CELEX: 61990CJ0319
Απόσταξη οίνου
Δήλωση αποθεμάτων
Προθεσμία
Κύρος

Με Διάταξη της 8ης Οκτωβρίου 1990, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 22 Οκτωβρίου 1990, το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς το κύρος του άρθρου 10α του κανονισμού (ΕΟΚ) 2102/84 της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1984, σχετικά με τις δηλώσεις εσοδείας, παραγωγής και αποθεμάτων προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα (
ΕΕ L 194, σ. 1
), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2459/84 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 1984 (
ΕΕ L 231, σ. 5
).
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε κατά την εκδίκαση διαφοράς μεταξύ της εταιρίας Otto Pressler Weingut-Weingroßkellerei GmbH & Co. KG (στο εξής: Otto Pressler) και του Bundesamt für Ernährung und Forstwirtschaft ( στο εξής: Bundesamt ), του γερμανικού οργανισμού παρεμβάσεως στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, η διαφορά δε αυτή αφορά ενίσχυση λόγω προληπτικής αποστάξεως οίνου.
Ο προαναφερθείς κανονισμός 2102/84, ο οποίος εκδόθηκε βάσει του κανονισμού (ΕΟΚ) 337/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί κοινής οργανώσεως της αμπελοοινικής αγοράς ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 112 ), όπως αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 822/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987 (
ΕΕ L 84, σ. 1
), ορίζει στο άρθρο 4, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, ότι οι επιχειρηματίες πρέπει να υποβάλλουν ετησίως στις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δήλωση για τα αποθέματα γλευκών σταφυλών και οίνων που έχουν στην κατοχή τους. Κατά το άρθρο 5, παράγραφος 3, οι δηλώσεις αυτές υποβάλλονται το αργότερο στις 7 Σεπτεμβρίου για τα διαθέσιμα στις 31 Αυγούστου αποθέματα. Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 2, η ανακεφαλαίωση των δηλώσεων του άρθρου 4 ανακοινώνεται από τα κράτη μέλη στην Επιτροπή πριν από τις 30 Νοεμβρίου.
Κατά το άρθρο 10α, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 2102/84, όπως τροποποιήθηκε με τον προαναφερθέντα κανονισμό 2459/84, οι υποκείμενοι στην υποχρέωση υποβολής δηλώσεων εσοδείας, παραγωγής και αποθεμάτων που δεν υπέβαλαν αυτές τις δηλώσεις στις ημερομηνίες που προβλέπει το άρθρο 5 αποκλείονται, μεταξύ άλλων, από τα ευεργετικά μέτρα της προληπτικής αποστάξεως.
Το Bundesamt, όταν διαπίστωσε ότι η Otto Pressler υπέβαλε τη δήλωση αποθεμάτων της όχι στις 7 Σεπτεμβρίου αλλά στις 11 Σεπτεμβρίου 1986, αρνήθηκε να της χορηγήσει ενίσχυση για την προληπτική απόσταξη 230,28 εκατολίτρων ( hl ) επιτραπέζιου οίνου.
Το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main, ενώπιον του οποίου ασκήθηκε προσφυγή κατά της ανωτέρω αποφάσεως του Bundesamt, ανέστειλε τη διαδικασία, μέχρις ότου το Δικαστήριο εκδώσει προδικαστική απόφαση επί του εξής ερωτήματος:
« Είναι έγκυρο το άρθρο 10α του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2102/84 της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1984, σχετικά με τις δηλώσεις εσοδείας, παραγωγής και αποθεμάτων προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 1 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2459/84 της Επιτροπής, της 20ής Αυγούστου 1984; »
Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κύριας υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Με τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν στο Δικαστήριο, το Bundesamt και η Otto Pressler τονίζουν ότι η μη χορήγηση καμιάς ενισχύσεως σε περίπτωση ελαφράς υπερβάσεως της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων αποστάξεως αντιβαίνει προς την αρχή της αναλογικότητας.
Αντίθετα, η Επιτροπή εκθέτει ότι ως κύρωση μπορεί να θεωρηθεί μόνο το μέτρο το οποίο θίγει υφισταμένη νομική κατάσταση ή τουλάχιστον προσβάλλει νόμιμη προσδοκία. Τούτο όμως δεν συμβαίνει με το άρθρο 10α του κανονισμού 2102/84, το οποίο απλώς θέτει μία προϋπόθεση για την εφαρμογή ορισμένων ευεργετικών μέτρων παρεμβάσεως, εφαρμογή την οποία θα μπορούσε η Επιτροπή να αποφασίσει μεταγενέστερα. Κατά συνέπεια, το επίμαχο ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μέτρο δεν μπορεί να εξεταστεί βάσει των αυστηρών κριτηρίων που θέτει η αρχή της αναλογικότητας για τις κυρώσεις, αλλά βάσει των κριτηρίων ελέγχου που ισχύουν κατά παράδοση στη γεωργία για τα μέτρα που έχουν αρνητικές οικονομικές συνέπειες για τους ενδιαφερομένους.
Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου, πρέπει να υπομνηστεί ότι το Δικαστήριο έχει εξετάσει σε πολλές αποφάσεις το συμβατό μέτρων θεσπισθέντων στον τομέα των κοινών οργανώσεων αγοράς προς την αρχή της αναλογικότητας, εφόσον τα μέτρα αυτά είχαν αρνητικές έννομες συνέπειες για τους επιχειρηματίες, χωρίς να αναγάγει σε προϋπόθεση τη λόγω του μέτρου προσβολή δικαιώματος ή νόμιμης προσδοκίας.
Όπως τόνισε ο γενικός εισαγγελέας Giuseppe Tesauro στο σημείο 3 των προτάσεων του, το Δικαστήριο έχει εξετάσει υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας ορισμένα μέτρα π. χ. που προβλέπουν τη μη χορήγηση ορισμένου ευεργετήματος σε περίπτωση μη τηρήσεως προϋποθέσεων ή προθεσμιών που ισχύουν για τη διενέργεια πράξεων ή την υποβολή αιτήσεων ή εγγράφων.
Προκειμένου να κριθεί αν μια διάταξη του κοινοτικού δικαίου, και ειδικότερα διάταξη ισχύουσα για κοινή οργάνωση γεωργικής αγοράς, είναι σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας, πρέπει να εξεταστεί αν τα μέτρα που προβλέπει η διάταξη αυτή βαίνουν πέραν των ορίων αυτού που είναι πρόσφορο και αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού τον οποίο επιδιώκει η παραβιαζόμενη κανονιστική ρύθμιση. Ειδικότερα, πρέπει να εξακριβωθεί αν τα μέτρα που προβλέπει η εν λόγω διάταξη για την πραγματοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού είναι ανάλογα προς τη σπουδαιότητα του και απαραίτητα για την επίτευξη του ( βλ. ιδίως απόφαση της 27ης Ιουνίου 1990,
C-118/89, Lingenfelser, Συλλογή 1990, σ. Ι-2637
).
Επ' αυτού επιβάλλεται να τονιστεί ότι το άρθρο 31 του προαναφερθέντος κανονισμού 822/87 προβλέπει στην παράγραφο 1 ότι η Επιτροπή συντάσσει πριν από τις 10 Δεκεμβρίου κάθε έτους « ισοζύγιο προβλέψεων », στο οποίο εμφαίνονται οι δυνατότητες παραγωγής και οι ανάγκες της Κοινότητας σε οίνους και βάσει του οποίου εφαρμόζεται το σύστημα ενισχύσεως λόγω αποστάξεως το οποίο προβλέπει το άρθρο 42 του κανονισμού αυτού. Το άρθρο 39, παράγραφος 5, ορίζει ότι τα κράτη μέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή τις παραγόμενες ποσότητες επιτραπέζιου οίνου. Μέχρι το τέλος της περιόδου 1989/90, η γνωστοποίηση αυτή έπρεπε να πραγματοποιείται πριν από τις 15 Φεβρουαρίου κάθε έτους και οι αποφάσεις σχετικά με την υποχρεωτική απόσταξη να λαμβάνονται πριν από τις 28 Φεβρουαρίου. Κατά το άρθρο 41 του κανονισμού 822/87, η απόφαση πραγματοποιήσεως υποχρεωτικών αποστάξεων συνεπάγεται αυτόματα τη δυνατότητα πραγματοποιήσεως, ως μέτρου στηρίξεως, αποστάξεων σαν αυτή που αποτελεί το αντικείμενο της κύριας δίκης.
Όπως προκύπτει από τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του προαναφερθέντος κανονισμού 2459/84, η επαρκής γνώση της παραγωγής και των αποθεμάτων στον αμπελοοι-νικό τομέα είναι απαραίτητη για την ορθή εφαρμογή των μέτρων παρεμβάσεως και δεν μπορεί, στο παρόν στάδιο, να εξασφαλιστεί παρά μόνο με την υποβολή των δηλώσεων εσοδείας και αποθεμάτων από τους ενδιαφερομένους.
Είναι συνεπώς προφανές ότι η ημερομηνία της 10ης Δεκεμβρίου έχει ουσιώδη σημασία στο πλαίσιο του συστήματος, καθόσον η Επιτροπή πρέπει να έχει τη δυνατότητα να συντάσσει το « ισοζύγιο προβλέψεων » πριν από την αρχή κάθε αμπελοοινικής περιόδου· δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την ημερομηνία της 7ης Σεπτεμβρίου, την οποία προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 3, του κανονισμού 2102/84. Σύμφωνα με τις ίδιες τις δηλώσεις της Επιτροπής, η ημερομηνία αυτή επελέγη, επειδή ήταν αναγκαίο αφενός να υφίστανται αξιόπιστα στοιχεία σε ημερομηνία εγγύτατη, κατά το δυνατόν, προς την 31η Αυγούστου, ημέρα λήξεως της αμπελοοινικής περιόδου, και αφετέρου να διαθέτουν οι εθνικές αρχές επαρκή χρόνο για τη συγκέντρωση, επεξεργασία και διαβίβαση των δηλώσεων αυτών πριν από τις 30 Νοεμβρίου.
Ενόψει του ότι η ημερομηνία της 7ης Σεπτεμβρίου είναι χρονικά εγγύτατη προς το τέλος της περιόδου εμπορίας και οι εθνικές αρχές διαθέτουν μεγάλο χρονικό διάστημα για να διαβιβάσουν στην Επιτροπή την ανακεφαλαίωση των δηλώσεων, η αυστηρή τήρηση της λήξεως, στις 7 Σεπτεμβρίου, της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων εσοδείας δεν είναι αναγκαία, προκειμένου η Επιτροπή να διαθέτει επαρκή στοιχεία για την παραγωγή και τα αποθέματα στον αμπελοοινικό τομέα μέχρι τις 10 Δεκεμβρίου.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι στο ερώτημα του Verwaltungsgericht Frankfurt am Main πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10α του προαναφερθέντος κανονισμού 2102/84 είναι ανίσχυρο, καθόσον απαγορεύει τη χορήγηση ενισχύσεως λόγω αποστάξεως στους επιχειρηματίες, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας της υπερβάσεως της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων εσοδείας, η οποία λήγει, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 2102/84, στις 7 Σεπτεμβρίου.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα ),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 8ης Οκτωβρίου 1990 το Verwaltungsgericht Frankfurt am Main, αποφαίνεται:

Το άρθρο 10α του προαναφερθέντος κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2102/84 της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1984, σχετικά με τις δηλώσεις εσοδείας, παραγωγής και αποθεμάτων προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα, είναι ανίσχυρο, καθόσον απαγορεύει τη χορήγηση ενισχύσεως λόγω αποστάξεως στους επιχειρηματίες, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας της υπερβάσεως της προθεσμίας υποβολής των δηλώσεων εσοδείας, η οποία λήγει, κατά το άρθρο 5, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού (ΕΟΚ) 2102/84, στις 7 Σεπτεμβρίου.

Schockweiler
Mancini
Κακούρης
Diez de Velasco
Murray
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 21 Ιανουαρίου 1992.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του έκτου τμήματος
F. Α. Schockweiler
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.