CELEX: 62001CJ0114
Harmonisatie van wetgevingen
Richtlijnen 75/442/EEG en 91/156/EEG
Begrip "afvalstof"
Productieresidu
Mijn
Gebruik
Opslag
Artikel 2, lid 1, sub b
Begrip "andere voorschriften"
Nationale wettelijke regeling die niet onder richtlijnen 75/442/EEG en 91/156/EEG valt

Bij beschikking van 5 maart 2001, binnengekomen bij het Hof op 14 maart daaraanvolgend, heeft de Korkein hallinto-oikeus (hoogste
administratieve rechter) krachtens artikel 234 EG het Hof twee prejudiciële vragen gesteld over de uitlegging van de artikelen 1,
sub a, en 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442/EEG van de Raad van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen (PB L 194, blz. 39),
zoals gewijzigd bij richtlijn 91/156/EEG van de Raad van 18 maart 1991 (PB L 78, blz. 32; hierna:
richtlijn 75/442).
Die vragen zijn gerezen in een beroep van de vennootschap Outokumpu Chrome Oy, thans AvestaPolarit Chrome Oy (hierna:
AvestaPolarit), die een mijn exploiteert waar in hoofdzaak chroom wordt gewonnen, tegen de voorwaarden die het Lapin ympäristökeskus (milieucentrum
van Lapland; hierna:
milieucentrum) haar in de vergunning voor de exploitatie van die mijn heeft opgelegd.
De gemeenschapsregeling
Artikel 1, sub a, eerste alinea, van richtlijn 75/442 verstaat onder afvalstof
elke stof of elk voorwerp behorende tot de in bijlage I genoemde categorieën waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is
zich te ontdoen of zich moet ontdoen.
Artikel 1, sub c, van deze richtlijn verstaat onder
houder de
producent van de afvalstoffen of de natuurlijke of rechtspersoon die de afvalstoffen in bezit heeft.
Artikel 1, sub d, van de richtlijn definieert
beheer als de
inzameling, vervoer, nuttige toepassing en verwijdering van afvalstoffen, met inbegrip van het toezicht op die handelingen
en de nazorg voor de stortplaatsen na sluiting.
Bijlage I bij richtlijn 75/442,
Categorieën afvalstoffen, vermeldt in punt Q 11 de
[b]ij winning en bewerking van grondstoffen overgebleven residuen (bijvoorbeeld residuen van mijnbouw of oliewinning enz.) en, in punt Q 16,
[a]lle stoffen, materialen of producten die niet onder de hierboven vermelde categorieën vallen.
Artikel 1, sub a, tweede alinea, van richtlijn 75/442 draagt de Commissie op
een lijst op [te stellen] van de afvalstoffen die tot de categorieën van bijlage I behoren. Krachtens deze bepaling heeft de Commissie bij beschikking 94/3/EG van 20 december 1993 houdende vaststelling van een lijst
van afvalstoffen overeenkomstig artikel 1, onder a, van richtlijn 75/442 (PB L 5, blz. 15) een
Europese afvalcatalogus (hierna:
EAC) vastgesteld, waarin onder andere worden genoemd
[a]fval van exploratie, mijnbouw, ertsconcentratie en verdere bewerking van mineralen en steengroeven. De inleiding van de EAC geeft aan dat deze lijst
van toepassing [is] op alle afvalstoffen, zonder dat het van belang is of ze voor verwijdering of voor nuttige toepassing
bestemd zijn en dat het een
geharmoniseerde lijst van afvalstoffen [is] die niet uitputtend is, dat wil zeggen een lijst die periodiek [...] opnieuw zal
worden bezien, maar dat
[m]aterialen en voorwerpen die in de EAC zijn opgenomen, [...] niet onder alle omstandigheden als afval [worden] beschouwd,
maar alleen als aan de definitie van afvalstof is voldaan.
Artikel 2 van richtlijn 75/442 luidt:
1.
Buiten de werkingssfeer van deze richtlijn vallen de volgende stoffen:
a)
gasvormige effluenten die in de atmosfeer worden uitgestoten;
b)
wanneer zij reeds onder andere voorschriften vallen:
i)
radioactieve afvalstoffen;
ii)
afvalstoffen die ontstaan bij opsporing, winning, behandeling en opslag van delfstoffen, alsmede bij de exploitatie van steengroeven;
iii)
kadavers en de volgende landbouwafvalstoffen: fecaliën en andere natuurlijke en niet gevaarlijke stoffen die in de landbouw
worden gebruikt;
iv)
afvalwater, met uitzondering van afvalstoffen in vloeibare toestand;
v)
afgedankte explosieven.
2.
Bijzondere of aanvullende specifieke bepalingen voor het beheer van bepaalde categorieën afvalstoffen kunnen in bijzondere
richtlijnen worden vastgesteld.
Vóór de wijziging bij richtlijn 91/156 luidde de oorspronkelijke versie van artikel 2 van richtlijn 75/442 als volgt:
1.
Onverminderd deze richtlijn kunnen de lidstaten specifieke voorschriften vaststellen voor bijzondere categorieën afvalstoffen.
2.
Onder de werkingssfeer van deze richtlijn vallen niet:
a)
radioactieve afvalstoffen;
b)
afvalstoffen die ontstaan bij opsporing, winning, behandeling en opslag van delfstoffen, alsmede bij de exploitatie van steengroeven;
c)
kadavers en de volgende landbouwafvalstoffen: fecaliën en andere stoffen die in de landbouw worden gebruikt;
d)
afvalwater, met uitzondering van afvalstoffen in vloeibare toestand;
e)
gasvormige effluenten die in de atmosfeer worden uitgestoten;
f)
afvalstoffen die onderworpen zijn aan specifieke communautaire voorschriften.
Artikel 3, lid 1, van richtlijn 75/442 bepaalt onder meer dat de lidstaten passende maatregelen nemen ter bevordering van
de nuttige toepassing van de afvalstoffen door recycling, hergebruik, terugwinning dan wel andere handelingen gericht op het
verkrijgen van secundaire grondstoffen. Artikel 4 van de richtlijn preciseert dat de lidstaten de nodige maatregelen nemen
om ervoor te zorgen dat de nuttige toepassing of de verwijdering van de afvalstoffen plaatsvindt zonder gevaar voor de gezondheid
van de mens en zonder dat procédés of methoden worden aangewend die nadelige gevolgen voor het milieu kunnen hebben en met
name zonder risico voor water, lucht, bodem, fauna en flora en zonder schade te berokkenen aan natuur- en landschapsschoon.
De artikelen 9 en 10 van richtlijn 75/442 bepalen dat iedere inrichting of onderneming die de in bijlage II A bedoelde handelingen
tot verwijdering van afvalstoffen of de in bijlage II B van deze richtlijn bedoelde handelingen voor nuttige toepassing van
afvalstoffen verricht, een vergunning van de bevoegde instantie moet hebben. Die bijlagen zijn bij beschikking 96/350/EG van
de Commissie van 24 mei 1996 (PB L 135, blz. 32) aangepast aan de wetenschappelijke en technische vooruitgang.
In bijlage II A worden onder meer de volgende verwijderingshandelingen genoemd: sub D 1
Het op of in de bodem brengen van afval (bijvoorbeeld stortplaats, enz.), sub D 12
Permanente opslag (bijvoorbeeld het installeren van containers in een mijn, enz.) en sub D 15
Opslag in afwachting van een in deze bijlage genoemde handeling, met uitsluiting van voorlopige opslag voorafgaande aan inzameling
op de plaats van productie.
In bijlage II B worden onder meer de volgende handelingen genoemd: sub R 4
Recycling/terugwinning van metalen en metaalverbindingen, sub R 5
Recycling/terugwinning van andere anorganische stoffen en sub R 13
Opslag van afvalstoffen bestemd voor een van de [in deze bijlage] genoemde behandelingen (met uitsluiting van voorlopige opslag
voorafgaande aan inzameling op de plaats van productie).
Artikel 11 van richtlijn 75/442 voorziet niettemin in een vrijstelling van vergunning. Lid 1 van dit artikel luidt als volgt:
Onverminderd de bepalingen van richtlijn 78/319/EEG van de Raad van 20 maart 1978 betreffende toxische en gevaarlijke afvalstoffen
[(PB L 84, blz. 43)] kunnen van de in artikel 9 of artikel 10 bedoelde vergunning worden vrijgesteld:
a)
inrichtingen of ondernemingen die hun afvalstoffen op de plaats van productie in eigen beheer verwijderen en
b)
inrichtingen of ondernemingen die afvalstoffen nuttig toepassen.
Deze vrijstelling kan alleen worden verleend:
─
indien de bevoegde instanties algemene voorschriften per type activiteit hebben uitgevaardigd waarin soort en hoeveelheid
afvalstoffen zijn vastgesteld en is aangegeven onder welke voorwaarden de activiteit kan worden vrijgesteld van een vergunning;
en
─
indien de soorten of de hoeveelheden afvalstoffen en de wijzen van verwijdering of nuttige toepassing van dien aard zijn dat
aan de voorwaarden van artikel 4 wordt voldaan.
Nationale bepalingen
De hoofdlijnen van de nationale regeling ten tijde van de feiten van de hoofdprocedure kunnen als volgt worden omschreven.
Richtlijn 75/422 is in Fins recht omgezet bij de afvalstoffenwet 1072/1993, die afvalpreventie, het beperken van de gevaarlijke
eigenschappen van afval en het bevorderen van de nuttige toepassing van afval beoogt.
§ 3, lid 1, sub 1, van deze wet verstaat onder afvalstoffen
elk product of elke stof waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen. Deze definitie wordt gecompleteerd door een lijst van als afvalstoffen aan te merken stoffen en producten in bijlage I bij
het afvalstoffenbesluit 1390/1993. Van de 16 categorieën die in deze lijst worden genoemd, betreft categorie Q 11 bij winning
of bewerking van grondstoffen overgebleven residuen zoals residuen van mijnbouw of oliewinning, en categorie Q 16
Overige materialen, stoffen of producten waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen.
§ 3, lid 1, sub 10 en 11, van wet 1072/1993 verstaat onder nuttige toepassing
elke handeling die terugwinning en gebruik van de stof of de energie die de afvalstoffen bevatten, ten doel heeft en onder verwijdering
elke activiteit die ten doel heeft de afvalstoffen onschadelijk te maken en definitief op te slaan.
Het op grond van wet 1072/1993 vastgestelde besluit 867/1996 van de minister van Leefmilieu, dat een lijst van de meest voorkomende
afvalstoffen en van de schadelijke afvalstoffen bevat, vermeldt afval van exploratie, winning, concentratie en andere bewerkingen
van mineralen, van de verwerking van gesteente en van grindwinning. Volgens de inleiding bij deze lijst is de daarin gehanteerde
terminologie gebaseerd op de EAC en is de lijst slechts indicatief. In deze lijst opgenomen producten of stoffen zijn slechts
afvalstoffen wanneer zij de in § 3, lid 1, sub 1, van wet 1072/1993 genoemde kenmerken bezitten.
Volgens § 42, lid 1, van wet 1072/1993 is een vergunning (de afvalvergunning) vereist voor de bedrijfs- of beroepsmatige nuttige
toepassing of verwijdering van afval, de bedrijfsmatige inzameling van probleemafval en de bij besluit nader te bepalen andere
vormen van afvalbeheer. Volgens de overgangsbepaling van § 78, lid 3, van wet 1072/1993 is een afvalvergunning ook vereist
voor oude, vóór de inwerkingtreding van de wet op 1 januari 1994 begonnen mijnbouw- en concentratiewerkzaamheden, zoals het
geval is bij de mijn waarop de hoofdprocedure betrekking heeft.
Voor de mijnbouw geldt een specifieke wettelijke regeling, namelijk wet 503/1965, zoals gewijzigd bij wet 208/1995 (hierna:
mijnbouwwet). Voor de exploitatie van een mijn is een vergunning vereist. Volgens § 23, lid 1, derde alinea, van de mijnbouwwet moet
bij de vergunningaanvraag een plan worden gevoegd voor het gebruik van het mijnterrein en de aanhorige gronden, waarin onder
meer bepalingen zijn opgenomen over de opslag van producten en bijproducten op het mijnterrein en de aanhorige gronden, zodat
niet alleen rekening kan worden gehouden met de behoeften van de mijnbouw maar ook met veiligheidsaspecten en de nadelige
gevolgen voor de omgeving.
Volgens § 40, lid 2, van de wet mag degene die het recht heeft een mijn te exploiteren, behalve ertsen ook andere ondergronds
voorkomende stoffen benutten, voorzover dat nodig is voor de mijnbouw en daarmee verbonden activiteiten of indien dergelijke
stoffen vrijkomen als bijproducten of afval van de ontginning of bewerking van ertsen. Bij de mijnbouw afgegraven grond, ganggesteente
en resterend zand, die worden opgeslagen op het mijnterrein of in de omgeving en die bij de mijnbouw kunnen worden gebruikt
of verder kunnen worden bewerkt, worden als bijproducten van de mijnbouw beschouwd.
De verwijzende rechter wijst erop dat volgens § 1, lid 1, tweede alinea, van het afvalstoffenbesluit 294/1997 geen afvalvergunning
is vereist voor van de mijnbouw afkomstig ongevaarlijk grond- en gesteenteafval dat overeenkomstig een op grond van de mijnbouwwet
goedgekeurd plan ter plaatse of elders nuttig wordt toegepast of verwijderd.
Een wet met meer algemene strekking, wet 735/1991 betreffende de procedure inzake de milieuvergunning, zoals gewijzigd bij
wet 1712/1995, vereist een vergunning, de zogenoemde
milieuvergunning, voor elk project voor bepaalde activiteiten, met name indien voor een aspect daarvan een afvalvergunning is vereist. De
milieuvergunning is in die gevallen afhankelijk van de afgifte van de afvalvergunning.
De hoofdprocedure en de prejudiciële vragen
AvestaPolarit heeft bij het milieucentrum een aanvraag voor een milieuvergunning ingediend met het oog op de voortzetting
van haar mijnbouwactiviteit en ertsconcentratie op het terrein dat in de hoofdprocedure aan de orde is, waarop na ongeveer
dertig jaar exploitatie vanaf 2002 geleidelijk van dagbouw zou worden overgegaan op ondergrondse winning.
De mijnbouw omvat de volgende onderdelen: ontginning door boren en dynamiteren, verbrijzeling, grove en fijne concentratie.
De jaarlijkse productiecapaciteit van de mijn is: grove concentratie van chroom 300 000 ton, fijne concentratie van chroom
450 000 ton, ertsproductie 500 000 ton. Jaarlijks worden gemiddeld ongeveer 8 miljoen ton ganggesteente en ongeveer 1,1 miljoen
ton erts gedolven.
Voor het mijnterrein bestaat geen bestemmingsplan. De omgeving bestaat uit bossen en moerassen. Een gebied dat valt onder
het nationale programma voor de bescherming van moerasgebieden ligt gedeeltelijk op het mijnterrein. De dichtstbijzijnde woning
bevindt zich op 1,5 km afstand. Er zijn verschillende bezinkingsbekkens voor het na de ertsconcentratie resterende zand. De
omliggende terreinen behoren tot de aanhorige gronden van de mijn; over de landschapsarchitectuur daarvan zal worden beslist
nadat het mijnterrein zal zijn verlaten. Op de opslagterreinen van de mijn ligt thans ongeveer 100 miljoen ton ganggesteente.
Er is voorzien dat een deel daarvan over 70 tot 100 jaar zal worden gebruikt om de mijn op te vullen, maar dat de steenhopen
voordien in het landschap zullen worden geïntegreerd. Een deel van het gesteente mag permanent op het terrein blijven. Slechts
een klein deel van het ganggesteente, ongeveer 20 %, zal worden verwerkt tot steenslag. Het reeds opgeslagen ganggesteente
kan niet worden gebruikt om steenslag te maken, maar kan misschien worden gebruikt bij de bouw van golfbrekers en dijken.
Bij besluit van 16 juni 1999 heeft het milieucentrum de verlangde milieuvergunning toegekend, maar heeft daarvoor voorwaarden
gesteld die verband houden met het feit dat het het ganggesteente en het resterende zand beschouwt als afvalstoffen waarop
de procedure van wet 1072/1993 van toepassing is. In de motivering van het besluit overwoog het milieucentrum met name: Aangezien de rest- of bijproducten van de mijn als zodanig niet opnieuw worden gebruikt of verbruikt, moeten zij als afval
in de zin van de afvalstoffenwet worden beschouwd. Voorzover de te verwijderen rest- of bijproducten als zodanig onmiddellijk
worden gebruikt (onder meer door ze weer in de mijn te deponeren), moeten zij niet als afval worden beschouwd.Aangezien die afvalstoffen niet overeenkomstig een op basis van de mijnbouwwet goedgekeurd plan worden verwijderd of nuttig
toegepast, is de goedkeuringsprocedure van de afvalstoffenwet erop van toepassing.
AvestaPolarit heeft tegen dat besluit beroep ingesteld bij de Korkein hallinto-oikeus en de schrapping gevorderd van de zonder
rechtsgrondslag gestelde vergunningsvoorwaarden betreffende het ganggesteente en het resterende zand, volgens welke die worden
aangemerkt als afval en de plaats waar zij worden opgeslagen als stortplaatsen. Zij stelt dat het ganggesteente en het resterende
zand geen afvalstoffen zijn in de zin van § 3, lid 1, punt 1, van wet 1072/1993 en voert in dat verband een aantal argumenten
aan.
In die omstandigheden heeft de Korkein hallinto-oikeus de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële
vragen gesteld:
1)
Moeten ganggesteente dat vrijkomt bij de winning van erts in een mijn en/of het na de ertsconcentratie resterende zand, gelet
op de hierna sub a tot d genoemde omstandigheden, worden aangemerkt als afvalstoffen in de zin van artikel 1, sub a, van richtlijn
75/442/EEG van de Raad van 15 juli 1975, zoals gewijzigd bij richtlijn 91/156/EEG van de Raad van 18 maart 1991?
a)
Welke betekenis moet daarbij worden gehecht aan het feit dat het ganggesteente en het na de ertsconcentratie resterende zand
worden opgeslagen op het terrein van de mijn of de aanhorige gronden? Is het voor de vraag of deze onder het begrip afvalstof
vallen van belang, dat die bijproducten van de mijnbouw worden opgeslagen op het terrein van de mijn, op aanhorige gronden
of verder weg?
b)
Welke betekenis moet daarbij worden gehecht aan het feit, dat het ganggesteente dezelfde samenstelling heeft als de bodem
waaruit het vrijkomt, en dat die samenstelling ongeacht de duur en wijze van bewaring niet verandert? Moet het zand, dat het
resultaat is van het concentratieproces, in dat verband anders worden behandeld dan het ganggesteente?
c)
Welke betekenis moet daarbij worden gehecht aan het feit, dat het ganggesteente geen gevaar oplevert voor de volksgezondheid
of het milieu, maar dat volgens de voor de afgifte van milieuvergunningen bevoegde autoriteit uit het na de ertsconcentratie
resterende zand stoffen uitlogen die gevaarlijk zijn voor de gezondheid en het milieu? Welk belang heeft de mogelijke invloed
van het ganggesteente of het na de ertsconcentratie resterende zand op de volksgezondheid en het milieu voor de beantwoording
van de vraag, of het om afvalstoffen gaat?
d)
Welke betekenis moet worden gehecht aan het feit, dat het ganggesteente en het na de ertsconcentratie resterende zand niet
bestemd zijn om buiten gebruik te worden gesteld? Het ganggesteente en het na de ertsconcentratie resterende zand kunnen zonder
meer opnieuw worden gebruikt, bijvoorbeeld als steun bij graafwerken en, wat ganggesteente betreft, bij de landschapsarchitectuur
na de beëindiging van de mijnactiviteit. Met de verdere technische ontwikkeling zullen uit het na de ertsconcentratie resterende
zand in de toekomst nog bruikbare mineralen kunnen worden gewonnen. In hoeverre moet rekening worden gehouden met de mate
waarin de plannen van de mijnexploitant voor dat gebruik vaststaan, en met de vraag, hoe lang na de opslag van het ganggesteente
en het na de ertsconcentratie resterende zand op het terrein van de mijn of op aanhorige gronden dat gebruik zal plaatsvinden?
2)
Indien op de eerste vraag wordt geantwoord, dat ganggesteente en/of het na de ertsconcentratie resterende zand moeten worden
aangemerkt als afvalstoffen in de zin van artikel 1, sub a, van de afvalstoffenrichtlijn, moeten de volgende aanvullende vragen
worden beantwoord:
a)
Slaan de
andere voorschriften bedoeld in artikel 2, lid 1, sub b, van de afvalstoffenrichtlijn (zoals gewijzigd bij richtlijn 91/156/EEG), volgens hetwelk
stoffen die daaronder vallen, buiten de werkingssfeer van de richtlijn vallen, en die volgens punt ii onder meer betrekking
hebben op afvalstoffen die ontstaan bij opsporing, winning, behandeling en opslag van delfstoffen, enkel op gemeenschapsrechtelijke
bepalingen, of kunnen ook nationale wettelijke regelingen, zoals verschillende bepalingen van de Finse mijnbouwwet en van
het afvalstoffenbesluit,
andere voorschriften zijn in de zin van de afvalstoffenrichtlijn?
b)
Indien ook nationale wettelijke regelingen
andere voorschriften zijn, gaat het dan enkel om regelingen die reeds bestonden bij de inwerkingtreding van afvalstoffenrichtlijn 91/156/EEG,
of ook om pas later vastgestelde nationale wettelijke regelingen?
c)
Indien ook nationale wettelijke regelingen
andere voorschriften zijn, moeten deze nationale wettelijke regelingen dan op grond van de fundamentele gemeenschapsbepalingen met betrekking
tot milieubescherming of de beginselen van de afvalstoffenrichtlijn aan bepaalde eisen inzake het niveau van milieubescherming
voldoen om de afvalstoffenrichtlijn buiten toepassing te kunnen laten? Om welke eisen kan het gaan?
De eerste vraag
In verband met de eerste vraag heeft de Korkein hallinto-oikeus reeds een grotendeels gelijkaardige vraag gesteld in de zaak
waarin het arrest van 18 april 2002, Palin Granit en Vehmassalon Kansanterveystyön Kuntayhtymän hallitus (C-9/00, Jurispr.
blz. I-3533; hierna:
arrest Palin Granit), is gewezen.
In dat arrest, waarin niet van een mijnexploitatie afkomstig ganggesteente en resterend zand aan de orde waren, maar ganggesteente
dat vrijkomt bij de exploitatie van een steengroeve, verklaarde het Hof voor recht:
─
de houder van ganggesteente dat vrijkomt bij de exploitatie van een steengroeve en voor onbepaalde tijd wordt opgeslagen in
afwachting van een eventueel gebruik, ontdoet zich van dit gesteente of is voornemens zich daarvan te ontdoen, zodat dit ganggesteente
als afvalstof in de zin van richtlijn 75/442 moet worden beschouwd;
─
de plaats waar het ganggesteente wordt opgeslagen, de samenstelling ervan en het feit dat het geen echt gevaar voor de gezondheid
van de mens of voor het milieu oplevert, aangenomen dat dit is aangetoond, zijn geen relevante criteria om te bepalen of het
als afvalstof moet worden aangemerkt.
Het Hof kwam tot die slotsom op grond van de volgende overwegingen:
[...] Het toepassingsgebied van het begrip afvalstof hangt [...] af van de betekenis van de term
zich ontdoen van (arrest van 18 december 1997, Inter-Environnement Wallonie, C-129/96, Jurispr. blz. I-7411, punt 26).
[...]
[...] Het verrichten van een in bijlage II A of II B bij richtlijn 75/442 genoemde handeling volstaat [...] op zichzelf niet
om een stof als afvalstof aan te merken.
[...]
[...] Het Hof heeft [...] in zijn arrest van 28 maart 1990, Vessoso en Zanetti (C-206/88 en C-207/88, Jurispr. blz. I-1461,
punt 9), het begrip afvalstof aldus gedefinieerd dat het voorwerpen of stoffen die voor economisch hergebruik geschikt zijn,
niet uitsluit. In zijn arrest van 25 juni 1997, Tombesi e.a. (C-304/94, C-330/94, C-342/94 en C-224/95, Jurispr. blz. I-3561,
punt 52), heeft het ook verklaard dat het bij richtlijn 75/442 ingevoerde stelsel van toezicht en beheer, alle voorwerpen
en stoffen beoogt te omvatten waarvan de eigenaar afstand doet, zelfs al hebben zij een commerciële waarde en worden zij voor
handelsdoeleinden opgehaald met het oog op recycling, terugwinning of hergebruik.
Noch het feit dat ganggesteente het voorwerp vormt van een in richtlijn 75/442 genoemde handeling, noch het feit dat het hergebruikt
kan worden, volstaat derhalve om te kunnen bepalen of dit gesteente een afvalstof in de zin van richtlijn 75/442 is.
Andere overwegingen zijn daarentegen meer bepalend.
In de punten 83 tot en met 87 van het arrest [van 15 juni 2000,] ARCO Chemie Nederland e.a. [C-418/97 en C-419/97, Jurispr.
blz. I-4475], heeft het Hof beklemtoond dat de wetenschap dat een stof een productieresidu is, dat wil zeggen een product
dat niet als zodanig voor later gebruik was beoogd, een belangrijke aanwijzing is. Zoals de Commissie opmerkt, is in de hoofdzaak
de winning van ganggesteente niet het hoofddoel van Palin Granit. Het is slechts een bijproduct en de onderneming probeert
de hoeveelheid ervan te beperken. Volgens het gewone spraakgebruik is een afvalstof datgene wat afvalt wanneer een materiaal
of voorwerp wordt bewerkt, en wat niet het rechtstreeks beoogde resultaat van het productieproces is.
Derhalve valt bij winning vrijgekomen ganggesteente dat niet de door de exploitant van de granietgroeve in eerste instantie
beoogde productie vormt, in beginsel onder de in punt Q 11 van bijlage I bij richtlijn 75/442 genoemde categorie
Bij winning en bewerking van grondstoffen overgebleven residuen.
Tegen deze analyse zou kunnen worden ingebracht dat goederen, materialen of grondstoffen die vrijkomen door een productieproces
of door delving die niet in de eerste plaats op de winning daarvan zijn gericht, geen residu kunnen vormen, maar een bijproduct
zijn waarvan de onderneming
zich [niet] wil ontdoen in de zin van artikel 1, sub a, eerste alinea, van richtlijn 75/442, maar dat zij in een later stadium, in voor haar gunstige
omstandigheden, wil exploiteren of op de markt brengen zonder voorafgaande bewerking.
Een dergelijke analyse is niet in strijd met de doelstellingen van richtlijn 75/442. Er is immers geen enkele rechtvaardigingsgrond
om de bepalingen daarvan, die zijn bedoeld om voor verwijdering of nuttige toepassing van afvalstoffen te zorgen, toe te passen
op goederen, materialen of grondstoffen die, los van enige bewerking, economisch gezien, de waarde van producten hebben en
als zodanig zijn onderworpen aan de wettelijke regeling die op deze producten van toepassing is.
Gelet echter op de [...] verplichting om het begrip afvalstoffen ruim uit te leggen teneinde de nadelen en de schadelijke
gevolgen die zij naar hun aard met zich brengen, te beperken, moet deze redenering met betrekking tot bijproducten worden
beperkt tot situaties waarin het hergebruik van een goed, materiaal of grondstof niet slechts mogelijk, maar zeker is, zonder
voorafgaande bewerking en als voortzetting van het productieproces.
Naast de hoedanigheid van productieresidu van een stof blijkt dus de mate waarin het waarschijnlijk is dat deze stof zonder
voorafgaande bewerking wordt hergebruikt, een tweede criterium te vormen dat relevant is om te beoordelen of het om een afvalstof
in de zin van richtlijn 75/442 gaat. Wanneer er, naast de mogelijkheid om de stof te hergebruiken, voor de houder een economisch
voordeel is om dit ook te doen, is de waarschijnlijkheid van een dergelijk hergebruik groot. In een dergelijk geval kan de
betrokken stof niet meer worden beschouwd als een last waarvan de houder
zich wil ontdoen, maar is zij een echt product.
[...] dat in de hoofdzaak het enige hergebruik dat van het ganggesteente als zodanig kan worden gemaakt, bijvoorbeeld gebruik
voor ophogingswerkzaamheden of voor de bouw van havens en golfbrekers, meestal tot opslag noopt die lang kan duren, voor de
exploitant een last vormt en mogelijkerwijs milieuschade veroorzaakt die richtlijn 75/442 nu juist probeert te beperken. Het
hergebruik is dus niet zeker en is alleen op min of meer lange termijn mogelijk, zodat het ganggesteente slechts kan worden
beschouwd als
bij winning ontstane residuen waarvan de exploitant
voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen in de zin van richtlijn 75/442, en dus onder de in punt Q 11 genoemde categorie van bijlage I bij deze richtlijn valt.
Gelet op die overwegingen blijkt allereerst dat ganggesteente en na de ertsconcentratie resterend zand, zoals die welke afkomstig
zijn uit de door AvestaPolarit geëxploiteerde mijn, in punt Q 11 van bijlage I bij richtlijn 75/442 bedoelde
[b]ij winning en bewerking van grondstoffen overgebleven residuen zijn (zie punten 32 en 33 van het arrest Palin Granit).
Onderzocht moet nog worden of dergelijke residuen als afvalstoffen moeten worden aangemerkt op grond dat de houder zich ervan
ontdoet, voornemens is zich ervan te ontdoen of zich ervan moet ontdoen in de zin van artikel 1, sub a, eerste alinea, van
richtlijn 75/442. Als dat niet het geval is, zouden die residuen, zoals AvestaPolarit stelt, kunnen worden beschouwd als bijproducten
die niet binnen de werkingssfeer van de richtlijn vallen.
In dat verband moet onderscheid worden gemaakt tussen residuen die zonder voorafgaande bewerking in het productieproces worden
gebruikt voor de noodzakelijke opvulling van de mijngangen en andere residuen.
Eerstgenoemde worden immers gebruikt als materiaal in het eigenlijke industriële mijnbouwproces en kunnen niet worden beschouwd
als stoffen waarvan de houder zich ontdoet of waarvan hij voornemens is zich te ontdoen, aangezien hij die stoffen juist nodig
heeft voor zijn hoofdactiviteit.
Enkel indien een dergelijk gebruik van die residuen verboden is, met name om veiligheidsredenen of om redenen van milieubescherming,
en de galerijen moeten worden afgesloten en op een andere wijze moeten worden gestut, moet worden aangenomen dat de houder
zich van die residuen moet ontdoen en dat zij afvalstoffen zijn.
In andere gevallen, wanneer een mijnexploitant de residuen die daadwerkelijk in de galerijen zullen worden gebruikt fysiek
kan identificeren en de bevoegde instantie afdoende garanties kan geven voor dat gebruik, moeten die residuen niet als afvalstoffen
worden beschouwd. In dat verband is het aan de bevoegde instantie om te beoordelen of de tijd gedurende welke de residuen
worden opgeslagen alvorens zij weer in de mijn worden gestort, niet zodanig lang is dat die garanties niet echt kunnen worden
gegeven.
Residuen waarvan het gebruik in het productieproces niet noodzakelijk is voor het opvullen van de galerijen, moeten in elk
geval in hun geheel als afvalstoffen worden beschouwd.
Dat geldt niet alleen voor ganggesteente en resterend zand waarvan het gebruik in de bouw of voor andere doeleinden onzeker
is (zie punten 37 en 38 van het arrest Palin Granit), maar ook voor ganggesteente dat tot steenslag wordt vermalen. Zelfs
indien een dergelijk gebruik waarschijnlijk is, is daarvoor immers een bewerking noodzakelijk van een stof die als zodanig
niet wordt gebruikt in het mijnbouwproces, noch voor de voorgenomen uiteindelijke toepassing (zie punt 36 van het arrest Palin
Granit).
Dat geldt ook voor ganggesteente dat voor onbepaalde tijd wordt opgeslagen in de vorm van steenhopen, of voor resterend zand
dat in de oude bezinkingsbekkens blijft. Die residuen worden immers niet gebruikt in het productieproces en kunnen niet zonder
voorafgaande bewerking worden geëxploiteerd of op de markt gebracht. Het zijn dus afvalstoffen waarvan de houder zich ontdoet.
Dat zij in het landschap worden geïntegreerd is slechts een milieuvriendelijke wijze om ze te behandelen, maar geen fase in
het productieproces.
Derhalve moet op de eerste prejudiciële vraag worden geantwoord dat in een situatie als die in de hoofdprocedure, de houder
van ganggesteente en van na de ertsconcentratie resterend zand die afkomstig zijn van de exploitatie van een mijn, zich ontdoet
van deze stoffen of voornemens dan wel verplicht is zulks te doen, met als gevolg dat die stoffen moeten worden aangemerkt
als afvalstoffen in de zin van richtlijn 75/442, tenzij de houder ze rechtmatig gebruikt voor de noodzakelijke opvulling van
de galerijen van die mijn en afdoende garanties geeft voor de identificatie en het daadwerkelijke gebruik van de daartoe bestemde
stoffen.
De tweede vraag
Met zijn tweede vraag, sub a, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of met de uitdrukking
andere voorschriften in artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442 enkel wordt gedoeld op gemeenschapsrechtelijke bepalingen dan wel op nationale
wettelijke regelingen, zoals sommige bepalingen van de mijnbouwwet en van het afvalstoffenbesluit 294/1997.
Gelet op de uiteenzetting van het nationale recht en van de feiten in de hoofdprocedure, kan de vraag louter theoretisch lijken.
Zoals in punt 21 van dit arrest is opgemerkt, stelt de mijnbouwwet de exploitatie van een mijn afhankelijk van een vergunning
en moet de vergunningaanvraag onder meer gegevens bevatten over de opslag van producten en bijproducten op het mijnterrein
en de aanhorige gronden, zodat bij de behandeling van de aanvraag niet alleen rekening kan worden gehouden met de behoeften
van de mijnbouw maar ook met veiligheidsaspecten en de nadelige gevolgen voor de omgeving. Zoals in de punten 20 en 23 van
dit arrest reeds is uiteengezet, is voor de behandeling van de afvalstoffen die voortkomen uit de mijnexploitatie bovendien
een specifieke afvalvergunning vereist overeenkomstig de artikelen 9 en 10 van richtlijn 75/442, behalve voor ongevaarlijk
grond- en gesteenteafval dat door de exploitant wordt behandeld overeenkomstig een op grond van de mijnbouwwet goedgekeurd
procédé. Artikel 11 van richtlijn 75/442 voorziet in een dergelijke procedure tot vrijstelling van vergunning in de gevallen
en onder de voorwaarden die in punt 14 van dit arrest in herinnering zijn gebracht. Zo de krachtens de mijnbouwwet goedgekeurde
procédés in die gevallen en onder die voorwaarden worden toegepast, zijn de relevante bepalingen van de mijnbouwwet en van
het afvalstoffenbesluit 294/1997 dus geen
andere voorschriften in de zin van artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442, maar maatregelen tot toepassing van die richtlijn.
Dat lijkt in de hoofdzaak het geval te kunnen zijn. Voor het geval de vrijstelling van de afvalvergunning evenwel in een andere
context dan die van artikel 11 van richtlijn 75/442 wordt verleend, onderzoekt het Hof hierna de prejudiciële vraag.
Artikel 2, lid 2, van richtlijn 75/442 bepaalt uitdrukkelijk dat bijzondere richtlijnen regels kunnen stellen voor het beheer
van bepaalde categorieën afvalstoffen. Die richtlijnen kunnen bijzondere of richtlijn 75/442 aanvullende specifieke bepalingen
bevatten. Dat betekent dat de Gemeenschap zich uitdrukkelijk de mogelijkheid heeft voorbehouden om voor bepaalde, niet op
voorhand vastgestelde categorieën meer aangepaste of meer volledige regels vast te stellen dan richtlijn 75/442. Op die grondslag
zijn bijvoorbeeld richtlijn 91/157/EEG van de Raad van 18 maart 1991 inzake batterijen en accu's die gevaarlijke stoffen bevatten
(PB L 78, blz. 38) en richtlijn 91/689/EEG van de Raad van 12 december 1991 betreffende gevaarlijke afvalstoffen (PB L 377,
blz. 20) vastgesteld.
Anders dan hetgeen voor de in artikel 2, lid 1, van richtlijn 75/442 bedoelde categorieën afvalstoffen uitdrukkelijk is voorzien,
blijven de categorieën afvalstoffen waarvoor op grond van lid 2 van dit artikel bijzondere richtlijnen zijn vastgesteld, evenwel
in het algemeen onderworpen aan richtlijn 75/442, ook al kunnen met betrekking tot bepaalde aspecten bijzondere regels worden
uitgevaardigd die afwijken van de bepalingen daarvan, en ook al kunnen aanvullende regels worden vastgesteld met het oog op
een verdergaande harmonisatie van het beheer van de betrokken afvalstoffen. De in lid 1, sub b, en in artikel 2, lid 2, van
richtlijn 75/442 bedoelde wettelijke en bestuursrechtelijke regelingen hebben dus een verschillende strekking: de eerste onttrekken
de betrokken categorieën afvalstoffen, die op voorhand zijn bepaald, geheel aan de werkingssfeer van richtlijn 75/442, terwijl
de tweede de betrokken categorieën afvalstoffen in beginsel aan die richtlijn onderworpen laten. Het argument van de Duitse
en de Oostenrijkse regering en van de regering van het Verenigd Koninkrijk, dat artikel 2, leden 1, sub b, en 2, van richtlijn
75/442 redundant zijn indien wordt aangenomen dat het eerste ook kan zien op gemeenschapsregelingen, is dus ongegrond. Verder
zij opgemerkt dat reeds vóór de vaststelling van richtlijn 91/156 verschillende communautaire regelingen bestonden ter organisatie
van het beheer van in lid 1, sub b, bedoelde categorieën afvalstoffen. De advocaat-generaal heeft deze in punt 66 van zijn
conclusie vermeld.
Deze vaststelling sluit evenwel niet uit dat de woorden
andere voorschriften in artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442 onder bepaalde voorwaarden (zie de punten 52 en 58-60 van dit arrest) ook
op nationale wettelijke regelingen zien. In dat verband moet worden opgemerkt dat in de gevallen waarin de gemeenschapswetgever
op dit gebied een bijzonder soort voorschriften, hetzij communautair dan wel nationaal, op het oog had, hij duidelijke bewoordingen
heeft gebruikt. Zo vermeldt artikel 2, lid 2, van richtlijn 75/442 richtlijnen, terwijl artikel 2, lid 1, van die richtlijn,
in de oorspronkelijke versie, vóór de bij richtlijn 91/156 aangebrachte wijzigingen, specifieke voorschriften van de lidstaten
vermeldde en artikel 2, lid 2, sub f, in die versie, specifieke communautaire voorschriften.
Deze uitlegging druist geenszins in tegen het doel van richtlijn 75/442. In de oorspronkelijke versie van die richtlijn waren
de meeste van de thans in artikel 2, lid 1, sub b, bedoelde categorieën afvalstoffen eenvoudigweg van de werkingssfeer van
de richtlijn uitgesloten. Dat was ook het geval in de voorstellen van de Commissie van 16 augustus 1988 en 23 november 1989
die uiteindelijk tot richtlijn 91/156 hebben geleid (PB 1988, C 295, blz. 3, en 1989, C 326, blz. 6). Gelet op de zeer bijzondere
kenmerken van de betrokken afvalstoffen kon de gemeenschapswetgever bij de vaststelling van richtlijn 91/156 en in afwachting
van de vaststelling van nieuwe gemeenschapsregels die zijn aangepast aan de bijzondere kenmerken van het beheer van die afvalstoffen,
de voorkeur geven aan de verdere toepassing van nationale wettelijke regelingen die zelf aan die bijzondere kenmerken zijn
aangepast, in plaats van de betrokken afvalstoffen te onderwerpen aan het algemene kader van richtlijn 75/442. Ten einde te
vermijden dat het beheer van die afvalstoffen in bepaalde situaties aan geen enkele wettelijke regeling onderworpen is, zoals
voorheen het geval was, heeft hij evenwel een regeling uitgewerkt volgens welke bij gebreke van een specifieke communautaire
regeling en, subsidiair, van een specifieke nationale wettelijke regeling, richtlijn 75/442 van toepassing is.
De argumenten die de Finse en de Nederlandse regering en de Commissie tegen deze uitlegging aanvoeren, kunnen niet worden
aanvaard. Hoewel in de vijfde overweging van de considerans van richtlijn 91/156 wordt gesteld, dat
een dispariteit tussen de wetgevingen van de lidstaten op het gebied van de verwijdering en de nuttige toepassing van afvalstoffen
nadelig kan zijn voor de kwaliteit van het milieu en de goede werking van de interne markt, belet zulks niet dat de gemeenschapswetgever heeft kunnen menen dat ofschoon een harmonisatie van het beheer van de meeste
categorieën afvalstoffen noodzakelijk was, de nationale instanties voor bepaalde bijzondere categorieën (die in de oorspronkelijke
versie van richtlijn 75/442 eenvoudigweg van de werkingssfeer daarvan waren uitgesloten) in afwachting van een specifieke
communautaire regeling de mogelijkheid moesten behouden om het beheer daarvan te regelen buiten het kader van die richtlijn,
maar dat wanneer een lidstaat daartoe geen initiatief nam, hij dat beheer in dat kader moest organiseren.
Gepreciseerd moet evenwel worden dat om te worden beschouwd als een
ander voorschrift in de zin van artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442 dat een in die bepaling genoemde categorie afvalstoffen omvat,
een nationale wettelijke regeling niet enkel betrekking mag hebben op de betrokken stoffen of voorwerpen, bijvoorbeeld vanuit
industrieel oogpunt, maar nauwkeurige bepalingen moet omvatten betreffende het beheer daarvan als afvalstoffen in de zin van
artikel 1, sub d, van de richtlijn. Anders zou het beheer van die afvalstoffen niet zijn georganiseerd op basis van richtlijn
75/442 of van een daarvan onafhankelijke nationale wettelijke regeling, hetgeen zowel in strijd zou zijn met de bewoordingen
van artikel 2, lid 1, sub b, van de richtlijn, die eisen dat de afvalstoffen als zodanig onder de betrokken nationale regeling
vallen, als met de vierde overweging van de considerans van richtlijn 91/156, volgens welke
de lidstaten ter wille van een hoog niveau van milieubescherming niet alleen stappen moeten nemen om te waarborgen dat de
verwijdering en de nuttige toepassing van afvalstoffen op verantwoorde wijze geschiedt, doch daarnaast ook maatregelen moeten
treffen om het ontstaan van afvalstoffen te beperken, met name door schone technologieën en recycleerbare en opnieuw te gebruiken
producten te bevorderen, rekening houdend met de bestaande of potentiële marktmogelijkheden voor de nuttige toepassing van
afvalstoffen.
Zo staat het in de hoofdprocedure in voorkomend geval aan de verwijzende rechter om, indien hij de nationale bepalingen ter
toepassing van richtlijn 75/442 buiten beschouwing wil laten, zich ervan te vergewissen dat de alternatieve bepalingen van
de mijnbouwwet die in dat verband worden aangevoerd, betrekking hebben op het beheer van mijnafval en van toepassing zijn
op de afvalstoffen die afkomstig zijn van de door AvestaPolarit geëxploiteerde mijn. Op grond van de stukken van de zaak meent
het Hof dat zulks met het ongevaarlijke grond- en gesteenteafval het geval kan zijn indien AvestaPolarit een krachtens die
wet goedgekeurd procédé hanteert.
Met zijn tweede vraag, sub b, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn
75/442 aldus moet worden uitgelegd dat een
ander voorschrift in de zin van die bepaling noodzakelijkerwijs van kracht moet zijn geworden vóór 1 april 1993, de dag waarop richtlijn 91/156
in werking is getreden, dan wel of het ook na die datum van kracht kan zijn geworden.
Dienaangaande zij opgemerkt dat uit de bewoordingen van de betrokken bepaling niet uitdrukkelijk blijkt dat deze slechts ziet
op nationale voorschriften die bestonden ten tijde van de inwerkingtreding van richtlijn 91/156. De daarin gebruikte woorden
wanneer zij reeds onder andere voorschriften vallen kunnen immers zowel een materiële als een temporele betekenis hebben. Bovendien komt het woord
reeds niet in alle taalversies van richtlijn 75/442 voor.
Volgens artikel 5 EG treedt de Gemeenschap op gebieden die niet onder haar exclusieve bevoegdheid vallen ─ hetgeen met betrekking
tot het milieu het geval is ─ overeenkomstig het subsidiariteitsbeginsel slechts op indien en voorzover de doelstellingen
van het overwogen optreden niet voldoende door de lidstaten kunnen worden verwezenlijkt en derhalve vanwege de omvang of de
gevolgen van het overwogen optreden beter door de Gemeenschap kunnen worden verwezenlijkt, en mag het optreden van de Gemeenschap
niet verder gaan dan nodig is om de doelstellingen van het Verdrag te verwezenlijken.
Nu de gemeenschapswetgever het bij de vaststelling van richtlijn 91/156 opportuun heeft geacht dat de autoriteiten van de
lidstaten in afwachting van de vaststelling van specifieke communautaire regelingen betreffende het beheer van bepaalde bijzondere
categorieën afvalstoffen de mogelijkheid behouden, dat beheer buiten het bij richtlijn 75/442 ingevoerde kader te organiseren,
en niet uitdrukkelijk heeft uitgesloten dat dit kan gebeuren op basis van nationale wettelijke regelingen van na de inwerkingtreding
van richtlijn 91/156, noch enige aanwijzing heeft gegeven op grond waarvan onderscheid kan worden gemaakt tussen dergelijke
nationale wettelijke regelingen en die welke van voor die inwerkingtreding dateren, moet artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn
75/442 aldus worden uitgelegd dat een
ander voorschrift in de zin van die bepaling van kracht kan zijn geworden vóór of na 1 april 1993, de datum van inwerkingtreding van richtlijn
91/156.
Met zijn tweede vraag, sub c, wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn
75/442 aldus moet worden uitgelegd dat een
ander voorschrift in de zin van die bepaling moet voldoen aan bepaalde eisen inzake het niveau van milieubescherming.
Zoals in punt 52 van dit arrest reeds is vermeld, moet een nationale wettelijke regeling, om als
ander voorschrift in de zin van artikel 2, lid 1, sub b, van richtlijn 75/442 te worden beschouwd, nauwkeurige bepalingen omvatten betreffende
het beheer van de betrokken afvalstoffen in de zin van artikel 1, sub d, van de richtlijn. Artikel 10, tweede alinea, EG verplicht
de lidstaten trouwens zich te onthouden van alle maatregelen welke de verwezenlijking van de doelstellingen van het Verdrag
in gevaar kunnen brengen. Wat het beheer van soortgelijke afvalstoffen betreft, zou een aanzienlijk verschil in niveau van
milieubescherming naargelang bepaalde afvalstoffen zouden worden beheerd in het kader van richtlijn 75/442 en andere daarbuiten,
kunnen indruisen tegen de doelstellingen van de Gemeenschap op het gebied van de milieubescherming zoals die zijn omschreven
in artikel 174 EG, meer bepaald tegen de doelstellingen van richtlijn 75/442 zelf. Een dergelijke nationale wettelijke regeling
moet dus dezelfde doelstellingen nastreven als die richtlijn en moet een niveau van milieubescherming opleveren dat minstens
gelijkwaardig is aan dat voortvloeiend uit de maatregelen tot toepassing van die richtlijn, ook als de modaliteiten van die
nationale wettelijke regeling verschillen van die waarin richtlijn 75/442 voorziet.
Zo zal het in de hoofdprocedure in voorkomend geval aan de verwijzende rechter staan om, indien hij de nationale bepalingen
ter toepassing van richtlijn 75/442 buiten beschouwing wil laten, zich ervan te vergewissen dat de alternatieve bepalingen
van de mijnbouwwet die in dat verband worden aangevoerd, op het gebied van het beheer van mijnafval ten minste een gelijkwaardig
niveau van milieubescherming opleveren. Daarbij moet rekening worden gehouden met de vierde overweging van de considerans
van richtlijn 91/156, volgens welke
de lidstaten ter wille van een hoog niveau van milieubescherming niet alleen stappen moeten nemen om te waarborgen dat de
verwijdering en de nuttige toepassing van afvalstoffen op verantwoorde wijze geschiedt, doch daarnaast ook maatregelen moeten
treffen om het ontstaan van afvalstoffen te beperken, met name door schone technologieën en recycleerbare en opnieuw te gebruiken
producten te bevorderen, rekening houdend met de bestaande of potentiële marktmogelijkheden voor de nuttige toepassing van
afvalstoffen, alsmede, meer bepaald met de doelstellingen van de artikelen 3, lid 1, en 4, van richtlijn 75/442.
Op de tweede prejudiciële vraag moet dus worden geantwoord dat voorzover een nationale wettelijke regeling niet een maatregel
is tot toepassing van richtlijn 75/442, met name artikel 11 daarvan, zij moet worden beschouwd als een
ander voorschrift in de zin van artikel 2, lid 1, sub b, van die richtlijn dat een in die bepaling genoemde categorie afvalstoffen omvat, indien
zij betrekking heeft op het beheer van die afvalstoffen als zodanig in de zin van artikel 1, sub d, van de richtlijn en zij
ten minste een niveau van milieubescherming oplevert dat gelijkwaardig is aan dat van de richtlijn, zulks ongeacht de datum
waarop zij in werking is getreden.
Kosten
De kosten door de Finse, de Duitse, de Nederlandse en de Oostenrijkse regering alsmede de regering van het Verenigd Koninkrijk
en de Commissie wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakt, kunnen niet voor vergoeding in aanmerking komen.
Ten aanzien van de partijen in de hoofdprocedure is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale
rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen.
HET HOF VAN JUSTITIE (Zesde kamer),
uitspraak doende op de door de Korkein hallinto-oikeus bij beschikking van 5 maart 2001 gestelde vragen, verklaart voor recht:
1)
In een situatie als die in de hoofdprocedure ontdoet de houder van ganggesteente en van na de ertsconcentratie resterend zand
die afkomstig zijn van de exploitatie van een mijn, zich van deze stoffen of is hij voornemens dan wel verplicht zulks te
doen, met als gevolg dat die stoffen moeten worden aangemerkt als afvalstoffen in de zin van richtlijn 75/442 van de Raad
van 15 juli 1975 betreffende afvalstoffen, zoals gewijzigd bij richtlijn 91/156/EEG van de Raad van 18 maart 1991, tenzij
de houder ze rechtmatig gebruikt voor de noodzakelijke opvulling van de galerijen van die mijn en afdoende garanties geeft
voor de identificatie en het daadwerkelijke gebruik van de daartoe bestemde stoffen.
2)
Voorzover een nationale wettelijke regeling niet een maatregel is tot toepassing van richtlijn 75/442, zoals gewijzigd bij
richtlijn 91/156, met name artikel 11 daarvan, moet zij worden beschouwd als een
ander voorschrift in de zin van artikel 2, lid 1, sub b, van die richtlijn dat een in die bepaling genoemde categorie afvalstoffen omvat, indien
zij betrekking heeft op het beheer van die afvalstoffen als zodanig in de zin van artikel 1, sub d, van de richtlijn en zij
ten minste een niveau van milieubescherming oplevert dat gelijkwaardig is aan dat van de richtlijn, zulks ongeacht de datum
waarop zij in werking is getreden.
Puissochet
Schintgen
Skouris
Macken
Cunha Rodrigues
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 11 september 2003.
De griffier
De president van de Zesde kamer
R. Grass
J.-P. Puissochet
–
Procestaal: Fins.