CELEX: 62008CJ0540
Dyrektywa 2005/29/WE
Nieuczciwe praktyki handlowe
Przepisy krajowe z zasady zakazujące praktyk handlowych uzależniających oferowanie dodatków konsumentom od nabycia towarów lub usług

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 2 i 5 dyrektywy 2005/29/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsiębiorstwa
wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającej dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE, 98/27/WE i 2002/65/WE
Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady („dyrektywy o nieuczciwych
praktykach handlowych”) (Dz.U. L 149, s. 22, zwanej dalej „dyrektywą”).
Wniosek ten został złożony w ramach sporu pomiędzy Mediaprint Zeitungs- und Zeitschriftenverlag GmbH & Co. KG (zwaną dalej
„Mediaprint”) a „Österreich”-Zeitungsverlag GmbH, przedsiębiorstwami prasowymi, w przedmiocie zgodności z prawem sprzedaży
z dodatkami organizowanej przez pozwaną.

Ramy prawne

Prawo Unii
Motywy 6, 8, 9 i 17 dyrektywy stanowią:
„(6)      Niniejsza dyrektywa zbliża […] przepisy prawne państw członkowskich w zakresie nieuczciwych praktyk handlowych, w tym nieuczciwej
reklamy, które bezpośrednio wyrządzają szkodę interesom gospodarczym konsumentów, a tym samym szkodzą pośrednio interesom
gospodarczym konkurentów działających zgodnie z prawem. Zgodnie z zasadą proporcjonalności niniejsza dyrektywa chroni konsumentów
przed konsekwencjami takich nieuczciwych praktyk handlowych w przypadku, gdy konsekwencje te są istotne, ale uznaje, że w niektórych
przypadkach skutki dla konsumentów mogą być znikome. Niniejsza dyrektywa nie obejmuje przepisów prawa krajowego ani nie wpływa
na nie w zakresie, w jakim odnoszą się one do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących jedynie interesom gospodarczym konkurentów
lub dotyczących transakcji między przedsiębiorcami; uwzględniając w pełni zasadę pomocniczości, państwa członkowskie, jeżeli
tak postanowią, nadal będą mogły regulować takie praktyki, w zgodzie z prawem wspólnotowym […].
[…]
(8)      Niniejsza dyrektywa chroni bezpośrednio interesy gospodarcze konsumentów przed nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi
wobec nich przez przedsiębiorstwa […].
(9)      Niniejsza dyrektywa nie stanowi uszczerbku dla indywidualnych powództw wnoszonych przez osoby, które ucierpiały na skutek
nieuczciwej praktyki handlowej. Nie stanowi ona również uszczerbku dla wspólnotowych i krajowych przepisów w zakresie prawa
zobowiązań umownych, praw własności intelektualnej, przepisów dotyczących aspektów zdrowia i bezpieczeństwa produktów, warunków
przedsiębiorczości i regulacji dotyczących zezwoleń, w tym takich, które zgodnie z prawem wspólnotowym odnoszą się do organizacji
gier losowych, wspólnotowych przepisów w dziedzinie konkurencji i wprowadzających je w życie przepisów prawa krajowego. Państwa
członkowskie będą zatem mogły utrzymywać lub wprowadzać na swoim terytorium ograniczenia i zakazy praktyk handlowych w celu
ochrony zdrowia i bezpieczeństwa konsumentów, np. w odniesieniu do alkoholu, tytoniu lub produktów farmaceutycznych, bez względu
na to, gdzie przedsiębiorca ma swoją siedzibę […].
[…]
(17)      W celu zapewnienia większej pewności prawnej wskazane jest zidentyfikowanie tych praktyk handlowych, które są nieuczciwe w każdych
okolicznościach. W związku z tym załącznik I zawiera pełen wykaz tego typu praktyk. Są to jedyne praktyki handlowe, które
można uznać za nieuczciwe bez konieczności oceny konkretnego przypadku w świetle przepisów art. 5–9. Wykaz ten może być zmodyfikowany
wyłącznie poprzez poddanie niniejszej dyrektywy przeglądowi”.
Artykuł 1 dyrektywy stanowi:
„Celem niniejszej dyrektywy jest przyczynienie się do właściwego funkcjonowania rynku wewnętrznego i osiągnięcie wysokiego
poziomu ochrony konsumentów poprzez zbliżenie przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich
odnoszących się do nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących interesom gospodarczym konsumentów”.
Artykuł 2 lit. d) dyrektywy przewiduje:
„Do celów niniejszej dyrektywy:
[…]
d)      »praktyki handlowe stosowane przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów« (zwane dalej również »praktykami handlowymi«) oznaczają
każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę
i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów”.
Zgodnie z art. 3 dyrektywy:
„1.      Niniejszą dyrektywę stosuje się do nieuczciwych praktyk handlowych w rozumieniu art. 5, stosowanych przez przedsiębiorstwa
wobec konsumentów przed zawarciem transakcji handlowej dotyczącej produktu, w trakcie jej zawierania oraz po jej zawarciu.
2.      Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla przepisów prawa zobowiązań umownych, w szczególności dla postanowień dotyczących
ważności, zawierania lub skutków umowy.
3.      Niniejsza dyrektywa pozostaje bez uszczerbku dla wspólnotowych i krajowych przepisów prawnych dotyczących aspektów produktów
związanych z bezpieczeństwem i zdrowiem.
[…]”.
Artykuł 4 dyrektywy stanowi:
„Państwa członkowskie nie mogą ograniczać swobody świadczenia usług ani swobodnego przepływu towarów z przyczyn związanych
z dziedziną zbliżoną niniejszą dyrektywą [w której niniejsza dyrektywa dokonuje zbliżenia przepisów]”.
Artykuł 5 dyrektywy, zatytułowany „Zakaz nieuczciwych praktyk handlowych”, brzmi następująco:
„1.      Nieuczciwe praktyki handlowe są zabronione.
2.      Praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli:
a)      jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej;
i
b)      w sposób istotny zniekształca lub może w sposób istotny zniekształcić zachowanie gospodarcze względem produktu przeciętnego
konsumenta, do którego dociera bądź do którego jest skierowana, lub przeciętnego członka grupy konsumentów, jeżeli praktyka
handlowa skierowana jest do określonej grupy konsumentów.
[...]
4.      Za nieuczciwe uznaje się w szczególności praktyki handlowe, które
a)      wprowadzają błąd w rozumieniu art. 6 i 7;
lub
b)      są agresywne w rozumieniu art. 8 i 9.
5.      Załącznik I zawiera wykaz praktyk handlowych, które uznaje się za nieuczciwe w każdych okolicznościach. Wykaz ten obowiązuje
jednolicie we wszystkich państwach członkowskich i może zostać zmodyfikowany wyłącznie poprzez zmianę niniejszej dyrektywy”.

Prawo krajowe
Paragraf 9a Bundesgesetz gegen den unlauteren Wettbewerb 1984 (ustawy federalnej o nieuczciwej konkurencji z 1984 r.) (BGBl. I,
448/1984), w brzmieniu wynikającym z BGBl. I, 136/2001, (zwanej dalej „UWG”) brzmi następująco:
„1)      Kto w obrocie handlowym w celach konkurencyjnych:
1.      zapowiada w publicznych ogłoszeniach lub innych komunikatach skierowanych do większego kręgu osób, że obok towarów i usług
przyzna konsumentom nieodpłatne dodatki (premie), lub oferuje, zapowiada lub przyznaje konsumentom obok druków periodycznych
nieodpłatne dodatki (premie) lub
2.      oferuje, zapowiada lub przyznaje przedsiębiorcom obok towarów lub usług nieodpłatne dodatki (premie),
może zostać pozwany o zaniechanie i odszkodowanie. Stosuje się to również wtedy, gdy nieodpłatność dodatku jest zakamuflowana
ceną ogólną towarów i usług, ceną pozorną dodatku lub w inny sposób”.
2)      Ustępu 1 nie stosuje się, gdy dodatek obejmuje:
1.      powszechnie stosowaną w praktyce kupieckiej przynależność towaru lub powszechnie stosowane w praktyce kupieckiej świadczenia
pomocnicze;
2.      próbki towarów;
3.      przedmioty reklamowe, które jako takie oznakowane są bardzo widocznym i trwałym oznaczeniem reklamującego się przedsiębiorstwa;
4.      korzyści o niskiej wartości (premie) lub drobne przedmioty o niskiej wartości, z zastrzeżeniem że te drobne przedmioty nie
są przeznaczone do stworzenia zestawu, którego wartość przekracza sumę wartości poszczególnych ofiarowanych przedmiotów;
5.      kwotę pieniężną, która jest już określona lub też ma być ustalona w określony sposób i która nie towarzyszy towarowi;
6.      ilość tego samego towaru, która jest już określona lub też ma być ustalona jedynie jako część ułamkowa;
7.      udzielanie informacji lub porad;
8.      umożliwienie udziału w konkursie z nagrodami (grze), w ramach którego wartość pojedynczego kuponu uczestnictwa (losu) wynikająca
z łącznej wartości nagród do zdobycia w stosunku do liczby wydanych kuponów uczestnictwa nie przekracza 0,36 EUR, a łączna
wartość nagród do zdobycia nie przekracza 21 600 EUR; może to nastąpić wyłącznie na podstawie własnych kuponów uczestnictwa.
Punkt 8 nie stosuje się do dodatków do druków periodycznych”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Od dnia 25 listopada do dnia 6 grudnia 2007 r. dziennik
Österreich
, należący do pozwanej w postępowaniu przed sądem krajowym, organizował wybory „piłkarza roku” i zapraszał czytelników do
udziału w tym konkursie za pośrednictwem internetu lub kuponu do głosowania dołączonego do dziennika. Udział we wspomnianym
konkursie umożliwiał wygranie kolacji z wybranym piłkarzem.
Uznając, że ta możliwość wygranej, uzależniona od zakupu gazety, stanowi niedozwolony dodatek w rozumieniu § 9a ust. 1 pkt 1
UWG, Mediaprint zwróciła się do Handelsgericht Wien (sądu handlowego w Wiedniu) o nakazanie pozwanej w postępowaniu przed
sądem krajowym zaniechania wspomnianej praktyki. Sąd ten uwzględnił ten wniosek, natomiast Oberlandesgericht Wien (wyższy
sąd krajowy w Wiedniu), do którego wniesiono apelację, orzekł, że zakaz sprzedaży z dodatkami może mieć zastosowanie wyłącznie,
jeśli zapowiedziana nagroda może zachęcać czytelników do kupowania gazety. Jednakże według sądu apelacyjnego taki „efekt przyciągający”
nie miał miejsca w niniejszym przypadku przy uwzględnieniu w szczególności okoliczności, że można było brać udział w konkursie
również za pośrednictwem internetu.
Mediaprint wniosła przeciwko temu orzeczeniu nadzwyczajną skargę rewizyjną przed Oberster Gerichtshof. W postanowieniu odsyłającym
sąd ten uściśla przede wszystkim, że § 9a ust. 1 pkt 1 UWG przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami, który ma na celu
zapewnienie zarówno ochrony konsumentów, jak i utrzymania sprawnie funkcjonujących relacji rynkowych. Uściśliwszy to, sąd
ten zastanawia się, czy takiemu przepisowi nie stoi na przeszkodzie dyrektywa, która ma natomiast na celu ochronę konsumentów
i reguluje wyłącznie stosunki pomiędzy nimi a przedsiębiorstwami.
Uznając, że wydanie orzeczenia zależy od wykładni dyrektywy, Oberster Gerichtshof postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić
się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 5 [dyrektywy] lub inne przepisy tej dyrektywy stoją na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu,
zgodnie z którym zapowiadanie, oferowanie lub przyznawanie nieodpłatnych dodatków do druków periodycznych, jak również zapowiadanie
nieodpłatnych dodatków do innych towarów lub usług, z zastrzeżeniem wymienionych enumeratywnie wyjątków, jest niedozwolone
bez konieczności sprawdzania w indywidualnym przypadku wprowadzającego w błąd, agresywnego lub w inny sposób nieuczciwego
charakteru praktyki handlowej również wtedy, gdy uregulowanie to służy nie tylko ochronie konsumentów, lecz także innym celom,
które nie są objęte przedmiotowym zakresem zastosowania [dyrektywy], przykładowo utrzymaniu pluralizmu mediów lub ochronie
słabszych konkurentów?
2)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze: czy umożliwienie udziału w grze związane z zakupem gazety stanowi
nieuczciwą praktykę w rozumieniu art. 5 ust. 2 [dyrektywy] z samego tego powodu, że przynajmniej dla części zainteresowanego
kręgu odbiorców ta możliwość udziału stanowi wprawdzie nie jedyny, ale decydujący powód zakupu gazety?”.
Pismem złożonym w sekretariacie Trybunału w dniu 27 lipca 2009 r. rząd austriacki wniósł na podstawie art. 44 § 3 akapit drugi
regulaminu postępowania przed Trybunałem o rozstrzygnięcie sprawy przez wielką izbę.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych

W przedmiocie pytania pierwszego
Stawiając pytanie pierwsze, sąd krajowy dąży w istocie do ustalenia, czy dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że stoi
ona na przeszkodzie przepisowi krajowemu, który przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami i który ma na celu nie tylko
ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów, takich jak przykładowo utrzymanie pluralizmu mediów lub ochrona słabszych
konkurentów.
Aby udzielić odpowiedzi na to pytanie, należy na wstępie ustalić, czy sprzedaż z dodatkami, objęta zakazem będącym przedmiotem
sporu w postępowaniu przed sądem krajowym, stanowi praktykę handlową w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy i podlega wobec
tego jej przepisom.
W tym względzie należy zauważyć, że art. 2 lit. d) dyrektywy definiuje w sposób szczególnie szeroki pojęcie praktyki handlowej
jako „każde działanie przedsiębiorcy, jego zaniechanie, sposób postępowania, oświadczenie lub komunikat handlowy, w tym reklamę
i marketing, bezpośrednio związane z promocją, sprzedażą lub dostawą produktu do konsumentów”.
Tymczasem kampanie promocyjne, takie jak kampania będąca przedmiotem sporu w sprawie zawisłej przed sądem krajowym, wiążące
bezpłatny udział konsumenta w konkursie z nabyciem towarów lub usług, wyraźnie wpisują się w ramy strategii handlowej podmiotu
gospodarczego, a ich bezpośrednim celem jest promocja i zwiększenie sprzedaży prowadzonej przez te podmioty. Wynika z tego,
że są one praktykami handlowymi w rozumieniu art. 2 lit. d) dyrektywy, a zatem są objęte jej przedmiotowym zakresem stosowania
(zob. wyrok z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie C‑304/08 Plus Warenhandelsgesellschaft, Zb.Orz. s. I‑217, pkt 37 i przytoczone
tam orzecznictwo).
Wniosku tego nie mogą podważać uwagi przedstawione przez Mediaprint oraz rządy austriacki i belgijski, zgodnie z którymi dyrektywa
nie dotyczy praktyk z zakresu promocji sprzedaży będących przedmiotem sporu przed sądem krajowym, ponieważ w sposób wyraźny
stanowiły one przedmiot projektu Komisji rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady [COM (2001) 546 wersja ostateczna],
który to projekt został zmieniony [COM (2002) 585 wersja ostateczna]. W tym względzie wystarczy bowiem stwierdzić, że okoliczność
ta nie może sama w sobie wykluczać – zwłaszcza przy uwzględnieniu faktu, że projekt ten został wycofany w 2006 r., a zatem
nie doszło do uchwalenia rozporządzenia – by takie praktyki mogły stanowić przy obecnym kształcie prawa Unii nieuczciwe praktyki
handlowe w rozumieniu wspomnianej dyrektywy i mieścić się w jej zakresie przedmiotowym (ww. wyrok Plus Warenhandelsgesellschaft,
pkt 33).
Po dokonaniu tych ustaleń należy jeszcze zbadać, czy przepis krajowy taki jak § 9a ust. 1 pkt 1 UWG może być objęty zakresem
stosowania dyrektywy bez względu na okoliczność, że – jak uściśla sąd krajowy – jego cel jest szerszy niż cel dyrektywy, ponieważ
ma on na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.
W tym względzie należy zauważyć, że – jak podkreślono w pkt 17 niniejszego wyroku – dyrektywa cechuje się szczególnie szerokim
zakresem przedmiotowym, obejmującym wszystkie praktyki handlowe mające bezpośredni związek z promocją, sprzedażą lub dostawą
jakiegoś produktu konsumentom. Tym samym z tego zakresu wykluczone są, jak wynika z motywu 6 wspomnianej dyrektywy, wyłącznie
uregulowania krajowe dotyczące nieuczciwych praktyk handlowych szkodzących „jedynie” interesom gospodarczym konkurentów lub
dotyczących transakcji między przedsiębiorcami.
Tymczasem w oczywisty sposób nie odnosi się to do przepisu krajowego rozpatrywanego w postępowaniu przed sądem krajowym.
Jak podkreśla bowiem sąd krajowy, § 9a ust. 1 pkt 1 UWG wyraźnie ma na celu ochronę konsumentów, a nie tylko konkurentów i innych
uczestników rynku.
Ponadto z akt sprawy wynika, że UWG, stanowiąca ustawę krajową o nieuczciwej konkurencji, została zmieniona ustawą z dnia
13 grudnia 2007 r. (BGBl. I, 79/2007) – przy czym nie został zresztą zmieniony § 9a – właśnie po to, by zapewnić transpozycję
dyrektywy w Austrii. W rezultacie ustawodawca krajowy uznał, że ustawa ta może gwarantować zgodność prawa krajowego z dyrektywą
i tym samym pozwala, tak jak przewiduje to motyw 8 dyrektywy, chronić „bezpośrednio interesy gospodarcze konsumentów przed
nieuczciwymi praktykami handlowymi stosowanymi wobec nich przez przedsiębiorstwa” i zapewnić, jak stanowi w szczególności
art. 1 tej dyrektywy, „wysoki poziom ochrony konsumentów”.
W tym kontekście należy przypomnieć, że podczas rozprawy rząd austriacki podniósł, iż przepis krajowy rozpatrywany w postępowaniu
przed sądem krajowym nie jest objęty zakresem stosowania dyrektywy, jako że zasadniczo zmierza on do utrzymania pluralizmu
mediów w Austrii. Odszedł tym samym od dokonanej przez sąd krajowy oceny celów tego przepisu, jaka wynika z pkt 12 i 20 niniejszego
wyroku.
Tymczasem nawet przy założeniu, że przepis krajowy rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym zasadniczo zmierza do
utrzymania pluralizmu mediów w Austrii, należy zauważyć, iż możliwość utrzymywania lub wprowadzenia przez państwa członkowskie
na swoim terytorium środków, których celem lub skutkiem jest uznanie praktyk handlowych za nieuczciwe ze względów wiążących
się z utrzymaniem pluralizmu mediów, nie widnieje pośród odstępstw od zakresu stosowania dyrektywy wymienionych w motywach 6
i 9 oraz w art. 3 tej dyrektywy.
W tym względzie należy podkreślić, że dyrektywa dokonuje pełnej harmonizacji regulacji dotyczących nieuczciwych praktyk handlowych
przedsiębiorstw w stosunku do konsumentów.
Z tego względu rząd austriacki nie może skutecznie twierdzić, że art. 9a ust. 1 pkt 1 UWG pozostaje poza zakresem stosowania
dyrektywy, ponieważ zasadniczo dąży on do celów wiążących się z utrzymaniem pluralizmu mediów.
Skoro zostało to ustalone, należy sprawdzić, czy dyrektywa stoi na przeszkodzie zakazowi sprzedaży z dodatkami, takiemu jak
określony w § 9a ust. 1 pkt 1 UWG.
W tym względzie należy przypomnieć przede wszystkim, że ponieważ dyrektywa dokonuje pełnej harmonizacji regulacji dotyczących
nieuczciwych praktyk handlowych przedsiębiorstw w stosunku do konsumentów, państwa członkowskie nie mogą – jak wyraźnie stanowi
art. 4 dyrektywy – przyjmować środków bardziej restrykcyjnych niż środki określone w tej dyrektywie, nawet w celu zapewnienia
wyższego poziomu ochrony konsumentów (ww. wyrok w sprawie Plus Warenhandelsgesellschaft, pkt 41 i przytoczone tam orzecznictwo).
Następnie należy również zauważyć, że art. 5 dyrektywy, który ustanawia zakaz nieuczciwych praktyk handlowych, wymienia kryteria
pozwalające na ustalenie, czy dana praktyka jest nieuczciwa.
Tym samym zgodnie z art. 5 ust. 2 dyrektywy praktyka handlowa jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z wymogami staranności
zawodowej i w sposób istotny zniekształca lub może zniekształcić zachowanie gospodarcze przeciętnego konsumenta względem produktu.
Ponadto art. 5 ust. 4 dyrektywy definiuje dwie konkretne kategorie nieuczciwych praktyk handlowych, a mianowicie „praktyki
wprowadzające w błąd” oraz „praktyki agresywne”, odpowiadające kryteriom wymienionym odpowiednio w art. 6 i 7 oraz art. 8
i 9 dyrektywy.
Wreszcie dyrektywa zawiera także w załączniku I wyczerpujące wyliczenie 31 praktyk handlowych, które zgodnie z art. 5 ust. 5
tej dyrektywy uważane są za nieuczciwe „w każdych okolicznościach”. Co za tym idzie, jak wyjaśnia także w sposób wyraźny motyw 17
dyrektywy, jedynie te praktyki handlowe mogą być uznane za nieuczciwe bez poddania ich ocenie w ramach konkretnego przypadku
na podstawie art. 5–9 dyrektywy.
Co się tyczy przepisów krajowych rozpatrywanych w postępowaniu przed sądem krajowym, bezsporne jest, że praktyki polegające
na oferowaniu konsumentom dodatków związanych z zakupem towarów lub usług nie widnieją w załączniku I do dyrektywy. Z tego
względu nie mogą one być zakazane w każdych okolicznościach, ale wyłącznie w następstwie konkretnej analizy pozwalającej na
stwierdzenie ich nieuczciwego charakteru.
Jednakże należy stwierdzić, że § 9a ust. 1 pkt 1 UWG zakazuje jakichkolwiek działań handlowych wiążących oferowanie dodatków
z nabyciem towarów lub usług. Innymi słowy, ten rodzaj działań zakazany jest w sposób ogólny, bez konieczności ustalania,
w świetle okoliczności faktycznych każdego przypadku, czy sporne działanie handlowe jest „nieuczciwe” na podstawie kryteriów
wymienionych w art. 5–9 dyrektywy.
Ponadto uregulowanie krajowe przewidujące środki bardziej restrykcyjne niż środki określone w dyrektywie jest niezgodne z treścią
art. 4 dyrektywy, który w sposób wyraźny zakazuje państwom członkowskim utrzymywania w mocy lub przyjmowania takich przepisów,
nawet jeśli miałyby one na celu zapewnienie wyższego poziomu ochrony konsumentów.
W tych okolicznościach należy stwierdzić, że dyrektywa stoi na przeszkodzie zakazowi ofert handlowych wiążących nabycie towarów
lub usług z przyznaniem dodatków, takiemu jak zakaz ustanowiony w przepisach krajowych będących przedmiotem sporu w postępowaniu
przed sądem krajowym.
Okoliczność, że art. 9a ust. 2 UWG przewiduje pewną liczbę wyjątków od wspomnianego zakazu sprzedaży z dodatkami nie może
podważać powyższego wniosku.
Otóż, tak jak Trybunał już orzekł, nawet jeżeli wyjątki te mogą ograniczyć zakres zakazu praktyk handlowych polegających na
wiązaniu oferty dodatków z nabyciem towarów lub usług, niemniej jednak w sytuacji gdy, tak jak w sprawie zawisłej przed sądem
krajowym, mamy do czynienia z praktyką, która nie jest wymieniona w załączniku I do dyrektywy, nie mogą one – ze względu na
swój ograniczony i z góry określony charakter – zastąpić oceny tego, czy dana praktyka handlowa jest „nieuczciwa”, którą należy
koniecznie przeprowadzić w odniesieniu do właściwych dla danego przypadku okoliczności faktycznych w świetle kryteriów określonych
w art. 5–9 dyrektywy (zob. ww. wyrok w sprawie Plus Warenhandelsgesellschaft, pkt 53 i przytoczone tam orzecznictwo).
Z uwagi na powyższe na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, iż dyrektywę należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na
przeszkodzie przepisowi krajowemu, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym, który przewiduje ogólny
zakaz sprzedaży z dodatkami i który ma na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.

W przedmiocie pytania drugiego
Stawiając pytanie drugie, sąd krajowy dąży do ustalenia w przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy sprzedaż
z dodatkami należy uważać za nieuczciwą praktykę handlową w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy z samego tego względu, że przynajmniej
dla części zainteresowanego kręgu odbiorców możliwość wygranej stanowi decydujący powód zakupu głównego towaru.
Tak jak zauważono w pkt 35 niniejszego wyroku, gdy praktyka handlowa objęta zakresem zastosowania dyrektywy nie widnieje w załączniku I
do tej dyrektywy, praktyka ta może być uważana za nieuczciwą i tym samym zostać zakazana tylko w następstwie konkretnej analizy,
w szczególności w świetle kryteriów wymienionych w art. 5–9 dyrektywy.
Tymczasem okoliczność, że przynajmniej dla części zainteresowanego kręgu odbiorców możliwość udziału w konkursie stanowi decydujący
powód zakupu gazety, jest jednym z elementów, które sąd krajowy może wziąć pod uwagę w ramach takiej analizy.
Okoliczność ta mogłaby bowiem doprowadzić sąd krajowy do uznania, że rozpatrywana praktyka krajowa w sposób istotny zniekształca
lub może w sposób istotny zniekształcić zachowanie gospodarcze konsumenta w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. b) dyrektywy.
Jednakże w żaden sposób sama ta okoliczność nie pozwala na uznanie sprzedaży z dodatkami za nieuczciwą praktykę handlową w rozumieniu
dyrektywy. W tym celu należy również sprawdzić, czy rozpatrywana praktyka jest sprzeczna z wymogami staranności zawodowej
w rozumieniu art. 5 ust. 2 lit. a) dyrektywy.
W tych okolicznościach na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że możliwość udziału w konkursie z nagrodami związana z zakupem
gazety nie stanowi nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu art. 5 ust. 2 dyrektywy z samego tego względu, że przynajmniej
dla części zainteresowanych konsumentów możliwość udziału w grze stanowi decydujący powód skłaniający ich do zakupu tej gazety.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (wielka izba) orzeka, co następuje:
1)
Dyrektywę 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005 r. dotyczącą nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych
przez przedsiębiorstwa wobec konsumentów na rynku wewnętrznym oraz zmieniającą dyrektywę Rady 84/450/EWG, dyrektywy 97/7/WE,
98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporządzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady
(„dyrektywę o nieuczciwych praktykach handlowych”) należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie przepisowi
krajowemu, takiemu jak ten rozpatrywany w postępowaniu przed sądem krajowym, który przewiduje ogólny zakaz sprzedaży z dodatkami
i który ma na celu nie tylko ochronę konsumentów, ale zmierza także do innych celów.
2)
Możliwość udziału w konkursie z nagrodami związana z zakupem gazety nie stanowi nieuczciwej praktyki handlowej w rozumieniu
art. 5 ust. 2 dyrektywy 2005/29 z samego tego względu, że przynajmniej dla części zainteresowanych konsumentów możliwość udziału
w grze stanowi decydujący powód skłaniający ich do zakupu tej gazety.
Podpisy
*
Język postępowania: niemiecki.