CELEX: 62002CJ0429
Artikolu 59 tat-Trattat KE (li, wara l-emendi, sar l-Artikolu 49 KE)
Direttiva 89/552/KEE
Televiżjoni mingħajr fruntieri
Xandir bit-televiżjoni
Reklamar
Miżura nazzjonali li tipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati f'dan l-Istat, safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li jirriżulta meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' ċerti avvenimenti sportivi
Liġi 'Evin'

1       Permezz ta' sentenza tad-19 ta' Novembru 2002, li waslet fil-Qorti tal-Ġustizzja fis-27 ta' Novembru ta' wara, il-Cour de
Cassation ressaq, taħt l-Artikolu 234 KE, żewġ domandi preliminari dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva tal-Kunsill 89/552/KEE,
tat-3 ta' Ottubru 1989, dwar il-koordinazzjoni ta' ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b'regolamenti jew b'azzjoni
amministrattiva fi Stati Membri dwar it-twettiq ta' attivitajiet ta' xandir bit-televiżjoni (ĠU L 298, p. 23), kif ukoll ta'
l-Artikolu 59 tat-Trattat KE (li, wara l-emendi, sar l-Artikolu 49 KE).
2       Dawn id-domandi tqajmu fil-kuntest ta' kawża bejn Bacardi France SAS, li qabel kienet Bacardi-Martini SAS (iktar 'il quddiem
"Bacardi"), u Télévision française 1 SA (iktar 'il quddiem "TF1"), Groupe Jean-Claude Darmon SA (iktar 'il quddiem "Darmon")
kif ukoll Girosport SARL (iktar 'il quddiem "Girosport") intiża biex dawn l-aħħar tliet kumpanniji jkunu inġunti sabiex jieqfu
milli jagħmlu pressjoni fuq klabbs barranin biex dawn jirrifjutaw ir-riklami għal xarbiet alkoħoliċi prodotti minn Bacardi
fuq tabelli pubbliċitarji mqiegħda fil-postijiet ta' avvenimenti sportivi binazzjonali li jinżammu fit-territorju ta' Stati
Membri oħra.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       Id-Direttiva 89/552 hija intiża sabiex tabolixxi r-restrizzjonijiet għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ta' xandir ta'
programmi tat-televiżjoni. Għal dan il-għan hija tistabbilixxi l-prinċipju tal-libertà ta' riċezzjoni u ta' trażmissjoni ta'
xandiriet transfruntalieri u tikkoordina l-liġijiet li japplikaw f'dan ir-rigward fl-Istati Membri differenti f'oqsma bħar-reklamar
fuq it-televiżjoni. Skond is-sistema stabbilita minn din id-Direttiva, huwa l-Istat Membru minn fejn toriġina t-trażmissjoni
li għandu jirregola u jikkontrolla x-xandiriet transfruntalieri b'rispett tar-regoli minimi li hija tipprovdi. Min-naħa l-oħra,
fl-oqsma kkoordinati minn din id-Direttiva, l-Istati Membri li jirċievu t-trażmissjoni, m'għadhomx, fil-prinċipju, iżjed kompetenti.
Id-definizzjonijiet
4       Il-kunċett ta' "reklamar fuq it-televiżjoni" huwa ddefinit fl-Artikolu 1(b) tad-Direttiva 89/552 bħala "kull forma ta' tħabbira
mxandra bi ħlas jew għal remunerazzjoni simili minn intrapriża pubblika jew privata in konnessjoni ma' kummerċ, negozju, sengħa
jew professjoni sabiex tiġi promossa l-provvista ta' oġġetti jew servizzi, inkluża l-proprjetà immobbli, jew drittijiet u
obbligi, bi ħlas".
Ir-regoli sostantivi
5       L-ewwel sentenza ta' l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/552 tipprovdi li:
"L-Istati Membri għandhom jassiguraw il-libertà tar-riċezzjoni u m'għandhomx jirrestrinġu t-trażmissjoni mill-ġdid fit-territorju
tagħhom ta' xandiriet bit-televiżjoni minn Stati Membri oħrajn għal raġunijiet li jaqgħu taħt l-oqsma kkoordinati b'din id-Direttiva."
6       L-Artikolu 10(1) ta' din id-Direttiva jippreċiża:
"Ir-reklamar fuq it-televiżjoni għandu jkun jista' jiġi rikonoxxut mill-ewwel bħala tali u jinżamm separat sew minn partijiet
oħrajn tas-servizz ta' programmi permezz ta' mezzi ottiċi u/jew akustiċi."
7       L-ewwel sentenza ta' l-Artikolu 11(1) ta' l-istess Direttiva tipprovdi li "[i]r-reklami għandhom jiġu inseriti bejn il-programmi".
8       Skond l-Artikolu 11(2) tad-Direttiva 89/552:
"Fi programmi li jikkonsistu f'partijiet awtonomi, jew fi programmi ta' l-isports u avvenimenti strutturati b'mod simili u
rappreżentazzjonijiet li jkun fihom intervalli, ir-reklami għandhom jiġu inseriti biss bejn il-partijiet jew fl-intervalli".

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
Ir-regoli sostantivi
9       Il-Liġi Nru. 91-32, ta' l-10 ta' Jannar 1991, dwar il-ġlieda kontra t-tipjip u l-alkoħoliżmu, magħrufa bħala l-"Liġi Evin"
(JORF tat-12 ta' Jannar 1991, p. 615, iktar 'il quddiem il-"Liġi Evin"), emendat b'mod partikolari l-Artikoli L. 17 sa L.
21 tal-Kodiċi dwar Istabbilimenti tax-Xorb li jillimitaw ir-reklamar ta' ċertu xarbiet alkoħoliċi, jiġifieri x-xarbiet b'livell
ta' alkoħol ta' aktar minn 1.2º.
10     Skond dawn id-dispożizzjonijiet, ir-reklamar dirett jew indirett fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi huwa pprojbit,
projbizzjoni li barra minn hekk tinstab ukoll fl-Artikolu 8 tad-Digriet Nru. 92-280, tas-27 ta' Marzu 1992, adottat sabiex
jimplimenta l-Artikolu 27 tal-Liġi tat-30 ta' Settembru 1986, dwar il-libertà ta' komunikazzjoni, u li jistabbilixxi l-prinċipji
ġenerali dwar is-sistema applikabbli għar-reklamar u għall-isponsorizzazzjoni (JORF tat-28 ta' Marzu 1992, p. 4313).
11     Min-naħa l-oħra, il-leġiżlazzjoni Franċiża tawtorizza forom oħra ta' reklamar. Għalhekk, per eżempju, huwa permess li xarbiet
alkoħoliċi jiġu rreklamati fl-istampa, fuq ir-radju (minbarra f'ċerti sigħat) jew fil-forma ta' kartelluni jew sinjali, inklużi
fuq it-tabelli pubbliċitarji mqiegħda f'postijiet fejn jinżammu avvenimenti sportivi, eċċ.
12     Ksur tal-Liġi Evin huwa kkwalifikat bħala "délit" (reat) mid-dritt kriminali Franċiż.
Ir-regoli ta' proċedura
13     Skond l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 42 tal-Liġi Nru. 86-1067, tat-30 ta' Settembru 1986, dwar il-libertà ta' komunikazzjoni,
magħrufa bħala l-"Liġi 'Léotard'" (JORF ta' l-1 ta' Ottubru 1986, p. 11755), huwa l-Conseil supérieur de l'audiovisuel (Kunsill
Superjuri dwar l-Awdjoviżiv) (iktar 'il quddiem il-"KSA") li huwa responsabbli mill-implimentazzjoni tal-Liġi Evin. F'dan
il-kuntest, il-KSA jista' jintima lid-distributuri ta' servizzi ta' televiżjoni biex jirrispettaw l-obbligi tagħhom u, jekk
dawn ma jikkonformawx ruħhom mar-rekwiżiti mitluba minnhom, huwa jista' jimponi penali amministrattivi kontrihom. Barra minn
hekk, il-KSA jista' jressaq kull ksur imwettaq minn dawn id-distributuri quddiem il-procureur de la République.
Il-miżuri ta' implimentazzjoni
14     Fl-1995, l-awtoritajiet Franċiżi, jiġifieri l-KSA kif ukoll il-Ministru taż-Żgħażagħ u l-Isports u l-istazzjonijiet tat-televiżjoni
Franċiżi ppreparaw Kodiċi ta' Mġiba Tajba, li ġie ppubblikat fil-
Bulletin officiel du ministère de la Jeunesse et des Sports
, li jinterpreta r-regoli tal-Liġi Evin fir-rigward ta' l-applikazzjoni tagħhom għax-xandir bit-televiżjoni ta' avvenimenti
sportivi li jinżammu f'pajjiżi oħra (jiġifieri trażmissjonijiet diretti u trażmissjonijiet mill-ġdid), li matulhom jidhru
reklami ta' xarbiet alkoħoliċi, per eżempju fuq tabelli pubbliċitarji jew fuq il-flokkijiet ta' l-atleti, u li għaldaqstant
jistgħu jammontaw għal reklamar indirett fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi fis-sens ta' din il-Liġi.
15     Mingħajr ma huwa legalment vinkolanti, dan il-Kodiċi ta' Mġiba Tajba jindika li, fir-rigward ta' avvenimenti binazzjonali
li jinżammu barra mill-pajjiż li, f'dan il-Kodiċi, jissejħu "avvenimenti oħra", ix-xandàra Franċiżi kif ukoll kull parti oħra
suġġetta għal-liġi Franċiża (iktar 'il quddiem, flimkien, ix-"xandàra Franċiżi"), li m'għandhomx kontroll fuq il-kundizzjonijiet
ta' l-iffilmjar, għandhom jużaw il-mezzi kollha disponibbli biex ma jħallux li
trade marks
kummerċjali ta' xarbiet alkoħoliċi jidhru fuq l-istazzjon tagħhom. Għaldaqstant, ix-xandàr Franċiż għandu, meta jakkwista
d-drittijiet ta' trażmissjoni mill-ġdid, jinforma lill-imsieħba barranin tiegħu dwar ir-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni Franċiża
u dwar ir-regoli previsti f'dan il-Kodiċi. Bl-istess mod, dan ix-xandàr għandu jistaqsi lill-proprjetarju tad-drittijiet ta'
trażmissjoni mill-ġdid, skond il-possibbiltajiet materjali tiegħu u qabel it-trażmissjoni ta' l-avveniment sportiv, dwar ir-reklami
li jkunu ħa jidhru fil-post fejn ħa jinżamm l-avveniment. Fl-aħħar nett, dan ix-xandàr għandu juża l-mezzi tekniċi disponibbli
sabiex jevita li jidhru fit-televiżjoni t-tabelli pubbliċitarji għal xarbiet alkoħoliċi.
16     Mill-banda l-oħra, fir-rigward ta' avvenimenti multinazzjonali li jinżammu barra mill-pajjiż, ix-xandàra Franċiżi m'għandhomx
jitqiesu li huma kompjaċenti fir-rigward ta' reklamar li jidher fuq it-televiżjoni meta jxandru immaġni li m'għandhomx kontroll
fuq il-kundizzjonijiet ta' l-iffilmjar tagħhom.
17     Il-Kodiċi ta' Mġiba Tajba, fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali, kien jiddefinixxi l-avvenimenti multinazzjonali
bħala dawk li "peress li l-immaġni tagħhom jiġu trażmessi  mill-ġdid f'numru kbir ta' pajjiżi, ma jistgħux jitqiesu bħala
maħsubin prinċipalment għall-pubbliku Franċiż". L-avvenimenti binazzjonali, min-naħa tagħhom, kienu ddefiniti bħala "l-avvenimenti
li jinżammu f'pajjiż barrani minbarra dawk imsemmija fil-każ preċedenti, meta t-trażmissjoni mill-ġdid hija maħsuba speċifikament
għall-pubbliku Franċiż".
18     Minbarra l-preparazzjoni tal-Kodiċi ta' Mġiba Tajba, il-KSA kellu kuntatti max-xandàra Franċiżi sabiex dawn jibdew jeżiġu
li t-tabelli pubbliċitarji dwar xarbiet alkoħoliċi ma jintwerewx jew anki sabiex jirrifjutaw kompletament li jitrażmettu mill-ġdid
l-avveniment in kwistjoni. Minn ta' l-inqas f'każ wieħed, dan il-kumitat irrefera l-każ lill-procureur de la République sabiex
dan iressaq proċedimenti legali kontra xandàr Franċiż.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
19     Bacardi hija kumpannija Franċiża li tappartjeni lill-grupp internazzjonali Bacardi-Martini, li jipproduċi u jikkummerċjalizza
fil-parti l-kbira tal-pajjiżi tad-dinja numru ta' xarbiet alkoħoliċi, fosthom ir-rum Bacardi, il-vermut Martini u l-pastis
Duval.
20     Darmon u Girosport huma kumpanniji li jinnegozjaw, f'isem TF1, id-drittijiet għat-trażmissjoni mill-ġdid bit-televiżjoni ta'
logħbiet tal-futbol.
21     Abbażi tal-fatt li Darmon u Girosport għamlu pressjoni fuq klabbs barranin biex dawn jirrifjutaw li t-
trade marks
ta' Bacardi jintwerew fuq it-tabelli pubbliċitarji mqiegħda madwar grawnds, din ta' l-aħħar ħarrket lil Darmon, Girosport
u TF1 sabiex jiġu inġunti sabiex jieqfu milli jaġixxu b'dan il-mod minħabba li din l-imġiba mhijiex kompatibbli ma' l-Artikolu
59 tat-Trattat.
22     Minħabba li din it-talba nċaħdet kemm fl-ewwel istanza kif ukoll fl-appell, Bacardi għamlet appell fuq punt ta' liġi.
23     Minħabba li kellha dubji dwar il-kompatibbiltà mad-dritt Komunitarju tas-sistema Franċiża li tipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni
ta' xarbiet alkoħoliċi mibjugħa fi Franza, safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li jirriżulta meta
fuq it-televiżjoni jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi binazzjonali li jinżammu
fit-territorju ta' Stati Membri oħra (iktar 'il quddiem is-"sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni in kwistjoni fil-kawża
prinċipali"), il-Cour de cassation iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u tagħmel id-domandi preliminari segwenti
lill-Qorti tal-Ġustizzja:
"1)      […] id-Direttiva 89/552/KEE tat-3 ta' Ottubru 1989, magħrufa bħala 'Televiżjoni mingħajr fruntieri', fil-verżjoni tagħha preċedenti
għal dik li tirriżulta mid-Direttiva 97/36/KE tat-30 ta' Ġunju 1997, tipprekludi li leġiżlazzjoni interna, bħall-Artikoli
L.17 sa L.21 tal-Kodiċi Franċiż dwar l-Istabbilimenti tax-Xorb, u l-Artikolu 8 tad-Digriet Nru. 92-280 tas-27 ta' Marzu 1992,
tipprojbixxi, minħabba raġunijiet ibbażati fuq il-protezzjoni tas-saħħa pubblika u b'sanzjoni ta' penali kriminali, ir-reklamar
ta' xarbiet alkoħoliċi, kemm jekk huma ta' oriġini nazzjonali u kemm jekk ġejjin minn Stati Membri oħra ta' l-Unjoni, fuq
it-televiżjoni, kemm fir-rigward ta'
spots
ta' reklamar fis-sens ta' l-Artikolu 10 tad-Direttiva [(reklamar dirett)] u kemm fir-rigward ta' reklamar indirett li jirriżulta
meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli li jirreklamaw xarbiet alkoħoliċi li madankollu ma jammontax għal reklamar bil-moħbi
fis-sens ta' l-Artikolu 1(c) tad-Direttiva[?]
2)      […] l-Artikolu 49 tat-Trattat KE u l-prinċipju tal-moviment liberu tax-xandir bit-televiżjoni fi ħdan l-Unjoni għandhom jiġu
interpretati fis-sens li jipprekludu li liġi nazzjonali, bħal dik li tirriżulta mill-Artikoli L.17 sa L.21 tal-Kodiċi Franċiż
dwar l-Istabbilimenti tax-Xorb, u mill-Artikolu 8 tad-Digriet Nru. 92-280 tas-27 ta' Marzu 1992, u li tipprojbixxi, minħabba
raġunijiet ibbażati fuq il-protezzjoni tas-saħħa pubblika u b'sanzjoni ta' penali kriminali, ir-reklamar ta' xarbiet alkoħoliċi,
kemm jekk huma ta' oriġini nazzjonali u kemm jekk ġejjin minn Stati Membri oħra ta' l-Unjoni, fuq it-televiżjoni, kemm fir-rigward
ta'
spots
ta' reklamar fis-sens ta' l-Artikolu 10 tad-Direttiva [reklamar dirett] u kemm fir-rigward ta' reklamar indirett li jirriżulta
meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli li jirreklamaw xarbiet alkoħoliċi mingħajr madankollu ma jammonta għal reklamar bil-moħbi
fis-sens ta' l-Artikolu 1(c) tad-Direttiva, jkollha bħala effett li l-operaturi responsabbli għat-trażmissjoni u għax-xandir
ta' programmi tat-televiżjoni:
a)      jżommu lura milli jittrażmettu programmi tat-televiżjoni, bħal ma hija b'mod partikolari t-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti
sportivi, kemm jekk jinżammu fi Franza jew f'pajjiżi oħra ta' l-Unjoni, meta matul dawn l-avvenimenti jidher reklamar ipprojbit
fis-sens tal-Kodiċi Franċiżi dwar l-Istabbilimenti tax-Xorb,
b)      jew jittrażmettu bil-kundizzjoni li ma jidhirx ir-reklamar ipprojbit fis-sens tal-Kodiċi Franċiż dwar l-Istabbilimenti tax-Xorb
u b'hekk iwaqqfu l-konklużjoni ta' kuntratti pubbliċitarji fir-rigward tax-xarbiet alkoħoliċi kemm jekk huma ta' oriġini nazzjonali
u kemm jekk ġejjin minn Stati Membri oħra ta' l-Unjoni[?]"

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda: l-obbligu li tiġi assigurata l-libertà ta' riċezzjoni u ta' trażmissjoni mill-ġdid
24     Permezz ta' l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda sostanzjalment tistaqsi jekk l-ewwel sentenza ta' l-ewwel
paragrafu ta' l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/552 tipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni
ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati f'dan l-Istat, safejn huwa kkonċernat r-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li jirriżulta
meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli li huma viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi binazzjonali
li jinżammu fit-territorju ta' Stati Membri oħra.
F'dan il-kuntest, din il-qorti tixtieq issir taf jekk rekamar indirett fuq it-televiżjoni bħal dan għandux jiġi kkwalifikat
bħala "reklamar fuq it-televiżjoni" fis-sens ta' l-Artikoli 1(b), 10 u 11 ta' din id-Direttiva.
25     F'dan ir-rigward għandu jiġi mfakkar li l-ewwel sentenza ta' l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/552 tobbliga
lill-Istati Membri li jassiguraw il-libertà ta' riċezzjoni u li ma jirrestrinġux t-trażmissjoni mill-ġdid fit-territorju tagħhom
ta' xandiriet bit-televiżjoni minn Stati Membri oħrajn għal raġunijiet li jaqgħu fl-oqsma kkoordinati b'din id-Direttiva.
Permezz ta' l-Artikoli 10 sa 21 tagħha, din id-Direttiva tarmonizza r-regoli fir-rigward tar-reklamar fuq it-televiżjoni.
26     Skond id-definizzjoni mogħtija fl-Artikolu 1(b) tad-Direttiva 89/552, ir-"reklamar fuq it-televiżjoni" jinkludi "kull forma
ta' tħabbira mxandra bi ħlas jew għal rimunerazzjoni simili minn intrapriża pubblika jew privata in konnessjoni ma' kummerċ,
negozju, sengħa jew professjoni sabiex tiġi promossa l-provvista ta' oġġetti jew servizzi, inkluża l-proprjetà immobbli, jew
drittijiet u obbligi, bi ħlas". Skond l-Artikolu 10(1) ta' din id-Direttiva, "[i]r-reklamar fuq it-televiżjoni għandu jkun
jista' jiġi rikonoxxut mill-ewwel bħala tali u jinżamm separat sew minn partijiet oħrajn tas-servizz ta' programmi permezz
ta' mezzi ottiċi u/jew akustiċi". L-ewwel sentenza ta' l-Artikolu 11(1) ta' din id-Direttiva tipprovdi li "[i]r-reklami għandhom
jiġu inseriti bejn il-programmi" waqt li l-Artikolu 11(2) jipprovdi li "[f]i programmi li jikkonsistu f'partijiet awtonomi,
jew fi programmi ta' l-isports u avvenimenti strutturati b'mod simili u rappreżentazzjonijiet li jkun fihom intervalli, ir-reklami
għandhom jiġu inseriti biss bejn il-partijiet jew fl-intervalli".
27     Fil-kawża prinċipali għandu jiġi kkonstatat li, għall-motivi elenkati mill-Avukat Ġenerali fil-punti 48 sa 52 tal-konklużjonijiet
tiegħu, ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi permezz ta' tabelli li huma viżibbli waqt it-trażmissjoni
mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi ma jammontax għal messaġġ individwali fuq it-televiżjoni intiż biex jippromwovi oġġetti
jew servizzi. Minħabba raġunijiet ovvji, huwa impossibbli biex reklami bħal dawn jintwerew biss waqt l-intervalli bejn il-partijiet
differenti tax-xandira bit-televiżjoni kkonċernata. Fil-fatt, l-immaġni ta' tabelli pubbliċitarji li jidhru fl-isfond ta'
l-immaġni mxandra u, b'mod irregolari u imprevist, skond il-ħtiġijiet tat-trażmissjoni mill-ġdid, m'għandhom l-ebda natura
individwali fil-kuntest ta' din it-trażmissjoni.
28     Għaldaqstant, reklamar indirett fuq it-televiżjoni bħal dan m'għandux jitqies bħala "reklamar fuq it-televiżjoni" fis-sens
tad-Direttiva 89/552 u, għaldaqstant, din id-Direttiva ma tapplikax għal dan ir-reklamar.
29     Għaldaqstant, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-ewwel sentenza ta' l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva
89/552 ma tipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati
f'dan l-Istat, safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li jirriżulta meta fuq it-televiżjoni jidhru
tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi binazzjonali li jinżammu fit-territorju ta' Stati
Membri oħra.
Reklamar indirett fuq it-televiżjoni bħal dan m'għandux jiġi kkwalifikat bħala "reklamar fuq it-televiżjoni" fis-sens ta'
l-Artikoli 1(b), 10 u 11 ta' din id-Direttiva.

Fuq it-tieni domanda: id-dritt għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi
30     Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju qiegħda sostanzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 59 tat-Trattat (li,
wara l-emendi, sar l-Artikolu 49 KE) jipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi
kkummerċjalizzati f'dan l-Istat, safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li jirriżulta meta fuq it-televiżjoni
jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi binazzjonali li jinżammu fit-territorju ta'
Stati Membri oħra.
31     L-Artikolu 59 tat-Trattat jeżiġi t-tneħħija ta' kull restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, anki jekk din ir-restrizzjoni
tapplika mingħajr distinzjoni kemm għal prestatarji ta' servizzi nazzjonali kif ukoll għal dawk minn Stati Membri oħra, meta
din ir-restrizzjoni tkun ta' natura tali li tipprojbixxi jew li tfixkel b'xi mod ieħor l-attivitajiet ta' prestatarju stabbilit
fi Stat Membru ieħor fejn jipprovdi servizzi analogi b'mod legali (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta' Lulju 1991,
Säger, C-76/90, Ġabra p. I-4221, punt 12, u tat-3 ta' Ottubru 2000, Corsten, C-58/98, Ġabra p. I-7919, punt 33). Barra minn
hekk, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi tapplika kemm għall-prestatarju kif ukoll għad-destinatarju ta' servizzi (ara,
f'dan is-sens, is-sentenza tal-31 ta' Jannar 1984, Luisi u Carbone, 286/82 u 26/83, Ġabra p. 377, punt 16).
32     Madankollu, il-libertà li jiġu pprovduti servizzi tista', fin-nuqqas ta' miżuri Komunitarji ta' armonizzazzjoni, tiġi limitata
minn leġiżlazzjonijiet nazzjonali ġġustifikati minħabba r-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 56(1) tat-Trattat KE (li, wara
l-emendi, sar l-Artikolu 46(1) KE), meħud flimkien ma' l-Artikolu 66 tat-Trattat KE (li sar l-Artikolu 55 KE), jew minħabba
raġunijiet imperattivi ta' interess ġenerali (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta' Novembru 2003, Gambelli
et
, C-243/01, li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 60).
33     F'dan il-kuntest, huma l-Istati Membri li għandhom jiddeċiedu sa liema livell jixtiequ jassiguraw il-protezzjoni tas-saħħa
pubblika u l-mod kif għandu jinkiseb dan il-livell. Madankollu, huma jistgħu jagħmlu dan biss fil-limiti stabbiliti fit-Trattat
u, b'mod partikolari, b'rispett għall-prinċipju ta' proporzjonalità (ara s-sentenza tal-25 ta' Lulju 1991, Aragonesa de Publicidad
Exterior u Publivía, C-1/90 u C-176/90, Ġabra p. I-4151, punt 16), li jeżiġi li l-miżuri adottati jkunu xierqa sabiex jiggarantixxu
li l-għan tagħhom jintlaħaq u ma jmorrux oltre dak li huwa meħtieġ biex jintlaħaq dan il-għan (ara, b'mod partikolari, is-sentenzi
Säger, iċċitata iktar 'il fuq, punt 15; tat-23 ta' Novembru 1999, Arblade
et
, C-369/96 u C-376/96, Ġabra p. I-8453, punt 35; Corsten, iċċitata iktar 'il fuq, punt 39, u tat-22 ta' Jannar 2002, Canal
Satélite Digital, C-390/99, Ġabra p. I-607, punt 33).
34     Fil-kawża prinċipali, peress li ma kinux jeżistu miżuri Komunitarja ta' armonizzazzjoni f'dan il-qasam, għandhom jiġu għalhekk
eżaminati tliet punti wara xulxin, jiġifieri, l-eżistenza ta' restrizzjoni fis-sens ta' l-Artikolu 59 tat-Trattat, il-possibbiltà
ta' ġustifikazzjoni għal sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali fir-rigward ta'
l-Artikolu 56(1) tat-Trattat, meħud flimkien ma' l-Artikolu 66 tiegħu, u n-natura proporzjonata  ta' din is-sistema.
35     Fl-ewwel lok, għandu jiġi kkonstatat li sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali
tammonta għal restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi fis-sens ta' l-Artikolu 59 tat-Trattat. Fil-fatt, sistema
bħal din tammonta, minn naħa, għal restrizzjoni għal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ta' reklamar minħabba li l-proprjetarji
tat-tabelli pubbliċitarji jkollhom jirrifjutaw, b'mod preventiv, kull reklamar ta' xarbiet alkoħoliċi meta l-avveniment sportiv
jista' jiġi mxandar mill-ġdid fi Franza. Min-naħa l-oħra, l-istess sistema twaqqaf milli jiġu pprovduti servizzi ta' trażmissjoni
ta' programmi tat-televiżjoni. Fil-fatt, ix-xandàra Franċiżi jkollhom jirrifjutaw kull trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti
sportivi li matulhom jidhru tabelli pubbliċitarji b'reklami ta' xarbiet alkoħoliċi mibjugħa fi Franza. Barra minn hekk, l-organizzaturi
ta' avvenimenti sportivi li jinżammu barra minn Franza ma jistgħux ibiegħu d-drittijiet għat-trażmissjoni mill-ġdid lix-xandàra
Franċiżi minħabba li t-trażmissjoni ta' programmi tat-televiżjoni dedikati għal avvenimenti bħal dawn tista' tinkludi reklamar
indirett fuq it-televiżjoni ta' dawn ix-xarbiet alkoħoliċi.
36     F'dan il-kuntest, kif jirriżulta mill-punti 28 u 29 tas-sentenza tal-lum, Il-Kummissjoni vs Franza (C-262/02, li għadha ma
ġietx ippubblikata fil-Ġabra), ir-raġunament tal-Gvern Franċiż fir-rigward ta', minn naħa, l-possibbiltajiet tekniċi li permezz
tagħhom jistgħu jitgħattew l-immaġni sabiex jinħbew b'mod speċifiku t-tabelli li jkollhom ir-reklamar tax-xarbiet alkoħoliċi
u, min-naħa l-oħra, l-applikazzjoni mingħajr diskriminazzjoni ta' din is-sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni għax-xarbiet
alkoħoliċi kollha, kemm jekk prodotti fi Franza u kemm f'pajjiż ieħor, ma jistax jintlaqa'. Fil-fatt, għalkemm huwa veru li
jeżistu possibbiltajiet tekniċi bħal dawn, l-użu tagħhom madankollu jimplika spejjeż għoljin addizzjonali għax-xandàra Franċiżi.
Barra minn hekk, fil-kuntest tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi, huwa biss l-oriġini tas-servizz in kwistjoni li jista'
jkun rilevanti għal dan il-każ.
37     Fit-tieni lok, għandu jiġi kkonstatat li sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali
għandha għan li jagħmel parti mill-protezzjoni tas-saħħa pubblika fis-sens ta' l-Artikolu 56(1) tat-Trattat, kif spjega l-Avukat
Ġenerali fil-punt 69 tal-konklużjonijiet tiegħu. Fil-fatt, miżuri li jillimitaw il-possibbiltajiet ta' reklamar ta' xarbiet
alkoħoliċi u li b'dan il-mod jippruvaw jiġġieldu l-abbuż ta' l-alkoħol huma miżuri li jindirizzaw tħassib dwar is-saħħa pubblika
(ara s-sentenzi ta' l-10 ta' Lulju 1980, Il-Kummissjoni vs Franza, 152/78, Ġabra p. 2299, punt 17; Aragonesa de Publicidad
Exterior u Publivía, iċċitata iktar 'il fuq, punt 15, u tat-8 ta' Marzu 2001, Gourmet International Products, C-405/98, Ġabra
p. I-1795, punt 27).
38     Fit-tielet lok, għandu jiġi wkoll ikkonstatat li sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni bħal dik in kwistjoni fil-kawża prinċipali
hija adatta sabiex tiżgura li jintlaħaq l-għan tagħha ta' protezzjoni tas-saħħa pubblika. Barra minn hekk, din is-sistema
ma tmurx oltre dak li huwa meħtieġ biex jintlaħaq għan bħal dan. Din is-sistema fil-fatt tillimita s-sitwazzjonijiet fejn
it-tabelli pubbliċitarji għax-xarbiet alkoħoliċi jistgħu jidhru fuq it-televiżjoni u, għaldaqstant, tista' twassal għal restrizzjoni
tat-trażmissjoni ta' messaġġi bħal dawn, u b'hekk tnaqqas l-okkażjonijiet fejn it-telespettaturi jkunu jistgħu jkunu inkoraġġuti
biex jikkunsmaw xarbiet alkoħoliċi.
39     F'dan ir-rigward, hekk kif jirriżulta mill-punti 33 sa 39 tas-sentenza tal-lum, Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata iktar 'il
fuq, l-argumenti mressqa mill-Kummissjoni u mill-Gvern tar-Renju Unit biex jistabbilixxu li n-natura sproporzjonata ta' din
is-sistema għandhom jiġu miċħuda.
40     Fir-rigward ta' l-uniku argument imressaq minn Bacardi li ma kienx eżaminat fis-sentenza tal-lum, Il-Kummissjoni vs Franza,
iċċitata iktar 'il fuq, jiġifieri l-argument li s-sistema ta' reklamar fuq it-televiżjoni in kwistjoni fil-kawża prinċipali
mhijiex koerenti safejn ma tikkonċernax ir-reklamar għax-xarbiet alkoħoliċi viżibbli fl-isfond tas-sets ta' films, huwa biżżejjed
li jingħad li din l-għażla hija parti mid-diskrezzjoni ta' l-Istati Membri li huma responsabbli għad-deċiżjoni ta' sa liema
livell jixtiequ jassiguraw il-protezzjoni tas-saħħa pubblika u tal-mod kif dan il-livell għandu jintlaħaq (ara s-sentenza
Aragonesa de Publicidad Exterior u Publivía, iċċitata iktar 'il fuq, punt 16).
41     Għaldaqstant, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 59 tat-Trattat ma jipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi
r-reklamar fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati f'dak l-Istat safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett
fuq it-televiżjoni li jirriżulta meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti
binazzjonali li jinżammu fit-territorju ta' Stati Membri oħra.

Fuq l-ispejjeż
42     L-ispejjeż sostnuti mill-Gvern Franċiż u mill-Gvern tar-Renju Unit, kif ukoll mill-Kummissjoni, għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet
lill-Qorti, ma jistgħux jitħallsu lura. Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura
ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (Awla Manja),
fir-rigward tad-domandi magħmula lilha mill-Cour de cassation permezz ta' sentenza tad-19 ta' Novembru 2002, taqta' u tiddeċiedi
li:
1)
L-ewwel sentenza ta' l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu 2(2) tad-Direttiva tal-Kunsill 89/552/KEE, tat-3 ta' Ottubru 1989, dwar
il-koordinazzjoni ta' ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b'regolamenti jew b'azzjoni amministrattiva fi Stati Membri
dwar it-twettiq ta' attivitajiet ta' xandir bit-televiżjoni, ma tipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi r-reklamar fuq it-televiżjoni
ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati f'dan l-Istat, safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq it-televiżjoni li
jirriżulta meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti sportivi binazzjonali
li jinżammu fit-territorju ta' Stati Membri oħra.
Reklamar indirett fuq it-televiżjoni bħal dan m'għandux jiġi kkwalifikat bħala "reklamar fuq it-televiżjoni" fis-sens ta'
l-Artikoli 1(b), 10 u 11 ta' din id-Direttiva.
2)
L-Artikolu 59 tat-Trattat KE (li wara l-emendi sar l-Artikolu 49 KE) ma jipprekludix li Stat Membru jipprojbixxi r-reklamar
fuq it-televiżjoni ta' xarbiet alkoħoliċi kkummerċjalizzati f'dak l-Istat safejn huwa kkonċernat ir-reklamar indirett fuq
it-televiżjoni li jirriżulta meta fuq it-televiżjoni jidhru tabelli viżibbli waqt it-trażmissjoni mill-ġdid ta' avvenimenti
binazzjonali li jinżammu fit-territorju ta' Stati Membri oħra.
Skouris
Jann
Rosas
Gulmann
Puissochet
Cunha Rodrigues
Schintgen
von Bahr
Silva de Lapuerta
Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu fit-13 ta' Lulju 2004.
R. Grass

V. Skouris
Reġistratur

President
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.