaan over het feit dat hij in New York rechtsgeldig is gehuwd met wijlen Neumann.
In antwoord op de verschillende grieven van verzoeker stelt het Parlement in wezen dat de rechter van de Unie niet bevoegd
is om beslissingen van nationale rechters of handelingen van nationale autoriteiten te controleren. Verzoeker kan voor het
Gerecht daarom geen beroep doen op eventuele fouten van de Duitse rechterlijke instanties en het TABG was verplicht om rekening
te houden met de overlijdensakte, zoals gewijzigd bij de bevoegde autoriteit, en de vaststelling van verzoekers pensioenrechten
dienovereenkomstig te wijzigen. Verordening nr. 2201/2003 was op 6 september 1995, de datum van het echtscheidingsvonnis van
het Tribunal de première instance de Namur, niet van toepassing. De bepalingen van de §§ 23 en 29 van het Ehegesetz zijn weliswaar
ingetrokken, doch zij zijn vervangen door § 1313 van het Bürgerliche Gesetzbuch (hierna: „BGB”), waarvan de inhoud identiek
is. Met betrekking tot de duur van het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann stelt het Parlement dat, aangenomen
dat dit huwelijk ontbonden moet worden geacht bij het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur,
dit niet wegneemt dat, daar wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann op 3 mei 1993 zijn gehuwd, dit huwelijk twee jaar heeft
geduurd. Ten slotte kan verzoeker, gelet op het beginsel van overeenstemming tussen de klacht en het beroep, in zijn verzoekschrift
niet voor het eerst een beroep doen op het beginsel van gewettigd vertrouwen.
In zijn memorie in interventie neemt wijlen Braun-Neumann in feite de argumenten van het Parlement over, doch hij voegt hier
met name twee overwegingen aan toe. Subsidiair stelt hij dat het feit dat het Parlement verzoeker het volledige overlevingspensioen
heeft betaald niet kan worden aangemerkt als een toezegging van de administratie, aangezien een betaling op zich bij de begunstigde
geen gewettigd vertrouwen kan doen ontstaan in de rechtmatigheid ervan. Voorts betoogt hij dat, aangezien elke ambtenaar slechts
recht kan hebben op één ouderdomspensioen, het Parlement het overlevingspensioen van wijlen Neumann terecht heeft verdeeld
tussen de twee overlevende echtgenoten.

Beoordeling door het Gerecht
Met zijn eerste vijf en zijn zevende grief betwist verzoeker in feite de hoedanigheid van overlevende echtgenoot van wijlen
Braun-Neumann. In het kader van zijn zesde grief gaat hij ervan uit dat wijlen Braun-Neumann de hoedanigheid van overlevende
echtgenoot heeft, maar verwijt hij het Parlement schending van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut, aangezien wijlen
Braun-Neumann niet gedurende de door dat artikel vereiste minimumtermijn van één jaar de hoedanigheid van echtgenoot van wijlen
Neumann had. De achtste grief is gebaseerd op schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen. In het kader van de negende
grief betoogt verzoeker ten slotte dat artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut onjuist is toegepast, aangezien het Parlement,
die hem de hoedanigheid van overlevende echtgenoot had toegekend, hem het volledige overlevingspensioen had moeten toewijzen,
en wel ondanks het feit dat diezelfde hoedanigheid aan wijlen Braun-Neumann was toegekend.
Uit hetgeen in de voorgaande punten is uiteengezet volgt dat verzoekers betoog in wezen in twee middelen bestaat.
Het eerste middel is ontleend aan schending van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut en bestaat uit drie onderdelen.
Het eerste onderdeel, dat overeenkomt met verzoekers eerste vijf en zijn zevende middel, berust op de betwisting van de hoedanigheid
van overlevende echtgenoot van wijlen Braun-Neumann. Het tweede onderdeel van dit middel sluit aan op de zesde grief en houdt
verband met het feit dat het huwelijk van wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann niet voldeed aan de in voormeld artikel opgenomen
voorwaarde betreffende de minimumduur van één jaar. Het derde onderdeel, dat op de negende grief berust, houdt verband met
het bedrag van het overlevingspensioen dat aan de overlevende echtgenoot van een overleden ambtenaar verschuldigd is, indien
diezelfde hoedanigheid eveneens aan een andere persoon is toegekend.
Het tweede middel, dat overeenkomt met de achtste grief, is ontleend aan schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen.
Eerste middel: schending van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut
–       Eerste onderdeel van het eerste middel: betwisting van de hoedanigheid van overlevende echtgenoot van wijlen Braun-Neumann
Volgens de rechtspraak volgt uit de vereisten van een uniforme toepassing van het recht van de Unie en van het gelijkheidsbeginsel
dat de termen van een bepaling van het recht van de Unie die voor de vastlegging van haar inhoud en draagwijdte niet uitdrukkelijk
naar het recht van de lidstaten verwijst, in de regel in de gehele Unie autonoom moeten worden uitgelegd, rekening houdend
met de context van de bepaling en met het doel van de betrokken regeling (zie in die zin arrest Hof van 18 januari 1984, Ekro,
327/82, Jurispr. blz. 107, punt 11; arresten Gerecht van eerste aanleg van 18 december 1992, Díaz García/Parlement, T-43/90,
Jurispr. blz. II-2619, punt 36; 22 februari 2006, Adam/Commissie, T-342/04, JurAmbt. blz. I-A-2-23 en II-A-2-107, punt 32).
In de betrokken rechtspraak wordt echter ook erkend dat waar een uitdrukkelijke verwijzing ontbreekt, de toepassing van het
recht van de Unie in voorkomend geval een verwijzing naar het recht van de lidstaten kan impliceren, wanneer de rechter van
de Unie noch in het recht van de Unie noch in de algemene beginselen daarvan iets vindt wat hem in staat stelt, de inhoud
en draagwijdte van dat recht door autonome uitlegging te preciseren.
Dit is met name het geval bij familierechtelijke begrippen en begrippen die de staat van personen aangeven (zie in die zin
arresten Hof van 17 april 1986, Reed, 59/85, Jurispr. blz. 1283, punt 15, en, met name, 31 mei 2001, D en Zweden/Raad, C-122/99 P
en C-125/99 P, Jurispr. blz. I-4319, punten 34-38), daar de rechtsorde van de Unie niet over geschreven regels ter zake beschikt.
Meer bepaald is reeds geoordeeld dat de vraag van de formele geldigheid van een overeenkomst inzake een alimentatiepensioen,
als voorwaarde voor de toekenning van het overlevingspensioen aan de gescheiden echtgenoot op grond van artikel 27 van bijlage VIII
bij het Statuut, onder het nationale recht valt (arrest Gerecht van eerste aanleg van 21 april 2004, M/Hof van Justitie, T-172/01,
Jurispr. blz. II-1075, punten 72 en 73).
Rest echter nog te bepalen hoe de verwijzing naar het nationale recht moet worden opgevat wanneer het gaat om een in het Statuut
voorzien financieel voordeel en de toekenning van dat voordeel afhangt van de echtelijke situatie van de ambtenaar, waarbij
die situatie door twee nationale rechtsordes verschillend is beoordeeld.
Meer bepaald rijst in casu de vraag, of de bevoegde rechter van de Unie door middel van een op het internationale privaatrecht
gebaseerde redenering en, derhalve, op basis van de uit die redenering volgende nationale rechtsorde moet bepalen of een persoon
als „overlevende echtgenoot” kan worden aangemerkt. Niet alleen de duidelijke vereisten van administratief beleid, maar ook
en vooral juridische overwegingen verzetten zich echter tegen een redenering aan de hand van het internationale privaatrecht.
In de eerste plaats beschikt de rechtsorde van de Unie weliswaar over een aantal internationaal privaatrechtelijke instrumenten
voor de vraag van de staat van personen, onder meer verordening nr. 2201/2003, doch er moet worden vastgesteld dat die verordening
slechts zeer weinig hulp biedt bij de vaststelling van de relevante nationale rechtsorde, wanneer de echtelijke staat van
een ambtenaar door twee nationale rechtsordes verschillend wordt beoordeeld. Om te beginnen bepaalt verordening nr. 2201/2003
dat beslissingen inzake de ontbinding van de huwelijksband van rechtswege worden erkend en bestaan er alleen vonnissen waarbij
uitvoering aan die verordening wordt gegeven, dat wil zeggen vonnissen tot erkenning van de ontbinding van de huwelijksband
(vonnissen waarop de bevoegde rechter van de Unie zich zou kunnen baseren bij de uitoefening van zijn in punt 64 van dit arrest
genoemde bevoegdheid), voor zover de erkenning van die ontbinding wordt betwist en een partij zich daarvoor tot de bevoegde
rechter wendt. Voorts moet met betrekking tot beslissingen inzake de ontbinding van de huwelijksband worden opgemerkt dat
geschillen over de erkenning tot gevolg kunnen hebben dat de nationale vonnissen verschillen naargelang de lidstaat waarin
de geadieerde rechter zich bevindt. Ten slotte geldt bovengenoemde verordening niet voor vonnissen die in derde staten worden
gewezen en kan hierop in de lidstaten, met uitzondering van Denemarken, alleen een beroep worden gedaan voor binnen die lidstaten
gewezen vonnissen.
In de tweede plaats, ofschoon de rechtsinstrumenten van de Unie waarnaar in het vorige punt is verwezen van belang kunnen
zijn voor de kwestie van de staat van personen, neemt dit niet weg dat zij voornamelijk regels inzake jurisdictiegeschillen
bevatten. Bij de huidige stand van het toepasselijke recht bevat de rechtsorde van de Unie op zich echter geen collisieregels
op het gebied van de staat van personen. Vaststaat echter dat de nationale rechtsregels ter zake niet met elkaar overeenstemmen.
Ofschoon alle nationale collisieregelingen proberen om de staat van personen te onderwerpen aan het recht waarmee de betrokkene
de meest nauwe band heeft, nemen sommige de nationaliteit en andere de woonplaats als aanknopingspunt en kiezen weer andere
voor tussenoplossingen.
Gelet op het ontbreken van een compleet geheel van internationaal privaatrechtelijke regels in het recht van de Unie en de
afwijkingen tussen de nationale stelsels van internationaal privaatrecht, is de vaststelling door een administratieve instantie
van de Unie, teneinde toepassing te geven aan een bepaling van afgeleid recht zoals artikel 79 van het Statuut of artikel 18
van bijlage VIII erbij, van de nationale rechtsorde die als enige „bevoegd” is om de burgerlijke staat van een persoon te
bepalen, een bijzonder complexe en op juridisch niveau uiterst onzekere taak, en dit zelfs zonder rekening te houden met administratieve
vereisten en verplichtingen (zie in die zin conclusie van advocaat-generaal Warner bij arrest Hof van 5 februari 1981, P./Commissie,
40/79, Jurispr. blz. 382 e.v.). De rechter van de Unie moet zich overigens ook niet wagen aan een dergelijke poging, die met
name zou neerkomen op wetgeving door de rechter (reeds aangehaalde conclusie van advocaat-generaal Warner, blz. 383).
In casu heeft het Parlement zich voor de vraag of aan wijlen Braun-Neumann de hoedanigheid van overlevende echtgenoot moest
worden toegekend, zonder zijn standpunt expliciet te onderbouwen met een op het internationale privaatrecht gebaseerde redenering,
hoofdzakelijk gebaseerd op overwegingen ontleend aan het materiële recht en aan de rechtsorde van een land, namelijk Duitsland,
dat kennelijk zeer nauwe banden had zowel met de situatie van wijlen Braun-Neumann als met het geding in zijn geheel.
Wijlen Braun-Neumann had immers de Duitse nationaliteit en woonde in Duitsland. Bovendien was niet alleen zijn huwelijk met
wijlen Neumann in dat land gesloten, maar had laatstgenoemde, de persoon wier overlevende echtgenoot hij stelt te zijn, eveneens
de Duitse nationaliteit en lijkt zij, na gedurende haar beroepsleven in België te hebben gewoond, haar woonplaats na haar
pensioen naar Duitsland te hebben verlegd. Ofschoon verzoeker na de terechtzitting een Belgisch bewijs van woonplaats voor
wijlen Neumann heeft overgelegd waarop tot aan de datum van haar overlijden adressen in België stonden vermeld, moet immers
worden vastgesteld dat verzoeker zelf in zijn antwoord van 9 juni 2008 op de maatregelen tot organisatie van de procesgang
waartoe het Gerecht had besloten, heeft erkend dat wijlen Neumann zich in april 2002 in Duitsland had gevestigd. Voorts hebben
bewijzen van woonplaats, aangezien de autoriteiten die deze afgeven niet de daadwerkelijke woonplaats controleren (zie in
die zin arrest Gerecht van 8 april 2008, Bordini/Commissie, F-134/06, JurAmbt. blz. I-A-1-87 en II-A-1-435, punt 76), een
zeer relatieve bewijskracht. Bovendien was de andere persoon die aanspraak maakt op de hoedanigheid van overlevende echtgenoot
van wijlen Neumann, namelijk verzoeker, eveneens een Duits onderdaan die in dat land woonachtig was.
Gelet op zulke nauwe banden met Duitsland, kon het Parlement, zonder dat vergelijkenderwijs behoefde te worden vastgesteld
of Duitsland het land was waarmee wijlen Braun-Neumann of het geding in zijn geheel de meest nauwe band had, hetgeen overigens
uiterst waarschijnlijk lijkt, aan de hand van het Duitse materiële recht en de Duitse rechtsorde bepalen of aan wijlen Braun-Neumann
de hoedanigheid van overlevende echtgenoot moest worden toegekend.
Het kan overigens niet worden betwist dat de echtelijke staat van wijlen Braun-Neumann ook in het overgrote deel van de nationale
rechtsordes zou worden bepaald aan de hand van het Duitse materiële recht en die zou zijn welke hem binnen de rechtsorde van
die lidstaat wordt toegekend.
Er kan in redelijkheid echter niet aan worden getwijfeld dat wijlen Braun-Neumann, gelet op het Duitse materiële recht en
de Duitse rechtsorde, sinds het overlijden van Neumann en tot aan zijn eigen overlijden de hoedanigheid van overlevende echtgenoot
van wijlen Neumann had.
Om te beginnen wordt niet betwist dat wijlen Braun-Neumann op 3 mei 1993 in Duitsland is gehuwd met wijlen Neumann en dat
hij vanaf die datum de hoedanigheid van echtgenoot van laatstgenoemde heeft gekregen.
Bovendien staat vast dat het Bayerische Oberste Landesgericht na de procedure die wijlen Neumann in Duitsland heeft ingeleid
ter erkenning van het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur, heeft geweigerd om dit vonnis in
de Duitse rechtsorde te erkennen.
Voorts staat vast dat het Amtsgericht-Familiengericht-Merzig bij beslissing van 21 januari 2005 heeft vastgesteld dat de echtscheidingsprocedure
die wijlen Braun-Neumann bij dat gerecht tegen wijlen Neumann had ingeleid en die tot gevolg heeft gehad dat op 25 augustus
2004 de echtscheiding was uitgesproken, ongeldig was, omdat het huwelijk was ontbonden door het overlijden van wijlen Neumann
op 25 juli 2004.
Bovendien heeft het Amtsgericht Siegen bij beslissing van 25 januari 2006 gelast dat de overlijdensakte van wijlen Neumann
in die zin werd gewijzigd dat daarin, naast verzoeker die reeds werd genoemd, ook wijlen Braun-Neumann als haar echtgenoot
werd vermeld. De gewijzigde overlijdensakte, waarin zowel verzoeker als wijlen Braun-Neumann als echtgenoten van wijlen Neumann
werden genoemd, is opgesteld op 23 maart 2006.
Voorts hebben de bevoegde Duitse autoriteiten na het huwelijk van wijlen Neumann met verzoeker in 2000 niet alleen het trouwboekje
van het echtpaar wijlen Braun-Neumann en wijlen Neumann in stand gehouden, maar hebben zij in het trouwboekje van eerstgenoemd
echtpaar eveneens de vermelding toegevoegd dat wijlen Neumann „eveneens gehuwd was” met wijlen Braun-Neumann.
Uit het voorgaande volgt dat het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann voor het Duitse materiële recht en
de Duitse rechtsorde heeft bestaan tot aan het overlijden van Neumann op 25 juli 2004 en dat wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann
althans vanuit het oogpunt van dat materiële recht en die rechtsorde tot aan die datum als echtgenoten zijn beschouwd, zodat
wijlen Braun-Neumann sinds 25 juli 2004 aanspraak kon maken op de hoedanigheid van overlevende echtgenoot van wijlen Neumann
in de zin van artikel 79 van het Statuut.
Aan deze conclusie kan niet worden afgedaan door de argumenten die verzoeker heeft aangevoerd om de hoedanigheid van overlevende
echtgenoot van wijlen Braun-Neumann te betwisten.
Dit geldt met name voor verzoekers stellingen over de nietigheidsgronden van het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen
Braun-Neumann, die verband zouden houden met laatstgenoemde. Vastgesteld zij immers dat dit huwelijk nooit voor een rechterlijke
instantie is betwist.
Evenmin kan het feit dat het besluit van 8 februari 2007 tot afwijzing van verzoekers klacht verwijst naar bepalingen van
Duits recht die op het moment van vaststelling van dat besluit niet meer van kracht waren, afdoen aan de hoedanigheid van
overlevende echtgenoot van wijlen Braun-Neumann of dat besluit ongeldig maken. Zoals het Parlement immers heeft aangegeven,
zonder op dit punt te worden weersproken door verzoeker, waren de §§ 23 en 29 van het Ehegesetz waarnaar het bestreden besluit
verwees weliswaar opgeheven, doch zij zijn in elk geval vervangen door § 1313 BGB, waarvan de inhoud in wezen dezelfde is.
Voorts volgt uit lezing van dat besluit dat het TABG zich voor de afwijzing van de klacht niet op de betrokken bepalingen
baseert, maar dat zij enkel worden genoemd als nationale referentiebepalingen voor de betwisting van de geldigheid van een
huwelijk in de Duitse rechtsorde.
Met betrekking tot de vraag van de geldigheid van het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur
volstaat de vaststelling dat, ook al is het juist dat de geldigheid ervan in de Belgische rechtsorde niet is betwist, die
geldigheid niets zegt over de geldigheid van dat vonnis in de andere nationale rechtsordes, met name in Duitsland waar, zoals
reeds is opgemerkt, de erkenning ervan is geweigerd.
Verzoekers kritiek op de weigering om het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur in de Duitse
rechtsorde te erkennen en op de beslissing van het Amtsgericht Siegen van 25 januari 2006 (zie punten 49 respectievelijk 51
van dit arrest), moet eveneens worden afgewezen. Het staat immers noch aan de rechter noch aan de instellingen van de Unie
om bij de toepassing van het Statuut de gegrondheid van beslissingen van nationale rechterlijke instanties te controleren,
met name in omstandigheden als die van het onderhavige geding. Ten slotte valt het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de
première instance de Namur niet binnen de temporele werkingssfeer van de door verzoeker aangehaalde verordeningen nrs. 1347/2000
en 2201/2003.
Nu verzoekers betoog om de hoedanigheid van overlevende echtgenoot van wijlen Braun-Neumann te betwisten dus is afgewezen,
moet nog worden opgemerkt dat de erkenning door het Parlement van die hoedanigheid aan wijlen Braun-Neumann niet strijdig
is met de erkenning van diezelfde hoedanigheid aan verzoeker noch onverenigbaar met de openbare orde van de Unie.
In de eerste plaats moet worden vastgesteld dat de Duitse rechtsorde uitdrukkelijk en op vele manieren (zie met name punten 77
en 78 van dit arrest) de hoedanigheid van echtgenoot van wijlen Neumann zowel aan verzoeker als aan wijlen Braun-Neumann heeft
toegekend. In dit verband moet overigens worden herinnerd aan het standpunt van het Parlement dat in het Duitse recht een
huwelijk, zelfs al is het in strijd met de van kracht zijnde wettelijke verboden gesloten, rechtsgeldig blijft zolang het
niet bij een gerechtelijke beslissing nietig is verklaard.
In de tweede plaats is de omstandigheid dat, gelet op de voorgaande overwegingen, een instelling van de Unie voor de toekenning
van een financieel voordeel aan twee personen de hoedanigheid toekent van overlevende echtgenoot van een en dezelfde voormalige
en overleden ambtenaar, op het niveau van de Unie zelfs geen stilzwijgende aanvaarding van het meervoudig huwelijk, waardoor
de vraag van de verenigbaarheid met hogere rechtsbeginselen en -regels zou kunnen rijzen, met name indien elk van de betrokkenen
het volledige financiële voordeel zou genieten dat voor „de” overlevende echtgenoot is voorzien (zie voor deze laatste vraag
punten 99-102 van dit arrest). In elk geval heeft de betrokken instelling in casu slechts de consequenties getrokken uit de
toepassing van het nationale familierecht.
Voorts zij opgemerkt dat, afgezien van de voorgaande overwegingen, de erkenning aan wijlen Braun-Neumann van de hoedanigheid
van overlevende echtgenoot met het oog op de toepassing van artikel 79 van het Statuut en van artikel 18 van bijlage VIII
bij dat Statuut, in overeenstemming is met het doel van die artikelen, namelijk de overlevende echtgenoot schadeloos te stellen
voor het verlies aan inkomsten als gevolg van het overlijden van de (voormalige) ambtenaar, waarbij het overlevingspensioen
met het oog op dat doel een vervangend inkomen vormt (zie arrest Gerecht van 21 oktober 2009, Ramaekers-Jørgensen/Commissie,
F-74/08, JurAmbt. blz. I-A-1-411 en II-A-1-2229, punten 53 en 70). Bij beslissing van het Amtsgericht Nürnberg van 10 december
1999 had wijlen Braun-Neumann immers een maandelijks alimentatiepensioen van 400 DEM gekregen, waarop hij sinds het overlijden
van wijlen Neumann geen aanspraak meer kon maken. Het overlevingspensioen kon, overeenkomstig zijn doelstelling, het wegvallen
van dit inkomen compenseren.
Hieruit volgt dat het eerste onderdeel van het eerste middel, betreffende de hoedanigheid van overlevende echtgenoot van wijlen
Braun-Neumann, moet worden afgewezen.
–       Tweede onderdeel van het eerste middel: de in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut opgenomen voorwaarde van de minimale
huwelijksduur van één jaar
Verzoeker stelt dat het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann minder dan een jaar heeft geduurd en dat laatstgenoemde
dus niet in aanmerking kan komen voor een overlevingspensioen, aangezien niet is voldaan aan de voorwaarde van artikel 18
van bijlage VIII bij het Statuut.
Dienaangaande moet worden vastgesteld dat de bepalingen van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut duidelijk en nauwkeurig
zijn en geen enkele twijfel laten bestaan over de uitlegging ervan. Door te bepalen dat de overlevende echtgenoot van een
gewezen ambtenaar die een ouderdomspensioen genoot, „indien het huwelijk ten minste een jaar heeft geduurd”, recht heeft op
een overlevingspensioen, schrijft dit artikel duidelijk en ondubbelzinnig voor dat de minimumduur van een jaar betrekking
heeft op het bestaan van het huwelijk, en niet, zoals verzoeker impliciet lijkt te zeggen, op het bestaan van een gemeenschappelijk
leven van de echtgenoten.
Verondersteld dus dat wijlen Braun-Neumann, die op 3 mei 1993 met wijlen Neumann is gehuwd en zich met haar in Andenne heeft
gevestigd, al in juli 1993 de echtelijke woning heeft verlaten, zoals verzoeker heeft gesteld zonder te zijn weersproken,
dan neemt dit niet weg dat hun scheiding pas op 6 september 1995, dus meer dan twee jaar na hun huwelijk, in de Belgische
rechtsorde is uitgesproken. Bovendien kon hun huwelijk, zoals in verband met het eerste onderdeel van het eerste middel is
uiteengezet, pas na het overlijden van wijlen Neumann op 25 juli 2004 in de Duitse rechtsorde als ontbonden worden aangemerkt.
Derhalve is wat betreft het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann in elk geval voldaan aan de voorwaarde
van de minimale huwelijksduur van één jaar zoals opgenomen in artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut.
Mitsdien moet dit onderdeel van het eerste middel eveneens worden afgewezen.
–       Derde onderdeel van het eerste middel: het bedrag van het overlevingspensioen dat aan een overlevende echtgenoot wordt uitgekeerd
wanneer diezelfde hoedanigheid aan een andere persoon wordt toegekend
Dit derde onderdeel van het eerste middel werpt de vraag op of het Parlement het bedrag van het aan verzoeker uitgekeerde
overlevingspensioen terecht met 50 % heeft verminderd, op grond dat wijlen Braun-Neumann wegens zijn hoedanigheid van overlevende
echtgenoot van wijlen Neumann krachtens artikel 79 van het Statuut eveneens in aanmerking kwam voor een overlevingspensioen.
Vaststaat dat de statutaire wetgever niet een situatie als de onderhavige voor ogen heeft gehad, waarin twee personen, teneinde
aanspraak te maken op een overlevingspensioen, beweren de hoedanigheid te hebben van overlevende echtgenoot van dezelfde voormalige
ambtenaar die een ouderdomspensioen genoot, waarbij zij zich elk op huwelijksakten en rechterlijke beslissingen van verschillende
staten (of, nog erger, van dezelfde staat) beroepen, zodat zij, gelet op die stukken, daadwerkelijk elk die hoedanigheid kunnen
hebben. De bepalingen van artikel 79 van het Statuut en artikel 18 van bijlage VIII erbij voorzien niet in een dergelijk geval
en vermelden slechts dat de overlevende echtgenoot van een voormalig ambtenaar in aanmerking komt voor een overlevingspensioen,
zonder nader uiteen te zetten hoe de toekenningsmodaliteiten van het overlevingspensioen in een geval als in dit punt wordt
omschreven, dat wil zeggen in het onderhavige geval, er zouden kunnen uitzien.
Bij gebreke van een statutaire regel voor de toekenningsmodaliteiten van het overlevingspensioen in een dergelijk geval, diende
het Parlement een methode te bepalen om het aan hem voorgelegde probleem op te lossen, hetgeen het heeft gedaan door te beslissen
dat het overlevingspensioen voor gelijke delen moest worden verdeeld tussen verzoeker en wijlen Braun-Neumann.
Verzoeker betwist het standpunt van het Parlement en stelt dat hij, daar hij voldoet aan de voorwaarden van artikel 18 van
bijlage VIII bij het Statuut, recht heeft op het volledige overlevingspensioen en dat zijn recht niet kan worden beïnvloed
door het besluit van het Parlement om het voordeel van artikel 18 van bijlage VIII bij het Statuut uit te breiden tot een
andere persoon, die volgens het Parlement eveneens overlevende echtgenoot van wijlen Neumann is.
Verzoekers standpunt, dat tot gevolg zou hebben dat de bedragen aan overlevingspensioen die worden uitgekeerd wegens het overlijden
van een ambtenaar of functionaris hoger komen te liggen dan 100 % van het bedrag van dat pensioen, zoals dat bedrag is vastgesteld
door de bepalingen van artikel 79 van het Statuut en artikel 18 van bijlage VIII bij dat Statuut, kan niet worden aanvaard.
In de eerste plaats moet worden vastgesteld dat, ofschoon het Statuut niet voorziet in het geval waarin twee personen aanspraak
maken op de hoedanigheid van overlevende echtgenoot, het in artikel 28 van bijlage VIII erbij de vaak voorkomende situatie
regelt waarin sprake is van meer dan één gescheiden echtgenoot met recht op overlevingspensioen of één of meer gescheiden
vrouwen en een overlevende echtgenoot met recht op overlevingspensioen en dat het Statuut in een dergelijke situatie uitdrukkelijk
bepaalt dat het bedrag van het overlevingspensioen moet worden verdeeld naar verhouding van de respectieve duur van de huwelijken.
Bovendien wordt de verdeling van het overlevingspensioen ook uitdrukkelijk voorzien in artikel 22 van bijlage VIII bij het
Statuut, wanneer er sprake is van een overlevende echtgenoot en wezen uit een vorig huwelijk of andere rechthebbenden. Ofschoon
die bepalingen theoretisch ook a contrario en niet naar analogie kunnen worden uitgelegd, is het Gerecht van oordeel dat de
in bovenvermelde bepalingen opgenomen regel dat slechts één overlevingspensioen kan worden toegekend, ook geldt voor artikel 79
van het Statuut en artikel 18 van bijlage VIII erbij. Het feit dat die bepalingen niets zeggen over het geval waarin meerdere
personen aanspraak maken op de betrokken uitkering kan slechts worden toegeschreven aan het ongewoonlijke karakter van een
dergelijk geval, en niet aan een duidelijke wil van de wetgever om twee of zelfs drie volledige overlevingspensioenen uit
hoofde van één ambtenaar of functionaris toe te kennen.
In de tweede plaats moet worden opgemerkt dat aangezien de ambtenaar bij zijn pensionering slechts recht heeft op één pensioen
van de Unie (en hetzelfde geldt voor het overlevingspensioen wanneer dat op grond van de artikelen 22 en 28 van bijlage VIII
bij het Statuut moet worden verdeeld tussen meerdere begunstigden), dit eveneens moet gelden voor de toepassing van artikel 79
van het Statuut en artikel 18 van bijlage VIII erbij wanneer er meerdere overlevende echtgenoten zijn.
In de derde plaats moet worden opgemerkt dat het, afgezien van de volgens het Parlement in casu van toepassing zijnde rechtspraak
dat de bepalingen die recht geven op financiële uitkeringen eng moeten worden uitgelegd, moeilijk verenigbaar zou zijn met
de vereisten van goed financieel beheer en van het toezicht op de begrotingsuitgaven van de instellingen die in de Unie voorrang
moeten krijgen, om te aanvaarden dat de hoedanigheid van overlevende echtgenoot direct recht geeft op het volledige overlevingspensioen,
zodat de instelling een dubbel of zelfs een driedubbel overlevingspensioen moet uitkeren wanneer die hoedanigheid aan meerdere
personen kan worden toegekend.
Daar de totale bedragen die moeten worden uitgekeerd aan personen die de hoedanigheid van overlevende echtgenoot hebben niet
hoger mogen liggen dan 100 % van het bedrag voorzien in artikel 79 van het Statuut en in artikel 18 van bijlage VIII bij het
Statuut, rijst de vraag hoe dit bedrag tussen die personen moet worden verdeeld.
Het is juist dat er naast de door het Parlement gehanteerde verdeelmethode, namelijk de verdeling in gelijke delen tussen
verzoeker en wijlen Braun-Neumann, andere methoden mogelijk waren geweest. Het Gerecht is echter van oordeel dat de in casu
gekozen methode niet in strijd is met de tekst, de opzet en het doel van de bepalingen van artikel 79 van het Statuut en artikel 18
van bijlage VIII erbij noch met die van het gehele hoofdstuk over het overlevingspensioen van diezelfde bijlage, temeer daar
het criterium van de duur van het huwelijk zoals dit in artikel 28 van bijlage VIII bij het Statuut is neergelegd, enerzijds
moeilijk toepasbaar zou zijn op een geval als het onderhavige en anderzijds zou indruisen tegen het doel van artikel 79 van
het Statuut.
De duur van het huwelijk tussen wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann wordt immers betwist en hangt af van de vraag aan de
hand van welke nationale rechtsorde die duur moet worden bepaald, hetgeen, zoals in punt 68 van dit arrest is gezegd, een
uiterst complexe en onzekere onderneming is.
Gaat men ervan uit dat het criterium van de duur van het huwelijk kan worden toegepast aan de hand van de nationale rechtsorde
die voor elke overlevende echtgenoot het gunstigst is, namelijk de Belgische rechtsorde voor verzoeker en de Duitse rechtsorde
voor wijlen Braun-Neumann, dan heeft verzoekers huwelijk vier jaar en drie maanden geduurd, terwijl het huwelijk van wijlen
Braun-Neumann elf jaar en ruim twee maanden heeft geduurd. Een verdeling van het overlevingspensioen waarbij wijlen Braun-Neumann
een hoger percentage zou krijgen dan dat waarop verzoeker recht zou hebben, druist duidelijk in tegen de doelstelling van
artikel 79 van het Statuut, zoals die in punt 88 van dit arrest in herinnering is gebracht. Niet alleen heeft het gemeenschappelijk
leven van wijlen Neumann en wijlen Braun-Neumann nauwelijks enkele maanden geduurd, maar bovendien heeft dit huwelijk meerdere
echtscheidingsprocedures gekend, namelijk die welke wijlen Neumann voor het Tribunal de première instance de Namur heeft ingeleid
en welke in 1995, dat wil zeggen pas twee jaar na het sluiten van dit huwelijk, tot een echtscheidingsvonnis heeft geleid,
en de in 2003 ingeleide procedure welke ongeldig is geworden door het overlijden van wijlen Neumann (zie punten 15 en 76 van
dit arrest) en was ingeleid door wijlen Braun-Neumann, die in het kader van een bij het Gerecht ingesteld beroep dat is verworpen
bij de voormelde beschikking van 23 mei 2008, Braun-Neumann/Parlement (zie punt 21 van dit arrest), niettemin aanspraak heeft
gemaakt op het volledige overlevingspensioen.
Om al deze redenen lijkt het criterium dat het Parlement voor de verdeling heeft gekozen niet onrechtmatig, zodat verzoekers
grief betreffende het bedrag van het overlevingspensioen dat aan een overlevende echtgenoot moet worden toegekend wanneer
een andere persoon ook in die hoedanigheid is erkend, moet worden afgewezen.
Tweede middel: schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen
Volgens verzoeker heeft het Parlement bij hem en bij wijlen Neumann een gewettigd vertrouwen doen ontstaan in hun hoedanigheid
van echtgenoten. Het Parlement beroept zich op de niet-ontvankelijkheid van dit middel wegens schending van de regel van overeenstemming
tussen de klacht en het beroep.
Het is juist dat de door het Parlement aangevoerde regel van overeenstemming, waarvan de niet-inachtneming tot gevolg zou
hebben dat het middel ontleend aan schending van het beginsel van bescherming van het gewettigd vertrouwen niet-ontvankelijk
wordt, volgt uit de rechtspraak die teruggaat tot de jaren zeventig en die in wezen vereist dat er overeenstemming bestaat
tussen het voorwerp en de grond van het verzoekschrift en die van de klacht (zie onder meer arresten Hof van 1 juli 1976,
Sergy/Commissie, 58/75, Jurispr. blz. 1139, punten 31-33, en 20 maart 1984, Razzouk en Beydoun/Commissie, 75/82 en 117/82,
Jurispr. blz. 1509, punt 9). In de latere rechtspraak is het begrip „grond” in verband gebracht met het begrip „bezwaren”
(zie arresten Hof van 7 mei 1986, Rihoux e.a./Commissie, 52/85, Jurispr. blz. 1555, punten 12 en 14, en 19 november 1998,
Parlement/Gaspari, C-316/97 P, Jurispr. blz. I-7597, punten 17 en 18), waarbij verschillende arresten zich bij het onderzoek
van de regel van overeenstemming overigens hoofdzakelijk op laatstgenoemd begrip lijken te baseren (zie arrest Hof van 14 maart
1989, Del Amo Martinez/Parlement, 133/88, Jurispr. blz. p. 689, punt 10; arrest Gerecht van eerste aanleg van 31 mei 2005,
Dionyssopoulou/Raad, T-284/02, JurAmbt. blz. I-A-131 en II-597, punt 62).
Volgens de in het vorige punt genoemde rechtspraak wordt de regel van overeenstemming gerechtvaardigd door het doel van de
precontentieuze procedure, namelijk de administratie de gelegenheid geven haar besluit te herzien en op die manier een buitengerechtelijke
oplossing mogelijk maken, die in de meeste arresten „minnelijke regeling” wordt genoemd, van geschillen tussen de ambtenaren
en de administratie. Wil een dergelijke procedure haar doel kunnen bereiken dan moet het TABG volgens diezelfde rechtspraak
voldoende nauwkeurig op de hoogte te zijn van de bezwaren die de betrokkenen tegen het bestreden besluit aanvoeren.
Daar de precontentieuze procedure echter een informeel karakter heeft en de betrokkenen in dit stadium zonder bijstand van
een advocaat kunnen optreden, is het vaste rechtspraak dat de administratie de klachten niet eng, maar met openheid van geest
moet uitleggen (arrest Del Amo Martinez/Parlement, reeds aangehaald, punt 11; arrest Gerecht van eerste aanleg van 13 april
2005, Nielsen/Raad, T-353/03, JurAmbt. blz. I-A-95 en II-443, punt 23). Meer bepaald is geoordeeld dat, ofschoon voor de rechter
van de Unie alleen conclusies kunnen worden ingediend die hetzelfde voorwerp hebben als de conclusies van de klacht en die
bezwaren bevatten die op dezelfde grond berusten als de in die klacht geformuleerde bezwaren, die bezwaren voor de rechter
van de Unie nader kunnen worden gepreciseerd door het aanvoeren van middelen en argumenten die niet in de klacht waren vermeld,
doch er wel nauw bij aansluiten (arrest Hof van 26 januari 1989, Koutchoumoff/Commissie, 224/87, Jurispr. blz. 99, punt 10;
arrest Gerecht van eerste aanleg van 8 juni 1995, Allo/Commissie, T-496/93, JurAmbt. blz. I-A-127 en II-405, punt 26, en arrest
Dionyssopoulou/Raad, reeds aangehaald, punt 62; arrest Gerecht van 18 mei 2009, Meister/BHIM, F-138/06 en F-37/08, JurAmbt.
blz. I-A-1-131 en II-A-1-727, punt 145).
Ofschoon de rechter van de Unie deze regel sinds de invoering van de regel van overeenstemming niet altijd met dezelfde flexibiliteit
heeft toegepast (zie voor gevallen van een strikte toepassing van deze regel, wellicht wegens het vastgestelde verband tussen
het begrip grond van het geding en het begrip bezwaren, arrest Hof van 13 december 2001, Cubero Vermurie/Commissie, C-446/00 P,
JurAmbt. blz. I-10315, punten 12, 13 en 16; arrest Gerecht van eerste aanleg van 28 mei 1998, W/Commissie, T-78/96 en T-170/96,
JurAmbt. blz. I-A-239 en II-745, punten 62-64; beschikking Gerecht van 11 december 2007, Martin Bermejo/Commissie, F-60/07,
JurAmbt. blz. I-A-1-407 en II-A-1-2259, punten 36-39), lijkt een soepele uitlegging van de betrokken regel zowel in overeenstemming
met het in punt 110 van dit arrest in herinnering gebrachte doel van de precontentieuze procedure alsook met de regels inzake
de kosten die op de precontentieuze procedure van toepassing zijn.
Om te beginnen wordt het doel van de precontentieuze procedure, namelijk de buitengerechtelijke oplossing van geschillen,
in ruime mate vergemakkelijkt door het ontbreken van juridisch formalisme tijdens die procedure. Om die reden vereist de rechtspraak
overigens niet dat de grieven die de ambtenaar ter ondersteuning van zijn klacht aanvoert in juridische bewoordingen worden
gesteld (arrest Gerecht van eerste aanleg van 5 november 1997, Barnett/Commissie, T-12/97, JurAmbt. blz. I-A-313 en II-863,
punt 68, en arrest Nielsen/Raad, reeds aangehaald, punt 26). Werd de regel van overeenstemming strikt uitgelegd en toegepast,
dan zou de ambtenaar, uit angst dat het kader van het geding in de precontentieuze fase definitief wordt vastgesteld, geneigd
zijn om reeds in dit stadium een beroep te doen op een advocaat, terwijl die fase niet zozeer het beroep voor de rechter beoogt
voor te bereiden, maar dit te vermijden. Door gebruik te maken van een advocaat, maakt de verzoeker de precontentieuze fase
zwaarder, hetgeen duidelijk indruist tegen het doel ervan.
Voorts worden de kosten die de ambtenaar vóór de instelling van het beroep maakt als niet-invorderbaar beschouwd (beschikkingen
Gerecht van eerste aanleg van 10 januari 2002, Starway/Raad, T-80/97 DEP, JurAmbt. blz. II-1, punt 25, en 7 december 2004,
Lagardère en Canal+/Commissie, T-251/00 DEP, Jurispr. blz. II-4217, punten 21 en 22), in tegenstelling tot kosten die gedurende
de contentieuze procedure in eigenlijke zin worden gemaakt, dat wil zeggen de procedure die begint met de instelling van het
beroep. Het doel van dit onderscheid is met name ingegeven door de wens van de wetgever om de ambtenaar te ontmoedigen, tijdens
de precontentieuze fase gebruik te maken van een advocaat.
Een soepele uitlegging van het vereiste betreffende de overeenstemming tussen de klacht en het beroep is thans a fortiori
geboden.
In de eerste plaats sluit die uitlegging aan bij de rechtspraak, waarin het steeds grotere belang wordt weerspiegeld van het
beginsel van een effectieve rechterlijke bescherming, als algemeen beginsel van het recht van de Unie dat voortvloeit uit
de gemeenschappelijke constitutionele tradities van de lidstaten en dat is neergelegd in de artikelen 6 en 13 van het op 4 november
1950 te Rome ondertekende Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden, welk beginsel
overigens opnieuw is bevestigd in artikel 47 van het Handvest van de grondrechten van de Europese Unie (zie in die zin arrest
Hof van 3 september 2008, Kadi en Al Barakaat International Foundation/Raad en Commissie, C-402/05 P en C-415/05 P, Jurispr.
blz. I-6351, punt 335), dat op grond van artikel 6, lid 1, VEU dezelfde rechtskracht heeft als de Verdragen. Indien het belang
dat dit beginsel voor een rechtsgemeenschap heeft rechtvaardigt dat de bepalingen van het primaire recht betreffende de bevoegdheden
van het Hof in prejudiciële zaken in het kader van het EU-Verdrag, in de versie vóór het Verdrag van Lissabon (zie onder meer
arresten Hof van 27 februari 2007, Gestoras Pro Amnistía e.a./Raad, C-354/04 P, Jurispr. blz. I-1579, punt 53, en Segi e.a./Raad,
C-355/04 P, Jurispr. blz. I-1657, punt 53, en 3 mei 2007, Advocaten voor de Wereld, C-303/05, Jurispr. blz. I-3633, punt 18)
ruim worden uitgelegd, moet het in het kader van het ambtenarenrecht ook rechtvaardigen dat de regel van overeenstemming zodanig
wordt uitgelegd dat de beperkingen die deze regel de verzoeker stelt met betrekking tot de middelen en argumenten waarop zijn
raadsheer zich in zijn verzoekschrift mag beroepen, zo veel mogelijk worden verlicht. Ofschoon latere beperkingen, bijvoorbeeld
die betreffende nieuw bewijsaanbod en nieuwe middelen (zie artikelen 42 en 43 van het Reglement voor de procesvoering van
het Gerecht) inherent zijn aan het goede verloop van de procedure voor het Gerecht en dus niet in strijd zijn met het beginsel
van een effectieve rechterlijke bescherming, kan dit beginsel veel aan substantie verliezen wanneer de advocaat die de verzoeker
vertegenwoordigt geen middelen meer kan aanvoeren die beslissend zijn voor de beslechting van het geding, op grond dat de
verzoeker zelf er niet aan had gedacht om die middelen tijdens de precontentieuze procedure aan te voeren.
In de tweede plaats loopt de ambtenaar sinds de inwerkingtreding van besluit 2004/752/EG, Euratom van de Raad van 2 november
2004 tot instelling van een Gerecht voor ambtenarenzaken van de Europese Unie (PB L 333, blz. 7; hierna: „besluit tot instelling
van het Gerecht”), waarvan artikel 7, lid 5, van bijlage I erbij bepaalt dat elke partij die in het ongelijk is gesteld wordt
verwezen in de kosten, indien dit is gevorderd, een groter financieel risico ten opzichte van de tijd waarin de regel van
overeenstemming tussen de klacht en het beroep in de rechtspraak werd ontwikkeld, toen de ambtenaar niet de kosten diende
te dragen van de instelling die in het gelijk was gesteld. Deze nieuwe bij het besluit tot instelling van het Gerecht ingevoerde
regel brengt de regeling van de kosten in ambtenarenzaken weliswaar op één lijn met die van gewone geschillen voor de rechter
van de Unie, doch laatstgenoemde geschillen, zowel op het gebied van nietigverklaring als van aansprakelijkheid, worden niet
verplicht voorafgegaan door een precontentieuze procedure en kennen geen soortgelijke regels als die van de regel van overeenstemming.
Het is daarom redelijk en in overeenstemming met een goede rechtsbedeling om ter compensatie van het nieuwe financiële risico
dat het besluit tot instelling van het Gerecht impliceert voor ambtenaren die zich tot het Gerecht willen wenden, om de voor
hen geldende verplichtingen te verlichten, door met name toe te staan dat hun raadman zich niet hoeft te beperken tot de bezwaren
geuit door de ambtenaar, die meestal geen jurist is en in elk geval niet optreedt in de hoedanigheid van jurist, laat staan
in die van advocaat.
In de derde plaats heeft een van de belangrijkste rechtvaardigingen voor de in de rechtspraak van de jaren zeventig ontwikkelde
regel van overeenstemming, namelijk de vergemakkelijking van de buitengerechtelijke oplossing van geschillen in de betekenis
zoals in punt 110 van dit arrest is uiteengezet, geleidelijk aan betekenis verloren zowel door de ontwikkeling van administratieve
praktijken als door de bevestiging van het fundamentele recht op een effectief beroep bij een rechterlijke instantie. Ofschoon
het om te beginnen geen twijfel lijdt dat de voorafgaande klachtprocedure haar taak van het filteren van geschillen nog steeds
doeltreffend vervult en de administratie de mogelijkheid biedt om vóór de inschakeling van de rechter eventuele onregelmatigheden
te corrigeren of de rechtmatigheid van haar besluiten te verdedigen, dient men zich af te vragen of de precontentieuze procedure
het middel blijft om actief en concreet naar een minnelijke regeling van geschillen te zoeken. De onvolkomenheden die op dit
punt zijn geconstateerd waren overigens aanleiding om in het besluit tot instelling van het Gerecht een bijzonder accent te
leggen op het onderzoek van de mogelijkheden om in elk stadium van de procedure voor de ambtenarenrechter van de Unie een
minnelijke regeling van geschillen mogelijk te maken. Voorts manifesteert de waarborg van een effectief beroep bij het Gerecht,
als uitdrukking van het in punt 116 van dit arrest in herinnering gebrachte beginsel van een effectieve rechterlijke bescherming,
zich weliswaar door middel van met name procedurele regels die de toepassing en de omvang ervan regelen, doch deze kan, gelet
op het fundamentele karakter ervan, niet te zeer afhankelijk worden gesteld van het doel van de procedure die aan het beroep
op de rechter voorafgaat, aangezien hij anders te veel wordt beïnvloed. De buitengerechtelijke oplossing van geschillen is,
hoe wenselijk deze ook is, geen fundamenteel recht en kan dus niet rechtvaardigen dat de mogelijkheden van ambtenaren op een
beroep op de rechter radicaal worden beperkt.
Gelet op de voorgaande overwegingen, moet worden vastgesteld dat overeenkomstig de in punt 109 genoemde rechtspraak de regel
van overeenstemming alleen kan worden toegepast wanneer het beroep bij de rechter het voorwerp of de grond van de klacht wijzigt,
waarbij het begrip „grond” ruim moet worden uitgelegd. Volgens die uitlegging moet bij een vordering tot nietigverklaring
zoals die welke thans bij het Gerecht is ingesteld tegen het besluit van het TABG van 8 september 2006, onder „grond van de
zaak” worden verstaan, de betwisting door de verzoeker van de interne wettigheid van het bestreden besluit dan wel de betwisting
van de externe wettigheid ervan, een onderscheid dat in de rechtspraak herhaaldelijk is erkend (arrest Hof van 2 april 1998,
Commissie/Sytraval en Brink’s France, C-367/95 P, Jurispr. blz. I-1719, punt 67; arresten Gerecht van 21 februari 2008, Putterie-De-Beukelaer/Commissie,
F-31/07, JurAmbt. blz. I-A-1-53 en II-A-1-261, punten 57 e.v., waartegen hogere voorziening is ingesteld bij het Gerecht van
de Europese Unie, zaak T-160/08 P, en 11 september 2008, Smadja/Commissie, F-135/07, JurAmbt. blz. I-A-1-299 en II-A-1-1585,
punt 40, waartegen hogere voorziening is ingesteld bij het Gerecht van de Europese Unie, zaak T-513/08 P).
Derhalve is er, onder voorbehoud van excepties van onwettigheid en natuurlijk van middelen van openbare orde, normaliter alleen
sprake van wijziging van de grond van het geding en, dientengevolge, van niet-ontvankelijkheid wegens niet-inachtneming van
de regel van overeenstemming, indien de verzoeker, die in zijn klacht alleen bezwaren heeft geuit tegen de formele geldigheid
van het voor hem bezwarend besluit, daaronder begrepen de procedurele aspecten ervan, in het verzoekschrift middelen ten gronde
aanvoert of in het omgekeerde geval wanneer de verzoeker, na in zijn klacht uitsluitend de wettigheid ten gronde van het voor
hem bezwarend besluit te hebben betwist, een verzoekschrift indient dat middelen betreffende de formele geldigheid ervan bevat,
daaronder begrepen de procedurele aspecten ervan.
Bij excepties van onwettigheid, en zelfs wanneer zij verband houden met een andere juridische grond dan die welke in de klacht
wordt genoemd, zou de niet-ontvankelijkheid ervan wegens de niet-inachtneming van de regel van overeenstemming het evenwicht
verstoren tussen de waarborg van de procedurele rechten van de ambtenaar en het doel van de precontentieuze procedure en zou
deze voor de ambtenaar een onevenredige en ongerechtvaardigde sanctie vormen. Wegens de intrinsiek juridische aard van een
exceptie van onwettigheid en van de redenering die voor de betrokkene aanleiding is om die onwettigheid te onderzoeken en
aan te voeren, kan van de ambtenaar of de functionaris die de klacht indient en die niet noodzakelijkerwijs over de juiste
juridische bekwaamheden beschikt, niet worden verlangd dat hij die exceptie, op straffe van een latere niet-ontvankelijkheid,
in de precontentieuze fase aanvoert. Dit geldt te meer daar het aanvoeren van een exceptie van onwettigheid in de precontentieuze
fase nauwelijks tot gevolg zal hebben dat de klager in die fase in het gelijk wordt gesteld, aangezien het onwaarschijnlijk
is dat de administratie ervoor kiest om een geldende bepaling, die eventueel in strijd is met een regel van hogere rang, buiten
toepassing te laten, alleen om een buitengerechtelijke oplossing van het geschil mogelijk te maken.
Uit het voorgaande en met name uit de punten 119 tot en met 121 volgt dat het aanvoeren, in het verzoekschrift, van het middel
ontleend aan schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen niet in strijd is met de regel van overeenstemming. Door
in de klacht bezwaar te maken tegen de motivering van het besluit van het Parlement om het bedrag van het overlevingspensioen
dat hij als overlevende echtgenoot ontving met 50 % te verminderen, welke motivering gebaseerd was op het bestaan van een
andere overlevende echtgenoot, heeft verzoeker kennelijk de wettigheid ten gronde van het bestreden besluit betwist. Het middel
betreffende het gewettigd vertrouwen is uiteraard een middel betreffende de wettigheid ten gronde, zodat het ontvankelijk
moet worden verklaard.
Daar het middel ontleend aan schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen ontvankelijk is, moet het ten gronde worden
onderzocht.
Ten gronde en afgezien van het feit dat verzoekers gewettigd vertrouwen verband houdt met de erkenning door het Parlement
van zijn hoedanigheid van echtgenoot van wijlen Neumann en er geen sprake is van een gewettigd vertrouwen in verband met het
overlevingspensioen en, bovendien, met zijn eventuele recht om het gehele bedrag van dit pensioen te ontvangen, moet worden
vastgesteld dat in casu niet wordt voldaan aan de door de rechtspraak gestelde voorwaarden die recht geven op bescherming
van het gewettigd vertrouwen (arresten Gerecht van eerste aanleg van 27 februari 1996, Galtieri/Parlement, T-235/94, JurAmbt.
blz. I-A-43 en II-129, punten 63 en 65, en 16 maart 2005, Ricci/Commissie, T-329/03, JurAmbt. blz. I-A-69 en II-315, punt 79;
arresten Gerecht van 21 februari  2008, Skoulidi/Commissie, F-4/07, JurAmbt. blz. I-A-1-47 en II-A-1-229, punt 79, en 4 november
2008, Van Beers/Commissie, F-126/07, JurAmbt. blz. I-A-1-355 en II-A-1-1929, punt 70), aangezien verzoeker zich niet kan beroepen
op nauwkeurige, onvoorwaardelijke en onderling overeenstemmende toezeggingen van de administratie.
In de eerste plaats kan de betaling door de administratie van financiële uitkeringen aan de betrokkene, zelfs al vond deze
gedurende meerdere jaren plaats, op zich niet worden beschouwd als een nauwkeurige, onvoorwaardelijke en onderling overeenstemmende
toezegging in de zin van de in het vorige punt genoemde rechtspraak. Was dit wel het geval, dan zou elk besluit van de administratie
om in de toekomst, en eventueel met terugwerkende kracht, de betaling stop te zetten van een financieel recht dat de betrokkene
gedurende meerdere jaren ten onrechte is betaald, systematisch door de rechter van de Unie worden nietig verklaard op basis
van schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen, hetgeen tot gevolg zou hebben dat de nuttige werking van met name
artikel 85 van het Statuut betreffende de terugvordering van het onverschuldigd betaalde grotendeels verloren zou gaan. De
betaling van de kostwinnerstoelage aan wijlen Neumann wegens haar huwelijk met verzoeker en vervolgens van het overlevingspensioen
aan hem, heeft op zich bij verzoeker geen gewettigd vertrouwen kunnen doen ontstaan in de erkenning van zijn hoedanigheid
van echtgenoot en in de rechtmatigheid van die betalingen, daar het Parlement hem geen enkele andere toezegging in die zin
had gedaan.
In de tweede plaats kan het feit dat het Parlement wijlen Neumann vanaf het moment dat het vonnis van het Tribunal de première
instance de Namur definitief is geworden als gescheiden in de zin van het Statuut heeft aangemerkt (met alle financiële gevolgen
die daaraan verbonden zijn, met name het feit dat zij geen kostwinnerstoelage meer heeft ontvangen), en vervolgens als gehuwd
met verzoeker (krachtens welk huwelijk zij opnieuw de kostwinnerstoelage heeft ontvangen), gelet op de bijzondere omstandigheden
van het geval, bij verzoeker geen gewettigd vertrouwen hebben doen ontstaan in de toekomstige toekenning van het volledige
overlevingspensioen.
Naar analogie van hetgeen voor artikel 85 van het Statuut geldt (zie punt 125 van dit arrest) staat immers vast dat het niet
aan de administratie van een instelling staat om vrijwillig en op eigen initiatief onderzoek te verrichten naar de ontwikkeling
van de persoonlijke staat van haar ambtenaren, maar dat zij slechts rekening moet houden met de informatie die door de betrokkenen
wordt verstrekt, op basis van bewijs dat wordt geleverd door de overlegging van officiële stukken of van rechterlijke beslissingen.
Op basis van die informatie en stukken moet de administratie de noodzakelijke financiële consequenties trekken en de daaruit
volgende besluiten nemen. Dit is in casu het geval voor het Parlement dat, zoals dit uit het onderzoek van de zaak volgt,
slechts rekening heeft gehouden met de door wijlen Neumann verstrekte informatie en met de door haar ter onderbouwing daarvan
verstrekte bewijzen, en wel naarmate de jaren verstreken en haar persoonlijke situatie zich ontwikkelde. Zoals het Parlement
ter terechtzitting heeft aangegeven zonder door verzoeker te worden weersproken, heeft het echter geen kennis genomen van
de vordering die wijlen Neumann op 16 december 1996 bij het Bayerische Staatsministerium der Justiz heeft ingesteld noch van
het besluit van het Bayerische Oberste Landesgericht van 11 oktober 1999 houdende weigering om het echtscheidingsvonnis van
het Tribunal de première instance de Namur in Duitsland te erkennen noch van de echtscheidingsvordering die wijlen Braun-Neumann
later, in 2003, heeft ingesteld bij het Amtsgericht-Familiengericht-Merzig.
Indien het Parlement over die informatie had beschikt, zou het zeer waarschijnlijk een ander besluit jegens hem hebben genomen
of althans twijfels hebben geuit over zijn echtelijke situatie.
Dat voormelde informatie en stukken niet aan het Parlement zijn doorgegeven is te wijten aan wijlen Neumann en, althans vanaf
haar overlijden, aan verzoeker. Het is immers onwaarschijnlijk dat laatstgenoemde die, zoals blijkt uit de brief van 22 september
1997 die is gevoegd bij de stukken die wijlen Braun-Neumann na de terechtzitting heeft overgelegd (zie punt 33 van dit arrest),
in 1997 al een paar vormde met wijlen Neumann en op de hoogte was van het bestaan van wijlen Braun-Neumann, het in 1993 tussen
laatstgenoemde en wijlen Neumann gesloten huwelijk of de beschikking van het Bayerische Oberste Landesgericht houdende weigering
om het echtscheidingsvonnis van het Tribunal de première instance de Namur in Duitsland te erkennen, over het hoofd heeft
kunnen zien. Het is dus in hoge mate waarschijnlijk dat verzoeker op de datum waarop hij het Parlement heeft gevraagd om in
aanmerking te komen voor het overlevingspensioen, dat wil zeggen op 11 augustus 2004, wist dat er mogelijk een andere persoon
bestond die bij de instelling eventueel aanspraak kon maken op de hoedanigheid van overlevende echtgenoot en kon vragen om
in aanmerking te komen voor het overlevingspensioen. In deze context moet om te beginnen worden verwezen naar de klacht wegens
bigamie die wijlen Braun-Neumann op 17 maart 2005 had ingediend tegen verzoeker, die volgens de brief van de Staatsanwaltschaft
Siegen van 16 februari 2006 (zie punt 33 van dit arrest) de hem verweten feiten had betwist, hetgeen betekent dat hij daarvan
op de hoogte was. Voorts moet worden verwezen naar de procedure voor het Amtsgericht Siegen, waar verzoeker vertegenwoordigd
was, zodat hij klaarblijkelijk op de hoogte was van de bewoordingen van de beschikking van 25 januari 2006, waarnaar voormelde
beschikking van het Bayerische Oberste Landesgericht uitdrukkelijk verwijst. Zowel de procedure die is ingeleid door de klacht
wegens bigamie alsook die welke tot voormelde beschikking van 25 januari 2006 heeft geleid, dateert uit een periode ver voor
de datum waarop wijlen Braun-Neumann het Parlement heeft gevraagd om in aanmerking te komen voor het overlevingspensioen.
In deze omstandigheden lijdt het geen twijfel dat verzoeker kon verwachten dat wijlen Braun-Neumann op een dag het Parlement
zou vragen om in zijn hoedanigheid van overlevende echtgenoot in het genot te worden gesteld van het overlevingspensioen.
Om al deze redenen moet het middel ontleend aan schending van het beginsel van gewettigd vertrouwen worden afgewezen, waarbij
er in dit verband overigens aan moet worden herinnerd dat het Parlement heeft besloten om, zelfs nadat het wijlen Braun-Neumann
met terugwerkende kracht vanaf 1 augustus 2004 50 % van het overlevingspensioen uit hoofde van wijlen Neumann heeft toegekend,
voor de 50 % van het overlevingspensioen dat verzoeker tussen 1 augustus 2004 en de datum van inwerkingtreding van het bestreden
besluit te veel heeft ontvangen, niet over te gaan tot terugvordering van het onverschuldigd betaalde.
Uit het voorgaande volgt dat de vordering tot nietigverklaring en, dientengevolge, de vordering tot veroordeling van het Parlement
om verzoeker met terugwerkende kracht vanaf 1 april 2006 de overige 50 % van het overlevingspensioen van wijlen Neumann te
betalen en om hem tot oktober 2009 dit bedrag maandelijks te blijven betalen, moeten worden afgewezen.

Kosten
Krachtens artikel 122 van het Reglement voor de procesvoering zijn de bepalingen van het achtste hoofdstuk van de tweede titel
betreffende de proceskosten en de gerechtskosten slechts van toepassing op de zaken die vanaf de datum van inwerkingtreding
van dit Reglement, te weten 1 november 2007, bij het Gerecht aanhangig zijn gemaakt. De ter zake relevante bepalingen van
het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg blijven van overeenkomstige toepassing op de vóór die
datum bij het Gerecht aanhangige zaken.
Volgens artikel 87, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg wordt de in het ongelijk
gestelde partij in de kosten verwezen, voor zover dit is gevorderd. Volgens artikel 88 van dit Reglement blijven in de gedingen
tussen de Gemeenschappen en hun personeelsleden de kosten door de instellingen gemaakt, echter te hunnen laste.
Artikel 87, lid 4, derde alinea, van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht van eerste aanleg bepaalt dat het
Gerecht kan oordelen dat een interveniënt zijn eigen kosten zal dragen.
Daar verzoeker in casu in het ongelijk is gesteld, moet worden beslist dat partijen elk hun eigen kosten zullen dragen.
Ofschoon het Gerecht de interveniërende partij op eigen initiatief heeft verzocht om in de procedure te interveniëren, staat
om te beginnen vast dat zij in antwoord daarop heeft verzocht om te mogen interveniëren ter ondersteuning van de conclusies
van het Parlement, vervolgens dat zij door die interventie de vertegenwoordiging van haar belangen in het kader van de procedure
heeft gewaarborgd, en ten slotte en vooral dat zij haar rechten ten opzichte van verzoekers aanspraken heeft kunnen doen gelden
en verdedigen, hetgeen voor haar gunstig is geweest, daar haar interventie van invloed is geweest op de redenering van de
rechter, die verzoekers vorderingen heeft afgewezen. Derhalve moet worden beslist dat de interveniërende partij haar eigen
kosten zal dragen.
HET GERECHT VOOR AMBTENARENZAKEN (Voltallige zitting),
rechtdoende, verklaart:
1)
Er behoeft geen uitspraak te worden gedaan over de vordering om het Parlement te veroordelen tot betaling aan W. Mandt van
het volledige overlevingspensioen, voor zover die vordering betrekking heeft op de periode na 31 oktober 2009.
2)
Het beroep wordt voor het overige verworpen.
3)
Elke partij, daaronder begrepen de interveniërende partij, zal haar eigen kosten dragen.
Mahoney
Gervasoni
Kreppel
Tagaras

Van Raepenbusch
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 1 juli 2010.
De griffier

De president
W. Hakenberg

P. Mahoney
*
Procestaal: Duits.