CELEX: 62005CJ0124
Κοινωνική πολιτική
Προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων
Οδηγία 93/104/ΕΚ
Δικαίωμα ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών
Χρηματική αποζημίωση για τη μη λήψη της ελάχιστης περιόδου ετήσιας άδειας μετ' αποδοχών

που θα εκδοθεί.
20     Το Rechtbank te ’s-Gravenhage απέρριψε την προσφυγή. Η FNV άσκησε έφεση ενώπιον του Gerechtshof te ’s-Gravenhage και υπέβαλε
επίσης το επικουρικό αίτημα να αναγνωριστεί ότι, κατά ορθή ερμηνεία του άρθρου 7:640, παράγραφος 2, του BW, σύμφωνα με το
άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας, δεν εξαγοράζονται οι ημέρες της ελάχιστης άδειας που ο εργαζόμενος δικαιούνταν νόμιμα
σε ορισμένο έτος, αλλά δεν τις χρησιμοποίησε κατά το έτος αυτό.
21     Το αιτούν δικαστήριο φρονεί ότι από το ιστορικό θεσπίσεως του νόμου, σε συνδυασμό με το ενημερωτικό έντυπο, προκύπτει ότι
η ελάχιστη περίοδος ετήσιας άδειας, όταν ο εργαζόμενος δεν κάνει χρήση της, μπορεί να αντικατασταθεί εντός επομένου έτους
από χρηματική αποζημίωση. Αν ληφθούν υπόψη οι προπαρασκευαστικές εργασίες του εν λόγω νόμου, το περιεχόμενο του ενημερωτικού
εντύπου είναι τέτοιο ώστε, όταν το περιεχόμενό του δεν συνάδει προς τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να ερμηνεύεται και να εφαρμόζεται
η οδηγία, η διανομή του χωρίς οποιαδήποτε προειδοποίηση –που δεν υπάρχει– είναι παραπλανητική και επομένως παράνομη. Είναι
καθ’ όλα πιθανό ότι η δυνατότητα μεταγενέστερης εξαγοράς των ημερών ελάχιστης ετήσιας άδειας θα έχει ως συνέπεια να μη λαμβάνουν
ή να μη λαμβάνουν πλήρως οι εργαζόμενοι την ελάχιστη αυτή ετήσια άδεια. Κατά το αιτούν δικαστήριο πάντα, η εσφαλμένη ερμηνεία
της οδηγίας από το Ολλανδικό Δημόσιο θίγει τα συμφέροντα της FNV, η οποία προασπίζει τα συμφέροντα των εργαζομένων στις Κάτω
Χώρες.
22     Υπό τις περιστάσεις αυτές το Gerechshof te ’s-Gravenhage αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει
στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:
«Συνάδει προς το κοινοτικό δίκαιο, ειδικότερα δε προς το άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/104 […], η νομοθετική διάταξη
κράτους μέλους η οποία παρέχει τη δυνατότητα να συμφωνείται γραπτώς κατά τη διάρκεια ισχύος της συμβάσεως εργασίας ότι στον
εργαζόμενο που σε κάποιο έτος δεν έλαβε καθόλου, ή δεν έλαβε ολόκληρη την ελάχιστη ετήσια άδειά του καταβάλλεται για τον λόγο
αυτό χρηματική αποζημίωση σε κάποιο από τα επόμενα έτη;
Στο πλαίσιο αυτού του ερωτήματος, λαμβάνεται ως δεδομένο ότι η αποζημίωση δεν καταβάλλεται έναντι του δικαιώματος του εργαζομένου
για ελάχιστη άδεια κατά το τρέχον έτος ή κατά τα επόμενα έτη.»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος
23     Ευθύς εξαρχής πρέπει να εξεταστεί το ζήτημα που έθεσε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την έλλειψη νομιμότητας
της μεταφοράς των ημερών της ελάχιστης περιόδου ετήσιας άδειας σε επόμενο έτος.
24     Το ζήτημα αυτό δεν χρειάζεται να εξεταστεί λεπτομερώς και αρκεί να υπενθυμιστεί ότι το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί ότι η
άδεια που χορηγείται βάσει του κοινοτικού δικαίου δεν μπορεί να θίξει το δικαίωμα λήψεως άλλης άδειας χορηγούμενης βάσει του
δικαίου αυτού (βλ. απόφαση της 14ης Απριλίου 2005, C-519/03, Επιτροπή κατά Λουξεμβούργου, Συλλογή 2005, σ. I-3067, σκέψη 33).
Επομένως, αν στο τέλος του έτους έχουν σωρευθεί ημέρες από διάφορες άδειες που χορηγούνται βάσει του κοινοτικού δικαίου, ενδέχεται
να είναι αναπόφευκτη η μεταφορά της ετήσιας άδειας ή ενός μέρους της στο επόμενο έτος.
25     Με το προδικαστικό ερώτημα το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσία αν αντιβαίνει στο άρθρο 7 της οδηγίας το γεγονός ότι μια
διάταξη του εθνικού δικαίου επιτρέπει, κατά τη διάρκεια της ισχύος της συμβάσεως εργασίας, την αντικατάσταση των ημερών ετήσιας
άδειας, υπό την έννοια της οδηγίας, που δεν χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου έτους από την καταβολή χρηματικής
αποζημίωσης σε ένα από τα επόμενα έτη.
26     Η εναρμόνιση σε κοινοτικό επίπεδο όσον αφορά την οργάνωση του χρόνου εργασίας αποσκοπεί στην εξασφάλιση καλύτερης προστασίας
της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, παρέχοντάς τους το δικαίωμα για ορισμένες ελάχιστες περιόδους ανάπαυσης, και
ιδίως για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών, καθώς και για επαρκή διαλείμματα (βλ. αποφάσεις της 26ης Ιουνίου 2001, C‑173/99, BECTU,
Συλλογή 2001, σ. I‑4881, σκέψη 38, και της 1ης Δεκεμβρίου 2005, C‑14/04, Dellas κ.λπ., που δεν έχει δημοσιευτεί ακόμη στη
Συλλογή, σκέψη 41).
27     Κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας, τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να παρέχεται σε όλους τους εργαζομένους
ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών διάρκειας τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων, σύμφωνα με τους όρους που προβλέπουν οι εθνικές νομοθεσίες
ή/και πρακτικές για την απόκτηση του σχετικού δικαιώματος και τη χορήγηση της άδειας.
28     Το δικαίωμα κάθε εργαζομένου για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών πρέπει να θεωρηθεί ως αρχή του κοινοτικού κοινωνικού δικαίου με
ιδιαίτερη σημασία, από την οποία δεν μπορεί να γίνεται παρέκκλιση και της οποίας η εφαρμογή από τις αρμόδιες εθνικές αρχές
πρέπει να γίνεται εντός των ορίων που προβλέπει ρητά η ίδια η οδηγία (βλ., μεταξύ άλλων, προπαρατεθείσα απόφαση BECTU, σκέψη
43, και απόφαση της 18ης Μαρτίου 2004, C-342/01, Merino Gómez, Συλλογή 2004, σ. I-2605, σκέψη 29).
29     Η οδηγία καθιερώνει επιπλέον τον κανόνα ότι κανονικά στον εργαζόμενο πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα πραγματικής ανάπαυσης,
στο πλαίσιο της μέριμνας της αποτελεσματικής προστασίας της ασφάλειας και της υγείας του, αφού μόνο στην περίπτωση τερματισμού
της εργασιακής σχέσης επιτρέπεται, κατά το άρθρο 7, παράγραφος 2, να αντικαθίσταται το δικαίωμα για ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών
από χρηματική αποζημίωση (προπαρατεθείσες αποφάσεις BECTU, σκέψη 44, και Merino Gómez, σκέψη 30).
30     Το θετικό αποτέλεσμα της άδειας αυτής για την ασφάλεια και την υγεία του εργαζομένου διασφαλίζεται πλήρως όταν η άδεια χρησιμοποιείται
κατά τη διάρκεια του έτους για το οποίο προβλέπεται, δηλαδή κατά τη διάρκεια του τρέχοντος έτους. Εντούτοις, αυτός ο χρόνος
ανάπαυσης δεν χάνει την αξία του από την άποψη του παραπάνω αποτελέσματος, αν χρησιμοποιηθεί σε μεταγενέστερη περίοδο.
31     Δεδομένου πάντως ότι η άδεια, υπό την έννοια της οδηγίας, μπορεί, όταν χρησιμοποιείται σε κάποιο από τα επόμενα έτη, να συμβάλλει
στην ασφάλεια και την υγεία του εργαζομένου, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η άδεια αυτή διέπεται οπωσδήποτε από την οδηγία.
32     Εν πάση περιπτώσει, η δυνατότητα καταβολής χρηματικής αποζημίωσης για τη μεταφερόμενη ελάχιστη ετήσια άδεια θα αποτελούσε
κίνητρο για να μη χρησιμοποιεί ο εργαζόμενος την άδειά του για την ανάπαυσή του ή για να εξωθούνται οι εργαζόμενοι να μην
τη χρησιμοποιούν προς τούτο, κίνητρο που θα ήταν ασυμβίβαστο με τους σκοπούς της οδηγίας.
33     Κατά συνέπεια, αντιβαίνει στο άρθρο 7, παράγραφος 2, της οδηγίας η αντικατάσταση της ελάχιστης περιόδου ετήσιας άδειας μετ’
αποδοχών από χρηματική αποζημίωση, σε περίπτωση μεταφοράς της άδειας αυτής σε επόμενο έτος.
34     Επιπλέον, το άρθρο 7 της οδηγίας δεν καταλέγεται μεταξύ των διατάξεων από τις οποίες η οδηγία επιτρέπει ρητά παρεκκλίσεις
(βλ. προπαρατεθείσα απόφαση BECTU, σκέψη 41). Κατά συνέπεια, δεν έχει σημασία αν η καταβολή χρηματικής αποζημίωσης έναντι
της ετήσιας άδειας μετ’ αποδοχών στηρίζεται σε συμφωνία συμβατικής φύσης.
35     Κατόπιν όλων των παραπάνω σκέψεων, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 7 της οδηγίας έχει την
έννοια ότι αντιβαίνει στο άρθρο αυτό το γεγονός ότι μια διάταξη του εθνικού δικαίου επιτρέπει, κατά τη διάρκεια της ισχύος
της συμβάσεως εργασίας, την αντικατάσταση των ημερών ετήσιας άδειας, υπό την έννοια της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου 7,
που δεν χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου έτους από την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης σε ένα από τα επόμενα
έτη.

Επί των δικαστικών εξόδων
36     Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πρώτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 7 της οδηγίας 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1993, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου
εργασίας, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2000/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 2000,
έχει την έννοια ότι αντιβαίνει στο άρθρο αυτό το γεγονός ότι μια διάταξη του εθνικού δικαίου επιτρέπει, κατά τη διάρκεια της
ισχύος της συμβάσεως εργασίας, την αντικατάσταση των ημερών ετήσιας άδειας, υπό την έννοια της παραγράφου 1 του εν λόγω άρθρου
7, που δεν χρησιμοποιούνται κατά τη διάρκεια συγκεκριμένου έτους από την καταβολή χρηματικής αποζημίωσης σε ένα από τα επόμενα
έτη.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.