CELEX: 62008CJ0297
Παράβαση κράτους μέλους
Περιβάλλον
Οδηγία 2006/12/ΕΚ- Άρθρα 4 και 5
Διαχείριση των αποβλήτων
Σχέδιο διαχειρίσεως
Κατάλληλο και ολοκληρωμένο δίκτυο εγκαταστάσεων διαθέσεως των αποβλήτων
Κίνδυνος για την υγεία του ανθρώπου ή το περιβάλλον
Ανωτέρα βία
Διατάραξη της δημοσίας τάξεως
Οργανωμένο έγκλημα

της 26ης Απριλίου 2005, C‑494/01, Επιτροπή κατά Ιρλανδίας, Συλλογή 2005, σ. I‑3331, σκέψη 43, και προπαρατεθείσα απόφαση
της 26ης Απριλίου 2007, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκέψη 28).
Εξ αυτού συνάγεται ιδίως ότι, εφόσον η Επιτροπή παρέσχε επαρκή στοιχεία από τα οποία προκύπτει το υποστατό ορισμένων πραγματικών
περιστατικών που έχουν λάβει χώρα στο έδαφος του καθού κράτους μέλους, εναπόκειται στο εν λόγω κράτος μέλος να αμφισβητήσει
με ουσιαστικό και εμπεριστατωμένο τρόπο τα προβληθέντα στοιχεία και τα συμπεράσματα που απορρέουν από τα στοιχεία αυτά (βλ.,
συναφώς, προπαρατεθείσα απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1999, Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκέψεις 84 και 86, καθώς και απόφαση της 22ας
Δεκεμβρίου 2008, C‑189/07, Επιτροπή κατά Ισπανίας, σκέψη 82).
Συναφώς, πρέπει καταρχάς να επισημανθεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι, κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη
γνώμη προθεσμίας, τα κατεσπαρμένα στο οδικό δίκτυο απόβλητα ανέρχονταν σε 55 000 τόνους, προστίθεντο δε στους 110 000 έως
120 000 τόνους αποβλήτων που ανέμεναν την επεξεργασία τους στους δημοτικούς χώρους εναποθήκευσης. Εν πάση περιπτώσει, τα δεδομένα
αυτά προκύπτουν από το από 2 Μαρτίου 2008 σημείωμα του εντεταλμένου επιτρόπου που είχε επισυναφθεί στην απάντηση του ως άνω
κράτους μέλους στην αιτιολογημένη γνώμη. Επιπλέον, κατά τα στοιχεία που παρέσχε το εν λόγω κράτος, ο πληθυσμός, εξοργισμένος
από μια τέτοια συσσώρευση αποβλήτων, ανέλαβε την επιβλαβή για το περιβάλλον και για τη δική του υγεία πρωτοβουλία να προξενήσει
πυρκαγιές στους σωρούς αποβλήτων.
Εκ των ανωτέρω προκύπτει συνεπώς προδήλως ότι στην Περιφέρεια Καμπανίας, το ως άνω κράτος μέλος δεν ήταν σε θέση να εκπληρώσει
την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 2006/12 να λάβει τα αναγκαία μέτρα για την απαγόρευση της
εγκαταλείψεως, της απορρίψεως και της ανεξέλεγκτης διαθέσεως των αποβλήτων.
Επίσης, πρέπει να υπομνησθεί ότι τα απόβλητα έχουν ιδιαίτερο χαρακτήρα, οπότε η συσσώρευσή τους, πριν ακόμη καταστούν επικίνδυνα
για την υγεία, αποτελεί κίνδυνο για το περιβάλλον, λαμβανομένης υπόψη ιδίως της περιορισμένης δυνατότητας κάθε περιφέρειας
ή τόπου να τα δέχεται (απόφαση της 9ης Ιουλίου 1992, C‑2/90, Επιτροπή κατά Βελγίου, Συλλογή 1992, σ. I‑4431, σκέψη 30).
Συνεπώς, μια τέτοια συσσώρευση στο οδικό δίκτυο και στους προσωρινούς χώρους εναποθήκευσης τόσο μεγάλων ποσοτήτων αποβλήτων,
όπως συνέβαινε στην Περιφέρεια Καμπανίας κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, αναμφισβήτητα δημιούργησε
«κίνδυνο για το νερό, τον αέρα ή το έδαφος» καθώς και «για την πανίδα και τη χλωρίδα» κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος
1, στοιχείο α΄, της οδηγίας 2006/12. Επιπλέον, τέτοιες ποσότητες αποβλήτων προκαλούν αναπόφευκτα «ενοχλήσεις από τις οσμές»
κατά την έννοια της παραγράφου 1, στοιχείο β΄, του ως άνω άρθρου, ιδίως όταν τα απόβλητα παραμένουν επί μακρόν εκτεθειμένα
σε οδούς και αυτοκινητοδρόμους.
Επιπλέον, λαμβανομένου υπόψη ότι δεν είναι διαθέσιμοι επαρκείς χώροι υγειονομικής ταφής, η ύπαρξη τέτοιων ποσοτήτων αποβλήτων
εκτός των κατάλληλων και εγκεκριμένων χώρων εναποθήκευσης είναι ικανή να «βλά[ψει] [τις] τοποθεσίες και τα τοπία που παρουσιάζουν
ιδιαίτερο ενδιαφέρον» κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 2006/12.
Ενόψει των εμπεριστατωμένων στοιχείων τα οποία προσκόμισε η Επιτροπή, ιδίως δε των διαφόρων αναφορών που καταρτίσθηκαν από
τις ίδιες τις ιταλικές αρχές και κοινοποιήθηκαν στα ευρωπαϊκά όργανα, καθώς και των αποκομμάτων τύπου που επισύναψε στην προσφυγή
της, και λαμβανομένης υπόψη της νομολογίας που υπομνήσθηκε με τις σκέψεις 80 και 81 της παρούσας αποφάσεως, η Ιταλική Δημοκρατία
δεν μπορούσε να περιορισθεί στον ισχυρισμό ότι τα προσαπτόμενα πραγματικά περιστατικά δεν αποδεικνύονται ή ότι οι εναποθέσεις
αποβλήτων στις οδούς, ιδίως στη Νεάπολη, δεν είναι προϊόν της βουλήσεώς της.
Επιπλέον, όπως υποστηρίζει ορθώς η Επιτροπή, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/12 έχει προληπτική λειτουργία, υπό
την έννοια ότι τα κράτη μέλη δεν πρέπει να εκθέτουν την υγεία του ανθρώπου σε κίνδυνο κατά τις εργασίες αξιοποιήσεως και διαθέσεως
των αποβλήτων.
Πάντως, η ίδια η Ιταλική Δημοκρατία αναγνώρισε την επικινδυνότητα της καταστάσεως στην Περιφέρεια Καμπανίας για την υγεία
του ανθρώπου, ιδίως με τις αναφορές και τα σημειώματα που απέστειλε στα ευρωπαϊκά όργανα. Συναφώς, οι αιτιολογικές σκέψεις
του νομοθετικού διατάγματος 90, που κοινοποιήθηκε από την Ιταλική Δημοκρατία στην Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως,
αναφέρονται ρητώς στις «επιβαρυμένες κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές συνθήκες που είναι απόρροια της καταστάσεως
έκτακτης ανάγκης [όσον αφορά τη διαχείριση των αποβλήτων] και μπορούν να θέσουν σε σημαντικό κίνδυνο τα θεμελιώδη δικαιώματα
του πληθυσμού της Περιφέρειας Καμπανίας, ο οποίος εκτίθεται […] σε κινδύνους όσον αφορά την υγιεινή, την υγεία και το περιβάλλον».
Κατά συνέπεια, τα στοιχεία που επικαλέσθηκε η Ιταλική Δημοκρατία στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής για να αποδείξει ότι
η εν λόγω κατάσταση δεν είχε ουσιαστικά καμία συνέπεια, ή, εν πάση περιπτώσει, μικρό μόνο αντίκτυπο στην υγεία του ανθρώπου
δεν μπορούν να αναιρέσουν τη διαπίστωση ότι η ανησυχητική κατάσταση της συσσωρεύσεως αποβλήτων στο οδικό δίκτυο εξέθεσε την
υγεία του πληθυσμού σε ορισμένο κίνδυνο, κατά παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2006/12.
Ως εκ τούτου, η αιτίαση της Επιτροπής που αντλείται από παράβαση του άρθρου 4 της οδηγίας 2006/12 πρέπει να κριθεί βάσιμη.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, διαπιστώνεται ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει για την Περιφέρεια Καμπανίας όλα
τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι η αξιοποίηση και η διάθεση των αποβλήτων πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο
η υγεία του ανθρώπου και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον, ειδικότερα δε παραλείποντας να δημιουργήσει κατάλληλο και ολοκληρωμένο
δίκτυο εγκαταστάσεων διαθέσεως των αποβλήτων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας 2006/12.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ιταλικής Δημοκρατίας στα δικαστικά
έξοδα, αυτή δε ηττήθηκε, η Ιταλική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα. Κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 69, παράγραφος
4, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Ηνωμένο Βασίλειο φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τέταρτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να λάβει για την Περιφέρεια Καμπανίας όλα τα αναγκαία μέτρα για να εξασφαλίσει ότι η αξιοποίηση
και η διάθεση των αποβλήτων πραγματοποιείται χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία του ανθρώπου και χωρίς να βλάπτεται το περιβάλλον,
ειδικότερα δε παραλείποντας να δημιουργήσει κατάλληλο και ολοκληρωμένο δίκτυο εγκαταστάσεων διαθέσεως των αποβλήτων, παρέβη
τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4 και 5 της οδηγίας 2006/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της
5ης Απριλίου 2006, περί των στερεών αποβλήτων.
2)
Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
3)
Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας φέρει τα δικαστικά του έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.