CELEX: 61987CJ0216
Visserij
Vergunningen
Voorwaarden

Bij beschikking van 22 mei 1987, ingekomen ten Hove op 14 juli daaraanvolgend, heeft de High Court of Justice of England and Wales krachtens artikel 177 EEG-Verdrag twee prejudiciële vragen gesteld over de uitlegging van de artikelen 7, 34, 40, 48 tot en met 51, 52 tot en met 58 en 59 tot en met 66 EEG-Verdrag, van verordening (EEG) nr. 101/76 van de Raad van 19 januari 1976 houdende de totstandbrenging van een gemeenschappelijk structuurbeleid in de visserijsector (
PB 1976, L 20, biz. 19
), van verordening (EEG) nr. 3796/81 van de Raad van 29 december 1981 houdende een gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten (
PB 1981, L 379, biz. 1
) en van verordening (EEG) nr. 170/83 van de Raad van 25 januari 1983 tot instelling van een communautaire regeling voor de instandhouding en het beheer van de visbestanden (
PB 1983, L 24, biz. 1
).
Deze vragen zijn gerezen in een geding tussen het Ministry of Agriculture, Fisheries and Food en Jaderow Ltd en andere ondernemingen die vissersvaartuigen exploiteren, die alle in het Verenigd Koninkrijk zijn gevestigd en grotendeels in Spaanse handen zijn (hierna: verzoeksters in het hoofdgeding).
De wetgeving en de praktijk inzake de visserij in het Verenigd Koninkrijk
Ingevolge de Sea Fish (Conservation) Act 1967, zoals gewijzigd bij de Fishery-Limits Act 1976 en de Fisheries Act 1981, moeten in het Verenigd Koninkrijk geregistreerde vissersvaartuigen beschikken over een visvergunning. Die wettelijke regeling is aangevuld bij de British Fishing Boats Act 1983, de British Fishing Boats Order 1983 en de Sea Fish Licensing Order 1983.
In de visvergunningen die vanaf 1 januari 1986 door de autoriteiten van het Verenigd Koninkrijk krachtens die wettelijke regeling werden verleend, werden de door die vergunningen gedekte visserijzones en vissoorten vastgesteld en werden de voorwaarden vermeld die steeds cumulatief moesten zijn vervuld. Werd aan deze voorwaarden niet voldaan, dan werden de vergunningen ingetrokken. Het doel van die voorwaarden was, te verzekeren dat vissersvaartuigen een „reële economische band” met het Verenigd Koninkrijk hadden. Die voorwaarden betreffen in de eerste plaats de activiteiten van het vaartuig waarvoor de vergunning werd verleend, en in de tweede plaats de bemanning.
De voorwaarde betreffende de exploitatie van het vissersvaartuig was geformuleerd als volgt:
„Het schip moet zijn activiteiten verrichten vanuit het Verenigd Koninkrijk, vanaf het eiland Man of de Kanaaleilanden: onverminderd het algemene karaktervan dit vereiste, wordt een schip geacht daaraan te voldoen indien gedurende elk halfjaar van een kalenderjaar (dat wil zeggen van januari tot en met juni en van juli tot en met december) hetzij :
a)
ten minste 50% van het gewicht van de aan land gebrachte of overgeladen vangst van het schip waarop deze of enige andere op het betrokken tijdstip geldige vergunning betrekking heeft, in het Verenigd Koninkrijk, op het eiland Man of de Kanaaleilanden aan land is gebracht en is verkocht of overgeladen bij verkoop binnen de Britse visserijzone ; hetzij
b)
op andere wijze wordt bewezen dat het schip ten minste viermaal met tussenpozen van ten minste vijftien dagen een haven van het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden heeft aangedaan.”
De voorwaarden betreffende de bemanning van het vissersvaartuig waren geformuleerd als volgt:
„ i)
Ten minste 75% van de bemanning moet bestaan uit Britse onderdanen of EEG-onderdanen (tot 1 januari 1988 met uitzondering van Griekse onderdanen en tot 1 januari 1993 met uitzondering van Spaanse en Portugese onderdanen, niet zijnde een echtgenoot of een kind beneden de 21 jaar van een Griekse, Spaanse of Portugese werknemer die reeds in het Verenigd Koninkrijk is gevestigd in overeenstemming met de overgangsregeling inzake het vrije verkeer van werknemers na de toetreding van Griekenland, Spanje en Portugal tot de Gemeenschappen, voorzien in de desbetreffende Toetredingsverdragen), die zijn gewone woonplaats heeft in het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden; de gewone woonplaats is de woonplaats aan wal en ter zake wordt dienst aan boord van een Brits schip niet aangemerkt als woonplaats in het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden.
ii)
De kapitein en alle bemanningsleden moeten bijdragen betalen aan het nationale verzekeringsstelsel van het Verenigd Koninkrijk, of aan de gelijkwaardige stelsels van het eiland Man of de Kanaaleilanden: als zodanig zijn aan te merken de bijdragen van klasse 1, ‚special mariners’, en de bijdragen voor zelfstandigen (self-employed) van klasse 2 of klasse 4.”
Het hoofdgeding
Verzoeksters verkregen na 1 januari 1986 een reeks vergunningen voor hun vissersvaartuigen die in het Verenigd Koninkrijk zijn ingeschreven en onder Britse vlag varen.
Bij brieven van 20 augustus en 9 september 1986 verzocht de Minister of Agriculture, Fisheries and Food aan verzoeksters om voor het tijdvak van 1 januari tot en met 30 juni 1986 aan te tonen, dat aan de voorwaarde betreffende de exploitatie van het vissersvaartuig was voldaan. Na een briefwisseling tussen verzoeksters en de minister stelde deze hen bij brief van 12 december 1986 in kennis van zijn voorlopig besluit om hun visvergunningen in te trekken.
Op 17 december 1986 stelden verzoeksters beroep in bij de High Court of Justice of England and Wales, strekkende tot nietigverklaring van de voorlopige beschikkingen van de minister, zoals vervat in zijn brief van 12 december, alsook van alle beschikkingen waarbij de minister die voorlopige beschikkingen zou bevestigen. Ter zake betoogden zij onder meer, dat de voorwaarde betreffende de exploitatie van de vissersvaartuigen, afzonderlijk beschouwd of in samenhang met de andere voorwaarden betreffende de bemanning, onverenigbaar was met het gemeenschapsrecht.
Ten einde dit geschil te kunnen oplossen, heeft de High Court of Justice het Hof om een prejudiciële beslissing verzocht over de volgende vragen:
„Vraag 1
Wanneer een Lid-Staat aan een aldaar ingeschreven onderneming een visvergunning afgeeft voor een vissersvaartuig waarvan deze onderneming eigenaar is en dat onder de vlag vaart van en is ingeschreven in deze Lid-Staat, en deze vergunning voorwaarden behelst (waaraan te allen tijde geheel moet worden voldaan) die moeten verzekeren dat het schip een ‚reële economische band’ heeft met de betrokken Lid-Staat, is dan een als volgt geformuleerde vergunningsvoorwaarde:
‚Het schip moet zijn activiteiten verrichten vanuit het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden; onverminderd het algemene karakter van dit vereiste wordt een schip geacht daaraan te voldoen indien gedurende ieder halfjaar van een kalenderjaar (dat wil zeggen van januari tot en met juni en van juli tot en met december) ofwel:
a)
ten minste 50% van het gewicht van de aan land gebrachte of overgeladen vangst van het schip waarop deze of enige andere op het betrokken tijdstip geldige vergunning betrekking heeft, in het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden aan land is gebracht en verkocht of is overgeladen bij verkoop binnen de Britse visserijgrenzen; ofwel
b)
op andere wijze wordt bewezen dat het schip ten minste viermaal met tussenpozen van ten minste vijftien dagen een haven van het Verenigd Koninkrijk, het eiland Man of de Kanaaleilanden heeft aangedaan’
onverenigbaar met het gemeenschapsrecht op grond van haar bewoordingen en/of haar verband met de twee andere vergunningsvoorwaarden (waarop zaak C-3/87 betrekking heeft), en meer bepaald, is een dergelijke voorwaarde:
a)
onverenigbaar met het gemeenschappelijk structuurbeleid in de visserijsector, zoals onder meer vastgelegd bij verordening nr. 101/76 van de Raad;
b)
onverenigbaar met de gemeenschappelijke ordening der markten in de sector visserijprodukten, zoals onder meer vastgelegd bij verordening nr. 3796/81 van de Raad;
c)
verboden door de artikelen 7, 34, 40, 48 tot en met 51, 52 tot en met 58 of 59 tot en met 66 EEG-Verdrag of door één van deze bepalingen;
d)
ongeldig op grond dat zij onevenredig of onbillijk is dan wel in strijd met het gewettigd vertrouwen van verzoeksters;
e)
door het Verenigd Koninkrijk onbevoegd vastgesteld of onwettig krachtens artikel 5, lid 2, van verordening nr. 170/83 van de Raad, op grond dat zij wegens voornoemde punten in strijd is met de toepasselijke bepalingen van gemeenschapsrecht ?
Vraag 2
Zo de eerste vraag ontkennend wordt beantwoord, maakt het dan enig verschil, indien de bevoegde instanties van deze Lid-Staat de voorwaarde toepassen als enkel doelend op de fysieke aanwezigheid van het schip in de Lid-Staat, zodat ieder ander bewijs van economische, financiële en fiscale banden tussen het vaartuig, zijn eigenaars en beheerders enerzijds en de betrokken Lid-Staat anderzijds buiten beschouwing blijft als van geen belang voor de vraag of aan de voorwaarde is voldaan ?”
Voor een nadere uiteenzetting van de feiten, het procesverloop en de bij het Hof ingediende opmerkingen wordt verwezen, naar het rapport ter terechtzitting. Deze elementen van het dossier worden hierna slechts weergegeven voor zover dat noodzakelijk is voor de redenering van het Hof.
Blijkens de verwijzingsbeschikking betreft het hoofdgeding in wezen de voorwaarden die mogen worden gesteld aan Britse vaartuigen die vissen onder de door de Gemeenschap aan het Verenigd Koninkrijk toegekende quota. De vraag of dergelijke voorwaarden in overeenstemming met het gemeenschapsrecht zijn ter zake van visserij waarvoor geen quota gelden buiten beschouwing latend, dient dus, alvorens de door de gestelde vragen opgeworpen punten worden geïnventariseerd en onderzocht, een overzicht te worden gegeven van de hoofdlijnen van de regeling betreffende de visserijquota binnen het algemene kader van het gemeenschapsrecht betreffende de visserij.
De gemeenschapsregeling stelt als beginsel dat alle vissersvaartuigen die de vlag van een Lid-Staat voeren of aldaar zijn ingeschreven, onder gelijke voorwaarden toegang hebben tot de visbestanden [artikel 2, lid 1, van verordening (EEG) nr. 101/76 van de Raad van 19 januari 1976 houdende de totstandbrenging van een gemeenschappelijk structuurbeleid in de visserijsector, (
PB 1976, L 20, biz. 19
], behoudens voor de zone binnen de grens van twaalf zeemijl gerekend vanaf de laagwaterlijn van de Lid-Staten, ten aanzien waarvan de Lid-Staten tot 31 december 1992 van de regel van gelijke toegang mogen afwijken [artikel 100 van de Toetredingsakte van 1972, in samenhang met artikel 6 van verordening (EEG) nr. 170/83 van de Raad van 25 januari 1983 tot instelling van een communautaire regeling voor de instandhouding en het beheer van de visbestanden (
PB 1983, L 24, blz. 1
]. De gestelde vragen betreffen niet de bijzondere regeling voor die twaalfmijlszone.
Bij verordening nr. 170/83 van de Raad werd ter uitvoering van artikel 102 van de Toetredingsakte van 1972 een gemeenschapsregeling voor de instandhouding en het beheer van de visbestanden vastgesteld, waarbij de visserijactiviteit werd beperkt. Bovendien waren reeds bij verordening (EEG) nr. 2057/82 van de Raad van 29 juni 1982 (
PB 1982, L 220, blz. 1
) controlemaatregelen vastgesteld ten einde te verzekeren dat de aan de visvangst gestelde beperkingen werden nageleefd. Verordening nr. (EEG) 2057/82 werd gewijzigd bij verordening nr. 4027/86 van de Raad van 18 december 1986 (
PB 1986, L 376, blz. 4
).
Ingevolge artikel 3 van verordening nr. 170/83 wordt elk jaar overgegaan tot de vaststelling van totaal toegestane vangsten (TAC's) die door de Gemeenschap per bestand of groep bestanden mogen worden gevangen, wanneer blijkt dat de vangsten van een soort of aanverwante soorten moeten worden beperkt. Artikel 4, lid 1, van die verordening bepaalt, dat „het in artikel 3 bedoelde gedeelte dat voor de Gemeenschap beschikbaar is, zo onder de Lid-Staten (wordt) verdeeld dat elke Lid-Staat een relatieve stabiliteit wordt gewaarborgd in de visserijactiviteiten met betrekking tot elk van de betrokken bestanden”. In de bewoordingen van artikel 4, lid 2, is er een „verdeling van de bestanden over de Lid-Staten”. Artikel 5, lid 1, van verordening nr. 170/83 bepaalt, dat de Lid-Staten de hun toegekende quota geheel of gedeeltelijk mogen uitwisselen.
Artikel 5, lid 2, bepaalt: „De Lid-Staten stellen, in overeenstemming met de geldende communautaire bepalingen, de voorschriften vast voor het gebruik van de hun toegewezen quota.” Voorts wordt bepaald, dat de uitvoeringsbepalingen van dat lid zo nodig worden vastgesteld volgens de in artikel 14 voorziene zogenoemde „beheerscomité-procedure”.
Aldus werd bij de bepalingen van die verordening een stelsel van nationale visquota ingevoerd. Zoals blijkt uit de bepalingen van verordening nr. 2057/82, in het bijzonder uit artikel 10, lid 1, en uit de bepalingen van verordening nr. 4027/86, koppelt de gemeenschapsregeling de nationale quota aan de vaartuigen die de vlag van een Lid-Staat voeren of aldaar zijn geregistreerd; enkel die vaartuigen mogen onder de quota van die staat vissen.
Bij de uitoefening van de hun toegekende bevoegdheid om de regels voor het gebruik van hun quota vast te stellen, mogen de Lid-Staten bepalen, welke vaartuigen onder hun nationale quota mogen vissen, mits de daarbij gehanteerde criteria verenigbaar zijn met het gemeenschapsrecht.
Wat dit aangaat, mogen de Lid-Staten bepaalde vissersvaartuigen verbieden onder hun nationale quota te vissen, tenzij wordt voldaan aan bepaalde voorwaarden inzake bij voorbeeld de afmetingen, het bouwjaar, of de staat van het vaartuig, de uitrusting, het aantal vissers aan boord, de logies- en kantinefaciliteiten voor de bemanning, de sanitaire voorzieningen en de veiligheid, enzovoort, voor zover die voorwaarden niet bij uitsluiting door gemeenschapsbepalingen worden geregeld.
Derhalve moet worden onderzocht of, en zo ja, in hoeverre het gemeenschapsrecht zich ertegen verzet dat voorwaarden als de onderhavige worden gesteld. Hiertoe kunnen de door de nationale rechter gestelde vragen als volgt worden samengevat:
I.
Verzet het gemeenschapsrecht zich ertegen dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota
a)
voorwaarden stelt die moeten verzekeren dat het vaartuig een „reële economische band” met die Lid-Staat heeft;
b)
ter verzekering van het bestaan van een dergelijke band als voorwaarde stelt, dat het vaartuig zijn activiteiten moet verrichten „vanuit het grondgebied” van die Lid-Staat;
c)
deze voorwaarde vervuld acht, indien wordt aangetoond dat elk halfjaar van elk kalenderjaar (dat wil zeggen van januari tot en met juni en van juli tot en met december)
i)
50% van het gewicht van de binnen het quotum gevangen vis aan land is gebracht of verkocht op het grondgebied van deze Lid-Staat, of
ii)
het schip ten minste viermaal met tussenpozen van ten minste vijftien dagen een haven van deze Lid-Staat heeft aangedaan;
d)
door te eisen dat de visserijactiviteiten vanuit zijn grondgebied worden verricht en door aldus enkel uit te gaan van de aanwezigheid van het schip, elk ander bewijs van het bestaan van een reële economische band tussen het schip en de betrokken Lid-Staat uitsluit ?
II.
Verzet het gewettigd vertrouwen van vissers die voordien visserijactivteiten verrichtten, zich ertegen dat nieuwe, voordien niet voorziene voorwaarden worden opgelegd ?
III.
Verzet het gemeenschapsrecht zich ertegen dat een voorwaarde als de hiervoor uiteengezette wordt gesteld, gelet op het verband met de beide andere voorwaarden die het voorwerp zijn van zaak C-3/87 ?
Vraag I a: reële economische band van het schip met de Lid-Staat
Voor de beantwoording van deze vraag moet het doel van het stelsel van nationale quota in aanmerking worden genomen.
Dat doel blijkt vooral uit artikel 4 van verordening nr. 170/83, uitgelegd met inachtneming van de considerans van die verordening. Volgens dat artikel worden de totaal toegestane vangsten zo verdeeld, dat „elke Lid-Staat een relatieve stabiliteit wordt gewaarborgd in de visserijactiviteiten met betrekking tot elk van de betrokken bestanden”. De begrippen stabiliteit en relativiteit worden in de considerans van de verordening gedefinieerd. De zesde overweging stelt, dat „in het kader van deze stabiliteit... rekening moet worden gehouden met de bijzondere behoeften van de gebieden waar de plaatselijke bevolking zeer sterk is aangewezen op de visserij en aanverwante industrieën”. Volgens de zevende overweging moet „de nagestreefde relatieve stabiliteit in deze zin ... worden begrepen”. Uit de vierde overweging van de considerans van verordening (EEG) nr. 172/83 van de Raad van 25 januari 1983 inzake de vaststelling van de voor 1982 geldende totaal toegestane vangsten voor bepaalde visbestanden of groepen visbestanden in de visserijzone van de Gemeenschap en het voor de Gemeenschap beschikbare gedeelte van deze vangsten, de verdeling van dit gedeelte over de Lid-Staten en de bij de visserij in het kader van de totaal toegestane vangsten in acht te nemen voorschriften (
PB 1983, L 24, biz. 30
) blijkt verder dat „voor een billijke verdeling van de beschikbare hoeveelheden in het bijzonder rekening moet worden gehouden met de traditionele visserijactiviteit, de bijzondere behoeften van de gebieden waar de plaatselijke bevolking sterk afhankelijk is van de visserij en aanverwante industrieën, en het verlies van vangstmogelijkheden in de wateren van derde landen”.
Blijkens het voorgaande hebben de quota tot doel, te waarborgen dat elke Lid-Staat van de totaal toegestane vangsten van de Gemeenschap een deel krijgt, dat voornamelijk wordt vastgesteld aan de hand van de vangsten die vóór de invoering van het quotastelsel ten goede zijn gekomen aan de traditionele visserij, de plaatselijke bevolking die sterk afhankelijk is van de visserij, en de aanverwante industrieën van die Lid-Staat.
Ook is het stelsel van nationale quota gekozen om de instandhoudingsmaatregelen voor de visbestanden, zoals voorzien in artikel 102 van de Toetredingsakte van 1972, zo snel mogelijk in werking te kunnen laten treden. Het stelsel vormt dus een stadium op weg naar een communautair visserijbeleid, dat tot een herstructurering en een aanpassing van de vissersvloten aan de beschikbare visbestanden moet leiden. Dit quotastelsel vormt evenwel een afwijking van de in artikel 2, lid 1, van verordening nr. 101/76 neergelegde, algemene regel van de gelijke voorwaarden ten aanzien van de toegang tot de visbestanden.
Mitsdien zijn de maatregelen die de Lid-Staten kunnen nemen wanneer zij de hun bij artikel 5, lid 2, van vorengenoemde verordening nr. 170/83 toegekende bevoegdheid uitoefenen om bepaalde schepen die hun vlag voeren, van het gebruik van hun nationale quota uit te sluiten, slechts gerechtvaardigd, indien deze passend en noodzakelijk zijn om het hiervóór omschreven doel van de quota te verwezenlijken.
Dit doel kan inderdaad voorwaarden rechtvaardigen die een reële economische band tussen het vaartuig en de betrokken Lid-Staat beogen te verzekeren, wanneer dergelijke voorwaarden bedoeld zijn om de quota aan de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën ten goede te laten komen. Daarentegen kan elk vereiste van een economische band dat dat kader te buiten gaat, niet door het stelsel van nationale quota worden gerechtvaardigd.
Mitsdien moet op vraag I a worden geantwoord, dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich er niet tegen verzet, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder de nationale vangstquota, voorwaarden stelt die moeten verzekeren dat het vaartuig een reële economische band met die Lid-Staat heeft, voor zover die band slechts de relatie tussen de visserijactiviteiten van dat vaartuig en de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën betreft.
Vraag I b: de verplichting om vanuit een nationale haven te opereren
Gelet op de voorgaande overwegingen en het hiervoor gegeven antwoord, moet de in deze vraag bedoelde voorwaarde in beginsel in overeenstemming met het doel van de quota worden geacht en derhalve ook als verenigbaar met het gemeenschapsrecht worden beschouwd, voor zover zij enkel de verplichting inhoudt om doorgaans vanuit een nationale haven te opereren. Zij zou evenwel dat doel overschrijden indien zij de verplichting zou inhouden dat voor elke visreis vanuit een nationale haven moet worden uitgevaren.
Mitsdien moet op deze vraag worden geantwoord, dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich er niet tegen verzet, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota, ter verzekering van het bestaan van een reële economische band als hiervóór omschreven, als voorwaarde stelt dat het vaartuig zijn activiteiten moet verrichten vanuit nationale havens, voor zover die voorwaarde niet inhoudt dat het vaartuig voor al zijn reizen vanuit een nationale haven moet uitvaren.
Vraag I c: het bewijs voor het lossen van een deel van de vangsten en voor het periodiek aandoen van de internationale havens
Deze vraag betreft de verenigbaarheid met het gemeenschapsrecht van de aanlanding van een gedeelte van de onder de quota gevangen vis of het periodiek aandoen door het vaartuig van nationale havens, niet als voorwaarde voor de verlening van visvergunningen maar om te bewijzen dat het vaartuig zijn activiteiten vanuit nationale havens verricht.
Met elk van die omstandigheden kan worden aangetoond dat het vaartuig doorgaans vanuit een nationale haven opereert en wordt het bewijs geleverd dat het een reële economische band heeft met de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën, zulks in overeenstemming met het doel van het stelsel van nationale quota.
Mitsdien moet op deze vraag worden geantwoord, dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich er niet tegen verzet, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota ervan uitgaat, dat het bewijs dat de activiteiten van het vaartuig vanuit nationale havens worden verricht, kan worden geleverd doordat een deel van de vangsten in nationale havens wordt gelost of doordat het vaartuig periodiek nationale havens aandoet.
Vraag I d: de uitsluiting van enig ander bewijs van een reële economische band
Deze vraag bestaat uit twee delen. In het eerste deel wordt gevraagd of het gemeenschapsrecht zich ertegen verzet, dat een Lid-Staat als bewijs voor het feit dat een vaartuig vanuit nationale havens opereert, slechts aanvaardt dat een bepaald gedeelte van de vangsten in nationale havens wordt gelost of het vaartuig periodiek nationale havens aandoet (bewijs bedoeld in vraag I c). In het tweede deel wordt gevraagd of het gemeenschapsrecht zich ertegen verzet dat een Lid-Staat voor het bewijs van een reële economische band tussen die staat en de vaaruigen die onder zijn quota vissen, enkel in aanmerking neemt of het vaartuig vanuit nationale havens opereert (voorwaarde bedoeld in vraag I b).
Met betrekking tot het eerste deel van de vraag zij opgemerkt, dat een dergelijke beperking van de bewijsmiddelen in feite inhoudt dat het betrokken vaartuig ofwel het vereiste deel van zijn vangsten in de nationale havens moet lossen ofwel met de vereiste regelmaat die havens moet aandoen.
Wat het lossen van een deel van de vangsten in de nationale havens betreft, zij opgemerkt dat artikel 6, lid 1, van verordening nr. 2057/82 de kapitein van een vaartuig verplicht, „aan de autoriteiten van de Lid-Staat waarvan hij de losplaatsen gebruikt, een verklaring (te verstrekken)”, waarin met name de aangevoerde hoeveelheden en de vangstplaats moeten worden vermeld, en dat artikel 9, lid 1, van deze verordening, zoals gewijzigd bij verordening nr. 4027/86, bepaalt: „De Lid-Staten dragen zorg voor de registratie van de aanvoer van alle vangsten uit een aan een TAC of quotum onderworpen bestand of groep bestanden door vaartuigen die de vlag voeren van een Lid-Staat of in een Lid-Staat zijn geregistreerd.” Uit deze bepalingen volgt, dat een vissersvaartuig zijn vangsten rechtstreeks in ongeacht welke Lid-Staat kan aanlanden.
Mitsdien mag een Lid-Staat wanneer hij in overeenstemming met artikel 5, lid 2, van verordening nr. 170/83 de uitvoeringsbepalingen van de aan die Lid-Staat toebedeelde quota vaststelt, niet eisen dat de vangsten of een deel daarvan in de nationale havens worden aangeland.
Die constatering betekent, dat het aanlanden van de vangsten of een deel daarvan in de nationale havens niet het enige toegestane bewijs mag vormen voor het feit dat een schip vanuit die havens opereert.
Deze zelfde constatering sluit evenwel niet uit, dat het aanlanden van vangsten ter zake als één van de bewijsmiddelen mag worden aanvaard, met dien verstande evenwel dat de overige toegestane bewijsmiddelen niet direct of indirect de verplichting mogen opleggen om de vangsten in nationale havens aan te voeren. Dat zou het geval zijn, indien de betrokken visser, om dat andere bewijs te leveren, zich in feite gedwongen zou zien om de vangsten van het vaartuig in nationale havens aan te landen, of indien dat bewijs in de praktijk zo moeilijk te leveren zou zijn, dat het hem geen andere keuze laat dan te bewijzen dat de vangsten in nationale havens zijn aangeland.
Betreffende het periodiek aandoen van de havens zij eraan herinnerd, dat zojuist is vastgesteld dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich er niet tegen verzet dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder zijn vangstquota als voorwaarde stelt, dat het vaartuig zijn activiteiten verricht vanuit nationale havens, voor zover die voorwaarde niet inhoudt dat het vaartuig voor al zijn reizen vanuit een nationale haven moet uitvaren.
In die omstandigheden verzet het gemeenschapsrecht zich er evenmin tegen, dat een Lid-Staat als bewijs dat aan die verplichting voldaan is, de eis stelt dat het vaartuig met een bepaalde frequentie een nationale haven aandoet, mits de vereiste frequentie de normale visserijactiviteiten niet belemmert en zij niet in feite betekent dat een deel van de vangsten moet worden aangeland wanneer die havens worden aangedaan.
Mitsdien moet op dat deel van de vraag worden geantwoord, dat het gemeenschapsrecht zich er niet tegen verzet, dat een Lid-Staat als bewijs dat voldaan is aan de voorwaarde dat de activiteiten van het vaartuig vanuit nationale havens worden verricht, slechts aanvaardt dat een bepaald gedeelte van de vangsten in nationale havens wordt aangeland of dat het vaartuig met een bepaalde regelmaat nationale havens aandoet, met dien verstande evenwel dat door de vereiste frequentie waarmee het vaartuig die havens dient aan te doen, niet direct of indirect de verplichting mag worden opgelegd dat de vangsten van het vaartuig in nationale havens moeten worden aangeland en de uitoefening van normale visserijactiviteiten niet mag worden belemmerd.
Met betrekking tot het tweede deel van de vraag blijkt uit de verwijzingsbeschikking en de andere elementen van het dossier, dat dit met name slaat op het feit dat bepaalde economische, financiële en fiscale factoren worden uitgesloten als bewijs voor het bestaan van een reële economische band; te noemen zijn het feit dat vennootschappen die eigenaar zijn van de betrokken vissersvaartuigen of deze beheren, volgens de wetgeving van het Verenigd Koninkrijk zijn opgericht, dat zij aldaar belastingplichtig zijn voor de vennootschapsbelasting en de BTW, dat zij aan het bevoegde Britse ministerie de statistische gegevens betreffende de visserijactiviteiten van hun vaartuigen meedelen, dat zij aan inspecties door de Britse autoriteiten onderworpen zijn en dat zij de nodige bedragen investeren om te verzekeren dat hun vaartuigen aan de Britse normen voldoen, en dat de opbrengst van de vangsten van hun vaartuigen op hun bankrekening in het Verenigd Koninkrijk wordt gestort.
Bij het stellen van die vraag gaat de nationale rechter uit van een zeer ruime definitie van het begrip „reële economische band”. In het hiervóór op vraag I a gegeven antwoord is evenwel verklaard, dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich er niet tegen verzet, dat een Lid-Staat een reële economische band met zijn vissersvaartuigen eist, niet in algemene zin, maar voor zover die band enkel de relatie tussen de visserijactiviteiten van die vaartuigen en de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën betreft.
Gezien deze zeer enge definitie van de band die een Lid-Staat mag eisen, wanneer hij voor een vaartuig vergunning verleent om onder zijn quota te vissen, behoeft het tweede deel van de vraag, zoals hiervóór uiteengezet, niet te worden beantwoord.
Vraag II: bet gewettigd vertrouwen
Dienaangaande zij opgemerkt, dat op grond van de bij artikel 5, lid 2, van verordening nr. 170/83 aan de Lid-Staten voorbehouden bevoegdheid, de visserijactiviteiten afhankelijk konden worden gesteld van vergunningen, waaraan uiteraard beperkingen in de tijd en verschillende voorwaarden zijn verbonden. De invoering van het quotastelsel was overigens slechts een van de momenten in de evolutie van de visserijsector, die wordt gekenmerkt door instabiliteit en voortdurende wijzigingen van de situatie als gevolg van een reeks gebeurtenissen, zoals de uitbreiding in 1976 van de visserijzones van 200 mijl vanaf bepaalde kusten in de Gemeenschap, de noodzaak om instandhoudingsmaatregelen voor de visbestanden vast te stellen, wat op internationaal vlak geschiedde door de invoering van de TAC's, de discussies over de verdeling tussen de Lid-Staten van de TAC's die beschikbaar waren voor de Gemeenschap, welke uiteindelijk plaatsvond op basis van een referentieperiode die liep van 1973 tot 1978, doch die elk jaar opnieuw wordt onderzocht.
In die omstandigheden mochten de ondernemingen in de visserijsector niet verwachten, dat de gemeenschapsregeling elke wijziging van de in een nationale wettelijke regeling of praktijk gestelde voorwaarden voor de verlening van vergunningen voor de visserij onder nationale quota en de vaststelling van nieuwe, met het gemeenschapsrecht verenigbare voorwaarden uitsloot.
Mitsdien moet op die vraag worden geantwoord, dat het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand zich niet verzet tegen een wettelijke regeling of praktijk van een Lid-Staat, waarbij voor de verlening van vergunningen voor de visserij onder nationale quota een nieuwe, voordien niet voorziene voorwaarde wordt opgelegd.
Vraag III: het verband tussen de in geding zijnde voorwaarde en de voorwaarden die het voorwerp zijn in zaak C-3/87
Gezien de hiervóór gegeven antwoorden, volgens welke een voorwaarde als de in geding zijnde onder de gestelde voorbehouden niet onverenigbaar is met het gemeenschapsrecht, behoeft deze vraag niet te worden beantwoord. De verenigbaarheid met het gemeenschapsrecht van voorwaarden als die waarnaar de nationale rechter verwijst, wordt onderzocht in het arrest in zaak C-3/87, dat op dezelfde dag is gewezen als het arrest in de onderhavige zaak.
Kosten
De kosten door de regering van het Verenigd Koninkrijk, van Ierland en van het Koninkrijk Spanje alsmede door de Commissie van de Europese Gemeenschappen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakt, kunnen niet voor vergoeding in aanmerking komen. Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen.

HET HOF VAN JUSTITIE,
uitspraak doende op de door de High Court of Justice of England and Wales bij beschikking van 22 mei 1987 gestelde vragen, verklaart voor recht:

Het gemeenschapsrecht in zijn huidige stand

1)
verzet zich er niet tegen, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota voorwaarden stelt die moeten verzekeren dat het vaartuig een daadwerkelijke economische band met die Lid-Staat heeft, voor zover die band slechts de relatie tussen de visserijactiviteiten van dat vaartuig en de van de visserij afhankelijke bevolkingsgroepen en de aanverwante industrieën betreft;

2)
verzet zich er niet tegen, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota, ter verzekering van het bestaan van een daadwerkelijke economische band als hiervóór omschreven, als voorwaarde stelt dat het vaartuig zijn activiteiten verricht vanuit nationale havens, voor zover die voorwaarde niet inhoudt dat het vaartuig voor al zijn reizen vanuit een nationale haven moet uitvaren;

3)
verzet zich er niet tegen, dat een Lid-Staat voor de toelating van een van zijn vaartuigen tot de visserij onder nationale vangstquota ervan uitgaat, dat het bewijs dat de activiteiten van het vaartuig vanuit nationale havens worden verricht, kan worden geleverd doordat een deel van de vangsten in nationale havens wordt aangeland of doordat het vaartuig periodiek nationale havens aandoet;

4)
verzet zich er niet tegen, dat een Lid-Staat als bewijs dat voldaan is aan de voorwaarde dat de activiteiten van het vaartuig vanuit nationale havens wordt uitgeoefend, slechts aanvaardt dat een bepaald gedeelte van de vangsten in nationale havens wordt aangeland of dat het vaartuig met een bepaalde regelmaat nationale havens aandoet, met dien verstande evenwel dat door de vereiste frequentie waarmee het vaartuig die havens dient aan te doen, niet direct of indirect de verplichting mag worden opgelegd dat de vangsten van het vaartuig in nationale havens moeten worden aangeland en de uitoefening van normale visserijactiviteiten niet mag worden belemmerd;

5)
verzet zich niet tegen een wettelijke regeling of praktijk van een Lid-Staat, waarbij voor de verlening van vergunningen voor de visserij onder nationale quota een nieuwe, voordien niet voorziene voorwaarde wordt opgelegd.

Due
Slynn
Kakouris
Schockweiler
Koopmans
Mancini
Joliet
O'Higgins
Rodríguez Iglesias
Grévisse
Diez de Velasco
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 14 december 1989.
De griffier
J.-G. Giraud
De president
O. Due
(
*1
)	Procestaai: Engels.