CELEX: 61989CJ0027
Aρτοποιήσιμος μαλακός σίτος
Ποσοτικοί περιορισμοί ως προς την αγορά στην ειδική παρέμβαση ποικίλλοντες ανά κράτος μέλος
Τιμή αγοράς και τεχνολογικά χαρακτηριστικά

Με απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 1988, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Φεβρουαρίου 1989, το tribunal administratif των Βερσαλιών υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα σχετικά με το κύρος ορισμένων κοινοτικών κανονισμών.
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο αιτήσεως με την οποία η Société coopérative agricole (γεωργικός συνεταιρισμός) με έδρα το Rozay-en-Brie, Provins et environs ( στο εξής: Scarpe ), υποστηριζόμενη από τις δύο παρεμβαίνουσες ενώσεις, ζήτησε από το εθνικό δικαστήριο την ακύρωση της αποφάσεως του Office national interprofessionnel des céréales (στο εξής: ONIC) (εθνικός διεπαγγελματικός οργανισμός σιτηρών), με την οποία ο εν λόγω οργανισμός ανέλαβε να υποστεί μερικώς την επιβάρυνση σχετικά με τον αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο που η Scarpe είχε προσφέρει στην παρέμβαση στο πλαίσιο ειδικού μέτρου αγοράς στην παρέμβαση ληφθέντος από την Επιτροπή.
Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2727/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών ( ΕΕ ειδ. εκδ. 03/013, σ. 158 ), όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα με τους κανονισμούς (ΕΟΚ) 1143/76 της 17ης Μαΐου 1976 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/015, σ. 95), 1151/77 της 17ης Μαΐου 1977 (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/018, σ. 94) και 1018/84 της 31ης Μαρτίου 1984 (
ΕΕ L 107, σ. 1
), προβλέπει τον καθορισμό κατ' έτος από την Κοινότητα κοινής ενιαίας τιμής παρεμβάσεως για τα σιτηρά και, όσον αφορά τον αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο, υψηλότερη τιμή παρεμβάσεως για την ενθάρρυνση της παραγωγής του σιτηρού αυτού. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού, η τιμή αναγωγής καθορίζεται για τον μαλακό σίτο, τον ανταποκρινόμενο στα κριτήρια του τύπου ποιότητας καθώς και στις ιδιότητες που απαιτούνται όσον αφορά το επίπεδο μέσης αρτοποιήσιμης ποιότητας.
Το άρθρο 8, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού ορίζει ότι, όταν η κατάσταση στην αγορά του μαλακού αρτοποιησίμου σίτου της Κοινότητας το απαιτεί, είναι δυνατό να αποφασισθούν ειδικά μέτρα παρεμβάσεως για το σιτηρό αυτό προκειμένου να υποστηριχθεί η ανάπτυξη της αγοράς του σε σχέση με την τιμή αναγωγής. Ωστόσο, τα μέτρα αυτά δύνανται να αναφέρονται σε ποιότητες αρτοποιησίμου μαλακού σίτου, διαφορετικές από αυτήν για την οποία έχει καθοριστεί η τιμή αναγωγής, ενώ τέτοια μέτρα μπορούν ιδίως να σχεδιάζονται για τον μαλακό σίτο που πληροί τις ελάχιστες προϋποθέσεις που απαιτούνται για την αρτοποίηση μέσω της εφαρμογής μειώσεως.
Το άρθρο 7, παράγραφος 5, του προαναφερθέντος κανονισμού 2727/75 προβλέπει ότι η ελάχιστη ποσότητα και ποιότητα που απαιτούνται για την παρέμβαση όσον αφορά κάθε σιτηρό καθώς και οι εφαρμοστέοι στην παρέμβαση πίνακες μειώσεως καθορίζονται από την Επιτροπή κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως.
Αφού καθόρισε για κάθε περίοδο την τιμή αναγωγής στο επίπεδο της κατώτατης αρτοποιήσιμης ποιότητας και κατόπιν στο επίπεδο της μέσης ποιότητας, με την επιφύλαξη, στην τελευταία αυτή περίπτωση, της εφαρμογής για την κατώτατη ποιότητα μιας κατ' αποκοπήν μειώσεως καθοριζόμενης επίσης από το Συμβούλιο, το εν λόγω κοινοτικό όργανο θεώρησε, στη συνέχεια, με τον κανονισμό ( ΕΟΚ) 1019/84, της 31ης Μαρτίου 1984, για τον καθορισμό των τιμών στον τομέα των σιτηρών για την περίοδο εμπορίας 1984/1985 (
ΕΕ L 107, σ. 4
), ότι δεν ενδεικνυόταν ο καθορισμός, στο πλαίσιο του ίδιου κανονισμού, της εφαρμοστέας τιμής σε περίπτωση ειδικών μέτρων παρεμβάσεως για την κατωτάτη αρτοποιήσιμη ποιότητα, δεδομένου ότι το επίπεδο της έπρεπε να εκτιμηθεί κατά τον χρόνο της ενδεχόμενης εφαρμογής τέτοιων μέτρων.
Δεδομένου ότι το Συμβούλιο δεν καθόρισε, για την περίοδο 1985/1986, κοινή ενιαία τιμή παρεμβάσεως για τα σιτηρά ούτε τιμή αναγωγής για τον αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2124/85 της 26ης Ιουλίου 1985 (
ΕΕ L 198, σ. 31
), για συντηρητικά μέτρα στον τομέα των σιτηρών εκτός από τον σκληρό σίτο. Ενόψει των κατευθύνσεων προς τις οποίες είχε προσανατολιστεί το Συμβούλιο, ο κανονισμός αυτός καθόρισε την κοινή ενιαία τιμή παρεμβάσεως για την περίοδο 1985/1986 σε ύψος κατώτερο κατά 1,8 ο/ο της τιμής της περιόδου 1984/1985.
Στη συνέχεια, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό ( ΕΟΚ) 400/86, της 21ης Φεβρουαρίου 1986, περί εφαρμογής ειδικού μέτρου παρέμβασης για τον μαλακό σίτο αρτοποιήσιμης ποιότητας (
ΕΕ L 45, σ. 22
). Δυνάμει του κανονισμού αυτού, οι εθνικοί οργανισμοί παρεμβάσεως αγοράζουν τις ποσότητες μαλακού σίτου που τους προσφέρονται, μέχρι 1000000 τόνους, όσον αφορά την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, και 200000 τόνους, όσον αφορά τη Γαλλική Δημοκρατία, με την επιφύλαξη μειώσεως ισχύουσας για τις προσφορές που γίνονται προς τα κράτη μέλη όταν η προσφερόμενη συνολική ποσότητα υπερβαίνει την προβλεπόμενη ποσότητα.
Ενόψει των ποιοτικών προϋποθέσεων για τον αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο που έχουν καθοριστεί με τον κανονισμό, η Επιτροπή όρισε για την εφαρμογή του εν λόγω ειδικού μέτρου παρεμβάσεως τιμή κατά 5 ο/ο υψηλότερη της κοινής ενιαίας τιμής παρεμβάσεως που είχε καθοριστεί με τον προαναφερθέντα κανονισμό 2124/85 της Επιτροπής.
Δεδομένου ότι το σύνολο των ποσοτήτων που προσέφεραν οι γάλλοι παραγωγοί ανήλθε τελικώς σε 1699740 τόνους, ο ONIC όφειλε, κατ' εφαρμογήν του προαναφερθέντος κανονισμού 400/86, να καθορίσει ποσοστό μειώσεως 88,23 ισχύον για όλες τις προσφορές. Αντιθέτως, οι προσφερόμενες στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ποσότητες ώθησαν τον οργανισμό παρεμβάσεως του κράτους αυτού να καθορίσει ποσοστό μειώσεως 2,55.
Δυνάμει της προαναφερθείσας απόφασης του ONIC, οι περιφερειακές υπηρεσίες του οργανισμού αυτού απορρόφησαν, με απόφαση της 1ης Μαρτίου 1986, σύμφωνα με το ειδικό μέτρο παρεμβάσεως, 1560 τόνους αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου από τους 13250 τόνους που είχε προσφέρει ο Scarpe.
Ο τελευταίος υπέβαλε ενώπιον του tribunal administratif των Βερσαλιών αίτηση ακυρώσεως της αποφάσεως αυτής. Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου προβλήθηκε ο ισχυρισμός ότι ο κανονισμός 400/86, βάσει του οποίου ελήφθη η βαλλόμενη απόφαση, στερείται νομιμότητας από δυο απόψεις. Αφενός, με το να καθορίζει ποσοτικά όρια αγοράς από την παρέμβαση, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με τα κράτη μέλη, ο επίδικος κανονισμός συνιστά παράβαση του άρθρου 8, παράγραφος 2, του κανονισμού 2727/75, καθώς και παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων που έχει θεσπιστεί με τα άρθρα 7 και 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, και της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως που επιβάλλεται με το άρθρο 190 της Συνθήκης. Εξάλλου, σε περίπτωση που ο επίδικος κανονισμός κρινόταν σύμφωνος προς τις διατάξεις της κοινής οργανώσεως αγορών των δημητριακών, θα ανέκυπτε ζήτημα κύρους του από πλευράς της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Αφετέρου, η Επιτροπή εσφαλμένα και άνευ αιτιολογίας καθόρισε, όσον αφορά τον εν λόγω αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο, ειδική τιμή για την παρέμβαση κατώτερη αυτής που είχε γίνει δεκτή κατά την περίοδο 1984/1985 σχετικά με τον κατώτερης ποιότητας αρτοποιήσιμο μαλακό σίτο. 'Ετσι, σε σχέση με τη θεωρητική τιμή αναγωγής που θα έπρεπε να αναπροσδιοριστεί με εφαρμογή στην τιμή αναγωγής της περιόδου 1984/1985 του ποσοστού μειώσεως 1,8 που προέκυψε από τις κατευθύνσεις προς τις οποίες φάνηκε να προσανατολίζεται το Συμβούλιο όσον αφορά την περίοδο 1985/1986, η Επιτροπή προέβη, με τον επίδικο κανονισμό, σε μείωση της τιμής στην ειδική παρέμβαση μεγαλύτερη από το ποσοστό αυτό και, κατά συνέπεια, υπερέβη τις σχετικές με τις τιμές εξουσίες της, οι οποίες, ελλείψει αποφάσεως του Συμβουλίου για την περίοδο 1985/1986, περιορίζονταν στην ευχέρεια λήψεως συντηρητικών μέτρων.
Το εθνικό δικαστήριο, κρίνοντας σοβαρή την αμφισβήτηση αυτή, αποφάσισε την αναστολή της ενώπιον του διαδικασίας έως ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί του προδικαστικού ερωτήματος σχετικά με το
« αν ο κανονισμός 400/86 της 21ης Φεβρουαρίου 1986 της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, καθώς και οι κανονισμοί 2727/75 της 29ης Οκτωβρίου 1975 του Συμβουλίου, 1146/76 της 17ης Μαΐου 1976 του Συμβουλίου και 1629/77 της 20ής Ιουλίου 1977 της Επιτροπής, συνιστούν παράβαση των διατάξεων των άρθρων 7, 40, παράγραφος 3, και 190 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας ».
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο κατά το μέτρο που απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει να επισημανθεί ότι, με την απόφαση της 8ης Ιουνίου 1989, Association generale des producteurs de blé et autres céréales κατά Office national interprofessionnel des céréales (
167/88, Συλλογή 1989, σ. 1653
), το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι όσον αφορά τα ποσοτικά όρια αγοράς στην παρέμβαση που διαφοροποιούνται ανάλογα με τα κράτη μέλη, από την εκ μέρους του εξέταση του κύρους των σχετικών διατάξεων από πλευράς των ίδιων κοινοτικών διατάξεων με αυτές στις οποίες αναφέρεται εν προκειμένω το εθνικό δικαστήριο δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος αυτό.
Επομένως, όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, δεν απομένει παρά να εξεταστεί το κύρος του κανονισμού 400/86 ενόψει της τιμής στην ειδική παρέμβαση που έκανε δεκτή η Επιτροπή.
Επί του λόγου που αντλείται από την αναρμοδιότητα της Επιτροπής
Από τις συνδυασμένες διατάξεις των παραγράφων 2 και 5 του άρθρου 7 του κανονισμού 2727/75 προκύπτει ότι στην Επιτροπή εναπόκειται ο καθορισμός, κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως, των πινάκων μειώσεως που ισχύουν στην παρέμβαση όταν η ποιότητα ενός σιτηρού διαφέρει από τον τύπο ποιότητας για τον οποίο έχει καθοριστεί τιμή παρεμβάσεως.
Εξάλλου, από το νομικό πλαίσιο της υποθέσεως προκύπτει ότι το Συμβούλιο περιορίστηκε στο να θεωρήσει ότι το επίπεδο της τιμής που πρέπει να ορίζεται σε περίπτωση ειδικών μέτρων παρεμβάσεως για τον μαλακό σίτο κατώτατης αρτοποιήσιμης ποιότητας πρέπει να εκτιμάται κατά τον χρόνο ενδεχόμενης εφαρμογής τέτοιων μέτρων, δηλαδή από την Επιτροπή.
Εφόσον δυνάμει του άρθρου 8, παράγραφος 4, του κανονισμού 2727/75η Επιτροπή είναι αρμόδια, κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως, να αποφασίζει σχετικά με τη φύση και την εφαρμογή των ειδικών μέτρων παρεμβάσεως, σ' αυτήν εναπόκειται, κατ' ανάγκην, ο καθορισμός της μειώσεως που πρέπει να γίνεται όταν η ποιότητα του αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου είναι κατώτερη της μέσης ποιότητας, λαμβανομένων υπόψη των απαιτήσεων της αγοράς.
Πράγματι, η αρμοδιότητα αυτή της Επιτροπής απορρέει σιωπηρώς από την αρμοδιότητα που της έχει εκχωρήσει το Συμβούλιο όσον αφορά τη λήψη ειδικών μέτρων παρεμβάσεως για την αγορά αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου ποιότητας διαφορετικής της μέσης, πράγμα που, άλλωστε, οι παρεμβαίνουσες της κύριας δίκης δεν αμφισβήτησαν.
Οι τελευταίες μάλιστα δήλωσαν σαφώς, στις γραπτές τους παρατηρήσεις, ότι, στο πλαίσιο των διαχειριστικών της εξουσιών, η Επιτροπή μπορεί να λαμβάνει επίσης ειδικά μέτρα παρεμβάσεως για τον μαλακό σίτο κατώτατης ποιότητας, μιας και στο όργανο αυτό έχει ανατεθεί το έργο του καθορισμού του επιπέδου των τιμών.
Εξ αυτού έπεται ότι η Επιτροπή, εκδίδοντας τον κανονισμό 400/86, δεν υπερέβη τις εξουσίες που διαθέτει όσον αφορά τον καθορισμό τιμών.
Επί του λόγου που αντλείται από το επίπεδο της τιμής στην ειδική παρέμβαση
Δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή έλαβε εν προκειμένω υπόψη την πλέον περιοριστική πολιτική που είχε αναγγελθεί από το Συμβούλιο, με τον προαναφερθέντα κανονισμό του 1019/84, και εφαρμοστεί από την Επιτροπή για τη μείωση των πλεονασμάτων που -είχαν διαπιστωθεί, ιδίως, στην αγορά του αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου.
Στο πλαίσιο του μέτρου αυτού, η Επιτροπή νομίμως καθόρισε, από τη μία περίοδο στην άλλη, αυστηρότερες ποιοτικές προδιαγραφές, μειώνοντας ταυτόχρονα την ειδική τιμή στην παρέμβαση και ορίζοντας μεγαλύτερη μείωση ακόμα και όσον αφορά ανώτερη ποιότητα αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου.
Επομένως, δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή, καθορίζοντας την επίμαχη τιμή στην ειδική παρέμβαση, υπέπεσε σε καταφανή πλάνη εκτιμήσεως.
Επί του λόγου που αντλείται από την έλλειψη αιτιολογίας της ειδικής τιμής στην παρέμβαση
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, που επιβεβαιώθηκε κυρίως με την απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 1986, Eridania (
250/84, Συλλογή 1986, σ. 117
), η επιβαλλόμενη από το άρθρο 190 της Συνθήκης αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη στη φύση της σχετικής πράξεως. Πρέπει από αυτήν να προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη επιδεχόμενο παρερμηνεία η συλλογιστική της κοινοτικής αρχής από την οποία προέρχεται η επικρινόμενη πράξη ώστε να καθίσταται δυνατό στους μεν ενδιαφερομένους να λαμβάνουν γνώση της δικαιολογίας του ληφθέντος μέτρου στο δε Δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχο του. Δεν είναι δυνατό, ωστόσο, να απαιτείται όπως η αιτιολογία των κανονισμών εξειδικεύει τα διάφορα πραγματικά ή νομικά περιστατικά, ενίοτε λίαν πολυάριθμα και περίπλοκα, τα οποία αποτελούν το αντικείμενο των κανονισμών, εφόσον οι τελευταίοι εντάσσονται στο συστηματικό πλαίσιο του συνόλου του οποίου αποτελούν μέρος.
Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι το επίπεδο της τιμής στην ειδική παρέμβαση που έγινε δεκτό με τον επίδικο κανονισμό εντάσσεται στο κανονιστικό πλαίσιο των διατάξεων που διέπουν την αγορά του αρτοποιήσιμου μαλακού σίτου και των νέων κατευθύνσεων προς τις οποίες είναι προσανατολισμένη η πολιτική τιμών που αναγγέλθηκε και ακολουθήθηκε από τα κοινοτικά όργανα κατά την προηγούμενη περίοδο εμπορίας και, κατά συνέπεια, ήταν γνωστή στους επιχειρηματίες του οικείου τομέα.
Ενόψει της ανωτέρω αναλύσεως, δεν προκύπτει ότι ο επίδικος κανονισμός αριθ. 400/86 είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένος.
Για όλους αυτούς τους λόγους, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέταση του προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των κανονισμών που αναφέρει το εθνικό δικαστήριο.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς του διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το tribunal administratif των Βερσαλιών με απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 1988, αποφαίνεται:

Από την εξέταση του προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψαν στοιχεία ικανά να επηρεάσουν το κύρος των κανονισμών που ανέφερε το εθνικό δικαστήριο.

Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 2 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
F. Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.