CELEX: 62009CJ0232
Κοινωνική πολιτική
Οδηγία 92/85/ΕΟΚ
Μέτρα που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων
Άρθρα 2, στοιχείο α΄, και 10
Έννοια του όρου "έγκυος εργαζόμενη"
Απαγόρευση απόλυσης εγκύου εργαζομένης από την έναρξη της εγκυμοσύνης της μέχρι το πέρας της άδειας μητρότητας
Οδηγία 76/207/ΕΟΚ
Ίση μεταχείριση ανδρών και γυναικών
Μέλη του διοικητικού συμβουλίου κεφαλαιουχικών εταιριών
Εθνική ρύθμιση επιτρέπουσα την απόλυση των μελών αυτών χωρίς κανέναν περιορισμό

της 8ης Σεπτεμβρίου 2005, C‑191/03, McKenna, Συλλογή 2005, σ. I‑7631, σκέψη 42).
Ο σκοπός αυτός που διαπνέει τόσο την οδηγία 92/85 όσο και την οδηγία 76/207 δεν θα μπορούσε να επιτευχθεί αν η προστασία από
την απόλυση που παρέχει το δίκαιο της Ένωσης στις εγκύους γυναίκες εξαρτιόταν από τον τυπικό χαρακτηρισμό της εργασιακής σχέσεώς
τους στο εθνικό δίκαιο ή από την επιλογή, κατά την πρόσληψή τους, μεταξύ του ενός και του άλλου είδους συμβάσεως.
Όπως προκύπτει από τη σκέψη 33 της παρούσας αποφάσεως, στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να εκτιμήσει τα ουσιώδη πραγματικά
περιστατικά της διαφοράς της οποίας έχει επιληφθεί και να εξακριβώσει αν, όπως αφήνουν να εννοηθεί τα υποβληθέντα προδικαστικά
ερωτήματα, η απόφαση περί παύσεως στηρίχθηκε κατ’ ουσίαν στην κατάσταση εγκυμοσύνης της ενάγουσας της κύριας δίκης. Σε καταφατική
περίπτωση, είναι αδιάφορο αν η εν λόγω ενάγουσα εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 92/85, στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας
76/207, ή, στο μέτρο που το αιτούν δικαστήριο θεωρήσει αυτή ως «έγκυο εργαζόμενη», στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 86/613,
η οποία εφαρμόζεται στους ανεξάρτητους επαγγελματίες και η οποία, όπως προκύπτει από το άρθρο της 1, συμπληρώνει την οδηγία
76/207 όσον αφορά την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως στους εν λόγω επαγγελματίες, απαγορεύοντας, όπως και η τελευταία
αυτή οδηγία, κάθε άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω φύλου. Πράγματι, ανεξαρτήτως του ποια οδηγία εφαρμόζεται, αυτό που έχει σημασία
είναι να διασφαλιστεί η παροχή στην ενδιαφερόμενη της προστασίας που το δίκαιο της Ένωσης προβλέπει για τις εγκύους γυναίκες,
στην περίπτωση που η έννομη σχέση που συνδέει την ενδιαφερόμενη με άλλο πρόσωπο λύθηκε λόγω της εγκυμοσύνης της.
Το συμπέρασμα αυτό επιρρωννύεται, εξάλλου, από την αρχή της ισότητας ανδρών και γυναικών την οποία καθιερώνει το άρθρο 23
του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που προβλέπει ότι η ισότητα αυτή πρέπει να εξασφαλίζεται σε όλους
τους τομείς, μεταξύ άλλων στην απασχόληση, στην εργασία και στις αποδοχές.
Τέλος, πρέπει να υπομνησθεί, όσον αφορά το βάρος της αποδείξεως υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης,
ότι στον εθνικό δικαστή απόκειται να εφαρμόσει τις σχετικές διατάξεις της οδηγίας 97/80/ΕΚ του Συμβουλίου, της 15ης Δεκεμβρίου
1997, σχετικά με το βάρος απόδειξης σε περιπτώσεις διακριτικής μεταχείρισης λόγω φύλου (EE 1998, L 14, σ. 6), η οποία, δυνάμει
του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο α΄, αυτής, εφαρμόζεται επί των περιπτώσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας
76/207 και, εφόσον συντρέχει δυσμενής διάκριση λόγω φύλου, της οδηγίας 92/85.
Συναφώς, από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/80 προκύπτει ότι, στην περίπτωση κατά την οποία φρονεί κάποιος ότι θίγεται
από τη μη τήρηση έναντι αυτού της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως και αποδεικνύει, ενώπιον δικαιοδοτικού οργάνου ή άλλης αρμοδίας
αρχής, πραγματικά περιστατικά από τα οποία τεκμαίρεται η ύπαρξη άμεσης ή έμμεσης δυσμενούς διακρίσεως, ο εναγόμενος φέρει
την υποχρέωση να αποδείξει ότι δεν συντρέχει παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 92/85 έχει την έννοια
ότι απαγορεύει εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, η οποία επιτρέπει την παύση μέλους του διοικητικού
συμβουλίου κεφαλαιουχικής εταιρίας χωρίς περιορισμό, οσάκις το πρόσωπο περί του οποίου πρόκειται έχει την ιδιότητα της «εγκύου
εργαζομένης» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής και η απόφαση περί παύσεώς της στηρίζεται κατ’ ουσίαν στην εγκυμοσύνη της.
Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι το οικείο μέλος διοικητικού συμβουλίου δεν έχει την ιδιότητα αυτή, πάντως, η παύση μέλους διοικητικού
συμβουλίου, το οποίο ασκεί καθήκοντα όπως αυτά που περιγράφονται στην υπόθεση της κύριας δίκης, λόγω εγκυμοσύνης ή για λόγους
που ανάγονται κατ’ ουσίαν στην κατάσταση αυτή δεν μπορεί να αφορά παρά μόνον τις γυναίκες και συνιστά, ως εκ τούτου, άμεση
διάκριση λόγω φύλου η οποία αντιβαίνει στα άρθρα 2, παράγραφοι 1 και 7, και 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 76/207.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σε αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Μέλος του διοικητικού συμβουλίου κεφαλαιουχικής εταιρίας το οποίο παρέχει τις υπηρεσίες του σε αυτή και αποτελεί αναπόσπαστο
μέρος της πρέπει να θεωρείται ως έχον την ιδιότητα του εργαζομένου για τους σκοπούς εφαρμογής της οδηγίας 92/85/ΕΟΚ του Συμβουλίου,
της 19ης Οκτωβρίου 1992, σχετικά με την εφαρμογή μέτρων που αποβλέπουν στη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά την
εργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζομένων (δέκατη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 1,
της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ), εφόσον η δραστηριότητά του ασκείται, κατά τη διάρκεια ορισμένης χρονικής περιόδου, υπό τη διεύθυνση
και τον έλεγχο άλλου οργάνου της οικείας εταιρίας και εφόσον, ως αντάλλαγμα για τη δραστηριότητά του αυτή, εισπράττει αμοιβή.
Στο αιτούν δικαστήριο απόκειται να προβεί στην απαιτούμενη εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών προκειμένου να κρίνει αν
αυτό συμβαίνει στην υπόθεση της οποίας έχει επιληφθεί.
2)
Το άρθρο 10 της οδηγίας 92/85 έχει την έννοια ότι απαγορεύει εθνική ρύθμιση, όπως η επίμαχη στο πλαίσιο της κύριας δίκης,
η οποία επιτρέπει την παύση μέλους του διοικητικού συμβουλίου κεφαλαιουχικής εταιρίας χωρίς περιορισμό, οσάκις το πρόσωπο
περί του οποίου πρόκειται έχει την ιδιότητα της «εγκύου εργαζομένης» κατά την έννοια της οδηγίας αυτής και η απόφαση περί
παύσεώς της στηρίζεται κατ’ ουσίαν στην εγκυμοσύνη της. Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι το οικείο μέλος διοικητικού συμβουλίου
δεν έχει την ιδιότητα αυτή, πάντως, η παύση μέλους διοικητικού συμβουλίου το οποίο ασκεί καθήκοντα όπως αυτά που περιγράφονται
στην υπόθεση της κύριας δίκης λόγω εγκυμοσύνης ή για λόγους που ανάγονται κατ’ ουσίαν στην κατάσταση αυτή δεν μπορεί να αφορά
παρά μόνον τις γυναίκες και συνιστά, ως εκ τούτου, άμεση διάκριση λόγω φύλου η οποία αντιβαίνει στα άρθρα 2, παράγραφοι 1
και 7, και 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, της οδηγίας 76/207/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής
της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση
και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία 2002/73/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου,
της 23ης Σεπτεμβρίου 2002.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η λεττονική.