CELEX: 62009CJ0428
Politika soċjali
Protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema
Direttiva 2003/88/KE
Organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol
Artikoli 1, 3 u 17
Kamp ta’ applikazzjoni
Attività okkażjonali u stagjonali ta’ persuni li għandhom ‘kuntratt ta’ xogħol edukattiv’
Limitazzjoni tal-ħin tax-xogħol ta’ dan il-persunal li jwettaq 80 ġurnata xogħol fis-sena f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu
Leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tipprevedix, għal dan il-persunal, perijodu minimu ta’ mistrieħ ta’ kuljum
Derogi previsti fl-Artikolu 17
Kundizzjonijiet
Garanzija ta’ perjodu ekwivalenti ta’ mistrieħ obbligatorju jew, f’każijiet eċċezzjonali, ta’ protezzjoni xierqa

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tad-Direttiva 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill,
tal‑4 ta’ Novembru 2003, li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti,
Kapitolu 5, Vol. 4, p. 381).
It-talba ġiet ppreżentata fil-kuntest ta’ rikors li permezz tiegħu l-Union syndicale Solidaires Isère (iktar ’il-quddiem l-“Union
syndicale”) titlob lill-Conseil d’État jannulla d-Digriet Nru 2006-950, tat-28 ta’ Lulju 2006, dwar ix-xogħol edukattiv, adottat
għall-implementazzjoni tal-Liġi Nru 2006-586, tat‑23 ta’ Mejju 2006, dwar il-volontarjat assoċjattiv u x-xogħol edukattiv,
sa fejn dan jinserixxi fil-Kodiċi tax-Xogħol l-Artikoli D. 773-2-1, D. 773-2-2 u D. 773-2-3, kif ukoll id-deċiżjoni impliċita
li permezz tagħha il-Prim Ministru ċaħad ir-rikors tagħha ppreżentat kontra l-imsemmi digriet.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni
Id-Direttiva 89/391/KEE
Skont l-Artikolu 2(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 89/391/KEE, tat‑12 ta’ Ġunju 1989, dwar l-introduzzjoni ta’ miżuri sabiex
jinkoraġġixxu titjib fis-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq ix-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1,
p. 349), dik id-Direttiva “għandha tgħodd għas-setturi ta’ attività kollha, kemm pubbliċi u kemm privati (industrijali, agrikoli,
kummerċjali, amministrattivi, ta’ servizz, edukattivi, kulturali, ta’ serħan [ta’ ħin liberu], etċ.)”.
L-Artikolu 2(2) tal-imsemmija direttiva jipprevedi madankollu li din “ma għandhiex tgħodd fejn karatteristiċi partikolari
għal ċerti attivitajiet ta’ servizzi pubbliċi speċifiċi, bħall-forzi armati jew il-pulizija, jew għal ċerti attivitajiet speċifiċi
fis-servizzi tal-protezzjoni ċivili, b’mod inevitabbli jmorru kontra tagħha”.
Id-Direttiva 2003/88
Id-Direttiva 2003/88 ħassret, b’effett mit‑2 ta’ Awwissu 2004, id-Direttiva tal-Kunsill 93/104/KE, tat‑23 ta’ Novembru 1993,
dwar xi aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 197), li kkodifikat
id-dispożizzjonijiet tagħha.
Il-ħames, is-seba’, il-ħmistax u s-sittax-il premessa tad-Direttiva 2003/88 jiddikjaraw:
“(5)      Il-ħaddiema kollha għandhom ikollhom perjodi adekwati ta’ serħan [mistrieħ]. […] Il-ħaddiema tal-Komunità għandhom ikunu mogħtija
l-perjodi minimi ta’ serħan [mistrieħ] ta’ kull jum u ta’ kull ġimgħa [u annwali], u waqfien adekwati. […]
[…]
(7)       Ir-riċerka uriet li l-ġisem uman huwa aktar sensittiv matul il-lejl għal disturbi ambjentali u wkoll għal ċerti tipi tqal
ta’ organizzazzjoni u li perjodi twal ta’ xogħol matul il-lejl jistgħu ikunu ta’ detriment għas-saħħa ta’ ħaddiema u jistgħu
jipperikolaw is-sigurtà tagħhom fil-post tax-xogħol.
[…]
(15) In vista tal-kwestjonijiet imqajma mill-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol fi ħdan impriża, jidher li huwa mixtieq li
jkun hemm provvediment għal flessibbiltà fl-applikazzjoni ta’ ċerti disposizzjonijiet ta’ din id-Direttiva, waqt li jassiguraw
konformità mal-prinċipji tal-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema.
(16) Huwa meħtieġ li jkun hemm provvediment li ċerti disposizzjonijiet jistgħu jkunu suġġetti għal derogi implimentati, skond
iċ-ċirkostanzi, mill-Istati Membri jew miż-żewġ naħat tal-industrija. Bħala regola ġenerali, fil-każ ta’ deroga, il-ħaddiema
kkonċernati għandhom jingħataw perjodi kompensatorji ta’ mistrieħ.”
L-Artikolu 1 tad-Direttiva 2003/88, li jikkonċerna l-għan u l-iskop [kamp ta’ applikazzjoni] tagħha jgħid is-segwenti:
“1.       Din id-Direttiva tistabbilixxi ħtiġiet minimi tas-siġurtà u s-saħħa għall-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol.
2.       Din id-Direttiva tapplika għal:
a)       il-perjodi minimi ta’ serħan [mistrieħ] ta’ kull jum, serħan [mistrieħ] ta’ kull ġimgħa u leave annwali, għal waqfien u ħin
tax-xogħol massimu ta’ kull ġimgħa; u
b)      ċerti aspetti tax-xogħol bil-lejl, ix-xogħol bix-shift u t-tendenzi tax-xogħol.
3.       Din id-Direttiva għandha tapplika għas-setturi kollha tal-attività, kemm pubblika u wkoll privata, fil-qofol tat-tifsira tal-Artikolu 2
tad-Direttiva 89/391/KEE, mingħajr preġudizzju għall-Artikoli 14, 17, 18 u 19 ta’ din id-Direttiva.
Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 2(8), din id-Direttiva m’għandhiex tapplika għal baħħara, kif definiti fid-Direttiva tal-Kunsill
1999/63/KE [tal-21 ta’ Ġunju 1999 dwar il-Ftehim dwar l-organizzazzjoni tal-ħin ta’ xogħol tal-baħħara konkluż mill-Assoċjazzjoni
tal-Komunità Ewropea tas-Sidien tal-Bastimenti (ECSA) u l-Federazzjoni ta' l-Unjonijiet tal-Ħaddiema tat-Trasport (FST) (ĠU
Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 363)].
[…]”
L-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88 jipprovdi għad-dritt tal-ħaddiema kollha għal perijodu minimu ta’ mistrieħ ta’ 11‑il siegħa
konsekuttivi matul kull perijodu ta’ 24 siegħa.
L-Artikolu 17(1) sa (3) ta’ din id-direttiva jipprevedu:
“1.       F’dak li jirrigwardja l-prinċipji ġenerali tal-protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiema, l-Istati Membri jistgħu jagħtu
deroga mill-Artikoli 3 sa 6, 8 u 16 meta, minħabba l-karatteristiċi speċifiċi tal-attività kkonċernata, it-tul tal-ħin tax-xogħol
ma jkunx imkejjel u/jew predeterminat jew jista’ jkun determinat mill-ħaddiema nfushom, u partikolarment fil-każ ta’:
a)       eżekuttivi amministraturi jew persuni oħrajn b’poteri awtonomi ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet;
b)       ħaddiema parti mill-familja; jew
c)       ħaddiema li juffiċċjaw f’ċerimonji reliġjużi fi knejjes u f’komunitajiet reliġjużi.
2.       Id-derogi li hemm provvediment dwarhom fil-paragrafi 3, 4 u 5 jistgħu jkunu adottati permezz ta’ liġijiet, regolamenti jew
disposizzjonijiet amministrattivi jew permezz ta’ ftehim kollettiv jew ftehim bejn iż-żewġ naħat tal-industrija, basta li
l-ħaddiema kkonċernati jkunu mogħtija perjodu ekwivalenti ta’ mistrieħ obbligatorju jew li, f’każi eċċezzjonali li fihom dan
ma jkunx possibbli, għal raġunijiet oġġettivi, li jagħtu perjodi bħal dawn ta’ serħan [mistrieħ] obbligatorju, il-ħaddiema
kkonċernati għandhom igawdu minn protezzjoni xierqa.
3.       B’konformità mal-paragrafu 2 ta’ dan l-Artikolu, derogi jistgħu jsiru mill-Artikoli 3, 4, 5, 8 u 16:
[…]
b)       fil-każ ta’ attivitajiet ta’ sigurtà u sorveljanza li jeħtieġu preżenza permanenti sabiex tkun protetta l-proprjetà u persuni,
partikolarment gwardji tas-sigurtà u purtinara jew ditti tas-sigurtà;
c)       fil-każ ta’ attivitajiet li jinvolvu l-ħtieġa ta’ servizz jew produzzjoni kontinwa, partikolarment […]
[…]”

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
L-Artikolu 1 tad-Digriet Nru 2006-950 inserixxa fil-Kodiċi tax-Xogħol l-Artikoli D. 773-2-1 sa D. 773-2-7.
Dawn id-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi tax-Xogħol issa jikkorrispondu, b’riżerva għal xi modifiki żgħar, għall-Artikoli D. 432-1
sa D. 432-9 tal-Kodiċi tal-azzjoni soċjali u tal-familji.
L-Artikolu D. 773-2-1 tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprevedi li l-kuntratt ta’ xogħol edukattiv jiġi konkluż bejn persuna fiżika
u persuna fiżika jew ġuridika kif definit fl-Artikolu L. 774-2 u li t-tul ta’ żmien kumulattiv tal-kuntratti konklużi mill-istess
impjegat ma għandux jeċċedi 80 ġurnata f’perijodu ta’ tnax-il xahar konsekuttivi.
L-Artikolu D. 773-2-3 tal-Kodiċi tax-Xogħol jipprevedi:
“Fi kwalunkwe każ, l-impjegat jibbenefika minn mistrieħ ta’ kull ġimġħa li t-tul ta’ żmien tiegħu ma jistax ikun inqas minn
erbgħa u għoxrin siegħa konsekuttivi.”
L-Artikolu L. 774-2 tal-Kodiċi tax-Xogħol, li jirreferi għalih l-Artikolu D. 773‑2‑1 tal-istess Kodiċi, u li issa jinsab,
b’riżerva għal xi modifiki żgħar, fl-Artikoli L. 432-1sa L. 432-4 tal-Kodiċi tal-azzjoni soċjali u tal-familji, jipprevedi:
“Il-parteċipazzjoni okkażjonali, taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti f’dan l-Artikolu, ta’ persuna fiżika f’funzjonijet ta’
animazzjoni jew ta’ tmexxija ta’ laqa’ kollettiva ta’ minuri ta’ natura edukattiva organizzata fl-okkażjoni ta’ vaganzi tal-iskola,
vaganzi tax-xogħol jew ta’ divertiment […] hija kklassifikata bħala xogħol edukattiv.
[…]
Il-persuni li jkollhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv mhumiex suġġetti għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitoli I u II tat-Titolu
IV tal-Ktieb I, għal dawk tal-Kapitoli II u III tat-Titolu I tal-Ktieb II, u lanqas għal dawk tal-Kapitoli preliminari u I
tat-Titolu II tal-istess Ktieb ta’ dan il-Kodiċi.
[…]
It-tul ta’ żmien tax-xogħol ta’ persuni li jkollhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv għandu jiġi stabbilit permezz ta’ ftehim
jew ftehim kollettiv estiż jew, fin-nuqqas, permezz ta’ digriet. In-numru ta’ ġranet maħduma ma għandux jeċċedi għal kull
persuna l-ammont massimu annwali ta’ tmenin. Il-parti kkonċernata tibbenefika minn mistrieħ minimu ta’ kull ġimgħa ta’ erbgħa
u għoxrin siegħa konsekuttivi. […]”
Il-leġiżlazzjoni Franċiża ma tipprevedix, u mhux dejjem tipprevedi, li l-membri okkażjonali u staġjonali tal-persunal ta’
ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu, li għandhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv, jibbenefikaw minn mistrieħ ta’ kuljum ta’
tul ta’ żmien minimu ta’ ħdax-il siegħa konsekuttivi.

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Permezz ta’ rikors ippreżentat fid-29 ta’ Jannar 2007, l-Union syndicale talbet lill-Conseil d’État jannulla d-Digriet Nru 2006-950.
Hija argumentat li dan id-digriet jikser id-Direttiva 2003/88 sa fejn dan jeskludi lil dawk li għandhom kuntratt ta’ xogħol
edukattiv li jwettqu attivitajiet okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu mid-dritt għal perijodu minimu
ta’ mistrieħ ta’ kuljum mogħti lill-ħaddiema mill-Kodiċi tax-Xogħol.
Skont l-Union syndicale, in-nuqqas ta’ tali dritt fil-leġiżlazzjoni Franċiża jmur kontra l-għanijiet tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88
u l-ammont massimu annwali ta’ 80 ġurnata maħduma stabbilit mill-Kodiċi tax-Xogħol ma jistax jiġi kkunsidrat bħala protezzjoni
xierqa fis-sens tal-Artikolu 17(2) tal-istess direttiva, li tiffissa ċerti kundizzjonijiet li għandhom jissodisfaw id-derogi
awtorizzati b’mod partikolari għall-imsemmi Artikolu 3.
Billi qies li hemm lok li tingħata risposta ċara għall-mistoqsijiet mqajma fil-kawża li tressqet quddiemu fir-rigward tal-Artikoli 1,
3 u 17 tad-Direttiva 2003/88, il-Conseil d’État iddeċieda li jissospendi l-prċeduri u li jagħmel id-domandi preliminari li
ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)      Id-Direttiva [2003/88] tapplika għal persunal okkażjonali u staġjonali li jwettaq massimu ta’ erbgħa u għoxrin il-ġurnata
xogħol fis-sena f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu?
2)      Fil-każ ta’ risposta affermattiva għal din id-domanda:
a)       fid-dawl tal-għan tad-Direttiva [2003/88] li huwa, skont it-termini tal-Artikolu 1(1) tagħha, li tistabbilixxi ħtiġiet minimi
tas-sigurtà u s-saħħa għall-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol, l-Artikolu 17 [tagħha] għandu jiġi kkunsidrat fis-sens li
jippermetti:
-       kemm, abbażi tal-Artikolu 17(1), li l-attività okkażjonali u stagjonali ta’ persuni li għandhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv
tinsab fost dawk li “minħabba l-karatteristiċi speċifiċi ta’ l-attività kkonċernata, it-tul tal-ħin tax-xogħol ma jkunx imkejjel
u/jew predeterminat jew jista’ jkun determinat mill-ħaddiema nfushom”,
-       kemm, abbażi tal-Artikolu 17(3)(b), li jitqiesu bħala ‛attivitajiet ta’ sigurtà u sorveljanza li jeħtieġu preżenza permanenti
sabiex tkun protetta l-proprjetà u persuni’?
b)       f’dan l-aħħar każ, il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 17(2) tad-Direttiva [2003/88], f’termini ta’ “perjodu ekwivalenti
ta’ mistrieħ obbligatorju” jew ta’ “protezzjoni xierqa”, mogħtija lill-ħaddiema kkonċernati, għandhom jinftiehmu bħala li
jistgħu jiġu sodisfatti permezz ta’ dispożittiv li jillimita għal erbgħa u għoxrin il-ġurnata ta’ xogħol fis-sena fiċ-ċentri
ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu, l-attività tal-persuni li għandhom il-kuntratti inkwistjoni?”

Fuq id-domandi preliminari

Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda, il-Qorti tar-rinviju tistaqsi jekk it-titolari ta’ kuntratti bħall-kuntratti ta’ xogħol edukattiv
inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jwettqu attivitajiet okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu,
u li jwettqu massimu ta’ 80 ġurnata xogħol fis-sena, jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/88.
Jeħtieġ fl-ewwel lok jiġi mfakkar li din id-direttiva tistabbilixxi ħtiġiet minimi ta’ sigurtà u ta’ saħħa għall-organizzazzjoni
tal-ħin tax-xogħol.
L-imsemmija direttiva tiddefinixxi l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha b’mod wiesa’, peress li, kif jirriżulta mill-Artikolu 1(3)
tagħha, hija tapplika għas-setturi ta’ attivitajiet kollha, kemm pubbliċi u kemm privati, fis-sens tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 89/391,
bl-eċċezzjoni ta’ ċerti setturi speċifiċi espliċitament enumerati (ara s-senetenza tas‑26 ta’ Ġunju 2001, BECTU, C‑173/99,
Ġabra p. I-4881, punt 45).
Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà kkunsidrat li jirriżulta kemm mill-għan tad-Direttiva 89/391, jiġifieri l-promozzjoni tat-titjib
tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema fuq ix-xogħol, kif ukoll mill-kliem tal-Artikolu 2(1) tagħha, li l-kamp ta’ applikazzjoni
ta’ din id-direttiva ta’ bażi għandu jitqies wkoll b’mod wiesa’ (sentenza tal‑5 ta’ Ottubru 2004, Pfeiffer
et
, C‑397/01 sa C-403/01, Ġabra p. I‑8835, punt 52).
Fil-lista ta’ attivitajiet enumerati fl-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 89/391, li mhijiex madankollu eżawrjenti, hemm inklużi
l-attivitajiet edukattivi, kulturali u ta’ serħan [ta’ ħin liberu] kif ukoll, b’mod globali, l-attivitajiet ta’ servizz.
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 2(2) tad-Direttiva 89/391, din id-direttiva ta’ bażi ma għandhiex tapplika fejn karatteristiċi
partikolari għal ċerti attivitajiet speċifiċi fis-servizz pubbliku, jew għal ċerti attivitajiet speċifiċi fis-servizzi tal-protezzjoni
ċivili, jmorru kontra tagħha b’mod inevitabbli. Madankollu, dawn l-eċċezzjonijiet għall-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 89/391
għandhom jiġu interpretati b’mod restrittiv u jirreferu għal ċerti attivitajiet speċifiċi tas-servizz pubbliku intiżi sabiex
jiżguraw l-ordni pubbliku u s-sigurtà pubblika, li huma indispensabili għall-funzjonament tajjeb tal-ħajja soċjali (ara, f’dan
is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Ottubru 2000, Simap, C‑303/98, Ġabra p. I‑7963, punti 35 u 36, kif ukoll Pfeiffer
et
, iċċitata iktar ’il fuq, punti 52 sa 55).
Għandu jiġi kkonstatat li l-attività tal-persunal okkażjonali u staġjonali ta’ ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu ma tistax
titqies bħala parti minn tali attivitajiet.
Għaldaqstant, hemm lok li jiġi konkluż li l-attività tal-imsemmi persunal jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 89/391
u f’dak tad-Direttiva 2003/88, peress li l-eċċezzjoni għall-kamp ta’ applikazzjoni stabbilita fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 1(3)
ta’ din l-aħħar direttiva ma tapplikax ħlief għall-baħħara.
Jeħtieġ ukoll jiġi mfakkar li, għalkemm il-kunċett ta’ “ħaddiem” huwa ddefinit fl-Artikolu 3(a) tad-Direttiva 89/391 bħala
li jirreferi għal kwalunkwe persuna impjegata minn min iħaddem, inklużi dawk li jkunu għaddejjin minn taħriġ u apprentisti
iżda li jeskludi sefturi fid-djar, id-Direttiva 2003/88 ma għamlet l-ebda riferiment għal din id-dispożizzjoni tad-Direttiva 89/391
u lanqas għad-definizzjoni tal-kunċett ta’ ħaddiem kif tirriżulta mil-leġiżlazzjonijiet u/jew mill-prattika nazzjonali.
Jirriżulta minn din l-aħħar konstatazzjoni li, għall-finijiet tal-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/88, dan il-kunċett ma għandux
ikun issuġġettat għal interpretazzjoni li tvarja skont id-dritt nazzjonali, iżda għandu portata awtonoma speċifika fid-dritt
tal-Unjoni. Huwa għandu jiġi ddefinit skont kriterji oġġettivi li jikkaratterizzaw ir-relazzjoni ta’ impjieg b’kunsiderazzjoni
għad-drittijiet u għad-dmirijiet tal-persuni kkonċernati. Issa, il-karatteristika essenzjali tar-relazzjoni ta’ impjieg hija,
skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-fatt li għal ċertu perijodu, persuna twettaq favur persuna oħra u taħt
l-istruzzjonijiet tagħha, servizzi inkambju għal remunerazzjoni (ara b’analoġija, fir-rigward tal-Artikolu 39 KE, is-sentenzi
tat-3 ta’ Lulju 1986, Lawrie-Blum, 66/85, Ġabra p. 2121, punt 16 u 17, kif ukoll tat-23 ta’ Marzu 2004, Collins, C-138/02,
Ġabra p. I‑2703, punt 26).
Fil-kuntest tal-klassifikazzjoni fir-rigward tal-kunċett ta’ ħaddiem, li huwa l-kompitu tal-qorti nazzjonali, din tal-aħħar
għandha tibbaża ruħha fuq kriterji oġġettivi u tevalwa b’mod globali ċ-ċirkustanzi kollha tal-kawża li tinsab quddiemha, relatati
kemm mal-attivitajiet ikkonċernati kif ukoll mar-relazzjoni bejn il-partijiet inkwistjoni.
Anki jekk, skont id-deċiżjoni tar-rinviju, dawk li għandhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv mhumiex suġġetti għal ċerti dispożizzjonijiet
tal-Kodiċi tax-Xogħol, għandu jiġi mfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li n-natura ġuridika
sui generis
ta’ relazzjoni ta’ impjieg fid-dritt nazzjonali ma jista’ jkollha ebda effett fuq l-istatus ta’ ħaddiem fis-sens tad-dritt
tal-Unjoni (ara s-sentenza tal-20 ta’ Settembru 2007, Kiiski, C-116/06, Ġabra p. I‑7643, punt 26 u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward ta’ ħaddiema b’kuntratt għal żmien fiss, bħal dawk li għandhom kuntratt fil-kawża prinċipali, il-Qorti tal-Ġustizzja
diġà ddeċidiet, fil-kuntest tad-Direttiva 93/104, li din tal-aħħar ma tagħmel l-ebda distinzjoni bejn il-ħaddiema li għandhom
tali kuntratt u dawk li għandhom kuntratt għal żmien indeterminat, b’mod partikolari għal dak li jirrigwarda d-dispożizzjonijiet
relattivi għal perijodi minimi ta’ mistrieħ, li fil-biċċa l-kbira jirreferu għall-“ħaddiema kollha” (ara f’dan is-sens is-sentenza
BECTU, iċċitata iktar ’il fuq, punt 46). Dan it-tagħlim jgħodd bl-istess mod għad-Direttiva 2003/88, u b’mod partikolari għall-Artikolu 3
dwar il-mistrieħ ta’ kuljum.
Mill-informazzjoni pprovduta mill-qorti tar-rinviju, jidher li persuni bħal dawk li huma membri tal-persunal okkażjonali u
staġjonali li għandhom kuntratt inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jwettqu massimu ta’ 80 ġurnata xogħol fis-sena f’ċentri
ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu, jidħlu fil-kuntest tal-kunċett ta’ ħaddiema kif definiti fil-punt 28 ta’ din is-sentenza.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda magħmula hija li t-titolari ta’ kuntratti bħall-kuntratti
ta’ xogħol edukattiv inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jeżerċitaw attivitajiet okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi
u ta’ ħin liberu, u li jwettqu massimu ta’ 80 ġurnata xogħol fis-sena, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/88.

Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, li fiha żewġ partijiet, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk ħaddiema bħal
dawk li għandhom kuntratt ta’ xogħol edukattiv, li jeżerċitaw attivitajiet okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi u
ta’ ħin liberu, jaqgħux taħt id-deroga stabbilita fl-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/88 jew taħt dik prevista fl-Artikolu 17(3)(b).
Fil-każ li l-Artikolu 17(3)(b) tad-Direttiva 2003/88 huwa applikabbli, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk leġiżlazzjoni nazzjonali
li tillimita l-attività ta’ tali ħaddiema għal 80 ġurnata xogħol fis-sena, tissodisfax il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 17(2),
li jeżiġu li l-ħaddiema kkonċernati għandhom jingħataw perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju jew, f’każijiet eċċezzjonali
li fihom dan ma jkunx possibbli għal raġunijiet oġġettivi, li dawn jingħataw protezzjoni xierqa.
F’dan il-kuntest, jeħtieġ fl-ewwel lok jiġi mfakkar li skont id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88, l-Istati
membri huma obbligati jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex il-ħaddiema kollha jibbenefikaw minn perijodu minimu ta’ mistrieħ
ta’ 11‑il siegħa konsekuttivi matul kull perijodu ta’ 24 siegħa.
Jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li, fid-dawl kemm tal-kliem tad-Direttiva kif ukoll tal-għan u l-iskema
tagħha, ir-rekwiżiti differenti li hija tipprovdi dwar il-ħin minimu ta’ mistrieħ, bħal dak fl-Artikolu 3, jikkostitwixxu
regoli tad-dritt soċjali tal-Unjoni ta’ importanza partikolari li minnhom għandu jibbenefika kull ħaddiem bħala rekwiżit minimu
neċessarju sabiex tiġi żgurata l-protezzjoni tas-sigurtà u tas-saħħa tiegħu (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi BECTU, iċċitata
iktar ’il fuq, punti 43 u 47, kif ukoll tas‑7 ta’ Settembru 2006, Il‑Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, C‑484/04, Ġabra p. I‑7471,
punt 38).
Fid-dawl tal-għan essenzjali tad-Direttiva 2003/88, li huwa li jiġu protetti b’mod effettiv is-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema,
kull wieħed minnhom għandu b’mod partikolari jibbenefika minn perijodi ta’ mistrieħ adegwati, li mhux biss għandhom ikunu
effettivi, billi jippermettu lill-persuni kkonċernati jirkupraw mill-għejja li tirriżulta mix-xogħol tagħhom, iżda wkoll ikunu
ta’ natura preventiva sabiex jitnaqqas kemm jista’ jkun ir-riskju li jiġu affettwati s-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema li jista’
jġib miegħu l-akkumulu ta’ perijodi ta’ xogħol mingħajr il-mistrieħ neċessarju (sentenzi tad‑9 ta’ Settembru 2003, Jaeger,
C-151/02, Ġabra p. I‑8389, punt 92, u Il-Kummissjoni vs Ir-Renju Unit, iċċitata iktar ’il fuq, punt 41).
Jirriżulta minn dak li ntqal li, bħala prinċipju, hija inkompatibbli mad-Direttiva 2003/88 leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik
inkwistjoni fil-kawża prinċipali li, filwaqt li tillimita l-attività mwettqa fil-kuntest ta’ kuntratti ta’ xogħol edukattiv
għal 80 ġurnata fis-sena, ma tipprevedix li l-membri tal-persunal okkażjonali u staġgjonali ta’ ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin
liberu li għandhom tali kuntratt, jibbenefikaw minn mistrieħ minimu ta’ kuljum mitlub mill-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva.
Is-sitwazzjoni tkun differenti biss jekk tali leġiżlazzjoni tipprevedi possibbiltajiet ta’ deroga prevista mid-Direttiva 2003/88,
b’mod partikolari mill-Artikolu 17 tagħha.
Bħala eċċezzjonijiet għas-sistema tal-Unjoni fil-qasam tal‑organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol previsti fid-Direttiva 2003/88,
l-imsemmija derogi għandhom jingħataw interpretazzjoni li tillimita l-portata tagħhom għal dak li huwa strettament neċessarju
sabiex jiġu ssalvagwardjati l-interessi li dawn id-derogi jippermettu li jiġu protetti (ara s-sentenza Jaeger, iċċitata iktar
’il fuq, punt 89).
Fir-rigward, fl-ewwel lok, tad-deroga mill-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88 stabbilita fl-Artikolu 17(1) tagħha, din id-deroga
tapplika għal ħaddiema li minħabba l-karatteristiċi speċifiċi tal-attività eżerċitata, it-tul tal-ħin tax-xogħol ma jkunx
imkejjel jew predeterminat jew jista’ jkun determinat mill-ħaddiema nfushom.
Kif isostnu l-Union syndicale u l-Kummissjoni Ewropea, l-ebda element tal-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja ma
jindika li l-ħaddiema impjegati f’ċentri ta’ vaganzi u ta’ ħin liberu fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ xogħol edukattiv għandhom
il-possibbiltà li jiddeċiedu dwar in-numru ta’ sigħat ta’ xogħol li huma jwettqu. Id-deskrizzjoni mogħtija mill-Gvern Franċiż
tal-attivitajiet ta’ dawn il-ħaddiema u tal-funzjonament tal-imsemmija ċentri, li l-korrettezza tagħha għandha tiġi vverifikata
mill-qorti tar-rinviju, jidher li turi l-kuntrarju. Il-proċess ppreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja lanqas ma fih elementi
li jindikaw li l-imsemmija ħaddiema mhumiex obbligati li jkunu preżenti fuq il-post tax-xogħol tagħhom skont skeda fissa ta’
ħinijiet.
Jeħtieġ għalhekk jiġi kkonstatat li, fid-dawl tal-informazzjoni pprovduta lill-Qorti tal-Ġustizzja, l-Artikolu 17(1) tad-Direttiva 2003/88
jipprevedi attivitajiet li ma għandhom x’jaqsmu xejn ma’ attivitajiet bħal dawk imwettqa minn titolari ta’ kuntratti ta’ xogħol
edukattiv f’ċentri ta’ vaganzi u ta’ ħin liberu.
Fit-tieni lok, għal dak li jirrigwarda d-deroga stabbilita fl-Artikolu 17(3)(b) tad-Direttiva 2003/88, din id-dispożizzjoni
tipprevedi li, skont l-Artikolu 17(2), tista’ ssir deroga mill-Artikolu 3 ta’ din id-Direttiva “fil-każ ta’ attivitajiet ta’
sigurtà u sorveljanza li jeħtieġu preżenza permanenti sabiex tkun protetta l-proprjetà u persuni, partikolarment gwardji tas-sigurtà
u purtinara jew ditti tas-sigurtà”.
Jekk huwa veru, kif jargumentaw l-Union syndicale u l-Gvern Ċek, li l-membri tal-persunal ta’ ċentri ta’ vaganzi u ta’ ħin
liberu jeżerċitaw attivitajiet intiżi sabiex jedukaw u janimaw minuri mlaqqgħin fl-imsemmija ċentri, xorta jibqa’ l-fatt,
kif ikkonstatat mill-Gvern Franċiż, li huwa l-kompitu wkoll ta’ dan il-persunal li jiżgura sorveljanza permanenti tal-imsemmija
minuri. Dawn tal-aħħar, peress li ma jkunux akkumpanjati mill-ġenituri tagħhom, huma suġġetti, bil-ħsieb li tiġi żgurata s-sigurtà
tagħhom, għal sorveljanza kostanti mill-persunal li jaħdem f’dawn iċ-ċentri. Barra minn dan, kif jargumenta l-Gvern Franċiż,
il-kontribuzzjoni edukattiva ta’ dawn iċ-ċentri tinsab ukoll, jekk mhux prinċipalment, fil-mod speċifiku u oriġinali ta’ kif
dan jiffunzjona fejn il-minuri milqugħa jgħixu għal diversi ġranet b’mod kontinwu mal-animaturi u mad-diretturi tagħhom.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jeħtieġ jiġi kkonstatat li l-attivitajiet ta’ ħaddiema bħat-titolari ta’ kuntratti ta’ xogħol edukattiv,
li jaħdmu f’ċentri ta’ vaganzi u ta’ ħin liberu, jistgħu jaqgħu taħt id-deroga prevista fl-Artikolu 17(3)(b) tad-Direttiva 2003/88,
peress li l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 17(2) huma sodisfatti.
Barra minn dan, kif targumenta l-Kummissjoni, fid-dawl tal-karatteristiċi tal-attivitajiet u tal-funzjonament taċ-ċentri ta’
vaganzi u ta’ ħin liberu, dawn l-attivitajiet jistgħu eventwalment jaqgħu wkoll taħt id-deroga mill-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88
prevista fl-Artikolu 17(3)(c) ta’ din tal-aħħar, dwar attivitajiet li jinvolvu l-ħtieġa ta’ servizz jew produzzjoni kontinwa.
Ċertament, l-attivitajiet tal-persunal okkażjonali u staġjonali ta’ ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu mhumiex elenkati fil-lista
li tinsab f’din id-dispożizzjoni. Madankollu, jeħtieġ li jiġi rilevat, minn naħa waħda, li din mhijex lista eżawrjenti u,
min-naħa l-oħra li, kif jirriżulta wkoll mill-punt 45 ta’ din is-sentenza, l-imsemmija attivitajiet jinvolvu wkoll l-ħtieġa
ta’ servizz kontinwu, peress li l-minuri milqugħa f’dawn iċ-ċentri jgħixu, tul is-soġġorn kollu tagħhom, b’mod koninwu ma’
u taħt l-osservanza tal-persunal ta’ dawn iċ-ċentri.
B’dan premess, skont l-istess Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2003/88, l-implementazzjoni tad-derogi stabbiliti fl-Artikolu 17(3)(b)
u (c), b’mod partikolari fir-rigward tat-tul ta’ żmien tal-mistrieħ ta’ kuljum previst fl-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva,
hija espressament subordinata għall-kundizzjoni li l-ħaddiema kkonċernati għandhom jingħataw perjodi ekwivalenti ta’ mistrieħ
kumpensatorju jew li, f’każijiet eċċezzjonali li fihom dan ma jkunx possibbli għal raġunijiet oġġettivi, li dawn jingħataw
protezzjoni xierqa.
Jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li l-“perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kompensatorju” fis-sens tal-Artikolu 17(2)
tad-Direttiva 2003/88 għandhom, sabiex ikunu f’konformità mal-ispeċifikazzjonijiet kif ukoll mal-għan ta’ din id-direttiva
kif speċifikat fil-punt 37 ta’ din is-sentenza, ikunu kkaratterizzati mill-fatt li, matul dawn il-perijodi, il-ħaddiem ma
jkun suġġett għal ebda obbligu lejn min iħaddmu li jista’ jwaqqfu milli b’mod liberu u mingħajr interruzzjonijiet jaqdi l-interessi
tiegħu sabiex jinnewtralizza l-effetti tax-xogħol fuq is-sigurtà u s-saħħa tiegħu. Għaldaqstant, dawn il-perijodi ta’ mistrieħ
għandhom isegwu b’mod immedjat il-ħin tax-xogħol li għalih huma intiżi li jikkumpensaw, bl-għan li jiġi evitat li l-ħaddiem
jesperjenza stat ta’ għejja jew ta’ xogħol eċċessiv minħabba l-akkumulazzjoni tal-perijodi konsekuttivi ta’ xogħol (ara s-sentenza
Jaeger, iċċitata iktar ’il fuq, punt 94).
Sabiex tkun żgurata protezzjoni effettiva tas-sigurtà u tas-saħħa tal-ħaddiem, għandu, bħala regola ġenerali, ikun previst
li perijodu ta’ xogħol jalterna b’mod regolari ma’ perijodu ta’ mistrieħ. Fil-fatt, sabiex ikun jista’ jistrieħ b’mod effettiv,
il-ħaddiem għandu jibbenefika mill-possibbiltà li jitlaq mill-ambjent tax-xogħol tiegħu għal numru speċifiku ta’ sigħat li
mhux biss għandhom ikunu konsekuttivi iżda għandhom ukoll isegwu direttament perijodu ta’ xogħol, sabiex jippermettulu jirrilassa
u jelimina l-għejja kkaġunata mit-twettiq tad-dmirijiet tiegħu. Dan ir-rekwiżit huwa iktar u iktar neċessarju meta, b’eċċezzjoni
għar-regola ġenerali, il-ħin normali tax-xogħol ta’ kuljum ikun estiż bit-twettiq ta’ xogħol ta’ għassa. (ara s-sentenza Jaeger,
iċċitata iktar ’il fuq, punt 95).
F’dawn il-kundizzjonijiet, dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali bħal dik inkwistjoni f’dan il-każ, li tipprevedi li t-tul ta’
żmien akkumulat ta’ kuntratti bħall-kuntratti ta’ xogħol edukattiv konklużi mill-istess persuna ma jistax jeċċedi 80 ġurnata
f’perijodu ta’ tnax-il xahar konsekuttivi, ma tissodisfax l-obbligu impost fuq l-Istati Membri u, skont il-każ, fuq l-imsieħba
soċjali, sabiex jiżguraw li jingħataw il-perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju rikjesti mill-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2003/88.
Fil-fatt, kif jargumentaw l-Union syndicale u l-Gvern Ċek, fid-dawl tal-għan tal-protezzjoni li d-Direttiva 2003/88 tipprova
tilħaq, in-numru massimu ta’ ġranet tax-xogħol fis-sena mhuwiex rilevanti f’dak li jirrigwarda l-imsemmija perijodi ekwivalenti
ta’ mistrieħ kumpensatorju.
Il-Gvern Franċiż isostni madankollu li n-natura eċċezzjonali tal-attivitajiet tal-persunal ta’ ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin
liberu ma tippermettix l-għoti ta’ perijodi ta’ mistrieħ kumpensatorju. Fil-fatt, il-persuni milqugħa f’dawn iċ-ċentri huma
minuri li jqattaw diversi ġranet li matulhom huma jkunu taħt is-sorveljanza, kemm filgħodu kif ukoll waqt il-lejl, tal-istess
persunal. L-għoti ta’ mistrieħ kumpensatorju, kif definit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 94 tas-sentenza Jaeger, iċċitata
iktar ’il fuq, lill-membri tal-persunal okkażjonali u staġjonali tal-imsemmija ċentri, jimplika li dawn jieħdu l-mistrieħ
tagħhom waqt is-soġġorn tal-minuri li jkunu qegħdin jissorveljaw u jkollu bħala konsegwenza li dawn tal-aħħar ikunu nieqsa
b’mod temporanju, inkluż matul il-lejl, mill-preżenza tal-animaturi tagħhom, li jkunu madakollu, fin-nuqqas tal-ġenituri tagħhom,
l-adulti li jafuhom l-iktar u li fihom huma għandhom fiduċja. Ġaladarba jeżistu raġunijiet oġġettivi li jipprekludu l-għoti
ta’ perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju, l-impożizzjoni ta’ ammont massimu ta’ ġranet li jistgħu jinħadmu mit-titolari
ta’ kuntratti ta’ xogħol edukattiv tikkorrispondi għal protezzjoni xierqa tal-ħaddiema kkonċernati fis-sens tal-Artikolu 17(2)
tad-Direttiva 2003/88.
Jeħtieġ, fir-rigward ta’ din l-argumentazzjoni, li jiġi mfakkar li, kif jirriżulta mill-kliem tal-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2003/88,
huwa biss f’ċirkustanzi totalment eċċezzjonali li din id-dispożizzjoni tippermetti li tista’ tingħata “protezzjoni xierqa
oħra” lill-ħaddiema, peress li l-għoti ta’ perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju ma jkunx possibbli għal raġunijiet
oġġettivi (ara b’analoġija, s-sentenza Jaeger, iċċitata iktar ’il fuq, punt 98).
Id-deċiżjoni tar-rinviju fiha ftit informazzjoni konkreta dwar l-iżvolġiment tal-attivitajiet tal-persunal ta’ ċentri ta’
vaganzi u ta’ ħin liberu, dawr il-mod kif dawn l-attivitajiet huma pprogrammati u dwar il-bżonnijiet tal-persunal tal-imsemmija
ċentri.
Ċertament ma jistax jiġi eskluż, fid-dawl tad-deskrizzjoni tal-imsemmija attivitajiet u tar-responsabbiltajiet tal-persunal
taċ-ċentri kkonċernati fir-rigward tal-minuri hemm milqugħa, li, eċċezzjonalment, għal raġunijiet oġġettivi, ma jkunx possibbli
li jiġi żgurat li l-perijodu ta’ xogħol jalterna b’mod regolari mal-perijodu ta’ mistrieħ kif rikjest mill-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88,
b’mod konformi mas-sentenza Jaeger, iċċitata iktar ’il fuq.
Xorta jibqa’ l-fatt, madankollu, li l-impożizzjoni ta’ ammont massimu annwali fir-rigward tal-ġranet maħduma bħal dak previst
mil-leġiżlazzjoni Franċiża inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tistax, fi kwalunkwe każ, tiġi kkunsidrata li hija protezzjoni
xierqa fis-sens tal-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2003/88. Fil-fatt, kif jirriżulta mill-ħmistax-il premessa ta’ din id-direttiva,
jekk l-Istati membri jingħataw ċerta flessibbiltà fl-applikazzjoni ta’ ċerti disposizzjonijiet tal-imsemmija direttiva, dawn
għandhom madankollu jiżguraw konformità mal-prinċipji tal-protezzjoni tas-sigurtà u s-saħħa tal-ħaddiema.
Għaldaqstant, għalkemm l-Artikolu 17(2) tad-Direttiva 2003/88 għandu jiġi interpretat bħala li jagħti ċertu marġni ta’ diskrezzjoni
lill-Istati Membri u, skont il-każ, lill-imsieħba soċjali għall-istabbiliment, f’każijiet eċċezzjonali, ta’ protezzjoni xierqa
lill-ħaddiema kkonċernati, xorta jibqa’ l-fatt li din il-protezzjoni, li tikkonċerna s-sigurtà u s-saħħa ta’ dawn il-ħaddiema,
hija intiża wkoll, bl-istess mod bħal perijodu minimu ta’ mistrieħ ta’ kuljum previst fl-Artikolu 3 ta’ din id-direttiva jew
bħal perijodu ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju previst fl-Artikolu 17(2), li tippermetti lill-ħaddiema kkonċernati jirrilassaw
u jeliminaw l-għejja kkaġunata mit-twettiq tad-dmirijiet tagħhom.
Għalkemm in-natura partikolari tax-xogħol jew il-kuntest partikolari li fih isir dan ix-xogħol jippermetti, b’mod eċċezzjonali,
li ssir deroga mill-Artikolu 3 tad-Direttiva 2003/88 u mill-obbligu li l-perijodu ta’ xogħol jalterna b’mod regolari mal-perijodu
ta’ mistrieħ, leġiżlazzjoni nazzjonali li ma tippermettix lill-ħaddiema li jibbenefikaw mid-dritt għal mistrieħ ta’ kuljum
matul iż-żmien kollu tal-kuntratt ta’ xogħol tagħhom, anki jekk dan ikun jirrigwarda kuntratt ta’ tul ta’ żmien massimu ta’
80 ġurnata fis-sena, mhux biss tirrendi mingħajr effett dritt individwali mogħti espressament minn din id-direttiva, iżda
wkoll tmur kontra l-għan ta’ din tal-aħħar (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tal-Artikolu 7(1) tad-Direttiva 2003/88, is-sentenza
BECTU, iċċitata iktar ’il fuq, punt 48).
Fid-dawl ta’ dak li intqal, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda magħmula hija li t-titolari ta’ kuntratti bħall-kuntratti
ta’ xogħol edukattiv inkwistjoni fil-kawża priniċipali, li jwettqu attivitajiet okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi
u ta’ ħin liberu, jaqgħu taħt id-deroga stabbilita fl-Artikolu 17(3)(b) u/jew (c) tad-Direttiva 2003/88.
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tillimita l-attività tat-titolari ta’ tali kuntratti għal 80 ġurnata xogħol fis-sena, ma tissodisfax
il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Artikolu 17(2) ta’ din id-direttiva għall-applikazzjoni tal-imsemmija deroga, li jeżiġu
li l-ħaddiema kkonċernati jingħataw perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju jew, f’każijiet eċċezzjonali li fihom
dan ma jkunx possibbli għal raġunijiet oġġettivi, li dawn jingħataw protezzjoni xierqa.

Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
It-titolari ta’ kuntratti bħall-kuntratti ta’ xogħol edukattiv inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jeżerċitaw attivitajiet
okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu, u li jwettqu massimu ta’ 80 ġurnata xogħol fis-sena, jaqgħu
fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2003/88 2003/88/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-4 ta’ Novembru 2003,
li tikkonċerna ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tal-ħin tax-xogħol.
2)
It-titolari ta’ kuntratti bħall-kuntratti ta’ xogħol edukattiv inkwistjoni fil-kawża priniċipali, li jwettqu attivitajiet
okkażjonali u staġjonali f’ċentri ta’ vakanzi u ta’ ħin liberu jaqgħu taħt id-deroga stabbilita fl-Artikolu 17(3)(b) u/jew
(c) tad-Direttiva 2003/88.
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tillimita l-attività tat-titolari ta’ tali kuntratti għal 80 ġurnata xogħol fis-sena, ma tissodisfax
il-kundizzjonijiet stabbiliti mill-Artikolu 17(2) ta’ din id-direttiva għall-applikazzjoni tal-imsemmija deroga, li jeżiġu
li l-ħaddiema kkonċernati jingħataw perijodi ekwivalenti ta’ mistrieħ kumpensatorju jew, f’każijiet eċċezzjonali li fihom
dan ma jkunx possibbli għal raġunijiet oġġettivi, li dawn jingħataw protezzjoni xierqa.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.