CELEX: 61981CJ0023
Ambtenaar
Ongevallenverzekering

1 BIJ VERZOEKSCHRIFT , NEERGELEGD TER GRIFFIE VAN HET HOF OP 5 FEBRUARI 1981 , HEEFT DE COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN KRACHTENS EEN ARBITRAGEBEDING IN DE ZIN VAN DE ARTIKELEN 181 EEG-VERDRAG , 153 EGA-VERDRAG EN 42 EGKS-VERDRAG BEROEP INGESTELD , STREKKENDE TOT VEROORDELING VAN DE NV ROYALE BELGE , GEVESTIGD TE BRUSSEL EN OPTREDEND VOOR ZICHZELF EN ALS MANDATARIS VAN VEERTIEN ANDERE VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJEN DIE DE MET DE INSTELLINGEN VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN GESLOTEN VERZEKERINGSOVEREENKOMST VAN 28 JANUARI 1977 HEBBEN GETEKEND , TOT BETALING VAN DE HOOFDSOM EN DE INTERESSEN DIE DE COMMISSIE WEGENS HET OP 29 APRIL 1978 AAN G . J . VAN KASTEEL OVERKOMEN DODELIJK ONGEVAL AAN DIENS ERFGENAMEN IS VERSCHULDIGD .
2 TOT STAVING VAN HAAR VERZOEK STELT VERZOEKSTER , DAT VAN KASTEEL , AMBTENAAR BIJ DIRECTORAAT-GENERAAL XV VAN DE COMMISSIE , OM HET LEVEN IS GEKOMEN BIJ EEN VLIEGTUIGONGELUK IN DE GEMEENTE VAUVENARGUES ( PROVENCE , FRANKRIJK ), TERWIJL HIJ MET EEN DOOR HEMZELF BESTUURD LICHT VLIEGTUIG ONDERWEG WAS VAN BRUSSEL NAAR GRIEKENLAND . INGEVOLGE ARTIKEL 73 AMBTENARENSTATUUT IS DE AMBTENAAR VERZEKERD TEGEN UIT ONGEVALLEN VOORTVLOEIENDE RISICO ' S , OVEREENKOMSTIG DE VOORWAARDEN VAN EEN DOOR DE INSTELLINGEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN IN ONDERLINGE OVEREENSTEMMING VASTGESTELDE REGELING . BIJ DE OP 28 JANUARI 1977 MET DE INSTELLINGEN GESLOTEN COLLECTIEVE VERZEKERINGSOVEREENKOMST HEBBEN DE DOOR VERWEERSTER VERTEGENWOORDIGDE VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJEN ZICH VERBONDEN , DE FINANCIELE GEVOLGEN TE DEKKEN VAN DE STATUTAIRE VERPLICHTINGEN DIE DE GEMEENSCHAPPEN OP ZICH NEMEN TERZAKE VAN ONGEVALLEN WAARDOOR DE PERSONEN WAAROP ARTIKEL 73 AMBTENARENSTATUUT VAN TOEPASSING IS , WORDEN GETROFFEN .
3 DE DOOR DE COMMISSIE GESTELDE FEITEN WORDEN DOOR VERWEERSTER NIET BETWIST . ZIJ BETOOGT EVENWEL , DAT DE GEMEENSCHAPPEN IN HET ONDERHAVIGE GEVAL GEEN ENKELE STATUTAIRE VERPLICHTING HEBBEN JEGENS DE ERFGENAMEN VAN VAN KASTEEL , AANGEZIEN HET ONGEVAL WAARBIJ DEZE OM HET LEVEN IS GEKOMEN , VOORTVLOEIDE UIT EEN KLAARBLIJKELIJK ROEKELOZE HANDELING , WAARVAN HET RISICO NIET WORDT GEDEKT DOOR ARTIKEL 73 AMBTENARENSTATUUT NOCH DOOR DE VERZEKERINGSOVEREENKOMST . VERWEERSTER BEROEPT ZICH HIERTOE OP ARTIKEL 4 VAN DE DOOR DE INSTELLINGEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN KRACHTENS VOORNOEMD ARTIKEL 73 VASTGESTELDE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING , VOLGENS HETWELK ONGEVALLEN VOORTVLOEIENDE UIT KLAARBLIJKELIJK ROEKELOZE HANDELINGEN NIET ZIJN GEDEKT .
4 VOLGENS VERWEERSTER MOET ONDER EEN  '  ' ROEKELOZE '  '  HANDELING WORDEN VERSTAAN EEN HANDELING VAN IEMAND DIE , ZICHZELF OVERSCHATTEND , MET EEN ZODANIGE VERMETELHEID TE WERK GAAT , DAT HIJ VOORBIJ ZIET AAN DE GEVAREN WAARAAN HIJ ZICH BLOOTSTELT EN WAARVAN HIJ ZICH BEWUST HAD MOETEN ZIJN . DEZE ROEKELOOSHEID IS  '  ' KLAARBLIJKELIJK '  '  WANNEER HET DAARBIJ OM EEN DUIDELIJKE EN ONWEERLEGBARE ONVOORZICHTIGHEID GAAT .
5 IN HAAR VERWEERSCHRIFT ZET VERWEERSTER UITEEN , WAAROM HET GEDRAG VAN VAN KASTEEL IN DE TIJD TUSSEN ZIJN VERTREK VAN DE LUCHTHAVEN LYON-BRON TE 14.30 UUR ( PLAATSELIJKE TIJD ) EN HET ONGEVAL TWEEENEENHALF UUR LATER , KLAARBLIJKELIJK ROEKELOOS ZOU ZIJN GEWEEST .
6 IN DE EERSTE PLAATS NOEMT ZIJ HET BESLUIT VAN DE PILOOT OM DE RECHTSTREEKSE ROUTE NAAR CANNES TE NEMEN , DAT WIL ZEGGEN DOOR HET RHONE-DAL TOT MONTELIMAR-CARPENTRAS EN VERVOLGENS AFBUIGEND RECHTSTREEKS NAAR DE OMGEVING VAN ST . TROPEZ , OFSCHOON DE WEERSOMSTANDIGHEDEN BOVEN DAT GEDEELTE VAN FRANKRIJK SLECHT WAREN , WAARVAN HIJ DOOR DE LUCHTHAVEN LYON-BRON IN KENNIS WAS GESTELD . VAN KASTEELS TWEE COLLEGA ' S , DIE OOK TOT DE GROEP BEHOORDEN DIE DE TOERISTISCHE VLIEGREIS VAN BRUSSEL NAAR DE GRIESKE EILANDEN MAAKTE , EN DIE ELK EVENEENS EEN LICHT VLIEGTUIG BESTUURDEN , HADDEN OP GROND VAN DEZELFDE METEOROLOGISCHE GEGEVENS DE VOORKEUR GEGEVEN AAN DE ROUTE VIA HET RHONE-DAL TOT AAN MARSEILLE EN VANDAAR LANGS DE KUST .
7 HET HOF HEEFT EEN SAMENVATTING ONTVANGEN VAN DE METEOROLOGISCHE INFORMATIE DIE HET REGIONAAL METEOROLOGISCH CENTRUM VAN DE LUCHTHAVEN LYON-BRON OP 29 APRIL 1978 TUSSEN 14.00 EN 14.30 UUR HEEFT VERSTREKT AAN PILOTEN DIE ONDERWEG WAREN NAAR CANNES , EN HET HEEFT EEN DESKUNDIGENONDERZOEK GELAST OVER DE VRAAG , WELKE CONCLUSIES EEN VLIEGENIER UIT DEZE GEGEVENS MOET TREKKEN . HET HOF HEEFT EVENEENS DE TWEE PILOTEN DIE DE ROUTE LYON-MARSEILLE HEBBEN GENOMEN , ALS GETUIGEN GEHOORD , TENEINDE TE VERNEMEN OM WELKE REDENEN ZIJ NIET DE RECHTSTREEKSE ROUTE NAAR CANNES HEBBEN GEKOZEN .
8 NA AFLOOP VAN HET DESKUNDIGEN- EN GETUIGENVERHOOR HEEFT VERWEERSTER VERKLAARD , NIET LANGER STAANDE TE HOUDEN DAT HET BESLUIT OM DE RECHTSTREEKSE ROUTE NAAR CANNES TE NEMEN , KLAARBLIJKELIJK ROEKELOOS WAS .
9 ALS TWEEDE REDEN WAARUIT ZOU BLIJKEN DAT HET GEDRAG VAN VAN KASTEEL ROEKELOOS WAS , VOERT VERWEERSTER AAN , DAT HIJ , OP HET MOMENT DAT HIJ HET STORINGSGEBIED BINNENVLOOG EN HET ZICHT PLOTSELING VERMINDERDE , ZOU HEBBEN BESLOTEN , VAN 1 500 M HOOGTE TE DALEN TOT BENEDEN 1 000 M .
10 VASTSTAAT DAT VAN KASTEEL BIJ ZIJN LAATSTE RADIOCONTACT MET DE LUCHTHAVEN MARSEILLE-MARIGNANE OM 16.52 UUR MELDDE DAT HIJ ZICH OP EEN HOOGTE VAN 4 500 VOET OFWEL ONGEVEER 1 500 M BEVOND , EN DAT HET TOESTEL ONGEVEER TIEN MINUTEN LATER OP ONGEVEER 960 M HOOGTE TEGEN DE NOORDELIJKE HELLING VAN HET SAINTE-VICTOIRE-GEBERGTE IS NEERGESTORT .
11 UIT DE PROCESSTUKKEN - WAARONDER HET DOOR GRIMAUD VOOR HET FRANSE MINISTERIE VAN VERVOER OPGESTELDE VOORLOPIGE RAPPORT EN HET RAPPORT VAN DE FRANSE GENDARMERIE MET HUN RESPECTIEVE BIJLAGEN - BLIJKT EVENWEL NIET DAT HET HOOGTEVERLIES VAN HET TOESTEL HET GEVOLG IS GEWEEST VAN EEN OPZETTELIJK GENOMEN BESLUIT VAN DE PILOOT OM ONDER DE WOLKEN TE GAAN VLIEGEN . NOCH GRIMAUD , DIE DOOR HET HOF IS GEHOORD , NOCH DE DOOR PARTIJEN AANGEWEZEN DESKUNDIGEN HEBBEN MET ZEKERHEID KUNNEN VERKLAREN DAT HET HOOGTEVERLIES HET GEVOLG WAS VAN EEN BESLUIT VAN DE PILOOT VEELEER DAN VAN EEN KRACHTIGE RUKWIND . IN DEZE OMSTANDIGHEDEN HEEFT VERWEERSTER TOEGEGEVEN , DAT HET HOOGTEVERLIES KAN ZIJN VEROORZAAKT DOOR DE ZEER HEVIGE TURBULENTIES WAARIN HET TOESTEL ZICH BEVOND .
12 VERWEERSTER HEEFT NA AFLOOP VAN HET GETUIGEN-/EN DESKUNDIGENVERHOOR EVENWEL VASTGEHOUDEN AAN DE DERDE REDEN DIE ZIJ HAD AANGEVOERD TEN BETOGE DAT HET GEDRAG VAN DE ONFORTUINLIJKE PILOOT KLAARBLIJKELIJK ROEKELOOS WAS . ZIJ MEENT IMMERS DAT DEZE ROEKELOOSHEID TEN DUIDELIJKSTE BLIJKT UIT HET BESLUIT VAN DE PILOOT OM DE STORING DIE HIJ ZAG NADEREN , BINNEN TE VLIEGEN EN NIET ONMIDDELLIJK OM TE KEREN OP ZOEK NAAR EEN UITWIJKHAVEN .
13 VOOR DE BEOORDELING VAN DIT ARGUMENT DIENEN DE VERSCHILLENDE IN CONFESSO ZIJNDE FEITELIJKE GEGEVENS OVER DE LAATSTE MINUTEN VAN DE BETROKKEN VLUCHT TE WORDEN ONDERZOCHT , ALSOOK DE VERKLARINGEN VAN DE DESKUNDIGEN MET BETREKKING TOT DIE GEGEVENS .
14 DIENAANGAANDE ZIJ VOOREERST OPGEMERKT , DAT VOLGENS DE DOOR DE LUCHTHAVEN LYON-BRON VERSTREKTE METEOROLOGISCHE INFORMATIES VOORBIJ MONTELIMAR EEN ACTIEVE STORING MET PLAATSELIJK HEVIGE REGEN EN EEN KRACHTIGE EN ONREGELMATIGE ZUIDELIJKE WIND WERD VERWACHT , MET EEN ZICHT VAN 10 A 15 KM , IN BUIEN TERUGLOPEND TOT 6 A 10 KM . OP GROND VAN DEZE INFORMATIES VIEL NIET TE VOORZIEN DAT HET ZICHT - EEN BELANGRIJKE FACTOR VOOR PILOTEN DIE ZOALS VAN KASTEEL EEN ZICHTVLUCHT UITVOEREN - PLOTSELING AANZIENLIJK ZOU VERMINDEREN . VOLGENS DE WAARNEMINGEN VAN MARSEILLE-MARIGNANE OM 16.00 UUR PLAATSELIJKE TIJD , EEN UUR VOOR HET VERMOEDELIJKE TIJDSTIP VAN HET ONGEVAL , BEDROEG HET ZICHT 15 KM .
15 DE ZWARE STORING WAAROP HET ONGEVAL VALT TERUG TE VOEREN , IS DERHALVE DOOR DE WEERSTATIONS OVER WELKER INLICHTINGEN DE VLIEGENIERS KONDEN BESCHIKKEN , VERWACHT NOCH AANGEKONDIGD . UIT DE VERKLARINGEN VAN DE TWEE GETUIGEN DIE VAN KASTEEL OP DE TOCHT VERGEZELDEN EN DIE EVENEENS EEN LICHT VLIEGTUIG BESTUURDEN , BLIJKT BOVENDIEN DAT HUN BESLUIT OM VIA HET RHONE-DAL TOT MARSEILLE TE VLIEGEN , NIET BERUSTTE OP DE METEOROLOGISCHE INFORMATIES WAAROVER ZIJ BESCHIKTEN . EEN HUNNER WERD OVERIGENS AAN DE KUST TER HOOGTE VAN LA CIOTAT OVERVALLEN DOOR ZEER STORMACHTIG WEER , WAARAAN HIJ NIET ZONDER GEVAAR WIST TE ONTKOMEN .
16 DE INFORMATIES VAN LYON-BRON GAVEN EVENEENS AAN , DAT DE LUCHT OP 2 400 M OVERDEKT ZOU ZIJN MET ALTOSTRATUS EN TUSSEN 600 EN 1 000 M MET STRATOCUMULUS VAN 4 TOT 6/8 . VOLGENS DE VERKLARINGEN VAN DE DESKUNDIGEN BEVINDT ZICH BIJ DEZE ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN TUSSEN DE WOLKENMASSA ' S GEWOONLIJK EEN NAGENOEG STORINGVRIJE ZONE . DOOR EEN VLIEGHOOGTE VAN 1 500 M AAN TE HOUDEN HEEFT VAN KASTEEL DUS VOLKOMEN IN OVEREENSTEMMING MET DE REGELS VAN GOED LUCHTVAARTGEDRAG GEHANDELD .
17 BLIJKENS HET VOORGAANDE KAN VAN KASTEEL VOOR WAT ZIJN GEDRAG ALS PILOOT BETREFT GEEN ENKELE ONVOORZICHTIGHEID WORDEN VERWETEN , TOT OP HET OGENBLIK WAAROP HIJ IN DE OMGEVING VAN VAUVENARGUES-AIX-EN-PROVENCE DE ALDAAR NIET VERWACHTE STORING BINNENVLOOG . AANGEZIEN VOLGENS DE VERKLARINGEN VAN GRIMAUD , DE WEERSGESTELDHEID IN DIE BERGACHTIGE STREEK ONDER BEPAALDE ATMOSFERISCHE OMSTANDIGHEDEN ZEER SNEL KAN VERANDEREN EN DE GEVOLGEN VAN ZO ' N WEERSOMSLAG VOOR DE LUCHTVAART AANZIENLIJK KUNNEN ZIJN , AANVAARDT HET HOF DE STELLING VAN DE COMMISSIE EN INTERVENIENTEN , DAT VAN KASTEEL DE STORING NIET HEEFT KUNNEN ONTWIJKEN .
18 DE ENIGE VRAAG DIE NOG MOET WORDEN BEANTWOORD , IS DUS OF , ZOALS VERWEERSTER BETOOGT , DE PILOOT NIET HAD MOETEN TERUGKEREN ZODRA HIJ DE STORING WAS BINNENGEVLOGEN .
19 BIJ HET LAATSTE RADIOCONTACT MET MARSEILLE-MARIGNANE OM 16.52 UUR , VERKLAARDE VAN KASTEEL DAT HIJ ZICH IN EEN REGENBUI BEVOND (,, . . . I AM IN A SHOWER '  ' ); OP DE VRAAG OF HIJ GOED GRONDZICHT HAD , ANTWOORDDE HIJ DAT DAT SOMS HET GEVAL WAS ( '  ' SOMETIMES YES '  ' ). HIERUIT BLIJKT DAT HIJ OP DAT OGENBLIK NIET HET GEVOEL HAD ZICH IN EEN ZWARE STORING TE BEVINDEN ; BOVENDIEN WEKT DE     INHOUD VAN HET GESPREK NIET DE INDRUK , DAT DE PILOOT BANG WAS HET ZICHT GEHEEL TE VERLIEZEN .
20 VOLGENS DE SCHATTINGEN VAN DE FRANSE GENDARMERIE EN VAN GRIMAUD IN DIENS RAPPORT , HEEFT HET ONGELUK ZICH OMSTREEKS 17.00 UUR PLAATSELIJKE TIJD VOORGEDAAN , DAT WIL ZEGGEN NIET MEER DAN TIEN MINUTEN NA HET LAATSTE RADIOCONTACT . WAT ER IN DIE TIEN MINUTEN IS GEBEURD , IS ONBEKEND , MAAR HET TOESTEL MOET VAN KOERS ZIJN VERANDERD , OMDAT DE VLIEGRICHTING OP HET MOMENT VAN DE BOTSING TEGEN HET SAINTE-VICTOIRE-GEBERGTE EEN HOEK VAN 90 O MAAKTE TEN OPZICHTE VAN DE ROUTE MONTELIMAR-CANNES .
21 VOLGENS DE DESKUNDIGENVERKLARINGEN IS HET WEINIG AANNEMELIJK DAT EEN VLIEGTUIG , ZELFS EEN LICHT VLIEGTUIG , DOOR EEN RUKWIND VAN RICHTING KAN VERANDEREN . DE RICHTINGSVERANDERING MOET DERHALVE HET GEVOLG ZIJN GEWEEST HETZIJ VAN EEN BEWUST BESLUIT VAN DE PILOOT OM VAN KOERS TE VERANDEREN , BIJVOORBEELD OM ZO SNEL MOGELIJK DE KUST TE BEREIKEN , HETZIJ VAN EEN PLOTSELINGE WENDING OM DE BERGEN TE ONTWIJKEN DIE DE PILOOT ONVERHOEDS UIT DE WOLKEN ZAG OPDOEMEN .
22 BEIDE VERONDERSTELLINGEN ZIJN VERDEDIGBAAR . GRIMAUD HEEFT VERKLAARD , DAT UIT HET ONDERZOEK VAN HET WRAK IS GEBLEKEN DAT DE MOTOREN OP HET MOMENT VAN DE BOTSING OP VOLLE TOEREN DRAAIDEN ; DIT ZOU EROP KUNNEN DUIDEN , DAT DE PILOOT HET GEBERGTE OP HET LAATSTE MOMENT HEEFT GEZIEN EN GAS HEEFT GEGEVEN VOOR EEN MANOEUVRE WAARMEE EEN BOTSING ZOU KUNNEN WORDEN VOORKOMEN . GRIMAUD HEEFT HIERAAN EVENWEL TOEGEVOEGD , DAT DIT NIET MET ZEKERHEID KAN WORDEN GEZEGD .
23 ONDER DEZE OMSTANDIGHEDEN MOET WORDEN VASTGESTELD , DAT DE MOGELIJKHEID DAT DE PILOOT KORT VOOR DE BOTSING HAD BESLOTEN TERUG TE KEREN , NIET GEHEEL VALT UIT TE SLUITEN . HET IS EVENEENS MOGELIJK DAT HIJ EEN DERGELIJK BESLUIT NIET HEEFT GENOMEN , MAAR EERST VLAK VOOR HET ONGEVAL HET ZICHT OF ZELFS DE CONTROLE OVER ZIJN TOESTEL GEHEEL HEEFT VERLOREN .
24 BIJGEVOLG IS NIET MET ZEKERHEID KOMEN VAST TE STAAN OF DE PILOOT TIJDENS DE LAATSTE TIEN MINUTEN VAN DE VLUCHT EEN OF MEER ONVOORZICHTIGE HANDELINGEN HEEFT BEGAAN .
25 GELET OP DEZE ONZEKERHEID ALSOOK OP HETGEEN IS VASTGESTELD OMTRENT HET ONVOORZIENE KARAKTER VAN DE STORING EN DE WIJZE WAAROP VAN KASTEEL HET VLIEGTUIG HEEFT BESTUURD TOTDAT HIJ DIE STORING BINNENVLOOG , DIENT HET BEROEP TE SLAGEN . HET STOND IMMERS AAN VERWEERSTER TE BEWIJZEN , DAT ZICH FEITELIJKE OMSTANDIGHEDEN HEBBEN VOORGEDAAN , WAARDOOR EEN VAN DE UITSLUITINGSCLAUSULES VAN ARTIKEL 4 VAN DE GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING TOEPASSING ZOU KUNNEN VINDEN .
26 IN DEZE OMSTANDIGHEDEN BEHOEFT NIET TE WORDEN ONDERZOCHT , WELKE MATE VAN ONVOORZICHTIGHEID VEREIST IS OM VAN EEN  '  ' KLAARBLIJKELIJK ROEKELOZE '  '  HANDELING TE KUNNEN SPREKEN .
27 MITSDIEN MOET VERWEERSTER , OPTREDEND VOOR ZICHZELF EN ALS MANDATARIS VAN VEERTIEN ANDERE VERZEKERINGSMAATSCHAPPIJEN DIE DE MET DE INSTELLINGEN VAN DE GEMEENSCHAPPEN GESLOTEN VERZEKERINGSOVEREENKOMST VAN 28 JANUARI 1977 HEBBEN GETEKEND , WORDEN VEROORDEELD TOT BETALING VAN DE HOOFDSOM EN DE INTERESSEN DIE DE COMMISSIE WEGENS HET OP 29 APRIL 1978 AAN G . J . VAN KASTEEL OVERKOMEN DODELIJK ONGEVAL AAN DIENS ERFGENAMEN IS VERSCHULDIGD .
Beslissing inzake de kosten
KOSTEN
28 INGEVOLGE ARTIKEL 69 , PARAGRAAF 2 , VAN HET REGLEMENT VOOR DE PROCESVOERING MOET DE IN HET ONGELIJK GESTELDE PARTIJ IN DE KOSTEN WORDEN VERWEZEN . AANGEZIEN VERWEERSTER IN HET ONGELIJK IS GESTELD , DIENT ZIJ IN DE KOSTEN TE WORDEN VERWEZEN , DAARONDER BEGREPEN DE KOSTEN VAN INTERVENIENTEN EN DE AAN DE GETUIGEN EN DESKUNDIGEN VERSCHULDIGDE BEDRAGEN .
Dictum
HET HOF VAN JUSTITIE ( EERSTE KAMER ),
RECHTDOENDE :
1 . VEROORDEELT VERWEERSTER TOT BETALING VAN DE HOOFDSOM EN DE INTERESSEN DIE DE COMMISSIE WEGENS HET OP 29 APRIL 1978 AAN G . J . VAN KASTEEL OVERKOMEN DODELIJK ONGEVAL AAN DIENS ERFGENAMEN IS VERSCHULDIGD .
2.VERWIJST VERWEERSTER IN DE KOSTEN , DAARONDER BEGREPEN DE KOSTEN VAN INTERVENIENTEN EN DE AAN DE GETUIGEN EN DESKUNDIGEN VERSCHULDIGDE BEDRAGEN .