CELEX: 62002TJ0052
Ανταγωνισμός
Άρθρο 81 ΕΚ
Σύμπραξη
Αγορά του φωσφορικού ψευδαργύρου
Πρόστιμο
Άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17
Αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως
Προσφυγή ακυρώσεως

SAS), επιβλήθηκε στην εταιρία SAS πρόστιμο το οποίο αντιστοιχούσε στο 0,79 % του παγκοσμίου κύκλου της εργασιών αφού
έτυχε μειώσεως κατά 10 % βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, ήτοι πρόστιμο έντεκα φορές χαμηλότερο, σε αναλογία προς
τον κύκλο εργασιών, από το επιβληθέν στην προσφεύγουσα. Η προσφεύγουσα υπογραμμίζει ότι, για μια επιχείρηση η οποία πραγματοποιεί
παγκόσμιο κύκλο εργασιών σχεδόν 5 δισεκατομμυρίων ευρώ, ένα πρόστιμο το οποίο αντιστοιχεί στο 0,79 % του κύκλου της εργασιών
είναι ανώδυνο, ενώ για την ίδια, που πραγματοποιεί κύκλο εργασιών 17 εκατομμυρίων ευρώ, ένα πρόστιμο 1,53 εκατομμυρίων ευρώ
αποτελεί κολοσσιαία κύρωση (απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Ιουλίου 2000, T-62/98, Volkswagen κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000,
σ. II-2707, σκέψεις 336 και 347).
51     Όσον αφορά τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι ελήφθη υπόψη το μέγεθος της προσφεύγουσας, δεδομένου ότι το αρχικό ποσό του προστίμου
καθορίστηκε σε 3 εκατομμύρια ευρώ και όχι σε 20 εκατομμύρια ευρώ όπως προβλέπουν οι κατευθυντήριες γραμμές, η προσφεύγουσα
αντιτείνει, με το υπόμνημα απαντήσεως, ότι η Επιτροπή απαξιεί να εκτιμήσει το ύψος του προστίμου σε σχέση με το μέγεθος της
επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή βασίζει τη συλλογιστική της σε απόλυτα ποσά, αρνούμενη να προσδώσει κάθε σπουδαιότητα
στην αναφορά στον κύκλο εργασιών για την εκτίμηση του ύψους του προστίμου μιας συγκεκριμένης επιχειρήσεως. Οι κατευθυντήριες
γραμμές όμως «δεν εμποδίζουν να ληφθούν υπόψη αυτοί οι κύκλοι εργασιών κατά την επιμέτρηση του προστίμου, προκειμένου να τηρηθούν
οι γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου και όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις» (απόφαση HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 27, σκέψη 447). Εν προκειμένω, η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη της τον κύκλο εργασιών για τον καθορισμό ύψους του
προστίμου, προκειμένου να αποφύγει την παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Ορισμένα σημαντικά κείμενα, μεταξύ των οποίων
ο κανονισμός (ΕΟΚ) 4064/89 του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον έλεγχο των πράξεων συγκεντρώσεως μεταξύ επιχειρήσεων
[ΕΕ L 395, σ. 1, και διορθωτικό ΕΕ 1990, L 257, σ. 13, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1310/97 του Συμβουλίου, της
30ής Ιουνίου 1997, ΕΕ L 180, σ. 1], και τα κείμενα που διέπουν τις ΜΜΕ εμφαίνουν τον ουσιώδη χαρακτήρα του κριτηρίου του κύκλου
εργασιών.
52     Όσον αφορά το επιχείρημα της Επιτροπής ότι δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι το ποσό του επιβληθέντος σε ορισμένες επιχειρήσεις
προστίμου είναι υψηλότερο, σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, προς το πρόστιμο που επιβλήθηκε σε άλλες επιχειρήσεις εμπλεκόμενες
στην ίδια παράβαση, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η οικεία νομολογία ισχύει μόνο για τις επιχειρήσεις που βρίσκονται σε διαφορετική
κατάσταση σε σχέση με τους παράγοντες που αφορούν τη «σοβαρότητα» και τη «διάρκεια». Αντιθέτως, η νομολογία δεν δίδει απάντηση
επί του ζητήματος που τίθεται στην υπό κρίση υπόθεση, στην οποία η επιβληθείσα στην προσφεύγουσα κύρωση είναι, σε σχέση με
τον κύκλο της εργασιών, σχεδόν διπλάσια της επιβληθείσας στην Heubach, ενώ οι δύο αυτές επιχειρήσεις βρίσκονταν στην ίδια
κατάσταση.
53     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας είναι πρόδηλη κατά μείζονα λόγo εν προκειμένω διότι
η Επιτροπή υπέπεσε σε σφάλματα εκτιμήσεως κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου. Ειδικότερα, δεν έλαβε υπόψη της τις
αρχές που διατυπώνει στις κατευθυντήριες γραμμές της ούτε την προγενέστερη πρακτική της. Πρώτον, το γεγονός ότι η προσφεύγουσα,
η οποία είναι ΜΜΕ, δεν διέθετε καν νομική υπηρεσία, δεν ελήφθη υπόψη στην υπό κρίση υπόθεση. Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει συναφώς
ότι η Επιτροπή σε ορισμένες περιπτώσεις παραιτήθηκε της επιβολής προστίμων σε επιχειρήσεις που δεν γνώριζαν αρκούντως το κοινοτικό
και το εθνικό δίκαιο [απόφαση 82/897/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 15ης Δεκεμβρίου 1982, περί της διαδικασίας σύμφωνα με το άρθρο
85 της Συνθήκης EOK (IV/C-30.128 Toltecs-Dorcet) (ΕΕ L 379, σ. 19)]. Η προσφεύγουσα προσθέτει, αναφερόμενη στο ότι οι εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις διατήρησαν σημειωμένες στα ημερολόγιά τους όλες τις συναντήσεις, ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς ότι οι επιχειρήσεις
αυτές είχαν όντως επίγνωση του παρανόμου χαρακτήρα των επιμάχων πρακτικών.
54     Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, εν γένει, η Επιτροπή επιβάλλει επιεικέστερα πρόστιμα οσάκις εφαρμόζει για πρώτη
φορά τους κανόνες ανταγωνισμού εντός ενός νέου πλαισίου [απόφαση 92/521/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 27ης Οκτωβρίου 1992, σχετικά
με τη διαδικασία δυνάμει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ (IV/33.384 και IV/33.378 – Διάθεση τουριστικών πακέτων κατά το παγκόσμιο
κύπελλο ποδοσφαίρου 1990) (ΕΕ L 326, σ. 31, σκέψη 125)]. Επισημαίνει ότι το ανακοινωθέν Tύπου της Επιτροπής στην υπό κρίση
υπόθεση αφήνει να εννοηθεί ότι είναι η πρώτη φορά που αυτή κολάζει τόσο αυστηρά τις αθέμιτες πρακτικές στις οποίες μετέσχαν
ΜΜΕ και συνάγει εντεύθεν ότι δεν έπρεπε να της έχει επιβληθεί το ανώτατο ποσό προστίμου.
55     Τρίτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν μπόρεσε να αποδείξει την ύπαρξη εξαιρετικής ζημίας των καταναλωτών.
Συναφώς, η προσφεύγουσα επικαλείται το μέγεθος της αγοράς του φωσφορικού ψευδαργύρου, η οποία κρίθηκε «περιορισμένη» από την
ίδια την Επιτροπή (αιτιολογική σκέψη 303 της προσβαλλομένης αποφάσεως), την ύπαρξη υποκατάστατων προϊόντων (αιτιολογική σκέψη
45 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και του μεγέθους των αγοραστών (αιτιολογική σκέψη 51 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
56     Τέλος, η προσφεύγουσα υπενθυμίζει ότι, κατά τις κατευθυντήριες γραμμές, «το οικονομικό ή χρηματοοικονομικό όφελος που έχουν
ενδεχομένως αποκομίσει οι παραβάτες» αποτελεί σημαντικό στοιχείο για την εκτίμηση του ποσού του προστίμου. Η Επιτροπή ουδέποτε
ισχυρίστηκε ότι η προσφεύγουσα αποκόμισε οποιοδήποτε όφελος από την παράβαση.
57     Η Επιτροπή αμφισβητεί την επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας. Ισχυρίζεται ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε αντιπροσωπεύει
το 9 % του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο. Επομένως, ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας
ότι το πρόστιμο αυτό είναι «το υψηλότερο πρόστιμο το οποίο μπορούσε νομίμως να της επιβληθεί», είναι εσφαλμένος, δεδομένου
ότι το πρόστιμο αυτό αντιπροσωπεύει ποσοστό κάτω του 10 % επί του κύκλου της εργασιών. Εξάλλου, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι,
αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, όχι μόνον έχει επιβάλει αυστηρότερες κυρώσεις από την επιβληθείσα σ’ αυτήν,
αλλά επιπλέον έχει επανειλημμένως μειώσει το επιβληθέν σε μια επιχείρηση πρόστιμο για να τηρήσει το ανώτατο όριο του 10 %
[απόφαση 1999/60/ΕΚ της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 1998, σχετικά με διαδικασία κινηθείσα βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης
ΕΚ (IV/35.691/E-4 – Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων) (ΕΕ 1999, L 24, σ. 1) (στο εξής: απόφαση «προμονωμένοι σωλήνες»), αιτιολογική
σκέψη 176 (όσον αφορά την επιχείρηση Lögstör), και απόφαση 2002/271/ΕΚ της Επιτροπής, της 18ης Ιουλίου 2001, σχετικά με διαδικασία
του άρθρου 81 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση COMP/E-1/36.490 – Ηλεκτρόδια γραφίτη) (ΕΕ 2002,
L 100, σ. 1), αιτιολογική σκέψη 199 (όσον αφορά την επιχείρηση UCAR)]. Εξάλλου, η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν ευσταθούν τα επιχειρήματα
της προσφεύγουσας περί του δυσανάλογου χαρακτήρα του προστίμου.
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
58     Κατά το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η
διάρκεια και η βαρύτητα της παραβάσεως. Συνεπώς, ο ανάλογος χαρακτήρας του προστίμου πρέπει να εκτιμάται βάσει του συνόλου
των περιστάσεων της παραβάσεως (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Απριλίου 1999, T-305/94 έως T-307/94, T-313/94 έως T-316/94,
T-318/94, T-325/94, T-328/94, T-329/94 και T-335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II-931,
σκέψη 1215).
59     Εν προκειμένω, επιβάλλεται να υπογραμμισθεί ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι μετέσχε σε πολύ σοβαρή παράβαση, υπό την
έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών, και μάλιστα από τις 24 Μαρτίου 1994 μέχρι τις 13 Μαΐου 1998, δηλαδή επί διάστημα μεγαλύτερο
των τεσσάρων ετών.
60     Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι το αρχικό ποσό των 3 εκατομμυρίων ευρώ που καθόρισε η Επιτροπή είναι σαφέστατα χαμηλότερο από
το κατώτατο όριο των 20 εκατομμυρίων ευρώ που προβλέπουν κανονικά οι κατευθυντήριες γραμμές για αυτό το είδος παραβάσεως (βλ.
σημείο 1 A, δεύτερο εδάφιο, τρίτη περίπτωση). Το εν τέλει επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο ανέρχεται μόλις σε 1,53 εκατομμύρια
ευρώ. Το Πρωτοδικείο κρίνει, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, της σοβαρότητας της παραβάσεως, της διάρκειάς της και του ρόλου της
προσφεύγουσας στη διάπραξή της και, αφετέρου, των στοιχείων που προσκόμισε η προσφεύγουσα στην υπό κρίση υπόθεση, ότι το πρόστιμο
που της επιβλήθηκε δεν είναι δυσανάλογο.
61     Εξάλλου, είναι απορριπτέα η άποψη της προσφεύγουσας ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο σε σχέση με το μέγεθός
της. Κατ’ αρχάς, ο ισχυρισμός της ότι ήταν «βέβαιη» ότι θα της επιβαλλόταν το ανώτατο ποσό προστίμου, δεδομένου ότι το αρχικό
ποσό αντιστοιχούσε στο 17 % του παγκοσμίου κύκλου της εργασιών, δεν ευσταθεί. Συγκεκριμένα, αν το δικαιολογούσε η συμπεριφορά
της προσφεύγουσας, το πρόστιμο θα μπορούσε να μειωθεί σημαντικά λόγω ελαφρυντικών περιστάσεων και βάσει της ανακοινώσεως περί
συνεργασίας. Εν προκειμένω, το επιβληθέν πρόστιμο δεν αντιπροσωπεύει το υψηλότερο πρόστιμο που μπορούσε να επιβάλει η Επιτροπή,
δεδομένου ότι μειώθηκε κατά 10 % βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.
62     Περαιτέρω, υπενθυμίζεται, αφενός, ότι η μοναδική ρητή παραπομπή του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 στον κύκλο
εργασιών αφορά το ανώτατο όριο που δεν μπορεί να υπερβεί το ποσό ενός προστίμου και, αφετέρου, ότι το όριο αυτό θεωρείται
σχετικό με τον συνολικό κύκλο εργασιών (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 1983, 100/80 έως 103/80, Musique diffusion
française κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 1825, σκέψη 119). Εντός του ορίου αυτού, η Επιτροπή μπορεί κατ’ αρχήν να
καθορίσει το πρόστιμο βάσει του κύκλου εργασιών της επιλογής της, όσον αφορά τη γεωγραφική ζώνη και τα οικεία προϊόντα (απόφαση
του Πρωτοδικείου της 15ης Μαρτίου 2000, T-25/95, T-26/95, T-30/95 έως T-32/95, T-34/95 έως T-39/95, T-42/95 έως T-46/95, T-48/95,
T-50/95 έως T-65/95, T-68/95 έως T-71/95, T-87/95, T-88/95, T-103/95 και T-104/95, Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή
2000, σ. II-491, σκέψη 5023), χωρίς να υποχρεούται να λάβει συγκεκριμένα υπόψη της τον συνολικό κύκλο εργασιών ή τον κύκλο
εργασιών που πραγματοποιήθηκε στην αγορά των επιμάχων προϊόντων. Τέλος, ναι μεν οι κατευθυντήριες γραμμές δεν προβλέπουν τον
υπολογισμό των προστίμων ανάλογα με συγκεκριμένο κύκλο εργασιών, δεν απαγορεύουν ωστόσο τη συνεκτίμηση ενός τέτοιου κύκλου
εργασιών, υπό την προϋπόθεση ότι η επιλογή της Επιτροπής δεν πάσχει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως (απόφαση Tokai Carbon κ.λπ. κατά
Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 38, σκέψη 195).
63     Εν προκειμένω, υπενθυμίζεται ότι από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή έκρινε σκόπιμο να προβεί στη διαφοροποιημένη
μεταχείριση των επιχειρήσεων προκειμένου να λάβει υπόψη την «πραγματική οικονομική δυνατότητα των αυτουργών της παράβασης
να προξενήσουν σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό, καθώς και να ορίσει το πρόστιμο σε τέτοιο επίπεδο ώστε να έχει την ενδεδειγμένη
αποτρεπτική χρησιμότητα» (αιτιολογική σκέψη 304 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Η Επιτροπή προσέθεσε ότι ήταν απαραίτητο «να
ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος κάθε επιχείρησης και, κατ’ επέκταση, ο πραγματικός αντίκτυπος της παράνομης συμπεριφοράς της
στον ανταγωνισμό». Για την εκτίμηση των στοιχείων αυτών, η Επιτροπή επέλεξε να στηριχθεί στον κύκλο εργασιών που προκύπτει
από τις πωλήσεις κοινού φωσφορικού ψευδαργύρου εντός του ΕΟΧ κατά το τελευταίο έτος της παραβάσεως. Επισημαίνει ότι η προσφεύγουσα
ήταν ένας από τους κύριους παραγωγούς φωσφορικού ψευδαργύρου στον ΕΟΧ, διότι κατείχε μερίδιο αγοράς ανερχόμενο σε 20 % περίπου,
και συνεπώς την κατέταξε στην πρώτη κατηγορία (αιτιολογική σκέψη 308 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Το αρχικό ποσό του προστίμου
καθορίστηκε, για όλες τις επιχειρήσεις της πρώτης κατηγορίας, σε 3 εκατομμύρια ευρώ. Το αρχικό ποσό του προστίμου της James
Brown, η οποία είχε μερίδιο αγοράς περίπου 5 %, καθορίστηκε σε 750 000 ευρώ.
64     Μολονότι η Επιτροπή συνέκρινε τη σχετική σπουδαιότητα των εμπλεκομένων επιχειρήσεων βάσει του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησαν
με τις πωλήσεις φωσφορικού ψευδαργύρου στον ΕΟΧ, αναφέρθηκε επίσης στα μερίδια αγοράς των επιχειρήσεων στη σχετική αγορά για
να τις κατατάξει σε δύο διαφορετικές κατηγορίες. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή υπολόγισε τα μερίδια αγοράς των εμπλεκομένων επιχειρήσεων
βασιζόμενη, αφενός, στους πραγματοποιηθέντες στη σχετική αγορά κύκλους εργασιών, οι οποίοι εκτίθενται στον πίνακα που περιέχει
η αιτιολογική σκέψη 50 της προσβαλλομένης αποφάσεως, και, αφετέρου, στα πληροφοριακά στοιχεία που περιέχει ο φάκελος. Η προσφεύγουσα
δεν αμφισβήτησε την ορθότητα της μεθόδου αυτής.
65     Στο πλαίσιο της αναλύσεως της «πραγματικής οικονομικής δυνατότητας των αυτουργών της παράβασης να προξενήσουν σημαντική ζημία
στον ανταγωνισμό», που συνεπάγεται εκτίμηση της πραγματικής σπουδαιότητας των επιχειρήσεων αυτών στη θιγόμενη αγορά, δηλαδή
της επιδράσεώς τους στην αγορά αυτή, ο συνολικός κύκλος εργασιών παρουσιάζει ατελώς τα πράγματα. Πράγματι, δεν μπορεί να αποκλειστεί
ότι μια ισχυρή επιχείρηση με πληθώρα διαφορετικών δραστηριοτήτων είναι παρούσα απλώς επικουρικώς σε συγκεκριμένη αγορά προϊόντων.
Ομοίως, δεν αποκλείεται μια επιχείρηση με σημαντική θέση σε εξωκοινοτική γεωγραφική αγορά να κατέχει απλώς και μόνον ασθενή
θέση στην κοινοτική αγορά ή στον ΕΟΧ. Στις περιπτώσεις αυτές, το γεγονός και μόνον ότι η εν λόγω επιχείρηση πραγματοποιεί
σημαντικό συνολικό κύκλο εργασιών δεν σημαίνει οπωσδήποτε ότι ασκεί αποφασιστική επίδραση στη θιγόμενη αγορά. Για τον λόγο
αυτόν, το Δικαστήριο τόνισε, με την απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1998, C-185/95 P, Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, (Συλλογή
1998, σ. Ι-8417, σκέψη 139), ότι, μολονότι τα μερίδια αγοράς που κατέχει μια επιχείρηση δεν μπορούν να έχουν καθοριστική σημασία
προκειμένου να συναχθεί αν μια επιχείρηση ανήκει σε μια ισχυρή οικονομική οντότητα, είναι αντιθέτως κρίσιμα για τον προσδιορισμό
της επιρροής που η επιχείρηση μπορεί να ασκήσει στην αγορά (βλ. την απόφαση του Πρωτοδικείου της 9ης Ιουλίου 2003, T-224/00,
Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. ΙΙ-2597, σκέψη 193). Εν προκειμένω,
η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τόσο το μερίδιο αγοράς όσο και τον κύκλο εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στη θιγόμενη αγορά,
βάσει των οποίων μπόρεσε να καθορίσει τη σχετική σπουδαιότητα εκάστης επιχειρήσεως στη σχετική αγορά.
66     Επομένως, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως κατά την εκ μέρους της ανάλυση της «πραγματικής οικονομικής
δυνατότητας του αυτουργού της παράβασης», υπό την έννοια του σημείου 1 A, τέταρτο εδάφιο, των κατευθυντηρίων γραμμών.
67     Επιπλέον, από τη σύγκριση των κύκλων εργασιών που πραγματοποιούν στην αγορά οι επιχειρήσεις που εμπίπτουν στην πρώτη κατηγορία
και των οποίων η επωνυμία περιλαμβάνεται στον πίνακα που περιέχει η αιτιολογική σκέψη 50 της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει
ότι ορθώς οι επιχειρήσεις αυτές κατατάχθηκαν στην ίδια κατηγορία και ότι τους επιβλήθηκε το ίδιο αρχικό ποσό προστίμου. Έτσι,
η προσφεύγουσα πραγματοποίησε, το 1998, κύκλο εργασιών στη σχετική αγορά εντός του ΕΟΧ ύψους 3,9 εκατομμυρίων ευρώ. Η Heubach,
η Trident και η Union Pigments πραγματοποίησαν κύκλους εργασιών ύψους 3,7, 3,69 και 3,2 εκατομμυρίων ευρώ αντιστοίχως. Η Britannia,
η οποία έπαυσε κάθε οικονομική δραστηριότητα το 1998, πραγματοποίησε, το 1996, κύκλο εργασιών στη σχετική αγορά εντός του
ΕΟΧ ύψους 2,78 εκατομμυρίων ευρώ.
68     Επισημαίνεται επίσης ότι, όπως ορθώς παρατηρεί η προσφεύγουσα, οι κατευθυντήριες γραμμές προβλέπουν, σύμφωνα με το σημείο
τους 1 Α, έκτο εδάφιο, ότι μια «σημαντική» διαφορά στο μέγεθος των επιχειρήσεων που διέπραξαν παράβαση της ίδιας φύσεως μπορεί
ιδίως να δικαιολογήσει διαφοροποίηση στην εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως (βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση Acerinox
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 48, σκέψη 90). Εξάλλου, κατά τη νομολογία, μολονότι η Επιτροπή διαθέτει κάποιο περιθώριο
εκτιμήσεως κατά τον καθορισμό του ύψους των προστίμων και μολονότι ο υπολογισμός του προστίμου δεν πρέπει να διέπεται από
απλό μαθηματικό τύπο (απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T-150/89, Martinelli κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ.
II-1165, σκέψη 59), το ποσό των προστίμων πρέπει, τουλάχιστον, να είναι ανάλογο προς τα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη για να
εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως (απόφαση Tate & Lyle κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 32, σκέψη 106).
Κατά συνέπεια, όταν η Επιτροπή κατατάσσει τις οικείες επιχειρήσεις σε κατηγορίες για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων,
ο καθορισμός των ορίων εκκινήσεως για καθεμία από τις κατ’ αυτόν τον τρόπο προσδιοριζόμενες κατηγορίες πρέπει να είναι συνεπής
και αντικειμενικώς δικαιολογημένος (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, T-23/99, LR
AF 1998 κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II-1705, σκέψη 298, και της 19ης Μαρτίου 2003, Τ-213/00, CMA CGM κ.λπ. κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2003, σ. ΙΙ-913, στο εξής: απόφαση FETTCSA, σκέψη 416).
69     Βεβαίως, εν προκειμένω, μολονότι η προσφεύγουσα πραγματοποίησε συνολικό κύκλο εργασιών μόλις 17 εκατομμυρίων ευρώ το 2000,
κατατάχθηκε στην ίδια κατηγορία με την Britannia, την Heubach, την Trident και την Union Pigments, οι οποίες είχαν συνολικούς
κύκλους εργασιών αντιστοίχως 55,7, 71, 76 και 7 εκατομμυρίων ευρώ περίπου. Ωστόσο, δεν μπορεί να συναχθεί εξ αυτού παραβίαση
της αρχής της αναλογικότητας. Όπως εξηγήθηκε στις σκέψεις 63 και 64 ανωτέρω, αυτές οι διάφορες επιχειρήσεις συγκεντρώθηκαν
σε μια κατηγορία διότι προσομοίαζαν πολύ οι κύκλοι τους εργασιών στη σχετική αγορά και τα μερίδιά τους αγοράς. Η συγκέντρωση
των επιχειρήσεων σε μια κατηγορία επ’ αυτής της βάσεως ήταν συνεπής και αντικειμενικώς δικαιολογημένη. Επιπλέον, το Πρωτοδικείο
θεωρεί ότι η διαφορά μεγέθους της προσφεύγουσας σε σχέση με τις λοιπές επιχειρήσεις δεν ήταν τόσο σημαντική ώστε αυτή να έπρεπε
να καταταγεί σε διαφορετική κατηγορία (βλ., υπό την έννοια αυτή, την απόφαση Daesang και Sewon Europe κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 39, σκέψεις 69 έως 77).
70     Επισημαίνεται, επικουρικώς, ότι, υπό τις συνθήκες της υπό κρίση υποθέσεως, ελήφθη αρκούντως υπόψη ο συνολικός κύκλος εργασιών
της προσφεύγουσας κατά την εφαρμογή του ανωτάτου ορίου του 10 % που προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
Όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 16 και 17 ανωτέρω, το πρόστιμο της προσφεύγουσας μειώθηκε σε 1,7 εκατομμύρια ευρώ προκειμένου
να τηρηθεί το όριο αυτό, πριν μειωθεί ακόμη σε 1,53 εκατομμύρια ευρώ λόγω της συνεργασίας. Το ανώτατο όριο του 10 % έχει ως
σκοπό να αποφευχθεί το να είναι τα πρόστιμα δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της επιχειρήσεως (απόφαση Musique diffusion
française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 62, σκέψη 119). Η εφαρμογή αυτού του ανωτάτου ορίου εν προκειμένω
διασφάλισε ότι το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο είναι ανάλογο προς το μέγεθός της. Λαμβανομένου υπόψη του ότι η παράβαση
είναι πολύ σοβαρή και ότι διήρκεσε περισσότερα από τέσσερα έτη, το πρόστιμο θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο αν η προσφεύγουσα
δεν ήταν μικρή επιχείρηση και αν δεν είχε εφαρμοσθεί υπέρ της το ανώτατο όριο του 10 %.
71     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι είναι προδήλως δυσανάλογο το να επιβάλλονται στις μεγάλες επιχειρήσεις πρόστιμα χαμηλότερα
του ημίσεος των προστίμων που επιβάλλονται στις ΜΜΕ για τις ίδιες παραβάσεις. Επικαλείται το ότι είχε κύκλο εργασιών 17,08
εκατομμυρίων ευρώ και της επιβλήθηκε πρόστιμο το οποίο αντιστοιχεί στο 9 % περίπου του κύκλου της εργασιών, ενώ το πρόστιμο
που επιβλήθηκε στην Ηeubach, η οποία είχε κύκλο εργασιών 71,018 εκατομμυρίων ευρώ, αντιστοιχούσε μόλις στο 5,3 % του κύκλου
αυτού εργασιών.
72     Ως απάντηση στους ισχυρισμούς αυτούς, παρατηρείται, κατ’ αρχάς, ότι η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο 3,78 εκατομμυρίων ευρώ στην
Heubach και 1,53 εκατομμυρίων ευρώ στην προσφεύγουσα. Επομένως, παρά το γεγονός ότι οι δύο επιχειρήσεις αυτές μετέσχαν σε
πολύ σοβαρή παράβαση για διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ετών και ότι είχαν παρεμφερή σπουδαιότητα στην αγορά (βλ. σκέψη
67 ανωτέρω), το πρόστιμο της Heubach αντιπροσωπεύει το υπερδιπλάσιο του προστίμου της προσφεύγουσας.
73     Δεδομένου ότι Επιτροπή δεν υποχρεούται να πραγματοποιεί τον υπολογισμό του προστίμου με βάση ποσά στηριζόμενα στον κύκλο εργασιών
των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, ωσαύτως δεν οφείλει να εξασφαλίζει, σε περίπτωση που επιβάλλονται πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις
εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία θα καταλήξει ο υπολογισμός της για τις εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις θα αντικατοπτρίζουν οιαδήποτε μεταξύ τους διαφορά ως προς τον συνολικό κύκλο εργασιών τους ή ως προς τον κύκλο
εργασιών τους στην αγορά του επιμάχου προϊόντος (απόφαση Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 30, σκέψη
202).
74     Συναφώς, διευκρινίζεται ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 ομοίως δεν επιβάλλει όπως, σε περίπτωση που επιβάλλονται
πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση, το επιβαλλόμενο σε μια μικρού ή μεσαίου μεγέθους επιχείρηση
πρόστιμο δεν είναι υψηλότερο, σε ποσοστό επί του κύκλου εργασιών, από τα επιβαλλόμενα στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πρόστιμα.
Συγκεκριμένα, από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, τόσο για τις επιχειρήσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους όσο και για τις επιχειρήσεις
μεγαλύτερου μεγέθους, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, η σοβαρότητα και η διάρκεια
της παραβάσεως. Κατά το μέτρο που η Επιτροπή επιβάλλει στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην ίδια παράβαση δικαιολογημένα
πρόστιμα για καθεμία από αυτές, σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι,
για ορισμένες από αυτές, το πρόστιμο είναι υψηλότερο, σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, από το πρόστιμο άλλων επιχειρήσεων (απόφαση
Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 30, σκέψη 203).
75     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι οι αρχές που διατύπωσε το Πρωτοδικείο με την απόφαση Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 30, έχουν εφαρμογή μόνο στην περίπτωση επιχειρήσεων που βρίσκονται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τους παράγοντες
που αφορούν τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως. Εννοείται ότι, αν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις βρίσκονται σε διαφορετική
κατάσταση, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να διασφαλίζει ότι τα πρόστιμα θα αντικατοπτρίζουν οιαδήποτε μεταξύ τους διαφορά ως
προς τον συνολικό κύκλο τους εργασιών ή ως προς τον κύκλο τους εργασιών στην αγορά του επιμάχου προϊόντος. Οι εν λόγω αρχές
έχουν εφαρμογή ακόμη και αν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις βρίσκονται στην ίδια κατάσταση.
76     Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι ο δυσανάλογος χαρακτήρας του επιβληθέντος προστίμου είναι πρόδηλος όταν το πρόστιμο αυτό
συγκρίνεται προς το επιβληθέν σε άλλες επιχειρήσεις σε παρεμφερείς υποθέσεις πρέπει επίσης να απορριφθεί. Πράγματι, η Επιτροπή
δεν μπορεί να υποχρεωθεί να καθορίζει πρόστιμα ανάλογα προς τους κύκλους εργασιών και με απόλυτη συνέπεια σε σχέση προς τα
καθορισθέντα σε άλλες προγενέστερες υποθέσεις.
77     Υπογραμμίζεται, συναφώς, ότι η προγενέστερη πρακτική λήψεως αποφάσεων της Επιτροπής δεν χρησιμεύει, αυτή καθαυτήν, ως νομικό
πλαίσιο των προστίμων που επιβάλλονται στον τομέα του ανταγωνισμού. Το γεγονός ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα
ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν μπορεί να της αφαιρέσει τη δυνατότητα αυξήσεως του ύψους αυτού, εντός
των ορίων που καθορίζονται στον κανονισμό 17, αν η εν λόγω αύξηση είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η εφαρμογή της κοινοτικής
πολιτικής ανταγωνισμού (απόφαση Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 62, σκέψη 109,
και απόφαση Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 38, σκέψη 243).
78     Επιπλέον, κατά το μέτρο που η Επιτροπή επιβάλλει στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην ίδια παράβαση δικαιολογημένα πρόστιμα
για καθεμία από αυτές, σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι, για ορισμένες
από αυτές, το πρόστιμο είναι υψηλότερο, σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, από το πρόστιμο άλλων επιχειρήσεων (βλ., υπό την έννοια
αυτή, την απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 68, σκέψη 278).
79     Προσθετέον ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να καθορίζεται βάσει διαφόρων στοιχείων, όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα ιδιαίτερα
περιστατικά της υποθέσεως, το όλο πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, τούτο δε χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός
ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων τα οποία πρέπει υποχρεωτικά να λαμβάνονται υπόψη (απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Ιουλίου
1997, C-219/95 P, Ferriere Nord κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. Ι-4411, σκέψη 33, και απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 68, σκέψη 236). Τα ουσιώδη στοιχεία, όπως οι σχετικές αγορές, τα οικεία προϊόντα, οι οικείες χώρες,
οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και τα κρίσιμα διαστήματα, διαφέρουν αναλόγως της υποθέσεως. Επομένως, η Επιτροπή δεν μπορεί
να υποχρεωθεί να επιβάλλει πρόστιμα τα οποία αντιπροσωπεύουν το ίδιο ποσοστό των κύκλων εργασιών σε όλες τις παρεμφερείς από
πλευράς σοβαρότητας υποθέσεις (απόφαση του Πρωτοδικείου της 13ης Ιανουαρίου 2004, T-67/01, JCB Service κατά Επιτροπής, μη
δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψεις 187 έως 189).
80     Επισημαίνεται, επιπλέον, ότι, μολονότι το πρόστιμο που επέβαλε η Επιτροπή στην υπόθεση SAS, την οποία επικαλέσθηκε η προσφεύγουσα
(βλ. σκέψη 50 ανωτέρω), δεν αντιπροσώπευε πολύ σημαντικό ποσοστό του κύκλου εργασιών της οικείας επιχειρήσεως, ήταν παρά ταύτα
σημαντικό, δεδομένου ότι ανερχόταν σε 40 σχεδόν εκατομμύρια ευρώ. Αντιθέτως, αν η Επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να επιβάλει στην
προσφεύγουσα πρόστιμο το οποίο να αντιστοιχεί στο 0,79 % του κύκλου της εργασιών, όπως έπραξε με την απόφαση SAS, ένα τέτοιο
πρόστιμο, το οποίο θα ανερχόταν σε 134 939 ευρώ, σαφώς δεν θα ήταν αποτρεπτικό.
81     Οι ισχυρισμοί της προσφεύγουσας περί δήθεν σφαλμάτων εκτιμήσεως πρέπει επίσης να απορριφθούν.
82     Πρώτον, ορθώς η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της το ότι η προσφεύγουσα δεν διέθετε νομική υπηρεσία. Κατά τις κατευθυντήριες γραμμές,
«θα μπορεί επιπλέον να συνεκτιμάται το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις μεγάλου μεγέθους διαθέτουν συνήθως τις γνώσεις και τα νομικοοικονομικά
μέσα που χρειάζονται για να μπορούν να αξιολογήσουν καλύτερα τον παράνομο χαρακτήρα της συμπεριφοράς τους και τις συνέπειές
της από την άποψη της νομοθεσίας περί ανταγωνισμού» (σημείο 1 A, πέμπτο εδάφιο). Όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, το εδάφιο
αυτό της επιτρέπει να αυξάνει τα πρόστιμα των επιχειρήσεων μεγάλου μεγέθους, αλλά δεν της επιβάλλει να μειώνει τα πρόστιμα
των επιχειρήσεων μικρού μεγέθους. Επιπλέον, δεδομένου ότι το ασυμβίβαστο της επίμαχης συμπράξεως προς τους κανόνες του ανταγωνισμού
προβλέπεται ρητώς στο άρθρο 81, παράγραφος 1, στοιχεία α΄ έως γ΄, ΕΚ και ότι επιβεβαιώνεται από παγία νομολογία, η προσφεύγουσα
δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι δεν γνώριζε αρκούντως το σχετικό δίκαιο. Εξάλλου, από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι
οι εγκαλούμενες επιχειρήσεις είχαν πλήρη επίγνωση του παρανόμου μιας συμπράξεως που σκοπούσε στον καθορισμό ενδεικτικών τιμών,
στην κατανομή της αγοράς και στην ανάθεση πελατών (αιτιολογικές σκέψεις 99 έως 100, 125 και 253).
83     Εν πάση περιπτώσει, για να μπορεί να θεωρηθεί ότι μια παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού διαπράχθηκε εκ προθέσεως δεν είναι
απαραίτητο η επιχείρηση να έχει επίγνωση ότι παραβαίνει τους κανόνες αυτούς, αλλά αρκεί το ότι δεν μπορούσε να αγνοεί ότι
η συμπεριφορά της είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T-143/89,
Ferriere Nord κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-917, σκέψη 41, και της 16ης Δεκεμβρίου 2003, T-5/00 και T-6/00, Nederlandse
Federatieve Vereniging voor de Groothandel op Elektrotechnisch Gebied κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. ΙΙ-5761, σκέψεις 396
και 397).
84     Δεύτερον, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η Επιτροπή έπρεπε να επιβάλει επιεικέστερα πρόστιμα, διότι
είναι η πρώτη φορά που κόλασε τόσο αυστηρά αθέμιτες πρακτικές στις οποίες μετείχαν ΜΜΕ. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν υποχρεούται
να επιβάλλει επιεικέστερα πρόστιμα οσάκις ενεργεί για πρώτη φορά σ’ έναν συγκεκριμένο τομέα. Επιπλέον, τίποτε δεν υποχρεώνει
την Επιτροπή να επιβάλλει επιεικέστερα πρόστιμα όταν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είναι ΜΜΕ. Πράγματι, το μέγεθος της επιχειρήσεως
λαμβάνεται υπόψη από το ανώτατο όριο που καθορίζει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και από τις κατευθυντήριες
γραμμές. Πλην αυτών των δύο περιπτώσεων όπου λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος, δεν υπάρχει κανένας λόγος διαφορετικής αντιμετωπίσεως
των ΜΜΕ από τις άλλες επιχειρήσεις. Το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις είναι ΜΜΕ δεν τις απαλλάσσει από το καθήκον τηρήσεως των
κανόνων ανταγωνισμού, όπως ορθώς ισχυρίζεται η Επιτροπή (βλ. αιτιολογική σκέψη 343 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
85     Εξάλλου, δεν μπορεί εν προκειμένω να προβληθεί ο ισχυρισμός ότι η Επιτροπή ενήργησε εντός νέου πλαισίου συναφώς. Πράγματι,
με την απόφαση «προμονωμένοι σωλήνες», η Επιτροπή επέβαλε ήδη υψηλά πρόστιμα σε ΜΜΕ που είχαν μετάσχει σε αθέμιτες πρακτικές.
86     Τρίτον, η προσφεύγουσα άντλησε επιχείρημα από το ότι η Επιτροπή δεν επικαλέστηκε την ύπαρξη εξαιρετικής ζημίας των καταναλωτών.
Συναφώς, αρκεί η διαπίστωση ότι από την έλλειψη τέτοιας εξαιρετικής ζημίας δεν μπορεί να συναχθεί ότι το επίμαχο πρόστιμο
ήταν δυσανάλογο. Επιπλέον, η Επιτροπή έλαβε υπόψη της εμμέσως το γεγονός ότι η παράβαση δεν προκάλεσε τέτοια ζημία. Αφενός,
έλαβε υπόψη της το περιορισμένο μέγεθος της σχετικής αγοράς για να καθορίσει το αρχικό ποσό του προστίμου σε 3 εκατομμύρια
ευρώ (αιτιολογική σκέψη 303 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Αφετέρου, αναγνώρισε ότι οι οικονομικές συνθήκες υπό τις οποίες
διαπράχθηκε η παράβαση ήσαν δυσμενείς, ιδίως καθόσον οι πελάτες των εμπλεκομένων επιχειρήσεων είχαν μεγάλη αγοραστική ισχύ
(αιτιολογική σκέψη 339 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
87     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν μπορούσε να επικαλεσθεί την ύπαρξη εξαιρετικής ζημίας των καταναλωτών λαμβανομένης
υπόψη της «υπάρξεως υποκατάστατων προϊόντων». Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση το συμπέρασμα που εκτίθεται
στη σκέψη 86 ανωτέρω. Εξάλλου, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα εξέθεσε, αναφερόμενη στην ύπαρξη υποκατάστατων
προϊόντων, ότι εννοούσε ότι η Επιτροπή δεν είχε προβεί σε αρκούντως εμπεριστατωμένη ανάλυση της αγοράς και ότι η παράβαση
δεν είχε πραγματικό αποτέλεσμα. Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα, με τα υπομνήματά της, ανέφερε συνοπτικά
τα υποκατάστατα προϊόντα στο πλαίσιο ενός επικουρικού επιχειρήματος αφορώντος την αναλογικότητα του προστίμου και, ειδικότερα,
την έλλειψη εξαιρετικής ζημίας των καταναλωτών. Είναι σαφές ότι δεν έθεσε υπό αμφισβήτηση τα αποτελέσματα της παραβάσεως εν
γένει και ότι δεν έβαλε κατά του ορισμού της αγοράς.
88     Εν πάση περιπτώσει, όπως κρίθηκε με την αυθημερόν απόφαση του Πρωτοδικείου, T-64/02, Heubach κατά Επιτροπής (μη δημοσιευθείσα
ακόμη στη Συλλογή), ορθώς η Επιτροπή κατέληξε ότι η επίμαχη παράβαση είχε πραγματικά αποτελέσματα. Ιδίως, η Επιτροπή απέδειξε
αρκούντως ότι η συμφωνία επί των ποσοστώσεων πωλήσεως, ο «ακρογωνιαίος λίθος» της συμπράξεως (αιτιολογική σκέψη 66 της προσβαλλομένης
αποφάσεως), εφαρμόσθηκε σχολαστικά και ότι, σε ετήσια βάση, «τα πραγματικά μερίδια αγοράς των πέντε παραγωγών ήταν παρεμφερή
με αυτά που τους είχαν κατανεμηθεί» (αιτιολογική σκέψη 72 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Επιπλέον, η Επιτροπή προσκόμισε αποδείξεις
περί του ότι η συμφωνία επί των τιμών είχε συγκεκριμένη επίδραση στην αγορά. Υπογραμμίζεται συναφώς ότι, σύμφωνα με αντικειμενικές
διαπιστώσεις της Union Pigments και της Trident, των κυρίων επιχειρήσεων που συνεργάστηκαν με την Επιτροπή, οι πρωτοβουλίες
ως προς τις τιμές παρήγαγαν αποτέλεσμα στο επίπεδο των τιμών της αγοράς. Γενικότερα, λαμβανομένου υπόψη του ότι η σύμπραξη
είχε ως σκοπό, μεταξύ άλλων, να παύσει ο πόλεμος τιμών και ότι οι προσαπτόμενες πρακτικές εφαρμόσθηκαν για διάστημα μεγαλύτερο
των τεσσάρων ετών, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις πέτυχαν, κατά κύριο λόγο, να παύσουν αυτόν τον πόλεμο
τιμών και ότι προσάρμοσαν έτσι τις τιμές τους ώστε να επιτύχουν επίπεδο τιμών συναλλαγής υψηλότερο από αυτό που θα ίσχυε αν
δεν υπήρχε η σύμπραξη.
89     Τέλος, όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της το ότι δεν αποκόμισε σχεδόν κανένα όφελος
από τις πωλήσεις του επιμάχου προϊόντος, πρέπει να υπομνησθεί ότι, μολονότι το ύψος του επιβαλλομένου προστίμου πρέπει να
είναι ανάλογο προς τη διάρκεια της παραβάσεως και προς τα λοιπά στοιχεία που μπορούν να επηρεάσουν την εκτίμηση της σοβαρότητας
της παραβάσεως, μεταξύ των οποίων το κέρδος που αποκόμισε η οικεία επιχείρηση από τις πρακτικές της (απόφαση του Πρωτοδικείου
της 21ης Οκτωβρίου 1997, Τ-229/94, Deutsche Bahn κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. ΙΙ-1689, σκέψη 127), το γεγονός ότι μια
επιχείρηση δεν αποκόμισε κανένα όφελος από την παράβαση δεν μπορεί, κατά τη νομολογία, να εμποδίσει την επιβολή προστίμου,
διότι διαφορετικά το πρόστιμο θα έχανε τον αποτρεπτικό του χαρακτήρα (αποφάσεις Ferriere Nord κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα
στη σκέψη 83, σκέψη 53, και FETTCSA, σκέψη 340).
90     Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη, προκειμένου να καθορίσει το ύψος των προστίμων, να λάβει υπόψη την έλλειψη
κέρδους από την εν λόγω παράβαση (αποφάσεις Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 62, σκέψη 4881,
και FETTCSA, σκέψη 341).
91     Μολονότι η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές της (σημείο 2, πρώτο εδάφιο, πέμπτη περίπτωση) και λόγω
επιβαρυντικών περιστάσεων, να αυξήσει το πρόστιμο, ούτως ώστε αυτό να υπερβεί το ύψος του αθέμιτου οφέλους που αποκομίστηκε
χάρη στην παράβαση, η δυνατότητα αυτή δεν έχει ως αποτέλεσμα ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει εφεξής την υποχρέωση να αποδείξει
σε κάθε περίπτωση, προκειμένου να καθορίσει το πρόστιμο, το οικονομικό όφελος που συνδέεται με τη διαπιστωθείσα παράβαση (FETTCSA,
σκέψεις 342 έως 343). Με άλλα λόγια, η έλλειψη του οφέλους αυτού δεν μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντική περίσταση.
92     Εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν στήριξε την προσβαλλομένη απόφαση στα κέρδη τα οποία οι αυτουργοί της παραβάσεως αποκόμισαν
από την παράβαση αυτή. Λαμβανομένης υπόψη της προπαρατεθείσας στις σκέψεις 89 έως 91 νομολογίας, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε
πρόδηλο σφάλμα εκτιμήσεως συναφώς.
93     Από όλα τα ανωτέρω προκύπτει ότι το πρώτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτό.
Επί του δευτέρου σκέλους, αντλούμενου από το ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών της προσφεύγουσας
για να καθορίσει το ανώτατο όριο του 10 %
–        Επιχειρήματα των διαδίκων
94     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η αρχή της αναλογικότητας παραβιάσθηκε διότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της τον παγκόσμιο κύκλο
εργασιών των επιχειρήσεων για να καθορίσει το ανώτατο όριο του 10 % του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Υπενθυμίζει
ότι, κατά τη νομολογία, η Επιτροπή πρέπει να αποφεύγει να προσδίδει στον κύκλο εργασιών που χρησιμοποιείται κατά τον καθορισμό
του ύψους του προστίμου «δυσανάλογη σημασία σε σχέση με τα άλλα στοιχεία εκτιμήσεως» (απόφαση Musique diffusion française
κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 62, σκέψη 121). Κατά τη θεωρία, το χωρίο αυτό περιέχει «μια προειδοποίηση προκειμένου
να μη γίνεται αμιγώς μαθηματική εφαρμογή του κανόνα του 10 τοις εκατό, πράγμα το οποίο θα συνεπαγόταν κίνδυνο παραβιάσεως
της […] “αρχής της αναλογικότητας”» (Van Bael, I. και Bellis, J.F.,
Droit de la concurrence de la Communauté économique européenne
, Bruylant, Βρυξέλλες, 1991, σ. 648). Με την προσβαλλομένη απόφαση, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι, για τον καθορισμό του βασικού
ποσού του προστίμου, είναι αναγκαίο να ληφθεί υπόψη ο πραγματικός αντίκτυπος της παράνομης συμπεριφοράς της στον ανταγωνισμό
(αιτιολογική σκέψη 305 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Προς τούτο, η Επιτροπή έκρινε ενδεδειγμένο να χρησιμοποιήσει τον κύκλο
εργασιών που πραγματοποιήθηκε με το οικείο προϊόν εντός του ΕΟΧ ως βάση συγκρίσεως της σχετικής σπουδαιότητας των εμπλεκομένων
επιχειρήσεων στη σχετική αγορά (αιτιολογική σκέψη 307 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Επομένως, η Επιτροπή όφειλε να ακολουθήσει
με συνέπεια τη συλλογιστική της και να υπολογίσει το ανώτατο όριο του 10 % για την προσφεύγουσα με βάση τον ευρωπαϊκό κύκλο
της εργασιών, ο οποίος αντιπροσωπεύει λιγότερο από το ένα τέταρτο του παγκοσμίου κύκλου της εργασιών.
95     Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι έλαβε υπόψη της τα μερίδια αγοράς εκάστου μέλους της συμπράξεως εντός του ΕΟΧ για να προσδιορίσει
το αρχικό ποσό των προστίμων. Η μέθοδος αυτή δεν είχε καμία σχέση με το ότι, δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού
17, το πρόστιμο που μπορεί να επιβληθεί σε μια επιχείρηση δεν μπορεί να υπερβαίνει το 10 % του παγκοσμίου κύκλου της εργασιών.
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
96     Το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Συγκεκριμένα, αφενός, τόσο από το άρθρο 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 όσο και από τη νομολογία προκύπτει σαφώς ότι το ανώτατο όριο του 10 % έχει ως σκοπό να αποφευχθεί το
να είναι τα πρόστιμα δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της επιχειρήσεως (βλ. σκέψη 70 ανωτέρω). Συνεπώς, πρέπει να χρησιμοποιείται
ο συνολικός κύκλος εργασιών για τον καθορισμό του ανωτάτου ορίου αυτού (αποφάσεις Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 62, σκέψη 119, και HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 27, σκέψη 541). Αφετέρου, το
να λαμβάνεται υπόψη ο κύκλος εργασιών που πραγματοποιήθηκε εντός της σχετικής γεωγραφικής αγοράς από την πώληση του προϊόντος
το οποίο αποτελεί το αντικείμενο της παραβάσεως αφορά, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως, την έκταση
της συμπεριφοράς εκάστης επιχειρήσεως εντός της αγοράς αυτής. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η προσφεύγουσα, τίποτα δεν εμποδίζει
να χρησιμοποιούνται διαφορετικοί κύκλοι εργασιών για αυτοτελείς σκοπούς. Επομένως, το δεύτερο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως
πρέπει να απορριφθεί.
Επί του τρίτου σκέλους, αντλούμενου από το ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της τη σχέση μεταξύ του παγκοσμίου κύκλου εργασιών
της προσφεύγουσας και του κύκλου εργασιών που πραγματοποίησε από την πώληση του επιμάχου προϊόντος
–       Επιχειρήματα των διαδίκων
97     Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, για την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, όφειλε να λάβει υπόψη της το γεγονός
ότι ο κύκλος εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε από την πώληση του επιμάχου προϊόντος ήταν σχετικώς μικρός σε σχέση με τον
συνολικό κύκλο της εργασιών, από όλα τα προϊόντα μαζί (απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Ιουλίου 1994, T-77/92, Parker Pen
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. II-549, σκέψη 94).
98     Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 97, εκδόθηκε σε μια εποχή που τα βασικά
ποσά των προστίμων καθορίζονταν σε αναλογία προς τον κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων. Σήμερα, ο συνολικός κύκλος εργασιών
περιλαμβάνεται μεταξύ των πολυάριθμων στοιχείων τα οποία μπορεί να λαμβάνει υπόψη της η Επιτροπή, υπό τον έλεγχο του δικαστή,
αλλά δεν πρόκειται για παράγοντα τον οποίο πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνει υπόψη. Επισημαίνει ειδικότερα ότι, όπως διαπίστωσε
το Πρωτοδικείο με την απόφαση της 14ης Μαΐου 1998, T-327/94, SCA Holding κατά Επιτροπής (Συλλογή 1998, σ. II-1373, σκέψη 184),
«η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να λαμβάνει υπόψη, προς εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, τη σχέση που υφίσταται
μεταξύ του ολικού κύκλου εργασιών μιας επιχειρήσεως και του κύκλου εργασιών της που προέρχεται από τα εμπορεύματα που συνιστούν
το αντικείμενο της παραβάσεως».
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
99     Πρέπει κατ’ αρχάς να υπομνησθεί ότι, κατά παγία νομολογία, δεν πρέπει να προσδίδεται στους διαφόρους κύκλους εργασιών δυσανάλογη
σημασία σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως, κατά τρόπον ώστε ο καθορισμός προσήκοντος προστίμου δεν μπορεί να είναι
αποτέλεσμα απλού υπολογισμού στηριζομένου στον συνολικό κύκλο εργασιών, ιδίως εφόσον τα οικεία εμπορεύματα αντιπροσωπεύουν
μικρό μόνον ποσοστό του κύκλου αυτού (αποφάσεις Musique diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη
62, σκέψεις 120 και 121, και απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 97, σκέψη 94). Έτσι, το Πρωτοδικείο
δέχθηκε, με την απόφαση Parker Pen κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 97, τον λόγο ακυρώσεως που αντλείται από παραβίαση
της αρχής της αναλογικότητας διότι η Επιτροπή δεν είχε λάβει υπόψη της το γεγονός ότι ο κύκλος εργασιών που πραγματοποιήθηκε
με τα προϊόντα που αφορούσε η παράβαση ήταν σχετικά χαμηλός σε σύγκριση με αυτόν του συνόλου των πωλήσεων που πραγματοποίησε
η εν λόγω επιχείρηση.
100   Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν στήριξε τον εκ μέρους της υπολογισμό του προστίμου που πρέπει να επιβληθεί στην
προσφεύγουσα στον συνολικό κύκλο της εργασιών, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να επικαλεσθεί λυσιτελώς την απόφαση Parker Pen κατά
Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 97 (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, T-31/99, ABB Asea Brown Boveri κατά
Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II-1881, σκέψη 156).
101   Από την προσβαλλομένη απόφαση (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 262 έως 309) προκύπτει ότι, κατά τη νομολογία, η Επιτροπή έλαβε υπόψη
της ολόκληρη σειρά άλλων στοιχείων πλην του συνολικού κύκλου εργασιών για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, μεταξύ των
οποίων η φύση της παραβάσεως, τα πραγματικά της αποτελέσματα στην αγορά, η σπουδαιότητα των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στην
αγορά, ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων και το περιορισμένο μέγεθος της σχετικής αγοράς (βλ., υπό την έννοια αυτή,
τις αποφάσεις ABB Asea Brown Boveri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 100, σκέψη 157, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής,
προπαρατεθείσα στη σκέψη 38, σκέψη 202, και Daesang και Sewon Europe κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 39, σκέψη 60).
102   Εν πάση περιπτώσει, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο κύκλος εργασιών που πραγματοποίησε η
προσφεύγουσα με τις πωλήσεις φωσφορικού ψευδαργύρου αντιπροσωπεύει ένα σχετικώς σημαντικό μέρος του συνολικού κύκλου της εργασιών,
ήτοι άνω του 22,83 %. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να προβληθεί ο ισχυρισμός ότι η προσφεύγουσα πραγματοποίησε μικρό μόνο μέρος
του συνολικού κύκλου της εργασιών στη σχετική αγορά.
103   Για τους λόγους αυτούς, το τρίτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί. Συνεπώς, ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως
πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό του.

Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως, αντλούμενου από παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων
Επιχειρήματα των διαδίκων
104   Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η εν προκειμένω χρησιμοποιηθείσα μέθοδος καθορισμού των προστίμων εισάγει δυσμενή διάκριση
καθόσον, για ορισμένες επιχειρήσεις, η Επιτροπή καθόρισε αρχικό ποσό υψηλότερο του νομίμου ανωτάτου ορίου.
105   Πρώτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται εκ νέου ότι η Επιτροπή, ενεργώντας κατά τον τρόπο αυτόν, της επέβαλε αυτεπαγγέλτως πρόστιμο
το οποίο ανερχόταν στο ανώτατο νόμιμο όριο. Αντιθέτως, οι επιχειρήσεις που είχαν κύκλους εργασιών μεγαλύτερους από τον δικό
της, αλλά βρίσκονται ακριβώς στην ίδια κατάσταση με αυτήν όσον αφορά τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, είχαν τη
βεβαιότητα ότι θα τους επιβαλλόταν πρόστιμο χαμηλότερο του ανωτάτου νομίμου ορίου, δεδομένου ότι, στην περίπτωσή τους, το
αρχικό ποσό ήταν χαμηλότερο από το ανώτατο νόμιμο όριο. Η προσφεύγουσα εκτιμά ότι η παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των
διακρίσεων είναι ιδιαίτερα πρόδηλη όταν η κατάστασή της συγκρίνεται με αυτήν της Heubach. Παρά το ότι η Επιτροπή δεν επισήμανε
καμία διαφορά μεταξύ των δύο αυτών επιχειρήσεων κατά τον καθορισμό του ύψους των προστίμων, το επιβληθέν στην Heubach πρόστιμο
αντιπροσώπευε το 5,3 % του κύκλου της εργασιών και το επιβληθέν στην προσφεύγουσα αντιπροσώπευε το 9 % του κύκλου της εργασιών.
Συνεπώς, επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα πρόστιμο το οποίο αντιπροσώπευε ποσοστό του κύκλου εργασιών ίσο προς το 170 % του προστίμου
της Heubach. Μια τόσο διαφορετική και αδικαιολόγητη μεταχείριση μεταξύ των δύο επιχειρήσεων συνιστά σαφή δυσμενή διάκριση.
Αυτή η παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων εξηγείται από την άρνηση της Επιτροπής να λάβει καθ’ οποιονδήποτε
τρόπο υπόψη της τον κύκλο εργασιών για τον καθορισμό του επιβληθέντος προστίμου.
106   Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα αντικρούει την εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνεία της αποφάσεως Dansk Rørindustri
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσας στη σκέψη 30.
107   Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η μέθοδος την οποία επέλεξε η Επιτροπή έχει ως συνέπεια ότι επιβάλλεται η ίδια κύρωση,
ήτοι το ανώτατο νόμιμο όριο, στην περίπτωση δύο επιχειρήσεων των οποίων η διάρκεια συμμετοχής στην παράβαση ήταν, παρά ταύτα,
διαφορετική. Επισημαίνει ότι, όσον αφορά δύο επιχειρήσεις με το ίδιο αρχικό ποσό προστίμου το οποίο υπερβαίνει το ανώτατο
όριο του 10 %, από τις οποίες όμως η μία μετέσχε μόλις επί ένα έτος στην παράβαση και η άλλη επί πέντε έτη, θα επιβληθεί εν
τέλει και στις δύο το ίδιο πρόστιμο που αντιστοιχεί στο 10 % του παγκοσμίου κύκλου εργασιών. Τούτο αποτελεί ένα ιδιαίτερα
σαφές παράδειγμα της παραβιάσεως της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως εν προκειμένω.
108   Η Επιτροπή αμφισβητεί ότι η προσφεύγουσα υπέστη μεταχείριση συνιστώσα δυσμενή διάκριση. Συγκεκριμένα, ενώ η ικανότητά της
να προξενήσει βλάβη στον ανταγωνισμό ήταν εφάμιλλη προς αυτή της Heubach, το επιβληθέν στην προσφεύγουσα πρόστιμο μειώθηκε
από 4,2 σε 1,53 εκατομμύρια ευρώ κατ’ εφαρμογήν, ακριβώς, του ανωτάτου ορίου του 10 % επί του συνολικού κύκλου εργασιών το
οποίο προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Η Επιτροπή θεωρεί ότι η διαφορετική μεταχείριση, υπέρ της προσφεύγουσας,
δεν μπορεί να θεωρηθεί δυσμενής διάκριση και ότι αποτελεί, κατά τη νομολογία του Πρωτοδικείου (αποφάσεις Brugg Rohrsysteme
κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 34, σκέψη 155, και LR AF 1998 κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη 68, σκέψη
300), την άμεση συνέπεια του ανωτάτου ορίου το οποίο ο κανονισμός 17 επιβάλλει στα πρόστιμα.
– Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
109   Κατά παγία νομολογία, προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως υπάρχει μόνον όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται
κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ’ όμοιο τρόπο, εκτός αν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται
αντικειμενικώς (απόφαση Archer Daniels Midland και Archer Daniels Midland Ingredients κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη σκέψη
65, σκέψη 69, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T-311/94, BPB de Eendracht κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ.
II-1129, σκέψη 309).
110   Αντιθέτως προς όσα ισχυρίζεται η προσφεύγουσα, το γεγονός ότι, στην περίπτωσή της, το αρχικό ποσό ήταν υψηλότερο του ανωτάτου
ορίου του 10 % δεν είχε ως αποτέλεσμα να της επιβληθεί αυτεπαγγέλτως το ανώτατο ποσό προστίμου (βλ. σκέψη 61 ανωτέρω).
111   Υπενθυμίζεται ότι, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η οικονομική δυνατότητα των εμπλεκομένων επιχειρήσεων και να καθορίσει τα πρόστιμα
σε ύψος το οποίο να διασφαλίζει επαρκές αποτρεπτικό αποτέλεσμα, η Επιτροπή κατέταξε την προσφεύγουσα καθώς και την Heubach,
την Trident, την Britannia και την Union Pigments, στην πρώτη κατηγορία (αιτιολογική σκέψη 304 της προσβαλλομένης αποφάσεως).
Δεν μπορεί να συναχθεί παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως από το γεγονός ότι ο συνολικός κύκλος εργασιών της προσφεύγουσας
ήταν μικρότερος από αυτούς της Heubach, της Trident και της Britannia.
112   Πράγματι, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 69 ανωτέρω, από τη σύγκριση των κύκλων εργασιών που πραγματοποιήθηκαν από τις πωλήσεις
του επιμάχου προϊόντος εντός του ΕΟΧ προκύπτει ότι ορθώς οι επιχειρήσεις αυτές συγκεντρώθηκαν στην ίδια ομάδα και τους επιβλήθηκε
το ίδιο αρχικό ποσό προστίμου.
113   Εξάλλου, μολονότι η προσφεύγουσα και η Heubach μετέσχαν σε πολύ σοβαρή παράβαση για διάστημα μεγαλύτερο των τεσσάρων ετών,
το τελικό πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα, ήτοι 1,53 εκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύει τμήμα μικρότερο του ημίσεος
του επιβληθέντος στην Heubach, ήτοι 3,78 εκατομμύρια ευρώ. Αυτή η διαφορετική μεταχείριση, υπέρ της προσφεύγουσας, δικαιολογείται
αντικειμενικώς λαμβανομένης υπόψη της διαφοράς μεγέθους των δύο επιχειρήσεων, πράγμα το οποίο έχει ως αποτέλεσμα ότι η προσφεύγουσα
ωφελήθηκε από το ανώτατο όριο του κανονισμού 17.
114   Επιπλέον, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται να διασφαλίζει ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία καταλήγει ο υπολογισμός
της για τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις θα αντικατοπτρίζουν οιαδήποτε μεταξύ τους διαφορά ως προς τον κύκλο εργασιών (βλ. σκέψη
74 ανωτέρω), η προσφεύγουσα δεν μπορεί να της προσάπτει ότι της επέβαλε πρόστιμο υψηλότερο, σε εκατοστιαία αναλογία επί του
συνολικού κύκλου της εργασιών, από το επιβληθέν στην Heubach (απόφαση Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα στη
σκέψη 30, σκέψη 210).
115   Όσον αφορά το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η μέθοδος την οποία επέλεξε η Επιτροπή έχει ως συνέπεια ότι επιβάλλεται η ίδια
κύρωση στην περίπτωση δύο επιχειρήσεων των οποίων η διάρκεια συμμετοχής στην παράβαση ήταν, παρά ταύτα, διαφορετική, αρκεί
η διαπίστωση ότι αυτό δεν αντλείται από τα υπό κρίση πραγματικά περιστατικά και, συνεπώς, είναι αμιγώς υποθετικό.
116   Τέλος, όσον αφορά την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως υπό το πρίσμα των ανωτέρω, σημειωτέον ότι η εφαρμογή των κατευθυντηρίων
γραμμών εν προκειμένω κατέστησε δυνατή τη διασφάλιση της τηρήσεως αμφοτέρων των πτυχών της αρχής αυτής. Αφενός, όλες οι εμπλεκόμενες
επιχειρήσεις είχαν κοινή και παρεμφερή ευθύνη, καθόσον μετέσχαν όλες σε μια πολύ σοβαρή παράβαση. Έτσι, σε ένα πρώτο στάδιο,
η ευθύνη αυτή εκτιμήθηκε σε συνάρτηση με τα στοιχεία που προσιδιάζουν στην παράβαση, όπως είναι η φύση της και η επίδρασή
της στην αγορά. Αφετέρου, σε ένα δεύτερο στάδιο, η Επιτροπή διαμόρφωσε την εκτίμηση αυτή σε συνάρτηση με περιστάσεις που προσιδιάζουν
στην οικεία επιχείρηση, μεταξύ των οποίων το μέγεθος και οι ικανότητες της επιχειρήσεως, η διάρκεια της συμμετοχής της και
η συνεργασία της.
117   Συνεπώς, ο τρίτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
118   Από όλα τα ανωτέρω συνάγεται ότι η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
119   Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Πρωτοδικείου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα,
εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η προσφεύγουσα ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά
έξοδα, σύμφωνα με το αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Lindh
García-Valdecasas
Cooke
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Νοεμβρίου 2005.
Ο Γραμματέας

Η Πρόεδρος
E. Coulon

P. Lindh
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.