CELEX: 61989CJ0196
Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων
Εθνική ρύθμιση στον τομέα των τυριών

Με Διάταξη της 9ης Ιουνίου 1989, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Ιουνίου του ίδιου έτους, ο Pretore di Milano υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης ΕΟΚ.
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο της ποινικής δίκης κατά των Enzo Nespoli και Giuseppe Crippa, οι οποίοι κατηγορούνται για παράβαση της ιταλικής νομοθεσίας περί τυριών.
Από τα στοιχεία που παρέχονται με τη Διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι η εν λόγω νομοθεσία απαγορεύει την παραγωγή, εισαγωγή και εμπορία τυριών, των οποίων η περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες είναι κατώτερη από ένα όριο που καθορίζει η νομοθεσία αυτή. Το όριο αυτό, το οποίο ποικίλλει ανάλογα με τις διάφορες ποικιλίες τυριών, είναι 45 % για τα τυριά τύπου Ελβετίας, όπως το emmenthal.
Οι Nespoli και Crippa κατηγορούνται, ο μεν πρώτος επειδή εισήγαγε και διέθεσε στο εμπόριο στην Ιταλία, ο δε δεύτερος επειδή προσέφερε προς πώληση σε μία υπεραγορά του Μιλάνου τυρί, παραγωγής Γαλλίας, με την ονομασία « Predor Light ». Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις που περιέχονται στη Διάταξη περί παραπομπής, το « Predor Light » είναι τυρί τύπου « emmenthal », του οποίου η περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες σε σχέση με την ξηρά ουσία είναι 30 ο/ο. Το προϊόν αυτό πωλείται στην αρχική του συσκευασία η οποία φέρει τη μνεία, στα γαλλικά, « ημίπαχο τυρί » και στην οποία έχει κολληθεί μία ετικέτα στην οποία αναγράφεται στα ιταλικά « prodotto caseario » ( τυροκομικό προϊόν ).
Ο Pretore di Milano, ο οποίος επελήφθη της υποθέσεως, είχε αμφιβολίες ως προς το αν συμβιβάζεται με τα άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης η ιταλική νομοθεσία, η οποία, εφαρμοζόμενη στα κοινά τυριά, φαίνεται να αποτελεί μέτρο ισοδύναμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς που απαγορεύεται από το άρθρο 30 και δεν μπορεί να δικαιολογηθεί ούτε από επιτακτικές απαιτήσεις σχετικά με την προστασία του καταναλωτή ή την ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών ούτε από την ανάγκη διασφαλίσεως της προστασίας της δημόσιας υγείας.
Υπ' αυτές ακριβώς τις συνθήκες ο Pretore di Milano αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία, μέχρις ότου το Δικαστήριο εκδώσει προδικαστική απόφαση επί του ερωτήματος αν:
« πρέπει τα άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης της Ρώμης να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι δεν συμβιβάζεται πλέον προς αυτά και, επομένως, δεν είναι νόμιμη η ιταλική νομοθεσία για τα τυριά η οποία δεν προστατεύει τη χαρακτηριστική παραγωγή ή την παραγωγή που φέρει ονομασία προελεύσεως, καθόσον καθορίζει ελάχιστο κατώτατο όριο, έστω και υψηλό, της περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες, σε σχέση με την ξηρά ουσία, για τα συνήθη τυριά, εφόσον είναι δεδομένο ότι η ειδική αυτή κανονιστική ρύθμιση συνιστά εμπόδιο στην ελεύθερη ενδοκοινοτική κυκλοφορία του εν λόγω προϊόντος, χωρίς αυτό να δικαιολογείται από λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας ούτε από τις επιτακτικές ανάγκες της προστασίας των καταναλωτών ή της ευθύτητας των εμπορικών συναλλαγών ».
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται διεξοδικώς τα περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει προκαταρκτικός να τονιστεί ότι, καίτοι δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο, στο πλαίσιο του άρθρου 177 της Συνθήκης, να αποφαίνεται επί του αν συμβιβάζεται μία εθνική ρύθμιση με τη Συνθήκη, είναι, αντιθέτως, αρμόδιο να παρέχει στο εθνικό δικαστήριο κάθε ερμηνευτικό στοιχείο αντλούμενο από το κοινοτικό δίκαιο που μπορεί να το διευκολύνει να σχηματίσει γνώμη ως προς το ζήτημα αυτό προκειμένου να αποφανθεί επί της υποθέσεως η οποία έχει υποβληθεί στην κρίση του.
Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι το εθνικό δικαστήριο διευκρίνισε ότι το ερώτημα που υπέβαλε αφορούσε μόνο τα « κοινά τυριά » και όχι « τη χαρακτηριστική παραγωγή ή την παραγωγή που φέρει ονομασία προελεύσεως ».
Επομένως, το υποβληθέν ερώτημα πρέπει να θεωρηθεί ότι αφορά το ζήτημα αν τα άρθρα 30 και 36 της Συνθήκης έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν να εφαρμόζει κράτος μέλος στο σύνολο των εισαγομένων τυριών από άλλο κράτος μέλος μία εθνική ρύθμιση που επιβάλλει την τήρηση ελάχιστης περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες με την επιφύλαξη ειδικών κανόνων που μπορούν να εφαρμόζονται στα τυριά για τα οποία προβλέπεται ειδική προστασία, όπως αυτή που συνδέεται με την ονομασία ή ένδειξη προελεύσεως.
Στο παρόν στάδιο εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου δεν υφίστανται κοινοί ή εναρμονισμένοι κανόνες σχετικά με την παρασκευή και την εμπορία του τυριού. Επομένως, εναπόκειται σε κάθε κράτος μέλος να ρυθμίζει, το καθένα στο έδαφός του, τις προϋποθέσεις παρασκευής και εμπορίας αυτού του προϊόντος.
Πάντως, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να ασκούν αυτή την εξουσία παρά μόνο εντός των ορίων που τους επιβάλλονται, ιδίως, από τις διατάξεις της Συνθήκης περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων.
Πρέπει να υπομνηστεί συναφώς ότι οι εθνικές νομοθεσίες στον τομέα της εμπορίας των προϊόντων είναι δυνατόν, λόγω των διαφορών που υφίστανται μεταξύ τους, να αποτελούν εμπόδιο στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, όταν εφαρμόζονται σε προϊόντα που εισάγονται από άλλο κράτος μέλος στο οποίο νομίμως παρασκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο.
Οι νομοθεσίες αυτές δεν μπορούν επομένως να επιτρέπονται από πλευράς Συνθήκης παρά μόνο εφόσον είτε, στο πλαίσιο του άρθρου 30, εφαρμόζονται αδιακρίτως στα εγχώρια και τα εισαγόμενα προϊόντα και αποσκοπούν στη διασφάλιση επιτακτικών απαιτήσεων που αναφέρονται, ιδίως, στην προστασία των καταναλωτών ή στην ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών, είτε δικαιολογούνται από έναν από τους λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο άρθρο 36 της Συνθήκης, όπως η προστασία της δημόσιας υγείας.
Επιπλέον, για να μπορούν οι εν λόγω νομοθεσίες να επιτρέπονται πρέπει να είναι αναγκαίες για την επίτευξη του επιδιωκομένου σκοπού, ο οποίος να μη μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα που περιορίζουν σε μικρότερο βαθμό το ενδοκοινοτικό εμπόριο.
Υπό το φως των προηγουμένων σκέψεων πρέπει να τονιστεί ότι εθνική νομοθεσία, όπως αυτή που περιγράφει το αιτούν δικαστήριο, αποτελεί εμπόδιο στο εμπόριο, καθόσον απαγορεύει την εισαγωγή τυριών με περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες κατώτερη από αυτήν που ορίζεται από τα κράτη μέλη προελεύσεως που νομίμως παρασκευάζονται και διατίθενται στο εμπόριο.
Μια τέτοια νομοθεσία δεν μπορεί, ως προς την εφαρμογή του άρθρου 30, να θεωρηθεί ότι δικαιολογείται από επιτακτικές απαιτήσεις που αφορούν την προστασία των καταναλωτών ή την ευθύτητα των εμπορικών συναλλαγών.
Η Ιταλική Κυβέρνηση προβάλλει, εν προκειμένω, ότι η εύλογη προσδοκία των καταναλωτών θα διαψευδόταν αν τους προσφέρονταν ως τυριά προϊόντα τα οποία, ενόψει των διαφορών των εν προκειμένω εθνικών νομοθεσιών, παρουσιάζουν πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά μεταξύ τους.
Η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Για να αποφευχθεί η ανεπιθύμητη αυτή κατάσταση, στην οποία αναφέρεται η Ιταλική Κυβέρνηση, αρκεί οι εθνικές αρχές να ορίζουν κατάλληλη επισήμανση που να διασφαλίζει ορθή πληροφόρηση ως προς την πραγματική περιεκτικότητα των τυριών σε λιπαρές ουσίες και να καθιστά δυνατό στους καταναλωτές να προβαίνουν με πλήρη επίγνωση στις επιλογές τους.
Τέλος, ένα εθνικό μέτρο, όπως το υπό κρίση, δεν μπορεί να εμπίπτει στην εξαίρεση που προβλέπεται στο άρθρο 36 περί προστασίας της δημόσιας υγείας και στην οποία αναφέρεται το αιτούν δικαστήριο.
Πράγματι, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η δημόσια υγεία διατρέχει κίνδυνο συνεπεία του γεγονότος της καταναλώσεως τυριών που έχουν μειωμένη περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες.
Επομένως, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι διατάξεις των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης ΕΟΚ έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν, με την επιφύλαξη ειδικών κανόνων που μπορούν να εφαρμόζονται στα τυριά για τα οποία προβλέπεται ειδική προστασία, όπως αυτή που αναφέρεται σε ονομασίες ή ενδείξεις προελεύσεως, να εφαρμόζει κράτος μέλος μία εθνική ρύθμιση επιβάλλουσα την τήρηση ελάχιστης περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες ως προς το σύνολο των τυριών που εισάγονται από άλλο κράτος μέλος, όταν τα τυριά αυτά νομίμως παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο εντός του τελευταίου αυτού κράτους και διασφαλίζεται κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών.
Όσον αφορά το αίτημα της Associazione italiana lattiero-casearia, παρεμβαίνουσας στην κύρια δίκη, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, ζητώντας από αυτό να αποφανθεί επί της ερμηνείας του άρθρου 40, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης, αρκεί η διαπίστωση ότι το εθνικό δικαστήριο δεν υπέβαλε κανένα ερώτημα σχετικά με τη διάταξη αυτή και, κατά συνέπεια, παρέλκει η ερμηνεία της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, η Κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε ο Pretore di Milano, με Διάταξη της 9ης Ιουνίου 1989, αποφαίνεται:

Οι διατάξεις των άρθρων 30 και 36 της Συνθήκης ΕΟΚ έχουν την έννοια ότι δεν επιτρέπουν, με την επιφύλαξη ειδικών κανόνων που μπορούν να εφαρμόζονται στα τυριά για τα οποία προβλέπεται ειδική προστασία, όπως αυτή που αναφέρεται σε ονομασίες ή ενδείξεις προελεύσεως, να εφαρμόζει κράτος μέλος μία εθνική ρύθμιση επιβάλλουσα την τήρηση ελάχιστης περιεκτικότητας σε λιπαρές ουσίες ως προς το σύνολο των τυριών που εισάγονται από άλλο κράτος μέλος, όταν τα τυριά αυτά νομίμως παράγονται και διατίθενται στο εμπόριο εντός του τελευταίου αυτού κράτους και διασφαλίζεται κατάλληλη πληροφόρηση των καταναλωτών.

Due
Mancini
O'Higgins
Moitinho de Almeida
Rodríguez Iglesias
Schockweiler
Grévisse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 11 Οκτωβρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.