CELEX: 61980CJ0100
Ανταγωνισμός
Παράλληλη εισαγωγή προϊόντων hifi

της 15ης Ιουλίου 1970, Boehringer Mannheim κατά Επιτροπής,
45/69, Recueil σ. 769, σκέψη 53
' απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1975, Suiker Unie και λοιποί κατά Επιτροπής, Recueil σ. 1663, σκέψεις 612 και 623' απόφαση της 1ης Φεβρουαρίου 1978, Miller κατά Επιτροπής,
19/77, Recueil σ. 131
, σκέψεις 20 και 21). Η Επιτροπή προσθέτει ότι το Δικαστήριο έκρινε σαφώς ότι τα πρόστιμα μπορούν να είναι ανάλογα προς τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων (απόφαση της 12ης Ιουλίου 1979, BMW Belgium κατά Επιτροπής,
32, 36 έως 82/78, Recueil σ. 2435, σκέψη 47
).
Υπογραμμίζει ότι λόγω του μεγάλου αριθμού των κριτηρίων που πρέπει να ληφθούν υπόψη και δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν προσωπικά, δεν μπορεί να εφαρμοστεί γενικά κανένας μαθηματικός τόπος. Διάφοροι τρόποι μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανάλογα με την περίπτωση. Ακόμη και όταν το ποσό του προστίμου μπορεί να υπολογιστεί βάσει ενός ποσοτικού κριτηρίου, όπως ο κύκλος εργασιών, η απόφαση σχετικά με το ποια πρέπει να είναι η σχέση μεταξύ του προστίμου και του κατ' αυτόν τον τρόπο υπολογισθέντος κριτηρίου αναφοράς, αποτελεί ζήτημα εκτιμήσεως και όχι απλού υπολογισμού.
H Επιτροπή θεωρεί ότι ενδείκνυται η χρησιμοποίηση μιας μεθόδου, κατά την οποία λαμβάνεται υπόψη: η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως' το μέγεθος των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων, έτσι ώστε, σε περίπτωση ισότητας όλων των άλλων στοιχείων, να επιβάλλονται τα βαρύτερα πρόστιμα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις' τα υποκειμενικά στοιχεία, όπως η πρόθεση ή η αμέλεια.
4.
Κατά την
Melders,
δεν είναι δίκαιος ο καθορισμός των προστίμων ανάλογα με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Το όριο του 10% που αναφέρεται στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62 προεβλέφθη μόνο για την προστασία των επιχειρήσεων. Ο κύκλος εργασιών δεν παρέχει καμία ένδειξη σχετικά με την αποδοτικότητα της επιχειρήσεως. Έτσι, ο κύκλος εργασιών δεν παρέχει καμία ένδειξη σχετικά με την ικανότητα της επιχειρήσεως να πληρώσει το πρόστιμο.
5.
Το γεγονός ότι το πρόστιμο στηρίχτηκε στον κύκλο εργασιών είχε ως αποτέλεσμα ότι επιβλήθηκε στην Melchers το δεύτερο, από άποψη τάξεως μεγέθους, πρόστιμο, αν και σύμφωνα με τα κριτήρια της σοβαρότητας και της διάρκειας της παραβάσεως, τα οποία εφαρμόζονται στην απόφαση, έπρεπε να της επιβληθεί το χαμηλότερο από τα τέσσερα πρόστιμα. Σχετικά, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή επέβαλε στην Melcliers το μικρότερο σε ποσοστό πρόστιμο: 2,5 ο/ο. Το γεγονός ότι το πρόστιμο αυτό, το μικρότερο σε ποσοστό, δεν αποτελεί το μικρότερο σε αξία πρόστιμο, οφείλεται αποκλειστικά στο ότι η Επιτροπή υπολόγισε το πρόστιμο της Melcliers λαμβάνοντας υπόψη σημαντικά ευρύτερη βάση από εκείνη που έλαβε υπόψη για τις άλλες επιχειρήσεις: ο κύκλος εργασιών της Melcliers, επί του οποίου η Επιτροπή υπολόγισε το πρόστιμο της Melcliers, είναι ο συνολικός κύκλος εργασιών, στον οποίο τα προϊόντα Hi-F¡ δεν αντιπροσώπευαν ποτέ περισσότερο από 10°/ο, ενώ όσον αφορά τις άλλες επιχειρήσεις, το Hi-Fi αντιπροσωπεύει, αν όχι το σύνολο, το μεγαλύτερο, εν πάση περιπτώσει, μέρος του κύκλου εργασιών. Η Melchers θεωρεί ότι λόγω της μεθόδου που ακολούθησε η Επιτροπή, το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο σε σχέση με εκείνο των άλλων επιχειρήσεων. Η Melchers ζητά, συνεπώς, από το Δικαστήριο να μειώσει, εν πάση περιπτώσει, το πρόστιμό της σε επίπεδο κατώτερο από εκείνο του προστίμου που επεβλήθηκε στην Shriro.
6.
Κατά την
MDF,
την
Melchers
και την
Pioneer,
το ποσό του προστίμου δεν μπορεί να υπολογιστεί με βάση το συνολικό κύκλο εργασιών της επιχειρήσεως, εφόσον το αντικείμενο της παραβάσεως δεν αντιπροσωπεύει παρά μόνο ένα μέρος του εν λόγω κύκλου εργασιών.
Η Melchers σημειώνει ότι τα προϊόντα Pioneer αντιπροσωπεύουν λιγότερο από 10°/ο του συνολικού κύκλου εργασιών της και ότι το πρόστιμο που τους επιβλήθηκε αντιπροσωπεύει 18 % του κύκλου εργασιών της στην αγορά Hi-Fi το 1977 και, επομένως, υπερβαίνει το όριο του 10 % που επιβάλλει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62.
Η
Pioneer
ισχυρίζεται ότι ο κύκλος εργασιών, στον οποίο στηρίχτηκε η Επιτροπή, περιλαμβάνει, εκτός από τις πωλήσεις άλλων προϊόντων από τις συσκευές Hi-Fi, τις πωλήσεις προς άλλες χώρες, εκτός της Γαλλίας, της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, οι οποίες δεν αφορούν την παρούσα δίκη. Αν η Επιτροπή είχε λάβει υπόψη της τις πωλήσεις συσκευών Hi-Fi στη Γαλλία, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1978, το πρόστιμο θα ήταν μικρότερο κατά 142800000 BFR και πλέον. Διαφορετικός τρόπος υπολογισμού ισοδυναμεί με παραβίαση της αρχής της ισότητας' η Επιτροπή επέβαλε στην επιχείρηση Johnson και Johnson πρόστιμο, που υπελόγισε βάσει του σχετικού με το προϊόν, που αφορούσε η παράβαση, κύκλου εργασιών (απόφαση της 25. 11. 1980,
JO L 377, σ. 16
).
Η
Επιτροπή
απαντά ότι, εφόσον ο κύκλος εργασιών αντικατοπτρίζει το μέγεθος της επιχειρήσεως, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως. Δεν υπάρχει υπέρβαση του ορίου που τίθεται στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62: ο κύκλος 10 ο/ο αντιπροσωπεύει το ανώτατο όριο που καθορίστηκε για την προστασία της επιχειρήσεως. Συνεπώς, πρόκειται για το 10 ο/ο του συνολικού κύκλου εργασιών της εταιρείας, εφόσον μόνο αυτός ο κύκλος εργασιών μπορεί να παράσχει μια ένδειξη σχετικά με το ανώτατο ποσό του προστίμου που η επιχείρηση μπορεί να καταβάλει.
7.
Η
Pioneer
υποστηρίζει ότι για τον υπολογισμό του προστίμου που επέβαλε στις τρεις άλλες προσφεύγουσες η Επιτροπή στηρίχτηκε στον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε το 1978' όσον αφορά την Pioneer έλαβε υπόψη τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους 1979, το οποίο έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου 1979 (4399477305 BFR). Επομένως, με βάση το ποσοστό 4 % που εφάρμοσε η Επιτροπή, το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Pioneer ήταν υψηλότερο κατά 45404566 BFR απ' ό,τι θα ήταν αν η Επιτροπή είχε χρησιμοποιήσει τον κύκλο εργασιών του οικονομικού έτους 1978 και κατά 35337650 BFR αν η Επιτροπή είχε αναφερθεί στο ημερολογιακό έτος 1978. Η Pioneer σημειώνει ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι η MDF και η ίδια έπρεπε να υποστούν τις κυρώσεις βάσει του ίδιου ποσοστού του κύκλου εργασιών (πρβλ. σημείο 3 ανωτέρω), πράγμα που δεν είναι δυνατόν αν το πρόστιμο υπολογίζεται βάσει διαφορετικών κύκλων εργασιών.
Η
Επιτροπή
θεωρεί ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο τελευταίος κύκλος εργασιών, εφόσον ο κύκλος αυτός αντικατοπτρίζει καλύτερα το μέγεθος της επιχειρήσεως κατά το χρόνο επιβολής του προστίμου.
8.
Η
MDF
παρατηρεί ότι λόγω λογιστικού σφάλματος στα στοιχεία που απέστειλε στην Επιτροπή, η τελευταία έλαβε ως βάση υπολογισμού τον κύκλο εργασιών της το 1977 αντί του κύκλου εργασιών του 1978, βάσει του οποίου το πρόστιμο θα έπρεπε να μειωθεί από 850000 σε 800000 ΛΜ.
Η
Επιτροπή
ισχυρίζεται ότι αντελήφθη το λάθος της MDF και ότι, κατά συνέπεια, έλαβε υπόψη της πραγματικά στοιχεία. Το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην MDF αντιστοιχεί στο 4,3 ο/ο του ορθού κύκλου εργασιών της, που αντιπροσωπεύει το ακριβές ποσό του προστίμου που έπρεπε να επιβληθεί στην MDF, λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας της παραβάσεως που διέπραξε.
Η διάρκεια της εναρμονισμένης πρακτικής
Έναρξη της εναρμονισμένης πρακτικής
9.
Στην απόφαση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι εναρμονισμένες πρακτικές άρχισαν περί τα τέλη του 1975, δηλαδή την εποχή που ο Setton άρχισε να διαμαρτύρεται για τις παράλληλες εισαγωγές.
Κατά την
MDF
και την
Pioneer,
μόνο το γεγονός ότι η MDF προέβη σε καταγγελίες, πράγμα που συνιστά μονομερή πράξη, δεν μπορεί να συνιστά την έναρξη της εναρμονισμένης πρακτικής, ιδίως γιατί η Pioneer απάντησε στις καταγγελίες αυτές λέγοντας ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα. Συνεπώς, η πρακτική αυτή δεν μπορεί να άρχισε παρά μόνο στις 19 και 20 Ιανουαρίου 1976, κατά τη σύσκεψη της Αμβέρσας.
H
Επιτροπή
απαντά ότι η MDF διαμαρτυρήθηκε στην Pioneer για την ύπαρξη παραλλήλων εισαγωγών στη Γαλλία κατά το τέλος του 1975, η δε Pioneer αναγνωρίζει ότι διαβίβασε τότε τη σχετική με τις παράλληλες εισαγωγές πληροφορία στην Melchers.
Επίσης, από τις παραγράφους 43 έως 46 της αποφάσεως προκύπτει ότι στις αρχές Δεκεμβρίου 1975, το Office pour le développement de l'acoustique appliquée, Rungis, κοντά στο Παρίσι, 95 °'o του κεφαλαίου του οποίου κατέχει η MDF, προέβη σε δοκιμαστικές αγορές που προορίζονταν να αποδείξουν την ύπαρξη παραλλήλων εισαγωγών από το Ηνωμένο Βασίλειο. Το γεγονός αυτό, το οποίο δεν αρνείται η Pioneer, δείχνει ότι η MDF και η Pioneer εγνώ-ριζαν την ύπαρξη παραλλήλων εισαγωγών και ότι η MDF προσπάθησε να τις παρα-μποδίσει. Δείχνει επίσης ότι το 1975 υπήρχε ήδη εναρμονισμένη πρακτική, η οποία απέβλεπε στην παρεμπόδιση των εξαγωγών, και ότι η MDF εγνώριζε ότι από τη στιγμή που θα είχε την απόδειξη για την ύπαρξη των εξαγωγών, 9α μπορούσε να την χρησιμοποιήσει για να υποχρεώσει την Shriro να ενεργήσει.
Πέρας της εναρμονισμένης πρακτικής
10.
Κατά την
Επιτροπή,
η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Melchers έπαυσε το Φεβρουάριο του 1976. Ως προς την εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Shriro, επειδή οι επιχειρήσεις αυτές δεν έλαβαν κανένα αποτελεσματικό μέτρο για να θέσουν τέρμα σ' αυτήν και επειδή οι παράλληλες εισαγωγές ήταν σημαντικές κατά το 1976 και το 1977, η Επιτροπή έκρινε ότι η εν λόγω εναρμονισμένη πρακτική έπαυσε μόνο κατά τα τέλη του 1977. Πράγματι, η Επιτροπή θεωρεί ότι μια εναρμονισμένη πρακτική, η οποία αποβλέπει στην παρεμπόδιση των παραλλήλων εισαγωγών, εξακολουθεί μέχρις ότου τα μέρη αποφασίσουν να θέσουν τέρμα σ' αυτήν ή μέχρις ότου δεν την έχουν πλέον ανάγκη.
Κατά την
Pioneer,
μια εναρμονισμένη πρακτική που αποβλέπει στην παρεμπόδιση των παραλλήλων εισαγωγών υφίσταται μόνο καθ' όλο το χρονικό διάστημα που τα μέρη λαμβάνουν μέτρα εφαρμογής της.
Η
Pioneer
και η
Melchers
παρατηρούν ότι η φερομένη ως εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Melchers διαπράχθηκε στις 27 Ιανουαρίου 1976, όταν ο von Bonin είπε στον Schreiber ότι η Melchers δεν θα παρέδιδε το εμπόρευμα' συνεπώς, διήρκεσε κατά ανώτατο όριο οκτώ ημέρες.
Στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεχόταν την άποψη της Επιτροπής, η οποία συνοψίζεται στο σημείο 10, η Pioneer παρατηρεί ότι ακόμα και μετά την αύξηση των τιμών της MDF τον Απρίλιο του 1976, η διαφορά μεταξύ των τιμών της MDF και εκείνων της Melchers δεν ήταν μεγαλύτερη από ό,τι τον Ιανουάριο και ότι, εν πάση περιπτώσει, δεν επαρκούσε για να καταστήσει τις παράλληλες εισαγωγές στη Γαλλία από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αποδοτικές (πρβλ. επίσης ανωτέρω, σημεία 12 έως 14 και κατωτέρω, σημείο VII.7).
Η
Επιτροπή
παρατηρεί σχετικά ότι αν δεν ληφθούν υπόψη, όσον αφορά τον υπολογισμό της Pioneer σχετικά με το μήνα Απρίλιο του 1976, οι τρεις τύποι προϊόντων, για τους οποίους οι τιμές της MDF ήταν προσωρινά κατώτερες από τις τιμές της Melchers, οι μέσες τιμές της MDF για τα υπόλοιπα μοντέλα ήταν ανώτερες κατά 13,33 °/ο από τις αντίστοιχες τιμές της Melchers, γεγονός που, κατά την Επιτροπή, συνιστά επαρκή διαφορά, έτσι ώστε να είναι επικερδείς οι παράλληλες εισαγωγές.
Τέλος, οι
προοφείγονοες
ισχυρίζονται ότι δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι η φερομένη ως εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Shriro και Pioneer διήρκεσε δύο έτη (πρβλ., ανωτέρω, σημείο VI.6.8-12). Η Pioneer προσθέτει ότι τον Αύγουστο και το Σεπτέμβριο του 1976, οι διαφορές των τιμών μειώθηκαν τόσο, ώστε οι παράλληλες εισαγωγές να μην είναι πλέον επικερδείς (πρβλ. επίσης ανωτέρω, σημεία 12 έως 14 και κατωτέρω, σημείο VII.7).
Οι προσφεύγουσες προσάπτουν εξάλλου στην Επιτροπή ότι παρέβη το άρθρο 4 του κανονισμού 99/63 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17 του Σιάσεων ήταν μικρότερη από ευμβουλίου (ΕΕ ειδ. έκδ., 08/001, σ. 37), καθόσον η διάρκεια των παραβάσεων που αναφέρεται στη γνωστοποίηση αιτκείνη στην οποία στηρίζεται η απόφαση.
Τα αποτελέσματα της φερομένης ως εναρμονισμένης πρακτικής
11.
Κατά τις
προσφεύγουσες,
τα αποτελέσματα της φερομένης ως εναρμονισμένης πρακτικής ήταν ελάχιστα. Η προβαλλόμενη παράβαση είναι, συνεπώς, λιγότερο σοβαρή απ' ό,τι ισχυρίζεται η Επιτροπή και το πρόστιμο πρέπει να μειωθεί.
α) Κίνητρο για παράλληλες εισαγωγές
12.
Η
Επιτροπή
ισχυρίζεται ότι οι τιμές που εφαρμόζονται στους γάλλους εμπόρους λιανικής πωλήσεως, καθώς και οι τιμές λιανικής πωλήσεως των προϊόντων Pioneer στη Γαλλία ήταν σημαντικά υψηλότερες, κατά το τέλος του 1975 και τις αρχές του 1976, από τις τιμές που εφαρμόζονταν στο Ηνωμένο Βασίλειο. Φρονεί ότι οι απεριόριστες παράλληλες εισαγωγές στη Γαλλία θα μπορούσαν να μειώσουν τις τιμές λιανικής πωλήσεως στη Γαλλία τουλάχιστον κατά 10 ο/ο. Οι γάλλοι καταναλωτές θα εξοικονομούσαν έτσι περισσότερα από 9 εκατομμύρια γαλλικά φράγκα· για ορισμένους τύπους προϊόντων, οι τιμές θα μειώνονταν κατά 20 °/ο ή και περισσότερο.
13.
Η
Pioneer
τονίζει ότι το κίνητρο για παράλληλες εισαγωγές δεν πρέπει να υπολογίζεται με βάση τη διαφορά μεταξύ των τιμών, αλλά με τη διαφορά μεταξύ του κέρδους, που μπορεί να πραγματοποιήσει ένας έμπορος πωλώντας τα προϊόντα στην εγχώρια αγορά και του κέρδους που μπορεί να πραγματοποιήσει αν εξαγάγει:
—
το κέρδος που πραγματοποίησαν η Audiotronic και η Comet διαθέτοντας τα προϊόντα στο Ηνωμένο Βασίλειο ήταν πολύ μεγαλύτερο από εκείνο που θα πραγματοποιούσαν αν πωλούσαν τα προϊόντα αυτά σε γάλλο παράλληλο εισαγωγέα'
—
για όλους σχεδόν τους τύπους συσκευών Pioneer, οι τιμές που κατέβαλαν οι καταναλωτές στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Μάιο του 1976, ήταν ανώτερες από τις τιμές που εφάρμοζε η MDF'
—
για τον υπολογισμό της διαφοράς μεταξύ των τιμών, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι οι τιμές που εφαρμόζονται για τη λιανική πώληση στη Γαλλία περιελάμβαναν τη παροχή υπηρεσιών και την εγγύηση, ότι η MDF είχε δαπάνες διαφημίσεως, καθώς και τα έξοδα μεταφοράς και το κέρδος του βέλγου εξαγωγέα.
Η
MDF
τονίζει ιδίως, σχετικά, ότι οι γάλλοι αγοραστές προϊόντων που προέρχονταν από παράλληλες εισαγωγές απέ-λαυαν των πλεονεκτημάτων που παρείχε η MDF, η οποία δεν αρνείτο την παροχή υπηρεσιών μετά την πώληση.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει, αυτό δεν είναι ακριβές.
14.
Η
Επιτροπή
παρατηρεί ότι το επιχείρημα κατά το οποίο το όφελος που αποφέρουν οι παράλληλες εισαγωγές εξαρτάται από το κέρδος που μπορεί να πραγματοποιηθεί αντίστοιχα στην εγχώρια αγορά και στην αγορά της χώρας εξαγωγής, προϋποθέτει ότι απαγορεύεται στους μεταπωλητές να αγοράζουν απεριόριστες ποσότητες προϊόντων Pioneer. Τονίζει ότι στον τομέα των προϊόντων Hi-Fi, οι εξαγωγές γίνονται συνήθως σε μεγάλες ποσότητες και πραγματοποιούνται έναντι καταβολής τοις μετρητοίς, συνήθως δε συνοδεύονται από τη ρήτρα «ανάληψη στην αποθήκη», με αποτέλεσμα ο πωλητής να μην έχει έξοδα μεταφοράς, η δε συναλλαγή δεν του κοστίζει στην πράξη τίποτα. Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι αν είχε παρασχεθεί στην Cornet και στην Audiotronic η δυνατότητα αναπτύξεως κανονικού εμπορίου εξαγωγής προϊόντων Pioneer, θα μπορούσαν, εκτός από τις πωλήσεις τους στην εγχώρια αγορά, να εξάγουν τα εν λόγω προϊόντα κατά τρόπο συνεχή και αποδοτικό.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι οι γάλλοι καταναλωτές είχαν το δικαίωμα να επιλέγουν μεταξύ καταβολής υψηλότερης τιμής, περίπτωση κατά την οποία 9α απέλαυαν των υπηρεσιών και των εγγυήσεων, και καταβολής λιγότερο υψηλής τιμής, περίπτωση κατά την οποία 9α διέτρεχαν τον κίνδυνο να πληρώσουν λίγο ακριβότερα τις υπηρεσίες ή επισκευές που ενδεχομένως 9α ήταν αναγκαίες αργότερα.
Η Επιτροπή υποστηρίζει, εξάλλου, ότι τα έξοδα μεταφοράς είναι πολύ μικρά σε σχέση με την αξία των προϊόντων HiFi και ότι το περιθώριο κέρδους του εν λόγω παράλληλου εισαγωγέα, δηλαδή της Euro-Electro, ήταν ελάχιστο.
6) Η αποτελεσματικότητα της υποτιθεμένης απομονώσεως της γαλλικής αγοράς
15.
Κατά τις
προαφενγονοες,
ποτέ δεν ελήφθησαν μέτρα για την απομόνωση της γαλλικής αγοράς:
—
οι παράλληλες εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο παρέμειναν αμετάβλητες κατ' όγκο ·
—
τόσο η Audiotronic όσο και η Cornet εξακολούθησαν να εξάγουν στη Γαλλία·
—
το γεγονός ότι η Cornet και η Audiotronic έπαυσαν να εξάγουν δεν οφειλόταν στις επιστολές του Todd
—
δεν ανελήφ9η καμία ενέργεια για να τε9ούν σε εφαρμογή οι επιστολές του Todd
—
ο Iffli και ο όμιλος Connexion δεν είχαν κανένα πρόβλημα να προμηθευτούν οποιοδήποτε προϊόν Pioneer επιθυμούσαν από τις χώρες της Benelux- συνεπώς, η δήθεν εναρμονισμένη πρακτική δεν τους προξένησε καμία ζημία ·
—
κατά τη διάρκεια του έτους 1976, το παράλληλο εμπόριο μεταξύ Γερμανίας και Γαλλίας έπαυσε να είναι επωφελές.
γ) Άλλα επιχειρήματα σχετικά με τα αποτελέσματα της εναρμονισμένης πρακτικής
16.
Η
Pioneer
τονίζει ότι τα εν λόγω προϊόντα δεν είναι προϊόντα πρώτης ανάγκης, ότι το τμήμα που κατείχε στην αγορά ήταν μικρό και ότι η απαγόρευση εξαγωγών που επιβλήθηκε στους διανομείς δεν παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό μεταξύ των προϊόντων των διαφόρων εταιρειών.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι οι απαγορεύσεις που επιβάλλονται στους διανομείς έχουν συνέπειες Kat επί του ανταγωνισμού μεταξύ των προϊόντων των διαφόρων εταιρειών.
17.
Τέλος, η
Pioneer,
η
Melcben
και η
Pioneer GB
ισχυρίζονται ότι δεν κέρδισαν τίποτε από τη συμμετοχή τους στην εναρμονισμένη πρακτική.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι ενδέχεται ένας διανομέας να επιθυμεί την παρεμπόδιση των εξαγωγών, προβλέποντας ότι μπορεί ο ίδιος να παρεμποδίσει μεταγενέστερα τις παράλληλες εισαγωγές, και ότι ένας βιομήχανος έχει πάντοτε συμφέρον να παραχωρεί στους διανομείς του σταθερά περιθώρια κέρδους.
Γνωστοποίηση από την Επιτροπή των κριτηρίων, βάσει των οποίων υπολόγισε τα πρόστιμα
18.
Η
Melchen
ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή προσέβαλε το δικαίωμά της προς ακρόαση, διότι έπρεπε να της γνωστοποιήσει, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, με μια συμπληρωματική ενδεχομένως γνωστοποίηση αιτιάσεων, αν όχι το ίδιο το ποσό του προστίμου ή έστω κατά προσέγγιση το ποσό αυτό και τα κριτήρια βάσει των οποίων σκόπευε να υπολογίσει τα πρόστιμα.
Η Επιτροπή δεν ανέφερε τα κριτήρια αυτά ούτε στην απόφαση. Συνεπώς, η αιτιολόγηση της τελευταίας είναι ανεπαρκής.
19.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι είναι κανονικά αδύνατο να αναφέρει στη γνωστοποίηση αιτιάσεων, έστω και κατά προσέγγιση, το ποσό του προστίμου που μπορεί να επιβληθεί. Ο καθορισμός του προστίμου προκύπτει αφού ληφθούν υπόψη πολλοί παράγοντες, οι οποίοι δεν μπορούν να εξεταστούν παρά μόνο μετά την ακρόαση της επιχειρήσεως. Αν γινόταν δεκτή η άποψη της Melchers, θα έπρεπε, σε κάθε υπόθεση που αντιμετωπίζεται η επιβολή προστίμου, να δημιουργηθεί ένα νέο στάδιο διαδικασίας ενώπιον της Επιτροπής. Καμία από τις υποθέσεις, κατά τις οποίες η Επιτροπή απεύθυνε συμπληρωματική γνωστοποίηση αιτιάσεων, δεν αφορούσε κυρίως το ποσό του προστίμου.
Πρόθεση
20.
Η
Melchers
αμφισβητεί ότι είναι δυνατόν να αποδίδεται κακή πρόθεση στον εργοδότη για πράξεις, στις οποίες προέβησαν υπάλληλοι, όπως οι Mackenthun και von Bonin, οι οποίοι δεν έλαβαν καμία σχετική εντολή από τους εταίρους της επιχειρήσεως. Κατά τη γνώμη της, η παράνομη συμπεριφορά ενός υπαλλήλου μπορεί να προκαλέσει την επιβολή προστίμου στην επιχείρηση μόνο αν η τελευταία σχεδίασε τη συμπεριφορά ή αν την κατέστησε δυνατή εξ αμελείας.
21.
Η
Επιτροπή
αμφισβητεί την ύπαρξη της αρχής αυτής στο κοινοτικό δίκαιο.
22.
Η
Pioneer
ισχυρίζεται ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι η συμπεριφορά της, η οποία στη διαβίβαση από ένα διανομέα σε άλλο των πληροφοριών και των καταγγελιών σχετικά με τις παράλληλες εισαγωγές και τη διοργάνωση συσκέψεως, στην οποία συζητήθηκαν οι εν λόγω εισαγωγές, ήταν παράνομη. Οι υποθέσεις που έκρινε το Δικαστήριο και η Επιτροπή και που αφορούσαν ρήτρες απαγορεύσεως εξαγωγών, τις οποίες είχαν επιβάλει οι παραγωγοί στους διανομείς τους, δεν είχαν, πράγματι, ως αντικείμενο συμπεριφορά παρόμοια με εκείνη της Pioneer. Εφόσον η Επιτροπή δεν αποφάνθηκε, στο σημείο 90 της αποφάσεως, σχετικά με το ζήτημα της προθέσεως, δεν μπορεί να την επικαλείται κατά τη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου. Επίσης, η Επιτροπή δεν μπορεί να προσάπτει στην Pioneer μια τέτοια συμπεριφορά, δεδομένου ότι στη γνωστοποίηση αιτιάσεων είχε κατηγορήσει μόνο την Shriro ότι ενήργησε εκ προθέσεως.
Η
Επιτροπή
παρατηρεί ότι η Pioneer οργάνωσε, διευκόλυνε και βοήθησε την εφαρμογή της απαγορεύσεως εξαγωγής και ότι όφειλε να γνωρίζει ότι οι ενέργειές της συνιστούσαν περιορισμό του ανταγωνισμού και, επομένως, ήταν παράνομες, ανεξάρτητα από το αν υπήρχε ή όχι στη νομολογία του Δικαστηρίου προηγούμενο, κατά το οποίο μια τέτοια συμπεριφορά είχε κριθεί παράνομη.
Πρόστιμο με χαρακτήρα όημεύσεως, παραβίαση της αρχής νης αναλογικότητας
23.
Η
Melchers
ισχυρίζεται ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε έχει χαρακτήρα δημεύσεως. Μόνο το γεγονός της επιβολής του προστίμου έθεσε σε κίνδυνο την πιστωτική της θέση.
Επιπλέον, η καταβολή του προστίμου 9α έθετε σε κίνδυνο την ίδια της την υπόσταση. Η Melchers υποστηρίζει κυρίως ότι το πρόστιμο αντιστοιχεί σε κέρδη πολλών ετών για την εταιρεία και τους μετόχους της.
24.
Κατά την
Επιτροπή,
καθοριστική σημασία για τον καθορισμό του προστίμου δεν έχουν τα κέρδη της εταιρείας, αλλά η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως, καθώς και το μέγεθος και η οικονομική κατάσταση της επιχειρήσεως. Το καθαρό κεφάλαιο της Melchers, υπολογισμένο βάσει λογιστικής αξίας, δείχνει ότι η οικονομική της ισχύ είναι αρκετή για να υποστεί το πρόστιμο.
25.
Κατά την
MDF,
το πρόστιμο φθάνει το ύψος σχεδόν του κεφαλαίου της και αντιπροσωπεύει στην πράξη όλα τα κεφάλαια κινήσεως της επιχειρήσεως, υπάρχει δε, συνεπώς, κίνδυνος να μην μπορέσει η MDF να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της. Το γεγονός αυτό συνιστά παραβίαση της γενικής αρχής της αναλογικότητας, δεδομένου ότι το ποσό του προστίμου είναι δυσανάλογο σε σχέση με τις οικονομικές δυνατότητες της MDF.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι είναι τελείως αδικαιολόγητος ο ισχυρισμός της MDF ότι δεν μπορεί να πληρώσει το πρόστιμο που της επιβλήθηκε και ότι, εν πάση περιπτώσει, είναι αδύνατο να φανταστεί ότι η πληρωμή ενός τέτοιου προστίμου θα μπορούσε να οδηγήσει την MDF στο να παύσει ολοσχερώς τις δραστηριότητες της.
Παράβαση του άρθρον 15, παράγραφος 5, τον κανονισμού 17/62
26.
Η
Melchers
θεωρεί ότι η επιβολή προστίμου αντίκειται στην ανωτέρω διάταξη, γιατί τιμωρείται συμπεριφορά σύμφωνη με τις συμβατικές υποχρεώσεις, που έχει αναλάβει η επιχείρηση και έχουν κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Συγκεκριμένα, η Melchers δεν θα μπορούσε να προμηθεύσει τα εμπορεύματα που παράγγειλε η Gruoner, χωρίς να παραβεί τη συμβατική της υποχρέωση να μεριμνά, ώστε η γερμανική αγορά να εφοδιάζεται δεόντως.
27.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι τα επιχειρήματα αυτά έρχονται σε αντίθεση με τα αποδεικτικά στοιχεία που αφορούν τις συνήθεις προθεσμίες παραδόσεως εμπορευμάτων από την Melchers και δεν λαμβάνουν υπόψη το γεγονός ότι η Melchers μπορούσε να προμηθευτεί επιπλέον προϊόντα Pioneer από την Αμβέρσα ή το Τόκιο.
Συρροή παραβάσεων
28.
Κατά την
MDF,
είναι δυνατό να υποστηριχθεί ότι η Επιτροπή σώρευσε δύο πρόστιμα. Επειδή πρόκειται για συρροή παραβάσεων, η μέθοδος αυτή υπολογισμού δεν επιτρέπεται.
29.
Κατά την
Pioneer,
η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει ένα μόνο πρόστιμο για δύο παραβάσεις.
30.
Η
Επιτροπή
θεωρεί ότι ενήργησε σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου.
Η ευθύνη πον φέρει η Επιτροπή στις παρούσες υνποθέοεις
31.
Η
Melchers
επισημαίνει ότι η Επιτροπή επέτρεψε στη Γαλλία να απαγορεύσει τις παράλληλες εισαγωγές ιαπωνικών προϊόντων Hi-Fi, ενέργεια που αντίκειται στο άρθρο 30 της συνθήκης. Συνεπώς, δεν αρμόζει στην Επιτροπή να επιβάλει πρόστιμα, όπως αυτά εν προκειμένω, ενώ έχει η ίδια ενεργήσει παράνομα.
32.
Η
Επιτροπή
απαντά ότι περιορισμοί που επιβάλλουν ενδεχομένως οι δημόσιες αρχές δεν είναι ικανοί να δικαιολογήσουν την εφαρμογή από τα άτομα εναρμονισμένων πρακτικών, που αποβλέπουν σε μεγαλύτερο ακόμη περιορισμό του ανταγωνισμού.
Παραβίαση της αρχής, κατά την οποία κάθε κατηγορούμενος τεκμαίρεται αθώος
33.
Η
MDF
παρατηρεί ότι, κατά την Επιτροπή, λόγω της διαφοράς τιμών το 1976 και το 1977, οι παράλληλες εισαγωγές ήταν επικερδείς. Οι παράλληλες εισαγωγές προκάλεσαν, πάντοτε κατά την Επιτροπή, μια «συμφωνία κυρίων», η οποία διήρκεσε καθ' όλο το χρονικό διάστημα που οι τιμές ήταν χαμηλότερες στο Ηνωμένο Βασίλειο απ' ό,τι στη Γαλλία. Κατά την MDF, η αναγκαία σχέση που θεωρεί η Επιτροπή ότι υπάρχει μεταξύ των παράλληλων εισαγωγών και της «συμφωνίας κυρίων» δεν αποδεικνύεται από κανένα πραγματικό στοιχείο. Αντίθετα, η αύξηση των παραλλήλων εισαγωγών από το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να εξηγηθεί από την παύση δηλαδή της δήθεν εναρμονισμένης πρακτικής. Η Επιτροπή, πάντως, δεν έλαβε καν υπόψη την πιθανότητα αυτή, παρ' όλον ότι την επικαλέσθηκαν οι διάδικοι. Ολόκληρος ο συλλογισμός της Επιτροπής στηρίζεται σε ένα δυσμενές για την προσφεύγουσα συμπέρασμα και δεν λαμβάνεται υπόψη η αρχή ότι κάθε κατηγορούμενος τεκμαίρεται αθώος.
Κατά τη συνεδρίαση της 30ής Νοεμβρίου 1982, ανέπτυξαν προφορικά τις παρατηρήσεις τους οι εκπρόσωποι των προσφευγουσών, R. Collin και L. De Cryse, δικηγόροι της SA Musique Diffusion Française, I. Van Bael και J. F. Bellis, δικηγόροι της C. Melchers & Co., M. Waelbroeck, δικηγόρος της Pioneer Electronic (Europe) NV και J. E. Rayner-James, δικηγόρος της Pioneer High Fidelity (GB) Ltd., και της Επιτροπής: J. Jonczy (για την υπόθεση 100/80) και J. Temple-Lang (για τις υποθέσεις 101-103/80).
Ο γενικός εισαγγελέας ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 8ης Φεβρουαρίου 1983.
Σκεπτικό
Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 21, 24 και 25 Μαρτίου 1980, τέσσερις εταιρείες, η SA Musique Diffusion Française, η C. Melchers & Co., η Pioneer Electronic (Europe) NV και η Pioneer High Fidelity (GB) Ltd., άσκησαν, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερη παράγραφος, της συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγές, με τις οποίες ζητούν την ακύρωση της αποφάσεως 80/256 της Επιτροπής, της 14ης Δεκεμβρίου 1979, που αναφέρεται σε διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης (IV/29.595, προϊόντα Hi-Fi Pioneer,
JO L 60, 1980, σ. 21
).
Οι τέσσερις προσφεύγουσες συμμετέχουν στο ευρωπαϊκό δίκτυο διανομής προϊόντων ηχητικής αναπαραγωγής υψηλής πιστότητας που κατασκευάζει η Pioneer Electronic Corporation, Τόκιο. Τα περισσότερα από τα προϊόντα Pioneer που πωλούνται στην Ευρώπη εισάγονται από τη θυγατρική Pioneer Electronic (Europe) (στο εξής αποκαλούμενη «Pioneer»), η έδρα της οποίας είναι στην Αμβέρσα. Κατά το χρόνο που συνέβησαν τα πραγματικά περιστατικά, στα οποία στηρίζεται η επίδικη απόφαση, την αποκλειστική διανομή στη Γαλλία, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και στο Ηνωμένο Βασίλειο είχαν αναλάβει αντίστοιχα τρεις ανεξάρτητες εταιρείες, δηλαδή η Musique Diffusion Française (στο εξής: «MDF»), η C. Melchers & Co. (στο εξής: «Melchers») και η Shriro UK Ltd. (στο εξής «Shriro»). Εν τω μεταξύ η τελευταία έγινε θυγατρική της Pioneer και μετέβαλε την επωνυμία της σε Pioneer High Fidelity (GB) Ltd. (στο εξής «Pioneer GB»).
Στην επίδικη απόφαση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι τέσσερις προσφεύγουσες εταιρείες είχαν συμμετάσχει σε εναρμονισμένες πρακτικές που συνίσταντο στην παρεμπόδιση των εισαγωγών προϊόντων Pioneer από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Ηνωμένο Βασίλειο στη Γαλλία, προκειμένου να διατηρηθεί ένα υψηλότερο επίπεδο τιμών στο τελευταίο αυτό κράτος μέλος. Η Επιτροπή διαπίστωσε, επιπλέον, ότι στις εν λόγω πρακτικές δεν έχει εφαρμογή το άρθρο 85, παράγραφος 3, επέβαλε δε πρόστιμο 850000 ΕΛΜ στην MDF, 4350000 ΛΜ στην Pioneer, 1450000 ΛΜ στην Melchers και 300000 ΛΜ στην Pioneer GB.
Σύμφωνα με την απόφαση, η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Melchers, που παρεμπόδιζε τις εισαγωγές από την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, εκδηλώθηκε με την άρνηση της Melchers να εκτελέσει παραγγελία που έδωσε στις 20 Ιανουαρίου 1976 η γερμανική επιχείρηση εμπορίου χονδρικής πωλήσεως Otto Gruoner KG, (στο εξής: «Gruoner»), για προϊόντα Pioneer αξίας 550000 περίπου μάρκων, που έπρεπε να παραδώσει ο εν λόγω έμπορος σε γαλλικό όμιλο αγορών, γενικός διευθυντής του οποίου ήταν ο Β. Iffli, κάτοικος Metz. Η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Shriro, που παρεμπόδιζε τις εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο, εκδηλώθηκε ιδίως με δύο επιστολές, της 28ης και 29ης Ιανουαρίου 1976, τις οποίες ο διευθυντής της Shriro, Todd, απέστειλε στο γενικό διευθυντή της Audiotronic Groep και στον πρόεδρο της Comet Radiovision Services Ltd. ζητώντας από τις εν λόγω δύο επιχειρήσεις (στο εξής: «Audiotronic» και «Comet»), που ήταν οι κυριότεροι πελάτες της Shriro, να μην εξαγάγουν πλέον προϊόντα Pioneer.
Οι λόγοι που οι προσφεύγουσες προβάλλουν κατά της αποφάσεως συνοψίζονται, κατ' ουσία, ως εξής:
Α — Παράβαση ουσιωδών τύπων, καθόσον:
α)
η Επιτροπή συγκεντρώνει την εξουσία λήψεως αποφάσεων και την εξουσία κινήσεως της διώξεως
6)
στη γνωστοποίηση αιτιάσεων δεν αναφέρονται όλες οι αιτιάσεις που ελήφθησαν υπόψη στην απόφαση ούτε τα κριτήρια, 6άσει των οποίων σκόπευε η Επιτροπή να υπολογίσει τα πρόστιμα'
γ)
παρά τις σχετικές αιτήσεις των προσφευγουσών, η Επιτροπή δεν κατέστησε γνωστά εγκαίρως όλα τα έγγραφα, επί των οποίων στηρίζεται η απόφαση·
δ)
δεν κοινοποιήθηκε στις προσφεύγουσες η γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής.
Β — Εσφαλμένη εκτίμηση και χαρακτηρισμός των περιστατικών, βάσει των οποίων η Επιτροπή όίαπίστωσε τις παραβάσεις του άραρον 85, παράγραφος 1, όσον αφορά:
α)
τη φερόμενη άρνηση της Melchers να παραδώσει τα εμπορεύματα·
6)
τα αποτελέσματα των επιστολών που απέστειλε ο Todd
γ)
τη διάρκεια των φερόμενων εναρμονισμένων πρακτικών
δ)
τη συμμετοχή της Pioneer στις πρακτικές αυτές
ε)
το τμήμα της αγοράς Hi-Fi που κατέχουν οι προσφεύγουσες στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο και, ως εκ τούτου, την επίδραση των εναρμονισμένων πρακτικών στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
Γ — Μη οννεκτίμηοη συνθηκών που αποκλείουν την επιβολή προστίμων
α)
η νόμιμη άμυνα και η κατάσταση ανάγκης όσον αφορά την MDF
β)
η δυνατότητα εξαιρέσεως των εναρμονισμένων πρακτικών δυνάμει του άρθρου 85, παράγραφος 3'
γ)
το γεγονός ότι η συμπεριφορά της Melchers ήταν σύμφωνη προς τις συμβατικές της υποχρεώσεις, τις οποίες είχε γνωστοποιήσει στην Επιτροπή ·
δ)
η προβαλλόμενη αρχή, κατά την οποία οι πράξεις υπαλλήλων που δεν έχουν λάβει οδηγίες των εταίρων της επιχειρήσεως δεν μπορεί να αποδοθούν σ' αυτήν
ε)
η συντρέχουσα ευθύνη για τη στεγανοποίηση της γαλλικής αγοράς που φέρει η Επιτροπή, η οποία επέτρεψε στη Γαλλική Δημοκρατία να απαγορεύσει τις παράλληλες εισαγωγές.
Δ — Μη οννεκτίμηοη συνθηκών που δικαιολογούν την επιβολή λιγότερο υψηλών προστίμων
α)
πεπλανημένη εκτίμηση της σοβαρότητας των παραβάσεων προς προσδιορισμό του γενικού επιπέδου των προστίμων και παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, καθόσον τα πρόστιμα είναι πολύ υψηλότερα από εκείνα που επιβλήθηκαν σε άλλες επιχειρήσεις για παρόμοιες παραβάσεις, που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της ίδιας περιόδου·
β)
έλλειψη προθέσεως εκ μέρους της Pioneer
γ)
πεπλανημένη βάση υπολογισμού, καθόσον τα πρόστιμα είναι ανάλογα προς το συνολικό κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων, το πρόστιμο υπερβαίνει, στην περίπτωση της Melchers, το δέκα τοις εκατό του κύκλου εργασιών που έπρεπε να ληφθεί υπόψη και ο κύκλος εργασιών που χρησίμευσε ως βάση υπολογισμού στην περίπτωση της MDF και της Pioneer αφορά διαχειριστική χρήση διαφορετική από εκείνη των άλλων επιχειρήσεων
δ)
πεπλανημένη εκτίμηση της διάρκειας των εναρμονισμένων πρακτικών
ε)
παραβίαση, σε σχέση με την MDF και την Pioneer, της προβαλλόμενης αρχής, κατά την οποία δεν μπορεί να επιβληθεί ενιαίο πρόστιμο με τη συγχώνευση διαφόρων προστίμων για χωριστές παραβάσεις'
στ)
το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην Melchers έχει χαρακτήρα δημεύσεως' παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, κατά το ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην MDF υπερβαίνει τις οικονομικές δυνατότητες της επιχειρήσεως.
Α — Επί των λόγων που αφορούν την παράβαση ουσιωδών τόπων
α) Ως προς τη συγκέντρωση της εξουσίας λήψεως αποφάσεως και της εξουσίας κινήσεως της διώξεως
Η MDF υποστηρίζει ότι η επίδικη απόφαση είναι παράνομη για το μόνο λόγο ότι ελήφθη στο πλαίσιο ενός συστήματος, κατά το οποίο η Επιτροπή συγκεντρώνει την εξουσία κινήσεως της διώξεως και την εξουσία λήψεως αποφάσεων, πράγμα που αντίκειται στο άρθρο 6, παράγραφος 1, της ευρωπαϊκής συμβάσεως περί των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Το επιχείρημα αυτό δεν ευσταθεί. Όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο με την απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 1980 (van Landewyck
209 έως 215 και 218/78, Recueil σ. 3125
), η Επιτροπή δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως «δικαστήριο» κατά την έννοια του άρθρου 6 της ευρωπαϊκής συμβάσεως περί των δικαιωμάτων του ανθρώπου.
Θα πρέπει, πάντως, να προστεθεί, όπως δέχθηκε και το Δικαστήριο με την προαναφερθείσα απόφαση, ότι η Επιτροπή υποχρεούται να τηρεί, κατά την ενώπιον της διοικητική διαδικασία, τις δικονομικές εγγυήσεις που προβλέπονται στο κοινοτικό δίκαιο.
'Ετσι, το άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962 (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25) επιβάλλει στην Επιτροπή, πριν λάβει απόφαση, να παράσχει στους ενδιαφερομένους την ευκαιρία να γνωρίσουν τις απόψεις τους επί των αιτιάσεων που τους προσάπτονται, η δε Επιτροπή καθιέρωσε, με τον κανονισμό 99/63, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19 του κανονισμού 17 (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 37), διαδικασία που έχει το χαρακτήρα κατ' αντιμωλίαν διαδικασίας και περιλαμβάνει γνωστοποίηση αιτιάσεων από την Επιτροπή, δυνατότητα των επιχειρήσεων να απαντήσουν εγγράφως στην εν λόγω γνωστοποίηση εντός καθορισμένης προθεσμίας και, ενδεχομένως και κυρίως στις υποθέσεις που η Επιτροπή αντιμετωπίζει την επιβολή προστίμων, ακρόαση των ενδιαφερομένων. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή, στις αποφάσεις της, λαμβάνει υπόψη εκείνες μόνον τις αιτιάσεις, για τις οποίες οι επιχειρήσεις, στις οποίες απευθύνονται, είχαν τη δυνατότητα να καταστήσουν γνωστή την άποψη τους.
Όπως επισήμανε το Δικαστήριο στην απόφαση της 13ης Φεβρουαρίου 1979 (Hoffmann-La Roche,
85/76, Recueil σ. 461
), με τις διατάξεις αυτές εφαρμόζεται μια θεμελιώδης αρχή του κοινοτικού δικαίου, που απαιτεί το σεβασμό των δικαιωμάτων του αμυνομένου σε κά9ε διαδικασία έστω και διοικητικού χαρακτήρα, γεγονός που συνεπάγεται ιδίως ότι παρέχεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση η δυνατότητα, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, να εκθέσει αποτελεσματικά τις απόψεις της σχετικά με την ύπαρξη και την επίδραση που ασκούν τα περιστατικά και οι συνθήκες που προβάλλονται, καθώς και σχετικά με τα έγγραφα, στα οποία στηρίζει η επιτροπή τον ισχυρισμό της ότι παραβιάστηκε η συνθήκη.
Επομένως, ναι μεν ο γενικός λόγος που προβάλλει η MDF πρέπει να απορριφθεί, γιατί στηρίζεται σε πεπλανημένη κρίση για το χαρακτήρα της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας, το κοινοτικό όμως δίκαιο περιέχει όλα τα αναγκαία στοιχεία για την εξέταση και, ενδεχομένως, για την αποδοχή των λόγω που ακολουθούν και αφορούν τις προβαλλόμενες προσβολές των δικαιωμάτων αμύνης των προσφευγουσών.
6) Ως προς το ότι δεν αναφέρονται στη γνωστοποίηση αιτιάσεων ορισμένα περιστατικά που εΑήφθησαν υπόψη στην απόφαση
Πρώτον, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή διαπίστωσε στα άρθρα 1 και 2 της αποφάσεως της ότι οι δύο εναρμονιμένες πρακτικές άρχισαν στο τέλος του 1975, ότι η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Melchers έπαυσε το Φεβρουάριο του 1976 και ότι η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF και Shriro διήρκεσε μέχρι το τέλος του 1977, ενώ η Επιτροπή, σύμφωνα με τη γνωστοποίηση αιτιάσεων, σκόπευε να διαπιστώσει την ύπαρξη των δύο παραβάσεων μόνο για το χρονικό διάστημα «τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976».
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι με βάση τα στοιχεία που περιέχουν οι απαντήσεις στη γνωστοποίηση αιτιάσεων και που συγκέντρωσε κατά την ακρόαση κατέληξε στο συμπέρασμα, στην απόφαση, ότι οι παραβιάσεις διήρκεσαν περισσότερο απ' όσο είχε θεωρήσει ότι διήρκεσαν κατά το χρόνο της διατυπώσεως της γνωστοποιήσεως αιτιάσεων.
Όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, στη γνωστοποίηση αιτιάσεων πρέπει να αναφέρονται σαφώς όλα τα ουσιώδη στοιχεία, επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή σ' αυτό το στάδιο της διαδικασίας. Η μνεία των εν λόγω στοιχείων μπορεί να γίνει συνοπτικά, η δε απόφαση δεν πρέπει κατ' ανάγκη να αποτελεί αντίγραφο της εκθέσεως των αιτιάσεων. Η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα στοιχεία που προκύπτουν από τη διοικητική διαδικασία, είτε για να εγκατελείψει τις αιτιάσεις που αποδεικνύονται αβάσιμες είτε για να διαρρυθμίσει και να συμπληρώσει, τόσο από ουσιαστική όσο και από νομική άποψη, την επιχειρηματολογία που διατηρεί προς υποστήριξη των αιτιάσεων, υπό την προϋπόθεση, πάντως, ότι λαμβάνει υπόψη μόνο τα περιστατικά, επί των οποίων οι ενδιαφερόμενοι είχαν τη δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους και ότι παρέσχε, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, τα αναγκαία για την άμυνα των ενδιαφερομένων στοιχεία.
Επειδή η διάρκεια της παραβάσεως συγκαταλέγεται μεταξύ των στοιχείων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό του προστίμου, σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, από την εν λόγω νομολογία προκύπτει ότι η Επιτροπή, ιδίως όταν αντιμετωπίζει την επιβολή προστίμων, πρέπει να αναφέρει, ως ουσιώδες στοιχείο, τη διάρκεια που λαμβάνει υπόψη βάσει των στοιχείων που διαθέτει κατά το χρόνο της διατυπώσεως της γνωστοποιήσεως αιτιάσεων. Η Επιτροπή μπορεί να επεκτείνει το κατ' αυτόν τον τρόπο καθοριζόμενο χρονικό διάστημα, αν τα συμπληρωματικά στοιχεία που συγκεντρώνει κατά τη διοικητική διαδικασία δικαιολογούν την επέκταση αυτή, αρκεί να είχαν οι επιχειρήσεις τη δυνατότητα να εκθέσουν σχετικά τις απόψεις τους.
Στις παρούσες υποθέσεις, είναι γεγονός ότι η Επιτροπή δεν υπέδειξε στις προσφεύγουσες ότι προετίθετο να διαπιστώσει ότι οι παραβάσεις είχαν διαρκέσει περισσότερο απ' όσο ανέφερε στη γνωστοποίηση αιτιάσεων και ότι οι επιχειρήσεις δεν είχαν την ευκαιρία να εκθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με τα χρονικά διαστήματα που δεν αναφέρονταν στη γνωστοποίηση αιτιάσεων.
Υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει, για την εξέταση της διάρκειας των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν στην επίδικη απόφαση, να ληφθεί υπόψη μόνο το χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976.
Δεύτερον, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι στην επίδικη απόφαση προβάλλονται ορισμένα περιστατικά που δεν είχαν περιληφθεί στη γνωστοποίηση αιτιάσεων. Συγκεκριμένα, η Pioneer και η Pioneer GB αναφέρονται στο τμήμα των δύο εγγράφων που αφορά τη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στην έδρα της Pioneer στην Αμβέρσα στις 19 και 20 Ιανουαρίου. Η Επιτροπή ανέφερε στην απόφαση μόνο (παράγραφοι 52 και 62) ότι δεν υπάρχει κανένα γραπτό κείμενο σχετικό με τη σύσκεψη αυτή, συνήγαγε δε το συμπέρασμα ότι αντικείμενο της εν λόγω συσκέψεως ήταν, τουλάχιστον εν μέρει, οι παράλληλες εισαγωγές.
Όσον αφορά τη σύσκεψη στην Αμβέρσα, ήδη στη γνωστοποίηση αιτιάσεων αναφέρεται ότι ένα από τα ουσιώδη 9έματα της συσκέψεως αυτής ήταν η συζήτηση για τις παράλληλες εισαγωγές στη Γαλλία, εκτίθενται δε όλα τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Επιτροπή για το θέμα αυτό από τους λαβόντες μέρος στη σύσκεψη. Επιπλέον, από τη σχετική με την ακρόαση έκθεση προκύπτει ότι το θέμα της συσκέψεως συζητήθηκε εμπεριστατωμένα κατά την ακρόαση. Επομένως, οι προσφεύγουσες είχαν κάθε δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους και να προσκομίσουν αποδείξεις επ' αυτού του σημείου. Η ίδια διαπίστωση ισχύει για τα άλλα επίσης περιστατικά που αναφέρουν οι προσφεύγουσες, και συνεπώς, είναι απορριπτέο το σκέλος αυτό του λόγου.
Τέλος, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή προσέβαλε το δικαίωμά τους προς ακρόαση διότι έπρεπε να τους γνωστοποιήσει κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, με συμπληρωματική ενδεχομένως γνωστοποίηση αιτιάσεων, τα κριτήρια βάσει των οποίων σκόπευε να υπολογίσει τα πρόστιμα, αν μη το ίδιο το ποσό του προστίμου ή έστω κατά προσέγγιση το ποσό αυτό. Η εν λόγω προσβολή είναι ακόμη βεβαιότερη εν προκειμένω, γιατί το ύψος των προστίμων που επιβλήθηκαν έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με τα πρόστιμα που επιβάλλονταν στο παρελθόν και γιατί υπολογίστηκαν κατ' εφαρμογή ενός τύπου που συνδέεται με τον κύκλο εργασιών των εν λόγω επιχειρήσεων. Επιπλέον, η Pioneer ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να της επιβάλει πρόστιμο, το ύψος του οποίου προϋποθέτει ότι η παράβαση έγινε εκ προθέσεως, εφόσον δεν χαρακτήρισε έτσι τη συμπεριφορά της Pioneer στη γνωστοποίηση αιτιάσεων.
Ούτε και το σκέλος αυτό του λόγου μπορεί να γίνει δεκτό. Η Επιτροπή ανέφερε ρητώς στη γνωστοποίηση αιτιάσεων ότι θα εξέταζε το ζήτημα αν έπρεπε να επιβληθούν πρόστιμα στις επιχειρήσεις, ανέφερε δε επίσης τα κύρια πραγματικά και νομικά στοιχεία που μπορούν να προκαλέσουν την επιβολή προστίμου, όπως η σοβαρότητα και η διάρκεια της υποτιθέμενης παραβάσεως και το γεγονός ότι διαπράχθηκε «εκ προθέσεως ή εξ αμελείας». Με την ενέργεια αυτή η Επιτροπή εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της επί του σημείου αυτού, καθόσον παρέσχε στις επιχειρήσεις τα αναγκαία στοιχεία για την υπεράσπιση τους όχι μόνο κατά της διαπιστώσεως της παραβάσεως, αλλά και κατά της επιβολής των προστίμων. Η παροχή στοιχείων σχετικά με το ύψος των προστίμων, η επιβολή των οποίων αντιμετωπίζεται, πριν παρασχεθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να προβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί αιτιάσεων που ελήφθησαν υπόψη εναντίον τους, θα προδίκαζε κατά τρόπο ανάρμοστο την απόφαση της Επιτροπής.
Η Επιτροπή δεν ήταν επίσης υποχρεωμένη να αναφέρει, στη γνωστοποίηση αιτιάσεων, την πιθανότητα ενδεχόμενης μεταβολής της πολιτικής της όσον αφορά το γενικό επίπεδο των προστίμων, πιθανότητα που εξαρτάται από γενικές σκέψεις πολιτικής ανταγωνισμού, που δεν έχουν άμεση σχέση με τα συγκεκριμένα περιστατικά των υπό κρίση υποθέσεων.
Τέλος, όσον αφορά τους κύκλους εργασιών, η Επιτροπή ζητώντας από τις επιχειρήσεις να της παράσχουν στοιχεία σχετικά με τους κύκλους εργασιών που πραγματοποίησαν κατά τη διάρκεια της τελευταίας διαχειριστικής χρήσεως, έδωσε στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους επί σημείου αυτού, καθώς και να προσθέσουν κάθε συμπληρωματικό στοιχείο που θα έκριναν πρόσφορο εν προκειμένω.
γ) Ως προς τη μη γνωστοποίηση εγγράφων
Πρώτον, η Pioneer και η Pioneer GB ισχυρίζονται ότι, παρά τις σχετικές αιτήσεις τους, η Επιτροπή δεν τους κοινοποίησε εγκαίρως τα έγγραφα, στα οποία στήριξε η Επιτροπή τις διαπιστώσεις της όσον αφορά τα αποτελέσματα των επιστολών που απέστειλε ο Todd, της Shriro, στους διεθύνοντες τις επιχειρήσεις Cornet και Audiotronic.
Επί του σημείου αυτού, η Επιτροπή ισχυρίζεται στην απόφαση της (παράγραφος 50) ότι αποδείχθηκε ότι η Comet, μετά την παρέμβαση της Shriro, έπαυσε να εξάγει προϊόντα Pioneer για μεταπώληση. Κατά την απόφαση, η Audiotronic αντικατέστησε την Comet ως προς την προμήθεια ενός από τους πελάτες, την Euro Electro, Βρυξέλλες' το Μάρτιο του 1976 έλαβε σημαντικές παραγγελίες, από τις οποίες δεν μπόρεσε να εκτελέσει παρά μόνο ένα μέρος, λόγω των δυσχερειών που προέβαλε η Shriro.
Επειδή η περίοδος που πρέπει να ληφθεί υπόψη για να εκτιμηθεί η διάρκεια των παραβάσεων, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, πρέπει να περιοριστεί στο διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976 και επειδή οι ισχυρισμοί της Επιτροπής σχετικά με τα αποτελέσματα επί των εξαγωγών της Audiotronic αφορούν ακριβώς μεταγενέστερη περίοδο, η εξέταση αυτού του σκέλους του λόγου μπορεί να περιοριστεί στην κατάσταση της Cornet.
Όσον αφορά την τελευταία αυτή επιχείρηση, η Επιτροπή στηρίζεται κυρίως σε γραπτή δήλωση του διευθυντού της Cornet, Mason, στις εκθέσεις των ελεγκτών της σχετικά με τις επισκέψεις που πραγματοποίησαν στην Comet και στην Euro Electro, καθώς και στα έγγραφα που αφορούν τη λογιστική κατάσταση της Comet.
Η Επιτροπή κοινοποίησε στις προσφεύγουσες, στις 9 Οκτωβρίου 1978, τη δήλωση του Mason, αλλά μόνον εν μέρει. Η Επιτροπή αρνήθηκε να αποκαλύψει τα κρίσιμα σημεία της δηλώσεως επικαλούμενη τον εμπιστευτικό τους χαρακτήρα, ο οποίος, πάντως, δεν εμπόδισε τον ίδιο τον Mason να αποστείλει στις προσφεύγουσες, όταν το ζήτησαν, πλήρες αντίγραφο της δηλώσεως.
Ναι μεν οι προσφεύγουσες έλαβαν, επιμέλεια τους, γνώση του συνόλου της δηλώσεως του Mason ακριβώς πριν από την ακρόαση, είναι όμως γεγονός ότι δεν έλαβαν γνώση ή έλαβαν εν μέρει μόνον γνώση των άλλων εγγράφων που αναφέρονται παραπάνω, πριν λάβει η Επιτροπή την απόφαση της. Επομένως, δεν είχαν εγκαίρως τη δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους σχετικά με το περιεχόμενο και τη σημασία των εγγράφων αυτών, ούτε να ανεύρουν ούτε να προσκομίσουν, ενδεχομένως, αντίθετα αποδεικτικά στοιχεία. Κατά συνέπεια, κακώς η Επιτροπή στήριξε την απόφαση της στο περιεχόμενο των εγγράφων αυτών.
Επειδή οι ισχυρισμοί που στήριξε η Επιτροπή στα εν λόγω έγγραφα, των οποίων οι προσφεύγουσες δεν μπόρεσαν να λάβουν γνώση, αφορούν πραγματικά περιστατικά σαφώς δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με τις παραβάσεις που διαπιστώνονται στα άρθρα 1 και 2 της αποφάσεως, η προσβολή αυτή των δικαιωμάτων των αμυνομένων δεν μπορεί να επηρεάσει το κύρος της εν λόγω αποφάσεως στο σύνολο της. Αντίθετα, το Δικαστήριο θα αγνοήσει το περιεχόμενο των εγγράφων αυτών κατά την εξέταση του βάσιμου της αποφάσεως.
Δεύτερον, η MDF, η Pioneer και η Pioneer GB ισχυρίζονται ότι δεν μπόρεσαν να λάβουν γνώση της εκθέσεως της Mackintosh Consultants Co., Λονδίνο, την οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή, στο σημείο 25 της αποφάσεως, προκειμένου να προσδιορίσει τις αγορές Hi-Fi στη Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Τονίζουν, κυρίως, ότι ήταν απαραίτητο να γνωρίζουν τα προϊόντα Hi-Fi που ελήφθησαν ως 6άση για τις εκτιμήσεις που περιέχονται στην έκθεση αυτή, προκειμένου να αμυνθούν έναντι των σχετικών με τα τμήματα της αγοράς που κατείχαν ισχυρισμών, οι οποίοι εκτίθενται στην απόφαση της Επιτροπής.
Στη γνωστοποίηση αιτιάσεων, η Επιτροπή είχε διαπιστώσει ότι το τμήμα της αγοράς που κατείχαν τα προϊόντα Pioneer το 1976 ήταν τουλάχιστον 7 έως 10 ο/ο στη Γαλλία και 8 έως 9 % στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η MDF και η Pioneer GB αμφισβήτησαν τα στοιχεία αυτά στις απαντήσεις που έδωσαν στη γνωστοποίηση αιτιάσεων. Η Επιτροπή ανέθεσε ακολούθως στην Mackintosh Consultants Co., Λονδίνο, την εκπόνηση εκθέσεως σχετικά με τον όγκο της αγοράς Hi-Fi στα εν λόγω κράτη μέλη. Βάσει της εκθέσεως αυτής και του σχετικού με τα προϊόντα Pioneer κύκλου εργασιών των δύο προσφευγουσών, η Επιτροπή υπολόγισε το τμήμα που κατείχαν τα προϊόντα Pioneer στη γαλλική αγορά Hi-Fi το 1976 σε 11,5 ο/ο και το τμήμα που κατείχαν στη βρεταννική αγορά σε 10,5 ο/ο.
Στο σημείο 25, πάντως, της αποφάσεως η Επιτροπή διατήρησε τα ίδια στοιχεία που είχε αναφέρει στη γνωστοποίηση αιτιάσεων. Συνεπώς, δεν στηρίχθηκε στον όγκο των αγορών αυτών που είχε υπολογιστεί στην έκθεση. Η έκθεση ζητήθηκε με τον αποκλειστικό σκοπό να επαληθευθούν οι αρχικές εκτιμήσεις της Επιτροπής, τις οποίες αμφισβήτησαν οι προσφεύγουσες κατά τη διοικητική διαδικασία. Κατά συνέπεια, το σκέλος αυτό του λόγου δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
δ) Ως προς την έλλειψη κοινοποιήσεως της γνώμης της Συμβουλευτικής Επιτροπής
Η MDF και η Pioneer ισχυρίζονται ότι το άρθρο 10, παράγραφος 6, του κανονισμού 17, κατά το οποίο η γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής δεν δημοσιεύεται, πρέπει να ερμηνευτεί έτσι ώστε να επιτρέπεται η εμπιστευτική κοινοποίηση της γνώμης στις «άμεσα ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις». Σε περίπτωση που η ερμηνεία αυτή δεν γίνει δεκτή, η προαναφερθείσα διάταξη είναι ανίσχυρη, γιατί είναι αντίθετη προς την αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων του αμυνομένου.
Το άρθρο 10, παράγραφος 6, του κανονισμού 17 δεν μπορεί να ερμηνευθεί κατά την έννοια που προβάλλουν οι προσφεύγουσες. Από το εν λόγω άρθρο προκύπτει ότι η διαβούλευση με τη Συμβουλευτική Επιτροπή αντιπροσωπεύει το τελευταίο στάδιο της διαδικασίας πριν από τη λήψη της αποφάσεως, η δε γνώμη εκδίδεται βάσει προσχεδίου της αποφάσεως. Η παροχή στις επιχειρήσεις της δυνατότητας να εκφέρουν την άποψη τους επί της γνώμης αυτής και, επομένως, επί του προσχεδίου της αποφάσεως, θα ισοδυναμούσε με επανέναρξη του προηγούμενου σταδίου της διαδικασίας, πράγμα που αντίκειται στο προβλεπόμενο από τον κανονισμό σύστημα.
Η έλλειψη κοινοποιήσεως της γνώμης δεν αντίκειται στην αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων του αμυνομένου. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, η αρχή αυτή συνεπάγεται ότι η Επιτροπή πρέπει, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, να καθιστά γνωστά στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις όλα τα γεγονότα, περιστατικά ή έγγραφα στα οποία στηρίζεται, προκειμένου να τους παράσχει τη δυνατότητα να εκθέσουν αποτελεσματικά τις απόψεις τους σχετικά με την ύπαρξη και τη βασιμότητα των περιστατικών και των συνθηκών που προβάλλονται, καθώς και σχετικά με τα έγγραφα που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή προς υποστήριξη των ισχυρισμών της. Ανεξάρτητα από τη γνώμη της Συμβουλευτικής Επιτροπής, η Επιτροπή δεν μπορεί να στηρίξει την απόφαση της παρά μόνο στα περιστατικά, επί των οποίων οι επιχειρήσεις είχαν τη δυνατότητα να εκθέσουν τις απόψεις τους. Κατά συνέπεια, ο λόγος αυτός δεν μπορεί να γίνει δεκτός.
Β — Επί της εκτιμήσεως και του χαρακτηρισμού των περιστατικών βάσει των οποίων η Επιτροπή διαπίστωσε τις παραβάσεις του άρθρου 85,παράγραφος 1
α) Ως προς τη φερομένη άρνηση της Melchers να παραδώσει τα εμπορεύματα
Από το φάκελο της δικογραφίας προκύπτει ότι το Νοέμβριο του 1975 ορισμένα από τα καταστήματα που ανήκαν στον όμιλο αγορών, διευθυντής του οποίου ήταν ο Iffli, είχαν φθάσει στο σημείο να προσφέρουν προϊόντα Pioneer, προελεύσεως Βελγίου, σε τιμές κατά 26 έως 31 % κατώτερες από τις τιμές λιανικής πωλήσεως που ίσχυαν στη Γαλλία. Προκειμένου να ανεύρει εναλλακτική πηγή εφοδιασμού, μεταξύ άλλων, σε προϊόντα Pioneer, ο Iffli απευθύνθηκε στην Gruoner μέσω του Weber, διευθυντή της επιχειρήσεως Willi Jung, Saarbrücken, η οποία είχε γίνει τότε υποκατάστημα της Gruoner.
Μετά από συνάντηση που είχε με τον If fii στις 12 Δεκεμβρίου 1975, στην έδρα της Gruoner στο Rommelshausen, ο Schreiber κυριότερος αγοραστής της εταιρείας αυτής, ζήτησε, μεταξύ άλλων και από την Melchers, με τηλετύπημα της 15ης Δεκεμβρίου 1975, να του αποστείλουν καταλόγους τιμών. Βάσει των στοιχείων που συγκέντρωσε με τον τρόπο αυτό, συμπεριλαμβανομένου του τελευταίου καταλόγου τιμών του 1975, ο Schreiber απέστειλε, στις 31 Δεκεμβρίου 1975, στον Iff li μια προσφορά, ιδίως για προϊόντα Pioneer, με τιμές κατώτερες μέχρι 30 ο/ο από τις τιμές που ζητούσε τότε η MDF.
Στις 12 και 14 Ιανουαρίου 1976, ο Iffli έκανε στον Weber δύο παραγγελίες συνολικής αξίας ενός περίπου εκατομμυρίου γερμανικών μάρκων (DM). Ο Weber διαβίβασε αμέσως τις παραγγελίες αυτές στην Gruoner, μόλις όμως στις 20 Ιανουαρίου 1976, την ίδια δηλαδή ημέρα που ο Weber διαβεβαίωσε τον Iffli ότι ένα μέρος από τα εμπορεύματα κατευθυνόταν ήδη προς το Rommelshausen, ο Schreiber παράγγειλε με τηλετύπημα στην Melchers τα εμπορεύματα που αντιστοιχούσαν στις παραγγελίες του Iffli, αλλά αξίας μόνον 550000 περίπου DM. Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις του Schreiber, ο τελευταίος είχε εν τω μεταξύ νέα συνάντηση με τον τοπικό αντιπρόσωπο της Melchers και είχε λάβει το νέο κατάλογο τιμών, που ίσχυαν από το Φεβρουάριο του 1976.
Στις 21 και 22 Ιανουαρίου 1976, ο Iffli έλαβε από τις γαλλικές αρχές τις αναγκαίες άδειες εισαγωγής. Τις ίδιες ημερομηνίες η Melchers προέβη σε υπολογισμό των αποθεμάτων της ενόψει της παραγγελίας της Gruoner και ασφαλίστηκε σε ασφαλιστική εταιρεία, η οποία θα εκάλυπτε την παραγγελία για ποσό 200000 ĎM. Στις 23 Ιανουαρίου 1976, η Melchers, απαντώντας σε νέο τηλετύπημα του Schreiber, επιβεβαίωσε την παραγγελία και ανέφερε το όνομα του μεταφορέα που θα παρέδιδε το εμπόρευμα. Σύμφωνα με τις εξηγήσεις της Melchers, το εν λόγω τηλετύπημα επιβεβαιώσεως εστάλη κατά λάθος.
Στις 28 Ιανουαρίου 1976, ο Schreiber έστειλε στον Weber τηλετύπημα, διατυπωμένο στη γερμανική γλώσσα, πληροφορώντας τον ότι μετά από τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με το διευθυντή πωλήσεων της Melchers, διαπίστωσε ότι:
«Το γραφείο της Pioneer (Europe), στην Αμβέρσα έχει ήδη ενημερωθεί για την άδεια εισαγωγής προϊόντων Pioneer. Το γερμανικό υποκατάστημα έλαβε εντολή να μην εφοδιάσει σε καμία περίπτωση την επιχείρηση Jung. Δεν μπορούμε να εφοδιασθούμε παρά μόνο αν αναλάβουμε την υποχρέωση να μην εξάγουμε.»
O Iffli, αφού ενημερώθηκε από τον Weber, διαμαρτυρήθηκε σ' αυτόν και στην Gruoner. Με τηλετύπημα της 6ης Φεβρουαρίου 1976, ο Weber ανέφερε στην Gruoner ότι μπορούσε να αποδείξει ότι προϊόντα Pioneer που πώλησε η Melchers είχαν προηγουμένως εισαχθεί στη Γαλλία, εν μέρει μέσω χονδρέμπορου των Βρυξελλών και εν μέρει από την επιχείρηση EVB, Στουτγάρδη. Το πρωτότυπο του τηλετυπήματος φέρει χειρόγραφες σημειώσεις του Schreiber, ο οποίος αναφέρει σχετικά με την παράδοση των εμπορευμάτων μέσω Βρυξελλών: «δεν παρέδωσε ο ίδιος, είναι γνωστό στην Βρέμη. Όχι όμως μέσω Γερμανίας. Η Melchers το αρνείται κατηγορηματικά». Όσον αφορά την παράδοση των εμπορευμάτων από την EVB, οι σημειώσεις αναφέρουν: «Ορθό, ήταν το Νοέμβριο του 1976, τεράστια προβλήματα επομένως, τώρα, προσοχή.»
Στις 11 Φεβρουαρίου 1976, πραγματοποιήθηκε στο Rommeishausen μια σύσκεψη μεταξύ της Gruoner και των ιθυνόντων του τμήματος Hi-Fi της Melchers. Οι συμ-μετασχόντες στην εν λόγω σύσκεψη αρνήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ότι συζητήθηκε με την εταιρεία αυτή το ζήτημα των εξαγωγών στη Γαλλία.
Σε τηλετύπημα της 18ης Φεβουαρίου 1976, ο Schreiber, αναφερόμενος σε «συνάντηση που είχε με τους ιθύνοντες της επιχειρήσεως Melchers, έδωσε στον Weber τις ίδιες πληροφορίες με εκείνες που περιέχονται στις χειρόγραφες σημειώσεις του επί του τηλετυπήματος της 6ης Φεβρουαρίου. Το τηλετύπημα της 18ης Φεβρουαρίου συνεχίζει ως εξής:
«3.
Μας ενδιαφέρει ζωηρά να περιλάβουμε τα προϊόντα Pioneer στο πρόγραμμα πωλήσεων μας. Δεν μπορούμε να διαθέτουμε επαρκείς ποσότητες προϊόντων παρά μόνο αν η Melchers έχει την εξασφάλιση ότι προμηθεύουμε συσκευές που έχουν διατεθεί στο γερμανικό εμπόριο λιανικής πωλήσεως.
4.
Δεν μπορεί να γίνει λόγος για εμπορική πίεση και το στοιχείο αυτό δεν μπορεί δυστυχώς να μεταβληθεί από τη μία ημέρα στην άλλη. Εν πάση περιπτώσει, η σταθερότητα του επιπέδου των τιμών έχει καθοριστική σημασία για τις πωλήσεις στην Ευρώπη.»
Σε υπόμνημα της 19ης Φεβρουαρίου 1976, σχετικό με τη σύσκεψη στο Rommeishausen της 11ης Φεβρουαρίου, ο Schreiber διευκρινίζει, μεταξύ άλλων, ότι«κατόπιν των συζητήσεων ... με την Melchers ... τίποτα δεν εμποδίζει πλέον μια συνεργασία».
Στις 20 Φεβρουαρίου 1976, ο Schreiber έστειλε στον Iffli τηλετύπημα, πληροφορώντας τον ότι οι τιμές που του είχαν προσφερθεί στις 31 Δεκεμβρίου 1975, μεταξύ άλλων για τα προϊόντα Pioneer, δεν ίσχυαν πλέον «λόγω της εξελίξεως των τιμών». Έτσι, εγκαταλείφθηκε οριστικά η παραγγελία του Iffli.
Στην επίδικη απόφαση, η Επιτροπή συνάγει από τα παραπάνω το συμπέρασμα ότι η μη εκτέλεση της παραγγελίας του Iffli οφειλόταν στο γεγονός ότι η Melchers είχε απαιτήσει από την Gruoner την εξασφάλιση ότι το εμπόρευμα δεν θα εξαγόταν. Στηρίζεται, εκτός από τα περιστατικά που προαναφέρθηκαν, σε γραπτή δήλωση της 18ης Μαίου 1977, στην οποία ο Schreiber επιβεβαιώνει τα γεγονότα που περιέγραψε στα τηλετυπήματα του προς τον Weber και δηλώνει ότι οι ιθύνοντες της Melchers είχαν επαναλάβει κατά τη σύσκεψη του Rommeishausen ότι η επιχείρηση αυτή μπορούσε να διαθέτει εμπορεύματα μόνο στο γερμανικό εξειδικευμένο εμπόριο.
Η Melchers ισχυρίζεται ότι η μη εκτέλεση εκ μέρους της της παραγγελίας της Gruoner οφειλόταν μόνο στο ότι, αφενός, η κατάσταση των αποθεμάτων της Melchers δεν επέτρεπε την παράδοση των παραγγελθέντων εμπορευμάτων και, αφετέρου, στο ότι η παραγγελία ήταν πρόωρη, καθόσον οι συζητήσεις μεταξύ του Schreiber και του τοπικού αντιπροσώπου αποτελούσαν μόνο «μια πρώτη επαφή», που δεν επέτρεπε στην Melchers, η οποία πωλούσε σχεδόν αποκλειστικά σε εμπόρους λιανικής πωλήσεως, τη σύναψη εμπορικών σχέσεων με την Gruoner. Αυτά είναι τα περιστατικά και όχι οποιαδήποτε άρνηση παραδόσεως των εμπορευμάτων που προορίζονταν για εξαγωγή, που γνωστοποίησαν οι υπάλληλοι της Melchers στον Schreiber, πριν ο τελευταίος αποστείλει το τηλετύπημα της 28ης Ιανουαρίου 1976 στον Weber.
Πάντοτε κατά την Melchers, το εμπόρευμα δεν παραδόθηκε, μετά την τελική σύναψη εμπορικών σχέσεων μεταξύ των δύο επιχειρήσεων κατά τη σύσκεψη στο Rommeishausen στις 11 Φεβρουαρίου 1976, γιατί η Gruoner έχασε κάθε ενδιαφέρον για την εκτέλεση της συμβάσεως που είχε συνάψει με τον Iffli. Ο Schreiber ανακάλυψε πράγματι ότι είχε υπολογίσει εσφαλμένα τις τιμές που προσέφερε στον Iffli στις 31 Δεκεμβρίου 1975. Εκτός από τις διάφορες εκπτώσεις που υπέδειξε ο τοπικός αντιπρόσωπος, αφαίρεσε 11 ο/ο για το γερμανικό φόρο ΦΠΑ, ενώ οι βασικές τιμές δεν περιελάμβαναν το ΦΠΑ.
Σχετικά, η Melchers στηρίζεται κυρίως σε ένα μαθηματικό τύπο που έγραψε με το χέρι ο Schreiber σε τιμοκατάλογο άλλων προϊόντων και όχι προϊόντων Pioneer, που οι δικηγόροι της Melchers βρήκαν επ' ευκαιρία επισκέψεως που πραγματοποίησαν στην Gruoner, καθώς και σε γραπτή δήλωση της 5ης Σεπτεμβρίου 1980, στην οποία ο Schreiber παραδέχεται ότι είχε επινοήσει τη σχετική με την άρνηση της Melchers δικαιολογία για να καλύψει το σφάλμα υπολογισμού που διέπραξε. Τη δήλωση αυτή επιβεβαίωσε, κατ' ουσίαν, ο Schreiber με την κατάθεση που έδωσε ενώπιον του Δικαστηρίου.
Ενόψει των αντίθετων εκδοχών των διαδίκων και των αντιφατικών δηλώσεων του Schreiber, πρέπει να εξεταστεί αν τα άλλα αποδεικτικά στοιχεία μπορούν να επιβεβαιώσουν τη μία ή την άλλη από τις εκδοχές αυτές.
Όσον αφορά την εκδοχή της Επιτροπής, θα πρέπει να σημειωθεί ότι το τηλετύπημα που απέστειλε ο Schreiber στον Weber στις 28 Ιανουαρίου 1976 ανέφερε ότι «το γραφείο της Pioneer (Europe) στην Αμβέρσα έχει ήδη ενημερωθεί για την άδεια εισαγωγής προϊόντων Pioneer». Πράγματι, είναι γεγονός ότι η MDF ενημέρωσε την Pioneer για τις άδειες εισαγωγής που χορηγήθηκαν στον Iffli, στις 21 και 22 Ιανουαρίου 1976 και ότι η Pioneer διαβίβασε την εν λόγω πληροφορία στην Melchers. Υπό τις συνθήκες αυτές, η εξήγηση που παρέσχε ο Schreiber με τη δήλωση του της 5ης Σεπτεμβρίου 1980, κατά την οποία ο If fii τον ενημέρωσε σχετικά με τη χορήγηση των αδειών, δεν είναι πειστική.
Θα πρέπει επίσης να αναφερθούν σχετικά τα ακριβή στοιχεία για τις προηγούμενες εξαγωγές προς τη Γαλλία, που ο Schreiber σημείωσε στο τηλετύπημα του Weber της 6ης Φεβρουαρίου 1976 και που διαβίοασε στον τελευταίο με τηλετύπημα στις 18 Φεβρουαρίου. Η ακρίβεια των στοιχείων αυτών δεν αμφισβητήθηκε, δεν ήταν δε δυνατόν να προέρχονται παρά μόνο από τους υπαλλήλους της Melchers.
Συνεπώς, είναι προφανές ότι το θέμα των εξαγωγών προς τη Γαλλία συζητήθηκε κατά τις συναντήσεις του Schreiber με τους υπαλλήλους της Melchers, ο δε χαρακτήρας των πληροφοριών που παρείχαν οι τελευταίοι προϋποθέτει την ύπαρξη αρνήσεως παραδόσεως εμπορευμάτων με προορισμό το κράτος αυτό.
Ως προς την εκδοχή της προσφεύγουσας, ότι ο χαρακτηρισμός των συζητήσεων μεταξύ του Schreiber και του τοπικού αντιπρόσωπου δεν ήταν παρά μια πρώτη επαφή, δεν ανταποκρίνονται στις σημειώσεις που κράτησε ο Schreiber κατά τις δύο αυτές συναντήσεις. Στις εν λόγω χειρόγραφες σημειώσεις, το περιεχόμενο των οποίων διευκρίνισε ο Schreiber ενώπιον του Δικαστηρίου, περιγράφονται λεπτομερώς οι όροι πωλήσεως και παραδόσεως, συμπεριλαμβανομένων των εκπτώσεων και των δώρων που προσφέρονταν στους διαφορετικής οικονομικής επιφάνειας εμπόρους λιανικής πωλήσεως, καθώς μάλιστα και στο μόνο έμπορο χονδρικής πωλήσεως, τον οποίο είχε στο παρελθόν προμηθεύσει η Melchers. Μπορεί η Gruoner, ως σημαντικός έμπορος χονδρικής πωλήσεως, να ήλπιζε ότι θα πετύχαινε περισσότερα με παρατεταμένες διαπραγματεύσεις, είναι όμως αδύνατο να γίνουν αντιληπτοί οι λόγοι, για τους οποίους η Melchers δεν ήταν έτοιμη να παραδώσει τα παραγγελθέντα εμπορεύματα υπό όρους που, όπως υποστηρίζει, ήταν τότε οι συνήθεις. Είναι, εξάλλου, δύσκολο να διαπιστωθεί οποιαδήποτε διαφορά, εκτός της προθεσμίας πληρωμής, μεταξύ των όρων που αναφέρονται στις χειρόγραφες σημειώσεις που αφορούν την τελευταία συνάντηση με τον τοπικό αντιπρόσωπο και εκείνων που περιλαμβάνονται στο υπόμνημα της 19ης Φεβρουαρίου 1976 σχετικά με τη σύσκεψη στο Rommeishausen.
Αντίθετα, το πρόβλημα της παραδόσεως των εμπορευμάτων, που προβάλλει η Melchers, επιβεβαιώνεται από τις σημειώσεις που έγραψε ο αποθηκάριος της Melchers στο τηλετύπημα, με το οποίο δόθηκε η παραγγελία στις 20 Ιανουαρίου 1976. Από τις σημειώσεις αυτές προκύπτει ότι ορισμένα από τα παραγγελθέντα προϊόντα δεν συγκαταλέγονταν μεταξύ των αποθεμάτων, ότι για άλλα τα αποθέματα δεν επαρκούσαν και ότι, εν πάση περιπτώσει, επρόκειτο για πολύ μεγάλη παραγγελία σε σχέση με την τότε κατάσταση των αποθεμάτων, αμέσως μετά τις πωλήσεις των Χριστουγέννων. Επειδή, πάντως, είναι γεγονός ότι η Melchers μπορούσε να παραδώσει αμέσως μεγάλο μέρος από τα παραγγελθέντα εμπορεύματα χωρίς να θέσει πράγματι σε κίνδυνο τα αποθέματα της και επειδή η Melchers είχε αποστείλει στην Gruoner τηλετύπημα, που η τελευταία μπορούσε, ορθώς, να θεωρήσει ως αποδοχή χωρίς επιφύλαξη, δεν είναι δυνατό να γίνει αντιληπτός ó λόγος, για τον οποίο η Melchers δεν έκανε καμία προσφορά για μερική εκτέλεση της παραγγελίας και δεν ήρθε σε επαφή με την Pioneer για να εξετάσει τη δυνατότητα προμηθείας των υπολοίπων παραγγελθέντων εμπορευμάτων. Συνεπώς, η κατάσταση των αποθεμάτων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή ως επαρκής δικαιολογία για τη μη εκτέλεση της παραγγελίας.
Όσον αφορά το προβαλλόμενο λάθος σχετικά με το ΦΠΑ, είναι αλήθεια ότι, για τα περισσότερα από τα προϊόντα, οι εκπτώσεις, το σταθερό ποσοστό των οποίων αναφέρεται στις χειρόγραφες σημειώσεις του Schreiber, δεν αρκούν για να εξηγήσουν τις χαμηλές τιμές που προσέφερε ο Schreiber στον Iff li στις 31 Δεκεμβρίου 1975, ενώ η εφαρμογή του τύπου που προτείνει η Melchers καταλήγει, εφόσον προστεθούν ορισμένα από τα ποσοστά αυτά, ακριβώς στις προσφερθείσες τιμές. Όπως, όμως, τόνισε η Επιτροπή, οι κατάλογοι τιμών που αποτέλεσαν τη βάση των υπολογισμών του Schreiber υποδεικνύουν σαφώς ότι οι αναφερόμενες τιμές δεν περιελάμβαναν το ΦΠΑ η εφαρμογή του τύπου δεν είναι η μέθοδος που πρέπει να χρησιμοποιηθεί για την αφαίρεση συντελεστή ΦΠΑ 11 ο/ο, το προβαλλόμενο δε λάθος δεν έγινε, εν πάση περιπτώσει, σε σχέση με τις τιμές των μεγαφώνων. Επιπλέον, κατά την εξέταση των μαρτύρων ενώπιον του Δικαστηρίου, ο Schreiber δεν ήταν σε θέση να εξηγήσει πώς μπόρεσε να κάνει ένα τέτοιο λάθος και να επαναλάβει τους σχετικούς υπολογισμούς του. Συνεπώς, έστω και αν παραμένει ανεξήγητο το ακριβές ύφος των περισσότερων από τις τιμές που προσφέρθηκαν στον Iff Ii, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η εξήγηση που προτείνει η Melchers.
Τέλος, δεν μπορεί να αγνοηθεί η χρονολογική σειρά των περιστατικών, ούτε το γεγονός ότι συνέβησαν ταυτόχρονα με εκείνα που αφορούν τις παράλληλες εισαγωγές από το Ηνωμένο Βασίλειο. Πράγματι, η παραγγελία της Gruoner, αντιμετωπίστηκε κατά τρόπο απόλυτα κανονικό από την Melchers, μέχρι τη στιγμή που μπορεί λογικά να υποτεθεί ότι η τελευταία έλαβε τη σχετική με τη χορήγηση των αδειών στον If f li πληροφορία. Αυτό συνέβη την εβδομάδα που έπεται της συμμετοχής της Melchers στη σύσκεψη της 19ης και 20ής Ιανουαρίου 1976 στην έδρα της Pioneer, στην Αμβέρσα. Κατά τη σύσκεψη αυτή, η MDF διαμαρτυρήθηκε για τις παράλληλες εισαγωγές στη Γαλλία και, μετά τη σύσκεψη, ο διευθυντής της Shriro ζήτησε από τους κυριότερους πελάτες του, με επιστολές της 28ης και 29ης Ιανουαρίου 1976, να μην εξάγουν πλέον.
Επιπλέον, φαίνεται ότι το τηλετύπημα που απέστειλε ο Schreiber στον Weber στις 18 Φεβρουαρίου 1976 έχει στενή σχέση, τόσο λόγω του περιεχομένου όσο και λόγω της ημερομηνίας του, με τη σύσκεψη στο Rommeishausen της 11ης Φεβρουαρίου και με το υπόμνημα του Schreiber της 19ης Φεβρουαρίου που αφορά τη σύσκεψη αυτή. Η ίδια διαπίστωση ισχύει και για το τηλετύπημα της 20ής Φεβρουαρίου, με το οποίο ο Schreiber απέσυρε οριστικά την προσφορά του στον Iffli. Τέλος, το ζωηρό ενδιαφέρον για τη σύναψη εμπορικών σχέσεων με την Melchers, στο οποίο αναφέρεται το τηλετύπημα της 18ης Φεβρουαρίου συμπίπτει με τη μεταγενέστερη ανάπτυξη των σχέσεων αυτών και αρκεί για να εξηγήσει την έλλειψη επιμονής της Gruoner σχετικά με τα εμπορεύματα που προορίζονταν για τον Iffli. Αν και η χρονική αυτή αλληλουχία δεν είναι καθαυτή καθοριστική, ενισχύει πάντως την άποψη της Επιτροπής.
Οι σκέψεις που προηγήθηκαν αρκούν για τη συναγωγή του συμπεράσματος ότι η Επιτροπή απέδειξε, επαρκώς κατά νόμο, το γεγονός ότι η Melchers αρνήθηκε να εκτελέσει την παραγγελία της Gruoner λόγω του προορισμού των εμπορευμάτων, χωρίς να απαιτείται η επίλυση του ζητήματος της αξιοπιστίας των διαδοχικών δηλώσεων του Schreiber ούτε του ζητήματος της συμπεριφοράς που φέρεται ότι επέδειξε ο τελευταίος σε σχέση με συναλλαγές που αφορούσαν προϊόντα Hi-Fi άλλων εταιρειών και που, κατά τις προσφεύγουσες, ήταν παρόμοια με τη συμπεριφορά του στην παρούσα υπόθεση.
6) Ως προς τα αποτελέσματα των επιστολών τον Todd
Η Pioneer και η Pioneer GB αμφισβητούν τις διαπιστώσεις που περιέχονται στην επίδικη απόφαση και αφορούν τα αποτελέσματα των δύο επιστολών που απέστειλε ο Todd, διευθυντής της Shriro, στις 28 και 29 Ιανουαρίου 1976 αντιστοίχως στο γενικό διευθυντή της Audiotronic και στον πρόεδρο της Cornet. Υποστηρίζουν ότι οι επιστολές αυτές δεν είχαν παρά ασήμαντα μόνο αποτελέσματα.
Πρέπει, καταρχάς, να τονιστεί σχετικά ότι δεν αμφισβητείται το γεγονός ότι οι επιστολές αυτές ακολούθησαν τις ολοένα και περισσότερο πιεστικές εκκλήσεις του Setton, ιδιοκτήτη της MDF, ο οποίος είχε μάλιστα προβεί σε δοκιμαστικές αγορές από την Audiotronic και την Cornet, το αποτέλεσμα των οποίων προσκόμισε στη σύσκεψη της Αμβέρσας της 19ης και 20ής Ιανουαρίου 1976. Με τις επιστολές αυτές ζήτησε, κατά τρόπο που δεν επιδεχόταν αμφιβολίες, να παύσουν οι εξαγωγές προϊόντων Pioneer. Οι εν λόγω επιστολές στάλθηκαν στους δύο κυριότερους πελάτες, οι οποίοι πραγματοποιούσαν μαζί 45 περίπου τοις εκατό των πωλήσεων προϊόντων Pioneer, που προέρχονταν από την Shriro. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι δύο επιστολές συνιστούν από μόνες τους την απόδειξη εναρμονισμένης πρακτικής μεταξύ MDF και Shriro, η οποία είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Υπό την επιφύλαξη της θέσεως της MDF και της Shriro στις σχετικές αγορές, ζήτημα που εξετάζεται κατωτέρω υπό το στοιχείο ε, η πρακτική αυτή μπορούσε επίσης να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Συνεπώς, ο λόγος που προβάλλουν οι δύο προσφεύγουσες δεν αφορά την ύπαρξη παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης, αλλά μόνο το αποτέλεσμα της παραβάσεως αυτής και, επομένως, τη σοβαρότητά της.
Όσον αφορά την Audiotronic, η Επιτροπή δέχεται ότι η επιστολή που στάλθηκε στην επιχείρηση αυτή δεν είχε άμεσα αποτελέσματα. Αντίθετα μάλιστα, σύμφωνα με την παράγραφο 50 της επίδικης αποφάσεως, η Audiotronic αντικατέστησε την Cornet ως προς τον εφοδιασμό της Euro Electro, Βρυξέλλες, μόλις η Cornet έπαυσε τις εξαγωγές προϊόντων Pioneer. Κατά την Επιτροπή, η εναρμονισμένη πρακτική δεν είχε παρά μόνον από το Μάρτιο του 1976 αποτελέσματα σε σχέση με την Audiotronic. Επειδή, όμως, οι λόγοι που αφορούν τα διαδικαστικά ελαττώματα έχουν ήδη ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της περιόδου που πρέπει να ληφθεί υπόψη στο χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976, οι ισχυρισμοί αυτοί δεν είναι κρίσιμοι.
Όσον αφορά την Cornet, η Επιτροπή ισχυρίζεται, κατ' ουσίαν, στα σημεία 41, 50, 82 και 98 της αποφάσεως, ότι η επιχείρηση αυτή εξήγαγε μεγάλες ποσότητες προϊόντων Pioneer πριν από τη λήψη της επιστολής του Todd, έπαυσε δε τις εξαγωγές μετά την επιστολή, ενώ εξακολούθησε να εξάγει προϊόντα άλλων εταιρειών.
Οι εν λόγω ισχυρισμοί της Επιτροπής στηρίζονται σε γραπτή δήλωση που έκανε στις 3 Ιουνίου 1977 ο διευθυντής της Comet, Mason, καθώς και στις εκθέσεις των ελεγκτών της σχετικά με τις επισκέψεις που πραγματοποίησαν στην Comet και στην Euro Electro και στα έγγραφα που αφορούσαν τη λογιστική κατάσταση της Comet. Μεταξύ αυτών των εγγράφων, μόνο η δήλωση του Mason ήταν γνωστή στις προσφεύγουσες πριν από τη λήψη της επίδικης αποφάσεως. Συνεπώς, όπως αναφέρθηκε και ανωτέρω υπό το στοιχείο Α.γ, πρέπει να μη ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που περιέχονται στα άλλα έγγραφα.
Στο σημείο 3 της δηλώσεως του, ο Mason αναφέρει ότι, περί το 1974, η Comet άρχισε να εξάγει κυρίως προϊόντα Hi-Fi προς τα άλλα κράτη μέλη. Μέχρι το Δεκέμβριο του 1975, πάντως, οι εξαγωγές αυτές περιελάμβαναν μικρές μόνον ποσότητες προϊόντων Pioneer. Αντίθετα, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 19 Δεκεμβρίου 1975 και 16 Ιανουαρίου 1976, ημερομηνία της τελευταίας αποστολής, η Comet πώλησε στην Euro Electro, Βρυξέλλες, προϊόντα Pioneer συνολικής αξίας πλέον των 33000 UKL. Κατά συνέπεια, η δήλωση ενισχύει τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, όσον αφορά το προηγούμενο της λήψεως της επιστολής του Todd χρονικό διάστημα.
Στο σημείο 5, ο Mason δηλώνει:
«Στις 30 Ιανουαρίου 1976, η εταιρεία έλαβε επιστολή που απεύθυνε στον πρόεδρο ο γενικός διευθυντής της Shriro (UK) Limited. Η εταιρεία επιθυμούσε να διατηρήσει καλές σχέσεις με την Shriro και να εξακολουθήσει να προμηθεύεται επαρκείς ποσότητες προϊόντων. Στάλθηκε, έτσι, στην Shriro μια συμβιβαστική επιστολή. Κατόπιν της εν λόγω αλληλογραφίας, το ζήτημα εξετάστηκε με την Shriro, χωρίς όμως να συζητηθεί τίποτα περισσότερο από το περιεχόμενο της επιστολής της 30ής Ιανουαρίου 1976 ... Από τον Ιανουάριο του 1976, λάβαμε διάφορες παραγγελίες από το εξωτερικό για προϊόντα Pioneer, λόγω όμως των συνδυασμένων αποτελεσμάτων του περιορισμού των πιστώσεων που χορηγούνταν στους πελάτες μας και των διαθέσιμων περιθωρίων, δεν μπορέσαμε μέχρι τώρα να ικανοποιήσουμε τις παραγγελίες αυτές παρά μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό, αν και η εταιρεία κατέστησε σαφές στην Shriro (UK) Limited ότι έπρεπε να εμπορεύεται ελεύθερα σύμφωνα με το κοινοτικό δίκαιο.»
Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι ναι μεν η δήλωση αυτή επιβεβαιώνει πράγματι ότι δεν εξάγονταν μεγάλες ποσότητες προϊόντων Pioneer μετά τη λήψη της επιστολής του Todd, μαρτυρεί όμως, αντίθετα, ότι το γεγονός αυτό δεν οφειλόταν στην εν λόγω επιστολή, αλλά σε συνθήκες εμπορικού χαρακτήρα.
Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί σχετικά ότι, κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα η Comet όχι μόνον δεν κατέστησε σαφές ότι έπρεπε να μπορεί να εμπορεύεται ελεύθερα, αλλά απαντώντας στην επιστολή του Todd, ανέφερε ότι «δεν θα εξαγάγει σκόπιμα προϊόντα Pioneer σε εμπόρους πελάτες της εκτός Ηνωμένου Βασιλείου». Επομένως, η τελευταία φράση της δηλώσεως του Mason αφορά, εν πάση περιπτώσει, περίοδο μεταγενέστερη από το χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976.
Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό επ' αυτού του σημείου ότι βασίμως η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Cornet είχε εξαγάγει μεγάλες ποσότητες προϊόντων Pioneer πριν από τη λήψη της επιστολής του Todd, αλλά ότι οι εξαγωγές αυτές έπαυσαν μετά την εν λόγω επιστολή.
γ) Ως προς τη διάρκεια των εναρμονισμένων πρακτικών
Ενόψει των σκέψεων που εκτέθηκαν παραπάνω σχετικά με το χρονικό διάστημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη για τον καθορισμό της διάρκειας των παραβάσεων, παρέλκει πλέον η εξέταση του λόγου αυτού που δεν αφορά το εν λόγω διάστημα.
δ) Ως προς τη συμμετοχή της Pioneer στις εναρμονισμένες πρακτικές
Στην επίδικη απόφαση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Pioneer συμμετείχε τόσο στην εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ Melchers και MDF όσο και στην εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ της τελευταίας και της Shriro. Τη διαπίστωση αυτή θεμελιώνει, ιδίως, στη γενική θέση της Pioneer έναντι των εθνικών διανομέων, στην εξέλιξη και το αποτέλεσμα της συσκέψεως της Αμβέρσας στις 19 Kat 20 Ιανουαρίου 1976 και στη διαβίβαση από την Pioneer στην Melchers των καταγγελιών και των πληροφοριών της MDF σχετικά με τις παράλληλες εισαγωγές.
Η Pioneer αμφισβητεί το χαρακτηρισμό αυτό της συμπεριφοράς της. Ισχυρίζεται ότι δεν ήταν καθόλου σε θέση να ελέγχει τη συμπεριφορά της Shriro ή της Melchers. Η σύσκεψη της Αμβέρσας δεν είχε ως αντικείμενο τις παράλληλες εισαγωγές. Επ' ευκαιρία της συσκέψεως αυτής, όπως και σε πολλές άλλες, οι αντιπρόσωποι της Pioneer άκουσαν απλώς τις καταγγελίες του Setton της MDF και τον συμβούλευσαν να μειώσει τις τιμές. Η διαβίβαση πληροφοριών για τις παράλληλες εισαγωγές εμπίπτει στο πλαίσιο συνήθους ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ προμηθευτή και διανομέα σχετικά με την κατάσταση στην αγορά.
Θα πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι οι δραστηριότητες της Pioneer, η οποία είναι 100 °/ο θυγατρική της μητρικής εταιρείας στην Ιαπωνία, συνίστανται στην εισαγωγή προϊόντων Pioneer στην Ευρώπη και στην οργάνωση των πωλήσεων. Για το σκοπό αυτό, επιδιώκει να βρει ένα διανομέα σε καθένα από τα εν λόγω κράτη, του προτείνει σύναψη συμβάσεως αποκλειστικής διανομής, κατανέμει τα εισαγόμενα προϊόντα μεταξύ των εθνικών διανομέων και προσπαθεί να συντονίσει τις προσπάθειες, που καταβάλλουν για την προώθηση των πωλήσεων, διοργανώνοντας, μεταξύ άλλων, τακτικές συσκέψεις.
Έστω και αν από τις δραστηριότητες αυτές δεν προκύπτει κατ' ανάγκη ότι η Pioneer ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς κάθε διανομέα, εντούτοις, λόγω της καίριας θέσεως που κατέχει, υποχρεούται να επαγρυπνεί ιδιαιτέρως, ώστε συνεννοήσεις του είδους αυτού να μην καταλήγουν στη δημιουργία πρακτικών αντίθετων προς τους κανόνες ανταγωνισμού.
Όσον αφορά τη συμπεριφορά της Melchers, δεν αμφισβητείται ότι η Pioneer δεν διαβίβασε στο διανομέα αυτόν μόνο τις καταγγελίες του Setton, αλλά και τις πληροφορίες σχετικά με τις άδειες εισαγωγής, που χορήγησαν στον Iffli οι γαλλικές αρχές. Υπό τις συνθήκες αυτές, η εν λόγω γνωστοποίηση φαίνεται ως σιωπηρή παρότρυνση προς την Melchers να προσπαθήσει να ανακαλύψει τις πηγές των εισαγωγών αυτών και να τις σταματήσει.
Ως προς τη σύσκεψη της Αμβέρσας, δεν υπάρχει κανένα σχετικό έγγραφο, εκτός από τις επιστολές που απέστειλε ο Todd της Shriro στους δύο κυριότερους πελάτες του, αυτοί δε που συμμετέσχαν στη σύσκεψη δεν μπόρεσαν να διευκρινίσουν το αντικείμενό της κατά τρόπο ομοιόμορφο.
Στις επιστολές της 28ης και 29ης Ιανουαρίου 1976, ο Todd αναφέρει στους δύο πελάτες του ότι κλήθηκε στην Αμβέρσα για να εξετάσει τις διαμαρτυρίες του γάλλου διανομέα σχετικά με τις παράλληλες εισαγωγές εκθέτει πώς ετέθη ενώπιον των αποτελεσμάτων των δοκιμαστικών αγορών, στις οποίες προέβη η MDF από τους δύο πελάτες, και λυπάται γιατί τα αποτελέσματα αυτά τον έφεραν σε δυσμενή θέση έναντι της Pioneer («have caused my principals to look on me with a certain amount of disfavour»). Έστω και αν θεωρηθεί, όπως υποστήριξε ο Todd κατά τη διοικητική διαδικασία, ότι η διατύπωση αυτή περιέχει ορισμένες υπερβολές για να εντυπωσιάσει τους πελάτες, εντούτοις συμπίπτει με άλλα στοιχεία, από τα οποία προκύπτει ότι οι παράλληλες εισαγωγές αποτέλεσαν σημαντικό αντικείμενο συζητήσεως κατά τη σύσκεψη.
Έτσι, δεν αμφισβητείται ότι ο Settori προσκόμισε πράγματι στη σύσκεψη τα αποτελέσματα των τριών δοκιμαστικών αγορών, που πραγματοποίησαν οι επιχειρήσεις που διευθύνει, από βρετανούς πελάτες της Shiro και ότι επέμεινε στην ανάγκη να τεθεί τέρμα στις παράλληλες εισαγωγές προς τη Γαλλία. Επιπλέον, δεν αμφισβητείται ότι οι επιστολές που απέστειλε ο Todd στους πελάτες του, ήταν συνέπεια της συσκέψεως αυτής και όχι μεταγενέστερων επαφών με τον Setton. Υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει η Pioneer, η οποία είχε συγκαλέσει τη σύσκεψη και προήδρευσε σ' αυτήν, να δεχθεί την ευθύνη για την επέλευση της εν λόγω συνέπειας, λαμβανομένης υπόψη της θέσεως που κατέχει έναντι των εθνικών διανομέων, όπως περιγράφηκε ανωτέρω.
Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτό ότι ορθώς η Επιτροπή διαπίστωσε τη συμμετοχή της Pioneer στις δύο εναρμονισμένες πρακτικές.
ε) Τα τμήματα της αγοράς που κατέχουν οι προσφεύγουσες και επίοραση επί του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών
Στην απόφαση της (παράγραφος 3), η Επιτροπή υπολογίζει τη συνολική αξία των προϊόντων Hi-Fi που πώλησε η Pioneer στους διανομείς της στα εν λόγω τρία κράτη μέλη κατά τη διαχειριστική χρήση 1975/76 σε 735 περίπου εκατομμύρια BFR. Επιπλέον, αναφέρει (σημείο 25) ότι το 1976 οι κύκλοι εργασιών σε προϊόντα Pioneer ήταν για την MDF 77 εκατομμύρια FF, για την Shriro 7,3 εκατομμύρια UKL και για την Melchers 19 εκατομμύρια DM. Στηριζόμενη στον υπολογισμό των αγορών Hi-Fi στα τρία κράτη μέλη, καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα τμήματα της αγοράς που κατείχαν τα προϊόντα Pioneer το 1976 ήταν τουλάχιστον 7 έως 10 % στη Γαλλία, 8 έως 9 %στο Ηνωμένο Βασίλειο και 2 % περίπου στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Διαπιστώνει (παράγραφοι 75 και 82) ότι αυτά τα τμήματα της αγοράς ήταν αρκετά σημαντικά, ώστε να μπορεί, καταρχήν, η συμπεριφορά των επιχειρήσεων να επηρεάσει αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
Η MDF και η Pioneer GB αμφισβητούν τους υπολογισμούς αυτούς. Αφενός, η Επιτροπή περιέλαβε στους ανωτέρω κύκλους εργασιών προϊόντα άλλα εκτός των προϊόντων Hi-Fi Pioneer· αφετέρου, προσδιόρισε την αγορά Hi-Fi κατά τρόπο πολύ στενό. Οι δύο προσφεύγουσες θεωρούν ότι τα τμήματα αγοράς που κατείχαν το 1976 ήταν 3,38 °/ο στη Γαλλία και 3,18% στο Ηνωμένο Βασίλειο. Υποστηρίζουν ότι τέτοια τμήματα αγοράς δεν αρκούν για να θεωρηθεί ότι η συμπεριφορά τους μπορούσε να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της συνθήκης.
Είναι γεγονός ότι δεν υπάρχει γενικά αναγνωρισμένος ορισμός της έννοιας των προϊόντων Hi-Fi και ότι οι διάφορες έρευνες της αγοράς αυτής, επί των οποίων στηρίζονται οι διάδικοι, ποικίλλουν σημαντικά εν προκειμένω. Φαίνεται ότι καμιά από τις έρευνες αυτές δεν αντιστοιχεί απολύτως στους τύπους προϊόντων που είχαν υπόψη τους οι διάδικοι, όταν ανέφεραν τους κύκλους εργασιών των δύο επιχειρήσεων. Η εξέταση, πάντως, των εν λόγω πραγματικών ζητημάτων, τα οποία είναι ιδιαιτέρως δυσχερή και τεχνικής φύσεως, μπορεί να αποδειχτεί περιττή, αν τα τμήματα αγοράς που προβάλλουν οι προσφεύγουσες είναι ήδη αρκετά για την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1.
Θα πρέπει να σημειωθεί σχετικά, όπως έκρινε το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, στην απόφαση της 9ης Ιουλίου 1969 (Volk κατά Vervaecke,
5/69, Recueil σ. 295
), ότι για να μπορεί μια συμφωνία να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πρέπει να επιτρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών ή πραγματικών αντικειμενικών στοιχείων, την πρόβλεψη με αρκετή πιθανότητα ότι είναι ικανή να ασκήσει άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, επιρροή στα εμπορικά ρεύματα μεταξύ κρατών μελών, υπό την έννοια ότι μπορεί να βλάψει την πραγμάτωση των στόχων μιας ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών. Το ίδιο κριτήριο θα πρέπει να εφαρμοστεί όσον αφορά τις υπό κρίση εναρμονισμένες πρακτικές.
Στην ίδια απόφαση, το Δικαστήριο, δέχθηκε ότι ακόμη και μια συμφωνία αποκλειστικότητας με απόλυτη εδαφική προστασία εκφεύγει της απαγορεύσεως του άρθρου 85, όταν δεν επηρεάζει την αγορά παρά μόνο σε ασήμαντο βαθμό, λαμβανομένης υπόψη της ασθενούς θέσεως που κατέχουν οι ενδιαφερόμενοι στην αγορά των σχετικών προϊόντων.
Τέτοια δεν είναι η θέση των προσφευγουσών στην υπό κρίση υπόθεση. Από τις έρευνες αγοράς που προσκόμισαν η MDF και η Pioneer GB προκύπτει ότι η αγορά προϊόντων Hi-Fi στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ ευρεία, κατανέμεται, όμως, σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των προϊόντων πάρα πολλών επιχειρήσεων, με αποτέλεσμα τα ποσοστά που αναφέρουν οι προσφεύγουσες να υπερβαίνουν τα περισσότερα από τα ποσοστά των ανταγωνιστών τους. Αν ληφθούν μάλιστα υπόψη μόνο τα εισαγόμενα προϊόντα, φαίνεται ότι οι δύο προσφεύγουσες συγκαταλέγονταν μεταξύ των μεγαλύτερων προμηθευτών των δύο αγορών. Υπ' αυτές τις συνθήκες και λαμβανομένων υπόψη των κύκλων εργασιών τους σε απόλυτους αριθμούς, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η συμπεριφορά των επιχειρήσεων αυτών, που απέβλεπε στην παρεμπόδιση των παράλληλων εισαγωγών και, συνεπώς, στη στεγανοποίηση των εθνικών αγορών, μπορούσε να ασκήσει επιρροή επί του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών, υπό την έννοια ότι μπορούσε να βλάψει την πραγμάτωση των στόχων μιας ενιαίας αγοράς.
Πρέπει, συνεπώς, να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή δικαιολογημένα διαπίστωσε ότι η συμπεριφορά των προσφευγουσών μπορούσε να επηρεάσει αισθητά το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
Γ — Επί των λόγων που στηρίζονται στη μη συνεκτίμηση των συνθηκών που αποκλείουν την επιβολή προστίμων
α) Ως προς τη νόμιμη άμυνα και την κατάσταση ανάγκης
Η MDF ισχυρίζεται ότι έστω και αν θεωρηθεί ότι υπέπεσε σε παράβαση, αυτή δικαιολογείται από την κατάσταση ανάγκης. Βρέθηκε σε κατάσταση νόμιμης άμυνας έναντι του αθέμιτου ανταγωνισμού που υφίστατο εκ μέρους των παράλληλων εισαγωγέων.
Όσον αφορά το λόγο που στηρίζεται στην κατάσταση νόμιμης άμυνας, θα πρέπει να σημειωθεί, όπως έκρινε ήδη το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 25ης Νοεμβρίου 1971 (Béguelin,
22/71, Recueil σ. 949
) και της 22ας Ιανουαρίου 1981 (Dansk Supermarked,
58/80, Συλλογή 1981, σ. 181
), ότι αυτή καθαυτή η εισαγωγή ενός εμπορεύματος, που έχει νόμιμα διατεθεί στο εμπόριο σε άλλο κράτος μέλος, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αθέμιτη εμπορική πράξη. Συνεπώς, οι παράλληλες εισαγωγές από άλλα κράτη μέλη δεν μπορούν να συνιστούν, καθαυτές, κατάσταση νόμιμης άμυνας.
Δεν συντρέχει λόγος να εξεταστούν οι ενδεχόμενες συνέπειες μιας καταστάσεως ανάγκης, εφόσον αρκεί η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε την ύπαρξη τέτοιας καταστάσεως. Η MDF δεν απέδειξε ότι απειλείτο η υπόσταση της, ούτε ότι οι οικονομικές δυσχέρειες που προβάλλει οφείλονταν στις παράλληλες εισαγωγές, ούτε, κατά μείζονα λόγο, ότι το μόνο μέσο για την εξασφάλιση της επιβιώσεως της επιχειρήσεως ήταν η παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1.
Επομένως, οι λόγοι αυτοί πρέπει να απορριφθούν.
6) Ως προς το άρθρο 85, παράγραφος 3, της σννθήκης
Η MDF ισχυρίζεται ότι συνέτρεχαν οι ουσιαστικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση εξαιρέσεως βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3, και ότι, συνεπώς, ήταν δυνατό να της χορηγηθεί εξαίρεση κατόπιν κοινοποιήσεως. Επομένως, η παράβαση δεν συνίσταται στην παραβίαση ενός από τους κύριους στόχους της συνθήκης, αλλά μόνο στην παράβαση τυπικού κανόνα, δηλαδή στη μη εκπλήρωση της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως και λήψεως ρητής εξαιρέσεως.
Ο λόγος αυτός δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Η κοινοποίηση δεν αποτελεί διατύπωση που επιβάλλεται στις επιχειρήσεις, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για την απολαβή ορισμένων πλεονεκτημάτων. Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 5, στοιχείο α, του κανονισμού 17, δεν μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο για πράξεις μεταγενέστερες της κοινοποιήσεως στην Επιτροπή, εφόσον εμπίπτουν στα όρια της δραστηριότητας που περιγράφεται στην κοινοποίηση. Το πλεονέκτημα, όμως, αυτό, του οποίου απολαύουν οι επιχειρήσεις που έχουν κοινοποιήσει μια συμφωνία ή μια εναρμονισμένη πρακτική αποτελεί το αντιστάθμισμα του κινδύνου που διατρέχει η επιχείρηση καταγγέλλοντας η ίδια τη συμφωνία ή την εναρμονισμένη πρακτική. Η επιχείρηση αυτή διακινδυνεύει, πράγματι, όχι μόνο να διαπιστωθεί ότι η συμφωνία ή η πρακτική αντίκειται στο άρθρο 85, παράγραφος 1, και να μην εφαρμοστεί η παράγραφος 3, αλλά και να της επιβληθεί πρόστιμο για πράξεις προγενέστερες της κοινοποιήσεως. Κατά μείζονα λόγο, η επιχείρηση, που δεν θέλησε να διατρέξει αυτόν τον κίνδυνο, δεν μπορεί να επικαλείται, έναντι προστίμου που της επιβλήθηκε για μη κοινοποιηθείσα παράβαση, την υποθετική περίπτωση ότι θα μπορούσε να της είχε χορηγηθεί εξαίρεση κατόπιν κοινοποιήσεως.
y) Ως προς το ότι η συμπεριφορά της Μ elchers ήταν σύμφωνη με τις συμβατικές υποχρεώσεις της, τις οποίες είχε γνωστοποιήθεί στην Επιτροπή
Η Melchers θεωρεί ότι το πρόστιμο της επιβλήθηκε κατά παράβαση του άρθρου 15, παράγραφος 5, του κανονισμού 17, καθόσον της επιβλήθηκαν κυρώσεις για συμπεριφορά σύμφωνη με τη σύμβαση διανομής, που είχε συνάψει με την Pioneer και που είχε κοινοποιηθεί στην Επιτροπή. Η Melchers δεν θα μπορούσε να προμηθεύσει τα εμπορεύματα που παράγγειλε η Gruoner, χωρίς να παραβεί την υποχρέωση, που υπέχει σύμφωνα με τη σύμβαση αυτή, να μεριμνά για τον κατάλληλο εφοδιασμό της γερμανικής αγοράς.
Για την απόρριψη του λόγου αυτού αρκεί η αναφορά στην παραπάνω υπό το στοιχείο Β.α κρίση του Δικαστηρίου, σχετικά με την τότε κατάσταση των αποθεμάτων της Melchers και με την έλλειψη κάθε προσπάθειας εκ μέρους της για την προμήθεια των αναγκαίων εμπορευμάτων.
δ) Ως προς την έλλειψη οόηγιών εκ μέρους των εταίρων
Κατά την Melchers, δεν μπορεί να επιβληθεί πρόστιμο σε επιχείρηση, παρά μόνο αν αποδειχτεί ότι η παράβαση οφείλεται στην ίδια την επιχείρηση, δηλαδή εν προκειμένω, στους ομόρρυθμους εταίρους της Melchers. Η Επιτροπή, όμως, δεν απέδειξε ότι οι τελευταίοι είχαν την πρόθεση να διαπράξουν τη δήθεν παράβαση, ούτε ότι ενήργησαν εξ αμελείας.
Θα πρέπει σχετικά να τονιστεί ότι με το άρθρο 15, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17, εξουσιοδοτείται η Επιτροπή να επιβάλλει στις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων πρόστιμα, όταν διαπράττουν παράβαση «εκ προθέσεως ή εξ αμελείας». Η εφαρμογή της διατάξεως αυτής δεν προϋποθέτει πράξη, ή έστω γνώση εκ μέρους των εταίρων ή των κυριότερων διαχειριστών της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως, αλλά πράξη προσώπου, το οποίο έχει εξουσιοδοτηθεί να ενεργεί για λογαριασμό της επιχειρήσεως.
Η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι οι διευθύνοντες το τμήμα Hi-Fi της Melchers υπερέβησαν τις εξουσίες που τους είχαν παραχωρήσει οι εταίροι με την τοποθέτηση τους σ' αυτές τις θέσεις. Όσον αφορά μάλιστα τον τοπικό αντιπρόσωπο, η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι ο τελευταίος ενεργούσε πάντοτε, ως προς τις σχέσεις του με την Gruoner, κατόπιν απευθείας οδηγιών των εν λόγω διευθυνόντων. Συνεπώς, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
ε) Ως προς τη συντρέχουσα, ενδεχομένως, ευθύνη της Επιτροπής στις παρούσες υποθέσεις
Η Melchers ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή επέτρεψε στη Γαλλική Δημοκρατία, 6άσει του άρθρου 115 της συνθήκης, να εξαιρέσει από την κοινοτική μεταχείριση ορισμένα προϊόντα Hi-Fi, που κατάγονται από την Ιαπωνία και έχουν τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία σε άλλα κράτη μέλη. Το γεγονός αυτό συνιστά στοιχείο εκτιμήσεως που δικαιολογεί εξαφάνιση ή, τουλάχιστον, ουσιώδη μείωση του προστίμου.
Ορθώς επισημαίνει σχετικά η Επιτροπή ότι ενδεχόμενοι περιορισμοί που επιβάλλουν οι δημόσιες αρχές, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν την εφαρμογή από τα άτομα εναρμονισμένων πρακτικών, που αποβλέπουν στον περιορισμό του ανταγωνισμού. Κατά συνέπεια, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
Δ — Επί των λόγων που αφορούν το ύψος των προστίμων
α) Ως προς το γενικό επίπεδο των προστίμων
Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι για τον καθορισμό του ποσού των προστίμων, η Επιτροπή δεν εφάρμοσε το άρθρο 15, παράγραφος 2, τελευταίο εδάφιο, του κανονισμού 17, κατά το οποίο πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, εκτός της σοβαρότητας, και η διάρκεια της παραβάσεως. Υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν στηρίχτηκε στη σοβαρότητα ούτε στη διάρκεια της συμπεριφοράς τους. Επωφελήθηκε από τις υποθέσεις αυτές για να εγκαινιάσει νέα πολιτική, που αποβλέπει στην αύξηση του γενικού επιπέδου των προστίμων όσον αφορά ορισμένες παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου, χωρίς η αλλαγή αυτή της πολιτικής να δικαιολογείται ούτε από τη φύση των εν λόγω παραβάσεων ούτε από τα συγκεκριμένα περιστατικά των υποθέσεων. Η εφαρμογή, συνεπώς, τόσο υψηλών προστίμων εν προκειμένω, οφείλεται μόνο στο γεγονός ότι η Επιτροπή επελήφθη των υπό κρίση υποθέσεων κατά το χρόνο που μετέβαλλε πολιτική, πράγμα που δεν είναι μόνο αντίθετο προς τις διατάξεις του κανονισμού, αλλά οδηγεί, στην πραγματικότητα, σε αυθαιρεσία.
Επιπλέον, η τακτική που περιγράφηκε ανωτέρω, εισάγει προφανώς διακρίσεις. Τα περιστατικά στις παρούσες υποθέσεις συνέβησαν ταυτόχρονα με τα περιστατικά άλλων διαδικασιών, στις οποίες η Επιτροπή έλαβε απόφαση, πριν από την απόφαση που προσβάλλεται στις υπό κρίση υποθέσεις, επιβάλλοντας σαφώς μικρότερα πρόστιμα.
Η Επιτροπή παραδέχεται ότι οι παρούσες υποθέσεις είναι οι πρώτες, στις οποίες επέβαλε πρόστιμα σημαντικώς υψηλοτέρου επιπέδου απ' ό,τι στο παρελθόν. Πριν από τη λήψη της επίδικης αποφάσεως, δεν επέβαλλε, ακόμα και για σοβαρές παραβάσεις, πρόστιμα που υπερέβαιναν το 2 % του συνολικού κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων. Στις υπό κρίση υποθέσεις, τα πρόστιμα κυμαίνονται κατ' ουσίαν μεταξύ 2 και 4 % του κύκλου εργασιών.
Πάντως, κατά την Επιτροπή, το επίπεδο αυτό δικαιολογείται πλήρως από τη φύση των παραβάσεων. Μετά από 20 χρόνια κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, επιβάλλεται, κατά τη γνώμη της, αισθητή άνοδος του επιπέδου των προστίμων, τουλάχιστον για μορφές παραβάσεων, που έχουν καθορισθεί από μακρού χρόνου και είναι γνωστές στους ενδιαφερομένους, όπως οι απαγορεύσεις εξαγωγής και εισαγωγής. Πράγματι, οι τελευταίες συνιστούν τις σοβαρότερες παραβάσεις, γιατί στερούν τους καταναλωτές απ' όλα τα οφέλη που προέκυψαν από την κατάργηση των δασμολογικών και των ποσοτικών περιορισμών παρεμποδίζουν την ολοκλήρωση των οικονομιών των κρατών μελών και θέτουν τους διανομείς και τους εμπόρους λιανικής πωλήσεως σε 9έση εξαρτήσεως έναντι των παραγωγών. Η επιβολή βαρύτερων προστίμων είναι ιδιαιτέρως αναγκαία όταν, όπως στην παρούσα περίπτωση, η παράβαση έχει κυρίως ως στόχο τη διατήρηση υψηλότερων τιμών για τους καταναλωτές. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι πολλές επιχειρήσεις επιδεικνύουν συμπεριφορά, που γνωρίζουν ότι αντίκειται στο κοινοτικό δίκαιο, γιατί το κέρδος που αποκομίζουν από την παράνομη συμπεριφορά τους είναι μεγαλύτερο από το ποσό των προστίμων που επιβάλλονταν μέχρι τώρα. Συμπεριφορά του είδους αυτού μπορεί να αποθαρρυνθεί μόνο με την επιβολή βαρύτερων προστίμων απ' ό,τι στο παρελθόν.
Θα πρέπει να σημειωθεί σχετικά ότι η εξουσία της Επιτροπής να επιβάλλει πρόστιμα στις επιχειρήσεις που, εκ προθέσεως ή εξ αμελείας, διαπράττουν παράβαση των διατάξεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, ή του άρθρου 86 της συνθήκης, συνιστά ένα από τα μέσα που έχουν δοθεί στην Επιτροπή, για να μπορεί να εκπληρώνει την αποστολή επιβλέψεως, που της έχει ανατεθεί από το κοινοτικό δίκαιο. Η αποστολή αυτή περιλαμβάνει, βεβαίως, το έργο της διώξεως και καταστολής των ατομικών παραβάσεων, περιλαμβάνει όμως, επίσης, και το καθήκον ασκήσεως μιας γενικής πολιτικής με στόχο την εφαρμογή στον τομέα του ανταγωνισμού των αρχών που καθορίζονται στη συνθήκη και τον προσανατολισμό της συμπεριφοράς των επιχειρήσων προς αυτή την κατεύθυσνη.
Επομένως, για να εκτιμήσει τη σοβαρότητα της παραβάσεως προκειμένου να καθορίσει το ποσό του προστίμου, η Επιτροπή πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τα συγκεκριμένα περιστατικά της υποθέσεως, αλλά και το πλαίσιο, εντός του οποίου τοποθετείται η παράβαση, πρέπει δε να μεριμνά ώστε οι ενέργειες της να έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα, κυρίως για τις μορφές παραβάσεων που είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς για την πραγμάτωση των στόχων της Κοινότητας.
Από την άποψη αυτή, ορθώς η Επιτροπή χαρακτήρισε ως πολύ σοβαρές παραβάσεις τις απαγορεύσεις εξαγωγής και εισαγωγής, που αποβλέπουν στην τεχνητή διατήρηση διαφορετικών τιμών στις αγορές διαφόρων κρατών μελών. Παρόμοιες απαγορεύσεις θέτουν σε κίνδυνο την ελευθερία του ενδοκοινοτικού εμπορίου, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή της συνθήκης, παρεμποδίζουν δε την πραγμάτωση ενός από τους στόχους της τελευταίας, τη δημιουργία δηλαδή μιας ενιαίας αγοράς.
Ορθώς, επίσης, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της ότι οι πρακτικές του είδους αυτού εμφανίζονται σχετικώς συχνά, αν και το γεγονός ότι είναι παράνομες έχει αναγνωριστεί από την έναρξη της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, λόγω του κέρδους που ορισμένες από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις αποκομίζουν από αυτές και, συνεπώς, έκρινε ότι έπρεπε να αυξήσει το ύψος των προστίμων, προκειμένου να ενισχύσει το αποτρεπτικό αποτέλεσμα τους.
Για τους ίδιους λόγους, το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν μπορεί να της αφαιρέσει τη δυνατότητα αυξήσεως του ύψους αυτού, εντός των ορίων που καθορίζονται στον κανονισμό 17, αν η εν λόγω αύξηση είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού. Αντίθετα, η αποτελεσματική εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού προϋποθέτει ότι η Επιτροπή μπορεί οποτεδήποτε να προσαρμόζει το ύψος των προστίμων στις ανάγκες της πολιτικής αυτής.
Συνεπώς, ο ανωτέρω λόγος πρέπει να απορριφθεί.
6) Ως προς την προβαλλόμενη έλλειψη προθέσεως της Pioneer
Η Pioneer ισχυρίζεται ότι δεν ενήργησε εκ προθέσεως, δεδομένου ότι δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι η συμπεριφορά της ήταν παράνομη.
Βάσει της εκτιμήσεως των σχετικών με τη συμπεριφορά της Pioneer αποδεικτικών μέσων, στην οποία προέβη το Δικαστήριο πιο πάνω υπό το στοιχείο Β.δ, διαπιστώνεται ότι η επιχείρηση αυτή όφειλε να έχει πλήρη γνώση ότι παρόμοια συμπεριφορά μπορούσε να περιορίσει τον ανταγωνισμό. Η γνώση αυτή αρκεί για να θεωρηθεί ότι η εν λόγω επιχείρηση ενήργησε εκ προ9έσεως. Επομένως, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί.
γ) Ως προς τη χρησιμοποίηση vov κύκλου εργασιών ως θάσεως υπολογισμού των προστίμων
Η Melchers ισχυρίζεται ότι είναι παράνομος ο καθορισμός των προστίμων ανάλογα με τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων, στον οποίο προέβη η Επιτροπή στις παρούσες υποθέσεις. Στην πραγματικότητα, ο κύκλος εργασιών δεν παρέχει καμία ένδειξη για την αποδοτικότητα της επιχειρήσεως, ούτε για την ικανότητά της να πληρώσει πρόστιμο.
Εν πάση περιπτώσει, η Melchers, καθώς και η MDF και η Pioneer, ισχυρίζονται ότι το ποσό του προστίμου δεν μπορεί να υπολογισθεί, όπως το υπολόγισε η Επιτροπή εν προκειμένω, με βάση τον ολικό κύκλο εργασιών της επιχειρήσεως, εφόσον τα εμπορεύματα που αποτέλεσαν αντικείμενο της παραβάσεως αντιπροσωπεύουν μόνον ένα ποσοστό του κύκλου εργασιών.
Η Pioneer θεωρεί ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε πρέπει να μειωθεί, γιατί ο κύκλος εργασιών επί του οποίου στηρίχθηκε η Επιτροπή περιλαμβάνει και τις πωλήσεις της προϊόντων Hi-Fi σε χώρες που δεν αφορά η παράβαση.
Κατά την Melchers, η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι μόνο 10 % περίπου του κύκλου εργασιών της αφορούσε προϊόντα Hi-Fi, ενώ για τις άλλες προσφεύγουσες τα προϊόντα αυτά συνιστούσαν το σύνολο του κύκλου εργασιών. Η Melchers προσθέτει ότι, καθορίζοντας σε 10 ο/ο του κύκλου εργασιών το όριο των προστίμων που μπορεί να επιβληθούν, το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, αναφέρεται στον κύκλο εργασιών του τομέα όπου διαπράχθηκε η παράβαση. Επειδή η Επιτροπή δεν τήρησε αυτόν τον τρόπο υπολογισμού, επιβλήθηκε στην Melchers πρόστιμο που αντιπροσωπεύει 18 ο/ο του κύκλου εργασιών της στην αγορά Hi-Fi και που, συνεπώς, υπερβαίνει το όριο, το οποίο καθορίζεται στην προαναφερθείσα διάταξη.
Η Επιτροπή απαντά ότι μόνο ο ολικός κύκλος μιας επιχειρήσεως μπορεί να παράσχει μια ένδειξη ως προς το ανώτατο πρόστιμο που μπορεί να καταβάλει η επιχείρηση. Για το λόγο αυτό, το όριο που καθορίζεται στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 πρέπει, κατ' αυτή, να θεωρηθεί ότι αναφέρεται στον εν λόγω κύκλο. Σε όλες τις άλλες, επίσης, περιπτώσεις που, κατά την Επιτροπή, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο κύκλος εργασιών για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, ενδιαφέρει ο ολικός κύκλος εργασιών και όχι αυτός που προκύπτει από τις σχετικές με την παράβαση συναλλαγές. Υπογραμμίζει, πάντως, ότι λόγω του μεγάλου αριθμού των μη δυναμένων να προσδιοριστούν ποσοτικώς κριτηρίων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό του προστίμου, δεν είναι δυνατός κανένας μαθηματικός τύπος γενικής εφαρμογής.
Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, η Επιτροπή μπορεί να επιβάλλει πρόστιμο ύψους χιλίων μέχρις ενός εκατομμυρίου ΛΜ ή και ποσό μεγαλύτερο από αυτό μέχρι ποσοστού δέκα τοις εκατό του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από κάθε επιχείρηση που μετέσχε στην παράβαση. Για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου εντός αυτών των ορίων, η εν λόγω διάταξη ορίζει ότι λαμβάνεται υπόψη η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως.
Συνεπώς, η μόνη ρητή αναφορά στον κύκλο εργασιών της επιχειρήσεως αφορά το ανώτατο ύψος του προστίμου που υπερβαίνει το ένα εκατομμύριο ΛΜ. Στην περίπτωση αυτή, το όριο αυτό αποβλέπει στο να αποφευχθεί να είναι τα πρόστιμα δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της επιχειρήσεως, επειδή δε μόνον ο κύκλος εργασιών μπορεί πράγματι να αποτελεί, κατά προσέγγιση, ένδειξη για το μέγεθός της, πρέπει, όπως υποστηρίζει και η Επιτροπή, να θεωρηθεί ότι το ποσοστό αυτό αναφέρεται στον ολικό κύκλο εργασιών. Επομένως, η Επιτροπή δεν υπερέβη το όριο που τίθεται στο άρθρο 15 του κανονισμού.
Για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως, πρέπει να ληφθεί υπόψη μεγάλος αριθμός στοιχείων, ο χαρακτήρας και η σημασία των οποίων ποικίλλουν ανάλογα με τη μορφή της επίδικης παραβάσεως και των ειδικών περιστατικών της συγκεκριμένης παραβάσεως. Μεταξύ των στοιχείων αυτών περιλαμβάνονται, κατά περίπτωση, ο όγκος και η αξία των εμπορευμάτων που αποτελούν αντικείμενο της παραβάσεως, καθώς και το μέγεθος και η οικονομική ισχύς της επιχειρήσεως και, συνεπώς, η επιρροή που μπορεί η τελευταία να ασκήσει επί της αγοράς.
Επομένως, αφενός, είναι δυνατό να λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του προστίμου τόσο ο ολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως, που αποτελεί ένδειξη, έστω κατά προσέγγιση και ατελή, του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της, όσο και το ποσοστό του κύκλου εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που συνιστούν το αντικείμενο της παραβάσεως και που, συνεπώς, μπορούν να παράσχουν ένδειξη για την έκταση της. Ως εκ τούτου, δεν πρέπει, εξάλλου, να προσδίδεται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο από τα ποσά αυτά δυσανάλογη σημασία σε σχέση με τα άλλα στοιχεία εκτιμήσεως και, κατά συνέπεια, ο ορθός καθορισμός του προστίμου δεν μπορεί να είναι αποτέλεσμα απλού υπολογισμού που στηρίζεται στον ολικό κύκλο εργασιών. Έτσι έχουν ιδίως τα πράγματα όταν τα οικεία εμπορεύματα δεν αντιπροσωπεύουν παρά μόνο ένα μικρό ποσοστό του κύκλου εργασιών. Το Δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη του τις σκέψεις αυτές για να εκτιμήσει, στο πλαίσιο της αρμοδιότητας πλήρους δικαιοδοσίας που έχει, τη σοβαρότητα των επίδικων παραβάσεων.
Στο βαθμό που, για τον προσδιορισμό της σχέσεως μεταξύ των επιβλητέων προστίμων, απαιτείται να χρησιμοποιηθεί ως βάση ο κύκλος εργασιών των επιχειρήσεων που είναι αναμεμειγμένες στην ίδια παράβαση, επιβάλλεται να καθοριστεί το χρονικό διάστημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη κατά τρόπο ώστε οι προκύπτοντες κύκλοι εργασιών να είναι όσο το δυνατό πιο όμοιοι. Οι λόγοι όμως που προέβαλαν εν προκειμένω η MDF και η Pioneer δεν μπορούν να επηρεάσουν αισθητά τη συνολική εκτίμηση του Δικαστηρίου. Συνεπώς, παρέλκει η εξέταση σε βάθος των λόγων αυτών.
δ) Ως προς τη διάρκεια των εναρμονισμένων πρακτικών
Κατά την MDF και την Pioneer, οι εναρμονισμένες πρακτικές θα μπορούσαν να είχαν αρχίσει μόλις στις 19 και 20 Ιανουαρίου 1976, κατά τη σύσκεψη της Αμβέρσας. Η Pioneer και η Melcliers παρατηρούν ότι η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Melchers συνετελέσθη στις 27 Ιανουαρίου 1976, όταν οι υπάλληλοι της τελευταίας επιχειρήσεως είπαν στον Schreiber ότι δεν θα παρε-δίδετο το εμπόρευμα. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, τέλος, ότι δεν υπάρχει κανένα αποδεικτικό στοιχείο για το ότι η εναρμονισμένη πρακτική μεταξύ MDF, Pioneer και Shriro διήρκεσε δύο έτη. Επειδή η διάρκεια της παραβάσεως συνιστά ένα από τα στοιχεία που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τον καθορισμό του προστίμου, επιβάλλεται για το λόγο αυτόν η σημαντική μείωση των προστίμων.
Αφού η διάρκεια των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν περιορίστηκε στο χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976 και ενόψει των διαπιστώσεων που αφορούν την άρνηση παραδόσεως των εμπορευμάτων εκ μέρους της Melchers, παρέλκει πλέον η εξέταση των λόγων αυτών. Η διάρκεια των εναρμονισμένων πρακτικών, την οποία δέχθηκε το Δικαστήριο, θα ληφθεί υπόψη για τη συνολική εκτίμηση, στην οποία θα προβεί στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας.
ε) Ως προς την επιβολή ενιαίου προστίμου για δύο εναρμονιομένες πρακτικές
Κατά την MDF, είναι δυνατό να υποστηριχθεί ότι η Επιτροπή θεώρησε ότι οι δύο εναρμονισμένες πρακτικές, στις οποίες συμμετέσχε η MDF, συνιστούν δύο χωριστές παραβάσεις. Σωρεύοντας τα πρόστιμα που υπολόγισε για καθεμιά από τις εν λόγω δύο παραβάσεις σε ένα και μόνο πρόστιμο, η Επιτροπή παραβίασε τη γενική αρχή που αφορά τη συρροή παραβάσεων.
Η Pioneer ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή προσέβαλε το δικαίωμά της να αμυνθεί επιβάλλοντας ένα ενιαίο πρόστιμο για δύο παραβάσεις. Λόγω του ότι δεν επιβλήθηκε ένα συγκεκριμένο πρόστιμο για κάθε παράβαση, δεν είναι δυνατό να γνωρίζει τον τρόπο, με τον οποίο η Επιτροπή εκτίμησε τη σοβαρότητα καθεμιάς από αυτές και αν τα κριτήρια που εφάρμοσε κατά την εξέταση κάθε παραβάσεως ήταν τα κατάλληλα.
Σχετικά, αρκεί η διαπίστωση ότι η Επιτροπή υποστηρίζει ότι στην περίπτωση της MDF και της Pioneer έκρινε ότι υπήρχε ενότητα παραβάσεων και ότι, συνεπώς, επέβαλε ενιαίο πρόστιμο σε καθεμιά από αυτές. Πράγματι, δεν υπάρχει κανένα στοιχείο από το οποίο να προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν ακολούθησε τη διαδικασία αυτή, η οποία δικαιολογείται εν προκειμένω, εφόσον η MDF και η Pioneer έλαβαν μέρος σε δύο εναρμονισμένες πρακτικές, που απέβλεπαν και οι δύο στην παρεμπόδιση των παραλλήλων εισαγωγών, σε συγκεκριμένη χώρα, προϊόντων που προέρχονταν από τον ίδιο κατασκευαστή. Πρέπει, επομένως, να απορριφθούν οι λόγοι αυτοί, χωρίς να είναι ανάγκη να εξετασθεί η ύπαρξη ενδεχομένως κοινοτικών νομικών αρχών σχετικά με τη σώρευση προστίμων επί συρροής διαφόρων χωριστών παραβάσεων.
Ε — Συμπέρασμα
Επί τον αιτήματος ακυρώσεως
Όπως έγινε δεκτό πιο πάνω υπό το στοιχείο Α.6, 9α πρέπει να περιορισθούν οι διαπιστώσεις που αφορούν τη διάρκεια των παραβάσεων στο χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976. Συνεπώς, πρέπει να ακυρωθεί η απόφαση, καθόσον διαπιστώνεται σ' αυτή ότι οι εναρμονισμένες πρακτικές υπερέβησαν το εν λόγω χρονικό διάστημα. Κατά τα λοιπά, το αίτημα ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
Επί τον αιτήματος μειώσεως των προστίμων
Για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων, πρέπει να ληφθεί υπόψη η καθορισθείσα ανωτέρω διάρκεια και όλα τα στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την εκτίμηση της σοβαρότητας των παραβάσεων, όπως η συμπεριφορά καθεμιάς από τις επιχειρήσεις, ο ρόλος που διαδραμάτισε καθεμιά στη δημιουργία των εναρμονισμένων πρακτικών, το κέρδος που αποκόμισαν από τις πρακτικές αυτές, το μέγεθος τους και η αξία των οικείων εμπορευμάτων, καθώς και ο κίνδυνος που αντιπροσωπεύουν παραβάσεις της μορφής αυτής για τους στόχους της Κοινότητας.
Σε σχέση με τα στοιχεία εκτιμήσεως, επί των οποίων στηρίχθηκε η Επιτροπή για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων, πρέπει κυρίως να ληφθούν υπόψη, για όλες τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις, η μικρότερη διάρκεια των παραβάσεων που προέκυψε από τη μερική ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, καθώς και οι σκέψεις που αναπτύχθηκαν ανωτέρω υπό το στοιχείο Δ.γ και αφορούν τη σχέση μεταξύ του ολικού κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων και των άλλων στοιχείων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως.
Βάσει όλων αυτών των σκέψεων και λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστατικών που αφορούν καθεμιά από τις επιχειρήσεις, τα πρόστιμα πρέπει να καθοριστούν ως ακολούθως.
Όσον αφορά την Pioneer, πρέπει να ληφθεί ιδίως υπόψη η καίρια θέση που κατέχει η επιχείρηση αυτή στο δίκτυο διανομής των εν λόγω προϊόντων και που της επιτρέπει να διαδραματίζει το ρόλο του ενδιαμέσου ασκώντας σημαντική επιρροή στη συμπεριφορά των εθνικών διανομέων. Στην επιχείρηση αυτή πρέπει να επιβληθεί πρόστιμο 2000000 ΛΜ, δηλαδή 80679000 BFR.
Στην MDF, η οποία προκάλεσε τις δύο εναρμονισμένες πρακτικές που ωφέλησαν κυρίως αυτή την επιχείρηση, πρέπει να επιβληθεί πρόστιμο 600000 ΛΜ, δηλαδή 3488892 FF.
Μετά τη μερική ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ της διάρκειας των δύο εναρμονισμένων πρακτικών, στις οποίες συμμετέσχαν αντίστοιχα η Melchers και η Shriro (τώρα Pioneer GB). Συνεπώς για τον καθορισμό της σχέσεως μεταξύ των προστίμων που πρέπει να επιβληθούν σ' αυτές τις δύο επιχειρήσεις, πρέπει να ληφθεί υπόψη ιδίως το γεγονός ότι η Shriro εξαρτιόταν εξ ολοκλήρου από την Pioneer ως προς τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της, ενώ η Melchers, λόγω της διαφοροποιήσεως των δραστηριοτήτων της, μεταξύ των οποίων η πώληση προϊόντων Pioneer συνιστά μόνο ένα μικρό τμήμα, μπορούσε ευκολότερα να αντισταθεί στην πίεση που ασκήθηκε επ' αυτής. Λαμβανομένων επίσης υπόψη όλων των άλλων περιστατικών των υποθέσεων αυτών, πρέπει να επιβληθεί στην Melchers πρόστιμο 400000 ΛΜ, δηλαδή 992184 DM, και στην Pioneer GB πρόστιμο 200000 ΛΜ, δηλαδή 129950 UKL.
Λαμβανομένης υπόψη της μειώσεως των προστίμων που απεφασίσθη ανωτέρω και του γεγονότος ότι από την ημερομηνία της επίδικης αποφάσεως οι επιχειρήσεις διέθεταν τα εν λόγω ποσά, χωρίς να απαιτηθεί η κατάθεση εγγυήσεως ούτε η καταβολή τόκων, οι λόγοι, τους οποίους στηρίζουν η MDF και η Melchers στις δυσχέρειες που θα τους προξενούσε η καταβολή των προστίμων, πρέπει να απορριφθούν. Το ίδιο ισχύει και για την MDF, η οποία ζήτησε να της επιτραπεί να καταβάλει το πρόστιμο σε περισσότερες δόσεις. Εναπόκειται στην Επιτροπή να κρίνει, ενδεχομένως, και λαμβανομένης υπόψη της τωρινής οικονομικής καταστάσεως των επιχειρήσεων, αν ενδείκνυται η χορήγηση προθεσμίας για την καταβολή ή η καταβολή σε δόσεις.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Εντούτοις, δυνάμει της παραγράφου 3 του ίδιου άρθρου, το Δικαστήριο μπορεί να συμψηφίσει τα έξοδα ολικώς ή μερικώς σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων ή εφόσον συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι.
Δεδομένου ότι κάθε διάδικος ηττήθη μερικώς, τα δικαστικά έξοδα πρέπει να συμψηφιστούν.

Διά ταύτα
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ
αποφασίζει:

1)
Ακυρώνει την απόφαση 80/256 της Επιτροπής, της 14ης Δεκεμβρίου 1979, που αφορά διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της συνθήκης (IV.29595 — προϊόντα Hi-Fi Pioneer), καθόσον διαπιστώνεται σ' αυτή ότι οι εναρμονισμένες πρακτικές υπερέβησαν το χρονικό διάστημα τέλος Ιανουαρίου/αρχές Φεβρουαρίου 1976.

2)
Τα επιβληθέντα στις προσφεύγουσες πρόστιμα καθορίζονται:
—
για την MDF (100/80) σε 600000 ΛΜ, δηλαδή 3488892 FF,
—
για την Melchers (101/80) σε 400000 ΛΜ, δηλαδή 992184 DM,
—
για την Pioneer (102/80) σε 2000000 ΛΜ, δηλαδή 80679000 BFR,
—
για την Pioneer GB (103/80) σε 200000 ΛM, δηλαδή 129950 UKL.

3)
Απορρίπτει τις προσφυγές κατά τα λοιπά.

4)
Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

Mertens de Wilmars
Pescatore
O'Keeffe
Everling
Bosco
Koopmans
Due
Bahlmann
Galmot
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 7 Ιουνίου 1983.
Ο γραμματέας
Ρ. Heim
Ο πρόεδρος
J. Mertens de Wilmars