CELEX: 62005CJ0061
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
Dyrektywa 92/100/EWG
Prawo autorskie
Wyłączne prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczenia
Niewłaściwa transpozycja

W swojej skardze Komisja Wspólnot Europejskich domaga się od Trybunału stwierdzenia, iż:
–        ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom,
które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia
oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej (Dz.U. L 346, str. 61) zmienionej po
raz ostatni dyrektywą 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych
aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym (Dz.U. L 167, str. 10, dalej zwana „dyrektywą”)
–        stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom
z racji przeniesienia ich prawa najmu
Republika Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 tejże dyrektywy.

Ramy prawne

Uregulowania wspólnotowe
Pierwszy motyw dyrektywy stanowi:
„istniejące między państwami członkowskimi różnice w przepisach prawnych i praktyce dotyczące ochrony prawnej utworów chronionych
prawem autorskim oraz przedmiotów pokrewnych praw chronionych w zakresie najmu i użyczenia powodują powstawanie barier handlowych
i zakłócenie konkurencji oraz mogą utrudniać osiągnięcie i prawidłowe funkcjonowanie wspólnego rynku”.
Siódmy motyw dyrektywy stanowi:
„w celu umożliwienia wykonywania działalności twórcom i wykonawcom konieczne są dla nich stosowne dochody stanowiące podstawę
dla dalszej pracy twórczej i artystycznej, a inwestycje konieczne w szczególności w przypadku producentów fonogramów i filmów
są szczególnie wysokie i ryzykowne; możliwość zapewnienia tego rodzaju dochodów oraz zwrócenia się tego typu inwestycji może
być efektywnie zagwarantowana jedynie poprzez stosowną ochronę prawną każdego zainteresowanego właściciela praw”.
Artykuł 2 ust. 1, 5 i 7 dyrektywy stanowi:
„1.      Wyłączne prawo zezwalania lub zakazywania najmu i użyczenia przysługuje:
–        twórcy w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego utworu,
–        wykonawcy w odniesieniu do zapisu jego wykonania,
–        producentowi fonogramu w odniesieniu do jego fonogramu i
–        producentowi pierwszego zapisu filmu w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego filmu. Do celów niniejszej
dyrektywy »film« oznacza udźwiękowione lub nieudźwiękowione utwory filmowe, dzieła audiowizualne oraz ruchome obrazy.
[…]
5.      Bez uszczerbku dla art. 7 w przypadku zawarcia indywidualnie lub zbiorowo umowy dotyczącej produkcji filmowej domniemywa się
przeniesienie przez wykonawcę będącego stroną tej umowy, o ile umowa nie stanowi inaczej, prawa najmu z zastrzeżeniem art. 4.
[…]
7.      Państwa członkowskie mogą postanowić, że podpisanie umowy między wykonawcą i producentem filmowym w sprawie produkcji filmowej
traktowane jest jako zgoda na najem, o ile umowa przewiduje godziwe wynagrodzenie w rozumieniu art. 4 […]”.
Zgodnie z brzmieniem art. 4 dyrektywy:
„1.      W przypadku przeniesienia lub cedowania przez twórcę lub wykonawcę swego prawa najmu fonogramu lub oryginału lub egzemplarza
powielonego filmu na rzecz producenta fonogramu lub producenta filmu autor zachowuje prawo do otrzymania godziwego wynagrodzenia
za najem.
2.      Twórca lub wykonawca nie może zrzec się prawa do godziwego wynagrodzenia za najem.
3.       Wykonywanie prawa do stosownego wynagrodzenia może być przeniesione na organizację zbiorowego zarządzania, reprezentującą
twórcę lub wykonawcę.
4.      Państwa członkowskie mogą uregulować, czy i w jakim zakresie może być wykonywane prawo do stosownego wynagrodzenia przez organizację
zbiorowego zarządzania oraz od kogo można żądać lub pobierać takie wynagrodzenie”.

Uregulowania krajowe
Dyrektywa została transponowana do prawa portugalskiego przez dekret z mocą ustawy nr 332/97 z dnia 27 listopada 1997 r. (Diário
de República I, seria A, nr 275 z dnia 27 listopada 1997 r., str. 6393, zwany dalej „dekretem z mocą ustawy”) ustanawiający
obowiązek zapłaty wynagrodzenia wykonawcom, którzy dokonali przeniesienia przysługującego im prawa najmu.
Artykuł 5 dekretu z mocą ustawy stanowi:
„1. W przypadku przeniesienia lub cedowania przez twórcę prawa najmu fonogramu, wideogramu lub oryginału lub egzemplarza powielonego
filmu na rzecz producenta fonogramu lub producenta filmu twórcy przysługuje niezbywalne prawo do otrzymania stosownego wynagrodzenia
za najem.
2. Do celów ust. 1 producent odpowiada za zapłatę wynagrodzenia, które ustala się w braku porozumienia na drodze polubownej,
zgodnie z obowiązującym prawem”.
Artykuł 7 dekretu z mocą ustawy stanowi:
„1. Prawo rozpowszechniania, w tym prawo najmu i użyczenia nieodpłatnego, przyznaje się również:
a)      wykonawcy w stosunku do utrwalenia jego wykonania;
b)      producenta fonogramu i wideogramu w stosunku do ich fonogramów i wideogramów;
c)      producenta pierwszego zapisu filmu w stosunku do oryginału i egzemplarzy powielonych tego filmu.
2.      Prawa, o których mowa w ust. 1, nie wygasają wraz ze sprzedażą lub inną czynnością rozpowszechniania wyżej wskazanych przedmiotów
ich ochrony.
3.      Bez uszczerbku dla postanowień ust. 1 i 2 prawo udzielania zezwalania na powielanie oryginału i egzemplarzy powielonych filmu
przyznaje się również producentowi pierwszego zapisu tego filmu.
4.      Do celów niniejszego aktu »film« oznacza udźwiękowione lub nieudźwiękowione utwory filmowe, dzieła audiowizualne oraz ruchome
obrazy”.
Zgodnie z brzmieniem art. 8 omawianego dekretu z mocą ustawy:
„Bez uszczerbku dla przewidzianego zgodnie z art. 5 ust. 2 niezbywalnym prawem do otrzymania stosownego wynagrodzenia za najem,
w przypadku zawarcia umowy w sprawie produkcji filmowej między wykonawcą i producentem filmu, domniemywa się, w braku odmiennego
postanowienia umowy, przeniesienie przysługującego wykonawcy prawa najmu na rzecz producenta”.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi
Pismem z dnia 31 marca 2003 r. Komisja zwróciła uwagę władz portugalskich na swoje wątpliwości dotyczące właściwej transpozycji
dyrektywy polegające na tym, iż dekret z mocą ustawy przyznaje wyłączne prawo najmu producentowi wideogramów, a nie precyzuje,
kto jest odpowiedzialny za wypłatę wynagrodzenia z tytułu najmu. Komisja wystosowała zatem do tychże władz wniosek o udzielenie
informacji.
Ponieważ Komisja nie otrzymała żadnej odpowiedzi w wyznaczonym terminie i uznała, iż ustawodawstwo portugalskie jest sprzeczne
z art. 2 ust. 1 i 4 dyrektywy, wezwaniem do usunięcia uchybienia z dnia 19 grudnia 2003 r. wszczęła ona na podstawie art. 226 WE
postępowanie w przedmiocie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.
Republika Portugalska przedstawiła uwagi pismem z dnia 8 stycznia 2004 r. Mimo iż uwagi te odnosiły się do wystosowanego przez
Komisję w dniu 31 marca 2003 r. wniosku o udzielenie informacji, Komisja założyła, iż uwagi te stanowiły również odpowiedź
na wezwanie do usunięcia uchybienia.
Uznając odpowiedź Republiki Portugalskiej za niewystarczającą, Komisja wydała w dniu 9 lipca 2004 r. uzasadnioną opinię, wzywając
to państwo członkowskie do podjęcia koniecznych środków w celu dostosowania się do tej opinii w terminie dwóch miesięcy od
chwili jej doręczenia.
Z uwagi na to, iż Komisja nie otrzymała żadnych dalszych informacji, podjęła ona decyzję o wniesieniu niniejszej skargi.

W przedmiocie skargi

W przedmiocie zarzutu pierwszego, opartego na naruszeniu art. 2 ust. 1 dyrektywy
Argumentacja stron
Komisja utrzymuje, iż przepisy art. 2 ust. 1 dyrektywy nie zezwalają, w przeciwieństwie do tego co przewiduje dekret z mocą
ustawy, na rozszerzenie na rzecz producenta wideogramów wyłącznego prawa do udzielenia zezwolenia lub zakazania najmu, z którego
korzysta producent pierwszego zapisu filmu.
W istocie zdaniem Komisji lista figurująca w tym przepisie ma charakter wyczerpujący, a zatem jedynie do producenta pierwszego
zapisu filmu należy udzielanie zezwolenia lub zakazywanie najmu oryginału i egzemplarzy powielonych filmu. Lista ta nie stanowi
w żaden sposób wyliczenia o charakterze minimalnym i pomocniczym. Jedynie pierwszy zapis filmu uzasadnia przyznanie specyficznej
ochrony przez prawo wspólnotowe. Objęcie egzemplarzy powielonych filmu ochroną prawa pokrewnego do prawa autorskiego byłoby
nieuzasadnione z racji braku związku „akcesoryjności” z utworem literackim czy artystycznym.
Wynika z tego, iż dekret z mocą ustawy wywołałby konsekwencje niezgodne z tymi, które przewiduje dyrektywa, pozbawienie producenta
pierwszego zapisu filmu wykonywania jego wyłącznego prawa poprzez niepozwolenie mu na dalsze udzielanie zezwolenia czy zakazywanie
najmu egzemplarzy powielonych jego filmu.
W swojej odpowiedzi na skargę Republika Portugalska zauważa, iż w momencie przyjmowania dekretu z mocą ustawy kodeks prawa
autorskiego i praw pokrewnych (Código de Direito de Autor e dos Direitos Conexos) przyznawał identyczny status producentom
fonogramów i wideogramów. W celu przestrzegania tej równości i unikania stanu nierównowagi w obecnym statusie tych dwóch rodzajów
producentów ustawodawca dodał producenta wideogramów do listy uprawnionych, którym przysługują prawa wyłączne. Dekret z mocą
ustawy zrównywał zatem, celem dostosowania się do właściwości systemu krajowego, sposób traktowania producenta wideogramów
z tym, jakiemu podlegał producent fonogramów przyznając przy tym producentowi wideogramów wyższy poziom ochrony niż ten ustanowiony
prawem wspólnotowym.
Republika portugalska uważa ponadto, iż sama dyrektywa zawiera w sobie dwuznaczność. W istocie, stosując w art. 2 ust. 1 mało
precyzyjny termin „film”, dyrektywa zdaje się połączyć w jednej definicji utwór filmowy z utworem utrwalonym na wideogramie.
Można by zatem sądzić, iż producent pierwszego zapisu może być również producentem egzemplarzy powielonych.
Wreszcie rzeczone państwo członkowskie podnosi, iż dekret z mocą ustawy mógłby być sprzeczny z dyrektywą jedynie wtedy, gdyby
okazało się, iż jego cele są niezgodne z uregulowaniami krajowymi, gdyby dekret ten szkodził funkcjonowaniu rynku wewnętrznego
czy też naruszał prawa osób trzecich. Stosowanie tego dekretu z mocą ustawy nie stworzyło żadnego konkretnego problemu, ani
na rynku wewnętrznym, ani na rynku krajowym, skoro nikt nie został pozbawiony przyznanych mu dyrektywą praw i nie zasygnalizowano
żadnego zażalenia.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy stwierdzić, iż ten pierwszy zarzut generuje pytanie w kwestii, czy wyłączne prawo najmu przysługuje również
producentowi wideogramów.
Przyznanie wyłącznego prawa również producentom wideogramów nie spowodowałoby jedynie dodania dodatkowej kategorii uprawnionych
do listy, która figuruje w art. 2 ust. 1 dyrektywy, lecz przeciwnie podałoby w wątpliwość specyficzne prawa wyłączne, o których
mowa w tym przepisie.
Artykuł 2 ust. 1 przyznaje w tym zakresie wyłączne prawo zezwalania na najem lub zakazywania najmu i użyczenia producentowi
pierwszego zapisu filmu w odniesieniu do oryginału i egzemplarzy powielonych jego filmu. Wynika z tego, iż skoro przyznano
by również producentowi wideogramów prawo do kontrolowania najmu tego wideogramu, to prawo producenta pierwszego zapisu nie
byłyby już w rzeczywistości wyłączne.
Taką interpretację potwierdza cel dyrektywy, którym jest ustanowienie we Wspólnocie zharmonizowanej ochrony prawnej, w przedmiocie
prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w dziedzinie własności intelektualnej (zob. wyrok
z dnia 28 kwietnia 1998 r. w sprawie C‑200/96 Metronome Musik, Rec. str. I‑1953, pkt 22).
Jak wynika bardziej szczegółowo z jej pierwszego motywu, dyrektywa zmierza w rzeczywistości do tego, aby wyeliminować odrębności
istniejące między państwami członkowskimi w kwestii ochrony prawnej utworów objętych prawem autorskim w zakresie najmu i użyczenia
celem zmniejszenia barier handlowych i zakłóceń konkurencji. Cel ten nie zostałby wyraźnie osiągnięty, gdyby art. 2 ust. 1
tejże dyrektywy zezwalał w sposób nieograniczony państwom członkowskim na przyznawanie różnym kategoriom osób prawa do udzielenia
zezwolenia i zakazywania najmu wideogramów.
Trybunał stwierdził już w tym względzie, iż wprowadzanie kaset wideo na rynek odbywa się zarówno w drodze sprzedaży, jak i najmu.
Możliwość zakazania takiego najmu w państwie członkowskim może mieć wpływ na obrót tymi kasetami wideo, a w konsekwencji oddziaływać
w sposób pośredni na wspólnotową wymianę handlową dotyczącą tych produktów (zob. wyrok z dnia 17 maja 1988 r. w sprawie 158/86
Warner Brothers i in., Rec. str. 2605, pkt 10).
Ponadto należy podkreślić, iż zgodnie z motywem siódmym dyrektywy ochrona wyłącznych praw najmu producentów fonogramów i filmów
jest uzasadniona koniecznością zachowania opłacalności szczególnie istotnych  i ryzykownych inwestycji, które są konieczne
dla ich produkcji oraz niezbędne dla kontynuacji tworzenia nowych utworów przez ich twórców (zob. w szczególności, odnośnie
do konkretnie producentów fonogramów, ww. wyrok w sprawie Metronome Musik, pkt 24).
Nie wydaje się, aby produkcja wideogramów wymagała istotnych i ryzykownych inwestycji, które zasługiwałyby na szczególną ochronę.
Trybunał uznał już ogromną łatwość, z jaką nagrania dźwiękowe mogą być powielane (zob. ww. wyrok w sprawie Metronome Musik,
pkt 24). Mimo iż twierdzenie to zostało wypowiedziane w kontekście nagrań dźwiękowych, rozwój nowych technologii przyczynił
się również do ułatwienia powielania utrwaleń obrazu.
Wynika z tego, iż dekret z mocą ustawy nie jest zgodny z dyrektywą w zakresie w jakim przewiduje on prawo najmu przysługujące
również producentom wideogramów.
W żaden sposób nie podważa tej konkluzji argument Republiki Portugalskiej, zgodnie z którym prawo portugalskie przyznało identyczny
status producentom fonogramów i wideogramów w celu „dostosowania się do właściwości własnego systemu krajowego”.
W istocie, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, państwo członkowskie nie może powoływać się na przepisy, praktyki lub sytuacje
w swoim porządku prawnym dla uzasadnienia uchybienia zobowiązaniom i terminom przewidzianym przez dyrektywę (zob. w szczególności
wyrok z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie C‑114/02 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑3783, pkt 11, oraz wyrok z dnia
16 grudnia 2004 r. w sprawie C‑358/03 Komisja przeciwko Austrii, Rec. str. I‑12055, pkt 13).
Wreszcie skoro skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego posiada charakter obiektywny (zob. w szczególności
wyrok z dnia 17 listopada 1993 r. w sprawie C‑73/92 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑5997, pkt 19), nieprzestrzeganie
obowiązku nałożonego przez regułę prawa wspólnotowego stanowi samo w sobie uchybienie, a rozważanie, że nieprzestrzeganie
to nie spowodowało konsekwencji negatywnych, jest pozbawione znaczenia (zob. w szczególności wyrok z dnia 21 września 1999 r.
w sprawie C‑392/96 Komisja przeciwko Irlandii, Rec. str. I‑5901, pkt 60 i 61, jak również z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie
C‑233/00 Komisja przeciwko Francji, Rec. str. I‑6625, pkt 62). Należy zatem odrzucić argument Republiki Portugalskiej, zgodnie
z którym zarzucane uchybienie nie spowodowało żadnego konkretnego problemu.
W świetle powyższych rozważań należy stwierdzić, iż zarzut oparty na naruszeniu przez Republikę Portugalską art. 2 ust. 1
dyrektywy winien być uwzględniony.

W przedmiocie zarzutu drugiego, opartego na naruszeniu art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy
Argumentacja stron
Komisja uważa, iż dekret z mocą ustawy jest niezrozumiały w kwestii przeniesienia prawa najmu z wykonawcy na producenta filmów,
w zakresie w jakim można mówić o dwóch różnych producentach, a mianowicie o producencie wideogramów oraz o producencie pierwszego
zapisu filmu.
Na podstawie art. 5 ust. 2 dekretu z mocą ustawy producent jest odpowiedzialny za zapłatę wynagrodzenia z najmu. Wykonawcy
mają w wyniku tego trudności w pobieraniu przysługującego im wynagrodzenia, ponieważ nie wiedzą oni, który z dwóch producentów
jest odpowiedzialny za zapłatę tego wynagrodzenia. Dyrektywa jest jasna w tym względzie: jedynie producent pierwszego zapisu
filmu może być cesjonariuszem prawa najmu wykonawców i odpowiedzialny za zapłatę przysługującego im wynagrodzenia. Transpozycja,
jaka została dokonana przez dekret z mocą ustawy, zmierza w rzeczywistości do faworyzowania przemysłu zajmującego się powielaniem
utworów.
Republika Portugalska kwestionuje zarzucany niezrozumiały charakter dekretu z mocą ustawy. Dekret ten nakłada, w braku przeciwstawnych
dowodów, obowiązek zapłaty wynagrodzenia na producenta pierwszego zapisu filmu. Ponadto, dwuznaczność ta nie wynika jedynie
z dekretu z mocą ustawy, lecz również z przyjętej w dyrektywie definicji wyrazu „film”.
Ocena Trybunału
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem każde państwo członkowskie ma obowiązek przyjąć taki sposób wykonania dyrektyw, który w sposób
wyraźny odpowiada wymogom jasności i pewności sytuacji prawnych, jakie narzuca prawodawca wspólnotowy w interesie zamieszkałych
czy posiadających swoją siedzibę w państwach członkowskich zainteresowanych osób. W tym celu wdrażane przepisy dyrektywy winny
posiadać niekwestionowaną moc wiążącą, jak również być transponowane w wymaganą specyficznością, precyzją i jasnością (zob.
wyrok z dnia 4 grudnia 1997 r. w sprawie C‑207/96 Komisja przeciwko Włochom, Rec. str. I‑6869, pkt 26).
Na wstępie należy zauważyć, iż z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy wynika domniemanie przeniesienia lub przeniesienia z mocy prawa
praw przysługujących wykonawcom na rzecz producenta filmu. W zamian za to przeniesienie art. 4 tejże dyrektywy gwarantuje
tym wykonawcom stosowne wynagrodzenie.
Artykuł 8 dekretu z mocą ustawy przewiduje przeniesienie przysługującego wykonawcy wyłącznego prawa najmu na „producenta filmu”
bez dalszego zdefiniowania tego wyrażenia. Zgodnie z art. 5 dekretu z mocą ustawy „producent filmu” odpowiada za zapłatę wynagrodzenia
z tytułu przeniesienia prawa najmu odnoszącego się do wideogramu lub oryginału lub powielonego egzemplarza filmu. Łączna wykładnia
tych dwóch artykułów mogłaby prowadzić do wniosku, że producent wideogramów objęty jest zakresem kategorii producentów filmu,
którzy są zobowiązani z tytułu zapłaty wynagrodzenia.
W tym zakresie sama Republika Portugalska uznała dwuznaczność dekretu z mocą ustawy.
Z drugiej strony jeśli art. 4 ust. 1 dyrektywy dotyczy, w kwestii przeniesienia prawa najmu, „producenta filmu”, to w rzeczywistości
odnosi się on jedynie do producenta pierwszego zapisu filmu. Ponieważ wideogramy nie zostały przywołane w powyższym artykule,
producent wideogramów nie korzysta ze statusu „producenta filmu”.
W następstwie takiej transpozycji dyrektywy powstała zatem sytuacja, która może spowodować uniemożliwienie wykonawcom w Portugalii
pobierania wynagrodzenia, do którego mają prawo, o ile nie wynika jasno, kto jest producentem odpowiedzialnym za zapłatę stosownego
wynagrodzenia przewidzianego w art. 4 dyrektywy.
W tych okolicznościach należy uwzględnić zarzut oparty na niewłaściwej transpozycji art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy.
Z powyższego wynika, iż ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska
uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy, a stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym
co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom z racji przeniesienia ich prawa najmu Republika
Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 69 § 2 regulaminu kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ
Komisja wniosła o obciążenie Republiki Portugalskiej kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć ją kosztami
postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Ustanawiając w prawie krajowym prawo najmu na rzecz producentów wideogramów Republika Portugalska uchybiła zobowiązaniom,
które na niej ciążą na mocy art. 2 ust. 1 dyrektywy Rady 92/100/EWG z dnia 19 listopada 1992 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia
oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej, zmienionej po raz ostatni dyrektywą
2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich
i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym.
2)
Stwarzając niejasność w ustawodawstwie krajowym co do tożsamości zobowiązanego z tytułu zapłaty wynagrodzenia należnego wykonawcom
z racji przeniesienia ich prawa najmu Republika Portugalska naruszyła art. 4 w związku z art. 2 ust. 5 i 7 dyrektywy 92/100
zmienionej dyrektywą 2001/29/WE.
3)
Republika Portugalska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: portugalski.