CELEX: 61989CJ0304
Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο
Προσφυγή ακυρώσεως στρεφόμενη κατά της μειώσεως μιας χρηματοδοτικής συνδρομής που είχε αρχικά εγκριθεί

Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 5 Οκτωβρίου 1989, η εταιρία Estabelecimentos Isidoro Μ. Oliveira (στο εξής: Oliveira) ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση δύο αποφάσεων της Επιτροπής, της 27ης Ιουνίου 198ίωση της χρηματοδοτικής συνδρομής την οποία το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο (στο εξής: Ταμείο) είχε αρχικά δεχθεί να χορηγήσει για δύο σχέδια εκπαιδευτικών προγραμμάτων τα οποία είχαν υποβληθεί για λογαριασμό της προσφεύγουσας.
Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο α, της από 17 Οκτωβρίου 1983 αποφάσεως 83/516/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για την αποστολή του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου (
ΕΕ L 289, σ. 38
), το Ταμείο συμμετέχει στη χρηματοδότηση προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικού προσανατολισμού.
Εφόσον το Ταμείο εγκρίνει αίτηση χορηγήσεως συνδρομής καταβάλλει, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2950/83 του Συμβουλίου, της 17ης Οκτωβρίου 1983, για την εφαρμογή της απόφασης 83/516/ΕΟΚ (
ΕΕ L 289, σ. 1
, στο εξής: ο κανονισμός), προκαταβολή ύψους 50 % της σχετικής συνδρομής κατά την ημερομηνία που έχει προβλεφθεί για την έναρξη των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Δυνάμει της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, οι αιτήσεις για την καταβολή του υπολοίπου περιέχουν λεπτομερή έκθεση για το περιεχόμενο, τα αποτελέσματα και τις οικονομικές πλευρές του σχετικού προγράμματος.
Το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού ορίζει ότι, όταν η συνδρομή του Ταμείου δεν χρησιμοποιείται σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται από την εγκριτική απόφαση, η Επιτροπή μπορεί να αναστείλει, να μειώσει ή να καταργήσει τη συνδρομή αυτή, αφού δώσει στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις του. Κατά την παράγραφο 2 του άρθρου αυτού, τα καταβληθέντα ποσά που δεν χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τους όρους που καθορίζονται από την εγκριτική απόφαση αναζητούνται και το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος είναι επικουρικά υπεύθυνο προς επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν αχρεωστήτως όταν πρόκειται για προγράμματα για τα οποία έχει παράσχει σχετική εγγύηση δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 2, της προαναφερθείσας αποφάσεως 83/516.
Το γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου ( στο εξής: ΓΕΚΤ) στη Λισσαβώνα υπέβαλε εξ ονόματος της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και υπέρ της προσφεύγουσας εταιρίας δύο αιτήσεις στις υπηρεσίες του Ταμείου περί χορηγήσεως χρηματοδοτικής συνδρομής.
Τα δύο σχέδια εκπαιδευτικών προγραμμάτων για τα οποία ζητήθηκε η συνδρομή εγκρίθηκαν με δύο αποφάσεις της Επιτροπής, υπό την επιφύλαξη ορισμένων τροποποιήσεων όσον αφορά το ύψος της συνδρομής. Οι αποφάσεις αυτές γνωστοποιήθηκαν στο ΓΕΚΤ, κατόπιν δε το εν λόγω γραφείο τις κοινοποίησε στην προσφεύγουσα.
Όταν ολοκληρώθηκε η εκτέλεση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων η προσφεύγουσα υπέβαλε στο ΓΕΚΤ τα έγγραφα τα οποία αποδείκνυαν ότι τα προγράμματα όντως πραγματοποιήθηκαν, τις τελικές αιτήσεις για την καταβολή του υπολοίπου ποσού και την έκθεση περί ποσοτικής και ποιοτικής εκτιμήσεως που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 4, του κανονισμού.
Κατ' εφαρμογή του άρθρου αυτού η Πορτογαλική Δημοκρατία βεβαίωσε το υποστατό και τη λογιστική ακρίβεια των στοιχείων που περιελάμβαναν οι αιτήσεις πληρωμής και τις απέστειλε στην Επιτροπή.
Κατόπιν εξετάσεως των αιτήσεων περί καταβολής του υπολοίπου, η Επιτροπή εντόπισε ορισμένες δαπάνες μη δυνάμενες να τύχουν της τελικής εγκρίσεως. Κατά συνέπεια, με τις δύο προσβαλλόμενες αποφάσεις, που γνωστοποιήθηκαν στο ΓΕΚΤ και κοινοποιήθηκαν από το γραφείο αυτό στην προσφεύγουσα, η Επιτροπή μείωσε τη συνδρομή του Ταμείου η οποία είχε αρχικά εγκριθεί.
Η προσφεύγουσα προέβαλε προς στήριξη της στρεφομένης κατά των αποφάσεων αυτών προσφυγής ακυρώσεως τέσσερις λόγους, βασιζομένους στην παράβαση ουσιώδους τύπου, στην παραβίαση των γενικών αρχών του δικαίου, στο γεγονός ότι αγνοήθηκαν κεκτημένα δικαιώματα και στην έλλειψη αιτιολογίας των προσβαλλομένων αποφάσεων.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς η εξέλιξη της διαδικασίας και οι λόγοι και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Προκύπτει ότι οι δύο προσβαλλόμενες αποφάσεις κοινοποιήθηκαν από την Επιτροπή στις αρμόδιες πορτογαλικές αρχές υπό τη μορφή αιτιολογημένων πράξεων, με τις οποίες τους ανακοινώθηκε ότι, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 1, του κανονισμού, η συνδρομή του Ταμείου μειώθηκε σε σχέση με το αρχικά εγκριθέν ποσό.
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι επίδικες αποφάσεις περί μειώσεως των σχετικών συνδρομών, αν και απευθύνθηκαν στην Πορτογαλική Δημοκρατία, αφορούν άμεσα και ατομικά την προσφεύγουσα υπό την έννοια του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης, καθόσον τη στερούν από ένα μέρος της συνδρομής που είχε αρχικά εγκριθεί, χωρίς να έχει το κράτος μέλος ίδια εξουσία εκτιμήσεως επ' αυτού.
Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως που βασίζεται στην παράβαση ουσιώδους τύπου, η εταιρία Oliveira διατείνεται ότι οι προσβαλλόμενες αποφάσεις συνιστούν παράβαση του άρθρου 6, παράγραφος 1, του κανονισμού, καθόσον η Επιτροπή, σε αντίθεση με όσα ορίζει η εν λόγω διάταξη, δεν έδωσε στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος την ευκαιρία να υποβάλει τις παρατηρήσεις του πριν λάβει τις αποφάσεις αυτές.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι αρμόδιες εθνικές αρχές μπορούν είτε να δεχθούν τις αποφάσεις περί μειώσεως της χρηματοδοτικής συνδρομής και να τις γνωστοποιήσουν στους διοργανωτές των προγραμμάτων, είτε να τις αμφισβητήσουν, σύμφωνα με το προαναφερθέν άρθρο 6, παράγραφος 1. Σε περίπτωση αμφισβητήσεως, αρχίζει νέο στάδιο διαβουλεύσεως μεταξύ των υπηρεσιών του Ταμείου και των εθνικών αρχών, μετά το οποίο οι αποφάσεις επιβεβαιώνονται ή τροποποιούνται και καθίστανται οριστικές με την κοινοποίηση τους στους διοργανωτές των προγραμμάτων. Εν προκειμένω, οι πορτογαλικές αρχές δέχθηκαν ρητώς τις μειώσεις που επέφερε η Επιτροπή, συναινώντας στην κοινοποίηση των προσβαλλόμενων αποφάσεων στην προσφεύγουσα. Εν πάση περιπτώσει, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα της προηγουμένης διαβουλεύσεως εφόσον ο νόμιμος φορέας του δικαιώματος αυτού δεν θέλησε να το ασκήσει.
Πρέπει να σημειωθεί καταρχάς ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αμφισβητήσει το έννομο συμφέρον της προσφεύγουσας να προβάλει αυτόν τον λόγο ακυρώσεως.
Πράγματι, η προσφεύγουσα έχει έννομο συμφέρον να επικαλεστεί την ενδεχόμενη μη τήρηση της τυπικής προϋποθέσεως που ορίζεται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού, καθόσον μια τέτοια παρατυπία μπορεί να έχει επίπτωση στη νομιμότητα των προσβαλλομενων αποφάσεων.
Εν πάση περιπτώσει, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το Δικαστήριο μπορεί να εξετάζει αυτεπαγγέλτως την ύπαρξη παραβάσεως ουσιώδους τύπου (βλ. αποφάσεις της 21ης Δεκεμβρίου 1954,
1/54, Γαλλία κατά Ανωτάτης Αρχής, Rec. 1954, σ. 7
, και
2/54, Ιταλία κατά Ανωτάτης Αρχής, Rec. 1954, σ. 73
, και της 20ής Μαρτίου 1959,
18/57, Noid κατά Ανωτάτης Αρχής, Rec. 1959, σ. 89
).
Δεν αμφισβητείται ότι, πριν από τη λήψη των επιδίκων αποφάσεων, η Επιτροπή δεν παρέσχε στην Πορτογαλική Δημοκρατία τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της, παραβιάζοντας έτσι την υποχρέωση που της επιβάλλεται σαφώς από το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού.
Διαπιστώνεται εξάλλου ότι το Ταμείο έρχεται σε άμεση επαφή με το κράτος μέλος (βλ. αποφάσεις της 15ης Μαρτίου 1984,
310/81, EISS κατά Επιτροπής, Συλλογή 1984, σ. 1341, σκέψη 15
), το οποίο καθίσταται συνυπεύθυνο όσον αφορά τις υποβαλλόμενες αιτήσεις, καθόσον βεβαιώνει το υποστατό και τη λογιστική ακρίβεια των στοιχείων που περιλαμβάνονται στις αιτήσεις καταβολής του υπολοίπου, το δε κράτος μέλος μπορεί να. κληθεί να βεβαιώσει το αίσιο πέρας των εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
Λαμβανομένης υπόψη της αποφασιστικής αναμείξεως του και της σημασίας των ευθυνών που αναλαμβάνει για την υποβολή και τον έλεγχο της χρηματοδοτήσεως των εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η δυνατότητα του ενδιαφερομένου κράτους μέλους να υποβάλλει τις παρατηρήσεις του πριν από τη λήψη οριστικής αποφάσεως περί μειώσεως της συνδρομής αποτελεί ουσιώδη τύπο, η μη τήρηση του οποίου συνεπάγεται την ακυρότητα των προσβαλλόμενων αποφάσεων.
Το επιχείρημα της Επιτροπής, ότι το εν λόγω κράτος μέλος έχει τη δυνατότητα να αρχίσει διαβουλεύσεις με το Ταμείο όταν του κοινοποιηθούν οι αποφάσεις περί μειώσεως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
Συναφώς αρκεί να σημειωθεί ότι τόσο ο δικαιούχος της συνδρομής, ο οποίος πληροφορείται για την έναρξη αυτών των διαβουλεύσεων, όσο και το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος θα στερούνταν τη δυνατότητα να ασκήσουν προσφυγή ακυρώσεως κατά των αποφάσεων περί μειώσεως στην περίπτωση κατά την οποία, παρά τις αντιρρήσεις του κράτους μέλους, η Επιτροπή επιβεβαιώνει τις αρχικές της αποφάσεις μετά τη δίμηνη προθεσμία που τάσσει το άρθρο 173, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης.
Στην περίπτωση αυτή, επίσης, ο δικαιούχος της συνδρομής και το κράτος μέλος δεν μπορούν να ασκήσουν παραδεκτώς προσφυγή ακυρώσεως κατά των επιβεβαιωτικών αποφάσεων περί μειώσεως της συνδρομής, δεδομένου ότι προσφυγή ακυρώσεως στρεφομένη κατά αποφάσεως που απλώς επιβεβαιώνει μια άλλη, μη προσβληθείσα, είναι απαράδεκτη (βλ. Διάταξη της 21ης Νοεμβρίου 1990,
C-12/90, Infortec, Συλλογή 1990, σ. I-4265, σκέψη 10
).
Κατά συνέπεια, οι επίδικες αποφάσεις περί μειώσεως πρέπει να ακυρωθούν, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστούν οι άλλοι λόγοι ακυρώσεως που επικαλείται η προσφεύγουσα.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρξε σχετικό αίτημα. Επειδή η Επιτροπή ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Ακυρώνει τις αποφάσεις της 27ης Ιουνίου 1989 με τις οποίες απορρίφθηκαν δαπάνες συνολικού ύψους 63450244 ESC και 23713486 ESC που αφορούν, αντιστοίχως, τις αιτήσεις παροχής συνδρομής υπ' αριθ. 870708/Ρ1 και 870708/Ρ3 οι οποίες υποβλήθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

2)
Καταδικάζει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

O'Higgins
Mancini
Schockweiler
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 7 Μαΐου 1991.
Ο Γραμματέας
J.- G. Giraud
Ο Πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
Τ. F. O'Higgins
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η πορτογαλική.