CELEX: 61988CJ0348
Αλιεία
Μέθοδος που πρέπει να χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτυών

Με Διάταξη της 25ης Οκτωβρίου 1988, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Νοεμβρίου 1988, το Amtsgericht Bremerhaven υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού ( ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 1986, για τη θέσπιση ορισμένων τεχνικών μέτρων διατήρησης των αλιευτικών πόρων (
ΕΕ L 288, σ. 1
, στο εξής: κανονισμός περί των μέτρων διατηρήσεως ), καθώς και του άρθρου 6 του κανονισμού ( ΕΟΚ) 2108/84 της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1984, σχετικά με λεπτομερείς κανόνες για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων αλιείας (
ΕΕ L 194, σ. 22
, στο εξής: κανονισμός περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών ).
Τα ερωτήματα ανέκυψαν στο πλαίσιο διαδικασίας επιβολής προστίμου σε βάρος του J. Hakvoort, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι παρέβη την κοινοτική ρύθμιση περί του μεγέθους των ματιών των διχτύων.
Τον Ιούνιο του 1987 υπάλληλοι των γερμανικών δημοσίων υπηρεσιών επιφορτισμένοι με τον έλεγχο στη Βόρεια Θάλασσα ήλεγξαν το σκάφος του Hakvoort. Ο έλεγχος αφορούσε το μέγεθος των ματιών των διχτύων.
Δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, και του παραρτήματος 1 του κανονισμού περί των μέτρων διατηρήσεως, το κατώτατο μέγεθος των ματιών των διχτύων για την αλιεία στη Βόρεια Θάλασσα καθορίστηκε σε 80 χιλιοστά. Βάσει δε του άρθρου 3 του ίδιου κανονισμού, ανατέθηκε στην Επιτροπή η αρμοδιότητα να θεσπίσει τους τεχνικούς κανόνες προς προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών.
Το άρθρο 6 του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών καθορίζει τη διαδικασία ελέγχου ως εξής:
«1.
O ελεγκτής μετρά μια σειρά 20 ματιών που επιλέγονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3, εισάγοντας το μετρητή με το χέρι, χωρίς τη χρησιμοποίηση βάρους ή δυναμόμετρου.
Το μέγεθος του ματιού του διχτύου καθορίζεται τότε σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5.
Αν ο υπολογισμός του μεγέθους του ματιού δείχνει ότι αυτό δεν συμφωνεί με τους ισχύοντες κανονισμούς, τότε μετρώνται δύο επιπλέον σειρές 20 ματιών που επιλέγονται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 3.
Το μέγεθος του ματιού υπολογίζεται πάλι, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5, λαμβανομένων υπόψη των 60 ματιών που ήδη μετρήθηκαν. Με την επιφύλαξη των διατάξεων της παραγράφου 2, ο αριθμός αυτός είναι το μέγεθος του ματιού του διχτύου.
2.
Αν ο κυβερνήτης του πλοίου αμφισβητεί το μέγεθος του ματιού που καθορίζεται σύμφωνα με την παράγραφο 1, το μέγεθος αυτό δεν λαμβάνεται υπόψη για τον καθορισμό του μεγέθους του ματιού και το δίχτυ μετράται πάλι. Η νέα μέτρηση γίνεται με τη βοήθεια βάρους ή δυναμόμετρου προσαρτημένου στο μετρητή.
Η επιλογή βάρους ή δυναμόμετρου αφήνεται στη διακριτικότητα ( διακριτική ευχέρεια ) του ελεγκτή.
Το βάρος τοποθετείται στην τρύπα που βρίσκεται στο στενότερο άκρο του μετρητή, με τη μεσολάβηση ενός αγκίστρου. Το δυναμόμετρο μπορεί να σταθεροποιηθεί είτε στην τρύπα που βρίσκεται στο στενότερο άκρο του μετρητή, είτε να τοποθετηθεί στο πλατύτερο άκρο του μετρητή.
Η ακρίβεια του βάρους ή του δυναμόμετρου επιβεβαιώνεται από την αρμόδια εθνική αρχή.
Για δίχτυα μεγέθους ματιού 35 mm ή λιγότερο, σύμφωνα με όσα προβλέπονται στην παράγραφο 1, εφαρμόζεται δύναμη 19,61 newton (ισοδύναμη με μάζα 2 kg) και για άλλα δίχτυα δύναμη 49,03 newton ( ισοδύναμη με μάζα 5 kg ). Όταν το μέγεθος του ματιού προσδιορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 5, με τη βοήθεια βάρους ή δυναμόμετρου, μετράται μια σειρά 20 μόνο ματιών. »
Σύμφωνα με όσα διαπίστωσε το εθνικό δικαστήριο, κατά τον έλεγχο του διχτύου του Hakvoort, οι ελεγκτές μέτρησαν αρχικά με το χέρι μια πρώτη σειρά 20 ματιών. Αυτή η πρώτη μέτρηση έδειξε ότι το μέγεθος των ματιών ήταν μικρότερο από τα 80 χιλιοστά που ορίζει ο κανονισμός περί των μέτρων διατηρήσεως. Στη συνέχεια οι ελεγκτές μέτρησαν για δεύτερη φορά μια νέα σειρά 20 ματιών αυτή τη φορά με τη βοήθεια μετρητή στον οποίο είχε προσαρμοστεί βάρος 5 χιλιόγραμμων. Και αυτή η μέτρηση έδειξε ότι το μέγεθος των ματιών ήταν μικρότερο από το κατώτατο επιτρεπόμενο όριο. Τότε οι ελεγκτές υποχρέωσαν τον Hakvoort να καταπλεύσει στον λιμένα του Cuxhaven όπου μέτρησαν για τρίτη φορά μια σειρά 20 ματιών, και πάλι με τη βοήθεια μετρητή στον οποίο είχε προσαρμοστεί βάρος 5 χιλιόγραμμων. Από την τρίτη αυτή μέτρηση προέκυψε επίσης ότι το μέγεθος των ματιών ήταν μικρότερο από το κατώτατο επιτρεπόμενο όριο.
Κατά του Hakvoort κινήθηκε διοικητική διαδικασία ενώπιον του Staatliche Fischereiamt του Bremerhaven ( στο εξής: κρατική υπηρεσία αλιείας ), που του επέβαλε πρόστιμο 22000 γερμανικών μάρκων διότι χρησιμοποιούσε δίχτυα με μέγεθος μικρότερο από το κατώτερο επιτρεπόμενο από τον κανονισμό περί των μέτρων διατηρήσεως όριο. Εξάλλου, η κρατική υπηρεσία αλιείας αποφάσισε την κατάσχεση του προϊόντος της αναγκαστικής εκποιήσεως των αλιευμάτων που βρίσκονταν στο σκάφος, καθώς και την κατάσχεση του επίδικου διχτύου.
Ο Hakvoort προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του Amtsgericht του Bremerhaven, υποστηρίζοντας ότι ακολουθήθηκε παράτυπη διαδικασία για τη διαπίστωση της παραβάσεως. Οι ελεγκτές δεν τήρησαν τη διαδικασία περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών, καθόσον πραγματοποίησαν τις μετρήσεις με τη βοήθεια βάρους χωρίς να προβούν προηγουμένως σε μέτρηση με το χέρι 60 ματιών, όπως ορίζει η διάταξη αυτή.
Το Staatsanwaltschaft Bremen (εισαγγελική αρχή της Βρέμης) υποστηρίζει ότι η μέθοδος που ακολούθησαν οι ελεγκτές ήταν σύμφωνη προς τον κανονισμό περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών. Οι ελεγκτές μπορούσαν να αποφασίσουν ανά πάσα στιγμή να διενεργήσουν μέτρηση με τη βοήθεια βάρους. Η μέτρηση με τον τρόπο αυτό είναι συγχρόνως ακριβέστερη από τη μέτρηση με το χέρι και ευνοϊκότερη για τον κυβερνήτη, καθώς η χρησιμοποίηση του βάρους διαστέλλει τα μάτια.
Εκτιμώντας ότι η επίλυση της διαφοράς εξαρτάτο από την ερμηνεία της κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως όσον αφορά το μέγεθος των ματιών των διχτύων, το Amtsgericht Bremerhaven ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Έχει το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου της 7ης Οκτωβρίου 1986 (
ΕΕ L 288, σ. 1
), την έννοια ότι μέγεθος ματιού κατά τη έννοια της διατάξεως αυτής είναι μόνο το μέγεθος που διαπιστώνεται με αυστηρή τήρηση της διαδικασίας προσδιορισμού που προβλέπει ο κανονισμός ( ΕΟΚ) 2108/84 της Επιτροπής της 23ης Απριλίου 1984 (
ΕΕ 194, σ. 22
);
« 2)
'Εχει το άρθρο 6 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 1984 την έννοια ότι ο ελεγκτής πρέπει οπωσδήποτε να εξεύρει το μέγεθος των ματιών ενός διχτύου μετρώντας αρχικά το μέγεθος 60 ματιών με το χέρι και ότι, μόνον εφόσον υπάρξει αμφισβήτηση εκ μέρους του κυβερνήτη του πλοίου, έχει το δικαίωμα να προσδιορίσει το μέγεθος των ματιών κατόπιν μετρήσεως με τη βοήθεια βάρους κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κανονισμού 2108/84,
ή
είναι ο ελεγκτής ελεύθερος να πραγματοποιήσει μόνο μέτρηση με τη βοήθεια βάρους κατά το άρθρο 6, παράγραφος 2, του κανονισμού 2108/84, χωρίς προηγουμένως να πραγματοποιήσει μέτρηση με το χέρι 60 ματιών κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 2108/84 και χωρίς να υπάρχει αμφισβήτηση εκ μέρους του κυβερνήτη, να χρησιμοποιήσει δε το αποτέλεσμα της μετρήσεως αυτής και μόνο για να κρίνει αν συντρέχει παράβαση του άρθρου 2 του κανονισμού 3094/85;
3)
Αποτελεί η προστασία του ελεγχόμενου κυβερνήτη έναν από τους σκοπούς των διατάξεων του κανονισμού 2108/84; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι εφαρμοστέες κοινοτικές διατάξεις, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι έγγραφες παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ζητεί να πληροφορηθεί ουσιαστικά αν η Κοινότητα είναι η μόνη αρμόδια προς θέσπιση των τεχνικών κανόνων για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων και, σε περίπτωση καταφατικής απα- ντήσεως, αν οι τεχνικοί κανόνες για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών, στους οποίους αναφέρεται ο κανονισμός 3094/86 του Συμβουλίου περί των μέτρων διατηρήσεως, είναι οι περιλαμβανόμενοι στον κανονισμό 2108/84 της Επιτροπής περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών.
Συναφώς πρέπει να υπενθυμιστεί καταρχάς ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει, με την απόφαση της 14ης Ιουλίου 1976 Kramer, σκέψη 30 (
3/76, 4/76 και 6/76, Sig. 1976, σ. 1279
), ότι η Κοινότητα έχει, όσον αφορά τις μεταξύ των κρατών σχέσεις, την εξουσία λήψεως κάθε μέτρου αποσκοπούντος στη διατήρηση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων. Αυτή η πολιτική διατηρήσεως συνεπάγεται τη θέσπιση ειδικών κανόνων περί του μεγέθους των ματιών των διχτύων, διότι οι εν λόγω κανόνες αποσκοπούν στην προστασία αυτών των πόρων. Επομένως, η Κοινότητα είναι η μόνη αρμόδια προς θέσπιση κανόνων που απαγορεύουν τη χρήση διχτύων με μέγεθος ματιών μικρότερο από ένα κατώτατο καθοριζόμενο όριο, καθώς και κανόνων περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών.
Εξάλλου πρέπει να σημειωθεί ότι ο κανονισμός 2108/84 της Επιτροπής, της 23ης Ιουλίου 1984, περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών, θεσπίστηκε σύμφωνα με το άρθρο 6 του κανονισμού (ΕΟΚ) 171/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί ορισμένων προσωρινών τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων (
ΕΕ L 24, σ. 14
). Κατά τη διάταξη αυτή, η Επιτροπή όφειλε να θεσπίσει τους κανόνες περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών των διχτύων, αφού ζητήσει τη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής διαχειρίσεως.
Ο κανονισμός 171/83 του Συμβουλίου καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό 3094/86 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 1986, περί των μέτρων διατηρήσεως, το άρθρο 3 του οποίου ορίζει κατ' ουσίαν ότι η Επιτροπή υποχρεούται να θεσπίσει του τεχνικούς κανόνες για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών, κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως. Εντούτοις, η παράγραφος 2 του άρθρου 16 του ίδιου κανονισμού ορίζει ότι κάθε αναφορά στον κανονισμό 171/83 πρέπει να θεωρείται ότι γίνεται στον κανονισμό 3094/80 περί των μέτρων διατηρήσεως σύμφωνα με τον πίνακα αντιστοιχίας που περιλαμβάνεται στο παράρτημα του τελευταίου. Βάσει αυτού του πίνακα, αντίστοιχο προς το άρθρο 6 του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου είναι το άρθρο 3 του κανονισμού περί των μέτρων διατηρήσεως. Έπεται ότι οι κανόνες περί καθορισμού του μεγέθους των ματιών, τους οποίους θέσπισε ή Επιτροπή βάσει του άρθρου 6 του κανονισμού 171/83 του Συμβουλίου, πρέπει να θεωρηθούν ως εκδοθέντες βάσει του άρθρου 3 του κανονισμού περί των μέτρων διατηρήσεως.
Για τους λόγους αυτούς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η Κοινότητα είναι η μόνη αρμόδια προς θέσπιση των τεχνικών κανόνων για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων και ότι οι τεχνικοί κανόνες περί καθορισμού του μεγέθους των ματιών, που ορίζονται στον κανονισμό 3094/86 του Συμβουλίου, περί των μέτρων διατηρήσεως είναι εκείνοι οι οποίοι περιλαμβάνονται στον κανονισμό 2108/84 της Επιτροπής, περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών.
Επί του τρίτου ερωτήματος
Με το τρίτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ζητεί να πληροφορηθεί κατ' ουσίαν αν οι διατάξεις του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών, πέραν του στόχου της προστασίας των βιολογικών πόρων, έχουν επίσης ως σκοπό την προστασία του κυβερνήτη στου οποίου το πλοίο διενεργείται έλεγχος.
Συναφώς πρέπει να υπογραμμιστεί ότι τα κράτη μέλη ήταν υποχρεωμένα, κατά τον χρόνο που συνέβησαν τα πραγματικά περιστατικά, δυνάμει του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2057/82 του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1982, περί θεσπίσεως ορισμένων μέτρων ελέγχου των αλιευτικών δραστηριοτήτων που ασκούνται από σκάφη των κρατών μελών (
ΕΕ L 220, σ. 1
), να μεριμνούν για την τήρηση των κανόνων περί διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων και να κινούν, όταν διαπιστωνόταν παράβαση των κανόνων αυτών, ποινική ή διοικητική δίωξη κατά του κυβερνήτη του εμπλεκομένου σκάφους.
Αφού η διαπίστωση μεγέθους ματιών μικρότερου από το κατώτατο καθοριζόμενο όριο είναι ένα από τα στοιχεία που συνθέτουν την παράβαση, συνεπάγεται ότι ο κανονισμός περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών, καθορίζοντας τη διαδικασία που υποχρεούνται να ακολουθούν οι ελεγκτές, προσδιορίζει τα όρια της ίδιας της παραβάσεως.
Επομένως, στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, πέραν του στόχου της προστασίας των φυσικών πόρων, οι διατάξεις του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών έχουν επίσης ως σκοπό την προστασία του κυβερνήτη, στου οποίου το πλοίο διενεργείται ο έλεγχος.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Με το δεύτερο ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ζητεί να πληροφορηθεί κατ' ουσίαν αν οι ελεγκτές είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τη διαδικασία ελέγχου που καθορίζεται στο άρθρο 6 του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών.
Πρέπει να σημειωθεί καταρχάς ότι από το κείμενο της εν λόγω διατάξεως προκύπτει ότι η μέτρηση με τη βοήθεια βάρους μπορεί να γίνεται μόνον εφόσον από τη μέτρηση με το χέρι προκύπτει ότι το μέγεθος των ματιών είναι ανεπαρκές και εφόσον ο κυβερνήτης αμφισβητεί τα αποτελέσματα αυτής της μετρήσεως.
Εξάλλου, όπως ανέφερε η Επιτροπή, οι δύο μέθοδοι μετρήσεως δεν δίδουν αναγκαστικά τα ίδια αποτελέσματα. Ειδικότερα, η μέτρηση με το χέρι, έστω και αν είναι λιγότερο ακριβής από τη μέτρηση με τη βοήθεια βάρους, έχει το πλεονέκτημα ότι γίνεται σε ένα πολύ πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα του διχτύου, δηλαδή σε 60 μάτια, ενώ οι ελεγκτές υποχρεούνται να μετρούν μόνον 20 μάτια όταν πραγματοποιούν τη μέτρηση με τη βοήθεια βάρους. Επομένως, είναι δυνατό από τη μέτρηση με το χέρι, όταν γίνεται σε συγκεκριμένο δίχτυ, να προκύψει μέγεθος ματιών μεγαλύτερο από εκείνο το οποίο θα προέκυπτε αν γινόταν μέτρηση με τη βοήθεια βάρους. Καθώς η τελευταία αυτή μέθοδος δεν είναι κατ' ανάγκην ευνοϊκότερη για τον κυβερνήτη του πλοίου από τη μέτρηση με το χέρι και αφού, όπως προαναφέρθηκε, οι διατάξεις του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών έχουν επίσης ως σκοπό την προστασία του κυβερνήτη, έπεται ότι η πλήρης εκτέλεση του ελέγχου με το χέρι αποτελεί την προϋπόθεση για να μπορούν ενδεχομένως οι ελεγκτές να πραγματοποιήσουν μέτρηση με τη βοήθεια βάρους.
Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι ελεγκτές είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τη διαδικασία ελέγχου που καθορίζεται στο άρθρο 6 του κανονισμού περί του προσδιορισμού του μεγέθους των ματιών.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Amtsgericht του Bremerhaven με Διάταξη της 25ης Οκτωβρίου 1988, αποφαίνεται:

1)
Η Κοινότητα είναι η μόνη αρμόδια προς θέσπιση των τεχνικών κανόνων για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων και ότι οι τεχνικοί κανόνες περί καθορισμού του μεγέθους των ματιών, που ορίζονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου, περί των μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων, είναι εκείνοι οι οποίοι περιλαμβάνονται στον κανονισμό (ΕΟΚ) 2108/84 της Επιτροπής της 23ης Ιουλίου 1984, σχετικά με λεπτομερείς κανόνες για τον προσδιορισμό του μεγέθους των ματιών των διχτύων αλιείας.

2)
Πέραν του στόχου της προστασίας των φυσικών πόρων, οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 2108/84 της Επιτροπής έχουν επίσης ως σκοπό την προστασία του κυβερνήτη, στο πλοίο του οποίου διενεργείται ο έλεγχος.

3)
Οι ελεγκτές είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τη διαδικασία ελέγχου που καθορίζεται στο άρθρο 6 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2108/84 της Επιτροπής.

Slynn
Joliét
Rodríguez Iglesias
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 2 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πρώτου τμήματος
Gordon Slynn
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.