CELEX: 62004CJ0470
Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων
Άρθρο 18 ΕΚ
Ελευθερία εγκαταστάσεως
Άρθρο 43 ΕΚ
Άμεση φορολογία
Φορολόγηση πλασματικών υπεραξιών σημαντικών μερίδων εταιρικού κεφαλαίου σε περίπτωση μεταφοράς φορολογικής κατοικίας σε άλλο κράτος μέλος

D., σκέψη 50).
Σε αυτό το πλαίσιο, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, ελλείψει μέτρων κοινοτικής ενοποιήσεως ή εναρμονίσεως, τα κράτη μέλη διατηρούν
την αρμοδιότητα να ορίζουν, συμβατικώς ή μονομερώς, τα κριτήρια κατανομής της φορολογικής τους εξουσίας, προκειμένου, μεταξύ
άλλων, να εξαλείψουν τη διπλή φορολόγηση (προπαρατεθείσα απόφαση Gilly, σκέψεις 24 και 30, αποφάσεις της 21ης Σεπτεμβρίου
1999, C‑307/97, Saint‑Gobain ZN, Συλλογή 1997, σ. I-6161, σκέψη 57, της 12ης Δεκεμβρίου 2002, C‑385/00, De Groot, Συλλογή
2002, σ. I-11819, σκέψη 93, και της 23ης Φεβρουαρίου 2006, C-513/03, van Hilten‑van der Heijden, Συλλογή 2006, σ. Ι-1957,
σκέψεις 47 και 48).
Συναφώς, δεν είναι παράλογο να λαμβάνουν υπόψη τα κράτη μέλη τη διεθνή πρακτική και, μεταξύ άλλων, τα υποδείγματα συμβάσεως
που έχει καταρτίσει ο Οργανισμός για την Οικονομική Συνεργασία και Ανάπτυξη (ΟΟΣΑ) (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις Gilly, σκέψη
31, και van Hilten-van der Heijden, σκέψη 48).
Έτσι, τα κέρδη από τη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων φορολογούνται, κατά το άρθρο 13, παράγραφος 5, του υποδείγματος συμβάσεως
του ΟΟΣΑ περί εισοδήματος και περιουσίας, ειδικότερα, ως είχε το 2005, στο συμβαλλόμενο κράτος κατοικίας του μεταβιβάζοντος.
Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στα σημεία 96 και 97 των προτάσεών της, οι επίμαχες εθνικές διατάξεις προβλέπουν την είσπραξη
του φόρου επί των υπεραξιών που προέκυψαν στις Κάτω Χώρες, του οποίου το ύψος προσδιορίσθηκε κατά το χρονικό σημείο της αποδημίας
του φορολογουμένου και η καταβολή αναβλήθηκε μέχρι την πραγματική μεταβίβαση των τίτλων, σύμφωνα με την αρχή αυτή της εδαφικότητας
σε συνδυασμό με μια χρονική παράμετρο, δηλαδή τη διαμονή στην ημεδαπή κατά τη χρονική περίοδο εντός της οποίας προέκυψαν τα
φορολογητέα κέρδη.
Κατά συνέπεια, το επίμαχο στην κύρια δίκη μέτρο επιδιώκει, αφενός μεν,  σκοπό γενικού συμφέροντος, αφετέρου δε, είναι κατάλληλο
για να διασφαλίσει την επίτευξη του σκοπού αυτού.
Τέλος, πρέπει να εξετασθεί αν ένα μέτρο, όπως το επίμαχο στην κύρια δίκη, δεν υπερβαίνει το αναγκαίο προς την επίτευξη του
επιδιωκόμενου σκοπού μέτρο.
Διαπιστώθηκε, βεβαίως, με τη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, ότι η απαιτούμενη κατά τον χρόνο μεταφοράς της κατοικίας υποβολή
φορολογικής δηλώσεως, αναγκαία για τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος, συνιστά πρόσθετη διοικητική διατύπωση η οποία μπορεί
να παρακωλύσει ή να καταστήσει λιγότερο ελκυστική την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών από τον ενδιαφερόμενο φορολογούμενο,
πλην όμως δεν μπορεί να θεωρηθεί δυσανάλογη ως προς τον θεμιτό σκοπό της κατανομής της φορολογικής εξουσίας, ιδίως προκειμένου
να εξαλειφθεί η διπλή φορολογία μεταξύ κρατών μελών.
Μολονότι θα ήταν δυνατό να προσδιορισθεί εκ των υστέρων, κατά το χρονικό σημείο της πραγματικής μεταβιβάσεως των τίτλων, το
μέρος του φόρου που αναλογεί στο κράτος μέλος καταγωγής, μια τέτοια λύση θα επιφόρτιζε τον φορολογούμενο με υποχρεώσεις εξίσου
σημαντικές. Εκτός της φορολογικής δηλώσεως που θα έπρεπε να υποβάλει στις αρμόδιες ολλανδικές αρχές κατά τον χρόνο μεταβιβάσεως
των μερίδων του, ο φορολογούμενος θα όφειλε να διατηρήσει όλα τα δικαιολογητικά σχετικά με τον καθορισμό της αγοραίας αξίας
τους κατά το χρονικό σημείο μεταφοράς της κατοικίας του και σχετικά με τις δαπάνες που ενδεχομένως εκπίπτουν του φόρου.
Αντιθέτως, προκειμένου περί της υποχρεώσεως συστάσεως ασφαλείας, η οποία είναι απαραίτητη για να χορηγηθεί αναβολή πληρωμής
του κανονικά οφειλόμενου φόρου, μολονότι αυτή διευκολύνει αδιαμφισβήτητα στην είσπραξη αυτού του φόρου από τον κάτοικο αλλοδαπής,
υπερβαίνει το αυστηρά αναγκαίο μέτρο για τη διασφάλιση της λειτουργίας και της αποτελεσματικότητας ενός τέτοιου φορολογικού
καθεστώτος που βασίζεται στην αρχή της φορολογικής εδαφικότητας. Πράγματι, υφίστανται μέσα λιγότερο περιοριστικά σε σχέση
με τις θεμελιώδεις ελευθερίες.
Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 113 των προτάσεών της, ο κοινοτικός νομοθέτης έχει θεσπίσει μέτρα εναρμονίσεως,
τα οποία επιδιώκουν κατ’ ουσίαν τον ίδιο σκοπό. Συγκεκριμένα, η οδηγία 77/799/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1977,
περί της αμοιβαίας συνδρομής των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών στον τομέα των αμέσων φόρων, ορισμένων ειδικών φόρων καταναλώσεως
και των φόρων επί των ασφαλίστρων (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/ 001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/106/ΕΚ του Συμβουλίου,
της 16ης Νοεμβρίου 2004 (ΕΕ 2004, L 359, σ. 30), επιτρέπει σ’ ένα κράτος μέλος να ζητήσει από τις αρμόδιες αρχές ενός άλλου
κράτους μέλους όλες τις πληροφορίες που θα του επιτρέψουν να προβεί στον ορθό προσδιορισμό του φόρου εισοδήματος (αποφάσεις
της 28ης Οκτωβρίου 1999, C-55/98, Vestergaard, Συλλογή 1999, σ. I‑7641, σκέψη 26, και της 26ης Ιουνίου 2003, C-422/01, Skandia
et Ramstedt, Συλλογή 2003, σ. I-6817, σκέψη 42).
Επίσης, η οδηγία 76/308/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1976, περί της αμοιβαίας συνδρομής για την είσπραξη απαιτήσεων
που προκύπτουν από ενέργειες οι οποίες αποτελούν μέρος του συστήματος χρηματοδοτήσεως του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσανατολισμού
και Εγγυήσεων καθώς και από γεωργικές εισφορές και δασμούς (ΕΕ ειδ. έκδ. 02/ 002, σ. 126), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία
2001/44/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 2001 (ΕΕ 2001, L 175, σ. 17), προβλέπει ότι ένα κράτος μέλος μπορεί να ζητήσει
τη συνδρομή άλλου κράτους μέλους για την είσπραξη απαιτήσεων σχετικών με ορισμένους φόρους, μεταξύ των οποίων και οι φόροι
εισοδήματος και περιουσίας.
Τέλος, το μοναδικό σύστημα που θα μπορούσε να θεωρηθεί, στο πλαίσιο αυτό, αναλογικό σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, θα
ήταν ένα σύστημα εισπράξεως του φόρου εισοδήματος από κινητούς τίτλους, το οποίο λαμβάνει πλήρως υπόψη τις υποτιμήσεις της
αξίας που ενδέχεται να προκύψουν μετά τη μεταφορά της κατοικίας του οικείου φορολογουμένου, εκτός και αν αυτές οι υποτιμήσεις
της αξίας είχαν ήδη ληφθεί υπόψη στο κράτος μέλος υποδοχής.
Συνεπώς, στο τρίτο και στο πέμπτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 43 ΕΚ πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια
ότι απαγορεύει σ’ ένα κράτος μέλος να θεσπίσει καθεστώς φορολογήσεως των υπεραξιών σε περίπτωση μεταφοράς της κατοικίας ενός
φορολογουμένου εκτός αυτού του κράτους μέλους, όπως το επίμαχο στην κύρια δίκη καθεστώς, το οποίο εξαρτά τη χορήγηση αναβολής
πληρωμής του φόρου αυτού από τη σύσταση ασφάλειας και δεν λαμβάνει πλήρως υπόψη τις υποτιμήσεις της αξίας που ενδέχεται να
προκύψουν μετά τη μεταφορά της κατοικίας του ενδιαφερομένου και δεν είχαν ληφθεί υπόψη από το κράτος μέλος υποδοχής.

Επί του τετάρτου ερωτήματος
Με το τέταρτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν η ελευθέρωση της ασφάλειας, η οποία συστάθηκε προκειμένου
να χορηγηθεί αναβολή πληρωμής του φόρου επί των υπεραξιών των κινητών τίτλων, οδηγεί, σε περίπτωση όπως αυτή της κύριας δίκης,
στην αναδρομική άρση κάθε εμποδίου. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά, ακολούθως, αν ο τύπος της πράξεως βάσει της οποίας ελευθερώθηκε
η ασφάλεια έχει οποιαδήποτε επίπτωση επί της εκτιμήσεως αυτής. Ζητεί, τέλος, να μάθει αν προτείνεται συμψηφισμός για την επανόρθωση
της ενδεχόμενης εντεύθεν ζημίας.
Όπως παρατήρησε η γενική εισαγγελέας στο σημείο 128 των προτάσεών της, η σύσταση ασφάλειας συνδέεται, κατά κανόνα, με συναφείς
δαπάνες. Ειδικότερα, η ενεχυρίαση εταιρικών τίτλων μπορεί να μειώσει τη φερεγγυότητα του κυρίου τους και να έχει ως συνέπεια,
ενδεχομένως, δυσμενέστερους όρους κατά τη χορήγηση πιστώσεως σ’ αυτόν. Έτσι, τέτοιες συνέπειες δεν είναι δυνατόν να αποκαθίστανται
αναδρομικά απλώς με την ελευθέρωση της ασφάλειας.
Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι το ερώτημα σχετικά με τον τύπο της πράξεως βάσει της οποίας ελευθερώθηκε η ασφάλεια δεν ασκεί
συναφώς καμία επιρροή.
Όσον αφορά τη δυνατότητα συμψηφισμού με τη ζημία που προέκυψε συνεπεία της υποχρεώσεως συστάσεως ασφαλείας προκειμένου να
χορηγηθεί αναβολή πληρωμής του επίμαχου φόρου, πρέπει να υπομνησθεί ότι εναπόκειται στα δικαστήρια των κρατών μελών, κατ’
εφαρμογήν της αρχής της συνεργασίας που θέτει το άρθρο 10 ΕΚ, να διασφαλίζουν τη νομική προστασία που απορρέει, για τους ιδιώτες,
από το άμεσο αποτέλεσμα του κοινοτικού δικαίου. Ελλείψει σχετικής κοινοτικής ρυθμίσεως, στην εσωτερική έννομη τάξη κάθε κράτους
μέλους απόκειται να ορίσει τα αρμόδια δικαστήρια και να ρυθμίσει τους δικονομικούς κανόνες ασκήσεως των ενδίκων βοηθημάτων
τα οποία αποσκοπούν στην κατοχύρωση της προστασίας των δικαιωμάτων που οι ιδιώτες αντλούν από το άμεσο αποτέλεσμα του κοινοτικού
δικαίου. Εντούτοις, οι κανόνες αυτοί δεν μπορούν να είναι λιγότερο ευνοϊκοί από εκείνους που διέπουν την άσκηση παρόμοιων
ενδίκων βοηθημάτων της εσωτερικής έννομης τάξεως (αρχή της ισοδυναμίας) ούτε να καθιστούν πρακτικώς αδύνατη ή εξαιρετικά δυσχερή
την άσκηση των δικαιωμάτων που χορηγεί η κοινοτική έννομη τάξη (αρχή της αποτελεσματικότητας) (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις
της 16ης Δεκεμβρίου 1976, 33/76, Rewe, Συλλογή τόμος 1976, σ. 747, σκέψη 5, της 14ης Δεκεμβρίου 1995, C-312/93, Peterbroeck,
Συλλογή 1995, σ. I-4599, σκέψη 12, και της 8ης Μαρτίου 2001, C-397/98 και 410/98, Metallgesellschaft κ.λπ., Συλλογή 2001,
σ. I-1727).
Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι στο εθνικό δίκαιο απόκειται να ρυθμίσει, τηρώντας τις ανωτέρω υπομνησθείσες αρχές,
όλα τα παρεπόμενα ζητήματα σχετικά με την επιστροφή αχρεωστήτως εισπραχθέντων φόρων, όπως είναι η ενδεχόμενη καταβολή τόκων,
η ημερομηνία από την οποία οφείλονται αυτοί καθώς και το σχετικό επιτόκιο (αποφάσεις της 21ης Μαΐου 1976, 26/74, Roquette
frères κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1976, σ. 273, σκέψεις 11 και 12, και της 12ης Ιουνίου 1980, 130/79, Express Dairy Foods,
Συλλογή τόμος 1980/ΙΙ, σ. 271, σκέψεις 16 και 17, και προπαρατεθείσα απόφαση Metallgesellschaft κ.λπ., σκέψη 86).
Το αυτό θα ίσχυε και προκειμένου περί αιτήματος καταβολής τόκων υπερημερίας προς αντιστάθμιση των δαπανών που ενδεχομένως
προκάλεσε η σύσταση ασφάλειας, δεδομένων των ομοιοτήτων μεταξύ της επιστροφής αχρεωστήτως εισπραχθέντων φόρων και της ελευθερώσεως
ασφαλειών που απαιτήθηκαν κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου.
Άλλωστε, ζημία προκαλούμενη από τη σύσταση ασφάλειας που ζητήθηκε κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου είναι ικανή να στοιχειοθετήσει
ευθύνη του κράτους μέλους που θέσπισε το επίμαχο μέτρο.
Όσον αφορά τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες ένα κράτος μέλος οφείλει να αποκαθιστά τις ζημίες που προκλήθηκαν στους ιδιώτες
από παραβιάσεις του κοινοτικού δικαίου που του καταλογίζονται, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι αυτές είναι
τρεις, ήτοι ο παραβιαζόμενος κανόνας δικαίου να αποσκοπεί στην απονομή δικαιωμάτων στους ιδιώτες, η παράβαση να είναι αρκούντως
κατάφωρη και να υφίσταται άμεση αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παραβάσεως της υποχρεώσεως που υπέχει το κράτος και της βλάβης
που υπέστησαν οι ζημιωθέντες. Η εκτίμηση των προϋποθέσεων αυτών εξαρτάται από το εκάστοτε είδος της καταστάσεως (αποφάσεις
της 5ης Μαρτίου 1996, C-46/93 και C-48/93, Brasserie du pêcheur και Factortame, Συλλογή 1996, σ. I-1029, σκέψη 51, της 8ης
Οκτωβρίου 1996, C-178/94, C‑179/94 και C-188/94 έως C‑190/94, Dillenkofer κ.λπ., Συλλογή 1996, σ. I‑4845, σκέψη 21, και της
4ης Ιουλίου 2000, C‑424/97, Haim, Συλλογή 2000, σ. I-5123, σκέψη 36).
Ειδικότερα ως προς τη δεύτερη προϋπόθεση, το Δικαστήριο έχει κρίνει, αφενός, ότι μια παράβαση είναι κατάφωρη όταν ένα κράτος
μέλος, κατά την άσκηση της κανονιστικής του εξουσίας, υπερέβη, κατά τρόπο πρόδηλο και σοβαρό, τα όρια που επιβάλλονται στην
άσκηση των εξουσιών του (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις Brasserie du pêcheur και Factortame, σκέψη 55, και Dillenkofer κ.λπ.,
σκέψη 25) και, αφετέρου, ότι στην περίπτωση κατά την οποία το οικείο κράτος μέλος, κατά τον χρόνο που διέπραξε την παράβαση,
διέθετε αισθητά μειωμένο περιθώριο εκτιμήσεως, ακόμα και ανύπαρκτο, η απλή παράβαση του κοινοτικού δικαίου μπορεί να αρκεί
προς απόδειξη της υπάρξεως κατάφωρης παραβάσεως (απόφαση της 23ης Μαΐου 1996, C‑5/94, Hedley Lomas, Συλλογή 1996, σ. I-2553,
σκέψη 28).
Για να κρίνει αν μια παραβίαση του κοινοτικού δικαίου συνιστά κατάφωρη παράβαση, το εθνικό δικαστήριο που έχει επιληφθεί αγωγής
αποζημιώσεως πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν την περίπτωση που έχει υποβληθεί στην κρίση του. Μεταξύ
των στοιχείων αυτών καταλέγονται ιδίως ο βαθμός σαφήνειας και ακρίβειας του παραβιαζομένου κανόνα, ο ηθελημένος ή ακούσιος
χαρακτήρας της διαπραχθείσας παραβάσεως ή της προκληθείσας ζημίας, το συγγνωστό ή ασύγγνωστο ενδεχομένης νομικής πλάνης, το
γεγονός ότι η στάση ενός κοινοτικού οργάνου μπορεί να συνετέλεσε στη θέσπιση ή τη διατήρηση αντιθέτων προς το κοινοτικό δίκαιο
εθνικών μέτρων ή πρακτικών (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις Brasserie du pêcheur και Factortame, σκέψη 56, και Haim, σκέψη 43).
Πρέπει να επισημανθεί συναφώς ότι οι σχετικοί κανόνες του κοινοτικού δικαίου είναι ισχύουσες διατάξεις της Συνθήκης που είχαν
απευθείας εφαρμογή πολύ πριν από τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης. Κατά τον χρόνο, όμως, που τέθηκε σε ισχύ το επίμαχο
φορολογικό σύστημα, δηλαδή την 1η Ιανουαρίου 1997, το Δικαστήριο δεν είχε ακόμη εκδώσει την προπαρατεθείσα απόφαση de Lasteyrie
du Saillant, με την οποία έκρινε για πρώτη φορά ότι η υποχρέωση συστάσεως ασφαλείας προκειμένου να χορηγηθεί αναβολή πληρωμής
φόρου επί των υπεραξιών κινητών, από πολλές απόψεις αναλόγου προς τον φόρο της κύριας δίκης, αντιβαίνει προς την ελευθερία
εγκαταστάσεως.
Συνεπώς, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι εμπόδιο που ανακύπτει από σύσταση ασφαλείας που ζητείται κατά
παράβαση του κοινοτικού δικαίου δεν μπορεί να αρθεί αναδρομικά απλώς με την αποδέσμευση της ασφάλειας αυτής. Ο τύπος της πράξεως
βάσει της οποίας ελευθερώθηκε η ασφάλεια δεν έχει καμία επίπτωση επί της εκτιμήσεως αυτής. Εφόσον το κράτος μέλος προβλέπει
την καταβολή τόκων υπερημερίας κατά την απόδοση ασφάλειας που ζητήθηκε, κατά παράβαση του εσωτερικού δικαίου, οι τόκοι αυτοί
οφείλονται ομοίως και σε περίπτωση παραβιάσεως του κοινοτικού δικαίου. Εξάλλου, απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει,
σύμφωνα με τις παρασχεθείσες από το Δικαστήριο κατευθυντήριες γραμμές και τηρώντας τις αρχές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας,
αν υφίσταται ευθύνη του οικείου κράτους μέλους εξαιτίας της ζημίας που προκλήθηκε από την υποχρέωση συστάσεως τέτοιας ασφάλειας.

Επί του καθεστώτος που εφαρμόζεται στην απόδοση των δικαστικών εξόδων
Μολονότι το διατακτικό της αποφάσεως περί παραπομπής αναφέρει μόνον τα πέντε ερωτήματα που εξετάσθηκαν ανωτέρω, από την παραπομπή
της αποφάσεως αυτής στην προπαρατεθείσα απόφαση D διαφαίνεται ότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί την παροχή διευκρινίσεων ως προς
τη συμβατότητα με το κοινοτικό δίκαιο του ολλανδικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στην απόδοση των δικαστικών εξόδων. Στην προκειμένη
περίπτωση, πρόκειται για ένα από τα ζητήματα που πρέπει να επιλύσει το αιτούν δικαστήριο στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας
δίκης.
Πάντως, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η ανάγκη να δοθεί ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου που να είναι χρήσιμη στο εθνικό
δικαστήριο απαιτεί όπως το εθνικό δικαστήριο καθορίζει το πραγματικό και κανονιστικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσονται
τα ερωτήματα που υποβάλλει ή, τουλάχιστον, εξηγεί τις πραγματικές καταστάσεις επί των οποίων στηρίζονται τα ερωτήματα αυτά
(βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 26ης Ιανουαρίου 1993, C-320/90 έως C-322/90, Telemarsicabruzzo κ.λπ., Συλλογή 1993, σ. I-393,
σκέψεις 6 και 7, της 21ης Σεπτεμβρίου 1999, C-67/96, Albany, Συλλογή 1999, σ. I-5751, σκέψη 39, και της 13ης Απριλίου 2000,
C-176/96, Lehtonen και Castors Braine, Συλλογή 2000, σ. I-2681, σκέψη 22).
Τα πληροφοριακά στοιχεία που παρέχονται με τις αποφάσεις περί παραπομπής δεν χρησιμεύουν μόνο στο να καθιστούν δυνατό στο
Δικαστήριο να δίδει χρήσιμες απαντήσεις, αλλά και στο να παρέχουν τη δυνατότητα στις κυβερνήσεις των κρατών μελών και στα
λοιπά ενδιαφερόμενα μέρη να υποβάλλουν παρατηρήσεις κατά το άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου. Στο Δικαστήριο εναπόκειται
να μεριμνά για τη διασφάλιση της δυνατότητας αυτής, λαμβανομένου υπόψη ότι, βάσει της προπαρατεθείσας διατάξεως, μόνον οι
αποφάσεις περί παραπομπής κοινοποιούνται στα ενδιαφερόμενα μέρη (βλ. ιδίως διάταξη της 23ης Μαρτίου 1995, C‑458/93, Saddik,
Συλλογή 1995, σ. Ι-511, σκέψη 13, και προπαρατεθείσες αποφάσεις Albany, σκέψη 40, και Lehtonen και Castors Braine, σκέψη 23).
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι δεν πληρούνται, όμως, οι εν λόγω προϋποθέσεις όσον αφορά το καθεστώς που εφαρμόζεται στην απόδοση
των δικαστικών εξόδων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το ερώτημα περί του εν λόγω καθεστώτος είναι απαράδεκτο.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Μπορεί να επικαλεσθεί το άρθρο 43 ΕΚ κοινοτικός υπήκοος, όπως ο προσφεύγων της κύριας δίκης, ο οποίος κατοικεί, κατόπιν μεταφοράς
της κατοικίας του, σε ένα κράτος μέλος και κατέχει το σύνολο των εταιρικών μεριδίων εταιριών που είναι εγκατεστημένες σε άλλο
κράτος μέλος.
2)
Το άρθρο 43 ΕΚ πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι απαγορεύει σ’ ένα κράτος μέλος να θεσπίσει καθεστώς φορολογήσεως των
υπεραξιών σε περίπτωση μεταφοράς της κατοικίας ενός φορολογουμένου εκτός αυτού του κράτους μέλους, όπως το επίμαχο στην κύρια
δίκη καθεστώς, το οποίο εξαρτά τη χορήγηση αναβολής πληρωμής του φόρου αυτού από τη σύσταση ασφάλειας και δεν λαμβάνει πλήρως
υπόψη τις υποτιμήσεις της αξίας που ενδέχεται να προκύψουν μετά τη μεταφορά της κατοικίας του ενδιαφερομένου και δεν είχαν
ληφθεί υπόψη από το κράτος μέλος υποδοχής.
3)
Ενδεχόμενο εμπόδιο που ανακύπτει από σύσταση ασφαλείας που ζητείται κατά παράβαση του κοινοτικού δικαίου δεν μπορεί να αρθεί
αναδρομικά απλώς με την ελευθέρωση της ασφάλειας αυτής. Ο τύπος της πράξεως βάσει της οποίας ελευθερώθηκε η ασφάλεια δεν έχει
καμία επίπτωση επί της εκτιμήσεως αυτής. Εφόσον το κράτος μέλος προβλέπει την καταβολή τόκων υπερημερίας κατά την απόδοση
ασφάλειας που ζητήθηκε, κατά παράβαση του εσωτερικού δικαίου, οι τόκοι αυτοί οφείλονται ομοίως και σε περίπτωση παραβιάσεως
του κοινοτικού δικαίου. Εξάλλου, απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εκτιμήσει, σύμφωνα με τις παρασχεθείσες από το Δικαστήριο
κατευθυντήριες γραμμές και τηρώντας τις αρχές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας, αν υφίσταται ευθύνη του οικείου
κράτους μέλους εξαιτίας της ζημίας που προκλήθηκε από την υποχρέωση συστάσεως τέτοιας ασφάλειας.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.