CELEX: 62002CJ0039
Konvenzjoni ta' Brussell
Proċediment intiż sabiex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbilità minħabba l-użu ta' bastiment
Azzjoni għal danni
Artikolu 21
Lis pendens
Identiċità tal-partijiet
L-ewwel qorti mitluba tieħu konjizzjoni
Kawża u suġġett identiċi
Nuqqas
Artikolu 25
Kunċett ta' sentenza
Artikolu 27(2)
Ċaħda ta' rikonoxximent

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikoli 21, 25 u 27 tal-Konvenzjoni tas-27 ta' Settembru
1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta' sentenzi ta' natura ċivili u kummerċjali, kif emendata mill-Konvenzjoni tad-9
ta' Ottubru 1978 dwar l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka, ta' l-Irlanda u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda
ta' Fuq (ĠU L 304, p. 1 u – test emendat – p. 77, iktar 'il quddiem il-"Konvenzjoni ta' Brussell").
2       Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' kawża bejn il-kumpannija Mærsk Olie & Gas A/S (iktar 'il quddiem "Mærsk") u
s-soċjetà f'isem kollettiv M. de Haan u W. de Boer (iktar 'il quddiem is-"sidien tal-bastiment") rigward azzjoni għal kumpens
tad-danni allegament ikkawżati lil katusi mgħoddija taħt il-Baħar tat-Tramuntana minn bastiment tas-sajd li jappartjeni lis-sidien
tal-bastiment.

Il-kuntest ġuridiku

Il-Konvenzjoni Internazzjonali ta' l-1957 fuq il-limitazzjoni tar-responsabbiltà tas-sidien tal-bastimenti li jbaħħru
3       L-Artikolu 1(1) tal-Konvenzjoni Internazzjonali fuq il-limitazzjoni tar-responsabbiltà tas-sidien tal-bastimenti li jbaħħru,
ta' l-10 ta' Ottubru 1957 (International Transport Treaties, suppl. 1-10, Jannar 1986, p.81, iktar 'il quddiem il-"Konvenzjoni
ta' l-1957") jipprovdi l-possibiltà għas-sid ta' bastiment li jillimita r-responsabbiltà tiegħu għal ammont speċifikat fir-rigward
ta' waħda mit-talbiet elenkati, sakemm l-avveniment li jkun ta lok għat-talba ma kienx ikkawżat minħabba l-ħtija effettiva
tas-sid. Fost it-talbiet elenkati hemm, fl-Artikolu 1(b), ħsara lil xi proprjetà li seħħet minħabba l-għemil, it-traskuraġni
jew il-ħtija ta' kull persuna li tinsab abbord il-bastiment u li hija konessa man-navigazzjoni tiegħu.
4       Skond l-Artikolu 3(1) ta' din il-Konvenzjoni, l-ammont tal-limitazzjoni ta' responsabbiltà huwa kkalkolat skond it-tunnelaġġ
tal-bastiment u jvarja skond in-natura tal-ħsara kkawżata. B'hekk, meta l-avveniment dannuż jirriżulta fi ħsara lill-proprjetà
biss, l-ammont li għalih il-propjetarju jista' jillimta r-reponsabbiltà tiegħu jikkorrispondi għal 1000 francs Poincaré għal
kull tunnellata tat-tunellaġġ tal-bastiment.
5       Meta t-talbiet meħuda flimkien, li jirriżultaw mill-istess avveniment dannuż, jiżbqu l-limitu tar-responsabbiltà hekk kif
stabbilit, l-Artikolu 2(2) u (3) ta' l-imsemmija Konvenzjoni tipprovdi li fond, ta' ammont li jikkorrispondi għal dan il-limitu,
jista' jinħoloq sabiex ikun eskluzivament disponibbli għat-talbiet li għalihom hija invokata l-limitazzjoni tar-responsabbiltà.
Dan il-fond għandu jitqassam, skond l-Artikolu 3(2), "bejn il-persuni li jagħmlu t-talbiet, proporzjonalment għall-ammont
tat-talbiet tagħhom li jiġu ppruvati". [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
6       Skond l-Artikolu 1(7) tal-Konvenzjoni ta' l-1957, "il-fatt li tiġi invokata l-limitazzjoni tar-responsabbiltà ma jfissirx
li qed tiġi ammessa r-responsabbiltà". [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
7       L-Artikolu 4 ta' din il-Konvenzjoni jipprovdi:
"[...] ir-regoli dwar kif għandu jiġi kkostitwit u mqassam il-fond eventwali u r-regoli tal-proċedura kollha għandhom jiġu
stabbiliti mil-liġi nazzjonali ta' l-Istat fejn il-fond jiġi kkostitwit". [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
8       Mill-proċess jirriżulta li r-Renju ta' l-Olanda kien marbut bil-Konvenzjoni ta' l-1957 fiż-żmien tal-fatti fil-kawża prinċipali.

Il-Konvenzjoni ta' Brussell
9       Mill-preambolu tagħha, jirriżulta li l-Konvenzjoni ta' Brussell għandha bħala għan li tiffaċilita r-rikonoxximent reċiproku
u l-eżekuzzjoni tas-sentenzi ġudizzjarji, skond l-Artikolu 293 KE, u li ssaħħaħ fil-Komunità l-protezzjoni legali tal-persuni
residenti hemmhekk. L-imsemmi preambolu jipprovdi wkoll li huwa importanti għal dan il-għan li tiġi ddeterminata l-ġurisdizzjoni
internazzjonali tal-qrati ta' l-Istati Kontraenti.
10     L-Artikolu 2 tal-Konvezjoni ta' Brussell jistabbilixxi r-regola ġenerali li għandhom ikollhom ġurisdizzjoni, il-qrati ta'
l-Istat li fih ikun iddomiċiljat il-konvenut. L-Artikolu 5 ta' l-imsemmija Konvenzjoni jipprovdi madankollu li, "fi kwistjonijiet
li għandhom x'jaqsmu ma' delitti jew kważi-delitti", il-kawża kontra l-konvenut tista' tinġieb "fil-qrati tal-post fejn ikun
seħħ l-avveniment dannuż". [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
11     L-Artikolu 6(a) ta' din il-Konvenzjoni jżid:
"Meta, skond din il-Konvenzjoni, qorti ta' Stat Kontraenti għandha ġurisdizzjoni f'azzjonijiet li għandhom x'jaqsmu mar-responsabbiltà
minħabba l-użu jew l-tħaddim ta' bastiment, dik il-qorti, jew xi qorti oħra sostitwita għal dan l-iskop mil-liġi interna ta'
dak l-Istat, għandha wkoll ikollha ġurisdizzjoni fuq talbiet għal-limitazzjoni ta' dik ir-responsabbilità." [Traduzzjoni mhux
uffiċjali]
12     Il-Konvenzjoni ta' Brussell hija intiża, barra minn hekk, sabiex tevita sentenzi konfliġġenti. B'hekk skond l-Artikolu 21
tagħha, dwar il-
lis pendens
:
"Meta proċedimenti li jinvolvu l-istess suġġett, l-istess kawża u l-istess partijiet jinġiebu quddiem qrati ta' Stati Kontraenti
differenti, il-qorti li ma tkunx l-ewwel qorti li quddiemha tidher il-kawża għandha,
ex officio
, tiċħad il-ġurisdizzjoni favur l-ewwel qorti invokata.
Il-qorti li għandha tiċħad il-ġurisdizzjoni tista' tissosspendi l-proċedimenti jekk il-ġurisdizzjoni tal-qorti l-oħra hija
kkontestata." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
13     Barra minn hekk, l-Artikolu 22 ta' din il-Konvenzjoni jipprovdi:
"Meta azzjonijiet konnessi jkunu ppreżentati quddiem qrati ta' Stati Kontraenti differenti u jkunu pendenti quddiem qorti
ta' l-ewwel istanza, il-qorti li ma tkunx l-ewwel qorti li quddiemha tidher il-kawża tista' tissosspendi l-proċedimenti.
Din il-qorti tista' wkoll, fuq rikors ta' waħda mill-partijiet, tiċħad il-ġurisdizzjoni jekk il-liġi tagħha tipermetti li
l-kawżi konnessi jingħaqdu u jekk il-qorti l-ewwel invokata jkollha ġurisdizzjoni fuq iż-żewġ azzjonijiet.
Għall-iskopijiet ta' dan l-Artikolu, azzjonijiet huma meqjusa li jkunu konnessi meta jkollha rabta daqstant stretta illi jkun
aktar konvenjenti illi jinstemgħu u jiġu deċiżi flimkien sabiex ikun evitat ir-riskju ta' sentenzi irrikonċiljabbli li jirriżultaw
minn proċedimenti separati." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
14     Fil-qasam tar-rikonoxximent, l-Artikolu 25 ta' l-imsemmija Konvenzjoni jistipula:
"Għall-iskopijiet ta' dan ir-Regolament, "sentenza" tfisser kull sentenza mogħtija minn qorti jew tribunal ta' Stat Kontraenti,
indipendentement minn kif tista' tissejjaħ dik is-sentenza, inklużi digriet, ordni, deċiżjoni jew mandat ta' eżekuzzjoni,
kif ukoll id-determinazzjoni ta' l-ispejjeż minn uffiċjal tal-qorti." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
15     L-ewwwel paragrafu ta' l-Artikolu 26 tal-Konvenzjoni ta' Brussell jipprovdi li:
"Sentenza mogħtija fi Stat Kontraenti għandha tiġi rikonoxxuta fl-Istati Kontraenti l-oħra mingħajr ma tkun meħtieġa proċedura
speċjali."
16     Mandankollu, skond l-Artikolu 27:
"Sentenza m'għandhiex tiġi rikonoxxuta:
[…]
2.       jekk l-att li jkun fetaħ il-proċedimenti jew dokument ekwivalenti ma jkunx ġie nnotifikat lill-konvenut kontumaċi, regolarment
u fi żmien suffiċjenti, sabiex ikun jista' jħejji d-difiża tiegħu;
[...]." [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
17     L-Artikolu IV tal-Protokoll anness mal-Konvenzjoni ta' Brussell jistipula:
"Id-dokumenti ġudizzjarji u
extra
-ġudizzjarji […] li għandhom jiġu nnotifikati jew ikkomunikati lill-persuni li jinsabu fit-territorju ta' Stat Kontraenti
ieħor għandhom ikunu mibgħuta skond il-modalitajiet previsti mill-Konvenzjonijiet jew ftehim konklużi bejn l-Istati Kontraenti.
[...]" [Traduzzjoni mhux uffiċjali]

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
18     F'Mejju ta' l-1985, Mærsk għaddiet sensiela ta' katusi taż-żejt u tal-gass fil-Baħar tat-Tramuntana. Matul ix-xahar ta' Ġunju
1985, bastiment tas-sajd li jappartjeni lis-sidien tal-bastiment, kien qed jistad fiż-żona fejn kienu tqiegħdu dawn il-katusi.
Mærsk ikkonstatat li l-katusi kien sarilhom il-ħsara.
19     Permezz ta' ittra tat-3 ta' Lulju 1985, Mærsk informat lis-sidien tal-bastiment li hija kienet qed iżżommhom responsabbli
għal dawn id-danni, u li l-prezz tax-xogħol ta' tiswija tagħhom kien ġie stmat għal 1 700 019,00 USD u 51 961,58 GPB.
20     Fit-23 ta' April 1987, is-sidien tal-bastiment ressqu quddiem l-l’Arrondissementsrechtbank Groningen (L-Olanda), li hu l-post
tar-reġistrazzjoni tal-bastiment tagħhom, talba għal-limitazzjoni tar-responsabbiltà tagħhom. Fis-27 ta' Mejju 1987, din il-qorti
tat digriet li stabbilixxa provviżorjament din il-limitazzjoni għal 52 417,40 NLG u ordnat lis-sidien tal-bastiment jiddepożitaw
din is-somma flimkien ma' 10 000 NLG sabiex ikopru l-ispejjeż legali. Permezz ta' teleks tal-5 ta' Ġunju 1987, l-avukati tas-sidien
tal-bastiment infurmaw lil Mærsk b'din id-deċiżjoni.
21     Fl-20 ta' Ġunju 1987, Mærsk fetħet kawża għad-danni kontra s-sidien tal-bastiment quddiem il-Vestre Landsret (id-Danimarka).
22     Fl-24 ta' Ġunju ta' wara, Mærsk appellat, quddiem il-Gerechtshof Leeuwarden (l-Olanda) mis-sentenza ta' l-Arrondissementsrechtbank
Groningen billi invokat in-nuqqas ta' ġurisdizzjoni ta' din. Fis-6 ta' Jannar 1988, il-qorti ta' l-appell ikkonfermat id-deċiżjoni
tal-qorti tal-prim' istanza billi rreferiet, b'mod partikolari, għall-Artikoli 2 u 6(a) tal-Konvenzjoni ta' Brussell. Mærsk
ma ressqitx appell intiż għall-annullament ta' din is-sentenza.
23     Permezz ta' ittra rreġistrata ta' l-1 ta' Frar 1988, l-amministratur nnotifika lill-avukat ta' Mærsk bid-digriet tal-qorti
li jistabbilixxi l-fond li jillimita r-responsabbiltà u permezz ta' ittra tal-25 ta' April ta' wara, stieden lil Mærsk sabiex
tippreżenta lit-talba tagħha.
24     Mærsk naqset milli tilqa' din l-istedina, iżda għażlet li tkompli l-kawża quddiem il-qorti Daniża. Fin-nuqqas ta' produzzjoni
ta' talbiet mill-persuni leżi, l-ammont depożitat fil-qorti Olandiża ngħata lura lis-sidien tal-bastiment f'Diċembru 1988.
25     Permezz ta' deċiżjoni tas-27 ta' April 1988, il-Vestre Landsret ikkunsidrat li d-deċiżjonijiet tal-qrati Olandiżi tas-27 ta'
Mejju 1987 u tas-6 ta' Jannar 1988 kellhom jiġu kkunsidrati bħala sentenzi fis-sens ta' l-Artikolu 25 tal-Konvenzjoni ta'
Brussell, peress li Mærsk kellha l-possibbiltà li tiddefendi lilha nnfisha matul il-kawża.
26     Peress li qieset li l-proċedimenti li tressqu fl-Olanda u fid-Danimarka kienu bejn l-istess partijiet, kellhom l-istess suġġett
u l-istess kawża u din il-konstatazzjoni ma setatx tiġi invalidata minħabba l-fatt li Mærsk naqset milli tiddefendi l-interessi
tagħha fil-kuntest tal-proċedimenti li jirrigwardaw il-limitazzjoni tar-responsabbiltà, il-Vestre Landsret iddeċidiet li l-kundizzjonijiet
għall-konstatazzjoni tal-
lis pendens
skond l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell kienu ġew sodisfatti.
27     Fid-dawl tal-fatt li l-proċedimenti kienu mressqa qabel fl-Olanda (it-23 ta' April 1987) u tal-konstatazzjoni magħmula mill-Arrondissementsrechtbank
Groningen, ikkonfermata fl-appell, li hija kellha l-ġurisdizzjoni sabiex tagħti s-sentenza tagħha, il-Vestre Landsret ċaħdet
il-ġurisdizzjoni tagħha favur il-qorti Olandiża, skond it-tieni paragrafu ta' l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.
28     Mærsk ressqet appell quddiem il-Højesteret.
29     Billi qieset li l-kawża tqajjem kwistjonijiet ta' interpretazzjoni ta' l-Artikoli 21, 25 u 27 tal-Konvenzjoni ta' Brussell,
il-qorti tar-rinviju ddeċidiet li tisspospendi l-proċedimenti u li tagħmel is-segwenti domandi għal deċiżjoni preliminari
lill-Qorti tal-Ġustizzja:
"1)      Proċedura intiża biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà fuq it-talba ta' sid ta' bastiment [skond il-Konvenzjoni
ta' l-1957] taqa' taħt l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni [ta' Brussell] meta r-rikors jirrigwarda, b'mod ċar, dak li seta' kien
affettwat bħala vittma potenzjali ta' dannu?
2)      Sentenza li tordna li jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà skond ir-regoli tal-proċedura Olandizi fis-seħħ fl-1986
hija sentenza ta' qorti jew tribunal fis-sens ta' l-Artikolu 25 ta' l-imsemmija Konvenzjoni?
3)      Jista', illum, jinċaħad ir-rikonoxximent fi Stat Kontraenti ieħor, fuq il-bażi ta' l-Artikolu 27(2) ta' l-imsemmija Konvenzjoni,
ta' fond li jillimita r-responsabbiltà, stabbilit fis-27 ta' Mejju 1987 minn qorti Olandiża skond ir-regoli Olandiżi fis-seħħ
f'dak iż-żmien, mingħajr ma jkun ġie nnotifikat minn qabel lill-kreditur ikkonċernat, ?
4)      Fil-każ ta' risposta affermattiva għat-tielet domanda: il-kreditur in kwistjoni, jista' jiġi prekluż milli jinvoka l-Artikolu
27(2) minħabba l-fatt li hu ressaq sussegwentement, fl-Istat Membru fejn ġie stabbiliet il-fond, quddiem qorti superjuri,
il-kwistjoni ta' ġurisdizzjoni mingħajr ma kien eċċepixxa n-nuqqas ta' notifikazzjoni fir-rigward tiegħu?

Fuq l-ewwel domanda
30     Permezz ta' l-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk, minn naħa waħda, talba mressqa quddiem
il-qorti ta' Stat Kontraenti mis-sid ta' bastiment, intiża biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà, li tindika
l-vittma potenzjali tad-dannu u, min-naħa l-oħra, azzjoni għal danni mressqa quddiem il-qorti ta' Stat Kontraenti ieħor minn
dik il-vittma kontra s-sid tal-bastiment, jikkostitwux talbiet li għandhom l-istess suġġett u l-istess kawża, u li huma magħmula
mill-istess partijiet fis-sens ta' l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.
31     Għandu jiġi mfakkar, b'mod preliminari, li l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell, dwar l-azzjonijiet konnessi, jinsab
fis-Sezzjoni 8 tat-Titolu II ta' din il-Konvenzjoni, li hija intiża, fl-interess ta' l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja
fi ħdan il-Komunità, biex tevita proċedimenti paralleli quddiem il-qrati ta' Stati Kontraenti differenti u sentenzi konfliġġenti
li jistgħu jirriżultaw minn dan. B'hekk, din il-leġislazzjoni tfittex li teskludi, kemm jista' jkun, sa mill-bidu, sitwazzjoni
bħal dik prevista fl-Artikolu 27(3) ta' l-imsemmija Konvenzjoni, jiġifieri n-nuqqas ta' rikonoxximent ta' sentenza minħabba
l-inkompatibbiltà tagħha ma' sentenza mogħtija bejn l-istess partijiet fl-Istat mitlub li jirrikonoxxi s-sentenza (ara s-sentenzi
tat-8 ta' Diċembru 1987, Gubisch Maschinenfabrik, 144/86, Ġabra p. 4861, punt 8 u tad-9 ta' Diċembru 2003, Gasser, C-116/02,
li għadha ma ġietx ippubblikata fil-Ġabra, punt 41).
32     Minn dan jirriżulta li, sabiex jintlaħqu dawn l-għanijiet, l-Artikolu 21 għandu jkun interpretat b'mod wiesgħa, li jkopri,
bħala regola, is-sitwazzjonijiet kollha ta'
lis pendens
quddiem il-qrati ta' Stati Kontraenti, indipendentament mid-domiċilju tal-partijiet (sentenzi tas-27 ta' Ġunju 1991, Overseas
Union Insurance
et
C-351/89, Ġabra p. I‑3317, punt 16 u Gasser, iċċitata iktar 'il fuq, punt 41).
33     F'dan il-każ, huwa paċifiku li l-proċedimenti intiżi sabiex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà, bħal dawk imressqa
quddiem il-qorti Olandiża, għandhom bħala għan li jippermettu lis-sid ta' bastiment, li jista' jinżamm responsabbli għal waħda
mit-talbiet elenkati fl-Artikolu 1(1) tal-Konvenzjoni ta' l-1957, jillimita r-responsabbiltà tiegħu għal ammont ikkalkulat
skond l-Artikolu 3 ta' din, u b'hekk il-kredituri ma jkunux jistgħu jippretendu ammonti barra minn dawk li jkunu intitolati
għalihom, mis-sid tal-bastiment, għall-istess avveniment dannuż, fil-kuntest ta' din il-proċedura.
34     Tali talba sabiex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà bla dubju tikkostitwixxi talba fis-sens ta' l-Artikolu
21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell. Manadnkollu, għandu jiġi eżaminat ukoll jekk hija għandhiex l-istess suġġett u l-istess kawża
bħal azzjoni għad-danni imressqa mill-vittma kontra s-sid tal-bastiment, quddiem il-qorti ta' Stat Kontraenti ieħor u jekk
dawn it-talbiet ġewx ippreżentati bejn l-istess partijiet. Dawn it-tliet kundizzjonijiet kumulattivi għandhom jiġu sodisfatti
sabiex tinħoloq sitwazzjoni ta'
lis pendens
fis-sens ta' l-imsemmi Artikolu 21.
35     Minn naħa, jidher ċar li t-talbiet li qed jiġu kkunsidrati m'għandhomx l-istess suġġett. Fil-fatt, filwaqt li l-azzjoni għad-danni
hija intiża sabiex il-konvenut ikun iddikjarat responsabbli, it-talba għal-limitazzjoni ta' responsabbiltà għandha bħala għan,
fil-każ li tiġi ddeterminata r-responsabbiltà, li din ir-responsabbiltà tkun limitata għal ammont ikkalkulat skond il-Konvenzjoni
ta' l-1957, u għandu jiġi kkunsdirat li, skond l-Artikolu 1(7) ta' l-imsemmija Konvenzjoni, "il-fatt li tiġi invokata l-limitazzjoni
tar-responsabbiltà ma jfissirx li qed tiġi ammessa r-responsabbiltà". [Traduzzjoni mhux uffiċjali]
36     Il-fatt li, fil-kuntest tal-proċedimenti għall-istabbiliment ta' fond li jillimita r-responsabbilità, it-talbiet jiġu vverifikati
mill-amministratur jew jistgħu jkunu kkontestati mid-debitur, mhuwiex ta' tali natura li jista' jqajjem dubji dwar din l-analiżi.
Fil-fatt, kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja, sabiex jiġi ddeterminat jekk żewġ talbiet għandhomx l-istess għan, skond
l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell, għandhom jitqiesu biss, kif jirriżulta mill-kliem ta' dan l-Artikolu, il-pretensjonijiet
rispettivi tar-rikorrenti f'kull waħda mill-kawżi u mhux tad-difiża eventwalment sostnuta mill-konvenut (sentenza tat-8 ta'
Mejju 2003, Gantner Electronic, C-111/01, Ġabra p. I‑4207, punt 26).
37     Min-naħa l-oħra, it-talbiet ikkunsidrati lanqas ma għandhom l-istess kawża, fis-sens ta' l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni.
38     Fil-fatt, peress li l-"kawża" tinkludi l-fatti u r-regola legali invokati bħala bażi tat-talba (ara s-sentenza tas-6 ta' Diċembru
1994, Tatry, C-406/92, Ġabra p. I‑5439, punt 39), għandu jiġi kkonstatat li, anki li kieku l-fatti li jkunu taw lok għaż-żewġ
proċedimenti huma identiċi, ir-regola legali li tikkostitwixxi l-bażi taż-żewġ talbiet hija differenti, hekk kif osservaw
Mærsk, il-Kummissjoni u l-Avukat Ġenerali fil-punt 41 tal-konklużjonijiet tiegħu. Fil-fatt, l-azzjoni għad-danni hija bbażata
fuq il-liġi dwar ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali, filwaqt li t-talba intiża biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà
huwa bbażat fuq il-Konvenzjoni ta' l-1957 u l-leġislazzjoni Olandiża li implementatha.
39     Konsegwentement, mingħajr ma huwa neċessarju li tiġi eżaminata t-tielet kundizzjoni fuq jekk il-partijiet humiex l-istess,
għandu jiġi konkluż li, peress li s-suġġett u l-kawża mhumiex identiċi, ma teżistix sitwazzjoni ta'
lis pendens
fis-sens ta' l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell bejn proċedimenti intiżi biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà
ta' sid ta' bastiment, bħal dawk fil-kawża prinċipali quddiem il-qorti Olandiża u azzjoni għad-danni mressqa quddiem il-qorti
tar-rinviju.
40     Din il-konklużjoni ma tipprekludix, bħala regola, hekk kif osservaw ir-Renju Unit u l-Avukat Ġenerali fil-punt 45 tal-konklużjonijiet
tiegħu, l-applikazzjoni ta' l-Artikolu 22 tal-Konvenzjoni ta' Brussell. Fil-fatt, talbiet, bħal dawk in kwistjoni fil-kawża
prinċipali, għandhom rabta stretta biżżejjed biex jistgħu jkunu kkunsidrati bħala konnessi fis-sens tat-tielet paragrafu ta'
dan l-Artikolu, bir-riżultat li t-tieni qorti li quddiemha tressqu l-proċedimenti tista' tissospendi l-proċedimenti.
41     Madankollu, la hemm lok, f'dan il-każ, li jiġu eżaminati l-kundizzjonijiet ta' applikazzjoni ta' l-Artikolu 22 tal-Konvenzjoni
ta' Brussell u lanqas, b'mod partikolari, li tiġi stabbilità liema kienet tkun, f'dan il-każ, l-ewwel qorti li ħadet konjizzjoni
tal-kawża, peress li jirrizulta mid-digriet tar-rinviju li l-proċedimenti quddiem l-Arrondissementsrechtbank Groningen huma
definittivament magħluqa u li, fin-nuqqas ta' preżentata ta' talbiet mill-persuni leżi, l-ammont iddepożitat ma' din il-qorti
ngħata lura lis-sidien tal-bastiment f'Diċembru 1988. F'dawn iċ-ċirkustanzi, ma jeżistux iktar "azzjonijiet konnessi" fis-sens
ta' l-Artikolu 22 tal-Konvenzjoni.
42     Fid-dawl ta' dak li ntqal qabel, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li r-rikors imressaq quddiem il-qorti ta' Stat
Kontraenti mis-sid ta' bastiment intiż biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà, li jindika l-vittma potenzjali
tad-dannu, minn naħa waħda, u, azzjoni għal danni mressqa quddiem il-qorti ta' Stat Kontraenti ieħor minn dik il-vittma kontra
s-sid tal-bastiment, min-naħa l-oħra, ma joħolqux sitwazzjoni ta'
lis pendens
fis-sens ta' l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.

Fuq it-tieni domanda
43     Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk sentenza li tordna li jiġi stabbilit fond li jillimita
r-responsabbiltà, bħal dik fil-kawża prinċipali, hijiex sentenza fis-sens ta' l-Artikolu 25 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.
44     Rigward dan, għandu jiġi mfakkar li, skond l-Artikolu 25, il-kunċett ta' "sentenza" fis-sens ta' l-imsemmija Konvenzjoni jkopri
"kull s """ entenza mogħtija minn qorti jew tribunal ta' Stat Kontraenti, indipendentement minn kif tista' tissejjaħ dik is-sentenza".
[Traduzzjoni mhux uffiċjali]
45     Kif diġà ddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja (ara s-sentenza tat-2 ta' Ġunju 1994, Solo Kleinmotoren, C-414/92, Ġabra p. I‑2237,
punt 17), sabiex ikun jista' tiġi kkwalifikat bħala "sentenza" fis-sens tal-Konvenzjoni, l-att irid jinħareġ minn korp ġudizzjarju
li jappartjeni lil Stat Kontraenti u li jiddeċiedi huwa stess, fuq il-punti kontenzjużi bejn il-partijiet.
46     Kif ġie mfakkar fir-rapport fuq il-Konvenzjoni ta' Brussell (ĠU 1979, C 59, p. 71, punt 184), l-Artikolu 25 ta' din il-Konvenzjoni
mhuwiex limitat għas-sentenzi li jiddeċiedu l-kawża għal kollox jew parzjalment, iżda japplika wkoll għad-deċiżjonijiet interlokutorji
jew li jordnaw miżuri provviżorji jew kawtelatorji.
47     Konsegwentament, deċiżjoni, bħad-digriet tas-27 ta Mejju 1987 ta' l-Arrondissementsrechtbank Groningen, li tistabbilixxi provviżorjament
l-ammont safejn ir-responsabbiltà ta' sid ta' bastiment hija limtata, taqa' taħt l-Artikolu 25 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.
48     Madankollu, Mærsk issostni li dan id-digriet ma setax jikkostitwixxi sentenza fis-sens ta' dan l-Artikolu peress li ngħata
fi tmiem proċedura mhux ikkontestata.
49     Din l-oġġezzjoni ma tistax tiġi milqugħa.
50     Fil-fatt, filwaqt li huwa veru li, skond ġurisprudenza stabbilità, il-Konvenzjoni tirrigwarda, essenzjalment, is-sentenzi
ġudizzjarji li, qabel ma jkun intalab ir-rikonnoxximent u l-eżekuzzjoni tagħhom fi Stat li ma jkunx l-Istat ta' l-oriġini,
kienu jew setgħu ikunu s-suġġett f'dak l-Istat ta' l-oriġini, skond proċeduri diversi, ta' proċedimenti istruttorji kkontestati
(sentenza tal-21 ta' Mejju 1980, Denilauler, 125/79, Ġabra p. 1553, punt 13), għandu jiġi kkonstatat, preċiżament, li għalkemm
għalkemm ingħata fi tmiem fażi inizjali ta' proċedimenti mhux ikkontestati, il-partijiet setgħu ppreżentaw sottomissjonijiet
dwar id-digriet tal-qorti Olandiża qabel ma tqajjmet il-kwistjoni dwar ir-rikonoxximent jew l-eżekuzzjoni tiegħu skond il-Konvenzjoni
(ara wkoll, f'dan is-sens, is-sentenza tat-13 ta' Lulju 1995, Hengst Import, C-474/93, Ġabra p. I-2113, punt 14).
51     B'hekk, mill-proċess jirriżulta li tali digriet ma jipproduċix effett qabel ma jkun ġie notifikat lill-kredituri, li jistgħu,
imbagħad jiddefendu d-drittijiet tagħhom quddiem il-qorti li tatu billi jikkontestaw kemm id-dritt tad-debitur li jibbenefika
minn limitazzjoni ta' responsabbiltà, kif ukoll l-ammont ta' din il-limitazzjoni. Barra minn hekk, il-kredituri jistgħu jressqu
appell minn dan id-digriet billi jikkontestaw il-ġurisdizzjoni tal-qorti li tatu – kif ġara f'dan il-każ fil-kawża prinċipali.
52     Fid-dawl ta' dak li ntqal qabel, ir-risposta għat-tieni domanda għandha tkun li sentenza li tordna li jiġi stabbilit fond
li jillimita r-responsabbiltà, bħal dik fil-kawża prinċipali, hija sentenza ta' qorti jew tribunal fis-sens ta' l-Artikolu
25 tal-Konvenzjoni ta' Brussell.

Fuq it-tielet u r-raba' domandi
53     Permezz tat-tielet u r-raba' domandi, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk jistax jinċaħad
ir-rikonoxximent fi Stat Kontraenti ieħor, fuq il-bażi ta' l-Artikolu 27(2) tal-Konvenzjoni ta' Brussell, ta' sentenza li
tistabbilixxi fond li jillimita r-responsabbiltà, li ma tkunx ġiet innotifikata minn qabel lill-kreditur ikkonċernat, anki
meta l-kreditur appella minn din is-sentenza sabiex jikkontesta l-ġurisdizzjoni tal-qorti li tatha, iżda ma eċċepixxiex in-nuqqas
ta' notifikazzjoni ta' l-att li jkun fetaħ il-proċedimenti.
54     Rigward dan, għandu jiġi mfakkar li l-Artikolu 27 tal-Konvenzjoni jelenka l-kundizzjonijiet li għalihom huwa suġġett, fi Stat
Kontraenti, ir-rikonoxximent ta' sentenzi mogħtija fi Stat Kontraenti ieħor. Skond il-paragrafu 2 ta' l-imsemmi Artikolu,
ir-rikonoxximent għandu jiġi miċħud "jekk l-att li jkun fetaħ il-proċedimenti jew dokument ekwivalenti ma jkunx ġie nnotifikat
lill-konvenut kontumaċi, regolarment u fi żmien suffiċjenti sabiex ikun jista' jħejji d-difiża tiegħu".
55     Din id-dispożizzjoni għandha bħala għan, skond ġurisprudenza stabbilità, li tassigura li sentenza ma tkunx rikonoxxuta jew
eżegwita skond il-Konvenzjoni, jekk il-konvenut ma kellux il-possibbiltà li jiddefedi ruħu quddiem il-qorti ta' l-oriġini
(sentenzi tas-16 ta' Ġunju 1981, Klomps, 166/80, Ġabra p. 1593, punt 9; tal-21 ta' April 1993, Sonntag, C-172/91, Ġabra p.
I‑1963, punt 38 u Hengst Import, iċċitata iktar 'il fuq, punt 17).
56     Minn dan jirriżulta li sentenza tista' ma tiġix rikonoxxuta, għar-raġunijiet indikati fl-Artikolu 27(2) tal-Konvenzjoni ta'
Brussell biss jekk il-konvenut kien kontumaċi fil-proċedimenti orġinali. Għalhekk, din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi invokata
meta l-konvenut deher, għall-inqas jekk kien ġie informat bl-elementi tal-kawża u kellu l-opportunità jiddefendi ruħu (sentenza
Sonntag, iċċitata iktar 'il fuq, punt 39).
57     F'dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li Mærsk qatt ma dehret fil-proċedimenti intiżi sabiex jiġi stabbilit il-fond li jillimita
r-responsabbiltà. Ċertament, hija ressqet appell mid-digriet tas-27 ta' Mejju 1987. Madankollu, kif osserva l-Avukat Ġenerali
fil-punt 60 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali appell, li kien jirrigwarda l-ġurisdizzjoni tal-qorti li tat dak id-digriet biss,
ma jistax jitqies ekwivalenti għal dehra tal-konvenuta fil-proċedimenti intiżi sabiex jillimitaw r-responsabbiltà tas-sidien
tal-bastiment għal ċertu ammont. Konsegwentement, hemm lok li l-konvenuta tiġi kkunsidrata bħala kontumaċi fis-sens ta' l-Artikolu
27(2) tal-Konvenzjoni.
58     F'dawn iċ-ċirkustanzi, skond din l-aħħar dispożizzjoni, sabiex is-sentenza li tistabbilixxi fond li jillimita r-responsabbiltà
tkun tista' tiġi rikonoxxuta, skond il-Konvenzjoni ta' Brussell, l-att li fetaħ il-proċedimenti kellu jiġi notifikat lil Mærsk
regolarment u fi żmien suffiċjenti.
59     F'dan ir-rigward, għandu jittieħed kont tal-partikolarità tal-proċedura għall-istabbiliment ta' fond li jillimita r-responsabbiltà,
bħal dik regolata mid-dritt Olandiż, li fiha, digriet li jistabbilixxi provviżorjament il-limitu tar-responsabbilità huwa,
għall-ewwel, adottat b'mod provviżorju mill-qorti wara proċedura unilaterali u imbagħad, il-partijiet ikunu jistgħu jippreżentaw
is-sottomissjonijiet tagħhom, kif ġie mfakkar fil-punt 50 ta' din is-sentenza. Tali digriet għandu jiġi kkunsidrat bħala att
ekwivalenti għal att li jkun fetaħ il-proċedimenti fis-sens ta' l-Artikolu 27(2) ta' l-imsemmija Konvenzjoni.
60     Mill-proċess jirriżulta, minn naħa waħda, li l-amministratur maħtur mill-Arrondissementsrechtbank Groningen informa lil Mærsk,
permezz ta' ittra reġistrata ta' l-1 ta' Frar 1988, bil-kontenut tad-digriet tas-27 ta' Mejju 1987 u min-naħa l-oħra, li skond
l-indikazzjonijiet mogħtija mill-Gvern Olandiż, tali notifika hija regolari skond id-dritt Olandiż u l-Konvenzjoni dwar il-komunikazzjoni
u n-notifika barra mill-pajjiż ta' dokumenti ġudizzjarji u
extra
-ġudizzjarji ta' natura ċivili u kummerċjali, iffirmata fl-Aja fil-15 ta' Novembru 1965, li kienet torbot ir-Renju ta' l-Olanda
u r-Renju tad-Danimarka fiż-żmien tal-fatti tal-kawża prinċipali.
61     Hija l-qorti li fiha tkun qed tintalab l-eżekuzzjoni tas-sentenza li għandha tivvaluta jekk din in-notifika kinitx saret regolarment
u fi żmien suffiċjenti sabiex il-konvenut seta' jħejji d-difiża tiegħu fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-każ. (sentenzi Klomps,
iċċitata iktar 'il fuq, punt 20 u tal-11 ta' Ġunju 1985, Debaecker u Plouvier, 49/84, Ġabra p. 1779, punt 31).
62     Fid-dawl ta' l-iżvulippi preċedenti, ir-risposta għat-tielet u raba' domandi għandha tkun li ma jistax jinċaħad ir-rikonoxximent
fi Stat Membru ieħor, fuq il-bażi ta' l-Artikolu 27(2) tal-Konvenzjoni ta' Brussell, ta' sentenza li tistabbilixxi fond li
jillimita r-responsabbiltà, fin-nuqqas ta' notifikazzjoni ġudizzjarja minn qabel lill-kreditur ikkonċernat u anki meta dan
ta' l-aħħar ikun appella mis-sentenza sabiex jikkontesta l-ġurisdizzjoni tal-qorti li tatha, sakemm hija kienet ġiet innotifikata
jew ikkomunikata lill-konvenut regolarment u fi żmien suffiċjenti.

Fuq l-ispejjeż
63     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' l-osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla), taqta' u tiddeċiedi li:
1)
Rikors imressaq quddiem il-qorti ta' Stat Kontraenti mis-sid ta' bastiment intiż biex jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà,
li jindika l-vittma potenzjali tad-dannu, minn naħa waħda, u, azzjoni għal danni mressqa quddiem il-qorti ta' Stat Kontraenti
ieħor minn dik il-vittma kontra s-sid tal-bastiment, min-naħa l-oħra, ma joħolqux sitwazzjoni ta' lis pendens fis-sens ta'
l-Artikolu 21 tal-Konvenzjoni tas-27 ta' Settembru 1968 dwar il-ġurisdizzjoni u l-eżekuzzjoni ta' sentenzi ta' natura ċivili
u kummerċjali, kif emendata mill-Konvenzjoni tad-9 ta' Ottubru 1978 dwar l-adeżjoni tar-Renju tad-Danimarka, ta' l-Irlanda
u tar-Renju Unit tal-Gran Brittanja u ta' l-Irlanda ta' Fuq.
2)
Sentenza li tordna li jiġi stabbilit fond li jillimita r-responsabbiltà, bħal dik fil-kawża prinċipali, hija sentenza ta'
qorti jew tribunal fis-sens ta' l-Artikolu 25 ta' din il-Konvenzjoni.
3)
Ma jistax jinċaħad ir-rikonoxximent fi Stat Membru ieħor, fuq il-bażi ta' l-Artikolu 27(2) ta' l-imsemmija Konvenzjoni, ta'
sentenza li tistabbilixxi fond li jillimita r-responsabbiltà, fin-nuqqas ta' notifikazzjoni ġudizzjarja minn qabel lill-kreditur
ikkonċernat u anki meta dan ta' l-aħħar ikun appella mis-sentenza sabiex jikkontesta l-ġurisdizzjoni tal-qorti li tatha, sakemm
hija kienet ġiet innotifikata jew ikkomunikata lill-konvenut regolarment u fi żmien suffiċjenti.
Firem
*
* Lingwa tal-kawża: id-Daniż.