CELEX: 61989CJ0051
Δεύτερη φάση του κοινοτικού προγράμματος συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την κατάρτιση στον τομέα της νέας τεχνολογίας (Comett II) (1990-1994)
Προσφυγή ακυρώσεως
Νομική βάση
Επαγγελματική εκπαίδευση
Έρευνα

Με προσφυγές που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 23 Φεβρουαρίου, στις 17 Μαρτίου και στις 21 Μαρτίου 1989, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, η Γαλλική Δημοκρατία και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αντίστοιχα ζήτησαν, δυνάμει του άρθρου 173, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση της αποφάσεως 89/27/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 1988, για την έγκριση της δεύτερης φάσης του κοινοτικού προγράμματος συνεργασίας μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την κατάρτιση στον τομέα της τεχνολογίας ( Comett Π, 1990-1994) (
ΕΕ 1989, L 13, σ. 28
, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση ).
Το Συμβούλιο εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση βάσει του άρθρου 128 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθώς και της αποφάσεώς του 63/266/ΕΟΚ, της 2ας Απριλίου 1963, περί θεσπίσεως των γενικών αρχών για την εφαρμογή κοινής πολιτικής επαγγελματικής καταρτίσεως ( ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 12 ).
Οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις στηρίζουν τις προσφυγές τους στην ανεπάρκεια της νομικής βάσης της προσβαλλόμενης απόφασης, ισχυριζόμενες ότι η απόφαση αυτή έπρεπε να στηριχθεί όχι μόνο στο άρθρο 128, αλλά και στο άρθρο 235 της Συνθήκης
Υπέρ του Συμβουλίου παρενέβησαν το Βασίλειο της Ισπανίας και η Επιτροπή.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το ιστορικό της διαφοράς, η εξέλιξη της διαδικασίας, οι λόγοι ακυρώσεως και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει να υπενθυμιστεί ευθύς εξ αρχής ότι το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί ότι, όπως προκύπτει από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 235 της Συνθήκης, η χρησιμοποίηση του άρθρου αυτού ως νομικής βάσεως μιας πράξεως δικαιολογείται μόνον όταν καμία άλλη διάταξη της Συνθήκης δεν παρέχει στα κοινοτικά όργανα την αναγκαία αοιιοδιότητα για την έκδοση της πράξεως αυτής (απόφαση της 26ης Μαρτίου 1987,
45/86, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1987, σ. 1493
).
Συνεπώς, επιβάλλεται η εξέταση των διαφόρων επιχειρημάτων που προέβαλαν οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις για να αποδείξουν ότι το Συμβούλιο δεν ήταν αρμόδιο να εκδώσει την προσβαλλόμενη απόφαση χρησιμοποιώντας ως μόνη νομική βάση το άρθρο 128 της Συνθήκης.
Επί των ισχυρισμών που αφορούν τον λειτουργικό χαρακτήρα του προγράμματος Comett II και τις επιπτώσεις του επί του προϋπολογισμού
Οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις ισχυρίζονται κυρίως ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εγκρίνει ένα λειτουργικό πρόγραμμα που προβλέπει μια σειρά από συγκεκριμένες ενέργειες οι οποίες βαίνουν πολύ πέραν της θεσπίσεως γενικών αρχών, για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 128. Οι κυβερνήσεις αυτές προσθέτουν ότι οι πράξεις που έχουν τόσο σημαντικές επιπτώσεις επί του προϋπολογισμού, όπως το πρόγραμμα Comett ΙΙ, δεν επιτρέπεται να εκδίδονται βάσει της διατάξεως αυτής και μόνο.
Συναφώς αρκεί η παρατήρηση ότι τα επιχειρήματα που προβάλλουν εν προκειμένω οι προσφεύγουσες είναι ταυτόσημα με τα επιχειρήματα που απέρριψε το Δικαστήριο
με
την απόφαση της 30ής Μαΐου 1989,
242/87, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (Συλλογή 1989, σ. 1425 )
, η οποία εκδόθηκε ενόσω εκκρεμούσαν ήδη οι παρούσες προσφυγές.
Με την απόφαση εκείνη το Δικαστήριο ερμήνευσε το άρθρο 128 υπό την έννοια ότι παρέχει στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να εκδίδει νομικές πράξεις προβλέπουσες κοινοτική δράση στον τομέα της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως και επιβάλλουσες στα κράτη μέλη ανάλογες υποχρεώσεις συνεργασίας.
Από την ίδια απόφαση προκύπτει επίσης ότι, στο πλαίσιο του συστήματος της Συνθήκης, οι προϋποθέσεις ασκήσεως της κανονιστικής εξουσίας και οι προϋποθέσεις ασκήσεως της δημοσιονομικής εξουσίας δεν είναι ίδιες και ότι κατά συνέπεια οι προϋποθέσεις της διαδικασίας που προβλέπεται στα πλαίσια του προϋπολογισμού για τη διάθεση των πιστώσεων που είναι αναγκαίες για την εκτέλεση του επίμαχου προγράμματος δεν επηρεάζουν τις διαδικαστικές προϋποθέσεις για την έκδοση της προσβαλλόμενης απόφασης, οι οποίες διέπονται από μια τελείως αυτοτελή διάταξη.
Κατά συνέπεια, οι ισχυρισμοί που προβάλλουν οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις σε σχέση με τον λειτουργικό χαρακτήρα του προγράμματος Comett II και τις επιπτώσεις του επί του προϋπολογισμού πρέπει να απορριφθούν.
Επί του πεδίου της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως
Οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις ισχυρίζονται ότι το πρόγραμμα που εγκρίθηκε με την επίμαχη απόφαση δεν εμπίπτει στο πεδίο της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως, κατά την έννοια του άρθρου 128 της Συνθήκης, καθόσον ορισμένοι από τους στόχους του και ορισμένες από τις προβλεπόμενες ενέργειες αφορούν επίσης την επιστημονική έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη. Οι κυβερνήσεις αυτές φρονούν ότι η συλλογιστική του Δικαστηρίου στην απόφαση της 30ής Μαΐου 1989, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, όπ.π., βάσει της οποίας το Δικαστήριο δέχθηκε ότι το πρόγραμμα Erasmus περιελάμβανε στοιχεία που εμπίπτουν στον τομέα της έρευνας, ισχύει και για το πρόγραμμα Comett
Σχετικά πρέπει να τονιστεί ότι, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, της προσβαλλόμενης απόφασης, σκοπός του προγράμματος Comett II είναι η ενδοκοινοτική συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων όσον αφορά την αρχική εκπαίδευση και τη διαρκή επιμόρφωση στον τομέα της τεχνολογίας, και ιδιαίτερα της προηγμένης τεχνολογίας.
Κατά το άρθρο 3, πρώτο εδάφιο, το πρόγραμμα αυτό αποβλέπει στην « ενίσχυση της επιμόρφωσης στις ιδιαίτερα προηγμένες τεχνολογίες, της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού με υψηλά προσόντα και κατ' αυτόν τον τρόπο στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας. Επικεντρώνεται στις εξελισσόμενες ανάγκες των επιχειρήσεων και του προσωπικού τους (... ) Συμβάλλει, με την υποστήριξη δράσεων επιμόρφωσης, στη χρησιμοποίηση και εκμετάλλευση των αποτελεσμάτων, μεθόδων και εργαλείων της τεχνολογίας που αναπτύσσονται από την κοινοτική πολιτική έρευνας και ανάπτυξης. Ευνοεί τις καινοτομίες και τη μεταφορά τεχνολογίας καθώς και την ισόρροπη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη της Κοινότητας ».
Αυτό είναι και το πλαίσιο εντός του οποίου το δεύτερο εδάφιο του ίδιου αυτού άρθρου απαριθμεί μια σειρά στόχων, οι οποίοι επικεντρώνονται, στο σύνολό τους, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση στις τεχνολογίες.
Από το γράμμα των διατάξεων αυτών προκύπτει ότι σκοπός του επίμαχου προγράμματος είναι η επαγγελματική εκπαίδευση και επιμόρφωση.
Η διαπίστωση αυτή δεν αναιρείται από το γεγονός ότι η επαγγελματική αυτή εκπαίδευση και επιμόρφωση έχει σχεδιαστεί κατά τρόπο ώστε να αποτελεί παράγοντα διευκολύνσεως τόσο της αξιοποιήσεως των αποτελεσμάτων της επιστημονικής έρευνας όσο και της τεχνολογικής αναπτύξεως εντός της Κοινότητας.
Είναι αλήθεια ότι, όπως τόνισαν οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις, το άρθρο 5, παράγραφος 10, της προσβαλλόμενης απόφασης προβλέπει ότι « η Επιτροπή μεριμνά ώστε το Cometí II να εναρμονίζεται με τις άλλες κοινοτικές δράσεις έρευνας και ανάπτυξης που έχουν ήδη προγραμματιστεί ».
Η διάταξη αυτή δεν μπορεί πάντως να έχει ως αποτέλεσμα τον χαρακτηρισμό του επίμαχου προγράμματος ως προγράμματος έρευνας και ανάπτυξης. Με τη διάταξη αυτή εκφράζεται ότι είναι αναγκαίο να υπάρχει συνοχή μεταξύ του προγράμματος Cometí II και των προγραμμάτων που έχουν εκπονηθεί στο πλαίσιο της κοινοτικής πολιτικής στους άλλους τομείς πέραν της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως.
Η διάταξη αυτή απηχεί επίσης το ότι η επαγγελματική εκπαίδευση και επιμόρφωση στην οποία αποβλέπει το επίμαχο πρόγραμμα έχει συμπληρωματικό χαρακτήρα σε σχέση με την επιστημονική έρευνα. Όπως προκύπτει συγκεκριμένα από την πέμπτη αιτιολογική σκέψη της προσβαλλόμενης απόφασης, η τεχνολογική και βιομηχανική συνεργασία σε σχέση με την έρευνα και την ανάπτυξη, την οποία προβλέπουν διάφορα ειδικά προγράμματα, « πρέπει να υποστηριχθεί από παράλληλες προσπάθειες στον τομέα της επαγγελματικής κατάρτισης ».
Στην ανάγκη αυτή συνοχής και συμπληρωματικότητας ανταποκρίνεται ακριβώς η διάταξη του δευτέρου εδαφίου του σημείου 2 του παραρτήματος της προσβαλλόμενης απόφασης, η οποία προβλέπει ότι για την επιλογή των σχεδίων στο πλαίσιο του προγράμματος Corneli II θα λαμβάνεται υπόψη η εξέλιξη του προγράμματος-πλαισίου τεχνολογικής έρευνας και ανάπτυξης, προκειμένου να προωθηθούν τα συγκεκριμένα προγράμματα επιμορφώσεως που θα προκύψουν από την κοινοτική έρευνα, ενώ θα πρέπει να αποφεύγονται οι περιττές επαναλήψεις.
Τέλος, τα συγκεκριμένα μέτρα που προβλέπει το σημείο 4 του παραρτήματος αποβλέπουν, όπως συνάγεται από το γράμμα των διατάξεων που τα προβλέπουν, στην εκπαίδευση και επιμόρφωση και όχι στην έρευνα.
Οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις ισχυρίζονται πάντως ότι η χορήγηση των υποτροφιών που προβλέπει, υπό το στοιχείο Β, το ίδιο αυτό παράρτημα αφορά και την επιστημονική έρευνα.
Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
Τα μέτρα που αναφέρονται υπό Β «Διακρατικές ανταλλαγές» περιλαμβάνουν τη χορήγηση υποτροφιών, προς διευκόλυνση των ανταλλαγών αυτών, στους σπουδαστές που επιμορφώνονται επί τρεις έως δώδεκα μήνες σε επιχειρήσεις εγκατεστημένες σε άλλο κράτος μέλος (πρώτη περίπτωση), στα άτομα που έχουν ολοκληρώσει την αρχική τους εκπαίδευση και επιμορφώνονται επί έξι μήνες έως δύο έτη σε επιχείρηση άλλου κράτους μέλους που συμπράττει για την πραγματοποίηση σχεδίου βιομηχανικής αναπτύξεως στο πλαίσιο της επιχειρήσεως ( δεύτερη περίπτωση ) και, τέλος, στο προσωπικό των πανεπιστημίων και των επιχειρήσεων που έχει τεθεί στη διάθεση, αντίστοιχα, επιχειρήσεως ή πανεπιστημίου άλλου κράτους μέλους, με σκοπό να μπορέσει η εν λόγω επιχείρηση ή το εν λόγω πανεπιστήμιο, αξιοποιώντας τα προσόντα του προσωπικού αυτού, να εμπλουτίσει τις δραστηριότητες επιμορφώσεως και τις επαγγελματικές πρακτικές.
Το γεγονός και μόνον ότι οι δραστηριότητες για τις οποίες χορηγούνται οι υποτροφίες και οι οποίες χαρακτηρίζονται ρητά ως δραστηριότητες επιμορφώσεως ενδέχεται να έχουν σχέση, και μάλιστα στενότατη, με την επιστημονική έρευνα και την τεχνολογική ανάπτυξη δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί το πρόγραμμα Comett II ως ερευνητικό πρόγραμμα.
Στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστεί ότι η συλλογιστική που ακολούθησε το Δικαστήριο στην προαναφερθείσα απόφαση της 30ής Μαΐου 1989 σε σχέση με το πρόγραμμα Erasmus δεν μπορεί να μεταφερθεί στην παρούσα υπόθεση.
Το συμπέρασμα του Δικαστηρίου ότι το πρόγραμμα Erasmus αφορούσε και τον τομέα της επιστημονικής έρευνας στηριζόταν αφενός στη διαπίστωση ότι η επιστημονική έρευνα αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του έργου που επιτελούν τα πανεπιστήμια ( σκέψη 34 ) και αφετέρου στο γεγονός ότι τόσο οι στόχοι του προγράμματος όσο και ένα μέρος τουλάχιστον της προγραμματιζόμενης δράσης αφορούσαν γενικά τη συνεργασία μεταξύ των πανεπιστημίων και τις δραστηριότητες του πανεπιστημιακού προσωπικού, χωρίς να αποκλείουν την επιστημονική έρευνα, ενώ το πρόγραμμα Comett II αφορά μόνο τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων και επιχειρήσεων σε σχέση με την επαγγελματική επιμόρφωση.
Οι προσφεύγουσες κυβερνήσεις υποστήριξαν επίσης ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εμπίπτει στο πεδίο της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως, κατά την έννοια του άρθρου 128, καθόσον προβλέπει μέτρα συνεχούς επιμορφώσεως, δηλαδή επαγγελματικής τελειοποιήσεως, τα οποία δεν εμπίπτουν στην ανωτέρω έννοια.
Το επιχείρημα αυτό πρέπει επίσης να απορριφθεί. Το άρθρο 128 αφορά, όπως προκύπτει από το γράμμα του, την κοινή πολιτική επαγγελματικής εκπαιδεύσεως, χωρίς να κάνει διάκριση μεταξύ της αρχικής εκπαιδεύσεως και της συνεχούς ή διαρκούς επιμορφώσεως. Επομένως, η επιμόρφωση αυτή δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι δεν καλύπτεται από την έννοια της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως χωρίς να υπάρξει αυθαίρετος περιορισμός της έννοιας αυτής.
Εξάλλου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, κατά την προαναφερθείσα απόφαση 63/266/ΕΟΚ, η συνεχής επιμόρφωση καταλέγεται μεταξύ των γενικών αρχών της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως και καταρτίσεως ( βλ. έκτη αιτιολογική σκέψη, πρώτη αρχή, τρίτο εδάφιο, δεύτερη αρχή, στοιχεία στ και ζ, και ένατη αρχή, δεύτερο εδάφιο ).
Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το πρόγραμμα Comett II εμπίπτει στο πεδίο της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως. Ο ισχυρισμός επομένως που προβλήθηκε επ' αυτού πρέπει να απορριφθεί.
Από όλες τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι όλες οι προσφυγές πρέπει να απορριφθούν.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, η Γαλλική Δημοκρατία και η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν εις ολόκληρον στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων και των εξόδων των παρεμβάντων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.

2)
Καταδικάζει το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, τη Γαλλική Δημοκρατία και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας στα δικαστικά έξοδα εις ολόκληρον, περιλαμβανομένων και των εξόδων των παρεμβάντων.

Due
Rodríguez Iglesias
Diez de Velasco
Slynn
Κακούρης
Joliét
Grévisse
Zuleeg
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 11 Ιουνίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσες διαδικασίας: η αγγλική, η γαλλική και η γερμανική.