CELEX: 62004CJ0473
Justitiële samenwerking
Verordening (EG) nr. 1348/2000
Artikelen 4 tot en met 11 en 14
Betekening en kennisgeving van gerechtelijke stukken
Betekening door tussenkomst van instanties
Betekening per post
Relatie tussen wijzen van verzending en van betekening
Voorrang
Beroepstermijn

1       Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van de artikelen 4 tot en met 11 en 14 van verordening (EG)
nr. 1348/2000 van de Raad van 29 mei 2000 inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke
stukken in burgerlijke of in handelszaken (PB L 160, blz. 37; hierna: „verordening”).
2       Dit verzoek is ingediend in het kader van een beroep in cassatie dat de vennootschap Plumex heeft ingesteld omdat het Hof
van Beroep te Gent een hoger beroep van een vonnis in eerste aanleg in een geding tussen eerstgenoemde vennootschap en de
vennootschap Young Sports NV wegens laattijdigheid heeft verworpen.

Toepasselijke bepalingen

Bepalingen van gemeenschapsrecht
3       Volgens punt 2 van de considerans van de verordening is het voor de goede werking van de interne markt nodig de verzending
tussen de lidstaten van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken, met het oog op betekening
of kennisgeving ervan, te verbeteren en te versnellen.
4       De verordening heeft derhalve tot doel, de doelmatigheid en de snelheid van de gerechtelijke procedures te verbeteren door
het beginsel van rechtstreekse verzending van gerechtelijke en buitengerechtelijke stukken vast te leggen.
5       Volgens artikel 1, lid 1, is de verordening van toepassing in burgerlijke en in handelszaken, waarin een gerechtelijk of buitengerechtelijk
stuk van een lidstaat naar een andere lidstaat moet worden verzonden ter betekening of kennisgeving aldaar.
6       Hoofdstuk II van de verordening bevat bepalingen die voorzien in andere wijzen van verzending en betekening of kennisgeving
van gerechtelijke stukken. Dit hoofdstuk omvat twee afdelingen.
7       Afdeling 1 van dat hoofdstuk, dat de artikelen 4 tot en met 11 omvat, heeft betrekking op de eerste wijze van verzending en
betekening (hierna: „betekening door tussenkomst van instanties”), in het kader waarvan de door de lidstaten aangewezen instanties,
de zogenoemde „verzendende en ontvangende instanties”, elkaar een te betekenen gerechtelijk stuk om te beginnen zo spoedig
mogelijk rechtstreeks toezenden. Vervolgens zorgt de ontvangende instantie voor de betekening of kennisgeving van dat stuk,
hetzij overeenkomstig het recht van de aangezochte lidstaat, hetzij in de specifieke, door de verzendende instantie gewenste
vorm, mits deze met het recht van die aangezochte lidstaat verenigbaar is.
8       Volgens artikel 7 van de verordening worden alle handelingen ter betekening of kennisgeving van het stuk zo spoedig mogelijk
verricht.
9       Afdeling 2 van hoofdstuk II van de verordening voorziet in „andere wijzen van verzending en betekening of kennisgeving van
gerechtelijke stukken”, te weten de toezending langs consulaire of diplomatieke weg (artikel 12), de betekening of kennisgeving
door de zorg van diplomatieke of consulaire ambtenaren (artikel 13), de betekening of kennisgeving per post (artikel 14),
en de rechtstreekse betekening of kennisgeving (artikel 15).
10     Wat meer bepaald de betekening of kennisgeving per post betreft, bepaalt artikel 14 van de verordening:
„1.      Elke lidstaat is bevoegd de betekening of kennisgeving van gerechtelijke stukken aan zich in een andere lidstaat bevindende
personen rechtstreeks per post te doen verrichten.
2.      Elke lidstaat kan, overeenkomstig artikel 23, lid 1, bepalen onder welke voorwaarden hij de betekening of kennisgeving van
gerechtelijke stukken per post aanvaardt.”
11     Blijkens de mededelingen van de lidstaten overeenkomstig artikel 23 van de verordening (PB 2001, C 151, blz. 4), zoals met
name gewijzigd bij de eerste bijwerking daarvan (PB 2001, C 202, blz. 10), heeft de Portugese Republiek verklaard betekeningen
en kennisgevingen per post te aanvaarden voorzover zij worden verricht via een aangetekende brief met ontvangstbewijs en een
vertaling is bijgevoegd.

Bepalingen van nationaal recht
12     Blijkens artikel 1051 van het Belgisch Gerechtelijk Wetboek (hierna: „Ger. Wb.”) is de termijn om hoger beroep aan te tekenen
één maand te rekenen vanaf de betekening van het vonnis.
13     Volgens dezelfde bepaling, gelezen in samenhang met artikel 55 Ger. Wb., wordt de beroepstermijn wanneer een van de partijen
waaraan het vonnis is betekend, in België noch woonplaats, noch verblijfplaats, noch gekozen woonplaats heeft, verlengd met
dertig dagen, wanneer zij in een ander land van Europa verblijft dat niet een aangrenzend land of het Verenigd Koninkrijk
is.
14     Artikel 40, eerste alinea, Ger. Wb. bepaalt dat ten aanzien van hen die in België geen gekende woonplaats, verblijfplaats,
of gekozen woonplaats hebben, de gerechtsdeurwaarder bij een ter post aangetekende brief het afschrift van de akte stuurt
aan hun woonplaats of aan hun verblijfplaats in het buitenland, en dat de betekening wordt geacht te zijn verricht door de
afgifte van de akte aan de postdienst tegen ontvangstbewijs in de vormen die in dit artikel worden bepaald.

Hoofdgeding en prejudiciële vragen
15     Aan Plumex, vennootschap naar Portugees recht met zetel in Portugal, is op haar adres in die lidstaat een vonnis van een Belgische
rechterlijke instantie in eerste aanleg betekend dat is gewezen in een geding tussen die vennootschap en Young Sports NV.
Die betekening is zowel door tussenkomst van instanties als per post geschied.
16     Tegen dit vonnis heeft Plumex op 17 december 2001 hoger beroep ingesteld bij het Hof van Beroep, dat dit wegens laattijdigheid
heeft verworpen op grond dat de vastgestelde beroepstermijn van artikel 1051 Ger. Wb. op 11 december 2001 was verstreken,
nu de termijn zou zijn ingegaan op de dag van de eerste geldig verrichte betekening, in casu die van de betekening per post.
17     Plumex heeft tegen dit arrest beroep in cassatie ingesteld bij het Hof van Cassatie, met het betoog dat de verordening aldus
moest worden uitgelegd dat de betekening door tussenkomst van instanties de hoofdwijze van betekening was, die voorrang heeft
boven de betekening per post. De beroepstermijn diende derhalve te worden berekend vanaf de dag van die hoofdbetekening, op
een latere datum dan de betekening per post, die slechts secundair van aard was.
18     In deze omstandigheden heeft het Hof van Cassatie besloten de behandeling van de zaak te schorsen en het Hof de volgende prejudiciële
vragen te stellen:
„1)      Is de betekening vermeld in de artikelen 4 tot en met 11 de hoofdwijze van betekening en de betekening rechtstreeks per post,
vermeld in artikel 14, van bovenvernoemde verordening, een ondergeschikte wijze van betekening met dien verstande dat de eerstgenoemde
wijze voorrang heeft op de tweede genoemde wijze, wanneer beide volgens de wettelijke bepalingen worden uitgevoerd?
2)      Gaat, in geval van cumulatie van betekening overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 11, enerzijds, en rechtstreeks per post
overeenkomstig artikel 14, anderzijds, voor de geadresseerde van de betekening, de termijn van hoger beroep in op de datum
van de betekening gedaan overeenkomstig de artikelen 4 tot en met 11 en niet op de datum van de betekening overeenkomstig
artikel 14?”

Prejudiciële vragen

Eerste vraag
19     Met deze vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of er tussen de wijze van betekening door tussenkomst van
instanties en de wijze van betekening per post een rangorde bestaat, zodat de eerstgenoemde wijze voorgaat boven de tweede
indien beide betekeningen geldig zijn verricht.
20     Terstond moet worden opgemerkt dat niets in de tekst van de verordening erop duidt dat hierbij een rangorde tussen die twee
wijzen van betekening is vastgesteld. Noch in de overwegingen van de considerans noch in de bepalingen wordt gesteld dat aan
een in overeenstemming met de vereisten van de verordening gebruikte wijze van verzending en betekening een lagere rang wordt
toegekend dan aan de wijze van betekening door tussenkomst van instanties.
21     Voorts blijkt uit de geest en het doel van de verordening, dat deze erop gericht is de daadwerkelijke verrichting van betekeningen
en kennisgevingen van gerechtelijke stukken te waarborgen en tevens de rechtmatige belangen van de geadresseerden in acht
te nemen. Hoewel alle in de verordening bedoelde wijzen van betekening in beginsel de inachtneming van die belangen kunnen
verzekeren, moet het evenwel, gelet op dat doel, mogelijk zijn de ene of de andere wijze van betekening, dan wel gelijktijdig
twee of meer van die wijzen te gebruiken, die gezien de omstandigheden van het betrokken geval het beste blijken te passen
of het geschiktst te zijn.
22     Gelet op het voorgaande, moet op de eerste vraag worden geantwoord dat de verordening geen enkele rangorde vaststelt tussen
de betekening door tussenkomst van instanties en de betekening per post, zodat het mogelijk is een gerechtelijk stuk op een
van deze twee wijzen dan wel gelijktijdig op de twee wijzen te betekenen.

Tweede vraag
23     Met deze vraag wenst de verwijzende rechter, voor het geval van cumulatie van de betekening door tussenkomst van instanties
en de betekening per post, in wezen te vernemen van de datum van welke betekening moet worden uitgegaan om ten aanzien van
de geadresseerde te bepalen wanneer een procestermijn in verband met een betekening begint te lopen.
24     De Oostenrijkse regering en de Commissie van de Europese Gemeenschappen in de opmerkingen die zij bij het Hof hebben ingediend,
betwijfelen of het Hof bevoegd is om die vraag te beantwoorden, aangezien het daarbij enkel gaat om de uitlegging van nationaal
recht. Immers, wanneer een lidstaat de mogelijkheid biedt een gerechtelijke uitspraak op verschillende wijzen te betekenen,
begint de beroepstermijn naar Belgisch recht in beginsel vanaf de eerste geldige betekening te lopen. Dit tijdstip wordt naar
het recht van de aangezochte lidstaat en in elk geval naar nationaal recht bepaald.
25     In dit verband zij eraan herinnerd, dat het volgens vaste rechtspraak uitsluitend een zaak is van de nationale rechter aan
wie het geschil is voorgelegd en die de verantwoordelijkheid draagt voor de te geven rechterlijke beslissing om, gelet op
de bijzonderheden van elk geval, de noodzaak van een prejudiciële beslissing voor het wijzen van zijn vonnis te beoordelen
alsmede de relevantie van de vragen die hij aan het Hof voorlegt. Wanneer de gestelde vragen bijgevolg over de uitlegging
van gemeenschapsrecht gaan, is het Hof in beginsel verplicht uitspraak te doen (zie met name arresten van 13 maart 2001, PreussenElektra,
C‑379/98, Jurispr. blz. I‑2099, punt 38, en 22 mei 2003, Korhonen e.a., C‑18/01, Jurispr. blz. I‑5321, punt 19).
26     De tweede vraag heeft betrekking op de relatie tussen de verschillende, bij de verordening voorgeschreven wijzen van betekening,
en gaat dus over de uitlegging van gemeenschapsrecht.
27     Het Hof is derhalve verplicht uitspraak te doen.
28     Ten gronde blijkt om te beginnen uit het antwoord op de eerste vraag dat er geen rangorde tussen de betekening door tussenkomst
van instanties en die per post bestaat.
29     Vervolgens moet worden opgemerkt dat om de bepalingen van de verordening die deze wijzen van betekening regelen, niet tot
een dode letter te maken, alle rechtsgevolgen die met de geldige verrichting van een van die betekeningen verbonden zijn,
in aanmerking moeten worden genomen, ook wanneer later een andere wijze van betekening is voltooid.
30     Ten slotte moet worden vastgesteld dat de verordening volgens punt 2 van de considerans tot doel heeft de verzending van gerechtelijke
stukken met het oog op betekening of kennisgeving ervan, en dus ook het verloop van de gerechtelijke procedures te versnellen.
Indien voor de berekening van een procestermijn wordt uitgegaan van de eerste betekening van het betrokken stuk, is de geadresseerde
– voor wie die termijn geldt – dus verplicht eerder in rechte op te treden, zodat de bevoegde rechter op kortere termijn uitspraak
kan doen.
31     Uit een en ander volgt, dat in geval van cumulatie van meerdere overeenkomstig de verordening verrichte betekeningen moet
worden uitgegaan van de betekening die het eerst is verricht. Niets in de verordening verzet zich ertegen dat een dergelijke
redenering op de relatie tussen de betekening door tussenkomst van instanties en de betekening per post wordt toegepast. In
geval van cumulatie van die twee wijzen van betekening moet derhalve, om te bepalen wanneer voor de geadresseerde een procestermijn
ingevolge een betekening begint te lopen, worden uitgegaan van de datum van de betekening per post, wanneer deze het eerste
is verricht.
32     Die conclusie doet geenszins afbreuk aan de belangen van degene voor wie een gerechtelijk stuk is bestemd, aangezien de eerste
geldige betekening hem de mogelijkheid biedt daadwerkelijk kennis van dat stuk te nemen en hem voldoende tijd laat om in rechte
op te treden. Dat hetzelfde gerechtelijke stuk hem later op een andere wijze wordt betekend, neemt niet weg dat door de aanvankelijke
betekening reeds aan die vereisten is voldaan.
33     Derhalve moet op de tweede vraag worden geantwoord dat, in geval van cumulatie van een betekening door tussenkomst van instanties
en een betekening per post, van de datum van de eerste geldig verrichte betekening moet worden uitgegaan om te bepalen wanneer
voor de geadresseerde een procestermijn ingevolge een betekening begint te lopen.

Kosten
34     Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale
rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof
gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof van Justitie (Derde kamer) verklaart voor recht:
1)
Verordening (EG) nr. 1348/2000 van de Raad van 29 mei 2000 inzake de betekening en de kennisgeving in de lidstaten van gerechtelijke
en buitengerechtelijke stukken in burgerlijke of in handelszaken, moet aldus worden uitgelegd dat zij geen enkele rangorde
vaststelt tussen de wijze van verzending en betekening als bedoeld in de artikelen 4 tot en met 11 en die als bedoeld in artikel 14
daarvan, zodat het mogelijk is een gerechtelijk stuk op een van deze twee wijzen dan wel gelijktijdig op de twee wijzen te
betekenen.
2)
Verordening nr. 1348/2000 moet aldus worden uitgelegd, dat in geval van cumulatie van de wijze van verzending en betekening
als bedoeld in de artikelen 4 tot en met 11 en die als bedoeld in artikel 14 daarvan, van de datum van de eerste geldig verrichte
betekening moet worden uitgegaan om te bepalen wanneer voor de geadresseerde een procestermijn ingevolge een betekening begint
te lopen.
ondertekeningen
*
Procestaal: Nederlands.