CELEX: 62004CJ0185
Swobodny przepływ pracowników
Urzędnicy i inni pracownicy Wspólnot Europejskich
Dodatek rodzicielski
Uwzględnienie okresu objęcia wspólnym ubezpieczeniem chorobowym Wspólnot Europejskich

1       Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 12 WE, art. 17 ust. 2 WE, art. 18 WE i art. 39
WE oraz art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady (EWG) nr 1612/68 z dnia 15 października 1968 r. w sprawie swobodnego przepływu
pracowników wewnątrz Wspólnoty (Dz.U. L 257, str. 2 – wyd. spec. w jęz. pol. Rozdz. 5, t. 1 str. 15), jak również dyrektywy
Rady 96/34/WE z dnia 3 czerwca 1996 roku w sprawie porozumienia ramowego dotyczącego urlopu rodzicielskiego zawartego przez
UNICE, CEEP oraz ETUC (Dz.U. L 145, str. 4 – wyd. spec. w jęz. pol. Rozdz. 5, t. 2 str. 285).
2       Wniosek ten został złożony w ramach sporu między U. Öbergiem a Försäkringskassan, länskontoret Stockholm (sztokholmską kasą
zabezpieczenia społecznego), dawną Stockholms läns allmänna försäkringskassa w przedmiocie uwzględnienia, przy obliczaniu
wysokości kwoty dodatku rodzicielskiego, okresu zatrudnienia, w którym U. Öberg był objęty wspólnym ubezpieczeniem chorobowym
Wspólnot Europejskich.

Ramy prawne
3       Rozdział 4 lag (1962:381) om allmän försäkring (szwedzka ustawa o systemie zabezpieczeń społecznych, zwana dalej „AFL”) zawiera
przepisy regulujące dodatek rodzicielski.
4       Według rozdziału 4, art. 4 AFL dodatek rodzicielski przysługują rodzicom z okazji narodzin dziecka przez maksymalny okres
450 dni i to najpóźniej do momentu osiągnięcia przez dziecko wieku ośmiu lat lub zakończenia.
5       Na podstawie rozdziału 4, art. 4 AFL kwota dodatku rodzinnego wynosi przynajmniej 60 SEK dziennie (zwana dalej „gwarantowanym
minimum/poziomem gwarantowanym”). Ponadto ustawa przewiduje, że w okresie 180 dni dodatek rodzinny odpowiada kwocie zasiłku
chorobowego/diet dziennych, jeśli rodzic należy do kasy ubezpieczeń na wypadek choroby i jego ubezpieczenie obejmuje kwotę
przewyższającą gwarantowane minimum, w okresie przynajmniej 240 dni następujących po sobie przed narodzinami dziecka lub przewidywaną
datą narodzin.
6       Zgodnie z rozdziałem 3, art. 2 AFL kwotę zasiłku chorobowego oblicza się według wysokości rocznego dochodu, jaki ubezpieczony
jest w stanie uzyskać jako wynagrodzenie za swoją działalność zawodową w Szwecji, o ile nie uległa zmianie sytuacja.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytanie prejudycjalne
7       U. Öberg, obywatel szwedzki, po przepracowaniu w służbie Trybunału Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich od 1995 r. do 2000
r. powrócił do Szwecji. Jest on ojcem dziecka, które urodziło się w dniu 22 września 1999 r.
8       Decyzjami z dnia 28 sierpnia oraz z dnia 16 listopada 2001 r. sztokholmska kasa zabezpieczenia społecznego odmówiła U. Öbergowi
prawa do zasiłku rodzicielskiego odpowiadającego zasiłkowi chorobowemu w okresie pierwszych 180 dni jego urlopu rodzicielskiego
z tego powodu, że w okresie poprzedzającym narodziny dziecka był on zatrudniony w Trybunale Sprawiedliwości i nie był zatem
objęty krajowym systemem ubezpieczenia chorobowego na kwotę przewyższającą gwarantowane minimum w okresie przynajmniej 240
dni następujących po sobie przed narodzinami dziecka lub przed przewidywaną datą narodzin.
9       U. Öberg zaskarżył te decyzje do länsrätten i Stockholms län, który postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału
z następującymi pytaniami prejudycjalnymi :
„1. Czy wymóg ustawodawstwa krajowego, stanowiący, iż rodzic musi posiadać miejsce zamieszkania, jak również być objęty systemem
ubezpieczenia zdrowotnego w danym państwie członkowskim przynajmniej przez 240 dni przed urodzeniem się dziecka, aby nabyć
uprawnienia do dodatku rodzicielskiego w wysokości zasiłku chorobowego, jest zgodny z art. 12 WE, art. 17 ust. 2 WE, art.
18 WE, art. 39 WE, art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1612/68 oraz dyrektywą nr 96/34 w sprawie porozumienia ramowego dotyczącego
urlopu rodzicielskiego zawartego przez Europejską Unię Konfederacji Przemysłowych i Pracodawców (UNICE), Europejskie Centrum
Przedsiębiorstw Publicznych (CEEP) oraz Europejską Konfederację Związków Zawodowych (ETUC)?
2. W przypadku odpowiedzi twierdzącej: czy prawo wspólnotowe wymaga dla stwierdzenia, czy pracownik spełnił przewidziany ustawodawstwem
krajowym wymóg zachowania minimalnego okresu ubezpieczenia, doliczenia okresu, w którym pracownik objęty był wspólnym ubezpieczeniem
chorobowym przewidzianym Regulaminem pracowniczym urzędników Wspólnot Europejskich?”

W przedmiocie pytań prejudycjalnych
10     Sąd krajowy poprzez swoje dwa pytania prejudycjalne, które należy rozpatrzyć łącznie, zmierza zasadniczo do ustalenia, czy
w przypadku zastosowania regulacji krajowej, takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym prawo wspólnotowe, a w szczególności
przepisy dotyczące swobodnego przepływu osób, należy interpretować w ten sposób, że uwzględnieniu podlega okres działalności
zawodowej, w którym pracownik był objęty wspólnym system ubezpieczenia chorobowego Wspólnot Europejskich.
11     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każdy obywatel wspólnotowy, niezależnie od miejsca zamieszkania oraz obywatelstwa, który
skorzystał z prawa do swobodnego przepływu pracowników oraz który wykonywał działalności zawodową w innym państwie członkowskim
niż państwo, w którym ma miejsce zamieszkania, podlega pod zakres zastosowania art. 39 WE (wyroki z dnia 12 grudnia 2002 r.
w sprawie C-385/00 De Groot, Rec. str. I-11819, pkt 76; z dnia 2 października 2003 r. w sprawie C-232/01 Van Lent, Rec. str.
I-11525, pkt 14 oraz z dnia 11 listopada 2003 r. w sprawie C-209/01 Schilling i Fleck-Schilling, Rec. str. I-13389, pkt 23).
12     Ponadto należy przypomnieć, że urzędnik Wspólnot Europejskich jest pracownikiem migrującym. W rzeczywistości z utrwalonego
orzecznictwa wynika, że obywatel wspólnotowy pracujący w państwie członkowskim innym niż państwo pochodzenia, nie traci statusu
pracownika w rozumieniu art. 39 ust. 1 WE z uwagi na fakt zatrudnienia w międzynarodowej organizacji, nawet jeśli warunki
jego wjazdu oraz pobytu w państwie zatrudnienia są przedmiotem szczególnego uregulowania w międzynarodowej konwencji (wyroki
z dnia 15 marca 1989 r. w sprawach 389/87 i 390/87 Echternach i Moritz, Rec. str. 723, pkt 11; ww. wyrok w sprawie Schilling
i Fleck-Schilling, pkt 28 oraz wyrok z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie C-293/03 My, Rec. str. I-12013, pkt 37).
13     Z tego wynika, że pracownikowi będącemu obywatelem państwa członkowskiego, jak U. Öberg nie można odmówić praw i przywilejów
socjalnych, które mu zapewnia art. 39 WE (zob. ww. wyroki w sprawie Echternach i Moritz oraz w sprawie My, pkt 38).
14     Trybunał orzekł również, że ogół postanowień traktatu WE dotyczących swobodnego przepływu pracowników służy ułatwieniu obywatelom
wspólnotowym wykonywania wszelkiego rodzaju działalności zawodowej na całym terytorium Wspólnoty i stoi na przeszkodzie przepisom,
które mogą stawiać obywateli w mniej korzystnej sytuacji w przypadku ich zamiaru wykonywania działalności zawodowej na terytorium
innego państwa członkowskiego (wyroki z dnia 7 lipca 1992 r. w sprawie C-370/90 Singh, Rec. str. I-4265, pkt 16; ww. wyrok
w sprawie De Groot, pkt 77 oraz ww. wyrok w sprawie Van Lent, pkt 15).
15     W tym względzie przepisy, które utrudniają lub zniechęcają obywatela państwa członkowskiego do opuszczenia swojego państwa
pochodzenia w celu wykonywania jego prawa do swobodnego przepływu stanowią ograniczenia tej swobody, nawet jeśli podlegają
zastosowaniu niezależnie od obywatelstwa danych pracowników (ww. wyroki w sprawie De Groot, pkt 78; w sprawie Van Lent, pkt
16 oraz w sprawie Schilling i Fleck-Schilling, pkt 25).
16     A zatem przepisy prawa krajowego, które nie uwzględniają w celu obliczenia kwoty dodatku rodzicielskiego, okresów działalności
zawodowej wykonywanej w ramach wspólnego ubezpieczenia chorobowego Wspólnot Europejskich są w stanie zniechęcić obywateli
państwa członkowskiego do opuszczenia tego państwa w celu wykonywania działalności zawodowej w instytucji Unii Europejskiej
znajdującej się na terytorium innego państwa, ponieważ przyjmując stanowisko w jednej z takich instytucji pracownicy utraciliby
prawo skorzystania ze świadczenia rodzinnego należnego im w ramach systemu krajowego, do którego prawo zachowaliby gdyby tego
stanowiska nie przyjęli (zob. podobnie ww. wyrok w sprawie My, pkt 47).
17     Wynika z tego, że regulacja krajowa, taka jak w postępowaniu przed sądem krajowym, stanowi zakazaną zasadniczo przez art.
48 traktatu przeszkodę w swobodnym przepływie pracowników 39 WE.
18     Należy jednak dokonać analizy, czy ograniczenie to może być uzasadnione z punktu widzenia postanowień traktatu..
19     Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału przepis stanowiący ograniczenie podstawowych swobód gwarantowanych przez traktat
może być uzasadniony jedynie wówczas, gdy służy słusznemu celowi zgodnemu z traktatem oraz jest zgodny z zasadą proporcjonalności.
W tym celu przepis ten musi być właściwy do zapewnienia realizacji celu, któremu służy oraz nie może wykraczać poza to, co
jest konieczne do jego zrealizowania (zob. w szczególności wyroki z dnia 31 marca 1993 r. w sprawie C-19/92 Kraus, Rec. str.
I-1663, pkt 32 oraz z dnia 26 listopada 2002 r. w sprawie C-100/01Oteiza Olazabal, Rec. str. I-10981, pkt 43).
20     Rząd szwedzki podnosi, że AFL oparta jest na obiektywnych względach, niezależnych od obywatelstwa danych osób i proporcjonalnych
z punktu widzenia słusznie realizowanego celu walki z nadużyciami w zakresie stosowania zasady zliczania okresów ubezpieczenia.
Zdaniem tego rządu przyznanie dodatków rodzicielskich w kwocie przewyższającej gwarantowane minimum pracownikom migrującym
wykonującym działalność zawodową w instytucji Unii Europejskiej stanowiłoby poważny ciężar finansowy dla krajowych systemów
pomocy socjalnej, w ten sposób że państwa członkowskie, które – jak np. Królestwo Szwecji – przyznają dodatki rodzicielskie
w kwocie wyższej mogłyby czuć się zmuszone do obniżenia tych kwot.
21     W odniesieniu do tego, co zostało wyżej powiedziane należy stwierdzić, że względy natury czysto gospodarczej nie mogą stanowić
uzasadnienia dla naruszenia praw podmiotów indywidualnych wynikających z postanowień traktatu poświęconych swobodnemu przepływowi
pracowników.
22     Ponadto należy przypomnieć, że powoływaniu przez państwa członkowskie względów uzasadniających powinna towarzyszyć analiza
przydatności oraz proporcjonalności środka ograniczającego przyjętego przez to państwo (wyrok z dnia 18 marca 2004 r. w sprawie
C-8/02 Leichtle, Rec. str. I-2641, pkt 45).
23     Należy zatem stwierdzić, że w niniejszej sprawie zabrakło takiej analizy. Rząd szwedzki ogranicza się do zwrócenia uwagi,
bez dostarczenia szczegółowych informacji na poparcie jego argumentów, na hipotetyczny ciężar finansowy, który spoczywałby
na krajowym systemie pomocy socjalnej, gdyby uwzględniono dla celów stosowania rozdziału 4 art. 6 AFL okres działalności zawodowej
pracownika migrującego, w którym był on objęty wspólnym systemem ubezpieczenia chorobowego Wspólnot Europejskich.
24     Wynika z tego, że przeszkoda w swobodnym przepływie pracowników, która wynika z odmowy uwzględnienia przy obliczaniu kwoty
dodatku rodzicielskiego okresów działalności zawodowej pracowników migrujących w ramach wspólnego systemu ubezpieczenia chorobowego
Wspólnot Europejskich, jest nieuzasadniona.
25     Biorąc pod uwagę powyższe rozważania nie jest konieczne, żeby Trybunał wypowiedział się w przedmiocie wykładni art. 12 WE,
art. 17 WE, art. 18 WE oraz art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1612/68 ani wykładni dyrektywy 96/34.
26     W tych okolicznościach na pytania prejudycjalne należy odpowiedzieć, że art. 39 WE należy interpretować w ten sposób, iż w
przypadku zastosowania regulacji krajowej, takiej jak w postępowaniu przed sądem krajowym, okres, w którym pracownik migrujący
był objęty wspólnym systemem ubezpieczenia chorobowego Wspólnot Europejskich podlega uwzględnieniu.

W przedmiocie kosztów
27     Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem; do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (druga izba) orzeka, co następuje:
Artykuł 39 WE należy interpretować w ten sposób, iż w przypadku zastosowania regulacji krajowej, takiej jak w postępowaniu
przed sądem krajowym, okres, w którym pracownik migrujący był objęty wspólnym systemem ubezpieczenia chorobowego Wspólnot
Europejskich podlega uwzględnieniu.
Podpisy
*
Język postępowania: szwedzki.