CELEX: 62010CJ0296
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili
Ġurisdizzjoni, rikonoxximent u infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbiltà tal-ġenituri
Regolament (KE) Nru 2201/2003
Lis pendens
Rikors fuq il-mertu dwar id-dritt ta’ kustodja ta’ wild u talba għal miżuri provviżorji dwar id-dritt ta’ kustodja tal-istess wild

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003, tas-27 ta’
Novembru 2003, dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet
ta’ responsabbilità tal-ġenituri u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19,
Vol. 6, p. 243).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn B. Purrucker u G. Vallés Pérez fir-rigward tad-dritt ta’ kustodja
ta’ binhom Merlín.

Il-kuntest ġuridiku
Qabel ir-Regolament Nru 2201/2003 kien hemm fis-seħħ ir-Regolament (KE) tal‑Kunsill Nru 1347/2000, tad-29 ta’ Mejju 2000,
dwar il-ġurisdizzjoni u r‑rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi f’materji matrimonjali u f’materji ta’ responsabbiltà tal-ġenituri
għall-ulied taż-żewġ konjuġi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil‑Malti, Kapitolu 19, Vol. 1, p. 209). Ir-Regolament Nru 1347/2000 ġie
rrevokat permezz tar-Regolament Nru 2201/2003, li għandu kamp ta’ applikazzjoni iktar wiesa’.
Il-premessi 12, 16 u 21 tar-Regolament Nru 2201/2003 jistabbilixxu:
“(12) Ir-raġunijiet ta’ l-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l‑ġenituri stabbiliti fir-Regolament preżenti huma
fformati fi ħdan l-aqwa interessi għall-minuri, u partikolarment dwar il-kriterju ta’ l-qrubija. Dan ifisser li l-ġurisdizzjoni
għandha toqgħod l-ewwelnett ma’ l-Istat Membru tar-residenza abitwali ta’ l-minuri, ħlief għal ċerti każijiet fejn hemm tibdil
fir-residenza ta’ l-minuri jew skond ftehim bejn dawk il-ġenituri li huma d‑detenturi tar-responsabilità.
[…]
(16)      Dan ir-Regolament m’għandux jimpedixxi lill-qrati ta’ xi Stat Membru milli jieħdu miżuri proviżorji, inkluzi dawk protettivi,
f’każijiet urġenti, fir-rigward ta’ persuni jew proprjetà li tinstab f’dak l-Istat.
[…]
(21)      Ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi mogħtija fi Stat Membru għandu jiġi bbażat fuq il-prinċipju ta’ fiduċja reċiproka
u l-bażi għal nuqqas ta’ rikonoxximent għandu jinżamm għall-minimu neċessarju.”
Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 2201/2003:
“Għall-għanijiet ta’ dan ir-Regolament:
1)      ll-kelma ‘qorti’ għandha tkopri l-awtoritajiet kollha fl-Istati Membri bil‑ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet li jaqgħu taħt u
li huma nkluzi fil-kompetenza ta’ dan ir-Regolament skond l-Artikolu 1;
[…]
4)      il-kelma ‘sentenza’ għandha tfisser divorzju, separazzjoni legali jew annullament taż-żwieġ, kif ukoll sentenza dwar ir-responsabbilità
ta’ l‑ġenituri, iddikjarata minn qorti ta’ Stat Membru, hu x’inhu t-terminu li tista’ tiġi msejjħa bih is-sentenza, inkluzi
diġriet, ordni jew deċiżjoni;
[…]
7)      il-kliem ‘responsabbilità ta’ l-ġenituri’ għandhom ifissru d-drittijiet u r‑responsabbilitajiet kollha dwar il-persuna jew
il-proprjetà ta’ l-minuri li huma moghtija lil persuna jew persuna legali b’sentenza, bl-operazzjoni ta’ l-liġi jew b’xi fteħim
li għandu effetti legali. Il-kliem se jinkludu d-drittijiet ta’ kustodja u d-drittijiet ta’ l-aċċess;
[…]
9)      il-kliem ‘drittijiet ta’ kustodja’ għandhom jinkludu drittijiet u responsabbilitajiet dwar il-kura ta’ l-persuna ta’ l-minuri,
u partikolarment id-drittijiet li jiddeterminaw il-post ta’ residenza ta’ l-minuri;
[…]”
L-Artikolu 8(1) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“Il-qrati ta’ Stat Membru għandu jkollhom il-ġurisdizzjoni fi kwistjonijiet ta’ responsabbilità ta’ l-ġenituri dwar minuri
li huma abitwalment residenti f’dak l‑Istat Membru fiż-żmien li l-qorti tkun ħadet il-pussess.”
L-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 2201/2003, intitolat “Il-Pussess ta’ Qorti”, jiddisponi:
“1.      Qorti għandha tiġi kkunsidrata li hija fil-pussess;
a)      fiż-żmien li d-dokument li istitwixxa l-proċedimenti jew dokument ekwivalenti jiġu ppreżentati l-qorti, dement li l-applikant
ma naqasx/sitx sussegwentement milli jieħu/tieħu l-passi neċessarji li kienu dovuti li sabiex issir in-notifika fuq il-konvenut;
jew
b)      jekk id-dokument għandu jiġi notifikat qabel ma jiġi ppreżentat il-qorti, waqt iż-żmien li jiġi riċevut mill-awtorità responsabbli
għas-servizz, dement li l-applikant ma jonqosx milli jieħu l-passi li kellu jieħu biex id-dokument jiġi ppreżentat il-qorti.”
Skont l-Artikolu 17 ta’ dan ir-regolament:
“Fejn qorti ta’ Stat Membru għandha l-pussess dwar każ li m’għandiex il-ġurisdizzjoni taħt dan ir-Regolament u dwar liema
xi qorti ta’ Stat Membru ieħor għandha l-ġurisdizzjoni bis-saħħa ta’ dan ir-Regolament, għandha tiddikjara b’mozzjoni proprja
li m’għandhiex ġurisdizzjoni.”
L-Artikolu 19(2) u (3) ta’ dan ir-regolament jipprovdi:
“2.      Fejn il-proċedimenti dwar ir-responsabbilità ta’ l-ġenituri dwar l-istess minuri [suġġett] u li tinkludi l-istess kawża [bażi
ġuridika] se jidħru quddiem qrati fi Stati Membri differenti, it-tieni qorti li ħadet il-pussess għandha b’mozzjoni tagħha
stess żżomm il-proċedimenti sakemm il-ġurisdizzjoni ta’ l-ewwel qorti tiġi stabbilita.
3.      Fejn il-ġurisdizzjoni ta’ l-ewwel qorti li ħadet il-pussess tiġi stabbilita, it‑tieni qorti bil-pussess għandha iċċedi l-ġurisdizzjoni
favur dik il-qorti.
F’dak il-każ, il-parti li tkun ġabet il-kawza relevanti quddiem il-qorti li ħadet il-ta’ l-pussess wara, tista’ ġġib dik il-kawza
quddiem il-qorti li ħadet ita’ l-pussess l‑ewwel.”
L-Artikolu 20 tal-istess regolament, intitolat “Il-Miżuri provviżorji, inklużi dawk protettivi”, jiddisponi:
“1.      F’każijiet urgenti, id-disposizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament mhux se jħallu l-qrati ta’ Stat Membru milli jieħu dawk il-miżuri
provviżorji, inkluzi dawk protettivi fir-rigward ta’ persuni jew assi f’dak l-Istat kif huma disponibbli taħt il‑liġi ta’
dak l-Istat Membru, anke jekk, taħt dan ir-Regolament, il-qorti ta’ Stat Membru ieħor għandha l-ġurisdizzjoni nkwantu għas-sustanza
ta’ l-kwistjoni.
2.      Il-miżuri msemmija fil-paragrafu 1 m’għandhomx jibqgħu japplikaw meta l‑qorti ta’ l-Istat Membru li għandha l-ġurisdizzjoni
taħt dan ir-Regolament nkwantu għas-sustanza ta’ l-kwistjoni, ħadet il-miżuri li dehrilha xierqa.”
L-Artikoli 21
et seq
tar-Regolament Nru 2201/2003 jirrigwardaw ir-rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi. Dan l-Artikolu 21(1), jipprovdi b’mod
partikolari li sentenzi mogħtija fi Stat Membru huma rikonoxxuti fl-Istati Membri l-oħra mingħajr il-bżonn ta’ ebda proċedura.
L-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 2201/2003 jipprovdi li l-ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Istat Membru tal-oriġini ma tistax tiġi
riveduta.

Il-fatti fil-kawża prinċipali u l-proċeduri pendenti
Mid-deċiżjoni tar-rinviju, mill-fatti msemmija fis-sentenza tal-15 ta’ Lulju 2010, Purrucker (C‑256/09, li għadha ma ġietx
ippubblikata fil-Ġabra), u mill-proċess tal-kawża li ntbagħat lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju, jirriżulta
li f’nofs l-2005, B. Purrucker, ċittadina Germaniża, marret tgħix fi Spanja ma’ G. Vallés Pérez, ċittadin Spanjol imwieled
il-Ġermanja. Fil-31 ta’ Mejju 2006, mir-relazzjoni tagħhom twieldu tewmin, Merlín, tifel, u Samira, tifla, li ġew imwielda
qabel iż-żmien. G. Vallés Pérez irrikonoxxa lill-ulied. Minħabba li l‑ġenituri jgħixu flimkien, huma għandhom, skont il-liġi
Spanjola, dritt ta’ kustodja konġunta. L-ulied għandhom ċittadinanza Ġermaniża u Spanjola.
Billi r-relazzjoni bejn B. Purrucker u G. Vallés Pérez iddeterjorat, B. Purrucker xtaqet tirritorna lejn il-Ġermanja ma’ uliedha,
filwaqt li G. Vallés Pérez inizjalment oppona. Fit-30 ta’ Jannar 2007, il-partijiet laħqu ftehim notarili li kellu jiġi approvat
minn qorti sabiex ikun infurzabbli, li permezz tiegħu B. Purrucker għandha tmur tgħix il-Ġermanja flimkien mal-ulied.
Minħabba kumplikazzjonijiet u l-ħtieġa ta’ intervent kirurġiku, Samira ma setgħetx tħalli l-isptar fil-jum tat-tluq. B. Purrucker
għalhekk telqet lejn il‑Ġermanja ma’ binha Merlín fit-2 ta’ Frar 2007. Minħabba f’dawn iċ-ċirkustanzi partikolari, fil-kawża
prinċipali bejn il-partijiet, qed tiġi kkontestata l-kwistjoni dwar jekk G. Vallés Pérez kienx għadu jaqbel mat-tluq ta’ B. Purrucker
ma’ Merlín.
Ir-residenza tal-membri tal-familja ma nbiddlitx mit-tluq ta’ B. Purrucker fit-2 ta’ Frar 2007.
Hemm tliet proċeduri pendenti bejn il‑partijiet fil‑kawża prinċipali:
–        l‑ewwel waħda, fi Spanja, quddiem il-Juzgado de Primera Instancia n. 4 de San Lorenzo de El Escorial, għandha bħala suġġett
l‑għoti ta’ miżuri provviżorji, mibdija minn G. Vallés Pérez. Ma jistax jiġi eskluż li din il‑proċedura, taħt ċerti kundizzjonijiet,
tidher li tista’ titqies li hija proċedura fuq il-mertu li s‑suġġett tagħha huwa l‑għoti tad‑dritt ta’ kustodja ta’ Merlín
u Samira;
–        it‑tieni waħda, fil‑Ġermanja, mibdija minn G. Vallés Pérez, li għandha bħala suġġett l‑infurzar tas‑sentenza tat-8 ta’ Novembru
2007 mogħtija mill‑Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, li tistabbilixxi miżuri provviżorji u
li wasslet għas-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq, u
–        it‑tielet waħda, fil‑Ġermanja, mibdija minn B. Purrucker, li għandha bħala suġġett l‑għoti tad‑dritt ta’ kustodja fuq l‑istess
ulied. Din hija l-proċedura li wasslet għat-talba għal deċiżjoni preliminari.

Il-proċeduri mibdija fi Spanja għall-għoti ta’ miżuri provviżorji dwar il-kustodja tal-ulied u eventwalment għal deċiżjoni
fuq il-mertu
Peress li ma baqax iħossu marbut bil‑ftehim notarili tat-30 ta’ Jannar 2007, G. Vallés Pérez beda, f’Ġunju 2007, proċedura
għall-finijiet tal‑għoti ta’ miżuri provviżorji u, b’mod partikolari, tad‑dritt ta’ kustodja tal-ulied, Merlín u Samira, quddiem
il‑Juzgado de Primera Instancia n. 4 de San Lorenzo de El Escorial.
Is‑seduta saret fis‑26 ta’ Settembru 2007. B. Purrucker ippreżentat osservazzjonijiet bil‑miktub u kienet irrappreżentata.
Permezz ta’ sentenza tat-8 ta’ Novembru 2007, il‑Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial ikkunsidrat
li għandha ġurisdizzjoni u adottat miżuri urġenti u provviżorji, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda d-dritt ta’ kustodja
tal-ulied. Din is-sentenza kienet is-suġġett ta’ sentenza emendatorja tat-28 ta’ Novembru 2007.
Skont ċerti elementi inklużi fil-proċess, fid-dritt Spanjol, meta miżuri provviżorji jiġu mitluba u jinkisbu qabel talba fuq
il-mertu, l‑effetti tagħhom jieqfu biss jekk it‑talba kontenzjuża prinċipali titressaq fit‑30 ġurnata wara l‑adozzjoni ta’
dawn il‑miżuri provviżorji.
F’data mhux speċifikata f’Jannar 2008 u li ma tirriżulta minn ebda parti tal‑proċess ipprovdut mill-qorti tar-rinviju, G. Vallés
Pérez ressaq talba fuq il‑mertu quddiem il-Juzgado de Primera Instancia n. 4, de San Lorenzo de El Escorial. B. Purrucker
tallega li din it-talba kienet tardiva.
Permezz ta’ sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2008, il-Juzgado de Primera Instancia n. 4 de San Lorenzo de El Escorial iddeċidiet
dwar il-kwistjoni “ta’ l-ewwel qorti li ħadet il-pussess” fis-sens tal-Artikolu 19(3) tar-Regolament Nru 2201/2003. Hija tinnota
li diġà ddeċidiet fuq il-kwistjoni tal-ġurisdizzjoni tagħha fis-sentenza tat-8 ta’ Novembru 2007 u fakkret il-fatti varji
ta’ rbit iċċitati f’din is-sentenza. Hija tindika li fit-28 ta’ Ġunju 2007, laqgħet it-talba għall-għoti ta’ miżuri provviżorji
dwar il-kustodja tal-ulied. Peress li kien biss f’Settembru 2007 li l-omm ressqet il‑kawża quddiem il-qorti Ġermaniża, il-Juzgado
de Primera Instancia n. 4 de San Lorenzo de El Escorial ikkunsidrat lilha nnifisha bħala “l-ewwel qorti li ħadet il‑pussess”
u ddikjarat li hija għandha ġurisdizzjoni sabiex tisma’ l-kawża skont l‑Artikolu 16 tar-Regolament Nru 2201/2003.
Permezz ta’ sentenza tal-21 ta’ Jannar 2010, l-Audiencia Provincial de Madrid (Spanja), li quddiemha appellat B. Purrucker,
ikkonfermat is-sentenza tat-28 ta’ Ottubru 2008. Il-qorti tal-appell ikkunsidrat li, għall-applikazzjoni tal-Artikolu 16 tar-Regolament
Nru 2201/2003, l-ewwel talba hija t-talba għal miżuri provviżorji mressqa skont id-dritt Spanjol quddiem il-Juzgado de Primera
Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, li tressqet qabel it-talba mressqa quddiem il-qorti Ġermaniża. Barra minn dan,
l-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003, invokat minn B. Purrucker, jekk applikabbli f’din il-kawża, ma jistabbilixxi l-ebda
regola dwar ġurisdizzjoni u jikkonċerna biss l-adozzjoni ta’ miżuri kawtelatorji biss f’każ ta’ urġenza, filwaqt li l-ġurisdizzjoni,
li hija s-suġġett ta’ din il-kawża, hija ddeterminata skont ir-regoli previsti fl-Artikolu 19 ta’ dan ir-regolament. Din is-soluzzjoni
hija wkoll konformi mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 22(3) tal-liġi qafas dwar is-setgħa ġudizzjarja (Ley Orgánica del Poder
Judicial).

Il-proċedura mibdija fil-Ġermanja għall-infurzar tas-sentenza tat-8 ta’ Novembru 2007 mogħtija mill-Juzgado de Primera Instancia
n.°4 de San Lorenzo de El Escorial
Din hija l‑proċedura li wasslet għas-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq. G. Vallés Pérez fil‑bidu eżiġa, fost l‑oħrajn,
l‑għoti lura tal-wild Merlín u ppreżenta, bħala miżura kawtelatorja, rikors intiż li tiġi ddikjarata l‑infurzabbiltà tas‑sentenza
mogħtija fit-8 ta’ Novembru 2007 mill‑Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial. Wara, huwa talab l-ewwel
nett l‑infurzar ta’ din is-sentenza. Konsegwentement, l‑Amtsgericht Stuttgart, permezz ta’ deċiżjoni tat‑3 ta’ Lulju 2008,
u l‑Oberlandesgericht Stuttgart (il-Ġermanja), permezz ta’ deċiżjoni tat‑22 ta’ Settembru 2008 meħuda b’rikors, infurzaw din
is-sentenza.
Insegwitu għal rikors għal reviżjoni mressaq minn B. Purrucker, il‑Bundesgerichtshof (il-Ġermanja) għamel domanda preliminari
lill-Qorti tal‑Ġustizzja. Bis-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq, din irrispondiet li d‑dispożizzjonijiet tal‑Artikoli 21
et seq
tar‑Regolament Nru 2201/2003 ma japplikawx għal miżuri provviżorji, fil‑qasam tad‑dritt ta’ kustodja, li jaqgħu taħt l‑Artikolu 20
tal‑imsemmi regolament.
Fil-punt 76 tas-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja b’mod partikolari indikat li meta l‑ġurisdizzjoni
fuq il-mertu, skont ir‑Regolament Nru 2201/2003, ta’ qorti li tkun adottat miżuri provviżorji ma tirriżultax, mill‑evidenza
kollha, mill‑elementi tad‑deċiżjoni adottata, jew li din id‑deċiżjoni ma tinkludix motivazzjoni li ma hijiex nieqsa minn kull
ambigwità, dwar il‑ġurisdizzjoni tal‑mertu ta’ din il‑qorti, b’riferiment għall‑wieħed mill‑elementi tal‑ġurisdizzjoni msemmija
fl‑Artikoli 8 sa 14 ta’ dan ir‑regolament, jista’ jiġi konkluż li l‑imsemmija deċiżjoni ma tkunx ġiet adottata skont ir‑regoli
tal‑ġurisdizzjoni stabbiliti mill‑imsemmija regolament.

Il-proċedura mibdija fil-Ġermanja għall‑għoti tad‑dritt ta’ kustodja
Fl-20 ta’ Settembru 2007, permezz ta’ rikors fuq il-mertu mressaq quddiem l‑Amtsgericht Albstadt (il-Ġermanja), B. Purrucker
talbet li tingħata l-kustodja esklużiva tal-ulied Merlín u Samira. Din it-talba ġiet innotifikata lill-konvenut fil‑kawża
prinċipali fit-22 ta’ Frar 2008 permezz ta’ ittra rreġistrata b’dikjarazzjoni ta’ riċevuta. Madankollu, huwa kien diġà ġie
preċedentement informat b’din it-talba, hekk kif ukoll il-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial.
B’mod partikolari mid-deċiżjonijiet tal-25 ta’ Settembru 2007 u tad-9 ta’ Jannar 2008 tal-Amtsgericht Albstadt jirriżulta
li, skont din il-qorti, it-talba ta’ B. Purrucker ma kellha l-ebda ċans ta’ suċċess. Fil-fatt, billi l-ġenituri ma kinux miżżewġin
u ma kienx jidher li teżisti dikjarazzjoni ta’ kustodja konġunta, u li l-ftehim notarili tat-30 ta’ Jannar 2007 ma setax jiġi
interpretat bħala li jikkostitwixxu tali dikjarazzjoni, B. Purrucker kellha d-dritt ta’ kustodja esklużiva fuq l-ulied, b’mod
li deċiżjoni ta’ għoti tad-dritt ta’ kustodja ma kinitx meħtieġa. L-Amtsgericht Albstadt semmiet ukoll il-proċeduri pendenti
fi Spanja.
Permezz ta’ deċiżjoni tad-19 ta’ Marzu 2008, l-Amtsgericht Albstadt b’mod partikolari ċaħħdet, fuq nuqqas ta’ kompetenza,
it-talba ta’ B. Purrucker f’dak li jirrigwarda l-wild Samira. Din id-deċiżjoni ġiet ikkonfermata fil-5 ta’ Mejju 2008 mill-Oberlandesgericht
Stuttgart. Fid-deċiżjoni tagħha, l-Oberlandesgericht Stuttgart nnotat li dan il-wild, sa mit-twelid tiegħu, kellu r-residenza
abitwali tiegħu fi Spanja. Skont din il-qorti, l-Artikolu 9 tar-Regolament Nru 2201/2003 ma japplikax għall-fatti ta’ din
il-kawża u l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 15 tal‑istess regolamenti ma kinux issodisfatti.
Permezz ta’ deċiżjoni oħra tad-19 ta’ Marzu 2008, l-Amtsgericht Albstadt issospendiet il-proċeduri ta’ dritt ta’ kustodja
f’dak li jirrigwarda l-wild Merlín skont l-Artikolu 16 tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag, tal-25 ta’ Ottubru 1980, dwar aspetti
ċivili ta’ ħtif internazzjonali ta’ minuri (iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980”). Dawn il-proċeduri reġgħu
ssokktaw fit-28 ta’ Mejju 2008 fuq talba ta’ B. Purrucker minħabba li sa dik id-data, G. Vallés Pérez ma kienx talab għar-ritorn
fuq il-bażi tal-Konvenzjoni ta’ Den Haag tal-1980. Ebda talba oħra ma ġiet ippreżentata sussegwentement.
Minħabba fit-talba għall-infurzar tas-sentenza tal-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, tat-8
ta’ Novembru 2007, imressqa minn G. Vallés Pérez, il-proċedura li tirrigwarda d-dritt ta’ kustodja ġiet assenjata lill‑Amtsgericht
Stuttgart, skont l-Artikolu 13 tal-liġi dwar l-infurzar u l‑applikazzjoni ta’ ċerti strumenti legali fil-qasam tad-dritt internazzjonali
tal‑familja (Gesetz zur Aus- und Durchführung bestimmter Rechtsinstrumente auf dem Gebiet des internationalen Familienrechts).
Fis-16 ta’ Lulju 2008, B. Purrucker ressqet talba, fuq il-bażi tal-Artikolu 20 tar‑Regolament Nru 2201/2003, quddiem l-Amtsgericht
Stuttgart, sabiex tikseb miżura provviżorja li tagħtiha l-kustodja esklużiva ta’ binha Merlín, jew, sussidjarjament, id-dritt
esklużiv li tiffissa r-residenza ta’ dan il-wild. Il-kuntest ta’ din it-talba kien ikkaratterizzat, b’mod partikolari, minn
problemi li dehru matul kontrolli mediċi ta’ prevenzjoni. Permezz ta’ deċiżjoni tat-28 ta’ Lulju 2008, l‑eżenzjoni mitluba
ġiet irrifjutata, minħabba nuqqas ta’ urġenza fis-sens tal‑Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003. L-Amtsgericht Stuttgart
b’mod partikolari rrilevat li l-wild kien kopert mis-sigurtà soċjali ta’ missieru fi Spanja u li, jekk meħtieġ, huwa possibbli
li jiġi ordnat r-ritorn tal-karta tal-assigurazzjoni għall-mard lill-omm.
Mill-proċess ikkomunikat lill-Qorti tal-Ġustizzja mill-qorti tar-rinviju jirriżulta li fix-xhur ta’ Awwissu, ta’ Settembru
u ta’ Ottubru 2008, l-Amtsgericht Stuttgart ippruvat fil-kuntest tal-proċedura fuq il-mertu pendenti quddiemha, diversi drabi
u b’diversi mezzi, b’mod partikolari permezz tal-maġistrat Spanjol ta’ kuntatt fin‑netwerk ġudizzjarju Ewropew (NĠE), tagħmel
kuntatt mal-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial sabiex issir taf jekk kienx hemm ukoll quddiemha
proċedura fuq il-mertu. Madankollu, l-isforzi tagħha baqgħu mingħajr suċċess.
Fit-28 ta’ Ottubru 2008, l-Amtsgericht Stuttgart adottat deċiżjoni li fiha ddeskriviet il-passi meħuda permezz tal-maġistrat
Spanjol ta’ kuntatt u n-nuqqas ta’ risposta min-naħa tal-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial.
Hija talbet lill-partijiet sabiex jipprovdu u jipprovaw, l-ewwel nett, id‑data tat-talba għal miżuri provviżorji mill-missier
fi Spanja, it-tieni nett, in‑notifika tas-sentenza tal-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, tat-8
ta’ Novembru 2007 u, it-tielet nett, it-tressiq tat-talba fuq il‑mertu mill-missier fi Spanja kif ukoll id-data tan-notifika
ta’ din it-talba lill‑omm.
Fit-28 ta’ Ottubru 2008, il-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial adottat ukoll is-sentenza li l-kontenut
tagħha huwa deskritt fil-punt 23 ta’ din is-sentenza u li fiha tirreferi għall-ittra indirizzata lilha mill-Amtsgericht Stuttgart.
Wara li stiednet lill-partijiet sabiex jieħdu pożizzjoni mill-ġdid, l-Amtsgericht Stuttgart adottat deċiżjoni, fit-8 ta’ Diċembru
2008. Din issemmi s-sentenza tal‑Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, tat-28 ta’ Ottubru 2008,
u tal-appell ippreżentat minn B. Purrucker kontriha. Hija ħasset li ma setgħetx hija stess tiddeċiedi fuq il-kwistjoni “ta’
l-ewwel qorti li ħadet il‑pussess” għaliex din taffettwa ċ-ċertezza legali billi żewġ qrati ta’ Stati Membri differenti jistgħu
jadottaw deċiżjonijiet kunfliġġenti. Il-kwistjoni għandha tiġi deċiża mill-qorti li qalet l-ewwel li għandha ġurisdizzjoni.
Għaldaqstant, l‑Amtsgericht Stuttgart iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri skont l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003
sakemm id-deċiżjoni tal-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, tat-28 Ottubru 2008 issir
res judicata
.
B. Purrucker ippreżentat rikors kontra d‑deċiżjoni tal‑Amtsgericht Stuttgart tat-8 ta’ Diċembru 2008. Fl‑14 ta’ Mejju 2009,
l‑Oberlandesgericht Stuttgart annullat id‑deċiżjoni u bagħtet il‑kawża quddiem l‑Amtsgericht Stuttgart sabiex tadotta deċiżjoni
ġdida. L‑Oberlandesgericht Stuttgart qieset li qorti setgħet tistħarreġ hija stess il‑ġurisdizzjoni tagħha u li l‑Artikolu 19
tar‑Regolament Nru 2201/2003 ma jagħti lil ebda qorti li quddiemha tressqet il‑kawża l‑ġurisdizzjoni esklużiva sabiex tiddetermina
liema kienet l‑ewwel qorti li tressqet quddiemha l‑kawża. L‑Oberlandesgericht Stuttgart irrilevat li t‑talba dwar id‑dritt
ta’ kustodja, imressqa fi Spanja f’Ġunju 2007 minn G. Vallés Pérez, tidħol fil‑kuntest ta’ proċedura intiża għall‑għoti ta’
miżuri provviżorji, filwaqt li t‑talba dwar id‑dritt ta’ kustodja, imressqa fil‑Ġermanja fl‑20 ta’ Settembru 2007 minn B. Purrucker,
tikkostitwixxi rikors fuq il-mertu. Dan ir-rikors u l‑proċedura għall‑għoti ta’ miżuri provviżorji għandhom bħala suġġett
kontroversji differenti jew talbiet differenti. Fejn xieraq, għandha tiġi ammessa l-eżistenza ta’ kunflitt pożittiv ta’ ġurisdizzjoni
bejn żewġ qrati.
Permezz ta’ digriet tat‑8 ta’ Ġunju 2009, l‑Amtsgericht Stuttgart reġgħet talbet lill‑partijiet jindikawlha f’liema stadju
kienet tinsab il‑proċedura mibdija fi Spanja u stednithom jieħdu pożizzjoni fuq il‑possibbiltà li jagħmlu domanda preliminari
lill‑Qorti tal‑Ġustizzja dwar id‑determinazzjoni tal‑ewwel qorti li quddiemha tressqet il‑kawża, skont l‑Artikolu 104b tar‑Regoli
tal‑Proċedura tal‑Qorti tal‑Ġustizzja.
Permezz ta’ digriet tad-19 ta’ Ottubru 2009, l-Amtsgericht Stuttgart issuġġerit lill‑partijiet ftehim, li huma setgħu jew
jiffissaw flimkien il-post tar-residenza abitwali ta’ Merlín għand B. Purrucker u dik ta’ Samira għand G. Vallés Pérez, suġġetta
għaż-żamma tad-dritt ta’ kustodja konġunta, jew jitolbu, bi ftehim bejniethom, li d-dritt ta’ kustodja ta’ Merlín jingħata
lil B. Purrucker u li d-dritt ta’ kustodja ta’ Samira jingħata lil G. Vallés Pérez. Il-proposta madankollu ma ġietx aċċettata.
Fit-13 ta’ Jannar 2010, saret seduta quddiem l-Amtsgericht Stuttgart fil-preżenza tal-partijiet fil-kawża prinċipali, b’G. Vallés
Peréz ikun irrappreżentat mill-avukat tiegħu. Il-fehmiet ta’ dawn tal-aħħar la setgħu jkunu armonizzati u lanqas rikonċiljati.
Fil-21 ta’ Jannar 2010, l-Audiencia Provincial de Madrid iddeċidiet l-appell ippreżentat minn B. Purrucker permezz tas-sentenza
msemmija fil-punt 24 ta’ din is-sentenza. Din is-sentenza tal-21 ta’ Jannar 2010 ġiet ikkomunikata lill‑Amtsgericht Stuttgart
permezz ta’ ittra mill-avukat Ġermaniż ta’ G. Vallés Pérez.

Id-deċiżjoni tar-rinviju u d-domandi preliminari
Fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-Amtsgericht Stuttgart tesponi għaliex hija tal-fehma li ma hemm l-ebda dubju raġonevoli dwar
il-fatt li Merlín kellu r-residenza abitwali tiegħu fil-Ġermanja fil-21 ta’ Settembru 2007, meta ġiet imressqa t-talba għall‑għoti
tal-kustodja tiegħu minn B. Purrucker.
Skont din il-qorti, il-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial ma kellhiex, fuq il-bażi tal-Artikolu 10
tar-Regolament Nru 2201/2003, ġurisdizzjoni mingħajr interruzzjoni sal-21 ta’ Settembru 2007 billi l-membri tal‑familja qabel
kellhom ir-residenza abitwali komuni tagħhom fi Spanja, għaliex la huwa kredibbli u lanqas huwa ppruvat li t-tneħħija ta’
Merlín, minn B. Purrucker, minn Spanja lejn il-Ġermanja kien illegali. Il-ftehim notarili tat-30 ta’ Jannar 2007 u, barra
minn dan, in-nuqqas effettiv ta’ talba ta’ ritorn, magħmula skont l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 2201/2003 flimkien mal-Konvenzjoni
ta’ Den Haag tal-1980, jikkostitwixxu elementi li jirribattu t-teżi ta’ tneħħija nġusta ta’ wild fis-sens tal-Artikolu 2(11)
ta’ dan ir-regolament. Il-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial, għalhekk, ma tibbażax il‑ġurisdizzjoni
tagħha fuq din id-dispożizzjoni.
L-Amtsgericht Stuttgart tfakkar li skont l-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 2201/2003, għandu jitqies li tkun tressqet kawża
quddiem qorti mid-data li fiha l-att promotur huwa ppreżentat fil-qorti, sakemm ir-rikorrent ma jkunx sussegwentament naqas
milli jieħu l-miżuri meħtieġa sabiex l-att jiġi nnotifikat lill-konvenut.
L-Amtsgericht Stuttgart tippreċiża li r-rikors tal-20 ta’ Settembru 2007 ġie ppreżentat quddiem l-Amtsgericht Albstadt fil-21
ta’ Settembru 2007, iżda li ġie nnotifikat lill-konvenut fil-kawża prinċipali biss fit-22 ta’ Frar 2008, għal raġunijiet li
B. Purrucker ma hijiex responsabbli għalihom, relatati mal‑kontestazzjoni tal-ġurisdizzjoni internazzjonali ta’ din il-qorti
sabiex tadotta miżuri fil-qasam tad-dritt ta’ kustodja fir-rigward ta’ bint il-partijiet fil-kawża prinċipali, Samira.
L-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 jipprovdi li qorti ta’ Stat Membru, li l-ewwel tkun tressqet kawża quddiemha
dwar ir-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ wild, primarjament għandha ġurisdizzjoni għall-kuntrarju ta’ qorti ta’
Stat Membru ieħor li sussegwentement tressqet kawża quddiemha li għandha l-istess suġġett u l-istess bażi ġuridika. Skont
il-qorti tar-rinviju, is‑suġġett tal-kawża li wasslet għall-bidu, f’Ġunju 2007, ta’ proċedura għal miżuri provviżorji quddiem
il-qorti Spanjola hija identika għal dik li wasslet għar-rikors fuq il-mertu li tressqet quddiem il-qorti Ġermaniża f’Settembru
2007. Iż-żewġ proċeduri kellhom fil-fatt bħala suġġett talba għall-ksib ta’ miżuri legali fi kwistjonijiet ta’ responsabbiltà
tal-ġenituri dwar l-istess wild. Kull waħda miż-żewġ partijiet jitolbu, f’kull każ, li jingħataw il-kustodja esklużiva. Fiż-żewġ
proċeduri, il-partijiet huma identiċi.
Il-prijorità fiż-żmien ta’ proċedura hija apprezzata taħt l-Artikolu 16 tar‑Regolament Nru 2201/2003. L-Amtsgericht Stuttgart
madankollu tinnota li l‑ifformular ta’ din id-dispożizzjoni ma tagħmel ebda distinzjoni bejn rikors fuq il‑mertu u proċeduri
ta’ miżuri provviżorji, intiżi għall-għoti ta’ miżuri provviżorji. Din is-sitwazzjoni tħalli lok għal kunċetti legali differenti
dwar il‑qasam ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003.
Mill-approċċ legali adottat mill-Juzgado de Primera Instancia n.°4 de San Lorenzo de El Escorial u mill-Audiencia Provincial
de Madrid jirriżulta li qorti Spanjola hija kkunsidrata fis-sens tal-Artikoli 16 u 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003, bħala
li tressqet kawża quddiemha permezz tal-introduzzjoni ta’ talba għal miżuri provviżorji. Il-proċedura għal miżuri provviżorji,
flimkien ma’ rikors fuq il-mertu ppreżentat sussegwentement, jikkostitwixxu unità proċedurali. Madankollu, digriet għal miżuri
provviżorji ma jibqax
ipso jure
kkunsidrat validu jekk rikors fuq il-mertu ma jiġix ippreżentat fit-30 ġurnata min-notifika tad-digriet ta’ miżuri provviżorji.
Skont id-digriet tal-14 ta’ Mejju 2009 tal-Oberlandesgericht Stuttgart, madankollu, l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003
ma jikkonċernax ir‑relazzjoni bejn rikors fuq il-mertu u proċeduri għal miżuri provviżorji, billi dawn il-proċeduri għandhom
għanijiet differenti, anki jekk deċiżjoni dwar il‑kustodja ta’ wild għandha l-istess effetti kemm jekk mogħtija bħala miżuri
provviżorji jew fuq il-mertu. Din l-interpretazzjoni hija ġġustifikata wkoll mill-fatt li l-Artikoli 21
et seq
tar-Regolament Nru 2201/2003 ma japplikax għall-miżuri provviżorji fis-sens tal-Artikolu 20 ta’ dan ir-Regolament.
F’dawn iċ‑ċirkustanzi, l-Amtsgericht Stuttgart iddeċidiet li tissospendi l‑proċeduri quddiemha u li tagħmel dawn id‑domandi
preliminari lill‑Qorti tal‑Ġustizzja:
“1)      Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament [Nru 2201/2003] huma applikabbli fil-każ fejn l-ewwel tkun tressqet
kawża quddiem qorti ta’ Stat Membru minn waħda mill-partijiet fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri sabiex jinkisbu miżuri
provviżorji biss u sussegwentement titressaq kawża quddiem qorti ta’ Stat Membru ieħor mill-parti l-oħra li titlob li tingħata
deċiżjoni fuq il-mertu?
2)      Dawn id-dispożizzjonijiet japplikaw ukoll meta deċiżjoni adottata fir‑rigward ta’ proċeduri għal miżuri provviżorji separati
fi Stat Membru ma tistax tiġi rikonoxxuta fi Stat Membru ieħor fis-sens tal-Artikolu 21 tar‑Regolament Nru 2201/2003?
3)      Talba għal miżuri provviżorji li titressaq quddiem qorti ta’ Stat Membru għandha tiġi ekwiparata ma’ talba għal deċiżjoni
fuq il-mertu fis-sens tal‑Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 meta d-dritt proċedurali nazzjonali ta’ dan l-Istat
jipprovdi li, sabiex jiġu evitati żvantaġġi tad-dritt proċedurali nazzjonali, għandha titressaq kawża quddiem l-imsemmija
qorti, fi żmien determinat, sabiex tingħata deċiżjoni fuq il-mertu?”

Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Fid-deċiżjoni tar-rinviju, l-Amtsgericht Stuttgart talbet li r-rinviju għal deċiżjoni preliminari jkun suġġett għal proċedura
mħaffa skont Artikolu 104b tar-Regoli tal‑Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, u barra minn dan issuġġeriet li dan ir-rinviju
jkun suġġett għall-istess kulleġġ li ddeċieda dwar it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-Bundesgerichtshof. Permezz
ta’ ittra tal-1 Lulju 2010, l‑Amtsgericht Stuttgart wettqet kjarifika tat-talba tagħha fejn ippreċiżat li din ma kinitx tirreferi
għall-applikazzjoni tal-Artikolu 104b tar-Regoli tal-Proċedura, iżda għall-Artikolu 104a ta’ dan ir-regolament.
Permezz ta’ digriet tal-15 ta’ Lulju 2010, il-President tal-Qorti tal-Ġustizzja laqa’ din it-talba.

Fuq id-domandi preliminari
Bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 19(2) tar‑Regolament Nru 2201/2003 huwa applikabbli
meta qorti ta’ Stat Membru li l‑ewwel tkun tressqet kawża quddiemha minn parti waħda għall-ksib ta’ miżuri fi kwistjonijiet
ta’ responsabbiltà tal-ġenituri hija biss mitluba sabiex tiddeċiedi għall‑miżuri provviżorji u li sussegwentement titressaq
kawża quddiem qorti ta’ Stat Membru mill-parti l-oħra għal talba li għandha l-istess suġġett sabiex tingħata deċiżjoni fuq
il-mertu. It-tieni domanda tirrigwarda l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni għal deċiżjoni għall-miżuri provviżorji li
ma tistax tiġi rikonoxxuta fis-sens tal-Artikolu 21 ta’ dan ir-regolament, filwaqt li l-tielet domanda tirrigwarda l-applikazzjoni
ta’ din id-dispożizzjoni għal proċedura għall‑ksib ta’ miżuri provviżorji li eventwalment ikunu marbuta ma’ proċedura fuq
il-mertu.
Huwa meħtieġ li dawn id-domandi jiġu eżaminati flimkien.

Osservazzjonijiet tal-partijiet
Żewġ teoriji ġew żviluppati quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.
Minn naħa, B. Purrucker, il-Gvern Ġermaniż u l-Kummissjoni Ewropea sostnew li ma hemm l-ebda
lis alibi pendens
fil-każ ta’ proċedura fuq il-mertu li tiżvolġi fl-istess ħin ma’ proċedura intiża għall-ksib ta’ miżuri provviżorji li wasslet
għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni, anki jekk din il-proċedura tista’ tikkostitwixxi unità proċedurali mat‑talba fuq il-mertu,
meta din tkun introdotta f’terminu previst mil-liġi. Kull proċedura għandha tiġi kkunsidrata bħala entità awtonoma u l-
lis alibi pendens
jispiċċa ladarba tittieħed deċiżjoni.
Il-Gvern Ġermaniż jenfasizza li kieku dan ma kienx il-każ, bidla tar-residenza abitwali tal-wild ma tistax tittieħed inkunsiderazzjoni,
anki jekk ir-Regolament Nru 2201/2003 jikkunsidra tali bidla, li jmur kontra l-għan ta’ dan ir-regolament, li huwa li jippermetti
lill-eqreb qorti għall-wild li tiddeċiedi fir-rigward tar‑responsabbiltà tal-ġenituri. Barra minn dan, il-fatt li jiġi kkunsidrat
li hemm
lis alibi pendens
fil-każ ta’ proċedura fuq il-mertu li tiżvolġi fl-istess ħin ma’ proċedura intiża għall‑ksib ta’ miżuri provviżorji li wasslet
għall-adozzjoni ta’ deċiżjoni tobbliga lit-tieni qorti li quddiemha tressqet il-kawża sabiex tipproċedi għall-investigazzjonijiet
fuq id-dritt nazzjonali tal-Istat Membru tal-ewwel qorti li quddiemha tressqet il‑kawża, sabiex issir taf jekk l-għoti ta’
miżuri provviżorji jimplika jew le li proċedura fuq il-mertu hija dejjem pendenti. Fl-aħħar nett, il-Gvern Ġermaniż jinvoka
r-riskju tad-determinazzjoni mill-istess partijiet tal-qorti li għandha ġurisdizzjoni (“forum shopping”) jekk jintlaqa’ l-kriterju
tal-urġenza sabiex jinkiseb li qorti li tikkunsidra li għandha ġurisdizzjoni, tagħti miżuri provviżorji urġenti u tibqa’ dik
il-qorti li għandha tisma’ t-talba fuq il-mertu.
Min-naħa l-oħra, il-Gvern Ċek, il-Gvern Spanjol u l-Gvern Franċiż isostnu li n‑natura tal-proċeduri, għall-miżuri provviżorji
jew fuq il-mertu, ma taffettwax l‑applikazzjoni tal-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 2201/2003. Filwaqt li jfakkar il-punt 130
tal-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Sharpston fil-kawża li tat lok għas-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq, il-Gvern
Franċiż jenfasizza li dan ir‑regolament kollu kemm hu ma jagħmilx distinzjoni bejn id-deċiżjonijiet finali jew konkreti minn
naħa, u d-deċiżjonijiet provviżorji min-naħa l-oħra, kemm jekk fil-Kapitoli 1 u 2 ta’ dan ir-regolament jew fil-Kapitolu 3
ta’ dan ddedikat għar‑rikonoxximent. Il-kriterju rilevanti huwa dak li ż-żewġ talbiet pendenti jkollhom l-istess suġġett u
l-istess bażi ġuridika, li huwa l-każ meta żewġ ġenituri jitolbu kull wieħed minnhom il-kustodja tal-istess wild, kemm jekk
bħala miżuri provviżorji jew bħala deċiżjoni finali.
Il-partijiet kollha kkonċernati fis-sens tal-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal‑Ġustizzja ppreżentaw osservazzjonijiet
li jikkunsidraw li ma hemm l-ebda
lis alibi pendens
meta waħda mit-talbiet intiżi għall-ksib ta’ miżuri provviżorji fis-sens tal‑Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003, jew
meta l-ewwel l-qorti li tkun tressqet il-kawża quddiemha tkun diġà ordnat il-miżuri provviżorji fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Il-Kummissjoni madankollu tenfasizza li huwa diffiċli għat-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha, sabiex tiddetermina jekk
il-miżuri provviżorji humiex adottati mill-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu jew dawn jirrigwardawx
miżuri provviżorji fis-sens tal-Artikolu 20 tar-Regolament Nru 2201/2003. Huwa għal din ir-raġuni li l-Kummissjoni ssostni
l-istess argument sostnut mill-Gvern Ġermaniż, jiġifieri li proċedura għall-ksib ta’ miżuri provviżorji hija proċedura awtonoma,
li tintemm bl-adozzjoni tad-deċiżjoni li tagħti miżuri bħal dawn. Hija madankollu tammetti li għandu jkun hemm eċċezzjoni
għal din ir-regola meta d-dritt nazzjonali jimponi lir-rikorrent li jibda proċedura għal miżuri provviżorji qabel ma jkun
jista’ jibda proċedura fuq il‑mertu.
Il-parti l-kbira tal-persuni kkonċernati li ppreżentaw osservazzjonijiet indikaw li jekk ir-regola dwar il-
lis alibi pendens
fl-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 2201/2003 kienet l-istess bħal dik fl-Artikolu 21 tal-konvenzjoni tas-27 ta’ Settembru 1968
dwar il-ġurisdizzjoni u l-infurzar ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU 1972, L 299, p. 32), kif emendata bil-konvenzjoni
tad-9 ta’ Ottubru 1978 dwar l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka, tal-Irlanda u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda
ta’ Fuq (ĠU L 304, p. 1 u - it-test emendat - p. 77), bil‑konvenzjoni tal-25 ta’ Ottubru 1982 dwar l-adeżjoni tar-Repubblika
Ellenika (ĠU L 388, p. 1), bil-konvenzjoni tas-26 ta’ Mejju 1989 dwar l-adeżjoni tar-Renju ta’ Spanja u tar-Repubblika Portugiża
(ĠU L 285, p. 1) kif ukoll mill-konvenzjoni tad-29 ta’ Novembru 1996 dwar l-adeżjoni tar-Repubblika tal-Awstrija, tar‑Repubblika
tal-Finlandja u tar-Renju tal-Isvezja (ĠU 1997, C 15, p. 1, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Brussell”) u l-Artikolu 27
tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001, tat-22 ta’ Diċembru 2000, dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’
sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 33, p. 107), l-għan u d-dispożizzjonijiet
l-oħra ta’ dawn it-testi differenti kienu wisq differenti sabiex japplikaw, fil-kuntest tar‑Regolament Nru 2201/2003, is-soluzzjonijiet
eventwalment adottati fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ Brussell jew tar-Regolament Nru 44/2001.
Il-Gvern Ġermaniż enfasizza b’mod partikolari li, fi kwistjonijiet tad-dritt ċivili li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tar-Regolament
Nru 44/2001, miżura provviżorja għandha saħħa eżekuttiva ta’
res judicata
limitat, meta d-deċiżjoni fuq il-mertu tikseb saħħa eżekuttiva sħiħa ta’
res judicata
. Dan ma huwiex il-każ għal miżura provviżorja adottata fil-qasam tal‑awtorità tal-ġenituri, li jkollha saħħa eżekuttiva ta’
res judicata
formali iżda mhux materjali, fis‑sens li tista’ sussegwentement tkun suġġetta għal deċiżjoni ġdida sabiex jittieħdu inkunsiderazzjoni
ċirkustanzi ġodda. Barra min dan, hekk kif ikkonstatat il-Kummissjoni, ir-regoli dwar il-kunflitti ta’ deċiżjonijiet huma
differenti.

Ir-risposta tal-Qorti tal-Ġustizzja
Ir-regoli dwar il-
lis alibi pendens
, fl-interessi ta’ amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja fl‑Unjoni, ifittxu li jevitaw proċeduri paralleli quddiem il-qrati
ta’ Stati Membri differenti u deċiżjonijiet kunfliġġenti li jistgħu jirriżultaw (ara, f’dan is-sens, fir‑rigward tal-Konvenzjoni
ta’ Brussell, is-sentenzi tad-9 ta’ Diċembru 2003, Gasser, C‑116/02, Ġabra p. I‑14693, punt 41, kif ukoll tal-14 ta’ Ottubru
2004, Mærsk Olie & Gas, C‑39/02, Ġabra p. I‑9657, punt 31).
Skont l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003, hemm
lis alibi pendens
meta l‑kawżi li għandhom x’jaqsmu mar-responsabbiltà tal-ġenituri fir-rigward ta’ wild, li għandhom l-istess suġġett u bażi
ġuridika, jitressqu quddiem qrati ta’ Stati Membri differenti. F’dan ir-rigward, ma huwiex neċessarju li l-kawżi jirrigwardaw
l-istess partijiet.
Fid-dawl tal-għanijiet imfittxija mir-Regolament Nru 2201/2003 u ċ-ċirkustanza li t-test tal-Artikolu 19(2) ta’ dan ir-regolament,
minflok jirreferi għat-terminu ta’ “
lis
[
alibi
]
pendens
” kif użat fl-ordinamenti ġuridiċi nazzjonali differenti tal-Istati Membri, jistabbilixxi numru ta’ kundizzjonijiet materjali
bħala elementi ta’ definizzjoni, wieħed irid jikkonkludi li l-kunċetti użati fl-Artikolu 19(2) sabiex jiddeterminaw sitwazzjoni
ta’
lis alibi pendens
għandhom jitqiesu bħala awtonomi (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, is-sentenza tat-8 ta’ Diċembru
1987, Gubisch Maschinenfabrik, 144/86, Ġabra p. 4861, punt 11).
Il-kunċetti tal-“istess minuri [suġġett]” u l-“istess kawża [bażi ġuridika]” għandhom ikunu ddefiniti fil-kuntest tal-għan
tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003, li huwa li jipprevjeni deċiżjonijiet inkonsistenti.
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet li, fil-kuntest tal-Konvenzjoni ta’ Brussell, is‑suġġett tal-kawża jikkonsisti fl-iskop
tat-talba (ara s-sentenza tas-6 ta’ Diċembru 1994, Tatry, C‑406/92, Ġabra p. I‑5439, punt 41). Sabiex tivverifika jekk żewġ
talbiet għandhomx l-istess għan, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni l‑pretensjonijiet rispettivi tal-partijiet f’kull kawża
(sentenza tat-8 ta’ Mejju 2003, Gantner Electronic, C‑111/01, Ġabra p. I‑4207, punt 26). Barra minn dan, il-Qorti tal-Ġustizzja
interpretat il-kunċett ta’ “kawża [bażi ġuridika]” bħal li tinkludi l‑fatti u r-regola ġuridika invokata bħala bażi għat-talba
(ara s-sentenza Tatry, iċċitata iktar ’il fuq, punt 39).
Ġustament, il-partijiet kollha kkonċernati li ppreżentaw osservazzjonijiet isostnu li ma jeżistix
lis alibi pendens
bejn talba għall-ksib ta’ miżuri provviżorji fis-sens tal‑Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament u ta’ talba fuq il-mertu.
Fil-fatt, hekk kif il-Qorti tal-Ġustizzja fakkret fil-punt 61 tas-sentenza Purrucker, iċċitata iktar ’il fuq, l-Artikolu 20
tar-Regolament Nru 2201/2003 ma jistax jiġi kkunsidrat bħala dispożizzjoni li tikkonferixxi ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi
fuq il-mertu.
Barra minn dan, l-applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni ma għandhiex tipprevjeni t-tressiq ta’ kawża quddiem il-qorti li
għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu. L-Artikolu 20(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 jipprevjeni kull riskju
ta’ deċiżjonijiet kunfliġġenti bejn deċiżjoni li tagħti miżuri provviżorji fis-sens tal‑Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament
u deċiżjoni adottata mill-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu billi tipprovdi li l-miżuri provviżorji
fis-sens tal-Artikolu 20(1) ta’ dan ir-regolament jieqfu milli jkollhom effett meta l-qorti li għandha ġurisdizzjoni sabiex
tiddeċiedi fuq il-mertu tkun ħadet il-miżuri li hija tikkunsidra xierqa.
Il-
lis alibi pendens
fis-sens tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 tista’ għaldaqstant teżisti biss meta żewġ proċeduri jew iktar li
għandhom l-istess suġġett u l-istess bażi ġuridika huma pendenti quddiem qrati differenti u li r‑rikorrenti f’dawn il-proċeduri
differenti jitolbu sabiex jingħataw deċiżjoni li tkun suxxettibbli ta’ rikonoxximent fi Stat Membru ieħor ta’ qorti li titressaq
kawża quddiemha minħabba li għandha ġurisdizzjoni sabiex tisma’ fuq il-mertu.
F’dan ir-rigward, ma jistax ikun hemm distinzjoni magħmula fuq in-natura tal‑proċeduri mibdija quddiem dawn il-qrati, jiġifieri
proċeduri għal miżuri provviżorji jew proċeduri fuq il-mertu. Fil-fatt, ma jirriżulta la mill-kunċett ta’ “deċiżjoni” msemmi
fl-Artikolu 2(4) tar-Regolament Nru 2201/2003 u lanqas mill-Artikoli 16 u 19 tiegħu, li rispettivament jikkonċernaw it-tressiq
ta’ kawża quddiem qorti u l-
lis alibi pendens
, li dan ir-regolament jagħmel distinzjoni bħal din. Dan huwa wkoll il-każ tad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament li
jirrigwardaw ir-rikonoxximent u l-infurzar tad-deċiżjonijiet, bħall-Artikoli 21 u 23 tiegħu.
Barra minn dan, l-użu ta’ proċedura jew ta’ oħra tista’ tkun iddettata mill‑partikolaritajiet tad-dritt nazzjonali. Il-Kummissjoni
ddiskutiet il-possibbiltà ta’ dritt nazzjonali li jipprovdi għall-obbligu li tinbeda proċedura għal miżuri provviżorji qabel
ma tinbeda proċedura fuq il-mertu.
Fid-dawl tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 68 ta’ din is-sentenza, u b’mod partikolari għas-sentenza Gantner Electronic,
iċċitata iktar ’il fuq, jirriżulta li għalhekk huwa neċessarju li jiġi vverifikat jekk l-intenzjoni tar-rikorrent quddiem
l-ewwel qorti li tressqet kawża quddiemha huwiex li jikseb deċiżjoni minn din il‑qorti minħabba l-ġurisdizzjoni tagħha sabiex
tiddeċiedi fuq il-mertu fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003.
It-tqabbil tal-intenzjoni tar-rikorrent quddiem din il-qorti u tar-rikorrent quddiem it-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha
jippermetti lil din tal-aħħar tevalwa jekk f’dan il-każ hemmx jew ma hemmx
lis alibi pendens
.
Jekk jirriżulta manifestament mis-suġġett tat-talba mressqa quddiem l-ewwel qorti li tressqet kawża quddiemha u miċ-ċirkustanzi
fattwali li din ma fiha l-ebda element li jippermetti ġustifikazzjoni ta’ ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il‑mertu, fis-sens
tar-regolament Nru 2201/2003, tal-qorti li tressqet din il-kawża quddiemha, it-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha tkun
tista’ tikkunsidra li ma hemmx
lis alibi pendens
.
Min-naħa l-oħra, jidher mit-talbiet tar-rikorrent jew mill-fatti li jinsabu fit-talba magħmula quddiem l-ewwel qorti li tressqet
il-kawża quddiemha, anki jekk din kienet intiża għall-ksib ta’ miżuri provviżorji, li din ġiet imressqa quddiem qorti li mal-ewwel
daqqa ta’ għajn, setgħet kellha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il‑mertu, hija t-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha
li għandha tissospendi l‑proċeduri quddiemha skont l-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003, sakemm il-ġurisdizzjoni
tal-ewwel qorti li tressqet il-kawża quddiemha tiġi stabbilita. Skont iċ-ċirkustanzi u jekk il-kundizzjonijiet tal-Artikolu 20
ta’ dan ir‑regolament huma ssodisfatti, it-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha tista’ tieħu l-miżuri provviżorji meħtieġa
fl-interess tal-wild.
L-eżistenza ta’ deċiżjoni ta’ qorti li tagħti miżuri provviżorji, mingħajr ma jkun ippreċiżat f’din id-deċiżjoni, jekk il-qorti
li adottat dawn il-miżuri għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu, ma jistax jikkostitwixxi prova, insostenn
tal-eċċezzjoni ta’
lis alibi pendens
, tal-eżistenza ta’ talba fuq il-mertu, fin‑nuqqas ta’ dettalji dwar il-ġurisdizzjoni tal-ewwel qorti li tressqet kawża quddiemha
u għaċ-ċirkustanzi ta’ fatt fit-talba fuq il-mertu.
Madankollu, hija t-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha li għandha tivverifika jekk, id-deċiżjoni tal-ewwel qorti li tressqet
il-kawża quddiemha, li tagħti miżuri provviżorji, kienet biss deċiżjoni li għandha twassal għal deċiżjoni sussegwenti adottata
fid-dawl ta’ għarfien aħjar tal-kawża u f’ċirkustanzi li ma jkunux iktar ikkaratterizzati minn urġenza għal deċiżjoni. It-tieni
qorti li tressqet talba quddiemha għandha għalhekk tivverifika wkoll jekk teżistix unità proċedurali bejn it-talba li kienet
is-suġġett tal-miżuri provviżorji u talba mressqa sussegwentement.
Skont il-possibiltajiet previsti mid-dritt nazzjonali tagħha, it-tieni qorti li tressqet kawża quddiemha tista’, fejn iż-żewġ
kawżi jinvolvu l-istess partijiet, tistaqsi lill‑parti li tinvoka l-eċċezzjoni ta’
lis alibi pendens
tal-eżistenza tal-allegata kawża u tal-kontenut tat-talba. Barra minn dan, fid-dawl tal-fatt li r-Regolament Nru 2201/2003
huwa bbażat fuq il-kooperazzjoni u l-fiduċja reċiproka bejn il‑qrati, din il-qorti tista’ tinforma lill-ewwel qorti li tressqet
il-kawża quddiemha tat-tressiq tat-talba quddiemha, tiġbed l-attenzjoni ta’ din tal-aħħar għall‑possibbiltà ta’
lis alibi pendens
, tistieden lil din tal-aħħar tikkomunikalha l‑informazzjoni dwar it-talba pendenti quddiemha u li tiddeċiedi dwar il‑ġurisdizzjoni
tagħha fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003 jew li tikkomunikalha kull deċiżjoni li diġà ttieħdet f’dan ir-rigward. Fl-aħħar
nett, it‑tieni qorti li tressqet kawża quddiemha tista’ tikkuntattja lill-awtorità ċentrali tal-Istat Membru tagħha.
Jekk, minkejja l-isforzi mwettqa mit-tieni qorti li quddiemha tressqet il‑kawża, din ma tiddisponi minn l-ebda element li
juri l-eżistenza ta’ talba mressqa quddiem qorti oħra u li tippermtti li jiġi ddeterminat is-suġġett u l-bażi ġuridika ta’
din it‑talba, u li b’mod partikolari jindika l-ġurisdizzjoni tal-qorti l-oħra li quddiemha tressqet kawża skont ir-Regolament
Nru 2201/2003, hija għandha, wara terminu raġonevoli ta’ stennija għal risposti għad-domandi minnha magħmula, tkompli għaddejja
bl-eżami tat-talba mressqa quddiemha.
It-tul ta’ dan it-terminu raġonevoli ta’ stennija għandu jiġi stabbilit mill-qorti l‑ewwel nett skont l-interessi tal-wild.
Il-fatt li huwa wild ta’ età żgħira huwa kriterju li għandu jiġi kkunsidrat f’dan ir-rigward (ara, f’dan is-sens, is-sentenza
tal-11 ta’ Lulju 2008, Rinau, C‑195/08 PPU, Ġabra p. I‑5271, punt 81).
Għandu jitfakkar li r-Regolament Nru 2201/2003 għandu l-għan, fl-aqwa interessi tal-wild, li jippermetti lill-qorti li hija
l-eqreb tiegħu, u li għalhekk hija l‑iktar waħda li taf tajjeb is-sitwazzjoni tiegħu u l-istat tal-iżvilupp tiegħu, li tieħu
d‑deċiżjonijiet meħtieġa.
Fl-aħħar nett, għandu jiġi enfasizzat li skont l-Artikolu 24 tar-Regolament Nru 2201/2003, il-ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Istat
Membru tal-oriġini ma tistax tiġi riveduta. Madankollu, jekk l-Artikolu 19(2) ta’ dan ir-regolament jipprovdi li t‑tieni qorti
li quddiemha tressqet il-kawża għandha tiddeċiedi fil-każ ta’
lis alibi pendens
, dan huwa preċiżament sabiex l-ewwel qorti li quddiemha tkun tressqet il-kawża tkun tista’ tiddeċiedi dwar il-ġurisdizzjoni
tagħha.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jirriżulta li r-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li:
–        Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament Nru 2201/2003 ma humiex applikabbli fejn kawża li titressaq quddiem
qorti ta’ Stat Membru sabiex jinkisbu miżuri fil-qasam tar-responsabbiltà tal-ġenituri tkun tressqet quddiemha biss sabiex
tiddeċiedi dwar miżuri provviżorji skont l-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament u li sussegwentement titreessaq quddiem qorti
ta’ Stat Membru ieħor li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu fis-sens tal-istess regolament, talba għall-għoti
tal‑istess miżuri, kemm jekk temporanji jew definittivi.
–        Il-fatt li titressaq kawża quddiem qorti ta’ Stat Membru fil-kuntest ta’ proċedura għal miżuri provviżorji jew li tittieħed
deċiżjoni fil-kuntest ta’ tali proċedura u li minn ebda element tat-talba mressqa jew tad-deċiżjoni adottata ma jirriżulta
li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża għal miżuri provviżorji għandha ġurisdizzjoni fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003
ma jwassalx neċessarjament għall-esklużjoni tal-eżistenza, hekk kif jista’ eventwalment jawtorizza d-dritt nazzjonali ta’
dan l-Istat Membru, ta’ talba li fil-mertu hija relatata mat-talba għal miżuri provviżorji u li fiha elementi li jindikaw
li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża għandha ġurisdizzjoni skont dan ir-regolament.
–        Meta, minkejja l-isforzi mwettqa mit-tieni qorti li quddiemha tressqet il‑kawża sabiex tikseb tagħrif mill-parti li titlob
il-
lis alibi pendens
, mill‑ewwel qorti li quddiemha tressqet il-kawża u mill-awtorità ċentrali, it‑tieni qorti ma għandha l-ebda element li jippermetti
li jiġi ddeterminat li s‑suġġett u l-bażi ġuridika ta’ talba mressqa quddiem qorti oħra u intiża sabiex, b’mod partikolari,
tindika l-ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti skont ir‑Regolament Nru 2201/2003, u li minħabba f’ċirkustanzi partikolari, l‑interess
tal-wild jeħtieġ l-adozzjoni ta’ deċiżjoni suxxettibbli li tiġi rikonoxxuta fi Stati Membri oħra minbarra dak tat-tieni qorti
li quddiemha tressqet il-kawża, huwa għal din l-aħħar qorti li wara perijodu raġonevoli ta’ stennija għar-risposti għad-domandi
magħmula, tkompli tikkunsidra t-talba mressqa quddiemha. It-tul ta’ dan il-perijodu raġonevoli għandu jieħu inkunsiderazzjoni
l-aħjar interessi tal-wild fir-rigward taċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża inkwistjoni.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux ikunu s-suġġett ta’ rimbors.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla), taqta’ u tiddeċiedi:
Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 19(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2201/2003, tas-27 ta’ Novembru 2003, dwar il-ġurisdizzjoni
u r‑rikonoxximent u l-infurzar ta’ sentenzi fi kwistjonijiet matrimonjali u kwistjonijiet ta’ responsabbilità tal-ġenituri
u li jirrevoka r-Regolament (KE) Nru 1347/2000, ma humiex applikabbli fejn kawża li titressaq quddiem qorti ta’ Stat Membru
sabiex jinkisbu miżuri fil-qasam tar‑responsabbiltà tal-ġenituri tkun tressqet quddiemha biss sabiex tiddeċiedi dwar miżuri
provviżorji skont l-Artikolu 20 ta’ dan ir-regolament u li sussegwentement titressaq quddiem qorti ta’ Stat Membru ieħor li
għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi fuq il-mertu fis-sens tal-istess regolament, talba għall-għoti tal-istess miżuri,
kemm jekk temporanji jew definittivi.
Il-fatt li titressaq kawża quddiem qorti ta’ Stat Membru fil-kuntest ta’ proċedura għal miżuri provviżorji jew li tittieħed
deċiżjoni fil-kuntest ta’ tali proċedura u li minn ebda element tat-talba mressqa jew tad-deċiżjoni adottata ma jirriżulta
li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża għal miżuri provviżorji għandha ġurisdizzjoni fis-sens tar-Regolament Nru 2201/2003
ma jwassalx neċessarjament għall-esklużjoni tal-eżistenza, hekk kif jista’ eventwalment jawtorizza d-dritt nazzjonali ta’
dan l-Istat Membru, ta’ talba li fil-mertu hija relatata mat-talba għal miżuri provviżorji u li fiha elementi li jindikaw
li l-qorti li quddiemha tressqet il-kawża għandha ġurisdizzjoni skont dan ir-regolament.
Meta, minkejja l-isforzi mwettqa mit-tieni qorti li quddiemha tressqet il‑kawża sabiex tikseb tagħrif mill-parti li titlob
il-
lis alibi pendens
, mill‑ewwel qorti li quddiemha tressqet il-kawża u mill-awtorità ċentrali, it‑tieni qorti ma għandha l-ebda element li jippermetti
li jiġi ddeterminat li s‑suġġett u l-bażi ġuridika ta’ talba mressqa quddiem qorti oħra u intiża sabiex, b’mod partikolari,
tindika l‑ġurisdizzjoni ta’ din il-qorti skont ir‑Regolament Nru 2201/2003, u li minħabba f’ċirkustanzi partikolari, l‑interess
tal-wild jeħtieġ l-adozzjoni ta’ deċiżjoni suxxettibbli li tiġi rikonoxxuta fi Stati Membri oħra minbarra dak tat-tieni qorti
li quddiemha tressqet il-kawża, huwa għal din l-aħħar qorti li wara perijodu raġonevoli ta’ stennija għar-risposti għad-domandi
magħmula, tkompli tikkunsidra t‑talba mressqa quddiemha. It-tul ta’ dan il‑perijodu raġonevoli għandu jieħu inkunsiderazzjoni
l-aħjar interessi tal‑wild fir-rigward taċ-ċirkustanzi speċifiċi tal-kawża inkwistjoni.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.