CELEX: 62009CJ0104
Κοινωνική πολιτική
Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών εργαζομένων
Οδηγία 76/207/ΕΟΚ
Άρθρα 2 και 5
Δικαίωμα άδειας των μητέρων που εργάζονται ως μισθωτές
Δυνατότητα χρήσης της άδειας από τη μητέρα που εργάζεται ως μισθωτή ή τον πατέρα που εργάζεται ως μισθωτός
Μητέρα που δεν εργάζεται ως μισθωτή
Μη χορήγηση του δικαιώματος άδειας στον πατέρα που εργάζεται ως μισθωτός

Kalanke, προαναφερθείσα, σκέψη 19, και αποφάσεις της 6ης Ιουλίου 2000, C‑407/98, Abrahamsson και Anderson, Συλλογή
2000, σ. I‑5539, σκέψη 48, της 30ής Σεπτεμβρίου 2004, C‑319/03, Briheche, Συλλογή 2004, σ. I‑8807, σκέψη 25).
Όπως εκτέθηκε στη σκέψη 21 της παρούσας απόφασης, η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης άδεια έχει τη μορφή άδειας απουσίας
κατά τη διάρκεια του ημερήσιου εργάσιμου χρόνου ή μείωσης της διάρκειάς του. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το μέτρο αυτό μπορεί
να έχει ως αποτέλεσμα να ευνοούνται οι γυναίκες, καθόσον παρέχει στις εργαζόμενες με σχέση εξαρτημένης εργασίας μητέρες τη
δυνατότητα να εξακολουθούν να εργάζονται, αφιερώνοντας παράλληλα χρόνο στο παιδί τους. Το αποτέλεσμα αυτό ενισχύεται από το
γεγονός ότι ο πατέρας του παιδιού, αν εργάζεται και αυτός ως μισθωτός, έχει τη δυνατότητα να λάβει την άδεια αντί για τη μητέρα,
η οποία επομένως δεν θα υποστεί αρνητικές συνέπειες ως προς την εργασία της λόγω της φροντίδας του παιδιού και της ενασχόλησής
της με αυτό.
Εντούτοις, η άποψη ότι, όπως υποστηρίζει η Ισπανική Κυβέρνηση, μόνο η μητέρα που εργάζεται ως μισθωτή έχει το δικαίωμα να
της χορηγηθεί η επίμαχη στην υπόθεση της κύριας δίκης άδεια, ενώ ο πατέρας, εφόσον επίσης εργάζεται ως μισθωτός, μπορεί απλώς
να κάνει χρήση του δικαιώματος αυτού χωρίς να είναι ο δικαιούχος, διαιωνίζει, αντίθετα, την παραδοσιακή κατανομή των ρόλων
μεταξύ ανδρών και γυναικών, καθόσον συμβάλλει ώστε οι άνδρες να παραμένουν σε βοηθητικό ρόλο έναντι των γυναικών όσον αφορά
την άσκηση του έργου τους ως γονέων (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Lommers, προαναφερθείσα, σκέψη 41).
Όπως υπογράμμισε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 47 των προτάσεών της, η μη χορήγηση της επίμαχης άδειας στους πατέρες που
εργάζονται ως μισθωτοί για τον λόγο και μόνο ότι η μητέρα του παιδιού δεν έχει το ίδιο εργασιακό καθεστώς θα μπορούσε να έχει
ως αποτέλεσμα να αναγκάζεται η γυναίκα που είναι ελεύθερη επαγγελματίας, όπως η μητέρα του τέκνου του P. M. Roca Álvarez,
να περιορίσει την επαγγελματική της δραστηριότητα και να αναλάβει μόνη της την επιβάρυνση που συνεπάγεται η γέννηση του τέκνου
της, χωρίς να μπορεί να τη βοηθήσει ο πατέρας του παιδιού.
Κατά συνέπεια, ένα μέτρο όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης δεν συνιστά ούτε μέτρο που οδηγεί στην εξάλειψη ή στη
μείωση των ανισοτήτων που εκδηλώνονται ενδεχομένως στην πράξη, σε βάρος των γυναικών, εντός του κοινωνικού βίου, κατά την
έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 76/207, ούτε μέτρο που αποσκοπεί στην υλοποίηση μιας ουσιαστικής και όχι τυπικής
ισότητας χάρη στη μείωση των ανισοτήτων που εκδηλώνονται ενδεχομένως στην πράξη εντός του κοινωνικού βίου, δηλαδή στην πρόληψη
ή στην αντιστάθμιση, σύμφωνα με το άρθρο 157, παράγραφος 4, ΣΛΕΕ, των μειονεκτημάτων στην επαγγελματική σταδιοδρομία των οικείων
προσώπων.
Από το σύνολο των παραπάνω σκέψεων προκύπτει ότι το άρθρο 2, παράγραφοι 1, 3 και 4, και το άρθρο 5 της οδηγίας 76/207 έχουν
την έννοια ότι απαγορεύουν τα εθνικά μέτρα που, όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης, προβλέπουν ότι οι εργαζόμενες
μητέρες που παρέχουν εξαρτημένη εργασία μπορούν να λαμβάνουν άδεια, υπό διάφορες μορφές, κατά τους εννέα πρώτους μήνες μετά
τη γέννηση του τέκνου τους, ενώ οι εργαζόμενοι πατέρες που επίσης παρέχουν εξαρτημένη εργασία δεν έχουν δικαίωμα τέτοιας άδειας
παρά μόνο στην περίπτωση που η μητέρα του τέκνου τους εργάζεται και αυτή ως μισθωτή.

Επί των οδηγιών 2002/73 και 96/34
Σε σχέση με την οδηγία 2002/73 το αιτούν δικαστήριο θέτει το ζήτημα αν η οδηγία αυτή, η οποία τροποποίησε την οδηγία 76/207,
έχει την έννοια ότι απαγορεύει το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης μέτρο.
Η οδηγία 2002/73, μολονότι άρχισε να ισχύει κατά την ημερομηνία της δημοσίευσής της, έπρεπε να μεταφερθεί στις εθνικές έννομες
τάξεις το αργότερο στις 5 Οκτωβρίου 2005, δηλαδή σε ημερομηνία μεταγενέστερη των κρίσιμων εν προκειμένω περιστατικών. Επομένως,
δεν έχει εφαρμογή ratione temporis στα περιστατικά αυτά. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν εφαρμογή ratione temporis είχε η
οδηγία 76/207 κατόπιν της τροποποίησής της από την οδηγία 2002/73, θα εξακολουθούσε να ισχύει η ερμηνεία που δόθηκε με τη
σκέψη 39 της παρούσας απόφασης.
Όσον αφορά την οδηγία 96/34, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων υποστήριξε με τις παρατηρήσεις της ότι το επίμαχο στην υπόθεση
της κύριας δίκης μέτρο αντιβαίνει στην εν λόγω οδηγία.
Δεδομένου όμως ότι η απόφαση περί παραπομπής δεν παρέχει διευκρινίσεις σχετικά με το περιεχόμενο της εθνικής νομοθεσίας στον
τομέα της γονικής άδειας και δεν έχει υποβληθεί ρητά κανένα σχετικό ερώτημα, δεν χρειάζεται να ερμηνευθεί η οδηγία 96/34.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 2, παράγραφοι 1, 3 και 4, και το άρθρο 5 της οδηγίας 76/207/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της
εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση
και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας, έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν τα εθνικά μέτρα που, όπως το επίμαχο στην υπόθεση
της κύριας δίκης, προβλέπουν ότι οι εργαζόμενες μητέρες που παρέχουν εξαρτημένη εργασία μπορούν να λαμβάνουν άδεια, υπό διάφορες
μορφές, κατά τους εννέα πρώτους μήνες μετά τη γέννηση του τέκνου τους, ενώ οι εργαζόμενοι πατέρες που επίσης παρέχουν εξαρτημένη
εργασία δεν έχουν δικαίωμα τέτοιας άδειας παρά μόνο στην περίπτωση που η μητέρα του τέκνου τους εργάζεται και αυτή ως μισθωτή.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ισπανική.