CELEX: 62010CJ0211
Δικαστική συνεργασία σε αστικές υποθέσεις
Διαφορές με αντικείμενο τον γάμο και τη γονική μέριμνα
Κανονισμός (ΕΚ) 2201/2003
Παράνομη μετακίνηση του τέκνου
Προσωρινά μέτρα για την “εξουσία λήψεως γονικής αποφάσεως”
Δικαίωμα επιμέλειας
Απόφαση διατάσσουσα την επιστροφή του τέκνου
Εκτέλεση
Δικαιοδοσία
Επείγουσα προδικαστική διαδικασία

Rinau, προαναφερθείσα, σκέψεις 85, 88 και 89). Οι μόνοι εφαρμοστέοι κανόνες του δικαίου του κράτους μέλους αναγνωρίσεως
είναι οι δικονομικοί κανόνες.
Αντιθέτως, τα ζητήματα που αφορούν τη βασιμότητα της αποφάσεως καθεαυτής, μεταξύ άλλων το αν πληρούνται οι απαιτούμενες προϋποθέσεις
για να μπορέσει να εκδώσει την απόφαση αυτή το αρμόδιο δικαστήριο, περιλαμβανομένων των τυχόν αμφισβητήσεων περί της αρμοδιότητάς
του, πρέπει να προβληθούν ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους προελεύσεως, σύμφωνα με τους κανόνες της έννομης τάξης
του. Ομοίως, αίτηση αναστολής εκτελέσεως της αποφάσεως για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό μπορεί να υποβληθεί μόνον
ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους μέλους προελεύσεως, σύμφωνα με τους κανόνες της έννομης τάξης του.
Επομένως, κανείς λόγος δεν μπορεί να προβληθεί ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους στο οποίο μετακινήθηκε το τέκνο
κατά της εκτελέσεως της αποφάσεως αυτής, εφόσον οι νομικοί κανόνες του εν λόγω κράτους διέπουν αποκλειστικώς τα δικονομικά
ζητήματα, κατά το άρθρο 47, παράγραφος 1, του κανονισμού, ήτοι τις λεπτομέρειες εκτελέσεως της αποφάσεως. Ωστόσο, διαδικασία
όπως αυτή που αποτελεί το αντικείμενο του παρόντος προδικαστικού ερωτήματος δεν αφορά ούτε τυπικές απαιτήσεις ούτε δικονομικά
ζητήματα, αλλά ρυθμίζει ουσιαστικά ζητήματα.
Κατά συνέπεια, ο ασύμβατος χαρακτήρας, κατά το άρθρο 47, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού, αποφάσεως για την οποία
έχει εκδοθεί πιστοποιητικό με μεταγενέστερη εκτελεστή απόφαση πρέπει να εξετάζεται μόνο σε σχέση με μεταγενέστερες ενδεχομένως
αποφάσεις των αρμοδίων δικαστηρίων του κράτους μέλους προελεύσεως.
Ο ασύμβατος αυτός χαρακτήρας δεν προκύπτει μόνο στις περιπτώσεις ακυρώσεως ή αναθεωρήσεως της αποφάσεως κατόπιν ένδικης προσφυγής
στο κράτος μέλος προελεύσεως. Συγκεκριμένα, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, επισημάνθηκε ότι το αρμόδιο δικαστήριο μπορεί,
με ιδία πρωτοβουλία ή, ενδεχομένως, κατόπιν αιτήματος των κοινωνικών υπηρεσιών, να αναθεωρήσει την κρίση του, όταν το απαιτεί
το συμφέρον του τέκνου, και να εκδώσει νέα εκτελεστή απόφαση, χωρίς να ανακαλέσει ρητώς την πρώτη απόφαση, η οποία καθίσταται
κατ’ αυτόν τον τρόπο άκυρη.
Αν θεωρηθεί ότι μεταγενέστερη απόφαση δικαστηρίου του κράτους μέλους εκτελέσεως δύναται να αντιταχθεί στην εκτέλεση προγενέστερης
αποφάσεως για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό στο κράτος μέλος προελεύσεως και η οποία διατάσσει την επιστροφή του τέκνου,
τούτο αποτελεί καταστρατήγηση του θεσπισθέντος στο τμήμα 4 του κεφαλαίου III του κανονισμού μηχανισμού. Μια τέτοια εξαίρεση
από την αρμοδιότητα των δικαστηρίων του κράτους μέλους προελεύσεως στερεί πρακτικής αποτελεσματικότητας το άρθρο 11, παράγραφος
8, του κανονισμού, το οποίο χορηγεί στο αρμόδιο δικαστήριο το δικαίωμα να αποφασίζει σε τελευταίο βαθμό, και υπερισχύει, δυνάμει
του άρθρου 60 του κανονισμού, της Συμβάσεως της Χάγης του 1980, και αναγνωρίζει την επί της ουσίας αρμοδιότητα των δικαστηρίων
του κράτους μέλους εκτελέσεως.
Κατά συνέπεια, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 47, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού
έχει την έννοια ότι μεταγενέστερη απόφαση δικαστηρίου του κράτους μέλους εκτελέσεως η οποία αναθέτει προσωρινώς το δικαίωμα
επιμέλειας και είναι εκτελεστή κατά το δίκαιο του κράτους αυτού δεν μπορεί να αντιτίθεται στην εκτέλεση προγενέστερης αποφάσεως
του αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους μέλους προελεύσεως για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό, και η οποία διατάσσει την
επιστροφή του τέκνου.

Επί του πέμπτου ερωτήματος
Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το κράτος μέλος εκτελέσεως μπορεί να αρνηθεί να προβεί σε εκτέλεση αποφάσεως
για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό, για τον λόγο ότι κατόπιν μεταβολής των συνθηκών επελθούσας μετά την έκδοσή της,
η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δύναται να θίξει σοβαρώς το ύψιστο συμφέρον του τέκνου, ή αν η εν λόγω μεταβολή πρέπει να προβληθεί
ενώπιον των δικαστηρίων του κράτους μέλους προελεύσεως, όπερ συνεπάγεται την αναστολή εκτελέσεως της αποφάσεως στο κράτος
μέλος αναγνωρίσεως, εν αναμονή της αποπερατώσεως της διαδικασίας στο κράτος μέλος προελεύσεως.
Συναφώς, σημαντική μεταβολή των συνθηκών που αφορούν το ύψιστο συμφέρον του τέκνου αποτελεί ουσιαστικό ζήτημα, το οποίο δύναται,
ενδεχομένως, να οδηγήσει σε τροποποίηση της αποφάσεως του αρμοδίου δικαστηρίου περί της επιστροφής του τέκνου. Ωστόσο, σύμφωνα
με την κατανομή των αρμοδιοτήτων, προβληθείσα πλειστάκις στην παρούσα υπόθεση, το ζήτημα αυτό εμπίπτει στη δικαιοδοσία του
αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους μέλους προελεύσεως. Κατά τα λοιπά, το δικαστήριο αυτό είναι, σύμφωνα με το θεσπισθέν με τον
κανονισμό σύστημα, αρμόδιο και για να εκτιμήσει το ύψιστο συμφέρον του τέκνου, και είναι αυτό που πρέπει να επιληφθεί αιτήσεως
περί ενδεχομένης αναστολής εκτελέσεως της αποφάσεώς του.
Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από τη μνεία, η οποία περιλαμβάνεται στο άρθρο 47, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού,
της εκτελέσεως αποφάσεως εκδοθείσας εντός άλλου κράτους μέλους υπό τους «αυτούς όρους» που θα εφαρμόζονταν σε απόφαση εκδοθείσα
στο κράτος μέλος εκτελέσεως. Η απαίτηση αυτή πρέπει να ερμηνευθεί αυστηρώς. Μπορεί να αφορά μόνον τις διαδικαστικές λεπτομέρειες
διεξαγωγής της επιστροφής του τέκνου και, σε καμία περίπτωση, δεν μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό λόγο κατά της εκτελέσεως
της αποφάσεως του αρμόδιου δικαστηρίου.
Επομένως, στο πέμπτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το κράτος μέλος εκτελέσεως δεν μπορεί να αρνηθεί να προβεί σε
εκτέλεση αποφάσεως για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό, για τον λόγο ότι, κατόπιν μεταβολής των συνθηκών επελθούσας μετά
την έκδοσή της, η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δύναται να θίξει σοβαρώς το ύψιστο συμφέρον του τέκνου. Η εν λόγω μεταβολή
πρέπει να προβληθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους μέλους προελεύσεως, το οποίο πρέπει επίσης να επιληφθεί αιτήσεως
περί ενδεχομένης αναστολής της εκτελέσεως της αποφάσεώς του.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι κατέθεσαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
1)
Το άρθρο 10, στοιχείο β΄, περίπτωση iv, του κανονισμού (ΕΚ) 2201/2003 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 2003, για τη διεθνή
δικαιοδοσία και την αναγνώριση και εκτέλεση αποφάσεων σε γαμικές διαφορές και διαφορές γονικής μέριμνας ο οποίος καταργεί
τον κανονισμό (ΕΚ) 1347/2000, έχει την έννοια ότι προσωρινό μέτρο δεν αποτελεί «απόφαση για επιμέλεια που δεν συνεπάγεται
την επιστροφή του τέκνου», κατά τη διάταξη αυτή, και δεν μεταβιβάζει βασίμως την αρμοδιότητα στα δικαστήρια του κράτους μέλους
στο οποίο μετακινήθηκε παρανόμως το τέκνο.
2)
Το άρθρο 11, παράγραφος 8, του κανονισμού 2201/2003 έχει την έννοια ότι απόφαση του αρμόδιου δικαστηρίου η οποία διατάσσει
την επιστροφή του τέκνου εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διατάξεως αυτής, ακόμα και αν δεν έχει προηγηθεί οριστική απόφαση
του ιδίου δικαστηρίου σχετικά με δικαίωμα επιμέλειας του τέκνου.
3)
Το άρθρο 47, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 2201/2003 έχει την έννοια ότι μεταγενέστερη απόφαση δικαστηρίου
του κράτους μέλους εκτελέσεως η οποία αναθέτει προσωρινώς το δικαίωμα επιμέλειας και είναι εκτελεστή κατά το δίκαιο του κράτους
αυτού δεν μπορεί να αντιτίθεται στην εκτέλεση προγενέστερης αποφάσεως του αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους μέλους προελεύσεως
για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό, και η οποία διατάσσει την επιστροφή του τέκνου.
4)
Το κράτος μέλος εκτελέσεως δεν μπορεί να αρνηθεί να προβεί σε εκτέλεση αποφάσεως για την οποία έχει εκδοθεί πιστοποιητικό,
για τον λόγο ότι, κατόπιν μεταβολής των συνθηκών επελθούσας μετά την έκδοσή της, η εκτέλεση της αποφάσεως αυτής δύναται να
θίξει σοβαρώς το ύψιστο συμφέρον του τέκνου. Η εν λόγω μεταβολή πρέπει να προβληθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου του κράτους
μέλους προελεύσεως, το οποίο πρέπει επίσης να επιληφθεί αιτήσεως περί ενδεχομένης αναστολής της εκτελέσεως της αποφάσεώς του.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.