CELEX: 62006CJ0001
Agrikoltura
Sistema ta' rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta' prodotti agrikoli
Regolament (KEE) Nru 3665/87
Produzzjoni tal-prova ta' l-esportazzjoni tal-prodotti
Produzzjoni tal-prova ekwivalenti
Artikolu 47(3)
Rikonoxximent ex officio bħala prova ekwivalenti ta’ dokumenti mhux marbutin ma' talba motivata ta' ekwivalenza fformolata b'mod espliċitu
Nuqqas ta' applikazzjoni għall-esportazzjoni diretta
Modalitajiet proċedurali nazzjonali
Obbligi ta' l-awtoritajiet kompetenti nazzjonali

It-talba għal deċiżjoni preliminarja tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 47(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni  (KEE)
Nru 3665/87, tas-27 ta’ Novembru 1987, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet
fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli (ĠU L 351, p.1), kif emendat mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 2955/94, tal-5
ta’ Diċembru 1994 (ĠU L 312, p. 5, aktar ’il quddiem ir-“Regolament Nru 3665/87”).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Bonn Fleisch Ex- und Import GmbH (aktar ’il quddiem “Bonn Fleisch”)
u l-Hauptzollamt Hambourg-Jonas (uffiċju doganali prinċipali ta’ Hamburg-Jonas, aktar ’il quddiem il-“Hauptzollamt”), dwar
ir-rimbors tar-rifuzjonijiet fuq l-esportazzjoni, mitlub minn dan ta’ l-aħħar.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
Ir-Regolament Nru 3566/92
Skond ir-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3566/92 tat-8 ta’ Diċembru 1992 dwar id-dokumenti li għandhom jintużaw għal
skopijiet ta’ implementazzjoni ta’ miżuri tal-Komunità li jeħtieġu verifika ta’ l-użu u/jew tad-destinazzjoni tal-merkanzija
(ĠU L 362, p.11):
“Meta l-applikazzjoni ta’ miżura Komunitarja adottata fil-qasam ta’ importazzjoni jew esportazzjoni ta’ prodotti jew ta’ moviment
ta’ prodotti fi ħdan il-Kummunità hija suġġetta għall-prova li l-prodotti in kwistjoni kienu suġġetti għall-użu u/jew id-destinazzjoni
prevista jew preskritta minn din il-miżura, tali prova tingħata bil-preżentazzjoni tal-kopja ta’ kontroll T5. [...]” [traduzzjoni
mhux uffiċjali].
Ir-Regolament Nru 3665/87
Jirriżulta mid-disa’ u erbgħin premessa tar-Regolament Nru 3665/87 (il-ħamsin premessa fil-verżjoni Ġermaniża):
“[...] jista’ jiġri li minħabba ċirkustanzi mhux taħt il-kontroll ta’ l-esportatur il-kopja ta’ kontroll T5 ma tkunx tista’
tiġi prodotta anki jekk il-prodott ikun ħalla t-territorju doganali tal-Komunità jew ikun wasal f’destinazzjoni partikolari;
billi tali sitwazzjoni tista’ timpedixxi l-kummerċ; billi f’tali ċirkustanzi dokumenti oħrajn għandhom jiġu rrikonoxxuti bħala
ekwivalenti” [traduzzjoni mhux uffiċjali iżda meħuda mir-Regolament Nru 800/1999 li ħassar u ssostitwixxa r-Regolament Nru
3665/87].
L-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 3665/87 jistipula kif ġej:
“Id-dokument użat fl-esportazzjoni għal kwalifika għar-rifużjonijiet għandu jinkludi l-informazzjoni neċessarja biex jiġu
kkalkolati r-rifużjonijiet, u b’mod partikolari:
a)       deskrizzjoni tal-prodotti skond in-nomenklatura użata għar-rifużjonijiet;
b)       il-massa netta tal-prodotti, jew, fejn applikabbli, il-kwantità espressa fl-unità ta’ kejl li tintuża biex jiġu kkalkolati
r-rifużjonijiet;
ċ)      fejn huwa meħtieġ sabiex tiġi kkalkolata r-rifużjoni, il-kompożizzjoni tal-prodotti kkonċernati jew ir-referenza għal din
il-kompożizzjoni;
Fejn id-dokument imsemmi f’dan il-paragrafu huwa d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, din għandha, bl-istess mod tinkludi dawn
id-dettalji, kif ukoll il-kliem ‘kodiċi rifużjoni’ ”.
Skond l-Artikolu 4(1) ta’ dan ir-Reoglament:
“Mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 5 u 16, il-ħlas tar-rifużjoni għandu jkun kondizzjonali fuq il-fornitura ta’ evidenza
li l-prodotti koperti minn dikjarazzjonijiet ta’ l-esportazzjoni aċċettati jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità
fi żmien 60 ġurnata minn tali aċċettazzjoni”.
L-Artikolu 6 ta’ l-imsemmi Regolament jipprovdi li jekk, qabel ma jħalli t-territorju doganali tal-Komunità, prodott kopert
b’dikjarazzjoni doganali li tkun ġiet aċċettata jaqsam territorju tal-Komunità li ma jkunx dak ta’ l-Istat Membru li fit-territorju
tiegħu tkun ġiet aċċettata d-dikjarazzjoni, evidenza li dak il-prodott ikun ħalla t-territorju doganali tal-Komunità għandha
tiġi fornita permezz tal- kopja ta’ kontroll T5 oriġinali endorsjata kif suppost prevista fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru3566/92.
L-Artikolu 18(1) ta’ l-istess Regolament jipprovdi:
“Prova li l-formalitajiet doganali għar-rilaxx għall-konsum jkunu ġew imwettqa għandha tkun provduta:
a)      billi jiġi ppreżentat id-dokument doganali jew kopja jew foto-kopja tiegħu; […]
jew
b)      [permezz ta’] ċertifikat ta’ ħatt u ta’ rilaxx għall-konsum imħejji minn aġenzija internazzjonali ta’ kontroll u ta’ superviżjoni
approvata minn Stat Membru. Id-data u n-numru tad-dokument doganali ta’ l-importazzjoni għandhom jidhru fuq iċ-ċertifikat
in kwistjoni
jew
ċ)      billi jiġi ppreżentat kwalunkwe dokument ieħor maħruġ mis-servizzi doganali tal-pajjiżi terzi in kwistjoni, li jinkludi l-identifikazzjoni
tal-prodotti u li juri li dawn ġew rilaxxati għall-konsum ġewwa dak l-istat terz”..
L-Artikolu 47 tar-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi:
“1.      Ir-rifużjonijiet għandhom jitħallsu biss fuq applikazzjoni speċifika ta’ esportatur, mill-Istat Membru li fit-territorju tiegħu
d-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni tkun aċċettata”.
L-applikazzjonijiet għar-rifużjonijiet għandhom isiru:
(a) jew bil-kitba; f’dan ir-rigward, l-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu formola speċifika;
(b) jew bl-użu ta’ sistemi informatiċi, skond ir-regoli stabbiliti mill-awtoritajiet kompetenti u wara approvazzjoni mill-Kummissjoni.
[...]
2.      Ħlief fil-każijiet ta’
force majeure
, id-dokumenti li jirrigwardaw il-pagamenti tar-rifużjonijiet jew tar-rilaxx ta’ garanzija għandhom ikunu ppreżentati fi żmien
12-il xahar mid-data li fiha d-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni tkun aċċettata.
3.       Meta l-kopja ta’ kontroll T5 imsemmija fl-Artikolu 6 ma tkunx mibgħuta lura lejn l-uffiċċju tat-tluq jew tal-korp ċentrali
fi żmien tliet xhur mid-data tal-ħruġ minħabba ċirkustanzi lil hinn mill-kontroll ta’ l-esportatur, dan ta’ l-aħħar jista’
jippreżenta lill-aġenzija kompetenti talba [motivata] li d-dokumenti l-oħra għandhom ikunu meqjusa bħala ekwivalenti.
Id-dokumenti li għandhom ikunu ppreżentati bħala sostenn għal talbiet bħal dawn għandhom jinkludu s-segwenti:
a)      meta l-kopja tal-kontroll tkun ġiet maħruġa bħala prova li l-prodotti jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità:
–         id-dokument tat-trasport,
u
–        dokument li juri li l-prodott ikun ġie ppreżentat f’uffiċċju doganali f’pajjiż terz jew wieħed jew aktar mid-dokumenti msemmija
fl-Artikolu 18(1), (2) u (4);
[...]
Il-paragrafu 4 għandu japplika f’dak li jirrigwarda l-preżentazzjoni tal-prova ekwivalenti.
4.      Meta, avolja jkun għamel ħiltu kif imiss, l-esportatur ma jkunx jista’ jakkwista u jwassal id-dokumenti meħtieġa mill-Artikolu
18 fil-limitu taż-żmien stabbilit fil-paragrafu 2, hu jkun jista’ jiġi mogħti aktar żmien biex ikun jista’ jippreżentahom.
5.      L-applikazzjonijiet [sabiex i] d-dokumenti l-oħra […] ikunu meqjusa bħala ekwivalenti permezz tal-paragrafu 3, sew jekk hi
akkompanjati u anki jekk le, minn dokumenti ta’ sostenn, u l-applikazzjonijiet għal aktar żmien kid hemm provvediment dwar
din fil-paragrafu 4, għandhom ikunu ppreżentati fil-limitu taż-żmien imsemmi fil-paragrafu 2.
[...]”
Ir-Regolament (KE) Nru 800/1999
Ir-Regolament (KE) Nru 3665/87 ġie mħassar u sostitwit mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 800/1999, tal-15 ta’ April
1999, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’
prodotti agrikoli (ĠU L 102, p.11). Dan ir-Regolament ta’ l-aħħar daħal fis-seħħ fl-24 ta’ April 1999 u japplika mill-1 ta’
Lulju 1999. Madankollu, skond l-ewwel inċiż ta’ l-Artikolu 54(1) tar-Regolament Nru 800/1999, ir-Regolament Nru 3665/87 jibqa'
japplika għall-esportazzjonijiet koperti bid-dikjarazzjonijiet relattivi aċċettati qabel l-1 ta’ Lulu 1999.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Fid-dritt Ġermaniż, id-dispożizzjonijet Komunitarju dwar ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni jinsabu fir-regolament dwar
ir-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni (Ausfuhrerstattungsverordnung), ta’ l- 24 ta’ Mejju 1996 (BGBl. 1996 I, p. 766, aktar
’il quddiem l-“AEVO”).
L-Artikolu 3(1) ta’ l-AEVO jipprovdi li, bħala dokument ai termini ta’ l-Artikolu 3(5) tar-Regolament Nru 3665/87, għandha
tiġi użata l-formola amministrattiva unika stabbilita mill-Ministeru Federali tal-Finanzi li tinsab fil-Gazzetta uffiċċjali
tal-Ministeru Federali tal-Finanzi (Bundesfinanzverwaltung) taħt it-titolu “Dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni (folja supplementari)
għar-rifużjonijiet Komunitarji fuq l-esportazzjoni”. (dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni għal finijiet ta’ rifużjoni).
L-Artikolu 4 ta’ l-AEVO huwa redatt kif ġej:
“1. Għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, il-konferma tal-ħruġ effettiv tal-merkanzija mibgħuta mit-territorju
doganali tal-Komunità (konferma ta’ ħruġ ta’ merkanzija) tinħareġ fid-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni, għall-finijiet ta’
rifużjoni, mill-uffiċċju doganali ta’ ħruġ [...] applikabbli għat-territorju kopert mir-Regolament preżenti.
(2) Fil-każ ta’ kunsinni ta’ merkanzija li għalihom id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni ġiet aċċettata fi Stat Membru ieħor
ta’ l-Unjoni Ewropea, il-konferma tal-ħruġ tinħareġ għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament, fil-kopja ta’
kontroll T5.”

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Matul is-sena 1998, Bonn Fleisch esportat direttament mill-Ġermanja għar-Russja laħam taċ-ċanga, wara li preċedentament kienet
poġġietu taħt is-sistema ta’ depożitu doganali, u fuq talba tagħha, irċeviet il-ħlas bil-quddiem tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni.
Wara li kienet ippreżentat id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni lill-Hauptzollamt ta’ Bremen fit-8 ta’ April 1998, fit-13 ta’
Lulju 1998 Bonn Fleisch bagħtet lill-Hauptzollamt, id-dokument ta’ trasport li kien jinkludi konferma mill-istazzjon tat-tluq
tal-ħelsien mid-dwana, li ġġib id-data tad-9 ta’ April 1998, u d-dokument ta’ importazzjoni Russu li jindika d-data ta’ l-20
ta’ Mejju 1998 bħala dik li fiha l-prodotti daħlu fiċ-ċirkulazzjoni libera. Kontemporanjament, Bonn Fleisch talbet ir-rilaxx
tal-garanziji.
Wara li fil-21 ta’ Lulju u t-18 ta’ Novembru 1999 il-Hauptzollamt informa lil Bonn Fleisch bit-telefon li ma kienx irċieva
d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni endorsjata ta’ l-uffiċju tal-ħruġ li tikkonferma l-esportazzjoni, permezz ta’ erba’ inġunzjonijiet
tat-23 ta’ Ġunju 2000, huwa talab ir-rimbors tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni li kienu ġew imħallsa bil-quddiem lir-rikorrenti
fil-kawża prinċipali, b’żieda ta’ 20 % minħabba li r-rikorrenti fil-kawża prinċipali ma ppruvatx, fit-terminu ta’ sittin ġurnata
impost mill-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 3665/87, l-esportazzjoni tal-merkanzija barra mit-territorju doganali tal-Komunità
permezz tal-preżentata tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni li tikkonferma l-esportazzjoni.
Fil-kuntest tal-proċedura ta’ oppożizzjoni intiża biex dawn l-ingunzjonijiet jiġu annullati, Bonn Fleisch sostniet b’mod partikolari
li d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni kienet ġiet intbagħtet awtomatikament lill-Hauptzollamt permezz tas-sistema interna ta’
l-amministrazzjoni doganali. Ir-Regolament Nru 3665/87 ma jikkontemplax l-obbligu li l-esportatur jibgħat id-dikjarazzjoni
ta’ esportazzjoni lil din l-awtorità ta’ l-aħħar. Fi kwalunkwe każ, Bonn Fleisch irriferiet għall-ittra tal-Hauptzollamt ta’
Stralsund tat-2 ta’ Novembru 2000, li ssemmi li kopja tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni mibgħuta lill-Hauptzollamt kienet
ġiet impustata miż-Zollamt ta’ Mukran.
Skond l-informazzjoni ppreżentata lill-Qorti tal-Ġustizzja waqt il-proċedura orali, din il-kopja tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni
kienet ntbagħtet lill-Hauptzollamt fit-terminu ta’ tnax-il xahar previst fl-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87. Madankollu,
hija ma tinsabx fil-fajl amministrattiv ta’ din l-imsemmija awtorità, jew minħabba li din qatt ma rċevietha, jew għaliex din
tilfitha.
B’ittra tat-2 ta’ Novembru 2000, Bonn Fleisch indikat li hija kienet bagħtet lill-Hauptzollamt id-dokument ta’ trasport u
d-dokument Russu ta’ importazzjoni permezz ta’ ittra tat-13 ta’ Lulju 1998 u għaldaqstant, fit-terminu ta’ tnax-il xahar previst
fl-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87. Hija ssostni li l-fatt li ppreżentat dawn id-dokumenti kien impliċitament jikkostitwixxi,
fil-każ li d-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni ma kinitx tinsab fil-fajl miżmum mill-Haupzollamt, talba sabiex jiġu kkunsidrati
bħala dokumenti li jagħtu prova ta’ l-esportazzjoni tal-merkanzija barra mit-territorju doganali tal-Komunità.
F’din l-ittra tat-2 ta’ Novembru 2000, Bonn Fleisch talbet ukoll, din id-darba b’mod espliċita, li d-dokument ta’ trasport
u d-dokument Russu ta’ importazzjoni li hija kienet bagħtet lill-Hauptzollamt permezz ta’ l-ittra tat-13 ta’ Lulju 1998 ikunu
kkunsidrati bħala ekwivalenti, skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87.
Il-Hauptzollamt ċaħad din it-talba bħala tardiva, permezz ta’ deċiżjoni tat-13 ta’ Diċembru 2001, li rreferiet għall-Artikolu
47(5) tar-Regolament Nru 3665/87. Barra dan, huwa indika li l-ittra ta’ Bonn Fleisch tat-13 ta’ Lulju 1998 ma setgħetx tkun
kkunsidrata bħala talba biex id-dokumenti mibgħuta jkunu kkunsidrati bħala ekwivalenti, minħabba li għal dan il-għan kienet
meħtieġa talba espliċita u li l-Hauptzollamt ma kellux dritt jirrikonoxxi
ex officio
d-dokumenti bħala ekwivalenti.
Fl-20 ta’ Marzu 2003, Bonn Fleisch ippreżentat rikors quddiem il-Finanzgericht Hamburg (Tribunal fiskali ta’ Hambourg) kontra
d-deċiżjoniet tal-Hauptzollamt li caħdu t-talbiet tagħha.
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li meta prodott, li fir-rigward tiegħu tkun ġiet aċċettata dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni,
jaqsam territorji Komunitarji oħra barra dawk ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu din id-dikjarazzjoni tkun ġiet aċċettata
qabel ma joħroġ mit-territorju doganali tal-Komunità, l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 3665/87 jipprovdi li l-prova li dan
il-prodott ħareġ mit-territorju doganali tal-Komunità għandha tinġieb permezz ta’ tal-kopja ta’ kontroll T5 oriġinali endorsjata
kif suppost.  Min-naħa l-oħra, hija tirrileva li fil-każ ta’ esportazzjoni diretta bħal dik fil-kawa prinċipali, il-leġiżlatur
ma rregolax il-mod li bih l-evidenza li l-prodotti jkunu ġew esportati barra mit-territorju doganali tal-Komunità għandha
tiġi ppreżentata, b’tali mod li d-dritt nazzjonali, f’dan il-każ l-Artikolu 4(1) ta’ l-AEVO, għandu japplika.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tfakkar li, skond l-ewwel paragrafu ta’ l-Artikolu 49(3) tar-Regolament Nru 800/1999,
li ssostitwixxa r-Regolament Nru 3665/87, l-esportatur jista’ jippreżenta lill-korp kompetenti talba motivata għar-rikonoxximent
ta’ l-ekwivalenza, meta l-kopja ta’ kontroll T5 jew, fejn xieraq, id-dokument nazzjonali li jagħti prova tal-ħruġ mit-territorju
doganali tal-Komunità, ma tkunx waslet lura fl-uffiċċju tat-tluq jew fil-korp ċentrali fi żmien tliet xhur li jibdew jiddekorru
minn meta tinħareġ, minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-esportatur. Skond il-qorti nazzjonali, fid-dawl tal-fatt li r-Regolament
Nru 800/1999 ma jagħmel xejn ħlief jirriformola l-kliem użat fl-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 sabiex jiċċaraħ,
il-fatt li din id-dispożizzjoni ta’ l-aħħar issemmi biss il-kopja ta’ kontroll T5 u mhux id-dokument nazzjonali li jipprova
l-ħruġ tal-prodotti barra mit-territorju doganali tal-Komunità m’għandux jingħata importanza.
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-kawza prinċipali hija kkaratterizzata mill-fatt li, anki jekk id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni
prevista fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 3665/87 ma ntbagħtitx lura lill-Hauptzollamt fit-terminu ta’ tnax-il xahar preskritt
fl-Artikolu 47(2) ta’ dan ir-Regolament, Bonn Fleisch kienet, madankollu bagħtet lill-Hauptzollamt fiż-żmien imsemmi d-dokument
ta’ trasport u d-dokument Russu ta’ importazzjoni. Dawn id-dokumenti jikkostitwixxu provi ekwivalenti fis-sens ta’ l-Artikolu
47(3) tar-Regolament Nru 3665/87. Il-qorti tar-rinviju tikkunsidra li, f’ċerti ċirkustanzi speċifiċi li għandhom jiġu definiti,
l-organu kompetenti jista’
ex
officio
jirrikonoxxi d-dokumenti bħala ekwivalenti. Il-fatt li, skond il-premessi tar-Regolament Nru 3665/87, l-Artikolu 47(3) ta’
dan ir-Regolament ġie miżjud fl-interess ta’ l-esportaturi huwa argument favur din l-interpretazzjoni. Ir-rifjut tal-pagament
ta’ rifużjoni jew tar-rilaxx tal-garanziji minħabba l-inosservanza ta’ sempliċi formalità, jiġifieri talba formali għar-rikonoxximent
ta’ l-ekwivalenza, ftit ikun kompatibbli ma’ l-għanijiet ta’ l-organizzazzjoni komuni tas-suq.
Fir-rigward tal-kwistjoni jekk talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza tistax tiġi ppreżentata b’mod impliċitu jew kawtelatorju,
il-qorti tar-rinviju tirrikonoxxi li l-obbligu li tiġi ppreżentata talba espressa tiffaċilita l-verifika mill-korp kompetenti,
ta’ l-osservanza tat-terminu. Madankollu, huwa possibbli li jiġi vverifikat jekk talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza
ġietx debitament ippreżentata fiż-żmien, anki meta din it-talba hija ppreżentata biss impliċitament jew b’mod inċidentali,
għaliex l-esportatur għandu jkun adixxa, b’xi mod jew ieħor, l-awtorità kompetenti bit-talba tiegħu għar-rikonoxximent ta’
l-ekwivalenza. Li huwa importanti huwa biss li tiġi stabbilita, b’mod ċar miċ-ċirkustanzi tad-diversi każijiet ikkuntemplati,
ir-rieda ta’ l-esportatur li jipprova li l-prodotti ġew esportati b’mod regolari barra mit-territorju doganali tal-Komunità.
Peress li kkunsidrat li l-kawża li kienet qiegħda tittratta, kienet tinvolvi kwistjonijiet ta’ interpretazzjoni tad-dritt
Komunitarju, il-Finanzgericht Hamburg iddeċidiet li tissospendi l-proċedimenti u tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja ż-żewg domandi
preliminari li ġejjin:
“1)      Skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87, il-korp kompetenti huwa awtorizzat u marbut jirrikonoxxi l-ekwivalenza
anki
ex officio
?
2)      It-talba għar-rikonoxximent ta’ dokumenti bħala dokumenti ekwivalenti msemmija fl-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87
tista’ tiġi ppreżentata anki b’mod impliċitu u kawtelatorju ?”

Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-awtorità
nazzjonali kompetenti fil-qasam tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni tistax jew għandhiex teżamina
ex officio
l-ekwivalenza tad-dokumenti skond l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 u jekk talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza
ppreżentata skond din id-dispożizzjoni tistax tiġi ppreżentata b’mod impliċitu.
Ir-Regolament Nru 3665/87, li wieħed mill-għanijiet tiegħu huwa l-ġlieda kontra l-irregolaritajiet u l-frodi kkonstatati fil-qasam
tar-rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, jipprovdi regoli sostantivi u proċedurali relattivi għall-ġbir tar-rifużjonijiet fuq
l-esportazzjoni (ara s-sentenzi tal-11 ta’ Lulju 2002, Käserei Champignon Hofmeister, C-210/00, Ġabra. p. I 6453, punt 60,
u ta’ l-14 ta’ April 2005, Käserei Champignon Hofmeister, C-385/03, Ġabra p. I 2997, punt 26).
Ir-regola sostantiva li tinsab fl-Artikolu 4(1) tar-Regolament Nru 3665/87 tipprovdi li l-ħlas tar-rifużjoni għandu jkun suġġett
għall-produzzjoni tal-prova li l-prodotti koperti mid-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni li tkun ġiet aċċettata, ikunu ħallew
it-territorju doganali tal-Komunità fi żmien 60 ġurnata minn tali aċċettazzjoni. Fin-nuqqas ta’ din il-prova, ir-rifużjoni
ma tiġix imħallsa.
L-Artikolu 47 tar-Regolament Nru 3665/87, li jinsab taħt it-Titolu IV intitolat “Proċedura għall-pagament ta’ rifużjonijiet”,
isemmi r-regoli proċedurali li l-esportatur għandu jissodisfa sabiex jirċievi l-pagament tar-rifużjoni.
L-Artikolu 47(3) jipprovdi li meta l-kopja ta’ kontroll T5 prevista fl-Artikolu 6 ta’ l-istess Regolament ma tkunx intbagħtet
lura lill-uffiċċju tat-tluq jew tal-korp ċentrali fi żmien tliet xhur mill-ħruġ tagħha minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-esportatur,
dan ta’ l-aħħar jista’ jippreżenta lill-aġenzija kompetenti talba motivata għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza. Permezz ta’
din it-talba l-esportatur jippreżenta provi ekwivalenti biex jistabbilixxi li l-prodotti in kwistjoni ħallew it-territorju
doganali tal-Komunità, hekk kif mitlub mill-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 3665/87.
Però jirriżulta mill-kliem ta’ l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 3665/87, li għalih jagħmel referenza l-Artikolu 47(3) ta’ dan
ir-Regolament, li huwa biss għal prodott li, qabel ma jkun ħareġ mit-territorju doganali tal-Komunità, ikun qasam territorji
oħra barra dawk ta’ l-Istat Membru li fit-territorju tiegħu din id-dikjarazzjoni tkun ġiet aċċettata, li l-prova li dan il-prodott
ħareġ barra mit-territorju doganali tal-Komunità għandha tinġieb permezz tal-produzzjoni tal-kopja ta’ kontroll T5.
Minn dan jirriżulta li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 ma japplikax, hekk kif ġustament sostniet il-Kummissjoni,
għall-esportazzjoni diretta ta’ prodotti bħal dawk in kwistjoni fil-kawża prinċipali. Din id-dispożizzjoni ma tkoprix it-talbiet
għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ppreżentati minħabba t-telf tad-dokument nazzjonali li jipprova, fil-każ ta’ esportazzjoni
diretta, li l-prodotti in kwistjoni ħallew it-territorju doganali tal-Komunità.
Din id-dispożizzjoni tar-Regolament Nru 3665/87 tapplika biss għall-esportazzjonijiet indiretti koperti mill-Artikolu 6 ta’
l-istess Regolament. Huwa r-Regolament Nru 800/1999 li jipprovdi espliċitament li talba għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza
tista’ tiġi ppreżentata meta kopja ta’ kontroll T5 użata fil-każ ta’ esportazzjoni indiretta jew, fejn xieraq, id-dokument
nazzjonali li jipprova li l-prodotti jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, ma
tkunx intbagħtet lura lill-uffiċċju tat-tluq jew lill-korp ċentrali fi żmien tliet xhur li jibdew jiddekorru minn meta din
tinħareġ.
Madankollu, dan ir-Regolament japplika biss mill-1 ta’ Lulju 1999 ’il quddiem, b’tali mod illi l-Artikolu 47(3) tar-Regolament
Nru 3665/87 jibqa' japplika għall-esportazzjonijet, bħal dawk in kwistjoni fil-kawża prinċipali, li għalihom id-dikjarazzjoniet
ta’ esportazzjoni jkunu ġew aċċettati qabel din id-data.
Fin-nuqqas ta’ regoli Komunitarji li jispeċifikaw, għall-esportazzjonijiet diretti, id-dokument li l-esportatur għandu jippreżenta
biex jipprova li l-prodotti li għalihom id-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni tkun ġiet aċċettata ħallew it-territorji doganali
tal-Komunità, huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu liema dokument għandu jiġi ppreżentat mill-esportatur in sostenn
tat-talba għall-pagament tar-rifużjoni
Mill-proċess quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, jidher illi fid-dritt Ġermaniż, skond l-Artikolu 4(1) ta’ l-AEVO, il-konferma
li kunsinna ta’ prodotti tkun ħalliet it-territorju doganali Komunitarju hija, għall-finijet ta’ rifużjoni, indikata mill-uffiċju
tad-dwana tat-tluq fid-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni relattiva għat-territorju li fih japplika l-imsemmi Regolament.
Skond l-informazzjoni li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja, din il-liġi ma tipprovdix, għall-anqas espressament, il-possibilità
li l-esportatur jipproduċi provi ekwivalenti sabiex ikun jista’ jirċievi l-ħlas tar-rifużjoni.
Madankollu, il-ħtieġa li s-sistema Komunitarja ta’ ħlas tar-rifużjoni taħdem tajjeb, ma tistax tippermetti lill-Istati Membri
li jikkompromettu la l-għanijiet imfittxa mir-Regolament Nru 3665/87 u lanqas il-prinċipji tad-dritt Komunitarju, b’mod partikolari
l-prinċipju ta’ proporzjonalità.
Għalkemm, fil-każ ta’ esportazzjoni diretta, fin-nuqqas ta’ legiżlazzjoni Komunitarja f’dan il-qasam, il-modalitajiet proċedurali
intiżi biex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet li l-individwi jirċievu mid-dritt Komunitarju jaqgħu taħt l-ordinament
ġuridiku intern ta’ l-Istati Membri, skond il-prinċipju ta’ l-awtonomija proċedurali ta’ dawn ta’ l-aħħar, dawn m’għandhomx
ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili ta’ natura interna (prinċipju ta’ ekwivalenza) u lanqas
ma għandhom jagħmlu impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mill-ordinament
ġuridiku Komunitarju (prinċipju ta’ effettività) (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi ta’ l-14 ta’ Diċembru 1995, Van Schijndel
u Van Veen, C-430/93 u C-431/93, Ġabra p. I-4705, punt 17, kif ukoll tas-7 ta’ Settembru 2006, Marroso u Sardino, C-53/04,
Ġabra p.I-7213, paragrafu 52)
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-awtorità nazzjonali kompetenti fil-qasam ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni, adita b’kawża bħal
dik fil-kawża prinċipali li fiha d-dokument nazzjonali li jiċċertifika li l-prodotti in kwistjoni ħallew it-territorju doganali
tal-Komunità ma jistax jiġi ppreżentat minħabba kundizzjonijiet indipendenti mill-esportatur, għandha, madanakollu tieħu in
kunsiderazzjoni
ex officio
n-natura adegwata ta’ l-informazzjoni jew tad-dokumenti ppreżentati mill-esportatur fir-dawl ta’ l-istruttura, kif ukoll
ta’ l-ispirtu u l-finalità tar-Regolament Nru 3665/87.
Fir-rigward tal-finalità ta’ dan ir-Regolament, hekk kif jirriżulta mid-disa’ u erbgħin premessa tiegħu (il-ħamsin waħda fil-verżjoni
Ġermaniża) u mill-Artikolu 47(3), huwa evidenti li l-leġiżlatur Komunitarju ried jipprovdi, f’ċerti ċirkustanzi, għall-possibilità
li l-esportatur jistabilixxi l-ħruġ tal-prodotti mit-territorju doganali tal-Kommnità permezz ta’ provi ekwivalenti.
Billi jipprovdi għal ċertu flessibbiltà fir-regoli proċedurali applikabbli għall-produzzjoni tal-provi li l-esportatur għandu
jġib sabiex jikseb il-ħlas ta’ rifużjoni, ir-Regolament Nru 3665/87 jieħu in kunsiderazzjoni l-fatt li hemm ir-riskju li l-esportaturi
jsibu l-problemi biex jiksbu d-dokumenti doganali mill-awtoritajiet kompetenti, li fuqhom ma jistgħu jeżerċitaw ebda pressjoni
(ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-19 ta’ Ġunju 2003, Eribrand, C-467/01, Ġabra. p. I-6471, punt 41) kif ukoll il-fatt li,
kultant, it-telf jew l-għajbien tad-dokumenti rikjesti mir-Regolament għall-benefiċċju tar-rifużjoni, ikun imputabbli lill-imsemmija
awtoritajiet.
Huwa paċifiku, hekk kif jirriżulta mill-paragrafu 18 ta’ din is-sentenza, li t-telf jew l-għajbien tad-dikjarazzjoni ta’ l-esportazzjoni
rikjesta mil-leġiżlazzjoni Ġermaniża biex jintwera li l-prodotti in kwistjoni ħallew it-territorju doganali tal-Komunità mhuwiex
imputabbli lil Bonn Fleisch.
Bl-istess mod, jirriżulta mill-istruttura u l-ispirtu tar-Regolament Nru 3665/87, u b’mod partikolari mid-dispożizzjonijiet
ta’ l-Artikolu 47 tiegħu, li dan ir-Regolament ifittex li ma jipprivax awtomatikament lill-esportatur diliġenti mir-rifużjonijiet
previsti mil-leġiżlazzjoni Komunitarja, meta dan l-esportatur, għalkemm eżerċita l-isforzi kollha li kellu jeżerċita, jinsab
fl-impossibilità li jippreżenta d-dokumenti rikjesti għall-ħlas tar-rifużjoni minħabba t-telf tad-dokumenti msemmija bħala
riżultat ta’ ċirkustanzi li huma indipendenti minnu (ara, b’analoġija, fir-rigward ta’ l-Artikolu 47(4) tar-Regolament Nru
3665/87, is-sentenza tal-21 ta’ Jannar 1999, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni, C-54/95, Ġabra p. I-35, punt 148).
Għalhekk, meta talba għall-ħlas ta’ rifużjoni fuq l-esportazzjoni skond l-Artikolu 47(4) tar-Regolament Nru 3665/87 tkun ġiet
ippreżentata u, minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-esportatur, id-dokument ta’ esportazzjoni nazzjonali li jipprova li
l-prodotti in kwistjoni jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità ma jistax jiġi ppreżentat, l-awtorità nazzjonali
kompetenti fil-qasam tar-rifużjonijet fuq l-esportazzjoni għandha, b’mod konformi ma’ l-għanijet imfittxa mir-Regolament Nru
3665/87, tieħu in kunsiderazzjoni
ex officio
l-provi ekwivalenti, kif ukoll it-talbiet ta’ ekwivalenza ppreżentati b’mod impliċitu.
Dawn il-provi, li hekk kif jipprovdi l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru 3665/87 jistgħu jinkludu kemm id-dokument ta’ transport
kif ukoll id-dokument ta’ importazzjoni minn Stat terz, invokati minn Bonn Fleisch fil-kawża prinċipali, għandhom madankollu
jkunu sodisfaċenti fir-rigward tal-kontroll imwettaq skond il-modalitajiet definiti mid-dritt nazzjonali, sakemm dawn jirrispettaw
il-portata u l-effettività tad-dritt Komunitarju [ara f’dan is-sens, għal dak li jirrigwarda r-Regolament tal-Kummissjoni
(KE) Nru 1222/94 tat-30 ta’ Mejju 1994, li jistabbilixxi regoli komuni dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema għall-għoti
ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni fuq ċerti prodotti agrikoli esportati fil-forma ta’ oġġetti li mhumiex koperti bl-Anness
II tat-Trattat, u l-kriterji sabiex jiġi stabbilit l-ammont ta’ dawn ir-rifużjonijiet (ĠU L 136, p. 5), fil-verżjoni li tirriżulta
mir-Regolament tal-Kummissjoni (KE) Nru 229/96 tas-7 ta’ Frar 1996 (ĠU L 30, p. 24), is-sentenza tad-9 ta’ Novembru 2006,
Heinrich Schultze, C-120/05, Ġabra p.I-10717, punt 26] .
Bl-istess mod għandu jiġi mfakkar li, bħala regola ġenerali, skond l-Artikolu 47(4) tar-Regolament Nru 3665/87, dawn il-provi
ekwivalenti, bħal kull element tal-fajl miġjub biex tinkiseb ir-rifużjoni jew ir-rilaxx tal-garanzija, għandhom jiġu ppreżentati,
ħlief fil-każ ta’ forza maġġuri fi żmien tnax-il xahar wara d-data ta’ aċċettazzjoni tad-dikjarazzjoni ta’ esportazzjoni.
Madanakollu, meta l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata tal-provi ekwivalenti hija imputabbli lill-awtoritajiet nazzjonali
kompetenti, fil-każ fejn id-dokument nazzjonali li jipprova li l-prodotti ħallew it-territorju doganali tal-Komunità jkun
intilef jew ikun għeb minħabba azzjoni tagħhom, dawn ta’ l-aħħar ma jistgħux iqajmu t-terminu ta’ tnax-il xahar kontra l-esportatur
diliġenti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, ir-risposta li għandha tingħata għad-domandi preliminari hija li l-Artikolu 47(3) tar-Regolament Nru
3665/87 ma japplikax għall-esportazzjoni diretta ta’ prodotti.
Madankollu, meta, minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-esportatur, id-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni li jipprova
li l-prodotti in kwistjoni jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità ma jistax jiġi ppreżentat, l-awtorità nazzjonali
kompetenti fil-qasam ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni għandha, b’mod konformi ma’ l-għanijiet imfittxa mir-Regolament
Nru 3665/87, tieħu in kunsiderazzjoni
ex officio
provi ekwivalenti kif ukoll talbiet għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ppreżentati b’mod impliċitu. Dawn il-provi għandhom,
madankollu, ikunu sodisfaċenti wkoll fir-rigward tal-kontroll imwettaq skond il-modalitajiet definiti mid-dritt nazzjonali,
sakemm dawn jirrispettaw il-portata u l-effettività tad-dritt Komunitarju.
Meta l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata tal-provi ekwivalenti hija imputabbli lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti,
dawn ma jistgħux iqajmu t-terminu ta’ tnax-il xahar previst fl-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87 kontra l-esportatur
diliġenti.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja, it-Tielet Awla taqta’ u tiddeċiedi:
L-Artikolu 47(3) tar-Regolament tal-Kummissjoni (KEE) Nru 3665/87, tas-27 ta’ Novembru 1987, li jistabbilixxi regoli komuni
dettaljati għall-applikazzjoni tas-sistema ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni ta’ prodotti agrikoli, kif emendat mir-Regolament
tal-Kummissjoni (KE) Nru 2955/94, tal-5 ta’ Diċembru 1994, ma japplikax għall-esportazzjoni diretta ta’ prodotti.
Madankollu, meta minħabba ċirkustanzi indipendenti mill-esportatur, id-dokument nazzjonali ta’ esportazzjoni li jipprova li
l-prodotti in kwistjoni jkunu ħallew it-territorju doganali tal-Komunità ma jistax jiġi ppreżentat, l-awtorità nazzjonali
kompetenti fil-qasam ta’ rifużjonijiet fuq l-esportazzjoni għandha, b’mod konformi ma’ l-għanijiet imfittxa mir-Regolament
Nru 3665/87, kif emendat mir-Regolament Nru 2955/94, tieħu in kunsiderazzjoni
ex officio
provi ekwivalenti kif ukoll talbiet għar-rikonoxximent ta’ l-ekwivalenza ppreżentati b’mod impliċitu. Dawn il-provi għandhom,
madankollu, ikunu sodisfaċenti wkoll fir-rigward tal-kontroll imwettaq skond il-modalitajiet definiti mid-dritt nazzjonali,
sakemm dawn jirrispettaw il-portata u l-effettività tad-dritt Komunitarju.
Meta l-iskadenza tat-terminu għall-preżentata tal-provi ekwivalenti hija imputabbli lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti,
dawn ma jistgħux iqajmu t-terminu ta’ tnax-il xahar previst fl-Artikolu 47(2) tar-Regolament Nru 3665/87, kif emendat mir-Regolament
Nru 2955/94, kontra l-esportatur diliġenti.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.