CELEX: 62007TJ0177
Κρατικές ενισχύσεις
Τηλεπικοινωνίες
Επιδότηση για την αγορά ψηφιακών αποκωδικοποιητών
Απόφαση με την οποία η ενίσχυση κηρύσσεται μη συμβατή με την κοινή αγορά και διατάσσεται η ανάκτησή της
Έννοια του όρου κρατική ενίσχυση
Εξαίρεση των αποκωδικοποιητών που χρησιμοποιούνται για τη λήψη τηλεοπτικών προγραμμάτων μέσω δορυφόρου
Πλεονέκτημα
Επιλεκτικός χαρακτήρας
Νόθευση του ανταγωνισμού
Υποχρέωση αιτιολογήσεως

.
Όσον αφορά, καταρχάς, το επιχείρημα περί ανεπαρκούς αιτιολογήσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά τη στρέβλωση ή τον
κίνδυνο στρεβλώσεως του ανταγωνισμού, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι η Επιτροπή εξέτασε, με τις αιτιολογικές σκέψεις
102 έως 114 της προσβαλλομένης αποφάσεως, τις συνέπειες του επίμαχου μέτρου για τον ανταγωνισμό και το εμπόριο μεταξύ των
κρατών μελών.
Πρώτον, σχετικά με τις συνέπειες του επίμαχου μέτρου στον ανταγωνισμό, τονίζεται ότι, με τις αιτιολογικές σκέψεις 102 έως
111 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε τις συνέπειες του επίμαχου μέτρου για τον ανταγωνισμό όσον αφορά τους
ραδιοτηλεοπτικούς οργανισμούς. Η Επιτροπή επισημαίνει έτσι, στην αιτιολογική σκέψη 105 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι εμμένει
στην άποψη που είχε διατυπώσει με την απόφαση περί κινήσεως επίσημης διαδικασίας έρευνας, ότι δηλαδή στους ραδιοτηλεοπτικούς
οργανισμούς και στις επιχειρήσεις επίγειων δικτύων παρέχεται πλεονέκτημα σε βάρος των ραδιοτηλεοπτικών οργανισμών που χρησιμοποιούν
διαφορετικές πλατφόρμες.
Προς στήριξη της απόψεώς της αυτής και για να αποδείξει έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ, ότι το επίμαχο μέτρο
απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, λόγω του επιλεκτικού χαρακτήρα του πλεονεκτήματος που παρέχει, η Επιτροπή εκτίμησε, με
την αιτιολογική σκέψη 106 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι υπάρχει, σε ορισμένο βαθμό, δυνατότητα υποκαταστάσεως μεταξύ των
επί πληρωμή υπηρεσιών επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης και των επί πληρωμή δορυφορικών τηλεοπτικών υπηρεσιών. Υπό τις συνθήκες
αυτές, κατέληξε ότι, όταν «η επίγεια δικτυακή πλατφόρμα θα έχει προωθήσει και κατοχυρώσει επιτυχώς στην αγορά τις υπηρεσίες
της τηλεόρασης επί πληρωμή –ακόμα και χάρη στις συνεισφορές για αποκωδικοποιητές– θα είναι σε θέση να ανταγωνιστεί ανάλογες
υπηρεσίες που παρέχονται από εναλλακτικές πλατφόρμες».
Κατά τα λοιπά, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, με την αιτιολογική σκέψη 107 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή
τεκμηρίωσε το συμπέρασμά της επικαλούμενη τις εξελίξεις στα λοιπά κράτη μέλη.
Εξάλλου, στην αιτιολογική σκέψη 109 της προσβαλλομένης αποφάσεως, υπενθυμίζεται ότι και η Autorità garante della concorrenza
e del mercato (ιταλική αρχή εποπτείας του ανταγωνισμού και της αγοράς) είχε εκτιμήσει ότι οι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί που
χρησιμοποιούν διαφορετικές πλατφόρμες μπορούν να θεωρηθούν δυνητικοί ανταγωνιστές στην ιταλική αγορά των οργανισμών που παρέχουν
επί πληρωμή τηλεοπτικές υπηρεσίες.
Εξάλλου, στην αιτιολογική σκέψη 111 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή επικαλείται, αφενός, μελέτη από την οποία προκύπτει
εμμέσως ότι η με μειωμένο κόστος πρόσβαση στην αγορά των επί πληρωμή τηλεοπτικών υπηρεσιών έχει ως αποτέλεσμα τη νόθευση του
ανταγωνισμού και αναφέρει, αφετέρου, ότι τα προσκομισθέντα από τη Sky Italia αριθμητικά στοιχεία επίσης επιβεβαιώνουν την
άποψή της ότι υφίσταται σε ορισμένο βαθμό ανταγωνισμός εντός της αγοράς των επί πληρωμή τηλεοπτικών υπηρεσιών.
Τέλος, στην αιτιολογική σκέψη 108 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή τόνισε ιδιαίτερα το γεγονός ότι το επίμαχο μέτρο
θεσπίστηκε σε κρίσιμο χρονικό σημείο, όταν δηλαδή δόθηκε δυνατότητα μεταβάσεως στην ψηφιακή τηλεόραση σε πολλούς τηλεθεατές
της επίγειας αναλογικής τηλεόρασης, οι οποίοι μπορούσαν να επιλέξουν μεταξύ συσκευής επίγειας λήψεως και συσκευή δορυφορικής
λήψεως.
Βάσει των προεκτεθέντων, η Επιτροπή δεν παραβίασε την υποχρέωση αιτιολογήσεως όσον αφορά τις συνέπειες του επίμαχου μέτρου
για τον ανταγωνισμό.
Δεύτερον, σχετικά με τις συνέπειες του επίμαχου μέτρου για το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, από τις αιτιολογικές σκέψεις
113 και 114 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής, οι αγορές των υπηρεσιών ραδιοτηλεοπτικής
μετάδοσης και των υπηρεσιών δικτύου είναι ανοικτές στον διεθνή ανταγωνισμό και ότι, εφόσον ορισμένες επιχειρήσεις παροχής
υπηρεσιών δικτύου ή ορισμένοι ραδιοτηλεοπτικοί οργανισμοί ευνοούνται επιλεκτικά, ο ανταγωνισμός νοθεύεται σε βάρος των επιχειρήσεων
από άλλα κράτη μέλη. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το επίμαχο μέτρο επηρεάζει το εμπόριο των κρατών μελών.
Σύμφωνα με την παρατιθέμενη στις σκέψεις 145 και 146 ανωτέρω νομολογία, η απόφαση της Επιτροπής πρέπει να θεωρηθεί επαρκώς
αιτιολογημένη όσον αφορά το αν το επίμαχο μέτρο ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
Επιπλέον, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η προσφεύγουσα προέβαλε γενικό ισχυρισμό περί παραβάσεως του άρθρου 253 ΕΚ, λόγω του
χαρακτηρισμού, εκ μέρους της Επιτροπής, του επίμαχου μέτρου ως κρατικής ενισχύσεως κατά την έννοια του άρθρου 87, παράγραφος
1, ΕΚ, το Γενικό Δικαστήριο επισημαίνει ότι, με την εν λόγω απόφαση, η Επιτροπή εξέτασε αν συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις
της διατάξεως αυτής. Συγκεκριμένα, πρώτον, με την αιτιολογική σκέψη 80 της προσβαλλομένης αποφάσεως, εξέτασε αν το επίμαχο
μέτρο παρέχεται με κρατικούς πόρους. Δεύτερον, με τις αιτιολογικές σκέψεις 81 έως 101 της προσβαλλομένης αποφάσεως, εξέτασε
αν το επίμαχο μέτρο παρέχει επιλεκτικό οικονομικό πλεονέκτημα. Τρίτον, με τις αιτιολογικές σκέψεις 102 έως 112 της προσβαλλομένης
αποφάσεως, εκτίμησε αν το επίμαχο μέτρο νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Τέλος, τέταρτον, με τις αιτιολογικές
σκέψεις 113 και 114 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εκτίμησε αν το επίμαχο μέτρο ενδέχεται να επηρεάσει το εμπόριο
μεταξύ κρατών μελών.
Δεύτερον, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή ότι δεν διευκρίνισε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, αν ο λόγος για τον οποίον
έκρινε το επίμαχο μέτρο μη συμβατό με την κοινή αγορά συνίσταται στη μη τήρηση του κριτηρίου της τεχνολογικής ουδετερότητας
ή στην προβαλλόμενη διείσδυση με χαμηλό κόστος στην αγορά των επί πληρωμή τηλεοπτικών υπηρεσιών. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι,
όπως έκρινε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 109 ανωτέρω, από την προσβαλλόμενη απόφαση και, ειδικότερα, από τις αιτιολογικές
σκέψεις 104, 135 και 140, προκύπτει ότι η μη συμβατότητα του επίμαχου μέτρου με την κοινή αγορά συνδέεται ευθέως με την παραβίαση
της αρχής της τεχνολογικής ουδετερότητας και ότι, με την απόφαση περί κινήσεως επίσημης διαδικασίας έρευνας, η Επιτροπή διατύπωσε
αμφιβολίες όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το επίμαχο μέτρο δεν παραβιάζει την αρχή της τεχνολογικής ουδετερότητας. Επομένως,
το επιχείρημα αυτό πρέπει επίσης να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Τρίτον, όσον αφορά τους κατασκευαστές αποκωδικοποιητών, η Επιτροπή έχει αιτιολογήσει επαρκώς κατά νόμο την προσβαλλόμενη απόφαση.
Συγκεκριμένα, όσον αφορά την ύπαρξη ενισχύσεως, στις αιτιολογικές σκέψεις 120 έως 123 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή,
αφού υπενθύμισε τις αμφιβολίες που είχε διατυπώσει κατά την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας, διαπίστωσε ότι δεν μπορεί
να αποκλειστεί απολύτως το ενδεχόμενο νοθεύσεως του ανταγωνισμού μεταξύ των κατασκευαστών αποκωδικοποιητών. Προσέθεσε, όμως,
ότι, όσον αφορά τους κατασκευαστές, το επίμαχο μέτρο είναι σε κάθε περίπτωση συμβατό με την κοινή αγορά. Συναφώς, στην αιτιολογική
σκέψη 168 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή αναφέρει ότι το επίμαχο μέτρο πρέπει να θεωρείται απαραίτητο και σύμφωνο
προς την αρχή της αναλογικότητας όσον αφορά την επίτευξη σκοπού γενικού συμφέροντος, δεδομένου ότι μπορούν να ευνοηθούν από
αυτό όλοι οι κατασκευαστές αποκωδικοποιητών, περιλαμβανομένων των εγκατεστημένων σε άλλα κράτη μέλη.
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή αιτιολόγησε επαρκώς την προσβαλλόμενη απόφαση όσον αφορά τις εκτιμήσεις της
ότι το επίμαχο μέτρο, αφενός, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ και, αφετέρου, είναι συμβατό με
τη Συνθήκη ΕΚ.
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση τηρεί τις επιταγές του άρθρου 253 ΕΚ. Επομένως, ο τρίτος
λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

Επί του τέταρτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με παράβαση του άρθρου 14 του κανονισμού 659/1999, καθώς και παραβίαση των αρχών
της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι αντίθετη στο άρθρο 14 του κανονισμού 659/1999, το οποίο ορίζει
ότι η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενισχύσεως αν τούτο αντίκειται σε γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου.
Πρώτον, η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, διότι, λόγω εξαιρετικών περιστάσεων,
η προσφεύγουσα θεώρησε ότι το επίμαχο μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση.
Συναφώς, η προσφεύγουσα προβάλλει, πρώτον, ότι είχε δικαιολογημένα σχηματίσει την πεποίθηση ότι το επίμαχο μέτρο βαίνει προς
την ίδια κατεύθυνση με την πολιτική της Επιτροπής που έχει ως αντικείμενο την προώθηση της ψηφιακής τηλεόρασης, δεδομένου
ότι, στην παράγραφο 3.4.2 της ανακοινώσεως COM(2004) 541 τελικό, της 30ής Ιουλίου 2004, σχετικά με τη διαλειτουργικότητα υπηρεσιών
ψηφιακής διαλογικής τηλεόρασης (στο εξής: ανακοίνωση), η Επιτροπή αναφέρει ότι η απευθείας καταβολή επιδοτήσεων στους καταναλωτές
αποτελεί μέτρο δια του οποίου τα κράτη μέλη μπορούν να ενθαρρύνουν την αγορά αποκωδικοποιητών με διαδραστικές και διαλειτουργικές
δυνατότητες, κατά μείζονα λόγο που στην ανακοίνωση γίνεται ρητή αναφορά στις επιδοτήσεις που καταβάλλονται στην Ιταλία.
Δεύτερον, δεδομένου ότι η νομολογία δεν έχει με σαφήνεια ορίσει την έννοια του εμμέσως ευνοηθέντος από κρατική ενίσχυση, δεν
είναι εύλογο να αναμένει κανείς ότι ο επιμελής επιχειρηματίας θα αντιληφθεί ότι η καταβολή ενισχύσεως στους καταναλωτές τον
καθιστά όχι απλώς εμμέσως ευνοηθέντα, αλλά τον μοναδικό ευνοηθέντα από την ενίσχυση, αποκλειομένου οποιουδήποτε άλλου θα μπορούσε
να χαρακτηριστεί ως τέτοιος. Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, συναφώς, ότι όλοι οι λοιποί δυνητικοί ευνοηθέντες έπρεπε επίσης να
θεωρηθούν εμμέσως ευνοηθέντες από την ενίσχυση, με ό,τι αυτό συνεπάγεται όσον αφορά την ανάκτησή της.
Δεύτερον, η προσβαλλόμενη απόφαση παραβιάζει επίσης την αρχή της ασφάλειας δικαίου, διότι η μέθοδος υπολογισμού του προς ανάκτηση
ποσού της ενισχύσεως, όπως αυτή περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 191 έως 205 της προσβαλλομένης αποφάσεως, είναι αναποτελεσματική,
αδιαφανής και απρόσφορη. Πρώτον, θα ήταν δυσχερές ή και αδύνατον να προσδιοριστεί αριθμητικά επακριβώς μία εκ των παραμέτρων
της μεθόδου αυτή, συγκεκριμένα ο αριθμός των επιπλέον τηλεθεατών οι οποίοι στράφηκαν στις επί πληρωμή τηλεοπτικές υπηρεσίες
λόγω του επίμαχου μέτρου. Συναφώς, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι οι πελάτες αγόρασαν επιδοτούμενους αποκωδικοποιητές προκειμένου
να έχουν πρόσβαση σε επί πληρωμή τηλεοπτικές υπηρεσίες. Δεύτερον, ο προσδιορισμός του ποσού της ενισχύσεως, καθώς και των
τόκων είναι εξαιρετικά δυσχερής. Συναφώς, η Επιτροπή έπρεπε, τουλάχιστον, να εξετάσει τον προταθέντα τρόπο υπολογισμού και,
μάλιστα, να τον συγκρίνει με άλλους δυνατούς τρόπους, κατά μείζονα λόγο αφού ουδείς εκ των μετεχόντων στη διαδικασία ήταν
σε θέση να προσδιορίσει επακριβώς, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, το ποσό της ενισχύσεως.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τη Sky Italia, φρονεί ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας σχετικά με τη μέθοδο υπολογισμού
του ποσού της ενισχύσεως αφορούν μάλλον την εκτέλεση της προσβαλλομένης αποφάσεως, παρά τη νομιμότητά της. Επομένως, πρέπει
να απορριφθούν ως απαράδεκτα. Εξάλλου, η προσβαλλόμενη απόφαση είναι σύμφωνη με τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου,
συγκεκριμένα τις αρχές της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου. Επομένως, σύμφωνα με το
άρθρο 14 του κανονισμού 659/1999, η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να διατάξει την ανάκτηση της επίμαχης ενισχύσεως.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Υπενθυμίζεται, πρώτον, ότι η κατάργηση παράνομης ενισχύσεως μέσω της αναζητήσεώς της αποτελεί τη λογική συνέπεια της διαπιστώσεως
του παράνομου χαρακτήρα της. Συγκεκριμένα, η υποχρέωση του κράτους να καταργήσει ενίσχυση την οποία η Επιτροπή έκρινε ως μη
συμβατή με την κοινή αγορά αποσκοπεί στην επαναφορά των πραγμάτων στην προτέρα κατάσταση [βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της
5ης Αυγούστου 2003, T‑116/01 και T‑118/01, P & O European Ferries (Vizcaya) και Diputación Foral de Vizcaya κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2003, σ. II‑2957, σκέψη 223 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία], ούτως ώστε ο ευνοηθείς από την ενίσχυση να χάσει το
πλεονέκτημα που απέκτησε στην αγορά σε σχέση με τους ανταγωνιστές του (βλ. αποφάσεις του Δικαστηρίου της 7ης Μαρτίου 2002,
C‑310/99, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. I‑2289, σκέψη 99, και της 29ης Απριλίου 2004, C‑277/00, Γερμανία κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2004, σ. I‑3925, σκέψη 75 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Σημειωτέον, περαιτέρω, ότι, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 659/1999, σε περίπτωση αρνητικής αποφάσεως για
υπόθεση παράνομων ενισχύσεων, η Επιτροπή αποφασίζει την εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων
για την ανάκτηση της ενίσχυσης από τον ευνοηθέντα. Κατά την ίδια διάταξη, ωστόσο, η Επιτροπή δεν απαιτεί ανάκτηση της ενίσχυσης
εάν τούτο αντιβαίνει σε γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου.
Στην υπό κρίση υπόθεση, η προσφεύγουσα προβάλλει ότι η ανάκτηση της ενισχύσεως αντιβαίνει, αφενός, στην αρχή της προστασίας
της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και, αφετέρου, στην αρχή της ασφάλειας δικαίου.
Πρώτον, όσον αφορά την αιτίαση περί παραβιάσεως της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, υπενθυμίζεται ότι,
κατά πάγια νομολογία, δικαίωμα επικλήσεως της θεμελιώδους αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης έχει κάθε
πρόσωπο που βρίσκεται σε κατάσταση από την οποία προκύπτει ότι το κοινοτικό όργανο του δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες, παρέχοντάς
του συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις. Τέτοιες διαβεβαιώσεις, ανεξαρτήτως της μορφής υπό την οποία δόθηκαν, συνίστανται σε συγκεκριμένα,
απαλλαγμένα αιρέσεων και συγκλίνοντα πληροφοριακά στοιχεία προερχόμενα από έγκριτες και αξιόπιστες πηγές (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 21ης Ιουλίου 1998, T-66/96 και T-221/97, Mellett κατά Δικαστηρίου, Συλλογή Υπ.Υπ. 1998, σ. I‑A‑449 και II‑1305, σκέψεις
104 και 107). Αντιθέτως, ουδείς δύναται να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής αυτής όταν το κοινοτικό όργανο δεν έχει δώσει συγκεκριμένες
διαβεβαιώσεις (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 18ης Ιανουαρίου 2000, T‑290/97, Mehibas Dordtselaan κατά Επιτροπής, Συλλογή
2000, σ. II‑15, σκέψη 59, και της 19ης Μαρτίου 2003, T‑273/01, Innova Privat‑Akademie κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑1093,
σκέψη 26).
Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, λαμβανομένου υπόψη του επιτακτικού χαρακτήρα του
ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που πραγματοποιεί η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 88 ΕΚ, δεν δικαιολογείται, κατ’ αρχήν, να
έχουν οι επιχειρήσεις που έχουν ευνοηθεί από την ενίσχυση πεποίθηση περί της νομιμότητας της ενισχύσεως παρά μόνον αν η ενίσχυση
χορηγήθηκε βάσει της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο αυτό. Συγκεκριμένα, ο επιμελής επιχειρηματίας πρέπει κανονικά να είναι
σε θέση να βεβαιωθεί ότι τηρήθηκε η διαδικασία αυτή, ακόμη και αν η ευθύνη του οικείου κράτους για τον παράνομο χαρακτήρα
της αποφάσεως περί χορηγήσεως της ενισχύσεως ήταν τόσο μεγάλη ώστε η ανάκλησή της να φαίνεται αντίθετη προς την καλή πίστη
(βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, T‑239/04 και T‑323/04, Ιταλία και Brandt Italia κατά Επιτροπής, Συλλογή
2007, σ. II‑3265, σκέψη 154 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, όμως, ότι, εν προκειμένω, η εμπιστοσύνη της όσον αφορά τη νομιμότητα του επίμαχου μέτρου στηρίχθηκε
σε δύο εξαιρετικές περιστάσεις.
Πρώτον, επικαλείται την παράγραφο 3.4.2 της ανακοινώσεως, όπου γίνεται ρητή αναφορά στο επίμαχο μέτρο και επισημαίνεται ότι
τα κράτη μέλη μπορούν να καταβάλλουν επιδοτήσεις σε καταναλωτές.
Πλην όμως, παρά τα υποστηριζόμενα από την προσφεύγουσα, η αναφορά αυτή, στην παράγραφο 3.4.2 της ανακοινώσεως, δεν συνιστά
διαβεβαίωση εκ μέρους της Επιτροπής ότι το επίμαχο μέτρο είναι νόμιμο. Όλως αντιθέτως, δεδομένου ότι η Επιτροπή ρητώς αναφέρει
στην εν λόγω παράγραφο ότι οι «επιδοτήσεις αυτές πρέπει να είναι τεχνολογικά ουδέτερες, πρέπει να κοινοποιούνται και να συμμορφώνονται
με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων», δεν είναι δυνατόν ο επιμελής επιχειρηματίας να ελπίζει βασίμως ότι το επίμαχο μέτρο
είναι συμβατό με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων. Συγκεκριμένα, ο επιμελής επιχειρηματίας όφειλε να γνωρίζει όχι μόνον
ότι το επίμαχο μέτρο δεν είναι ουδέτερο από τεχνολογικής απόψεως, αλλά και ότι δεν έχει κοινοποιηθεί στην Επιτροπή και δεν
έχει εγκριθεί.
Δεύτερον, πρέπει να απορριφθεί και το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι ο έμμεσος χαρακτήρας της ενισχύσεως αποτελεί επίσης
εξαιρετική περίσταση στην οποία μπορούσε να στηρίξει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη της. Συγκεκριμένα, όπως κάθε επιμελής επιχειρηματίας,
η προσφεύγουσα έπρεπε να γνωρίζει ότι ο έμμεσος χαρακτήρας της ενισχύσεως δεν επηρεάζει την ανάκτησή της. Συναφώς, πρέπει,
ειδικότερα, να τονιστεί ότι, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, οι ενισχύσεις προς τους καταναλωτές αποτελούν
συνήθεις μορφές ενισχύσεως, όπως προκύπτει από το άρθρο 87, παράγραφος 2, στοιχείο α΄, της Συνθήκης ΕΚ, οι οποίες πρέπει να
κοινοποιούνται και να εγκρίνονται και ενδεχομένως συνεπάγονται έμμεση ευνοϊκή μεταχείριση.
Επομένως, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο το επιχείρημα περί παραβιάσεως της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης.
Δεύτερον, όσον αφορά τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως της αρχής της ασφάλειας δικαίου, τονίζεται ότι η εν λόγω αρχή επιτάσσει
οι σχετικοί κανόνες δικαίου να είναι σαφείς και συγκεκριμένοι και σκοπεί στην εξασφάλιση του προβλέψιμου των καταστάσεων και
των εννόμων σχέσεων τις οποίες διέπει το κοινοτικό δίκαιο (απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Σεπτεμβρίου 2005, C‑199/03, Ιρλανδία
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑8027, σκέψη 69).
Κατά την προσφεύγουσα, η αρχή αυτή παραβιάστηκε διότι, αφενός, είναι δυσχερές αν όχι αδύνατον να προσδιοριστεί αριθμητικά
επακριβώς μία εκ των παραμέτρων της προβλεπόμενης στην προσβαλλόμενη απόφαση μεθόδου υπολογισμού, συγκεκριμένα ο αριθμός των
επιπλέον τηλεθεατών που στράφηκαν στις επί πληρωμή τηλεοπτικές υπηρεσίες λόγω του επίμαχου μέτρου και, αφετέρου, είναι εξαιρετικά
δυσχερής ο προσδιορισμός του ποσού της ενισχύσεως και των τόκων.
Υπενθυμίζεται, ωστόσο, ότι, κατά πάγια νομολογία, ουδεμία διάταξη του κοινοτικού δικαίου υποχρεώνει την Επιτροπή, όταν διατάσσει
την επιστροφή ενισχύσεως που κηρύχθηκε ασύμβατη με την κοινή αγορά, να καθορίσει το ακριβές ποσό που πρέπει να επιστραφεί.
Αρκεί, συναφώς, η απόφαση της Επιτροπής να περιέχει ενδείξεις που δίνουν στον αποδέκτη της τη δυνατότητα να καθορίσει ο ίδιος,
χωρίς υπερβολικές δυσκολίες, το ποσό αυτό (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 12ης Μαΐου 2005, C‑415/03, Επιτροπή κατά Ελλάδας,
Συλλογή 2005, σ. I‑3875, σκέψη 39, της 18ης Οκτωβρίου 2007, C‑441/06, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 2007, σ. I‑8887, σκέψη
29, και της 14ης Φεβρουαρίου 2008, C‑419/06, Επιτροπή κατά Ελλάδας, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 44).
Εξάλλου, κατά πάγια επίσης νομολογία, ελλείψει σχετικών κοινοτικών ρυθμίσεων, η ανάκτηση ενισχύσεως που έχει κριθεί μη συμβατή
με την κοινή αγορά πρέπει να πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διαδικασίες που προβλέπει το εθνικό δίκαιο. Αρμόδια για την εκδίκαση
των σχετικών υποθέσεων είναι τα εθνικά δικαστήρια [βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 31ης Μαΐου 2006, T‑354/99, Kuwait Petroleum
(Nederland) κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑1475, σκέψη 68 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία].
Τέλος, επισημαίνεται ακόμη ότι η υποχρέωση του κράτους μέλους να υπολογίζει το ακριβές ποσό της προς ανάκτηση ενισχύσεως εντάσσεται
στο ευρύτερο πλαίσιο της υποχρεώσεως ειλικρινούς συνεργασίας που υπέχουν αμοιβαίως η Επιτροπή και τα κράτη μέλη όσον αφορά
την εφαρμογή των σχετικών με τις κρατικές ενισχύσεις κανόνων της Συνθήκης (απόφαση Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής, σκέψη 69 ανωτέρω,
σκέψη 91).
Σύμφωνα με τη νομολογία που παρατίθεται στις σκέψεις 181 έως 183 ανωτέρω, απόκειται στα εθνικά δικαστήρια, εφόσον επιληφθούν
σχετικής υποθέσεως, να προσδιορίσουν, αφού υποβάλουν ενδεχομένως προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο, το ποσό της ενισχύσεως
της οποίας την ανάκτηση έχει διατάξει η Επιτροπή.
Κατά συνέπεια, το επιχείρημα της προσφεύγουσας περί παραβιάσεως της αρχής της ασφάλειας δικαίου πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Βάσει των διαπιστώσεων που διατυπώθηκαν στις σκέψεις 178 και 185 ανωτέρω, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί
ως αβάσιμος.
Συμπερασματικώς, δεδομένου ότι όλοι οι λόγοι ακυρώσεως κρίθηκαν αβάσιμοι, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα,
σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής και της Sky Italia.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η Mediaset SpA φέρει τα δικαστικά έξοδά της, καθώς και τα έξοδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Sky Italia Srl.
Pelikánová
Jürimäe
Soldevila Fragoso
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 15 Ιουνίου 2010.
(υπογραφές)
Πίνακας περιεχομένων
Ιστορικό της διαφοράς
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Επί του παραδεκτού του υπ’ αριθ. Α.8 συνημμένου στην προσφυγή εγγράφου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του παραδεκτού των συνημμένων στο δικόγραφο της προσφυγής εγγράφων που δεν έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα διαδικασίας
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των λόγων ακυρώσεως
Επί του παραδεκτού του λόγου ακυρώσεως που αφορά πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως κατά τον προσδιορισμό του πεδίου εφαρμογής του άρθρου
4, παράγραφος 1, του δημοσιονομικού νόμου του 2004
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με παράβαση του άρθρου 87, παράγραφος 1, ΕΚ
Επί του δεύτερου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως σχετικά με έλλειψη οικονομικού πλεονεκτήματος
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με την έννοια του εμμέσως ευνοηθέντος
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, περί μη επιλεκτικότητας του επίμαχου μέτρου
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τέταρτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, περί ελλείψεως στρεβλώσεως του ανταγωνισμού
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως και πρόδηλη νομική πλάνη κατά την εκτίμηση της συμβατότητας
του επίμαχου μέτρου με την κοινή αγορά βάσει του άρθρου 87, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, ΕΚ
Επί του παραδεκτού των επιχειρημάτων που προβάλλονται στις παραγράφους 93 έως 96 της προσφυγής
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του πρώτου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, περί της εσφαλμένης διαπιστώσεως ότι το επίμαχο μέτρο δεν θεραπεύει τις
δυσλειτουργίες της αγοράς
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του δεύτερου σκέλους του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, περί της εσφαλμένης διαπιστώσεως ότι το επίμαχο μέτρο δεν αποτελεί
κατάλληλο και σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας μέτρο για την εξάλειψη των δυσλειτουργιών της αγοράς
– Επιχειρήματα των διαδίκων
– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με παράβαση του άρθρου 253 ΕΚ
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί του τέταρτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με παράβαση του άρθρου 14 του κανονισμού 659/1999, καθώς και παραβίαση των αρχών
της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας δικαίου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.