CELEX: 62008CJ0375
Rolnictwo
Wspólna organizacja rynków
Wołowina i cielęcina
Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999
Wspólnotowa pomoc finansowa w zakresie premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych
Przesłanki przyznania
Ustalanie współczynnika liczebności stada w danym gospodarstwie
Pojęcie "dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych"
Rozporządzenia (EWG) nr 3887/92 i (WE) nr 2419/2001
Zintegrowany system zarządzania niektórymi wspólnotowymi systemami pomocy i ich kontroli
Przepisy krajowe uzależniające przyznanie wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie produkcji od przedstawienia ważnego tytułu prawnego uzasadniającego użytkowanie wykorzystywanych obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni przepisów wspólnotowych odnoszących się do wniosków
o przyznanie pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, a w szczególności ? rozporządzenia Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja
1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku wołowiny i cielęciny (Dz.U. L 160, s. 21 i sprostowania Dz.U. 1999, L 282, s. 16
i Dz.U. 2000, L 263, s. 34).
Wniosek ten został przedłożony w ramach postępowania karnego toczącego się przeciwko L. Pontiniemu, E. Rechowi, G. Foratowi,
D. Bonorze i I. Colomberottiemu oraz L. Forato i A. Adami. Osobom tym postawiono zarzuty popełnienia różnych naruszeń na szkodę
Wspólnoty Europejskiej związanych z otrzymaniem, uznanym przez oskarżenie za nienależne, wspólnotowej pomocy finansowej w zakresie
premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych w latach 2000–2004.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Rozporządzenie (EWG) nr 3508/92
W art. 1 ust. 1 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3508/92 z dnia 27 listopada 1992 r. ustanawiającego zintegrowany system zarządzania
i kontroli pewnych systemów pomocy Wspólnoty (Dz.U. L 355, s. 1) zostało przewidziane, że każde państwo członkowskie ustanowi
zintegrowany system zarządzania i kontroli (zwany dalej „ZSZiK”) mający zastosowanie do różnych systemów pomocy w sektorach
produkcji roślinnej i inwentarza żywego.
Zgodnie z art. 2 wspomnianego rozporządzenia w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Rady (WE) nr 1593/2000 z dnia 17 lipca
2000 r. (Dz.U. L 182, s. 4) ZSZiK zawiera skomputeryzowaną bazę danych, system identyfikacyjny dla działek rolnych, system
identyfikacji i rejestracji zwierząt, wnioski o przyznanie pomocy i zintegrowany system kontroli.
Artykuł 6 rozporządzenia nr 3508/92 zmienionego rozporządzeniem nr 1593/2000 brzmi następująco:
„1.      W celu zakwalifikowania się do jednego lub więcej systemów Wspólnoty [wspólnotowych] objętych niniejszym rozporządzeniem,
każdy rolnik składa co roku wniosek o przyznanie pomocy obszarowej, wskazujący:
–        działki rolne, w tym obszary [przeznaczone] pod uprawę roślin paszowych oraz działki rolne objęte wyłączeniem spod uprawy
i inne odłogowane,
–        w danym przypadku [tam, gdzie ma to zastosowanie], wszelkie inne niezbędne informacje określone bądź w rozporządzeniach dotyczących
systemów Wspólnoty [wspólnotowych], bądź przez zainteresowane państwa członkowskie.
[…]
6.      Dla każdej z zadeklarowanych działek rolnych rolnik wskazuje obszar i jego położenie, która to informacja musi umożliwić zidentyfikowanie
działki w systemie identyfikacji działek rolnych.
[…]”.
Rozporządzenie (EWG) nr 3887/92
W motywach 7 i 9 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 3887/92 z dnia 23 grudnia 1992 r. regulującego szczegółowe zasady stosowania
zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy (Dz.U. L 391, s. 36) w brzmieniu zmienionym
rozporządzeniem Komisji (WE) z dnia 29 lipca 1998 r. (Dz.U. L. 212, s. 23) (zwanego dalej „rozporządzeniem nr 3887/92”) zostało
stwierdzone, że:
„[…] przestrzeganie przepisów z zakresu pomocy wspólnotowej musi być kontrolowane w sposób skuteczny […];
[…]
[…] w świetle zdobytych doświadczeń i przy uwzględnieniu zasady proporcjonalności oraz szczególnych problemów związanych z przypadkami
siły wyższej i okolicznościami naturalnymi koniecznym jest przyjęcie środków mających na celu skuteczne zapobieganie nieprawidłowościom
i nadużyciom oraz ich karanie; […]”[tłumaczenie nieoficjalne, podobnie jak dalsze fragmenty tego rozporządzenia].
W art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 3887/92 zostało postanowione, że w przypadku, gdy obszar przeznaczony pod uprawę roślin
paszowych jest użytkowany wspólnie, właściwe władze krajowe przyporządkowują go indywidualnym rolnikom proporcjonalnie do
ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru.
Artykuł 4 ust. 1 rozporządzenia nr 3887/92 brzmi następująco:
„Bez uszczerbku dla wymagań określonych w rozporządzeniach sektorowych, wniosek o przyznanie pomocy obszarowej zawiera wszystkie
konieczne informacje, a w szczególności:
–        określenie tożsamości rolnika,
–        szczegółowe dane umożliwiające identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie, określenie ich powierzchni, położenia,
użytkowania, oraz tam, gdzie ma to zastosowanie, informację, czy dana działka jest nawadniana, a także wskazanie właściwego
systemu pomocy,
–        oświadczenie producenta o zapoznaniu się z warunkami dotyczącymi przyznania odpowiedniej pomocy.
»Użytkowanie« oznacza użytkowanie obszarów według typu uprawy lub okrywy roślinnej lub też braku uprawy.
[…]”.
Rozporządzenie (WE, Euratom) nr 2988/95
Zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów
finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U. L 312, s. 1):
„Działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie
w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści prowadzą do nieprzyznania lub wycofania
korzyści”.
Artykuł 8 tego rozporządzenia brzmi następująco:
„1.      Zgodnie z krajowymi przepisami ustawowymi, wykonawczymi i administracyjnymi państwa członkowskie podejmują środki niezbędne
dla zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot.
2.      Środki kontroli powinny być właściwe ze względu na charakter danego sektora i proporcjonalne do realizowanych celów. […]
[…]”.
Rozporządzenie (WE) nr 1254/1999
W motywie 13 rozporządzenia nr 1254/1999 zostało stwierdzone, że „[m]ając na uwadze tendencję intensyfikacji produkcji wołowiny
i cielęciny, premie od hodowli zwierząt powinny zostać ograniczone w odniesieniu do możliwości danego gospodarstwa hodowlanego
w zakresie zapewnienia pożywienia dla takiego bydła w oparciu o liczbę i gatunki hodowanych zwierząt; aby uniknąć nadmiernej
intensyfikacji produkcji, przyznanie premii powinno być uzależnione od przestrzegania przepisów w zakresie maksymalnej liczebności
stada w danym gospodarstwie”.
Jeżeli chodzi o potrzebę zapewnienia elastycznych ram dodatkowych dopłat przyznawanych przez Wspólnotę, w motywie 15 tego
rozporządzenia zostało stwierdzone, że „w szczególności ważne jest, by państwa członkowskie zostały zobowiązane do korzystania
z przyznanych im kompetencji wyłącznie w oparciu o obiektywne kryteria, aby przywiązywały należną wagę do zasady równego traktowania
oraz unikały zniekształceń koncepcji rynku i konkurencji”.
Pojęcie „gospodarstwo” zostało zdefiniowane w art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999 jako oznaczające „wszystkie jednostki
produkcyjne zarządzane przez producenta i znajdujące się na terytorium jednego państwa członkowskiego”.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia producentowi hodującemu bydło płci męskiej [samce bydła] może być przyznana, po
złożeniu stosownego wniosku, premia specjalna.
Artykuł 12 wspomnianego rozporządzenia, zatytułowany „[Współczynnik] [l]iczebność[ci] stada”, brzmi następująco:
„1.      Łączna liczba zwierząt uprawnionych do premii specjalnej i premii od krów mamek jest ograniczona poprzez stosowanie przepisów
w zakresie [współczynnika] liczebności stada w gospodarstwie liczącym dwie sztuki duże [jednostki żywego inwentarza] (LU)
na hektar i w danym roku kalendarzowym. [Współczynnik] liczebność[ci] stada, o któr[ym] mowa powyżej, jest wyrażon[y] w LU
na jednostkę powierzchni paszowej przeznaczonej [obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych] dla hodowanych zwierząt.
Jednakże producent może zostać zwolniony z obowiązku przestrzegania zasady, jeżeli liczba zwierząt w jego gospodarstwie brana
pod uwagę do celów obliczenia [współczynnika] liczebności stada nie przekracza 15 LU.
2.      Do celów obliczania [współczynnika] liczebności stada w gospodarstwie należy uwzględnić:
a)      samce, krowy mamki i jałówki, owce lub kozy, w odniesieniu do których został złożony wniosek o przyznanie premii, jak również
krowy mleczne potrzebne do produkcji łącznej ilości mleka wyznaczonej dla tego producenta. Liczba zwierząt jest przeliczana
na LU za pomocą tabeli przeliczeniowej znajdującej się w załączniku III;
b)      obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt [pod uprawę roślin paszowych], rozumiany jako ta część gospodarstwa, która jest
przeznaczona [dostępna] przez cały rok kalendarzowy na hodowlę bydła, owiec lub kóz. Obszar taki nie obejmuje:
–        budynków, lasu, stawów, ścieżek,
–        obszaru wykorzystywanego do innych upraw objętych wspólnotowym programem pomocy lub przeznaczonego na uprawy wieloletnie lub uprawy
ogrodowe, z wyjątkiem pastwisk stałych, objętego płatnościami obszarowymi przyznawanymi zgodnie z art. 17 niniejszego rozporządzenia
i art. 19 rozporządzenia [Rady (WE) nr 1255/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji rynku mleka i przetworów
mlecznych (Dz.U. L 160, s. 48)],
–        obszaru uprawnionego do objęcia systemem pomocy dla producentów niektórych upraw rolniczych wykorzystywanego w programie pomocy
na pasze suche lub zgodnie z krajowym lub wspólnotowym programem rezerw.
Obszar przeznaczony na pasze dla zwierząt [pod uprawę roślin paszowych] obejmuje obszary we współużytkowaniu i obszary, na
których stosowane są uprawy mieszane.
3.      Komisja przyjmuje szczegółowe zasady stosowania przepisów niniejszego artykułu zgodnie z procedurą określoną w art. 43. Zasady
te w szczególności dotyczą przepisów:
–      odnoszących się do obszarów we współużytkowaniu oraz obszarów, na których stosowane są uprawy mieszane,
–      umożliwiających zapobieganie niewłaściwemu stosowaniu zasad określania liczebności stada”.
Artykuł 12 ust. 1 rozporządzenia nr 1254/1999 został zmieniony rozporządzeniem Rady nr 1512/2001 z dnia 23 lipca 2001 r. (Dz.U.
L. 201, s. 1) poprzez dodanie po zdaniu pierwszym tego przepisu następującego zdania:
„Obsada zwierząt [współczynnik liczebności] wynosi 1,9 jednostki żywego inwentarza [LU] od dnia 1 stycznia 2002 r. oraz 1,8
jednostki żywego inwentarza [LU] od dnia 1 stycznia 2003 r.”.
Artykuł 13 rozporządzenia nr 1254/1999 zatytułowany jest „Premie rekompensacyjne”, a art. 13 ust. 1 brzmi:
„Producenci otrzymujący premię specjalną lub premię od krów mamek mogą ubiegać się o premie rekompensacyjne”.
Zgodnie z art. 45 rozporządzenia nr 1254/1999 do produktów wymienionych w art. 1 tego rozporządzenia mają zastosowanie przepisy
rozporządzenia Rady (WE) nr 1258/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L. 160,
s. 103) i przyjęte do niego przepisy wykonawcze.
Rozporządzenie (WE) nr 1258/1999
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia nr 1258/1999 Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (zwany dalej „EFOGR”) obejmuje
sekcję gwarancji, która finansuje w szczególności interwencje mające na celu ustabilizowanie rynków rolnych.
Artykuł 8 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi:
„Państwa członkowskie, zgodnie z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego, podejmują środki
niezbędne do:
a)      upewnienia się, że transakcje finansowane przez EFOGR są rzeczywiście przeprowadzane i dokonywane w poprawny sposób;
b)      zapobiegania nieprawidłowościom i postępowania z nimi;
c)      odzyskiwania kwot straconych wskutek nieprawidłowości lub zaniedbań.
Państwa członkowskie powiadomią Komisję o środkach podjętych w tym celu, w szczególności o stanie procedur administracyjnych
i sądowych”.
Rozporządzenie nr 1259/1999
Zgodnie z art. 1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1259/1999 z dnia 17 maja 1999 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów
wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej (Dz.U. L 160, s. 113) rozporządzenie to stosuje się do płatności
przyznawanych bezpośrednio rolnikom na podstawie systemów wsparcia w zakresie wspólnej polityki rolnej (zwanej dalej „WPR”),
które są finansowane w całości lub częściowo przez sekcję gwarancji EFOGR, z wyjątkiem tych przewidzianych w rozporządzeniu
Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji
i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającym i uchylającym niektóre rozporządzenia (Dz.U. L 160, s. 80).
Stosownie do postanowień art. 7 rozporządzenia nr 1259/1999 niezależnie od jakichkolwiek szczególnych przepisów w indywidualnych
systemach wsparcia nie zostaną przyznane żadne płatności beneficjentom, w wypadku których stwierdzono, że sztucznie stworzyli
warunki wymagane do otrzymania takich płatności, w celu osiągnięcia korzyści niezgodnych z celami systemów wsparcia.
Rozporządzenie WE nr 2419/2001
Artykuł 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 2419/2001 z dnia 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania
zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowion[ego] rozporządzeniem Rady
(EWG) nr 3508/92 (Dz.U. L 327, s. 11 i sprostowanie Dz.U. 2002, L 7, s. 48) jest zatytułowany „Identyfikacja i minimalny rozmiar
działek rolnych”, a jego art. 4 ust. 1 stanowi:
„System identyfikacyjny określony w art. 4 rozporządzenia (EWG) nr 3508/92, działa na poziomie działki rolnej. Państwa członkowskie
mogą przewidzieć wykorzystanie w tym celu zamiast działki rolnej, innej jednostki, takiej jak działka katastralna lub blok
produkcyjny. Państwa członkowskie zapewniają, w takich przypadkach, rzetelną identyfikację działek w szczególności wymagają
składania wniosków o pomoc [obszarową] zawierających szczegółowe dane lub aby towarzyszyły im dokumenty określone przez właściwe
władze umożliwiające zlokalizowanie i dokonanie pomiaru każdej działki rolnej”.
Artykuł 5 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 stanowi:
„Dla celów niniejszego rozporządzenia:
[…]
b)      w przypadku gdy obszar uprawy paszowej [przeznaczony pod uprawę roślin paszowych] jest użytkowany wspólnie, właściwe władze
krajowe przyporządkowują go indywidualnym rolnikom proporcjonalnie do ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru;
c)      każdy obszar uprawy paszowej [przeznaczony pod uprawę roślin paszowych] musi być dostępny dla hodowanych zwierząt przez okres
minimum siedmiu miesięcy, począwszy od daty, określanej przez państwo członkowskie, między 1 stycznia a 31 marca”.
Artykuł 10 rozporządzenia nr 2419/2001, zatytułowany „Wymogi odnoszące się do wniosków o pomoc w odniesieniu do inwentarza
żywego”, brzmi następująco:
„Wniosek o pomoc w odniesieniu do inwentarza żywego zawiera wszystkie konieczne informacje w celu ustalenia uprawnień do pomocy,
w szczególności:
a)      tożsamość rolnika;
b)      odniesienie do wniosku o pomoc obszarową, jeśli już został złożony;
c)      liczbę zwierząt każdego rodzaju, w odniesieniu do których zostały złożone wnioski o jakąkolwiek pomoc oraz dla bydła kod identyfikacyjny
zwierząt;
d)      tam, gdzie ma to zastosowanie, zobowiązanie zaciągnięte przez rolnika do utrzymywania zwierząt określon[ych] [w] lit. c),
w jego gospodarstwie w okresie utrzymywania oraz informacje na temat miejsca lub miejsc gdzie zwierzęta będą trzymane w danym
okresie lub okresach;
e)      tam, gdzie ma to zastosowanie – indywidualny limit lub indywidualny pułap dla danych zwierząt;
[…]
g)      deklaracj[ę] rolnika, że jest świadomy wymogów danej pomocy.
Jeżeli zwierzę jest przenoszone do innego miejsca podczas okresu przetrzymania, rolnik informuje pisemnie, z wyprzedzeniem
właściwe władze.
2.      Państwa członkowskie zapewniają każdemu opiekunowi zwierząt prawo do uzyskania od właściwych władz w rozsądnych odstępach
czasowych i bez zbędnej zwłoki, informacji o danych odnoszących się do niego oraz jego zwierząt, przechowywanych w skomputeryzowanej
bazie danych. W chwili składania wniosku o pomoc rolnik poświadcza, że informacje te są poprawne i kompletne lub poprawia
wszystkie błędy i uzupełnienia ewentualne braki.
[…]”.
Zgodnie z art. 15 rozporządzenia nr 2419/2001 kontrole administracyjne oraz kontrole na miejscu są przeprowadzane w sposób
zapewniający skuteczną weryfikację zgodności z warunkami, zgodnie z którymi przyznawana jest pomoc.
Artykuł 22 tego rozporządzenia, zatytułowany „Wyznaczanie obszaru”, stanowi:
„1.      Obszar działek rolnych jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków określanych przez właściwe władze, które zapewniają
pomiar z dokładnością co najmniej równoważną do tej wymaganej w przypadku oficjalnych pomiarów dokonywanych na podstawie przepisów
krajowych. […]
2.      Całkowity obszar działki rolnej może być brany pod uwagę pod warunkiem że jest ona w pełni użytkowana zgodnie ze zwyczajowymi
normami w danym państwie członkowskim lub regionie. W innych przypadkach uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar.
[…]
3.      Kwalifikacja działek rolnych jest weryfikowana przy pomocy wszelkich właściwych środków. W tym celu, w miarę potrzeby, może
być wymagany dodatkowy dowód”.
Artykuł 53 ust. 1 rozporządzenia nr 2419/2001 uchylił rozporządzenie (EWG) nr 3887/92, z zastrzeżeniem, że nadal jest ono
stosowane w odniesieniu do wniosków o pomoc odnoszących się do lat gospodarczych lub okresów premiowych, które rozpoczęły
się przed dniem 1 stycznia 2002 r.
Zgodnie z art. 54 ust. 2 rozporządzenia nr 2419/2001 rozporządzenie to stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących
się do lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2002 r.
Rozporządzenie (WE) nr 1782/2003
Artykuł 153 ust.1 rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów
wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego
rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999,
(WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. L 270 s. 1 i sprostowanie Dz.U. 2004, L. 94,
s. 70) uchylił rozporządzenie nr 3508/92, z zastrzeżeniem, że będzie ono nadal obowiązywało w stosunku do wniosków o płatności
bezpośrednie dotyczących lat kalendarzowych poprzedzających rok 2005.
Rozporządzenie nr 1782/2003 uchyliło również, z dniem 1 stycznia 2005 r., niektóre przepisy rozporządzenia nr 1254/1999.

Uregulowania krajowe
Decreto del Presidente della Repubblica n. 503 z dnia 1 grudnia 1999 r. Regolamento recante norme per l’istituzione della
Carta dell’agricoltore e del pescatore e dell’anagrafe delle aziende agricole (dekret prezydenta Republiki w sprawie wprowadzenia
karty rolnika i rybaka oraz rejestru gospodarstw rolnych, zwany dalej „dekretem nr 503/1999”) (GURI nr 305 z dnia 30 grudnia
1999r.) określa informacje zawarte w rejestrze gospodarstw rolnych i w dokumentacji gospodarstwa lub producenta.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 lit. f) tego dekretu informacje zawarte we wspomnianym rejestrze powinny w szczególności obejmować,
dla każdego gospodarstwa, powierzchnię gospodarstwa, tytuł prawny jego zajmowania oraz dane ewidencyjne, o ile takie istnieją,
budynków, z uwzględnieniem danych aerofotogrametrycznych, kartograficznych i teledetekcyjnych znajdujących się w posiadaniu
władz administracyjnych.
Zgodnie z postanowieniem odsyłającym, właściwe przepisy krajowe, to znaczy dekret nr 503/1999 oraz dekrety Ministero delle
Politiche agricole e forestali (włoskiego ministerstwa do spraw polityki rolnej i leśnej) z dnia 4 kwietnia 2000°r., 10 sierpnia
2001°r. oraz 17 kwietnia 2003°r., w odniesieniu do wymogów w zakresie dokumentacji producenta przewidują, że jeżeli podstawą
użytkowania obszarów gospodarstwa nie jest tytuł własności, wnioskodawca powinien dołączyć do wniosku o przyznanie pomocy
dowody dotyczące takiego użytkowania.
Agenzia Veneta per i Pagamenti in Agricoltura – AVEPA (rolnicza agencja płatnicza dla rejonu Veneto, zwana dalej „AVEPA”)
informuje o wprowadzaniu w życie dekretu nr 503/1999 w drodze okólników wydawanych przez Agenzia per le Erogazioni in Agricoltura
(agencję pomocy w sektorze rolnym), wśród nich okólnik nr 35 z dnia 24 kwietnia 2001 r., który przewiduje, co następuje:
„B. Szczególne wymagania dotyczące wniosków [odnoszących się do WPR, zwanych dalej »wnioskami WPR«] w sprawie terenów uprawnych:
W celu usprawnienia składania wniosków WPR w sprawie upraw wzywa się osoby zainteresowane do przedstawienia kopii aktualnych
poświadczeń kadastralnych dotyczących wszystkich terenów wskazanych we wniosku.
Jeżeli producentem składającym wniosek jest podmiot inny niż właściciel wskazany w poświadczeniach kadastralnych wspomnianych
w ustępie pierwszym, powinien on wykazać istnienie tytułu prawnego, na podstawie którego użytkuje on grunty (na przykład w przypadku
dzierżawy, użyczenia, użytkowania, emfiteuzy itp.) objętych wnioskiem, przedstawiając poświadczoną kopię tytułu prawnego zarejestrowanego
w należyty sposób, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
[…] W przypadku, gdy producent składający wniosek nie jest w stanie przedstawić dokumentacji dotyczącej wspomnianej podstawy
prawnej użytkowania, lub w przypadku umowy ustnej, jest on zobowiązany osobiście poświadczyć istnienie stosunku umownego uzasadniającego
wspomniany wniosek i zobowiązać się do wypełniania obowiązków wynikających z ustawy nr 448 z dnia 23 grudnia 1998 r.; takie
osobiste poświadczenie musi potwierdzać, że producent jest uprawnionym użytkownikiem gruntów i zawierać dane osobowe właściciela,
datę rozpoczęcia oraz zakończenia umowy, ze wskazaniem, na własną odpowiedzialność, podstawy prawnej użytkowania oraz przyczyn,
dla których konieczne jest odwołanie się do osobistego poświadczenia”.

Okoliczności powstania sporu i pytanie prejudycjalne
W następstwie śledztw wszczętych w 2004 r. na wniosek Procura della Repubblica di Treviso (prokuratury w Treviso) E. Pontini
i in. zostali postawieni przed Tribunale di Treviso (sądem w Treviso) na mocy stosownych przepisów włoskiego kodeksu karnego,
pod zarzutem udziału w związku przestępczym oraz kwalifikowanego oszustwa ciągłego na szkodę Wspólnoty Europejskiej. Oskarżenie
zarzuca im nienależne pobranie w latach 2000–2004 wspólnotowej pomocy finansowej obejmującej premie za samce bydła oraz premie
rekompensacyjne przewidziane, odpowiednio, w art. 4 ust. 1 i w art. 13 rozporządzenia nr 1254/1999.
Z postanowienia odsyłającego wynika, iż oskarżenie uważa, że oskarżeni skorzystali z podstępu lub nieuczciwych działań, aby wprowadzić
w błąd właściwe władze krajowe w celu otrzymania nienależnej korzyści dla siebie lub innej osoby. Akty oskarżenia są oparte
na tezie, zgodnie z którą premie za samce bydła oraz premie rekompensacyjne zostały otrzymane nieuczciwie dzięki przedstawieniu,
w załączeniu do wniosków, umów użyczenia dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych przypisywanych do
gospodarstw wnioskodawców, które to umowy zostały sporządzone bez wiedzy właścicieli gruntów będących ich przedmiotem.
Zdaniem sądu krajowego, właściwe przepisy krajowe stanowią, że wnioskodawca powinien załączyć do wniosku dokumenty wykazujące
tytuł prawny uzasadniający korzystanie z obszarów stanowiących o możliwościach jego gospodarstwa rolnego w zakresie zapewnienia
paszy. W przypadku, gdy wnioskodawca nie jest właścicielem gruntów, których dotyczy jego wniosek, musi załączyć do tego wniosku
dokumenty uzasadniające ich użytkowanie. Według tego sądu właściwe przepisy krajowe powinny być interpretowane w ten sposób,
iż wnioskodawca ma obowiązek przedstawić ważny tytuł uzasadniający użytkowanie wspomnianych gruntów i nie wystarczy, wbrew
twierdzeniom oskarżonych, że rzeczywiście korzysta z obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, bez względu na podstawy,
w oparciu o które posiada je lub użytkuje.
W postępowaniu przed sądem krajowym oskarżeni podnieśli, że w niektórych państwach członkowskich przyznanie wspólnotowej pomocy
finansowej takiej jak będąca przedmiotem tego postępowania jest uzależnione wyłącznie od wymogu dostępności i rzeczywistego
użytkowania odpowiednich obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, niezależnie od tytułu prawnego potwierdzającego
prawo do korzystania z danych gruntów.
Sąd krajowy chce się dowiedzieć, czy w odniesieniu do warunków przyznania wspólnotowej pomocy finansowej takich, jak będące
przedmiotem sporu przed tym sądem, w rozporządzeniu nr 1254/1999 zostały przewidziane ścisłe wymogi, od których państwa członkowskie
nie mogą odejść, czy też określa ono ogólne ramy stanowiące punkt odniesienia, pozostawiając właściwym władzom krajowym zadanie
ich wdrożenia i ustanowienia szczegółowych reguł.
Ponieważ Tribunale di Treviso uznał, że wykładnia rozporządzenia nr 1254/1999, w szczególności w zakresie pojęcia „dostępnego
obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych” występującego w art. 12 tego rozporządzenia, ma istotne znaczenie dla
rozstrzygnięcia zawisłego przed nim sporu, postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem
prejudycjalnym:
„[J]akie są przesłanki przyznania premii za samce bydła i premii rekompensacyjnych[? W] szczególności, czy wystarczający jest
wymóg korzystania z obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, niezależnie od ważnego tytułu prawnego, który potwierdza
takie prawo [?]”.
Uznając, iż powyższe pytanie wymaga pilnej odpowiedzi Trybunału ze względu na fakt, że postępowanie karne przeciwko oskarżonym
prowadzone jest od 2004 r. oraz że w tym czasie właściwe władze krajowe zawiesiły przyznawanie na ich rzecz wszelkiej pomocy
wspólnotowej, sąd krajowy skierował do Trybunału wniosek o rozpoznanie pytania prejudycjalnego w trybie pilnym, na podstawie
art. 104b regulaminu postępowania przed Trybunałem.
Decyzją z dnia 21 sierpnia 2008 r. trzecia izba odrzuciła ten wniosek, ze względu na fakt, że wniosek o wydanie orzeczenia
w trybie prejudycjalnym nie dotyczy dziedziny objętej trybem pilnym na mocy art. 23a statutu Trybunału i art. 104b regulaminu
postępowania przed Trybunałem oraz ponieważ tak czy inaczej nie ma on pilnego charakteru wymaganego dla zastosowania wspomnianego
trybu.
Tytułem posiłkowym i z tych samych powodów sąd krajowy wniósł do Trybunału o zastosowanie w odniesieniu do odesłania prejudycjalnego
trybu przyspieszonego na podstawie art. 104a akapit pierwszy regulaminu postępowania przed Trybunałem.
Prezes Trybunału oddalił powyższy wniosek postanowieniem z dnia 29 września 2008 r., uznając, że nie zostały spełnione przesłanki
określone w przywołanym art. 104a akapit pierwszy.

W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez przedłożone pytanie sąd krajowy chce w istocie dowiedzieć się, czy właściwe przepisy wspólnotowe odnoszące się do
wniosków o przyznanie pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, a w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 wymagają,
aby do wniosku o premię specjalną za samce bydła lub o premię rekompensacyjną załączony był ważny tytuł prawny potwierdzający
prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku.
Tytułem wstępu należy stwierdzić, że okoliczności poprzedzające postępowanie przed sądem krajowym są przedmiotem ostrych sporów,
czego dowodzi dyskusja podczas rozprawy przed Trybunałem. Spory te dotyczą w szczególności kwestii ustalenia, czy umowy dzierżawy
zostały sfałszowane i przedstawione przez oskarżonych lub przez niektórych spośród nich w celu skorzystania z premii wspólnotowych
oraz, czy przeważająca część gruntów objętych wnioskami może być uznana za dostępny obszar przeznaczony pod uprawę roślin
paszowych w rozumieniu rozporządzenia nr 1254/1999.
Tymczasem zgodnie z art. 234 WE, którego podstawą jest wyraźne oddzielenie kompetencji sądów krajowych i Trybunału, ten ostatni
jest uprawniony wyłącznie do orzekania o wykładni lub ważności aktów prawa wspólnotowego w oparciu o fakty przedstawione mu
przez sąd krajowy (zob. podobnie wyrok z dnia 19 lutego 2009 r. w sprawie C‑321/07 Schwarz, Zb.Orz. s. I‑1113, pkt 49).
Do sądu krajowego należy zatem ustalenie okoliczności stanowiących podstawę sporu i wyciągnięcie konsekwencji z tych ustaleń
w celu wydania rozstrzygnięcia, o które się do niej zwrócono (zob. m.in. wyrok z dnia 16 września 1999 r. w sprawie C‑435/97
WWF i in., Rec. s. I‑5613, pkt 32).
Oskarżeni podważają również właściwość przywołanych w pkt 34 niniejszego wyroku dekretów przedstawionych przez sąd krajowy
jako mające zastosowanie przepisy krajowe, a także okólników przywołanych przez AVEPA, o których mowa w pkt 35 tego wyroku,
jako nie mających zastosowania w czasie wystąpienia zdarzeń lub jako posiadających znaczenie wyłącznie administracyjne, nie
zaś prawne.
Jednak w ramach odwołania prejudycjalnego do sądu krajowego należy wyjaśnienie okoliczności faktycznych i prawnych sporu toczącego
się przed tym sądem (zobacz postanowienie z dnia 28 czerwca 2000 r. w sprawie C‑116/00 Laguillaumie, Rec. s. I‑4979, pkt 23).
Nie leży w kompetencji Trybunału ustalanie przepisów prawa krajowego właściwych w danym sporze, wypowiadanie się w przedmiocie
wykładni tych przepisów, ani orzekanie o poprawności wykładni dokonanej przez sąd krajowy (zob. podobnie wyrok z dnia 23 kwietnia
2009 r. w sprawach połączonych od C‑387/07 do C‑380/07 Angelidaki i in., Zb.Orz. s. I‑3071, pkt 48).
Spór przed sądem krajowym dotyczy w szczególności interpretacji przepisów wspólnotowych odnoszących się do wniosków o przyznanie
pomocy w odniesieniu do inwentarza żywego, określonych w tych przepisach przesłanek przyznawania premii specjalnych za samce
bydła i premii rekompensacyjnych przewidzianych w art. 4 i 13 rozporządzenia nr 1254/1999 oraz sposobu, w jaki właściwe władze
krajowe stosują przepisy wspólnotowe.
Oskarżeni podnoszą, iż interpretowanie właściwych przepisów wspólnotowych w taki sposób, że hodowla może być prowadzona wyłącznie
na obszarach przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych należących do producenta lub w odniesieniu do których producent może
przedstawić konkretny tytuł prawny będący podstawą ich użytkowania, jest sprzeczne z duchem tych przepisów, które odnoszą
się do obszarów użytkowanych przez producenta lub przez niego wykorzystywanych, niezależnie od wszelkich kwestii związanych
z tytułem prawnym, na podstawie którego dochodzi do tego użytkowania lub wykorzystywania. Zdaniem oskarżonych, zamiar prawodawcy
wspólnotowego polegający na uzależnieniu płatności od zwykłego użytkowania lub dostępności obszarów przeznaczonych pod uprawę
roślin paszowych wynika w szczególności z art. 3, 12 i 17 rozporządzenia nr 1254/1999, z art. 1 ust. 4 rozporządzenia nr 3508/92
i z art. 5, 6 i 22 rozporządzenia nr 2419/2001.
Zdaniem oskarżonych przepisy wspólnotowe dotyczące przyznawania premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych
nie zawierają żadnej wzmianki o tytule prawnym zajmowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych. Liczy się jedynie
rzeczywiste użytkowanie terenów przeznaczonych na pastwiska. Rozporządzenie nr 1254/1999 przewiduje szereg ścisłych wymagań
mających zapewnić, że hodowca hoduje w swoim gospodarstwie liczbę sztuk bydła wystarczającą, aby móc skorzystać z premii.
Kluczowym elementem jest istnienie zgłoszonego pogłowia bydła.
Natomiast AVEPA, a także rządy włoski i grecki uznają, iż przepisy krajowe zobowiązujące wnioskodawcę do przedstawienia ważnego
tytułu prawnego dowodzącego, że dysponuje on powierzchnią, której dotyczy jego wniosek o premię specjalną za samce bydła i premię
rekompensacacyjną, nie są w tym zakresie sprzeczne z przepisami wspólnotowymi. Na państwach członkowskich spoczywa, w ramach
ZSZiK, obowiązek ustanowienia środków nadzoru i sposobów kontroli, tak aby skutecznie zapewnić przestrzeganie przepisów z zakresu
pomocy wspólnotowej, oraz przyjęcia przepisów mających na celu zapobieganie nieprawidłowościom i nadużyciom, a także skuteczne
ich karanie.
AVEPA i rząd włoski podnoszą w szczególności, że wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego umożliwia kontrolę zgodności
danych przedstawionych we wnioskach o przyznanie pomocy, pomaga uniknąć podwójnego uwzględnienia możliwości danego obszaru
w zakresie zapewnienia paszy i zapobiega nieuczciwemu korzystaniu przez hodowców z terenów innych podmiotów w oczywistym celu
obejścia przepisów dotyczących pomocy.
Jak słusznie wskazuje Komisja, należy zbadać, czy przepisy wspólnotowe, w szczególności rozporządzenie nr 1254/1999, ustanawiają
jako przesłankę przyznania premii specjalnych za samce bydła i premii rekompensacyjnych obowiązek dotyczący przedstawienia
ważnego tytułu prawnego do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych objętych wnioskiem o przyznanie
pomocy, a w przypadku otrzymania odpowiedzi przeczącej ? zbadać, czy przepisy wspólnotowe sprzeciwiają się wprowadzeniu takiego
obowiązku przez państwa członkowskie w przepisach krajowych.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy dokonywaniu wykładni przepisów prawa wspólnotowego należy brać pod uwagę nie tylko
ich brzmienie, lecz także kontekst oraz cele uregulowania, którego stanowią one część (wyroki: z dnia 1 marca 2007 r. w sprawie
C‑34/05 Schouten, Zb.Orz.. s. I‑1687, pkt 25; z dnia 24 maja 2007 r. w sprawie C‑45/05 Maatschap Schonewille-Prins, Zb.Orz.
s. I‑3997, pkt 30).
Przede wszystkim, jeżeli chodzi o rozpatrywane przepisy wspólnotowe, art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999 definiuje
gospodarstwo jako wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez producenta i znajdujące się na terytorium jednego państwa
członkowskiego.
Artykuł 12 ust. 1 tego rozporządzenia stanowi, że łączna liczba zwierząt uprawnionych do premii specjalnej przewidzianej w art. 4
ust. 1 tego rozporządzenia jest ograniczona poprzez stosowanie współczynnika liczebności stada w gospodarstwie, który w latach
rozpatrywanych w postępowaniu przed sądem krajowym wahał się pomiędzy 2 i 1,8 LU na hektar i w danym roku kalendarzowym.
Jak wynika z art. 12 ust. 2 lit. a) i b) wspomnianego rozporządzenia, współczynnik liczebności odpowiada ułamkowi, którego
licznik stanowi liczba zwierząt, dla których zostały złożone wnioski o premie, a mianownikiem jest powierzchnia obszaru przeznaczonego
pod uprawę roślin paszowych w gospodarstwie przeznaczonego przez cały rok kalendarzowy na hodowlę bydła, owiec lub kóz. W konsekwencji,
im większy jest obszar przeznaczony pod uprawę roślin paszowych na potrzeby hodowli bydła, tym większa jest liczba zwierząt,
za które można ubiegać się o premię specjalną.
Ani definicja gospodarstwa zawarta w art. 3 lit. b) rozporządzenia nr 1254/1999, ani odniesienie do „części gospodarstwa,
która jest dostępna” zawarte w art. 12 ust. 2 lit. b) tego rozporządzenia nie pozwalają wyciągnąć wniosku, że na mocy tego
rozporządzenia, aby móc skorzystać z żądanych premii, przy składaniu wniosku o przyznanie pomocy producent musi przedstawić
ważny dokument, który albo potwierdza, iż on sam jest właścicielem obszaru uwzględnionego we wniosku, albo wykazuje jego prawo
do użytkowania tego obszaru na podstawie innego tytułu prawnego.
Jak wskazuje Komisja, te przepisy nie wykluczają, że samo rzeczywiste użytkowanie obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin
paszowych przez cały rozpatrywany rok kalendarzowy może oznaczać dostępność tego obszaru w rozumieniu rozporządzenia nr 1254/1999.
Zarówno z art. 12 ust. 2 ostatni akapit rozporządzenia nr 1254/1999, jak i z art. 2 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 3887/92
wynika, że obszary przeznaczone pod uprawę roślin paszowych stanowiące przedmiot wniosku o przyznanie pomocy mogą być użytkowane
wspólnie. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b) rozporządzenia nr 2419/2001, które stosuje się do wniosków o przyznanie pomocy odnoszących
się do lat gospodarczych lub okresów premiowych rozpoczynających się od dnia 1 stycznia 2002 r., w przypadku gdy obszar przeznaczony
pod uprawę roślin paszowych jest użytkowany wspólnie, właściwe władze krajowe mogą przyporządkować go indywidualnym rolnikom
proporcjonalnie do ich użytkowania lub prawa do użytkowania danego obszaru.
Jeżeli chodzi o art. 22 rozporządzenia nr 2419/2001, zatytułowany „Wyznaczanie obszaru”, stanowi on, że obszar działek rolnych
jest ustalany przy pomocy wszelkich odpowiednich środków, i że jeżeli całkowity obszar działki rolnej nie jest brany pod uwagę,
ponieważ nie była ona użytkowana w całości, uwzględniany jest rzeczywiście użytkowany obszar.
Z wyżej wymienionych przepisów wynika, że przyznanie odnośnych premii zależy, po pierwsze, od rzeczywiście użytkowanych obszarów
przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych, a po drugie, od liczby zwierząt hodowanych na tych obszarach w ciągu rozpatrywanego
roku kalendarzowego, a nie od przedstawienia ważnego tytułu prawnego stanowiącego podstawę użytkowania tych obszarów.
Następnie, jeżeli chodzi o cele realizowane przez rozporządzenie nr 1254/1999, z 4 i 13 motywu tego rozporządzenia wynika,
że jednym z jego założeń jest spowolnienie intensyfikacji produkcji wołowiny i cielęciny, ponieważ producenci hodują bydło,
którego pogłowie nieustannie rośnie przy niezmiennej powierzchni gospodarstw i ograniczonych zasobach paszowych (ww. wyrok
w sprawie Schouten, pkt 28).
Współczynnik liczebności określony w art. 12 wspomnianego rozporządzenia ma więc na celu przyznawanie premii wyłącznie za zwierzęta
hodowane w gospodarstwie, którego powierzchnia jest wystarczająca, by zapewnić im paszę. Jak słusznie wskazuje Komisja, ustalanie
współczynnika liczebności w oparciu o powierzchnię dostępnego obszaru przeznaczonego pod uprawę roślin paszowych uwzględnia
rzeczywiste możliwości gospodarstwa w zakresie zapewnienia paszy i kontrole rzeczywistego wykorzystania tych możliwości, nie
zaś możliwości tego obszaru w zakresie zapewnienia paszy dostępne z formalnego i prawnego punktu widzenia, ale w rzeczywistości
niewykorzystywane.
Jak wskazują oskarżeni, dla osiągnięcia tego celu rozporządzenia nr 1254/1999 nie jest konieczne wymaganie uprzedniego przedstawienia
ważnego tytułu prawnego stanowiącego podstawę użytkowania obszarów uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy jako warunku
przyznania premii, których dotyczy wniosek. Wystarczające w tym względzie jest przedstawienie dowodu rzeczywistego użytkowania
tych obszarów.
Z powyższych rozważań wynika, że art. 12 rozporządzenia nr 1254/1999 nie uzależnia dopuszczalności wniosku o premie specjalne
za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania
obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku. Stosowne przepisy rozporządzenia nr 1254/1999,
kontekst, w jaki są wpisane oraz cele zakładane w szczególności przez to rozporządzenie wskazują, że przesłankę dopuszczalności
przyznania wnioskowanej pomocy stanowi rzeczywiste użytkowanie obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych.
Niemniej jednak, nawet jeżeli taka przesłanka nie jest określona w przepisach wspólnotowych, należy zbadać, jak wskazano w pkt 57
niniejszego wyroku, czy przepisy te sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie w ich przepisach krajowych obowiązku
przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę
roślin paszowych będących przedmiotem wniosku.
W tym względzie należy zbadać charakter i cele ZSZiK, ustanowionego na mocy przepisów wspólnotowych dotyczących wspólnotowych
systemów pomocy i ustalić, jaki zakres swobodnego uznania został przyznany państwom członkowskim w odniesieniu do kontroli
przestrzegania warunków określonych dla przyznawania pomocy w ramach ZSZiK.
Zgodnie z art. 1 i 2 rozporządzenia nr 3508/92, każde państwo członkowskie ma obowiązek stworzenia ZSZiK, obejmującego skomputeryzowaną
bazę danych, system identyfikacyjny dla działek rolnych, system do identyfikacji i rejestracji zwierząt, wnioski o przyznanie
pomocy i zintegrowany system kontroli.
ZSZiK ma na celu, zgodnie z motywami 7 i 9 rozporządzenia nr 3887/92, skuteczne kontrolowanie przestrzegania przepisów z zakresu
wspólnotowej pomocy i ustanowienie przepisów zmierzających do zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom oraz ich skuteczne
karanie (zobacz podobnie, wyroki: z dnia 17 lipca 1997 r. w sprawie C‑354/9 National Farmers’ Union i in., Rec. s. I‑4559,
pkt 51; z dnia 16 maja 2002 r. w sprawie C‑63/00, Schilling i Nehring, Rec. s. I‑4483, pkt 25; a także z dnia 1 lipca 2004 r.
w sprawie C‑295/02 Gerken, Zb.Orz. s. I‑6369, pkt 41).
Z przepisów wspólnotowych dotyczących ZSZiK, ochrony interesów finansowych Wspólnoty i finansowania WPR jasno wynika, że zadaniem
państw członkowskich jest ustanawianie środków odpowiednich, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie ZSZiK i że są one między
innymi zobowiązane do przyjęcia środków koniecznych w celu zapewnienia, że transakcje finansowane przez Wspólnoty, a w szczególności
przez EFOGR są rzeczywiście przeprowadzane oraz, że są wykonywane prawidłowo; zadaniem państw członkowskich jest również ustanawianie
środków niezbędnych do przeciwdziałania nieprawidłowościom i odpowiedniego ich traktowania.
Również z analizy przepisów wspólnotowych dotyczących wspólnotowych systemów pomocy i ZSZiK wynika, że państwa członkowskie
korzystają z zakresu swobodnego uznania przy wdrażaniu wspomnianych systemów oraz przy dokonywaniu wyboru środków krajowych,
które uznają za konieczne dla skutecznego zapobiegania nieprawidłowościom i nadużyciom oraz ich karania.
I tak art. 6 ust. 1 rozporządzenia nr 3508/92 stanowi, że w celu zakwalifikowania się do systemów pomocy, każdy rolnik powinien
co roku złożyć wniosek o przyznanie pomocy obszarowej, wskazujący działki rolne, w tym obszary przeznaczone pod uprawę roślin
paszowych oraz tam, gdzie ma to zastosowanie, „wszelkie inne niezbędne informacje określone bądź w rozporządzeniach dotyczących
[wspomnianych wspólnotowych] systemów [pomocy] […], bądź przez zainteresowane państwa członkowskie”.
Podobnie art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 3887/92 stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy obszarowej powinien zawierać wszystkie
konieczne informacje, a w szczególności szczegółowe dane umożliwiające identyfikację wszystkich działek rolnych w gospodarstwie,
określenie ich powierzchni, położenia i użytkowania.
Zakres swobodnego uznania, z którego korzystają państwa członkowskie w odniesieniu do kontroli wniosków o przyznanie pomocy,
wynika również z rozporządzenia nr 2419/2001. Z motywu 48 tego rozporządzenia wynika, że państwa członkowskie powinny podejmować
wszelkie dalsze działania niezbędne dla jego sprawnego wykonywania. Zgodnie z art. 4 wspomnianego rozporządzenia państwa członkowskie
powinny zapewnić rzetelną identyfikację działek rolnych i wymagać składania wniosków o przyznanie pomocy obszarowej zawierających
szczegółowe dane lub z załączonymi dokumentami określonymi przez właściwe władze umożliwiającymi zlokalizowanie i dokonanie
pomiaru każdej działki. Zgodnie z art. 22 ust. 3 tego samego rozporządzenia kwalifikacja działek rolnych jest weryfikowana
przy pomocy wszelkich właściwych środków i, w tym celu, w miarę potrzeby mogą być wymagane dodatkowe dowody.
Ponadto art. 7 rozporządzenia nr 1259/1999 stanowi, że żadne płatności z tytułu systemów pomocy, których dotyczy to rozporządzenie,
nie zostaną przyznane beneficjentom, w wypadku których stwierdzono, iż w celu osiągnięcia korzyści niezgodnych z celami systemów
wsparcia sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności.
Co więcej, środki, o których mowa w pkt 75 niniejszego wyroku, a które państwa członkowskie powinny podjąć w celu upewnienia
się, że transakcje finansowane przez Wspólnoty są rzeczywiście przeprowadzane oraz że są wykonywane prawidłowo, powinny, jak
wynika z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95 oraz z art. 8 ust. 1 rozporządzenia nr 1258/1999, zostać przyjęte zgodnie
z przepisami ustawowymi, wykonawczymi lub administracyjnymi prawa krajowego.
Ze wspomnianych powyżej przepisów wspólnotowych dotyczących systemów pomocy i sposobów funkcjonowania ZSZiK jasno wynika,
że państwom członkowskim przysługuje zakres swobodnego uznania w odniesieniu do dokumentów i dowodów wymaganych od wnioskodawcy
dotyczących obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych uwzględnionych we wniosku o przyznanie pomocy. W ramach tego
swobodnego uznania państwa członkowskie mogą szczegółowo określić dowody, jakie należy przedstawić dla uzasadnienia wniosku
o przyznanie pomocy, odwołując się w szczególności do zwyczajów panujących w rolnictwie na ich obszarze w odniesieniu do korzystania
i użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych oraz do tytułów prawnych, jakie są przedstawiane odnośnie
do takiego korzystania.
Należy jednak przypomnieć, że ten zakres swobodnego uznania podlega pewnym ograniczeniom.
I tak, jak wynika z motywu 15 rozporządzenia nr 1254/1999, państwa członkowskie są zobowiązane do korzystania z przyznanych
im kompetencji wyłącznie w oparciu o obiektywne kryteria, aby przywiązywać należną wagę do zasady równego traktowania oraz
unikać zakłócenia rynku i konkurencji. Chociaż wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego stanowi, co do zasady, takie obiektywne
kryterium, do sądu krajowego należy zbadanie, czy odnosi się on do wszystkich zainteresowanych wnioskodawców znajdujących
się w porównywalnej sytuacji.
Podobnie, z art. 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 2988/95 wynika, że środki kontroli przyjęte przez państwa członkowskie dla
zapewnienia prawidłowości i rzeczywistej realizacji transakcji związanych z interesami finansowymi Wspólnot oraz finansowaniem
WPR, takich jak transakcje finansowane przez EFOGR, powinny być właściwe ze względu na charakter danego sektora i proporcjonalne
do realizowanych celów.
W konsekwencji, korzystając z zakresu swobodnego uznania w odniesieniu do dowodów wymaganych jako uzasadnienie wniosku o przyznanie
pomocy, szczególnie jeżeli chodzi o możliwość zobowiązania wnioskodawcy do przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego
prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych będących przedmiotem wniosku, państwa
członkowskie powinny uwzględniać cele przepisów wspólnotowych dotyczących pomocy, oraz, w szczególności, przestrzegać ogólnych
zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.
Zgodnie z orzeczeniem Trybunału powyższa zasada, która wymaga, aby środki wprowadzone na mocy przepisu były właściwe dla osiągnięcia
zakładanego celu i nie wykraczały poza to, co niezbędne dla jego realizacji, powinna być przestrzegana zarówno przez prawodawcę
wspólnotowego, jak i ustawodawców i sądy krajowe, które stosują prawo wspólnotowe (zobacz, podobnie, wyrok z dnia 17 stycznia
2008 r. w sprawach połączonych C‑37/06 i C‑58/06 Viamex Agrar Handel, Zb.Orz. s. I‑69, pkt 33). W konsekwencji, ta zasada
powinna być przestrzegana przez właściwe władze krajowe przy stosowaniu przepisów rozporządzenia nr 1254/1999 oraz przepisów
odnoszących się do ZSZiK.
Jak wynika z pkt 75 niniejszego wyroku, przepisy wspólnotowe dotyczące ZSZiK, ochrony interesów finansowych Wspólnoty i finansowanie
WPR wymagają ustanowienia środków krajowych odpowiednich, aby zapewnić prawidłowe funkcjonowanie ZSZiK oraz rzeczywistą realizację
i prawidłowe wykonanie systemów pomocy finansowanych przez Wspólnotę. Założenia te są uwzględniane przez przepisy właściwe
w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, które, jak wynika z pkt 56 niniejszego wyroku, mają na celu zapobieganie nieuczciwemu
korzystaniu przez hodowców z terenów innych podmiotów w celu obejścia przepisów wspólnotowych dotyczących wspomnianych systemów.
Wynikający z przepisów włoskich wymóg przedstawienia ważnego tytułu prawnego wydaje się odpowiadać wymogom zasady proporcjonalności.
Do sądu krajowego należy jednak zbadanie, czy w przypadku sprawy będącej przedmiotem postępowania przed tym sądem zasada ta
była przestrzegana.
W świetle powyższych rozważań na postawione pytanie należy odpowiedzieć, że przepisy wspólnotowe, a w szczególności rozporządzenie
nr 1254/1999, nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne od przedstawienia
ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę roślin paszowych
będących przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez państwa członkowskie
na mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów przepisów wspólnotowych
i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Przepisy wspólnotowe, a w szczególności rozporządzenie Rady (WE) nr 1254/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wspólnej organizacji
rynku wołowiny i cielęciny, nie uzależniają dopuszczalności wniosku o premie specjalne za samce bydła i premie rekompensacyjne
od przedstawienia ważnego tytułu prawnego potwierdzającego prawo wnioskodawcy do użytkowania obszarów przeznaczonych pod uprawę
roślin paszowych będących przedmiotem wniosku. Niemniej jednak przepisy wspólnotowe nie sprzeciwiają się wprowadzeniu przez
państwa członkowskie na mocy przepisów krajowych obowiązku przedstawienia takiego tytułu, pod warunkiem uwzględniania celów
przepisów wspólnotowych i przestrzegania ogólnych zasad prawa wspólnotowego, w szczególności zasady proporcjonalności.
Podpisy
*
* Język postępowania: włoski.