CELEX: 62005CJ0081
Polityka społeczna
Ochrona pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy
Dyrektywa 80/987/EWG
Dyrektywa zmieniająca 2002/74/WE
Odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę przyznane w ugodzie
Wypłata należności zapewniona przez instytucję udzielającą gwarancji
Wypłata należności uzależniona od wydania orzeczenia sądowego

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady z dnia 20 października 1980 r. w sprawie
zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy (Dz.U.
L 283, str. 23) w brzmieniu pierwotnym (zwanej dalej „dyrektywą 80/987”) oraz w wersji zmienionej przez dyrektywę Parlamentu
Europejskiego i Rady 2002/74/WE z dnia 23 września 2002 r. (Dz.U. L 270, str. 10, zwanej dalej „dyrektywą 80/987 ze zmianami”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu między A. Cordero Alonso a Fondo de Garantía Salarial (funduszem gwarantowanych
wynagrodzeń, zwanym dalej „Fogasa”) dotyczącego odmowy wypłaty A. Cordero Alonso, tytułem odpowiedzialności subsydiarnej,
odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę.

Ramy prawne

Uregulowanie wspólnotowe
Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 80/987 stanowi, że „niniejszą dyrektywę stosuje się do roszczeń pracowników, wynikających z umów
o pracę lub stosunku pracy i istniejących wobec pracodawców, którzy są niewypłacalni w rozumieniu art. 2 ust. 1.”
Artykuł 2 ust. 2 tej dyrektywy stwierdza, że dyrektywa ta nie narusza prawa krajowego w zakresie definicji pojęć „pracownik”,„pracodawca”,
„wynagrodzenie”, „roszczenie wynikające z prawa nabytego [prawo nabyte]” i „prawo prowadzące do nabycia roszczenia [prawo
będące w trakcie nabywania]”.
Artykuł 3 ust. 1 tej dyrektywy przewiduje:
„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, zaspokojenie
roszczeń pracowników, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności za okres poprzedzający
wskazaną datę.”
Zgodnie z art. 4 dyrektywy 80/987 państwa członkowskie mają prawo do ograniczenia odpowiedzialności instytucji udzielających
gwarancji określonych w art. 3 tejże dyrektywy, ograniczając ją do wynagrodzenia przysługującego za określony okres lub ustalając
jej pułap.
Artykuł 9 tej dyrektywy stanowi, iż „dyrektywa nie narusza prawa państw członkowskich do stosowania lub wprowadzenia przepisów
ustawowych, wykonawczych bądź administracyjnych korzystniejszych dla pracowników”.
Zgodnie z art. 10 lit. a) dyrektywa ta nie narusza prawa państw członkowskich „do podjęcia środków koniecznych w celu uniknięcia
nadużyć”.
Brzmienie art. 3 dyrektywy 80/987 po zmianach jest następujące:
„Państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje udzielające gwarancji zapewniły, [z zastrzeżeniem] art. 4,
spłatę kwot pozostających do spłaty pracownikom, wynikających z umowy o pracę lub stosunku pracy i dotyczących zapłaty należności
[włącznie z odszkodowaniami wynikającymi z ustania stosunku pracy, jeżeli prawo krajowe takie odszkodowanie przewiduje].
Roszczenia przejmowane przez instytucję udzielającą gwarancji stanowią kwotę pozostającą do spłaty odnoszącą się do okresu
przed określoną datą ustaloną przez państwa członkowskie i/lub ewentualnie po niej.”
Zgodnie z jej art. 3 dyrektywa 2002/74 weszła w życie z dniem jej opublikowania w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich,
tzn. w dniu 8 października 2002 r.
Artykuł 2 dyrektywy 2002/74 stanowi:
„1. Państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej
dyrektywy przed dniem 8 października 2005 r. i niezwłocznie powiadomią o tym Komisję.
Państwa członkowskie stosują przepisy określone w akapicie pierwszym do każdego przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego
po dacie wejścia w życie tych przepisów.
Wspomniane środki powinny zawierać odniesienie do niniejszej dyrektywy lub odniesienie to powinno towarzyszyć ich urzędowej
publikacji. Metody dokonywania takiego odniesienia określane są przez państwa członkowskie.
2. Państwa członkowskie przekażą Komisji teksty podstawowych przepisów prawa krajowego, przyjętych w dziedzinach objętych
niniejszą dyrektywą.”

Uregulowania krajowe
Artykuł 14 konstytucji hiszpańskiej ustanawia prawo podstawowe równości wobec prawa.
Artykuł 26 ust. 1 i 2 królewskiego dekretu ustawodawczego 1/1995 z dnia 24 marca 1995 r. zatwierdzającego znowelizowany tekst
Estatuto de los Trabajadores (statutu pracowników, BOE nr 75 z dnia 29 marca 1995 r., str. 9654) w brzmieniu nadanym przez
ustawę 60/1997 z dnia 19 grudnia 1997 r. (BOE nr 304 z dnia 20 grudnia 1997 r., str. 37453) (zwanego dalej „statutem pracowników”)
stanowi:
„1. Wynagrodzeniem są wszystkie świadczenia ekonomiczne otrzymywane przez pracowników w pieniądzu lub w naturze w zamian za
świadczenie pracy w ramach działalności zawodowej na rzecz innego podmiotu, stanowiące wynagrodzenie za rzeczywiście wykonaną
pracę, bez względu na formę zapłaty i czas odpoczynku wliczany do czasu pracy. […]
2. Do wynagrodzenia nie wlicza się kwot otrzymanych przez pracownika tytułem zwrotu wydatków poniesionych w związku z jego
działalnością zawodową, świadczeń lub odszkodowań z ubezpieczenia społecznego, a także odszkodowań otrzymanych w związku z przeniesieniem,
zawieszeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy”.
Artykuł 33 ust. 1, 2 i 8 statutu pracowników stanowi:
„1. Fundusz gwarantowanych wynagrodzeń, organ autonomiczny podległy ministerstwu pracy i ubezpieczeń społecznych, posiadający
osobowość prawną i zdolność do czynności prawnych w celu wykonywania swych zadań, wypłaca pracownikom część należności stanowiącej
zapłatę za pracę, niezapłaconej w wyniku niewypłacalności, zawieszenia płatności zobowiązań, upadłości lub postępowania naprawczego
pracodawcy.
Należnością stanowiącą zapłatę za pracę, w rozumieniu poprzedniego akapitu, jest każda kwota uznana za taką należność w ugodzie
lub orzeczeniu sądu, przysługująca we wszystkich przypadkach, o których mowa w art. 26 ust.1, jak również odszkodowanie uzupełniające
przyznane w stosownym przypadku przez właściwy sąd tytułem »salarios de tramitación«, z tym, że kwota wypłacona przez fundusz
na podstawie jednego lub wszystkich tytułów łącznie nie może być wyższa niż kwota równa dwukrotnej wysokości minimalnego dziennego
wynagrodzenia za pracę we wszystkich sektorach zatrudnienia pomnożonego przez liczbę dni, za które należy się wynagrodzenie,
nie więcej jednak niż przez sto dwadzieścia dni.
2. W przypadkach określonych w ustępie poprzednim fundusz gwarantowanych wynagrodzeń wypłaca przyznane pracownikom w orzeczeniu
lub decyzji administracyjnej odszkodowanie z tytułu rozwiązania przez pracodawcę lub ustania umowy o pracę na podstawie art. 50,
51 i 52 lit. c) niniejszej ustawy w maksymalnej wysokości wynagrodzenia rocznego, przy czym będące podstawą obliczeń wynagrodzenie
dzienne nie może przekroczyć dwukrotnej wysokości minimalnego wynagrodzenia we wszystkich sektorach zatrudnienia.
Wysokość odszkodowania wypłacana przez fundusz gwarantowanych wynagrodzeń w przypadku rozwiązania przez pracodawcę lub ustania
umów o pracę na podstawie art. 50 niniejszej ustawy przysługuje w wysokości ustalonej dla wynagrodzenia za 25 dni w skali
każdego przepracowanego roku, przy czym nie może ona przekroczyć wysokości określonej w poprzednim akapicie.
[…]
8.      W przypadku, gdy przedsiębiorstwo zatrudnia mniej niż dwudziestu pięciu pracowników fundusz gwarantowanych wynagrodzeń wypłaca
40 % odszkodowania określonego w ustawie, należnego pracownikom, których stosunek pracy ustał w następstwie postępowania wszczętego
na podstawie art. 51 niniejszej ustawy lub z powodów określonych w art. 52 lit. c).
[...]”
Artykuł 52 lit. c) statutu pracowników, który wylicza „obiektywne powody” ustania umowy o pracę, stanowi:
„Ustanie umowy o pracę następuje
[....]
c)      w przypadku obiektywnie stwierdzonej konieczności redukcji miejsc pracy z powodów określonych w art. 51 ust. 1 niniejszej
ustawy, gdy liczba redukowanych miejsc pracy jest niższa aniżeli liczba określona w art. 51.
W tym celu pracodawca uzasadnia decyzję o ustaniu umowy względami ekonomicznymi, przy czym cel stanowi przyczynienie się do
przezwyciężenia niekorzystnej sytuacji ekonomicznej, lub względami technicznymi, organizacyjnymi lub związanymi z produkcją,
przy czym cel stanowi usunięcie, dzięki lepszej organizacji zasobów, przeszkód w prawidłowym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa,
czy to w odniesieniu do konkurencyjności tego przedsiębiorstwa na rynku, czy to w odniesieniu do wymogów związanych z popytem.”
Ustanie umowy o pracę z powodów obiektywnych wymaga, aby pracodawca wypełnił pewne obowiązki określone w art. 53 ust. 1 statutu
pracowników, a pośród nich
„[...]
b)      wypłacenie pracownikowi [...] odszkodowania odpowiadającego dwudziestu dniom za każdy przepracowany rok, przy czym odszkodowanie
za okresy krótsze niż jeden rok są obliczane proporcjonalnie do liczby przepracowanych miesięcy i nie mogą przekraczać wysokości
dwunastu wynagrodzeń miesięcznych.
[...]”
Artykuł 84 królewskiego dekretu ustawodawczego 2/1995 z dnia 7 kwietnia 1995 r. zatwierdzającego znowelizowany tekst ustawy
o postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy (Ley de Procedimiento laboral, BOE nr 86 z dnia 11 kwietnia 1995 r., str.
10695, zwanej dalej „LPL„) stanowi, że jeżeli postępowanie pojednawcze przed organem administracyjnym na podstawie art. 63
tego dekretu zakończy się niepowodzeniem, obowiązkowe jest przeprowadzenie postępowania pojednawczego przed właściwym sądem.
Na dzień wydania postanowienia odsyłającego Królestwo Hiszpanii nie przyjęło przepisów dokonujących transpozycji dyrektywy
2002/47, ani nie poinformowało o tym Komisji.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
A. Cordero Alonso pracował w przedsiębiorstwie zatrudniającym mniej niż dwudziestu pięciu pracowników. Pracodawca rozwiązał
z nim umowę o pracę z powodów związanych z sytuacją ekonomiczną przedsiębiorstwa. Odwołanie wniesione przez A. Cordero Alonso
do sądu pracy doprowadziło do zawarcia ugody z pozwanym w sprawie przed sądem krajowym, która została zawarta w obecności
sędziego i następnie zatwierdzona przez sąd, co w przypadku niewykonania ugody i wszczęcia postępowania egzekucyjnego nadaje
tej ugodzie moc wyroku. W ugodzie tej strony osiągnęły konsens w kwestii ustania stosunku pracy z powodów wskazanych przez
pracodawcę, ustalając w szczególności zapłatę przez pracodawcę na rzecz pracownika odszkodowania w kwocie 5.540,06 EUR.
Ponieważ pracodawca nie dokonał dobrowolnie zapłaty długu określonego w ugodzie A. Cordero Alonso złożył wniosek o wszczęcie
postępowania egzekucyjnego mającego na celu wykonanie postanowień ugody. Tymczasem w dniu 24 kwietnia 2003 r., wobec braku
aktywów, które mogłyby zostać zajęte i wykorzystane dla dokonania zapłaty należnych sum na rzecz pracownika, pracodawca został
uznany za niewypłacalnego.
Następnie A. Cordero Alonso zażądał zapłaty przedmiotowego długu od Fogasa. Fogasa wypłaciła na rzecz pracownika 40 % odszkodowania
z tytułu rozwiązania umowy zgodnie z art. 33 ust. 8 statutu pracowników, lecz odmówiła przejęcia pozostałych 60 %, powołując
się na okoliczność, że odszkodowanie zostało przyznane w ugodzie a nie w wyroku bądź decyzji administracyjnej.
Skarżący w postępowaniu przed sądem krajowym wniósł zatem pozew przeciwko Fogasa do Juzgado de lo Social de Palencia, wnosząc
o zapłatę kwoty odpowiadającej 60 % odszkodowania określonego w ugodzie sądowej. Sąd ten oddalił skargę w oparciu o uzasadnienie,
iż zgodnie z prawem Fogasa jest zobowiązana do przejęcia wypłaty odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy pracy, gdy odszkodowanie
zostało przyznane w wyroku bądź decyzji administracyjnej, a nie wtedy, gdy zostało ono określone przez strony w ugodzie. A.
Cordero Alonso wniósł apelację od tego wyroku do Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León (izba ds. ubezpieczeń społecznych).
Sąd ten stwierdza, że w swoim wyroku nr 306/1993 z dnia 25 października 1993 r. Tribunal Constitucional (Trybunał Konstytucyjny)
dokonał oceny zgodności art. 33 ust. 2 statutu pracowników z art. 14 konstytucji hiszpańskiej. Zdaniem Tribunal Constitucional
ustawa ta nie narusza zasady równości wobec prawa, ponieważ nie ma miejsca odmienne traktowanie identycznych sytuacji. Biorąc
pod uwagę wyrok z dnia 12 grudnia 2002 r. w sprawie C-442/00 Rodríguez Caballero (Rec. str. I‑11915) sąd odsyłający stawia sobie pytanie dotyczące prymatu prawa wspólnotowego i w szczególności swojej kompetencji
do niestosowania ustawy krajowej niezgodnej z prawem wspólnotowym, podczas gdy hiszpańskie prawo proceduralne nie przyznaje
sądowi takiej kompetencji.
Jeżeli taka kompetencja wynikałaby z prawa wspólnotowego to wyjaśnienia wymagałoby, czy w świetle okoliczności, iż dyrektywa
80/987 nie przewiduje wyraźnie odszkodowania z tytułu ustania umowy o pracę prawo wspólnotowe podlega w tym przypadku stosowaniu.
Jeżeli prawo wspólnotowe podlegałoby stosowaniu to rozstrzygnięcia wymagałoby, czy jego pierwszeństwo przed prawem krajowym
obejmuje również przepisy regulujące prawa podstawowe. Jeżeli by tak było, to należałoby wyjaśnić, czy różnica w traktowaniu
mająca miejsce w niniejszej sprawie jest uzasadniona. Kwestia ta nie została w pełni wyjaśniona w ww. wyroku w sprawie Rodríguez
Caballero, ponieważ sprawa zawisła przed sądem krajowym dotyczy odszkodowania z tytułu ustania umowy. Jeżeli stwierdzone zostałoby,
że odszkodowanie to nie wchodzi w zakresu stosowania dyrektywy 80/987, należałoby postawić sobie pytanie, czy Hiszpania stosuje
już dyrektywę 2002/74 w takim zakresie, że jej treść została już inkorporowana do prawa hiszpańskiego. W przypadku odpowiedzi
twierdzącej powstają - w odniesieniu do prawa podstawowego równości wobec prawa – te same pytania jak w przypadku, gdyby stwierdzone
zostało, że Hiszpania, orzekając w sprawie A.. Cordero Alonso, stosuje dyrektywę 80/987
W tych okolicznościach Tribunal Superior de Justicia de Castilla y León postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do
Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy obowiązek Państw Członkowskich podjęcia wszystkich właściwych szczególnych lub ogólnych środków w celu zapewnienia wykonania
zobowiązań wynikających z Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską lub z działań instytucji Wspólnoty (art. 10 Traktatu),
oraz zasada pierwszeństwa prawa wspólnotowego przed prawem krajowym, oznaczają same z siebie i bez konieczności ?przyjęcia?
wyraźnych przepisów prawa krajowego w tym zakresie, przyznanie sądom krajowym uprawnienia do zaprzestania stosowania każdego
rodzaju przepisów prawa krajowego, które byłyby sprzeczne z prawem wspólnotowym, niezależnie od ich rangi w hierarchii przepisów
(rozporządzenia, ustawy lub nawet konstytucja)?
2)      a)     Czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, rozstrzygając o uprawnieniu pracownika, wobec pracodawcy, którego ogłoszona
została niewypłacalność, do otrzymania z Fondo de Garantía Salarial odszkodowania należnego mu w związku z ustaniem umowy
o pracę, zagwarantowanego na wypadek niewypłacalności przez ustawodawstwo krajowe, powinny stosować prawo wspólnotowe, pomimo
iż dyrektywa 80/987/EWG nie wymienia w sposób bezpośredni w art. 1 i 3 odszkodowań z tytułu ustania umowy o pracę?
b)       W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe stosując dyrektywę 80/987/EWG oraz
regulacje prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji
wynikającymi z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią tutejszego Trybunału, pomimo, iż nie jest ona zbieżna
z wykładnią analogicznego prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego
Trybunału Konstytucyjnego?
c)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek
jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione
w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej
przed sądem i za zgodą organu sądowego?
3)      a)     Czy w przypadku, gdy prawo państwa członkowskiego (już wcześniej), jeszcze przed wejściem w życie dyrektywy 2002/74/WE, przyznawało
pracownikowi prawo do uzyskania ochrony z instytucji gwarancyjnej na wypadek niewypłacalności pracodawcy w zakresie odszkodowania
z tytułu ustania umowy, można przyjąć, że począwszy od wejścia w życie tej dyrektywy w dniu 8 października 2002 r., pomimo
iż nie upłynął minimalny termin na jej transpozycję, państwo członkowskie stosuje prawo wspólnotowe w przypadku, gdy rozstrzyga
o wypłacie przez instytucję gwarancyjną przedmiotowych odszkodowań z tytułu ustania umowy w związku z niewypłacalnością pracodawcy,
które to odszkodowania zostały zasądzone po dacie 8 października 2002 r.?
b)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy hiszpańskie organy administracyjne i sądowe, stosując dyrektywę 80/987/EWG i regulacje
prawa krajowego, które transponują treść dyrektywy, są związane zasadą równości wobec prawa i zakazem dyskryminacji wynikającymi
z prawa wspólnotowego, w znaczeniu określonym wykładnią Trybunału , pomimo iż nie jest ona zbieżna z wykładnią analogicznego
prawa podstawowego zawartego w konstytucji hiszpańskiej, przyjętą w orzecznictwie hiszpańskiego Trybunału Konstytucyjnego?
c)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej, to czy wynikająca z prawa wspólnotowego zasada równości wobec prawa nakłada obowiązek
jednakowego traktowania przypadków, w których prawo pracownika do odszkodowania z tytułu ustania umowy zostało ustanowione
w wyroku sądowym, oraz innych przypadków, w których odszkodowanie wynika z ugody pomiędzy pracownikiem i pracodawcą, zawartej
przed sądem i za zgodą organu sądowego?”

W przedmiocie pytania trzeciego
Za pomocą pytania trzeciego, które należy rozważyć w pierwszej kolejności, sąd odsyłający pragnie ustalić po pierwsze czasowy
zakres obowiązywania dyrektywy 80/987 ze zmianami [pytanie trzecie lit. a)] i po drugie ewentualny obowiązek, wynikający z
wspólnotowej zasady równości i niedyskryminacji, traktowania w ten sam sposób odszkodowań z tytułu ustania umowy o pracę przyznanych
w orzeczeniu sądowym i odszkodowań wynikających z ugody zawartej przez pracowników i pracodawców w obecności sędziego i zatwierdzonych
przez sąd [pytanie trzecie lit. b) i c)].

W przedmiocie czasowego zakresu obowiązywania dyrektywy 80/789 ze zmianami
Zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2002/74 państwa członkowskie wprowadzą w życie przepisy ustawowe, wykonawcze
i administracyjne niezbędne do wykonania niniejszej dyrektywy przed dniem 8 października 2005 r.
Artykuł 2 ust. 1 akapit drugi przewiduje, że państwa członkowskie stosują przepisy określone w akapicie pierwszym do każdego
przypadku niewypłacalności pracodawcy, występującego po dacie wejścia w życie tych przepisów. W tej sytuacji niewypłacalność
pracodawcy i jej skutki należą do czasowego zakresu obowiązywania dyrektywy 80/789 ze zmianami od dnia wejścia w życie tych
zmian, nawet przed upłynięciem terminu na dokonanie transpozycji określonego w art. 2 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2002/74.
Do zakresu zastosowania dyrektywy 2002/74 należą nie tylko przepisy krajowe, których wyraźnym celem jest transpozycja przepisów
dyrektywy, lecz, od dnia wejścia w życie tej dyrektywy, również wcześniej już obowiązujące przepisy krajowe, które mogą mieć
wpływ na zapewnienie zgodności prawa krajowego z tą dyrektywą.
Zgodnie z art. 3 akapit pierwszy dyrektywy 80/987 ze zmianami państwa członkowskie podejmują środki niezbędne, aby instytucje
udzielające gwarancji zapewniły, zgodnie z art. 4, zaspokojenie roszczeń pracowników, wynikających z umowy o pracę lub stosunku
pracy i dotyczących zapłaty należności [włącznie z odszkodowaniami wynikającymi z ustania stosunku pracy, jeżeli prawo krajowe
takie odszkodowanie przewiduje].
Mimo iż art. 3 akapit pierwszy dyrektywy 80/987 ze zmianami nie zobowiązuje państw członkowskich do wprowadzenia w przepisach
krajowych dokonujących transpozycji dyrektywy 2002/74 uregulowania, zgodnie z którym zapłata odszkodowania z tytułu ustania
stosunku pracy jest gwarantowana, należy przyjąć, że skoro prawo hiszpańskie zawiera przepis, zgodnie z którym tego rodzaju
odszkodowania są wypłacane przez właściwe instytucje udzielające gwarancji, ten przepis krajowy należy do zakresu zastosowania
dyrektywy 80/987 ze zmianami od dnia 8 października 2002 r., tj. dnia wejścia w życie dyrektywy 2002/74.
Wynika z tego, że przepis taki jak art. 33 ust. 2 statutu pracowników, który w przypadku rozwiązania przez pracodawcę lub
ustania umowy o pracę przewiduje pod pewnymi warunkami zapłatę odszkodowania na rzecz pracownika przez instytucję udzielającą
gwarancji jest objęty dyspozycją art. 2 ust. 1 akapit drugi dyrektywy 2002/74 a w związku z tym wchodzi w zakres stosowania
tej dyrektywy, o ile chodzi o jego stosowanie do stanów faktycznych powstałych po jej wejściu w życie.
Wnioskowi temu nie można zarzucić, iż zgodnie z art. 2 ust. 1 akapit trzeci dyrektywy 2002/74 przepisy krajowe dokonujące
transpozycji dyrektywy powinny zawierać odniesienie do tej dyrektywy lub odniesienie to powinno towarzyszyć ich urzędowej
publikacji. Tego rodzaju wymogi formalne nie mogą bowiem wpływać na osłabienie ochrony pracowników przewidzianej przez dyrektywę
2002/74.
W związku z tym na pytanie trzecie lit. a) należy odpowiedzieć, że jeżeli przed wejściem w życie dyrektywy 2002/74, w przypadku
niewypłacalności pracodawcy, państwo członkowskie uznało w prawie krajowym prawo pracownika do ochrony przez instytucję udzielającą
gwarancji w zakresie odszkodowania z tytułu ustania umowy o pracę, to stosowanie tego przepisu w przypadku niewypłacalności
pracodawcy, która nastąpiła po wejściu w życie tej dyrektywy, wchodzi w zakres stosowania dyrektywy 80/987 ze zmianami.

W przedmiocie naruszenia zasady równości
Jeżeli przepisy krajowe wchodzą w zakres stosowania prawa wspólnotowego, muszą one być zgodne z prawami podstawowymi, których
poszanowanie zapewnia Trybunał (zob. ww. wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 31 i cytowane orzecznictwo).
Z postanowienia odsyłającego wynika, że w przypadku niewypłacalności pracodawcy Fogasa przejmuje wypłatę odszkodowania z tytułu
ustania umowy o pracę tylko wtedy, gdy zostało ono przyznane w orzeczeniu sądu lub decyzji administracyjnej.
Mimo iż do prawa krajowego należy określenie, jakie odszkodowania wchodzą w zakres stosowania dyrektywy 80/987 ze zmianami
to uprawnienie to jest podporządkowane obowiązkowi poszanowania praw podstawowych, a w szczególności zasady równości i niedyskryminacji
(zob. podobne postanowienie z dnia 13 grudnia 2005 r. w sprawie C-177/05 Guerrero Pecino,Rec. str. I-10887, pkt 25 oraz cytowane orzecznictwo). Zasada ta wymaga, aby podobne sytuacje, w braku istnienia ku temu obiektywnego
uzasadnienia, nie były traktowane w odmienny sposób (ww. wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 32 i cytowane orzecznictwo).
Trybunał orzekł już, że jeśli zgodnie z właściwymi przepisami krajowymi odszkodowanie z tytułu niezgodnego z prawem rozwiązania
stosunku pracy, które zostało zasądzone w orzeczeniu sądowym lub decyzji administracyjnej, powinno być uznane na podstawie
prawa krajowego za odszkodowanie należne w związku z ustaniem stosunku pracy w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 80/987 ze
zmianami, to odszkodowanie o takim samym charakterze ustalone w trakcie postępowania ugodowego przed sądem, takiego jak uregulowane
w art. 84 LPL, również powinno być uznane za odszkodowanie w rozumieniu tego przepisu (ww. postanowienie w sprawie Guerrero
Pecino, pkt 30).
To samo dotyczy przyznanego na mocy ustawy odszkodowania z tytułu ustania umowy o pracę.
Otóż z jednej strony wszyscy pracownicy, którzy stracili zatrudnienie wskutek ustania ich umów o pracę znajdują się w podobnej
sytuacji, jeżeli wskutek niewypłacalności pracodawca nie może im wypłacić odszkodowania, do którego mają prawo zgodnie z ustawą.
Z drugiej strony, jak podniósł rzecznik generalny w pkt 36 opinii, ani sąd odsyłający ani strony postępowania nie podniosły
żadnego nowego argumentu, stanowiącego ewentualne uzasadnienie nierównego traktowania, który byłby inny od rozpatrzonych już
przez Trybunał w ww. wyroku w sprawie Rodríguez Caballero, w wyroku z dnia 16 grudnia 2004 r. w sprawie C-520/03 Olaso Valero,
Rec. str. I‑12065 oraz w ww. postanowieniu w sprawie Guerrero Pecino.
Ponieważ ogólna zasada równości i niedyskryminacji jest zasadą prawa wspólnotowego, państwa członkowskie są nią związane w
takim rozumieniu, jakie nadaje jej wykładnia dokonana przez Trybunał. Jest tak również wtedy, gdy zgodnie z orzecznictwem
konstytucyjnym danego państwa członkowskiego sporne przepisy krajowe są zgodne z analogicznym prawem podstawowym uznanym przez
krajowy porządek prawny.
W związku z tym na pytanie trzecie lit. b) i c) należy odpowiedzieć, że w zakresie stosowania dyrektywy 90/987 ze zmianami
ogólna zasada równości i niedyskryminacji, w rozumieniu, jakie nadaje jej wspólnotowy porządek prawny, wymaga, aby w przypadku,
gdy zgodnie z przepisami krajowymi, jak te stanowiące przedmiot sporu przed sądem odsyłającym, ustawowe odszkodowania z tytułu
ustania umowy o pracę, przyznane w wyroku sądu są, wobec niewypłacalności pracodawcy, wypłacane przez instytucje udzielające
gwarancji, odszkodowania tego samego rodzaju, przyznane w ugodzie zawartej pomiędzy pracownikiem i pracodawcą w obecności
sędziego i zatwierdzone przez sąd były traktowane w ten sam sposób.

W przedmiocie pytania szóstego
Mając na uwadze odpowiedź udzieloną na pytanie pierwsze, zbędne jest udzielanie odpowiedzi na pytanie drugie, które dotyczy
dyrektywy 80/987 w pierwotnym brzmieniu.

W przedmiocie pytania pierwszego
Pytanie pierwsze dotyczy w istocie ewentualnego obowiązku sądu odsyłającego, aby w ramach stosowania prawa wspólnotowego zgodnie
z wykładnią Trybunału, nie stosować prawa krajowego niezgodnego z dyrektywą 80/987 w brzmieniu pierwotnym, względnie w brzmieniu
nadanym przez dyrektywę zmieniającą.
Jeżeli stwierdzona zostanie dyskryminacja niezgodna z prawem wspólnotowym i nie zostały przyjęte żadne środki zmierzające
do przywrócenia równego traktowania, to poszanowanie zasady równego traktowania może zostać zapewnione jedynie w drodze przyznania
osobom należącym do grupy gorzej traktowanej tych samych korzyści, jakie przysługują osobom uprzywilejowanym (ww. wyrok w
sprawie Rodríguez Caballero, pkt 42).
W sytuacji tego rodzaju sąd krajowy zobowiązany jest do niestosowania wszelkich dyskryminujących przepisów krajowych, bez
konieczności żądania lub oczekiwania uprzedniego uchylenia tych przepisów przez ustawodawcę oraz do zastosowania wobec członków
gorzej traktowanej grupy przepisów obowiązujących wobec innych pracowników (ww. wyrok w sprawie Rodríguez Caballero, pkt 43
i cytowane orzecznictwo). Obowiązek ten spoczywa na sądzie krajowym niezależnie od istnienia w prawie krajowym przepisu przyznającego
mu taką kompetencję.
W związku z powyższym na pytanie pierwsze należy odpowiedzieć, że sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, jeżeli
przepis ten, naruszając zasadę równości w rozumieniu, jakie nadaje jej wykładnia Trybunału, wyłącza zapłatę przez właściwą
instytucję udzielającą gwarancji odszkodowania z tytułu ustania umowę o pracę, przyznanego w ugodzie zawartej pomiędzy pracownikiem
i pracodawca w obecności sędziego i zatwierdzonej przez sąd.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:
1)
Jeżeli przed wejściem w życie dyrektywy 2002/74/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 września 2002 r. zmieniającej
dyrektywę Rady 80/987/EWG w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony pracowników na wypadek
niewypłacalności pracodawcy, w przypadku niewypłacalności pracodawcy państwo członkowskie uznało w prawie krajowym prawo pracownika
do ochrony przez instytucję udzielającą gwarancji w zakresie odszkodowania z tytułu ustania umowy o pracę, to stosowanie tego
przepisu w przypadku niewypłacalności pracodawcy, która nastąpiła po wejściu w życie tej dyrektywy, wchodzi w zakres stosowania
dyrektywy 80/987/EWG z dnia 20 października 1980 r. w sprawie zbliżania ustawodawstw państw członkowskich dotyczących ochrony
pracowników na wypadek niewypłacalności pracodawcy, w brzmieniu zmienionym przez dyrektywę 2002/74/WE.
2)
W zakresie stosowania dyrektywy 80/987/EWG zmienionej przez dyrektywę 2002/74/WE ogólna zasada równości, w rozumieniu, jakie
nadaje jej wspólnotowy porządek prawny, wymaga, aby w przypadku, gdy zgodnie z przepisami krajowymi, jak te stanowiące przedmiot
sporu przed sądem odsyłającym, ustawowe odszkodowania z tytułu ustania umowy o pracę, przyznane w wyroku sądu są, wobec niewypłacalności
pracodawcy, wypłacane przez instytucje udzielające gwarancji, odszkodowania tego samego rodzaju, przyznane w ugodzie zawartej
pomiędzy pracownikiem i pracodawcą w obecności sędziego i zatwierdzone przez sąd były traktowane w ten sam sposób.
3)
Sąd krajowy powinien nie stosować przepisu krajowego, jeżeli przepis ten, naruszając zasadę równości w rozumieniu, jakie nadaje
jej wykładnia Trybunału, wyłącza zapłatę przez właściwą instytucję udzielającą gwarancji odszkodowania z tytułu ustania umowę
o pracę, przyznanego w ugodzie zawartej pomiędzy pracownikiem i pracodawcą w obecności sędziego i zatwierdzonej przez sąd.
Podpisy
*
Język postępowania: hiszpański.