CELEX: 61988CJ0350
Ενίσχυση στο βούτυρο που προορίζεται για την παραγωγή προϊόντων ζαχαροπλαστικής
Διαγωνισμός
Απόφαση της Επιτροπής περί μειώσεως του ύψους της ενισχύσεως
Προσφυγή ακυρώσεως

Με προσφυγή που κατέθεσαν στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 2 Δεκεμβρίου 1988, η Société française des Biscuits Delacre, τα Etablissements J. Le Scao και η Biscuiterie de l' Abbaye ( στο εξής: προσφεύγουσες εταιρίες ) ζήτησαν, δυνάμει του άρθρου 173, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, την ακύρωση της αποφάσεως που εξέδωσε η Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 1988 σχετικά με τον διαγωνισμό αριθ. 8, στο πλαίσιο της διαδικασίας μονίμου διαγωνισμού δυνάμει του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 570/88 της Επιτροπής, της 16ης Φεβρουαρίου 1988, για την πώληση σε μειωμένη τιμή βουτύρου και τη χορήγηση ενισχύσεως στο βούτυρο και το συμπυκνωμένο βούτυρο που προορίζονται για την παρασκευή προϊόντων ζαχαροπλαστικής, παγωτών και άλλων προϊόντων διατροφής (
ΕΕ L 55, σ. 31
).
Οι προσφεύγουσες εταιρίες, οι οποίες παρασκευάζουν προϊόντα ζαχαροπλαστικής, συμμετέσχαν σε μόνιμο διαγωνισμό με σκοπό τη χορήγηση ενισχύσεως στο βούτυρο δυνάμει του κανονισμού 570/88. Στο πλαίσιο του ειδικού διαγωνισμού αριθ. 8 για το 1988 υπέβαλαν στις 23 Σεπτεμβρίου 1988 στο γαλλικό οργανισμό παρεμβάσεως, αντιστοίχως, προσφορές για σύνολο 110, 80 και 10 τόνων βουτύρου (82 %) χωρίς ιχνοθέτες, με ενίσχυση 1334,44 γαλλικών φράγκων ( FF), εκτός των δασμών, για 100 χλγ.
Η Επιτροπή, με απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1988, την οποία απηύθυνε στα κράτη μέλη και της οποίας απόσπασμα, υπό μορφή πίνακα, που αναφέρει μόνον το ύψος της τιμής και της ενισχύσεως που δέχθηκε η Επιτροπή, δημοσιεύθηκε στην
Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
σειρά C (
EE C 259, σ. 9
), καθόρισε το ανώτατο ύψος της ενισχύσεως για τον διαγωνισμό αριθ. 8 σε 154 Ecu/100 χλγ., δηλαδή σε 1151,28 FF/100 χλγ.
Με επιστολές της 3ης Οκτωβρίου 1988 ο γαλλικός οργανισμός παρεμβάσεως ενημέρωσε τις προσφεύγουσες εταιρίες για την απόρριψη των προσφορών τους, λόγω του ότι οι αιτήσεις ενισχύσεως που υπέβαλαν υπερέβαιναν το ανώτατο ύψος που δέχθηκε η Επιτροπή στις 30 Σεπτεμβρίου 1988.
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι το ανώτατο ύψος της ενισχύσεως για το βούτυρο σημείωσε, μετά το διαγωνισμό αριθ. 4 για το 1988, κατά τον οποίο έφθασε τα 167 Ecu/100 χλγ. βουτύρου (
ΕΕ 1988, C 204, σ. 12
), συνεχή πτώση, οφειλόμενη σε αισθητή μείωση των αποθεμάτων βουτύρου η οποία προκάλεσε σημαντική αύξηση της τιμής βουτύρου στην αγορά. Πράγματι, αφού μειώθηκε σε 166 Ecu κατά τον διαγωνισμό αριθ. 5 (
ΕΕ 1988, C 217, σ. 20
), η ενίσχυση καθορίστηκε σε 163 Ecu ( διαγωνισμός αριθ. 106:
ΕΕ 1988, C 226, σ. 4
), έπειτα σε 159 Ecu (διαγωνισμός αριθ. 7:
ΕΕ 1988, C 249, σ. 4
). Αφού έφθασε τα 154 Ecu κατά τον διαγωνισμό αριθ. 8, η ενίσχυση μειώθηκε ακόμη στα 150 Ecu κατά το διαγωνισμό αριθ. 9 (
ΕΕ 1988, C 273, σ. 2
).
Για να στηρίξουν την προσφυγή τους οι προσφεύγουσες εταιρίες επικαλούνται αφενός την παράβαση ουσιώδους τύπου που συνίσταται στην έλλειψη αιτιολογίας της προσβαλλομένης αποφάσεως και αφετέρου τη μη τήρηση των αρχών της αναλογικότητας, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι λόγοι ακυρώσεως και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί της αιτιολογίας
Οι προσφεύγουσες εταιρίες υποστηρίζουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν πληροί τις επιταγές της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως του άρθρου 190 της Συνθήκης ΕΟΚ, διότι αφενός δεν αναφέρει ότι εκδόθηκε έπειτα από γνωμοδότηση της επιτροπής διαχειρήσεως και αφετέρου δεν εκθέτει τους λόγους της μειώσεως του ανωτάτου ύψους της ενισχύσεως σε σχέση με τους προηγούμενους διαγωνισμούς.
Για να κριθεί αν είναι βάσιμη η πρώτη αιτίαση που προβάλλεται στο πλαίσιο αυτού του λόγου ακυρώσεως, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι κατά το άρθρο 18, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 570/88η κατώτατη τιμή πωλήσεως του βουτύρου καθώς και το ανώτατο ύψος της ενισχύσεως για το βούτυρο και το συμπνυκνωμένο βούτυρο καθορίζονται κατά την καλουμένη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως, που προβλέπεται στο άρθρο 30 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82 ).
Πρέπει σχετικά να παρατηρηθεί ότι η αιτίαση των προσφευγουσών εταιριών αφορά το γεγονός ότι στη δημοσίευση της αποφάσεως της Επιτροπής στην Επίσημη Εφημερίδα σειρά C δεν αναφέρεται ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής διαχειρίσεως.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της Επιτροπής (
ΕΕ 1982, L 360, σ. 43
) δεν δημοσιεύεται ολόκληρη η απόφαση της Επιτροπής αλλά μόνο οι αναγκαίες πληροφορίες για την ενημέρωση των ενδιαφερομένων επιχειρηματιών σχετικά με τα αποτελέσματα του εν λόγω διαγωνισμού, ενώ η πλήρης απόφαση της Επιτροπής κοινοποιείται στα κράτη μέλη και αρχίζει να ισχύει από της κοινοποιήσεως αυτής.
Από τη δικογραφία όμως προκύπτει ότι η απόφαση αυτή, όπως κοινοποιήθηκε στη μόνιμη αντιπροσωπεία της Γαλλίας, αναφέρει ρητά ότι ζητήθηκε η γνώμη της επιτροπής διαχειρίσεως, εκθέτοντας στη δεύτερη αιτιολογική της σκέψη ότι« η επιτροπή διαχειρίσεως του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων δεν διατύπωσε γνώμη εντός της προθεσμίας που καθόρισε ο πρόεδρός της ».
Από τα.προηγούμενα προκύπτει ότι πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση που στηρίζεται στην έλλειψη αναφοράς στη γνώμη της επιτροπής διαχειρίσεως.
Όσον αφορά, κατά δεύτερο λόγο, την αιτίαση που στηρίζεται στην έλλειψη αναφοράς των λόγων της μειώσεως του ανωτάτου ύψους της ενισχύσεως σε σχέση με το ποσό που έγινε δεκτό κατά τους προηγούμενους ειδικούς διαγωνισμούς, οι προσφεύγουσες εταιρίες βάλλουν κατά της προσβαλλομένης αποφάσεως διότι αναφέρθηκε μόνο στην εφαρμοζόμενη διάταξη του κανονισμού και υποστηρίζουν, ιδίως, ότι η Επιτροπή πρέπει να εκθέτει τη συλλογιστική της ρητά όταν, όπως στην προκειμένη περίπτωση, παρεκκλίνει από πάγια προηγούμενη πρακτική.
Πρέπει σχετικά να υπογραμμιστεί ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, από την αιτιολογία που επιβάλλει το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ πρέπει να διαφαίνεται κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική της κοινοτικής αρχής που εκδίδει την προσβαλλόμενη πράξη, κατά τρόπο που να καθιστά δυνατό στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου για να υπερασπίσουν τα δικαιώματα τους και στο Δικαστήριο να ασκεί τον έλεγχό του (βλέπε απόφαση της 30ής Σεπτεμβρίου 1982,
108/81, Amylum, Συλλογή 1982, σ. 3107
, σκέψη 19· απόφαση της 8ης Νοεμβρίου 1983,
96/82 έως 102/82, 104/82, 105/82, 108/82 και 110/82, IAZ και λοιποί, Συλλογή 1983, σ. 3369
, σκέψη 37· απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1984,
185/83, Rijksuniversiteit te Groningen, Συλλογή 1984, σ. 3623
, σκέψη 38 ). Γίνεται επίσης δεκτό ότι μολονότι η απόφαση μπορεί, εφόσον συμφωνεί με πάγια πρακτική λήψεως αποφάσεων, να αιτιολογείται κατά τρόπο συνοπτικό,παραπέμποντα μάλιστα στην εν λόγω πρακτική, ωστόσο, όταν βαίνει αισθητώς πέραν των προηγουμένων αποφάσεων, στην κοινοτική αρχή εναπόκειται να αναπτύξει την αιτιολογία της κατά τρόπο σαφή ( βλέπε απόφαση της 26ης Νοεμβρίου 1975,
73/74, Groupement des fabricants de papiers peints de Belgique και λοιποί, Rec. 1975, σ. 1491
, σκέψη 31 ).
Ωστόσο η αιτιολογία δεν απαιτείται να διυλίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία. Πράγματι, κατά πάγια νομολογία, το ζήτημα κατά πόσον η αιτιολογία μιας αποφάσεως είναι σύμφωνη με τις επιταγές του άρθρου 190 της Συνθήκης πρέπει να κρίνεται όχι μόνο βάσει της διατυπώσεώς της, αλλά και των συμφραζομένων, καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό θέμα ( βλέπε προαναφερθείσα απόφαση Rijksunversiteit te Groningen, σκέψη 38 απόφαση της 23ης Φεβρουαρίου 1978,
92/77, An Bord Bainne, Rec. 1978, σ. 497
, σκέψεις 36 και 37 απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1978,
125/77, Scholten-Honig, Rec. 1978, σ. 1991
, σκέψεις 18 έως 22). Επιπλέον ο βαθμός ακρίβειας της αιτιολογίας της αποφάσεως πρέπει να είναι ανάλογος την υλικών δυνατοτήτων και των τεχνικών συνθηκών ή της προθεσμίας εντός της οποίας πρέπει να εκδοθεί ( βλέπε απόφαση της 1ης Δεκεμβρίου 1965,
16/65, Schwarze, Rec. 1965, σ. 1081
).
Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να παρατηρηθεί ότι η επίδικη απόφαση εντάσσεται στο πλαίσιο των διατάξεων που αποβλέπουν στη μείωση των αποθεμάτων βουτύρου. Ειδικότερα, ο καθορισμός κατωτάτων τιμών πωλήσεως του βουτύρου και ανωτάτων ποσών ενισχύσεως στο βούτυρο και στο συμπυκνωμένο βούτυρο δυνάμει του κανονισμού 570/78 συνιστά ομοιόμορφη διαδικασία επαναλαμβανόμενη ανά δεκαπενθήμερο περίπου, στο πλαίσιο της οποίας οι αποφάσεις λαμβάνονται βάσει σαφών κριτηρίων, τα οποία θεσπίζονται από μια κανονιστική ρύθμιση απολύτως γνωστή στους κύκλους των ενδιαφερομένων και δεν διαφέρουν αισθητά μεταξύ τους ούτε ως προς τον τρόπο με τον οποίο λαμβάνονται ούτε ως προς το περιεχόμενό τους.
Επιπλέον υπογραμμίζεται ότι η τροποποίηση της κατωτάτης τιμής πωλήσεως και του ανωτάτου ύψους της ενισχύσεως αποτελεί εγγενές φαινόμενο του στυστήματος του κανονισμού 570/88. Πράγματι, οι αποφάσεις που λαμβάνονται διαδοχικώς στο πλαίσιο των ειδικών διαγωνισμών αποσκοπούν στο να καταστήσουν δυνατή τη με ήπια μέσα αντιμετώπιση πραγματικών καταστάσεων τις οποίες η κοινοτική αρχή δεν μπορεί να επηρεάσει, δεδομένου ότι η Επιτροπή αποφασίζει αφού συγκεντρώσει^ όλες τις σχετικές με έναν ειδικό διαγωνισμό προσφορές και λαμβάνοντας υπόψη το επίπεδο των διαθεσίμων αποθεμάτων και της τιμής του βουτύρου στην αγορά. Στην υπό κρίση, εξάλλου, περίπτωση δεν αμφισβητείται ότι τα αποθέματα βουτύρου μειώθηκαν σημαντικά από τα τέλη του 1986 και μετά.
Υπό τις συνθήκες αυτές, με την αναφορά, που περιέχεται στην επίδικη απόφαση, στα νομικά ερείσματα που ισχύουν για τον καθορισμό του ανωτάτου ύψους της ενισχύσεως για το βούτυρο τηρείται η υποχρέωση αιτιολογήσεως που επιβάλλει το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ, και για την τροποποίηση του ύψους της ενισχύσεως σε σχέση προς τους προηγουμένους ειδικούς διαγωνισμούς δεν απαιτείτο ειδική αιτιολόγηση.
Επομένως η δεύτερη αιτίαση των προσφευγουσών εταιριών πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη. Πρέπει συνεπώς να απορριφθεί ο πρώτος λόγος ακυρώσεως.
Ως προς την αρχή της αναλογικότητας
Υποστηρίζοντας αυτό τον λόγο ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες εταιρίες ισχυρίζονται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας διότι, αντίθετα προς τους σκοπούς του άρθρου 39, παράγραφος 1, στοιχεία γ), δ) και ε), της Συνθήκης ΕΟΚ και του κανονισμού 570/88, που συνίστανται στη σταθεροποίηση των αγορών, στην εξασφάλιση του εφοδιασμού και στη διασφάλιση λογικών τιμών κατά την προσφορά αγαθών στους καταναλωτές, η απόφαση, καθορίζοντας σε 154 Ecu/100 χλγ. to ανώτατο ύψος της ενισχύσεως στο βούτυρο που χρησιμοποιείται από τις επιχειρήσεις παρασκευής μπισκότων, καθιέρωσε, κατά τρόπο αιφνίδιο και απροσδόκητο, αύξηση του κόστους του βουτύρου της τάξεως του 55 ο/ο από τις αρχές του έτους 1988.
Από τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 570/88 προκύπτει ότι στόχος της κανονιστικής αυτής ρυθμίσεως ήταν η προώθηση της διαθέσεως και της χρησιμοποιήσεως του βουτύρου, προκειμένου να διορθωθεί η κατάσταση που επικρατούσε στην αγορά του βουτύρου εντός της Κοινότητας και η οποία χαρακτηριζόταν από την ύπαρξη σημαντικών αποθεμάτων τα οποία ήταν αδύνατο να διατεθούν υπό κανονικές συνθήκες.
Ωστόσο, από τα στατιστικά στοιχεία, που προσκόμισε η Επιτροπή και τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν από τις προσφεύγουσες εταιρίες, προκύπτει ότι τα αποθέματα βουτύρου στην Κοινότητα μειώθηκαν, αισθητά κατά το 1988, ενώ εξάλλου η εξέλιξη αυτή είχε αρχίσει κατά το τέλος του 1986.'Ετσι, τον Σεπτέμβριο του 1988 το επίπεδο των αποθεμάτων στην Κοινότητα είχε μειωθεί σχεδόν κάτω του ενός τρίτου σε σχέση με τις ποσότητες που υπήρχαν τον Σεπτέμβριο του 1986 ( 1473000 τόνοι αντί 439000 τόνων, πηγή: Eurostat ).
Όσον αφορά τα δημόσια αποθέματα βουτύρου, η εξέλιξη ήταν ακόμη περισσότερο σημαντική. Πράγματι, σύμφωνα με τα στοιχεία της γενικής διευθύνσεως γεωργίας της Επιτροπής, τα αποθέματα αυτά μειώθηκαν από 1323000 τόνους τον Σεπτέμβριο του 1986 σε 206000 τόνους τον Σεπτέμβριο του 1988, δηλαδή κάτω του ενός έκτου. Η συνεχής μείωση των αποθεμάτων βουτύρου συνεχίστηκε εξάλλου μετά τον Σεπτέμβριο του 1988. Σε συνάρτηση με αυτή τη μείωση των αποθεμάτων οι τιμές του βουτύρου και του συμπυκνωμένου βουτύρου σημείωσαν συνεχή άνοδο από τις αρχές του 1988.
Λαμβανομένων υπόψη αυτών των πραγματικών περιστάσεων, η Επιτροπή, που ήταν υποχρεωμένη να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα υφιστάμενα αποθέματα βουτύρου που έπρεπε να διαθέτει υπό τους καλύτερους δυνατούς όρους, έπρεπε να προσαρμόσει την πολιτική της σχετικά με τις ενισχύσεις στην κατανάλωση βουτύρου από τις επιχειρήσεις παρασκευής μπισκότων στην εξέλιξη της καταστάσεως της αγοράς.
Δεδομένου ότι η Επιτροπή δικαίως έκρινε, ως εκ τούτου, ότι η μείωση των αποθεμάτων βουτύρου καθιστούσε λιγότερο αναγκαίο να ενθαρρύνει τις αγορές βουτύρου της αγοράς με επιδοτήσεις, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν φαίνεται να αποκλίνει του σκοπού της κανονιστικής ρυθμίσεως την οποία όφειλε να εφαρμόσει η Επιτροπή.
Επιπλέον οι προσφεύγουσες εταιρίες ουδαμώς μπορούν να χαρακτηρίσουν τη μείωση του ανωτάτου ύψους της ενισχύσεως, που καθιέρωσε η επίδικη απόφαση, αιφνίδια και μη δυνάμενη να προβλεφθεί. Πράγματι, αφενός το ύψος των ενισχύσεων σημείωσε συνεχή μείωση από τον ειδικό διαγωνισμό αριθ. 5 (απόφαση της Επιτροπής της 12ης Αυγούστου 1988 ) και μετά, μάλιστα δε η τάση αυτή συνεχίστηκε κατά τον διαγωνισμό αριθ. 9 (απόφαση της Επιτροπής της 17ης Οκτωβρίου 1988). Αφετέρου η μείωση κυμάνθηκε κάθε φορά από 1 έως 5 Ecu/100 χλγ. βουτύρου.
Εξάλλου, ακόμα και μετά τη μείωση που επήλθε κατά τη διάρκεια του 1988, λόγω της μειώσεως των αποθεμάτων βουτύρου, η ενίσχυση για τις αγορές βουτύρου της αγοράς αντιπροσώπευε ακόμη το 50 ο/ο της τιμής παρεμβάσεως έτσι ώστε οι προσφεύγουσες εταιρίες δεν αντιμετώπισαν μια δυσμενή κατάσταση, αλλ' απλώς λιγότερο ευνοϊκή στο πλαίσιο του εξαιρετικά ευνοϊκού καθεστώτος που καθιερώνει ο κανονισμός 570/88.
Κατά συνέπεια πρέπει να απορριφθεί ο λόγος ακυρώσεως που στηρίζεται στην παραβίαση της αρχής της αναλογικότητος.
Επί της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Κατά την άποψη των προσφευγουσών εταιριών η προσβαλλόμενη^ απόφαση παραβίασε την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, διότι μετέβαλε κατά τρόπο αιφνίδιο και απροσδόκητο μια πάγια προηγούμενη πρακτική, βάσει της οποίας οι εν λόγω εταιρίες είχαν οργανώσει την παραγωγή τους. Οι προσφεύγουσες εταιρίες υποστηρίζουν σχετικά ότι στήριξαν την πολιτική αναπτύξεως τους στην παρασκευή προϊόντων με βάση το βούτυρο χάρη στο σύστημα πωλήσεως σε μειωμένη τιμή και στις κοινοτικές ενισχύσεις, αντλώντας από τη συμπεριφορά της Επιτροπής τη βεβαιότητα διατηρήσεως της κοινοτικής ρυθμίσεως περί χορηγήσεως ενισχύσεως στο βούτυρο που προορίζεται για την παρασκευή προϊόντων ζαχαροπλαστικής, χωρίς αιφνίδιες μεταβολές.
Για να κριθεί το βάσιμο αυτού του λόγου ακυρώσεως πρέπει καταρχάς να υπενθυμιστεί ότι, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα κοινοτικά όργανα διαθέτουν ευρεία εξουσία εκτιμήσεως σε θέματα κοινής γεωργικής πολιτικής, λαμβανομένων υπόψη των ευθυνών που τους αναθέτει η Συνθήκη (απόφαση της 11ης Μαρτίου 1987,
279/84, 280/84, 285/84 και 286/84, Rau και λοιποί, Συλλογή 1987, σ. 1069
, σκέψη 34). Τέτοιο περιθώριο εκτιμήσεως κατά την επιλογή των αναγκαίων μέσων για την πραγματοποίηση της πολιτικής της πρέπει ιδίως να αναγνωριστεί στην Επιτροπή, υπό την ιδιότητά της ως υπευθύνου για τη διαχείριση των αποθεμάτων βουτύρου, που την υποχρεώνει να προσαρμόζει την πολιτική της σχετικά με τις ενισχύσεις στην κατανάλωση του προϊόντος αυτού στις μεταβαλλόμενες συνθήκες της αγοράς.
Κατά πάγια όμως νομολογία, μολονότι η αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης εντάσσεται στις θεμελιώδεις αρχές της Κοινότητας, οι επιχειρηματίες δεν δικαιολογούνται να τρέφουν προσδοκίες στη διατήρηση υφισταμένης καταστάσεως, όταν η κατάσταση αυτή μπορεί να μεταβληθεί στο πλαίσιο της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτουν τα κοινοτικά όργανα (βλέπε απόφαση της 15ης Ιουλίου 1982,
245/81, Edeka, Συλλογή 1982, σ. 2745
, σκέψη 27· απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 1982,
52/81, Faust, Συλλογή 1982, σ. 3745
, σκέψη 27· απόφαση της 17ης Ιουνίου 1987,
424/85 και 425/85, Frico, Συλλογή 1987, σ. 2755
σκέψη 33 ). Αυτό συμβαίνει ιδίως σε τομείς όπως οι κοινές οργανώσεις των αγορών, ο σκοπός των οποίων απαιτεί συνεχή προσαρμογή ανάλογα με τις μεταβολές της οικονομικής καταστάσεως ( βλέπε απόφαση της 16ης Μαΐου 1979,
84/78, Tomadini, Rec. 1979, σ. 1801
, σκέψη 22· απόφαση της 5ης Μαΐου 1981,
112/80, Dürbeck, Συλλογή 1981, σ. 1095
, σκέψη 48· προαναφερθείσα απόφαση Frico, σκέψη 33 ).
Από τα προηγούμενα προκύπτει ότι οι επιχειρηματίες δεν μπορούν να επικαλεστούν την ύπαρξη κεκτημένου δικαιώματος προς διατήρηση ενός πλεονεκτήματος, που απορρέει γι' αυτούς από τη θέσπιση της κοινής οργανώσεως των αγορών και του οποίου επωφελήθηκαν σε δεδομένη στιγμή (βλέπε απόφαση της 27ης Σεπτεμβρίου 1979,
230/78, Eridania, Rec. 1979, σ. 2749
, σκέψη 22· απόφαση της 21ης Μαΐου 1987,
133/85 έως 136/85, Rau και λοιποί, Συλλογή 1987, σ. 2289
, σκέψη 18 ).
Το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο σε περιπτώσεις όπως η υπό κρίση.
Πρώτον, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο κανονισμός 570/88 αποτελεί ειδικό μέτρο προοριζόμενο να επιτύχει τη διάθεση του βουτύρου υπό ιδιαίτερα ευνοϊκές προϋποθέσεις για να αντιμετωπιστεί μια εξαιρετική κατάσταση της αγοράς, χαρακτηριζόμενη από την ύπαρξη σημαντικών αποθεμάτων και την αδυναμία διαθέσεως τους υπό κανονικές συνθήκες. Όμως αφ' ής στιγμής ομαλοποιείται η κατάσταση της αγοράς, η Επιτροπή υποχρεούται να λάβει υπόψη, κατά τη διαχείριση της, τη νέα κατάσταση και να προσαρμόσει το εξαιρετικό αυτό σύστημα που αποτελεί απόκλιση από τους συνήθεις κανόνες της αγοράς. Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσαρμογή του ύψους της ενισχύσεως στην κατάσταση της αγοράς αποτελεί εγγενές στοιχείο του συστήματος του κανονισμού 579/88, οι δε προσφεύγουσες εταιρίες δεν μπορούν να απαιτούν, επικαλούμενες κεκτημένα δικαιώματα, τη διατήρηση πλεονεκτημάτων τα οποία συνεπαγόταν γι' αυτές, σε ορισμένη χρονική περίοδο, η εφαρμογή του συστήματος που απέβλεπε στην προώθηση της διαθέσεως των πλεονασμάτων βουτύρου. Αυτό συμβαίνει ακόμη περισσότερο όταν, όπως στην υπό κρίση περίπτωση, το σύστημα των ενισχύσεων διατηρείται, και μόνο ως προς το ύψος της ενισχύσεως έχει υπάρξει μεταβολή.
Δεύτερον πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, λαμβανομένης υπόψη της τάσεως μειώσεως των αποθεμάτων που σημειώθηκε ήδη από τα τέλη του 1986 και έγινε σημαντικά εντονότερη κατά τη διάρκεια του 1988, οι προσφεύγουσες εταιρίες, ως συνετοί και ενημερωμένοι επιχειρηματίες, έπρεπε να προβλέψουν την προοδευτική αύξηση της τιμής πωλήσεως του βουτύρου και τη συνακόλουθη μείωση του ύψους της ενισχύσεως, οι οποίες αποτελούν αναπόφευκτη συνέπεια της μειώσεως των αποθεμάτων. Επομένως οι εν λόγω εταιρίες δεν μπορούν βασίμως να επικαλεστούν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη όσον αφορά τη διατήρηση του ύψους της ενισχύσεως (βλέπε απόφαση της 1ης Φεβρουαρίου 1978,
78/77, Lührs, Rec. 1978, σ. 169
, σκέψη 6· προαναφερθείσα απόφαση Amylum, σκέψη 13 ).
Από την προηγούμενη ανάπτυξη προκύπτει ότι ο λόγος ακυρώσεως που στηρίζεται στην παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης πρέπει επίσης να απορριφθεί.
Ως προς την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων
Οι προσφεύγουσες εταιρίες υποστηρίζουν ακόμη ότι η επίδικη απόφαση συνιστά διπλή παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων. Αφενός η γαλλική νομοθεσία επιβάλλει την αποκλειστική χρησιμοποίηση του βουτύρου για την παρασκευή προϊόντων τα οποία διατίθενται με την ονομασία « βουτύρου », ενώ οι διατάξεις άλλων κρατών μελών επιτρέπουν να χρησιμοποιούνται και άλλες λιπαρές ουσίες. Αφετέρου οι προσφεύγουσες εταιρίες θεωρούν άνιση μεταχείριση το γεγονός ότι, υπό την ιδιότητα τους ως επιχειρήσεων εγκατεστημένων στην Γαλλία, δεν ενημερώθηκαν όσον αφορά την κατάσταση των αποθεμάτων στη Γαλλία. Ισχυρίζονται ότι, ελλείψει επαρκών πληροφοριών, δεν μπόρεσαν, όπως οι επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών, να προμηθευθούν εγκαίρως βούτυρο σε μειωμένη τιμή από άλλα κράτη μέλη.
Όσον αφορά την πρώτη αιτίαση, αρκεί η παρατήρηση ότι η ιδιάζουσα κατάσταση των γάλλων παρασκευαστών μπισκότων βουτύρου δεν μπορεί να αποδοθεί στην προσβαλλόμενη απόφαση, αλλά οφείλεται στις διαφορές που υφίστανται μεταξύ των νομοθεσιών των κρατών μελών από πλευράς κανόνων όσον αφορά την ονομασία των προϊόντων διατροφής. Όμως, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του, το κοινοτικό δίκαιο δεν εμποδίζει το κράτος μέλος να επιβάλει σχετικά στους επιχειρηματίες του διατάξεις αυστηρότερες από αυτές που ισχύουν σε άλλα κράτη μέλη.
Όσον αφορά τη δεύτερη αιτίαση, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι τα άρθρα 13, παράγραφος 2, και 15, παράγραφος 1, του κανονισμού 570/88 επιβάλλουν σε όλους τους οργανισμούς παρεμβάσεως την υποχρέωση να αναφέρουν, στην προκήρυξη του διαγωνισμού, τις ποσότητες βουτύρου που τίθενται προς πώληση σε κάθε αποθηκευτικό χώρο και να θέτουν στη διάθεση των ενδιαφερομένων, τακτικά ενημερωνόμενο και δημοσιευόμενο, τον κατάλογο των εν λόγω αποθηκευτικών χώρων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, οι προσφεύγουσες εταιρίες είχαν τη δυνατότητα να ενημερώνονται από τους οργανισμούς παρεμβάσεως άλλων κρατών μελών για το επίπεδο των διαθεσίμων αποθεμάτων βουτύρου, ούτως ώστε, ενδεχομένως, να προμηθευθούν από τις χώρες αυτές βούτυρο αποθέματος.
Όσον αφορά τα πρόσθετα έξοδα που μπορούν να προκύψουν, αυτά ισχύουν ωσαύτως για κάθε επιχειρηματία της Κοινότητας που υποβάλλει προσφορές σε κράτος μέλος διαφορετικό από αυτό στο οποίο είναι εγκατεστημένος, οπότε δεν παραβιάζεται η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων.
Επομένως δεν είναι βάσιμος ούτε ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως που προβάλλουν οι προσφεύγουσες εταιρίες.
Δεδομένου ότι δεν έγινε δεκτός κανένας από τους λόγους ακυρώσεως που προέβαλαν οι προσφεύγουσες εταιρίες, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες εταιρίες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα.

Για τους λόγους αυτούς
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)
αποφαίνεται:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή.

2)
Καταδικάζει τις προσφεύγουσες εταιρίες στα δικαστικά έξοδα εις ολόκληρον.

Schockweiler
Mancini
O'Higgins
Δημοσιεύτηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο, στις 14 Φεβρουαρίου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του δευτέρου τμήματος
F.Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.