CELEX: 62009CJ0072
Tassazzjoni diretta
Moviment liberu tal-kapital
Persuni ġuridiċi stabbiliti fi Stat terz membru taż-Żona Ekonomika Ewropea
Pussess ta’ proprjetà immobbli li tinsab fi Stat Membru
Taxxa fuq il-valur fis-suq ta’ din il-proprjetà
Rifjut ta’ eżenzjoni
Ġlieda kontra l-evażjoni tat-taxxa
Evalwazzjoni fid-dawl tal-Ftehim ŻEE

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 40 tal‑Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea,
tat-2 ta’ Mejju 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 11, Vol. 52, p. 3, iktar ’il quddiem il-“Ftehim ŻEE”).
Din it-talba ġiet imressqa fil-kuntest ta’ kawża bejn Établissements Rimbaud SA (iktar ’il quddiem “Rimbaud”) u d-directeur
général des impôts (Direttur Ġenerali tat-Taxxi) u d-directeur des services fiscaux d’Aix‑en‑Provence (Direttur tad‑Dipartimenti
Fiskali ta’ Aix‑en‑Provence) (iktar ’il quddiem l-“awtoritajiet fiskali Franċiżi”), dwar l-issuġġettar ta’ din il-kumpannija
għat-taxxa fuq il‑valur fis-suq ta’ proprjetà immobbli fil-pussess ta’ persuni ġuridiċi fi Franza (iktar ’il quddiem it-“taxxa
kkontestata”).

Il-kuntest ġuridiku

Il-Ftehim ŻEE
L-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE jipprovdi:
“Fil-qafas tad-dispożizzjonijiet ta’ dan il-Ftehim, ma għandu jkun hemm l-ebda restrizzjoni bejn il-Partijiet Kontraenti fuq
il-moviment ta’ kapital li jappartjeni lil persuni li huma residenti fi Stati Membri tal-KE jew fi Stati ta’ l-EFTA u ma għandu
jkun hemm l-ebda diskriminazzjoni msejsa fuq iċ-ċittadinanza jew fuq il‑post ta’ residenza tal-partijiet jew fuq il-post fejn
dak il-kapital hu investit. L‑Anness XII fih id-dispożizzjonijiet neċessarji biex jigi implimentat dan l‑Artikolu”.
L-Anness XII tal-Ftehim ŻEE, intitolat “Moviment Liberu tal-Kapital”, jirreferi għad-Direttiva tal-Kunsill 88/361/KEE, tal-24
ta’ Ġunju 1988, għall‑implementazzjoni tal-Artikolu 67 tat-Trattat (Artikolu abrogat mit-Trattat ta’ Amsterdam) (ĠU Edizzjoni
Speċjali bil-Malti, Kapitolu 10, Vol. 1, p. 10). Skont l-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva, il-movimenti ta’ kapital huma
kklassifikati skont in-nomenklatura stabbilita fl-Anness I ta’ din id-direttiva.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-Artikoli 990 D
et seq
tal-code général des impôts (Kodiċi Ġenerali tat-Taxxa Franċiż) (iktar ’il quddiem iċ-“CGI”) jiffurmaw parti mill-miżuri
adottati mil‑leġiżlatur Franċiż biex jiġġieled ċerti forom ta’ evitar fiskali.
L-Artikolu 990 D taċ-CGI jipprevedi:
“Il-persuni ġuridiċi li, direttament jew permezz ta’ intermedjarju, jippossjedu proprjetà immobbli waħda jew iktar li jkunu
jinsabu fi Franza jew li jkollhom drittijiet
in rem
fuq din il-proprjetà immobbli għandhom iħallsu taxxa annwali ekwivalenti għal 3% fuq il-valur fis suq ta’ din il-proprjetà
immobbli jew ta’ dawn id-drittijiet.
Kull persuna ġuridika li għandha sehem, irrispettivament mill-forma u l kwantità, f’persuna ġuridika li hija l-proprjetarja
ta’ proprjetà immobbli jew ta’ drittijiet fuq proprjetà immobbli jew li għandha sehem f’persuna ġuridika terza, li hi hija
stess il-proprjetarja ta’ proprjetà jew ta’ drittijiet jew intermedjarja fil-katina tal-ishma, hija kkunsidrata li tipposjedi
proprjetà immobbli jew drittijiet fuq proprjetà immobbli fi Franza permezz ta’ intermedjarju. Din id-dispożizzjoni tapplika
rrispettivament min-numru ta’ persuni ġuridiċi intermedjarji”.
L-Artikolu 990 E taċ-CGI jipprovdi:
“It-taxxa prevista fl-Artikolu 990 D ma tapplikax:
1. Għall-persuni ġuridiċi li l-assi immobbli tagħhom, skont l-Artikolu 990 D, li jinsabu fi Franza, jirrappreżentaw inqas
minn 50 % tal-assi Franċiżi. Għall‑applikazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni, ma humiex inklużi fl-assi immobbli l-assi li l-persuni
ġuridiċi previsti fl-Artikolu 990 D jew l-intermedjarji jallokaw għall-attività professjonali tagħhom minbarra l-proprjetà
immobbli;
2. Għall-persuni ġuridiċi li, peress li għandhom is-sede tagħhom f’pajjiż jew territorju li jkun ikkonkluda ma’ Franza konvenzjoni
dwar għajnuna amministrattiva bil-għan li jiġu miġġielda l-evażjoni u l-evitar fiskali, jiddikjaraw kull sena, sa mhux iktar
tard mill-15 ta’ Mejju, fil-post stabbilit mid‑digriet previst fl-Artikolu 990F, il-post, id-deskrizzjoni u l-valur tal-proprjetà
immobbli fil-pussess tagħhom fl-1 ta’ Jannar, l-identità u l-indirizz tas-soċji tagħhom fl-istess data u n-numru ta’ azzjonijiet
jew ta’ ishma miżmuma minn kull wieħed minnhom;
3. Għall-persuni ġuridiċi li għandhom is-sede ta’ tmexxija effettiva tagħhom fi Franza u għall-persuni ġuridiċi l-oħra li,
bis-saħħa ta’ ftehim, ma għandhomx jiġu suġġetti għal taxxa ogħla, jekk kull sena huma jikkomunikaw, jew jieħdu u jirrispettaw
l-impenn li jikkomunikaw lill-awtoritajiet fiskali, fuq talba tagħhom, il-post u d-deskrizzjoni tal-proprjetà immobbli li
huma jkunu jippossjedu fl-1 ta’ Jannar, l-identità u l-indirizz tal-azzjonisti, tas-soċji jew tal‑membri l-oħra tagħhom, in-numru
ta’ azzjonijiet, ishma jew drittijiet oħra miżmuma minn kull wieħed minnhom u l-prova tar-residenza fiskali tagħhom. L‑impenn
għandu jittieħed fid-data li fiha l-persuna ġuridika takkwista l-proprjetà immobbli jew id-dritt fuq proprjetà immobbli jew
is-sehem imsemmija fl-Artikolu 990 D jew, fir-rigward tal-proprjetà immobbli, tad-drittijiet fuq proprjetà immobbli jew tal-ishma
li kienu diġà fil-pussess tagħha fl-1 ta’ Jannar 1993, sa mhux iktar tard mill-15 ta’ Mejju 1993 […]”

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Rimbaud, li s-sede tagħha tinsab fil-Liechtenstein, tippossjedi proprjetà immobbli fi Franza. Għaldaqstant, fil-prinċipju,
hija suġġetta għat-taxxa kkontestata.
Sussegwentement, l-awtoritajiet fiskali Franċiżi pproċedew biex jirkupraw it‑taxxa kkontestata mingħand Rimbaud, l-ewwel għas‑snin
1988 sa 1997, u sussegwentement għas-snin 1998 sa 2000.
Wara li t-talbiet tagħha ġew miċħuda, Rimbaud ippreżentat rikorsi kontra l‑awtoritajiet fiskali Franċiżi. Wara sentenza mogħtija
kontriha, fl-20 ta’ Settembru 2005, mill-cour d’appel d’Aix en Provence (Qorti tal-Appell ta’ Aix en Provence), Rimbaud appellat
quddiem il-Cour de cassation (Qorti tal‑Kassazzjoni).
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Cour de cassation iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja
s-segwenti domanda preliminari:
“L-Artikolu 40 tal-Ftehim [ŻEE] jipprekludi leġiżlazzjoni bħal dik li tirriżulta mill-Artikoli 990 D
et seq
. taċ-[CGI], fil-verżjoni tagħhom applikabbli dak iż‑żmien, li teżenta mit-taxxa ta’ 3 % fuq il-valur fis-suq tal-proprjetà
immobbli li tinsab fi Franza lill-kumpanniji li għandhom is-sede ta’ tmexxija effettiva tagħhom fi Franza u li, fir-rigward
ta’ kumpannija li għandha s-sede ta’ tmexxija effettiva tagħha f’pajjiż fiż-[ŻEE], mhux membru tal-Unjoni Ewropea, tagħmel
dik l-eżenzjoni suġġetta jew għal konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva, iffirmata bejn [ir-Repubblika Franċiża] u dan
l-Istat bil-għan li jiġu miġġielda l‑evażjoni u l-evitar tat-taxxa, jew għall-kundizzjoni li, b’applikazzjoni ta’ trattat
li jinkludi klawżola ta’ nondiskriminazzjoni minħabba ċ-ċittadinanza, dawn il‑persuni ġuridiċi ma għandhomx ikunu suġġetti
għal taxxa ikbar minn dik li għaliha huma suġġetti l-kumpanniji stabbiliti fi Franza?”

Fuq id-domanda preliminari
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE għandux
jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li teżenta mit-taxxa
kkontestata lill-kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fit-territorju ta’ Stat Membru u li tissuġġetta din l-eżenzjoni, fir-rigward
ta’ kumpannija li s-sede tagħha jinsab fit-territorju ta’ Stat terz membru taż-Żona Ekonomika Ewropea (iktar ’il quddiem iż-“ŻEE”),
għall-eżistenza ta’ konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva konkluża bejn dan l-Istat Membru u dan l-Istat terz bil-għan
li jiġu miġġielda l-evażjoni u l-evitar fiskali jew għall-kundizzjoni li, b’applikazzjoni ta’ trattat li jinkludi klawżola
ta’ nondiskriminazzjoni minħabba ċ-ċittadinanza, dawn il-persuni ġuridiċi ma għandhomx ikunu suġġetti għal taxxa ogħla minn
dik li għaliha huma suġġetti l-kumpanniji stabbiliti f’dan l-Istat Membru.
L-ewwel nett, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE daħal fis-seħħ fil-Liechtenstein fl-1 ta’ Mejju 1995 permezz
tad-Deċiżjoni tal-Kunsill taż-ŻEE Nru 1/95, tal-10 ta’ Marzu 1995, dwar id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika
Ewropea għall-Prinċipat tal-Liechtenstein (ĠU L 86, p. 58). Għaldaqstant, l-interpretazzjoni ta’ dan l-artikolu tibqa’ irrilevanti
għall-fatti li jiġġeneraw it-taxxa kkontestata preċedenti għal din id-data.
Bl-istess mod, hemm lok li jiġi indikat li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil‑kawża prinċipali diġà ġiet eżaminata
mill-Qorti tal-Ġustizzja fir-rigward tad‑Direttiva tal-Kunsill 77/799/KEE, tad-19 ta’ Diċembru 1977, dwar l-għajnuna komuni
bejn l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri fil-qasam tat-tassazzjoni diretta u indiretta (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti,
Kapitolu 9, Vol. 1, p. 63), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 92/12/KEE, tal-25 ta’ Frar 1992 (ĠU Edizzjoni Speċjali
bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 179, iktar ’il quddiem id‑“Direttiva 77/799”), kif ukoll tal-Artikolu 63 TFUE, fis-sentenza
tal-11 ta’ Ottubru 2007, ELISA (C-451/05, Ġabra p. I-8251).
Fil-kawża prinċipali, peress li Rimbaud hija l-proprjetarja ta’ proprjetà immobbli fi Franza, bħala regola ġenerali hija,
għal dan il-għan, suġġetta għall-ħlas tat-taxxa kkontestata skont l-Artikolu 990 D taċ-CGI
Fir-rigward tal-kategorija tal-movimenti ta’ kapital inkwistjoni, hemm lok li jiġi rrilevat li l-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE
jipprevedi li d-dispożizzjonijiet neċessarji għall-applikazzjoni ta’ dan l-artikolu jinsabu fl-Anness XII ta’ dan il-ftehim.
L‑imsemmi anness XII jiddikjara d-Direttiva 88/361 u l-Anness I tagħha applikabbli għaż-ŻEE.
Skont ġurisprudenza stabbilita, il-moviment ta’ kapital jinkludi l-operazzjonijiet li bihom persuni li ma humiex residenti
jidħlu għal investimenti fi proprjetà immobbli fit-territorju ta’ Stat Membru, kif jirriżulta min-nomenklatura tal‑movimenti
tal-kapital inkluża fl-Anness I tad-Direttiva tal-Kunsill 88/361, fejn din in-nomenklatura żżomm l-istess valur indikattiv
sabiex tingħata definizzjoni lill-kunċett ta’ movimenti ta’ kapital (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-16 ta’ Marzu 1999,
Trummer u Mayer, C-222/97, Ġabra p. I-1661, punt 21; tal-11 ta’ Jannar 2001, Stefan, C-464/98, Ġabra p. I-173, punt 5; tal-5
ta’ Marzu 2002, Reisch
et
, C‑515/99, C‑519/99 sa C‑524/99 u C‑526/99 sa C‑540/99, Ġabra p. I‑2157, punt 30, u tal-14 ta’ Settembru 2006, Centro di
Musicologia Walter Stauffer, C‑386/04, Ġabra p. I‑8203, punt 22).
Huwa paċifiku li Rimbaud ipproċediet għal investiment fi proprjetà immobbli fi Franza. Tali investiment transkonfinali jikkostitwixxi
moviment ta’ kapital skont l-imsemmija nomenklatura (ara, f’dan is-sens, is-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, punt 60).
Għaldaqstant, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 40 u tal-Anness XII tal‑Ftehim ŻEE huma applikabbli f’kawża bħal dik tal-kawża
prinċipali li tikkonċerna tranżazzjoni bejn ċittadini ta’ Stati partijiet f’dan il-ftehim. Skont ġurisprudenza stabbilita,
il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tinterpretahom inkwantu hija adita minn qorti ta’ Stat Membru fir-rigward tal-portata f’dan
l-istess Stat ta’ dan il-ftehim li jifforma parti integrali mis-sistema legali tal-Unjoni (ara s-sentenzi tal‑15 ta’ Ġunju 1999,
Andersson u Wåkerås-Andersson, C-321/97, Ġabra p. I‑3551, punti 26 sa 31; tal-15 ta’ Mejju 2003, Salzmann, C‑300/01, Ġabra
p. I‑4899, punt 65, kif ukoll tat-23 ta’ Settembru 2003, Ospelt u Schlössle Weissenberg, C‑452/01, Ġabra p. I‑9743, punt 27).
Wieħed mill-għanijiet prinċipali tal-Ftehim ŻEE huwa li jinkiseb bl-iktar mod komplet possibbli l-moviment liberu tal-merkanzija,
tal-persuni, tas-servizzi u tal‑kapital fiż-ŻEE kollha, b’tali mod li s-suq intern maħluq fit-territorju tal‑Unjoni jiġi estiż
għall-Istati tal-EFTA. F’din il-perspettiva, diversi dispożizzjonijiet tal-imsemmi ftehim huma intiżi sabiex jiggarantixxu
interpretazzjoni tiegħu l-iktar uniformi possibbli fiż-ŻEE kollha (ara l‑opinjoni 1/92, tal-10 ta’ April 1992, Ġabra p. I‑2821).
F’dan il-kuntest, hija l‑Qorti tal-Ġustizzja li għandha tiżgura li r-regoli tal-Ftehim ŻEE, essenzjalment identiċi għal dawk
tat-Trattat FUE, jiġu interpretati b’mod uniformi fi ħdan l-Istati Membri (sentenza Ospelt u Schlössle Weissenberg, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 29).
Mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE jirriżulta li r-regoli li jipprojbixxu r-restrizzjonijiet għall-movimenti
ta’ kapital u d-diskriminazzjoni li huma jistabbilixxu huma, fir-rigward tar-relazzjonijiet bejn l-Istati partijiet fil‑Ftehim ŻEE,
irrispettivament minn jekk humiex membri tal-Unjoni jew tal‑EFTA, identiċi għal dawk li d-dritt tal-Unjoni jimponi fir-relazzjonijiet
bejn l‑Istati Membri (ara s-sentenza Ospelt u Schlössle Weissenberg, iċċitata iktar ’il fuq, punt 28).
Minn dan jirriżulta li, għalkemm restrizzjonijiet għall-moviment liberu tal-kapital bejn ċittadini ta’ Stati partijiet fil-Ftehim
ŻEE għandhom ikunu evalwati fid-dawl tal‑Artikolu 40 u tal-Anness XII tal-imsemmi ftehim, dawn id-dispożizzjonijiet għandhom
l-istess portata ġuridika bħal dik tad-dispożizzjonijiet tal‑Artikolu 63 TFUE (ara, is-sentenza tal-11 ta’ Ġunju 2009, Il-Kummissjoni
vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, C‑521/07, Ġabra p. I‑4873, punt 33).
Għandu jiġi mfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, għalkemm it-taxxa diretta taqa’ taħt il-kompetenza tal-Istati Membri,
dawn tal-aħħar għandhom, madankollu, jeżerċitawha b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-7
ta’ Settembru 2004, Manninen, C‑319/02, Ġabra p I‑7477, punt 19; tas-6 ta’ Marzu 2007, Meilicke
et
, C‑292/04, Ġabra p. I-1835, punt 19; tal-24 ta’ Mejju 2007, Holböck, C‑157/05, Ġabra p. I-4051, punt 21, u ELISA, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 68). Bl-istess mod, din il-kompetenza ma tippermettilhomx japplikaw miżuri li jirrestrinġu l-libertà ta’
moviment garantita minn dispożizzjonijiet simili tal-Ftehim ŻEE.

Fuq l-eżistenza ta’ restrizzjoni għall-movimenti ta’ kapital
Fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxix restrizzjoni
għall-movimenti ta’ kapital, diġà ġie kkonstatat, fil-kawża li tat lok għas-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, li l‑leġiżlazzjoni
inkwistjoni tikkostitwixxi restrizzjoni għall-prinċipju ta’ moviment liberu tal-kapital, ipprojbita mill-Artikolu 63 TFUE.
Ġie deċiż li, sabiex ikunu jistgħu jibbenefikaw mill-eżenzjoni mit-taxxa kkontestata, il-persuni ġuridiċi li ma għandhomx
is-sede ta’ tmexxija tagħhom fi Franza huma, bid-differenza ta’ persuni taxxabbli oħra, suġġetti, skont l‑Artikolu 990 E(2)
u (3) taċ-CGI, għal kundizzjoni supplimentari, jiġifieri dik marbuta mal-eżistenza ta’ konvenzjoni konkluża bejn ir-Repubblika
Franċiża u l‑Istat ikkonċernat. Fin-nuqqas ta’ konvenzjoni bħal din, persuna ġuridika li ma għandhiex is-sede ta’ tmexxija
tagħha fi Franza, issib ruħha mċaħda mill‑possibbiltà li titlob b’mod effettiv l-eżenzjoni mit-taxxa kkontestata skont l‑Artikoli
990 D u 990 E(2) u (3) taċ-CGI. Madankollu, b’kunsiderazzjoni tal-fatt li huma biss l-Istati kkonċernati li għandhom kompetenza
li jiddeċiedu li jintrabtu permezz ta’ konvenzjoni, jirriżulta li l-kundizzjoni marbuta mal-eżistenza ta’ konvenzjoni dwar
għajnuna amministrattiva jew ta’ trattat tista’ tinvolvi
de facto
, għal din il-kategorija ta’ persuni ġuridiċi, sistema permanenti ta’ nuqqas ta’ eżenzjoni mit-taxxa kkontestata, li tirrendi
l-investiment f’proprjetà immobbli fi Franza inqas attraenti għall-kumpanniji li ma humiex residenti (ara, is-sentenza ELISA,
iċċitata iktar ’il fuq, punti 75 sa 77).
Fil-kawża prinċipali, l-eżenzjoni mit-taxxa kkontestata favur kumpanniji stabbiliti fl-Istat terz ikkonċernat, prevista mid-dispożizzjonijiet
tal-Artikolu 990 E taċ-CGI, hija suġġetta għall-konklużjoni ta’ konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva jew ta’ trattat
konkluż bejn ir-Repubblika Franċiża u l-Prinċipat tal-Liechtenstein.
Issa, fir-rigward tal-eżenzjoni stabbilita fl-Artikolu 990 E (2) taċ-CGI, ebda konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva bil-għan
li jiġu miġġielda l-evażjoni u l-evitar fiskali ma ġiet iffirmata bejn dawn iż-żewġ Stati. Bl-istess mod, fir‑rigward tal-eżenzjoni
msemmija fl-Artikolu 990 E (3) taċ-CGI, għandu jiġi indikat li, sa issa, ir-Repubblika Franċiża u l-Prinċipat tal-Liechtenstein
għadhom ma ffirmawx trattat li abbażi tiegħu l-persuni ġuridiċi kkonċernati ma għandhomx ikunu suġġetti għal taxxa ogħla minn
dik tal-persuni ġuridiċi li għandhom is-sede tagħhom fi Franza.
Minn dan jirriżulta li r-rekwiżiti previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għall-ibbenefikar
mill-eżenzjoni mit-taxxa kkontestata jeskludu awtomatikament lill-kumpanniji li ma humiex residenti stabbiliti fil‑Liechtenstein
mill-benefiċċju tal-eżenzjoni u jirrendu l-investiment fi proprjetà fi Franza inqas attraenti għal dawn il-kumpanniji.
Għaldaqstant, f’kawża bħal dik fil-kawża prinċipali, l-imsemmija leġiżlazzjoni tikkostitwixxi fir-rigward tal-persuni ġuridiċi
restrizzjoni għall-prinċipju ta’ moviment liberu tal-kapital, li, bħala regola ġenerali, hija pprojbita mill‑Artikolu 40 tal-Ftehim
ŻEE bl-istess mod kif hija pprojbita mill‑Artikolu 63 TFUE.
Skont il-Gvern Franċiż, it-taxxa kkontestata hija intiża sabiex tiddiswadi lill‑persuni li jħallsu t-taxxa, li huma suġġetti
għaliha, milli jevadu taxxa bħal din billi joħolqu kumpanniji, li jsiru proprjetarji ta’ proprjetà immobbli li tinsab fi Franza,
fi Stati li ma kkonkludewx mar-Repubblika Franċiża konvenzjoni li fiha klawżola dwar għajnuna amministrattiva, bil-għan li
jiġu miġġielda l-evażjoni u l‑evitar fiskali. Il-kriterju essenzjali ta’ eżenzjoni huwa kkostitwit mill-garanzija li l-awtoritajiet
fiskali Franċiżi jistgħu jitolbu direttament lill-awtoritajiet fiskali barranin l-informazzjoni neċessarja kollha sabiex tikkorrabora
d‑dikjarazzjonijiet magħmula mill-kumpanniji li għandhom drittijiet fuq proprjetà jew drittijiet reali oħra fuq proprjetà
immobbli li tinsab fi Franza skont l-Artikolu 990 E taċ-CGI, kif ukoll id-dikjarazzjonijiet magħmula minn persuni fiżiċi li
għandhom ir-residenza fiskali tagħhom fi Franza dwar il-proprjetà immobbli tagħhom suġġetta għat-taxxa.
Il-Gvern Franċiż jispjega li, bid-differenza tal-obbligi ta’ għajnuna reċiproka imposti fil-kuntest legali tal-Unjoni, l-Istati
Membri taż-ŻEE li ma humiex membri tal-Unjoni Ewropea ma humiex obbligati jittrasponu d-Direttiva 77/799. Għaldaqstant, fin-nuqqas
ta’ konvenzjoni li tinkludi klawżola dwar għajnuna amministrattivia jew ta’ trattat li jinkludi klawżola ta’ nondiskriminazzjoni
fil‑qasam tat-taxxa, l-awtoritajiet fiskali Franċiżi ma jistgħux jitolbu direttament lill-awtoritajiet fiskali tal-Prinċipat
tal-Liechtenstein l-informazzjoni kollha neċessarja.
Għaldaqstant għandu jiġi eżaminat jekk ir-restrizzjoni inkwistjoni hijiex iġġustifikata mir-raġuni ta’ interess ġenerali tal-ġlieda
kontra l-evażjoni fiskali u n-neċċessità li tinżamm l-effettività tal-kontrolli fiskali.

Fuq il-ġustifikazzjoni bbażata fuq il-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali u n‑neċessità li tinżamm l-effettività tal-kontrolli
fiskali
Fir-rigward tal-ġustifikazzjoni bbażata fuq il-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali u n-neċessità li tinżamm l-effettività tal-kontrolli
fiskali, għandu jiġi mfakkar li restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital tista’ tkun ammessa biss bil‑kundizzjoni li
tkun adegwata biex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan inkwistjoni mingħajr ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex
jintlaħaq dan l-għan (sentenzi tat-13 ta’ Diċembru 2005, Marks & Spencer, C-446/03, Ġabra p. I‑10837, punt 35; tat-12 ta’
Settembru 2006, Cadbury Schweppes u Cadbury Schweppes Overseas, C‑196/04, Ġabra p. I­‑7995, punt 47; tat-13 ta’ Marzu 2007,
Test Claimants in the Thin Cap Group Litigation, C-524/04, Ġabra p. I-2107, punt 64 u tat-18 ta’ Diċembru 2007, A, C-101/05,
Ġabra p. I-11531, punt 55).
B’hekk, ġustifikazzjoni bbażata fuq il-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali tista’ tiġi aċċettata biss jekk din tirrigwarda skemi
purament artifiċjali li għandhom l-għan li tiġi evitata l-liġi fiskali, fatt li jeskludi kull preżunzjoni ġenerali ta’ evażjoni.
B’hekk, preżunzjoni ġenerali ta’ evitar jew ta’ evażjoni fiskali ma tistax tkun suffiċjenti sabiex tiġġustifika miżura fiskali
li tippreġudika l-għanijiet tat-Trattat (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-26 ta’ Settembru 2000, Il-Kummissjoni vs Il‑Belġju,
C‑478/98, Ġabra p. I‑7587, punt 45, kif ukoll Cadbury Schweppes u Cadbury Schweppes Overseas, iċċitata iktar ’il fuq, punt
50 u ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt, Stat Membru jista’ japplika miżuri li jippermettu li jiġi vverifikat, b’mod ċar u preċiż, l-ammont dovut mill-persuni
taxxabbli (ara s-sentenza tal-10 ta’ Marzu 2005, Laboratoires Fournier, C‑39/04, Ġabra p. I-2057, punt 24).
Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet, fis-sentenza ELISA, iċċitata
iktar ’il fuq, li din il-leġiżlazzjoni hija adatta għall-għan li jikkonsisti fil-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali minħabba
l‑fatt li din tippermeti li jiġu miġġielda l-prassi intiżi biss biex jeħilsu lil persuni fiżiċi mill-ħlas tat-taxxa fuq il-kapital
fi Franza, jew għall-inqas tagħmel dawn il‑prassi inqas attraenti.
Il-Qorti tal-Ġustizzja madankollu ddeċidiet li, fil-każ ta’ impossibbiltà għall‑awtoritajiet fiskali Franċiżi li jitolbu,
abbażi ta’ konvenzjoni konkluża mal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu l-persuna ġuridika kkonċernata għandha s-sede ta’
tmexxija tagħha, il-kooperazzjoni tal-awtoritajiet fiskali ta’ dan l-Istat Membru, xejn ma jimpedixxi lill-awtoritajiet fiskali
Franċiżi milli jeżiġu mill‑persuna taxxabbli l-provi li huma jikkunsidraw neċessarji sabiex jiġu stabbiliti b’mod korrett
it-taxxi kkonċernati u, skont il-każ, li jirrifjutaw l‑eżenzjoni mitluba jekk dawn il-provi ma humiex ipprovduti.
Ġie kkonstatat li l-leġiżlazzjoni Franċiża inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tippermettix lill-kumpanniji li huma esklużi
mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva u li ma jaqgħux taħt trattat li jipprevedi klawżola
ta’ nondiskriminazzjoni fil-qasam tat-taxxa, iżda li jinvestu fi proprjetà immobbli fi Franza, li jipprovdu dokumenti rilevanti
li jippermettu li tiġi stabbilita l-identità tal-azzjonisti tagħhom u kull informazzjoni oħra li l‑awtoritajiet fiskali Franċiżi
jqisu bħala neċessarja. Konsegwentment, il-Qorti tal‑Ġustizzja ddeċidiet li din il-leġiżlazzjoni tostakola, f’kull każ, li
dawn il‑kumpanniji jipproduċu l-prova li huma ma għandhomx għan ta’ evażjoni. Hija kkonkludiet li l-Gvern Franċiż seta’ jadotta
miżuri inqas restrittivi sabiex jintlaħaq l‑għan tal-ġlieda kontra l-evażjoni fiskali u, b’hekk, li t-taxxa kkontestata ma
tistax tiġi ġġustifikata minn tali ġlieda (ara s-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, punti 99 sa 101)
Madankollu għandu jiġi mfakkar li l-kawża li tat lok għas-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, kienet tikkonċerna fatti
li jirrigwardaw Stati Membri tal‑Unjoni, bl-esklużjoni ta’ kull Stat terz. Għaldaqstant, hekk kif ġie indikat fil‑punt 19
ta’ din is-sentenza, ir-risposti għad-domandi preliminari pprovduti minn din is-sentenza jikkonċernaw biss relazzjonijiet
bejn l-Istati Membri tal‑Unjoni.
Issa, hemm lok li jiġi mfakkar li l-ġurisprudenza dwar ir-restrizzjonijiet għall‑eżerċizzju tal-libertà ta’ moviment fi ħdan
l-Unjoni ma tistax tiġi kompletament trasposta għall-movimenti ta’ kapital bejn l-Istati Membri u l-Istati terzi, peress li
dawn il-movimenti jaqgħu f’kuntest legali differenti (ara, is‑sentenzi tat-18 ta’ Diċembru 2007, A, iċċitata iktar ’il fuq,
punt 60, u tad-19 ta’ Novembru 2009, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C-540/07, Ġabra p. I-10983, punt 69).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-qafas ta’ kooperazzjoni bejn l‑awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri stabbilit
mid-Direttiva 77/799 ma jeżistix bejnhom u l-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat terz meta dan tal-aħħar ma jkun ħa ebda impenn
ta’ għajnuna reċiproka (ara, is-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 70)
Ċertament, l-Anness XXII tal-Ftehim dwar iż-ŻEE jipprevedi li l-Istati Membri taż-ŻEE huma obbligati jittrasponu fid-dritt
nazzjonali tagħhom id-direttivi li jarmonizzaw id-dritt tal-kumpanniji, u b’mod partikolari dawk relatati mal‑kontijiet tal-kumpanniji.
Dawn il-miżuri joffru lill-persuna taxxabbli l‑possibbiltà li tipproduċi data affidabbli u li tista’ tiġi vverifikata dwar
kumpannija stabbilita fi Stat parti fil-Ftehim ŻEE. F’dan il-każ, huwa stabbilit li d-Direttiva 77/799 ma hijiex applikabbli
bejn l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri u dawk tal-Prinċipat tal-Liechtenstein.
Għaldaqstant, fil-kawża prinċipali, huwa impossibbli għall-awtoritajiet fiskali kompetenti Franċiżi li jiksbu mingħand dawk
tal-Prinċipat tal-Liechtenstein l‑informazzjoni neċessarja għall-eżerċizzju ta’ kontroll effettiv tal-provi pprovduti mill-kumpanniji
taxxabbli.
Minn dan isegwi li, meta l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru tissuġġetta l-benefiċċju ta’ vantaġġ fiskali għal kundizzjonijiet
li l-ħarsien tagħhom jista’ jiġi vverifikat biss billi tinkiseb informazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti ta’ Stat terz membru
taż-ŻEE, huwa, bħala prinċipju, leġittimu li dan l-Istat Membru jirrifjuta l-għoti ta’ dan il-vantaġġ jekk, b’mod partikolari,
minħabba n-nuqqas ta’ obbligu f’konvenzjoni ta’ dan l-Istat terz li jipprovdi informazzjoni, ikun impossibbli għalih li jikseb
din l-informazzjoni mingħand dan tal-aħħar.
Fir-rigward, b’mod partikolari, il-kwistjoni dwar jekk, kif issostni l-Kummissjoni, l-awtoritajiet fiskali Franċiżi għandhomx
jipproċedu għal eżami każ b’każ tal-provi pprovduti minn kumpannija stabbilita fi Stat Membru taż-ŻEE, għandu jiġi rrilevat
li fil-fatt mis-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, jirriżulta li fil-kuntest tal-Unjoni, ir-rifjut kategoriku tal-għoti
ta’ vantaġġ fiskali ma huwiex iġġustifikat għaliex xejn ma jwaqqaf lill-awtoritajiet fiskali milli jeżiġu mill-persuna taxxabbli
l-provi li huma jikkunsidraw neċessarji sabiex jiġu stabbiliti l-imposti u t-taxxi kkonċernati b’mod korrett u, skont il-każ,
li tiġi rrifjutata l-eżenzjoni mitluba jekk dawn il-provi ma humiex ipprovduti
Madankollu, din il-ġurisprudenza ma tapplikax għas-sitwazzjoni differenti ta’ kumpannija stabbilita fil-Prinċipat tal-Liechtenstein.
Fil-fatt, anki jekk, fis‑sitwazzjoni li kienet is-suġġett tas-sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq, l‑awtoritajiet Lussemburgiżi
ma kellhomx, skont l-Artikolu 8(1) tad‑Direttiva 77/799, bħala regola ġenerali l-obbligu li jipprovdu informazzjoni, xorta
jibqa’ l-fatt li l-kuntest leġiżlattiv huwa nettament differenti.
Qabel kollox, skont l-Artikolu 1(1) tad-Direttiva 77/799, l-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri għandhom jiskambjaw
l-informazzjoni kollha li tista’ tippermettilhom jistabbilixxu b’mod korrett it-taxxi fuq id-dħul u fuq il-kapital kif ukoll
l-informazzjoni kollha dwar l-istabbiliment ta’ taxxi fuq il-primjums ta’ assigurazzjoni. Sabiex jiġi implementat dan l-iskambju
ta’ informazzjoni, l‑imsemmija direttiva tistabbilixxi kuntest leġiżlattiv li jipprevedi, fl-Artikolu 3 tagħha, l-iskambju
awtomatiku u fl-Artikolu 4 tagħha, l-iskambju spontanju. Barra minn hekk, din timponi termini għall-għoti ta’ informazzjoni
(Artikolu 5), il‑kollaborazzjoni minn uffiċjali tal-Istati (Artikolu 6) kif ukoll konsultazzjonijiet (Artikolu (9) u l-ġbir
flimkien tal-esperjenzi (Artikolu 10).
Huwa għaldaqstant biss b’mod derogatorju li l-Artikolu 8 tad-Direttiva 77/799, intitolat “Limiti għal bdil ta’ informazzjoni”,
jipprevedi eċċezzjonijiet għall‑iskambju ta’ informazzjoni. Inkwantu dispożizzjoni derrogatorja, din hija s‑suġġett ta’ interpretazzjoni
stretta. Barra minn hekk, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali, l-Istati Membri huma obbligati jipprattikaw effettivament
l‑iskambju ta’ informazzjoni, stabbilit mid-Direttiva 77/799.
F’dan il-kuntest leġiżlattiv, il-possibbiltà mogħtija lill-persuna taxxabbli, fis‑sentenza ELISA, iċċitata iktar ’il fuq,
li tipproduċi provi li għandhom jiġu eżaminati mill-awtoritajiet fiskali Franċiżi tirriżulta għaldaqstant bħala miżura intiża
sabiex jiġi evitat li l-limitu stabbilit mis-sistema ġenerali ta’ skambju ta’ informazzjoni bħal dak li jirriżulta mill-applikazzjoni
ta’ dan l-Artikolu 8 jkun għad-dannu tal-persuna taxxabbli.
Jekk, għaldaqstant, din il-possibbiltà hija bbażata fuq l-eżistenza ta’ sistema ġenerali ta’ skambju ta’ informazzjoni bħal
dik stabbilita bid-Direttiva 77/799, u għaldaqstant, dipendenti fuq tali sistema, tali dritt ma jistax jiġi rikonoxxut lill‑persuna
taxxabbli f’ċirkustanzi, identiċi għal dawk tal-kawża prinċipali, li huma kkaratterizzati minn nuqqas ta’ kull obbligu ta’
għajnuna minn naħa tal‑awtoritajiet fiskali tal-Prinċipat tal-Liechtenstein.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha tiġi meqjusa bħala ġġustifikata fir-rigward
tal-Istat parti fil-Ftehim ŻEE minħabba r-raġunijiet imperattivi ta’ interess pubbliku relatati mal-ġlieda kontra l‑evażjoni
fiskali u man-neċessità li tinżamm l-effettività tal-kontrolli fiskali u bħala adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan
inkwistjoni mingħajr ma tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dan il-għan.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Artikolu 40 tal-Ftehim ŻEE ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali bħal
dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li teżenta mit-taxxa kkontestata lill-kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fit‑territorju
ta’ Stat Membru tal-Unjoni u li tissuġġetta din l-eżenzjoni, għal kumpannija li s-sede tagħha tinsab fit-territorju ta’ Stat
terz membru taż-ŻEE, għall-eżistenza ta’ konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva konkluża bejn dan l-Istat Membru u dan
l-Istat terz bil-għan li jiġu miġġielda l-evażjoni u l-evitar fiskali jew għall-kundizzjoni li, b’applikazzjoni ta’ trattat
li jinkludi klawżola ta’ nondiskriminazzjoni minħabba ċ-ċittadinanza, dawn il-persuni ġuridiċi ma għandhomx ikunu suġġetti
għal taxxa ogħla minn dik li għaliha huma suġġetti l‑kumpanniji stabbiliti fit-territorju ta’ dan l-Istat Membru.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in‑natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal‑osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 40 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea, tat-2 ta’ Mejju 1992, ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal
dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li teżenta mit-taxxa fuq il-valur fis-suq tal-proprjetà immobbli li tinsab fit-territorju
ta’ Stat Membru tal-Unjoni Ewropea lill-kumpanniji li għandhom is-sede tagħhom fit-territorju ta’ dan l-Istat u li tissuġġetta
din l‑eżenzjoni, għal kumpannija li s-sede tagħha tinsab fit-territorju ta’ Stat terz membru taż-Żona Ekonomika Ewropea, għall-eżistenza
ta’ konvenzjoni dwar għajnuna amministrattiva konkluża bejn dan l-Istat Membru u dan l‑Istat terz bil-għan li jiġu miġġielda
l-evażjoni u l-evitar fiskali jew għall‑kundizzjoni li, b’applikazzjoni ta’ trattat li jinkludi klawżola ta’ nondiskriminazzjoni
minħabba ċ-ċittadinanza, dawn il-persuni ġuridiċi ma għandhomx ikunu suġġetti għal taxxa ogħla minn dik li għaliha huma suġġetti
l-kumpanniji stabbiliti fit-territorju ta’ Stat Membru.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.