CELEX: 62004CJ0484
Παράβαση κράτους μέλους
Κοινωνική πολιτική
Προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων
Οδηγία 93/104/ΕΚ
Οργάνωση του χρόνου εργασίας
Άρθρο 17, παράγραφος 1
Παρέκκλιση
Άρθρα 3 και 5
Δικαιώματα επί ελαχίστων περιόδων ημερήσιας και εβδομαδιαίας αναπαύσεως

Dellas κ.λπ., σκέψη 53). Η ερμηνεία αυτή είναι η μόνη σύμφωνη προς τον σκοπό της οδηγίας, που συνίσταται στη διασφάλιση
της αποτελεσματικής προστασίας της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, με την παροχή σε αυτούς της δυνατότητας να χρησιμοποιούν
πράγματι τις κατώτατες περιόδους αναπαύσεως που δικαιούνται (βλ. απόφαση της 9ης Σεπτεμβρίου 2003, C‑151/02, Jaeger, Συλλογή
2003, σ. I‑8389, σκέψη 70).
Όπως έχει κριθεί από το Δικαστήριο, δεδομένου του κύριου στόχου της οδηγίας 93/104, που είναι η αποτελεσματική προστασία της
ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων, επιβάλλεται, μεταξύ άλλων, η χορήγηση σε κάθε εργαζόμενο επαρκών περιόδων αναπαύσεως,
οι οποίες πρέπει όχι μόνο να είναι αποτελεσματικές, υπό την έννοια ότι θα παρέχουν στους ενδιαφερόμενους τη δυνατότητα να
αναλάβουν από την κόπωση που τους προκαλεί η εργασία τους, αλλά και να έχουν χαρακτήρα προληπτικό, ικανό να μειώσει κατά το
δυνατόν τον κίνδυνο προσβολής της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων που μπορεί να προκαλέσει η σώρευση περιόδων εργασίας
χωρίς την αναγκαία ανάπαυση (προαναφερθείσα απόφαση Jaeger, σκέψη 92).
Ένα κράτος μέλος το οποίο ορίζει, στο πλαίσιο της εθνικής πράξεως μεταφοράς της οδηγίας 93/104 στο εσωτερικό δίκαιο, ότι οι
εργαζόμενοι μπορούν να επωφελούνται από τα εν λόγω δικαιώματα επί περιόδων αναπαύσεως αλλά, στο πλαίσιο των κατευθυντήριων
γραμμών προς τους εργοδότες και τους εργαζόμενους για την υλοποίηση των δικαιωμάτων αυτών, δηλώνει ότι ο εργοδότης πάντως
δεν υποχρεούται να μεριμνά ώστε οι εργαζόμενοι να προβαίνουν πράγματι σε χρήση αυτών, δεν διασφαλίζει την τήρηση ούτε των
στοιχειωδών προδιαγραφών που προβλέπουν τα άρθρα 3 και 5 της οδηγίας ούτε του κύριου σκοπού της.
Όπως ορθώς επισήμανε η γενική εισαγγελέας στη σκέψη 67 των προτάσεών της και όπως άλλωστε δέχθηκε η Επιτροπή κατά την επ’
ακροατηρίου συνεδρίαση, η τήρηση των επιβαλλόμενων από την οδηγία υποχρεώσεων δεν μπορεί εν γένει να φθάνει μέχρι το σημείο
να υποχρεώνει τον εργοδότη να εξαναγκάζει τους εργαζόμενούς του σε πραγματική χρήση των περιόδων αναπαύσεως που δικαιούνται.
Η ευθύνη του εργοδότη για την τήρηση των προβλεπόμενων από την οδηγία περιόδων αναπαύσεως δεν μπορεί να είναι απεριόριστη.
Εντούτοις, εν προκειμένω οι κατευθυντήριες γραμμές, καθόσον περιορίζουν τις υποχρεώσεις που βαρύνουν τους εργοδότες σε συνάρτηση
με το δικαίωμα των εργαζομένων να χρησιμοποιούν πράγματι τις προβλεπόμενες στα άρθρα 3 και 5 της οδηγίας 93/104 ελάχιστες
περιόδους αναπαύσεως και, ιδίως, αφήνουν να εννοηθεί ότι ναι μεν τους απαγορεύεται να παρεμποδίζουν τους εργαζόμενους στη
χρήση των περιόδων αναπαύσεως, αλλά δεν φέρουν καμία υποχρέωση να διασφαλίζουν ότι οι εργαζόμενοι έχουν πράγματι τη δυνατότητα
να ασκούν το σχετικό δικαίωμα, είναι σαφώς ικανές να καταστήσουν κενά περιεχομένου τα δικαιώματα που θεσπίζονται από τα άρθρα
3 και 5 της οδηγίας και αντιβαίνουν προς τον σκοπό αυτής, η οποία χαρακτηρίζει τις κατώτατες περιόδους αναπαύσεως ως απαραίτητες
για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργαζομένων (βλ., υπό την έννοια αυτή, προαναφερθείσα απόφαση BECTU, σκέψη
49).
Όσον αφορά το επιχείρημα του Ηνωμένου Βασιλείου ότι από το ίδιο το κείμενο της οδηγίας 93/104 συνάγεται σαφής διάκριση μεταξύ
των άρθρων 3, 4, 5 και 7 αυτής, που αφορούν τα δικαιώματα των μεμονωμένων εργαζομένων και καθιερώνουν μια απλή ευχέρεια, και
των άρθρων 6 και 8 αυτής, τα οποία αναμφισβήτητα επιβάλλουν συγκεκριμένη υποχρέωση επιτεύξεως αποτελέσματος όσον αφορά τη
θέσπιση ανώτατων ορίων χρόνου εργασίας, αρκεί η επισήμανση ότι η ερμηνεία αυτή δεν επιβεβαιώνεται ούτε από τις διάφορες γλωσσικές
αποδόσεις της οδηγίας ούτε από τη νομολογία του Δικαστηρίου που αφορά την οδηγία, τον σκοπό της και τη φύση των δικαιωμάτων
επί περιόδων αναπαύσεως που θεσπίζει.
Ως προς το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας, το οποίο ορίζει, ακολουθώντας τη διατύπωση των άρθρων 3 και 5 αυτής, ότι τα
κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να «παρέχεται» σε όλους τους εργαζόμενους ετήσια άδεια μετ’ αποδοχών διάρκειας
τουλάχιστον τεσσάρων εβδομάδων, έχει κριθεί από το Δικαστήριο, με τη σκέψη 44 της προαναφερθείσας αποφάσεώς του BECTU, ότι,
σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, ο εργαζόμενος πρέπει να μπορεί να απολαύει αποτελεσματικής αναπαύσεως, χάριν της αποτελεσματικής
προστασίας της ασφάλειας και της υγείας του.
Κατόπιν των προεκτεθέντων, επιβάλλεται το συμπέρασμα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας,
αφενός, εφαρμόζοντας την παρέκκλιση του άρθρου 17, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/104 στους εργαζόμενους μέρος του χρόνου εργασίας
των οποίων δεν υπολογίζεται ή δεν προκαθορίζεται ή μπορεί να καθορίζεται από τον ίδιο τον εργαζόμενο και, αφετέρου, μη λαμβάνοντας
τα αναγκαία μέτρα για την υλοποίηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε ημερήσια και εβδομαδιαία ανάπαυση, παρέβη τις υποχρεώσεις
που υπέχει από τα άρθρα 17, παράγραφος 1, 3 και 5 της οδηγίας αυτής.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Ηνωμένου Βασιλείου και το Ηνωμένο
Βασίλειο ηττήθηκε, πρέπει αυτό να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, αφενός, εφαρμόζοντας την παρέκκλιση του άρθρου 17, παράγραφος
1, της οδηγίας 93/104/ΕΚ του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1993, σχετικά με ορισμένα στοιχεία της οργάνωσης του χρόνου εργασίας,
όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 2000/34/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Ιουνίου 2000, στους
εργαζόμενους μέρος του χρόνου εργασίας των οποίων δεν υπολογίζεται ή δεν προκαθορίζεται ή μπορεί να καθορίζεται από τον ίδιο
τον εργαζόμενο και, αφετέρου, μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για την υλοποίηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε ημερήσια
και εβδομαδιαία ανάπαυση, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 17, παράγραφος 1, 3 και 5 της οδηγίας αυτής.
2)
Καταδικάζει το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας στα δικαστικά έξοδα.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.