CELEX: 62001CJ0356
Ecopuntensysteem voor het transitoverkeer van vrachtwagens door Oostenrijk
Weigering van Commissie om aantal ecopunten voor 2001 te verminderen
Wettigheid

Bij op 20 september 2001 ter griffie van het Hof neergelegd verzoekschrift heeft de Republiek Oostenrijk verzocht om nietigverklaring
van het besluit van de Commissie van 25 juli 2001 houdende weigering om een ontwerpverordening in te dienen tot verlaging
van het aantal ecopunten voor het jaar 2001, en subsidiair, van het besluit van de Commissie van dezelfde datum om alle resterende
ecopunten voor het jaar 2001 te verdelen (hierna:
bestreden besluiten).
Toepasselijke bepalingen
Protocol nr. 9 betreffende vervoer over de weg en per spoor, alsmede gecombineerd vervoer in Oostenrijk, bij de Akte betreffende
de toetredingsvoorwaarden van de Republiek Oostenrijk, de Republiek Finland en het Koninkrijk Zweden en de aanpassing van
de Verdragen waarop de Europese Unie is gegrondvest (PB 1994, C 241, blz. 21, en PB 1995, L 1, blz. 1; hierna:
protocol) voert een bijzondere regeling in voor het transitogoederenvervoer over de weg door Oostenrijk.
Artikel 1, sub c, van het protocol omschrijft
transitovervoer door Oostenrijk als
vervoer over Oostenrijks grondgebied van en naar een plaats buiten Oostenrijk.
Artikel 1, sub e, van het protocol omschrijft
transitogoederenvervoer over de weg door Oostenrijk als
transitovervoer door Oostenrijk met vrachtwagens, ongeacht of zij met of zonder lading rijden.
Krachtens artikel 1, sub g, van het protocol is onder
bilaterale rit te verstaan
een internationale vervoerrit met een voertuig waarbij het begin- of eindpunt in Oostenrijk en het eind- of beginpunt respectievelijk
in een andere lidstaat is gelegen, alsmede vervoerritten zonder lading in verband met voornoemde ritten.
Artikel 11, lid 2, van het protocol luidt:
a)
de totale NO
x
-uitstoot van vrachtwagens in transito op Oostenrijks grondgebied wordt tussen 1 januari 1992 en 31 december 2003 met 60 %
verlaagd volgens de tabel in bijlage 4.
b)
De verlaging van de totale NO
x
-uitstoot van vrachtwagens wordt geadministreerd via een ecopuntensysteem. Volgens dit systeem moet elke vrachtwagen in transito
op Oostenrijks grondgebied een aantal ecopunten hebben dat overeenstemt met het niveau van de NO
x
-uitstoot van dat type vrachtwagen (ingeschreven op grond van zijn Conformity of Production (COP)-niveau, afgeleid van de
type-goedkeuring). De toewijzing van de punten en de werking van het stelsel worden in bijlage 5 beschreven.
c)
Indien het aantal transitoritten in een jaar het voor 1991 bepaalde referentieaantal met meer dan 8 % overschrijdt, treft
de Commissie, volgens de procedure van artikel 16, passende maatregelen overeenkomstig bijlage 5, punt 3.
[...]
Aangezien het aantal transitoritten door Oostenrijk in 1991 1 490 900 bedroeg, ligt de in artikel 11, lid 2, sub c, van het
protocol bedoelde drempel op 1 610 172 transitoritten.
Artikel 11, lid 6, eerste alinea, van het protocol bepaalt: De Commissie neemt overeenkomstig de procedure van artikel 16 gedetailleerde maatregelen betreffende de procedures inzake
het ecopuntensysteem, de verdeling van de ecopunten en technische kwesties betreffende de toepassing van dit artikel. Deze
maatregelen treden in werking op de datum van toetreding van Oostenrijk.
Ingevolge artikel 16 van het protocol wordt de Commissie bijgestaan door een Comité bestaande uit vertegenwoordigers van de
lidstaten (hierna:
ecopuntencomité). Dit artikel preciseert ook de werkwijze van dit comité.
Krachtens artikel 11, lid 6, van het protocol heeft de Commissie verordening (EG) nr. 3298/94 van 21 december 1994 tot vaststelling
van gedetailleerde maatregelen betreffende de procedures inzake het ecopuntensysteem, de verdeling van de ecopunten en de
toepassing van artikel 11 van Protocol nr. 9 bij de Akte van Toetreding van Oostenrijk, Finland en Zweden (PB L 341, blz. 20)
vastgesteld. Deze verordening is gewijzigd bij de verordeningen (EG) nrs. 1524/96 van de Commissie van 30 juli 1996 (PB L 190,
blz. 13), 609/2000 van de Commissie van 21 maart 2000 (PB L 73, blz. 9), en 2012/2000 van de Raad van 21 september 2000 (PB
L 241, blz. 18), die door het arrest van het Hof van 11 september 2003, Oostenrijk/Raad (C-445/00, Jurispr. blz. I-8549) gedeeltelijk
is nietig verklaard. In het hierna volgende betoog wordt met
verordening nr. 3298/94 deze aldus gewijzigde verordening bedoeld.
Aanvankelijk werd de uitvoering van het ecopuntensysteem door middel van papieren formulieren (ecokaarten) gecontroleerd.
Bij verordening nr. 1524/96 stelde de Commissie een elektronisch controlesysteem in dat bestond uit een elektronisch apparaat,
ecodoosje genoemd, dat op het voertuig is gemonteerd en waarmee automatisch ecopunten kunnen worden gedebiteerd.
Ten tijde van de vaststelling van de bestreden besluiten werden ongeveer 95 % van de ecopunten elektronisch geregistreerd.
Artikel 1, lid 1, sub b, van verordening nr. 3298/94 bepaalt: De bestuurder van een vrachtwagen heeft op het grondgebied van Oostenrijk aan boord en stelt op verzoek van de controle-instanties
te allen tijde ter controle beschikbaar:[...]
b)
hetzij een op het motorvoertuig gemonteerde elektronische inrichting waarmee automatisch ecopunten kunnen worden gedebiteerd,
hierna
ecodoosje genoemd.
Artikel 1, lid 2, eerste alinea, van verordening nr. 3298/94 luidt: Ecodoosjes worden vervaardigd, geprogrammeerd en geïnstalleerd overeenkomstig de in bijlage F vervatte algemene technische
specificaties. De bevoegde autoriteiten in iedere lidstaat worden gemachtigd de ecodoosjes goed te keuren, te programmeren
en te installeren.
Bijlage F bij verordening nr. 3298/94 luidt met name als volgt: TransitoverklaringHet ecodoosje moet een faciliteit hebben om aan te geven dat voor de rit geen ecopunten behoeven te worden betaald.Deze faciliteit moet op het ecodoosje duidelijk zichtbaar zijn voor controledoeleinden; als alternatief moet het mogelijk
zijn het ecodoosje in een bepaalde beginstand te zetten. In ieder geval moet ervoor worden gezorgd dat voor de evaluatie in
het systeem alleen de status op het tijdstip van het binnenrijden in rekening wordt gebracht.
Artikel 2, leden 2 en 5, tweede alinea, van verordening nr. 3298/94 bepalen:
2.
Indien het voertuig is uitgerust met een ecodoosje, wordt, na bevestiging dat het voertuig een transitorit uitvoert waarvoor
ecopunten vereist zijn, een aantal ecopunten, overeenkomstig de in het ecodoosje van het voertuig opgeslagen informatie over
NO
x
-emissie, afgetrokken van het aan de lidstaat waarin het voertuig is geregistreerd, totaal aantal toegekende ecopunten. Dit
gebeurt met behulp van door de Oostenrijkse autoriteiten verschafte en bediende infrastructuur.
Bij met een ecodoosje uitgeruste voertuigen die bilaterale ritten uitvoeren, wordt het ecodoosje vóór het binnenrijden van
Oostenrijks grondgebied zodanig ingesteld dat blijkt dat een niet-transitorit wordt uitgevoerd.[...]
5.
[...]
Indien daarentegen het voertuig met een ecodoosje is uitgerust, stellen de Oostenrijkse autoriteiten de nodige informatie
ter beschikking van een aangemelde autoriteit in de lidstaat waar het voertuig is geregistreerd, binnen 48 uur nadat een transitorit
is uitgevoerd. Deze informatie wordt ook de Commissie ter beschikking gesteld.
Artikel 3, leden 2 en 3, van verordening nr. 3298/94 luiden:
2.
Ononderbroken vervoer waarbij de Oostenrijkse staatsgrens eenmaal per spoor ─ ongeacht of het gewoon vervoer per spoor dan
wel gecombineerd vervoer betreft ─ en daarvoor of daarna over de weg wordt overschreden, wordt niet als transitogoederenvervoer
over de weg door Oostenrijk in de zin van artikel 1, sub e, van Protocol nr. 9, doch als een bilaterale rit in de zin van
artikel 1, sub g, van dat Protocol beschouwd.
3.
Onverminderd artikel 3, lid 2, wordt ononderbroken transitovervoer door Oostenrijk waarbij gebruik wordt gemaakt van een
van de hierna genoemde spoorwegterminals, als een bilaterale rit beschouwd:
Fürnitz/Villach Süd, Sillian, Innsbruck/Hall, Brennersee, Graz.
Artikel 14 van verordening nr. 3298/94 ten slotte bepaalt: Voor een rit zijn geen ecopunten verschuldigd, indien het voertuig een vollewagenlading lost of inneemt in Oostenrijk en er
in het voertuig passende documentatie voorhanden is om dit te kunnen aantonen, ongeacht de routes die het voertuig neemt om
Oostenrijk binnen te komen en te verlaten.
Feiten
Bij brief van 19 maart 2001 deelde de Republiek Oostenrijk aan de Commissie de voorlopige statistieken mee inzake alle als
transitoritten aangegeven ritten tijdens het jaar 2000, en wees zij erop dat dit aantal meer dan 8 % hoger was dan het referentieaantal
van 1 490 900 voor het jaar 1991.
Bij brief van 3 april 2001 deed de Republiek Oostenrijk de Commissie haar definitieve statistieken voor het jaar 2000 toekomen,
welke deze overschrijding bevestigden. Blijkens deze statistieken waren er in dat jaar 1 696 794
aangegeven transitoritten, wat neerkomt op een overschrijding van het referentieaantal voor het jaar 1991 met 13,81 %.
De Commissie bereidde een voorstel voor een verordening voor tot verlaging van het aantal ecopunten voor het jaar 2001. Tijdens
de vergaderingen van het ecopuntencomité die op 19, 24 en 25 april 2001 en op latere data plaatsvonden, maakten andere lidstaten
evenwel bezwaren tegen het door Oostenrijk meegedeelde aantal ritten, omdat het volgens hen niet om daadwerkelijk afgelegde
ritten ging.
Meer in het bijzonder werden twijfels geformuleerd over drie soorten ritten: 9 210 ritten in het kader van gecombineerd vervoer
(
rollende Landstraße), 92 816 ritten waarvoor geen uitreisinformatie beschikbaar is, en 54 386 ritten die via dezelfde grenspost het land zijn
binnen- en buitengereden. Na aftrek van deze ritten vermeldden de statistieken van de Oostenrijkse autoriteiten slechts 1 540 382
echte transitoritten, wat minder is dan de drempel van artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol, namelijk 1 610 172 ritten.
De Commissie heeft bijgevolg haar voorstel voor een verordening ingetrokken.
Bij brief van 17 juli 2001 nodigde de Republiek Oostenrijk krachtens artikel 232, tweede alinea, EG de Commissie uit om bij
het ecopuntencomité een voorstel voor een verordening in te dienen tot verlaging van het aantal ecopunten voor het jaar 2001.
Op 25 juli 2001 besliste de Commissie dat zij geen verlaging van het aantal ecopunten voor het jaar 2001 zou voorstellen en
dat zij alle resterende ecopunten voor het jaar 2001 zou verdelen. Bij brief van 26 juli 2001 lichtte het commissielid belast
met het vervoer, Loyola de Palacio, de Oostenrijkse regering van de litigieuze besluiten in.
In deze omstandigheden heeft de Republiek Oostenrijk het onderhavige beroep ingesteld.
Conclusies van partijen
De Republiek Oostenrijk concludeert dat het den Hove behage:
─
nietig te verklaren het besluit van de Commissie van 25 juli 2001 houdende weigering om een ontwerpverordening in te dienen
tot verlaging van het aantal ecopunten voor het jaar 2001;
─
subsidiair, nietig te verklaren het besluit van de Commissie van 25 juli 2001 om alle resterende ecopunten voor het jaar 2001
te verdelen;
─
de Commissie in de kosten te verwijzen.
De Commissie, ondersteund door de Bondsrepubliek Duitsland, die bij beschikking van de president van het Hof van 5 maart 2002
tot interventie is toegelaten, concludeert dat het den Hove behage:
─
het beroep ongegrond te verklaren;
─
de Republiek Oostenrijk in de kosten te verwijzen.
Het beroep
Argumenten van partijen
De Oostenrijkse regering erkent dat 9 210 ritten in het kader van gecombineerd vervoer niet moeten worden meegeteld in het
totaal van de 1 696 794 aangegeven transitoritten voor het jaar 2000. Zij stelt evenwel dat na aftrek van deze ritten het
totaal 1 687 584 bedraagt, wat 113 % van het referentieaantal voor het jaar 1991 is en nog steeds meer is dan de in artikel 11,
lid 2, sub c, van het protocol vastgestelde drempel.
Deze regering betwist dat de als transitoritten aangegeven ritten waarvoor geen uitreisinformatie bestaat, en de als transitoritten
aangegeven ritten die via dezelfde grenspost het land zijn binnen- en buitengereden, moeten worden afgetrokken van het totale
aantal ritten voor het jaar 2000.
In dit verband stelt zij dat het protocol geen juridische omschrijving bevat van het begrip
transitorit zoals vermeld in artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol. Volgens deze regering is het derhalve duidelijk dat het aantal
relevante ritten moet worden berekend op basis van de ritten die door de vrachtwagenbestuurders bij het binnenrijden van Oostenrijk
als transitoritten worden aangegeven. Dit zogenaamd
aangiftebeginsel is volgens haar door het gemeenschapsrecht ingesteld bij artikel 2, tweede alinea, van verordening nr. 3298/94. Luidens deze
bepaling
wordt, bij met een ecodoosje uitgeruste voertuigen die bilaterale ritten uitvoeren, het ecodoosje vóór het binnenrijden van
Oostenrijks grondgebied zodanig ingesteld dat blijkt dat een niet-transitorit wordt uitgevoerd.
Deze bepaling betekent volgens haar dat een vrachtwagenbestuurder, vooraleer hij het Oostenrijks grondgebied binnenrijdt,
op het ecodoosje moet aanklikken of hij een van ecopunten vrijgestelde rit uitvoert dan wel een transitorit die aan het ecopuntensysteem
is onderworpen.
Op basis van artikel 2, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 3298/94 kan er van worden uitgegaan dat alle betrokkenen
de bepalingen van deze verordening naleven. Wanneer een rit als transitorit wordt aangegeven, kan de Republiek Oostenrijk
er bijgevolg van uitgaan dat deze aangifte voldoet aan de vereisten van deze verordening. Het gedrag van andere deelnemers
aan het ecopuntensysteem dat strijdig is met het gemeenschapsrecht, kan niet aan de Republiek Oostenrijk worden verweten.
De Oostenrijkse regering betwist de uitlegging dat zij bij geschillen het bewijs moet leveren dat het wél om een transitorit
gaat, en niet om een van ecopunten vrijgestelde rit die bedrieglijk als transitorit is aangegeven. Een dergelijke uitlegging
is volgens haar in strijd met het aangiftebeginsel.
Wat de ritten betreft waarvoor geen uitreisinformatie bestaat, is de aangifte van de bestuurder bij het binnenrijden van het
Oostenrijkse grondgebied volgens haar het enige relevante criterium om uit te maken of er al dan niet sprake is van een transitorit.
Gelet op het aangiftebeginsel, was de Republiek Oostenrijk verplicht om de 92 816 als transitoritten aangegeven ritten waarvoor
geen uitreisinformatie bestaat, als transitoritten in de statistieken van de ecopunten op te nemen.
De Republiek Oostenrijk is volgens haar evenmin verplicht aan te tonen dat elke als transitorit aangegeven rit die via dezelfde
grenspost het land is binnen- en buitengereden, daadwerkelijk een transitorit is. Gelet op het aangiftebeginsel, moest de
Republiek Oostenrijk derhalve de 54 386 als transitoritten aangegeven ritten die via dezelfde grenspost het land zijn binnen- en
buitengereden, als transitoritten in de ecopuntenstatistieken opnemen.
De Commissie stelt dat enkel de daadwerkelijk gereden transitoritten in rekening moeten worden gebracht en dat enkel deze
bepalend zijn voor de overschrijding van de in artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol bedoelde drempel. Artikel 1, sub c,
van het protocol omschrijft
transitovervoer door Oostenrijk als
vervoer over Oostenrijks grondgebied van en naar een plaats buiten Oostenrijk. Aangezien dat vervoer uit meerdere afzonderlijke ritten bestaat, geldt dezelfde omschrijving ook voor transitoritten. Aldus
omschreven is het duidelijk dat de indeling als
transitorit zowel van het beginpunt als van het eindpunt van de betrokken vrachtwagen afhangt.
Welnu, de Republiek Oostenrijk legde volgens de Commissie geen statistieken of bewijsstukken over inzake het binnen- en buitenrijden
van vrachtwagens die aan het ecopuntensysteem zijn onderworpen. In deze omstandigheden kan de Commissie niet veronderstellen
dat de drempel van artikel 11, lid 2, sub c, is overschreden en is zij bijgevolg niet verplicht de ecopunten voor het jaar
2001 te verlagen.
De Duitse regering ondersteunt de argumenten van de Commissie en voegt er een omstandige uiteenzetting aan toe over de gebreken
van het elektronisch controlesysteem voor ecopunten van de Oostenrijkse autoriteiten.
Beoordeling door het Hof
Vooraf moet worden vastgesteld dat de aftrek van de 9 210 ritten gecombineerd vervoer van het totaal van de transitoritten
die de Oostenrijkse autoriteiten voor het jaar 2000 opgaven, geen voorwerp van geschil meer uitmaakt, aangezien de Republiek
Oostenrijk heeft erkend dat deze ritten niet als transitoritten meetellen.
Het onderhavige geschil gaat derhalve uitsluitend over de vraag of de 92 816 ritten waarvoor geen uitreisinformatie bestaat,
en de 54 386 ritten die via dezelfde grenspost het land zijn binnen- en buitengereden, als transitoritten meetellen om uit
te maken of, in het kader van artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol, het referentieaantal voor het jaar 1991 in het jaar
2000 met meer dan 8 % is overschreden.
In dit verband omschrijft artikel 1, sub c, van het protocol
transitovervoer door Oostenrijk als
vervoer over Oostenrijks grondgebied van en naar een plaats buiten Oostenrijk. Hieruit blijkt duidelijk dat de indeling als
transitovervoer zowel van het beginpunt als van het eindpunt van de vrachtwagens afhangt, welke twee punten buiten het Oostenrijkse grondgebied
moeten liggen.
Aangezien het aldus omschreven
transitovervoer bestaat uit meerdere afzonderlijke ritten, gelden dezelfde overwegingen noodzakelijkerwijs voor individuele ritten als bedoeld
in artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol.
Om onder het ecopuntensysteem van het protocol te vallen, moeten de betrokken ritten dus Oostenrijk doorkruisen en een begin- en
eindpunt buiten het Oostenrijkse grondgebied hebben, wat inhoudt dat het bewijs wordt geleverd dat de vrachtwagen het land
is binnengekomen én het daarna heeft verlaten.
Blijkens artikel 2, lid 2, eerste alinea, van verordening nr. 3298/94 wordt een bepaald aantal ecopunten bij een met een ecodoosje
uitgerust voertuig afgetrokken
na bevestiging dat het voertuig een transitorit uitvoert waarvoor ecopunten vereist zijn. Het is duidelijk dat de Oostenrijkse autoriteiten dit moeten bevestigen, aangezien de laatste zin van deze alinea bepaalt
dat
dit gebeurt met behulp van door de Oostenrijkse autoriteiten verschafte en bediende infrastructuur.
Deze uitlegging wordt gestaafd door artikel 2, lid 5, van dezelfde verordening, dat de Oostenrijkse autoriteiten verplicht
de nodige informatie ter beschikking van zowel de autoriteiten in de lidstaat van herkomst van de vrachtwagen als de Commissie
te stellen.
Hieruit volgt dat het aan de Oostenrijkse autoriteiten staat om een systeem in te voeren ter controle van niet alleen het
binnen- maar ook het buitenrijden van het Oostenrijkse grondgebied door vrachtwagens die via dit grondgebied transitoritten
uitvoeren.
Het door de Oostenrijkse regering aangehaalde artikel 2, lid 2, tweede alinea, van verordening nr. 3298/94 doet niet af aan
deze uitlegging.
Deze bepaling preciseert alleen maar hoe de vrachtwagenbestuurder uit technisch oogpunt het ecodoosje van het voertuig moet
instellen bij het binnenkomen van het Oostenrijkse grondgebied. Zo is de bestuurder verplicht zich ervan te vergewissen dat
het ecodoosje in de stand
transito staat wanneer hij aan een transitorit begint in de zin van het gemeenschapsrecht, en in de stand
bilaterale rit in de andere gevallen.
Wanneer de bestuurder verkeerde inlichtingen heeft verstrekt doordat het ecodoosje van zijn vrachtwagen onjuist was ingesteld,
staat het aan de Oostenrijkse autoriteiten, die door de gemeenschapsregeling belast zijn met het beheer van dit systeem, dergelijke
fouten recht te zetten.
Hieruit volgt dat de relevante bepalingen van gemeenschapsrecht geen grond bieden voor het door de Oostenrijkse regering aangevoerde
aangiftebeginsel, volgens hetwelk een rit als een transitorit in de zin van artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol kan
worden aangemerkt louter op basis van de instelling van het ecodoosje bij het binnenkomen van de vrachtwagen op het Oostenrijkse
grondgebied.
In casu brengen ritten die via dezelfde grenspost het land zijn binnen- en buitengereden, op het eerste gezicht geen doortocht
van het Oostenrijkse grondgebied met zich, wat noodzakelijk is om in het kader van artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol
als rit te worden aangemerkt die onder het ecopuntensysteem valt. Vastgesteld moet worden dat de Oostenrijkse regering geen
enkel bewijselement heeft aangebracht dat aan deze beoordeling zou kunnen afdoen.
De ritten waarvan het binnenkomen is aangegeven, maar waarover geen uitreisinformatie bestaat, lijken op het eerste zicht
ritten met eindpunt in Oostenrijk, die in het kader van artikel 11, lid 2, sub c, van het protocol uitgesloten zijn van het
ecopuntensysteem. Welnu, ook hier moet worden vastgesteld dat de Oostenrijkse regering geen enkel bewijselement in tegenovergestelde
zin heeft aangebracht.
Blijkens het voorgaande heeft de Oostenrijkse regering geen enkel bewijselement overgelegd waarmee kan worden aangetoond dat
de twee soorten ritten, namelijk deze waarover geen uitreisinformatie bestaat en deze welke via dezelfde grenspost het land
zijn binnen- en buitengereden, daadwerkelijk transitoritten zijn voor de toepassing van artikel 11, lid 2, sub c, van het
protocol. Het beroep van de Republiek Oostenrijk is bijgevolg ongegrond en moet worden verworpen.
Kosten
Volgens artikel 69, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voorzover dit is gevorderd. Aangezien de Republiek Oostenrijk in het ongelijk is gesteld, moet zij overeenkomstig de vordering
van de Commissie worden verwezen in de kosten. Overeenkomstig artikel 69, lid 4, eerste alinea, van het Reglement voor de
procesvoering dient de Duitse Bondsrepubliek haar eigen kosten te dragen.
HET HOF VAN JUSTITIE (Zesde kamer),
rechtdoende:
1)
Verwerpt het beroep.
2)
Verwijst de Republiek Oostenrijk in de kosten.
3)
Verstaat dat de Duitse Bondsrepubliek haar eigen kosten zal dragen.
Skouris
Cunha Rodrigues
Puissochet
Schintgen
Macken
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 20 november 2003.
De griffier
De president
R. Grass
V. Skouris
–
Procestaal: Duits.