CELEX: 62002CJ0347
Assigurazzjoni
It-tielet direttiva dwar assigurazzjoni mhux tal-ħajja
Sistema ta' bonus-malus

1       Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, peress
li stabbiliet u żammet fis-seħħ sistema ta'
bonus-malus
li għandha riperkussjonijiet awtomatiċi u obbligatorji fuq ir-rati tal-
premiums
, applikabbli għall-kuntratti kollha ta' assigurazzjoni tal-vetturi bil-mutur konklużi fit-territorju Franċiż mingħajr distinzjoni
bejn il-kumpanniji ta' l-assigurazzjoni li għandhom is-sede tagħhom fi Franza u l-intrapriżi ta' l-assigurazzjoni li jeżerċitaw
l-attivitajiet tagħhom hemmhekk permezz ta' fergħat jew ta' provvista ta' servizzi, bi ksur tal-prinċipju tal-libertà li jiġu
stabbiliti r-rati tal-
premiums
u tat-tneħħija tal-kontrolli minn qabel jew sistematiċi fuq ir-rati tal-
premiums
u l-kuntratti, stabbilit mill-Artikoli 6(3), 29 u 39 tad-Direttiva tal-Kunsill 92/49/KEE, tat-18 ta' Ġunju 1992, dwar il-koordinazzjoni
ta' liġijiet, regolamenti u dispożizzjonijiet amministrattivi li għandhom x'jaqsmu ma' assigurazzjoni diretta barra minn assigurazzjoni
tal-ħajja u temenda d-Direttivi 73/239/KEE u 88/357/KEE (it-tielet Direttiva dwar "assigurazzjoni mhux tal-ħajja") (ĠU L 228,
p. 1), ir-Repubblika Franċiża naqset milli twettaq l-obbligi imposti fuqha skond l-imsemmija direttiva.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
2       L-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/49, li jaqa' taħt it-Titolu II, intitolat "Bidu tan-negozju ta' assigurazzjoni", jipprovdi li:
"L-Artikolu 8 tad-Direttiva 72/239/KEE għandu jinbidel b’dan li ġej:
'L-Artikolu 8
[…]
3.      Xejn f’din id-Direttiva m’għandu jipprevjeni Stati Membri milli jżommu fis-seħħ jew jintroduċu liġijiet, regolamenti jew dispożizzjonijiet
amministrattivi li jeħtieġu approvazzjoni tal-memorandum u l-artikoli ta’ assoċjazzjoni u komunikazzjoni ta’ kull dokument
ieħor neċessarju għal eżerċizzju normali ta’ sorveljanza.
L-Istati Membri m’għandhomx, madanakollu, jadottaw dispożizzjonijiet li jeħtieġu l-approvazzjoni minn qabel jew in-notifika
sistematika ta’ kundizzjonijiet ta’ politika ġenerali u speċjali, skali ta’
premiums
u formoli u dokumenti stampati oħrajn li intrapriża jkollha l-ħsieb li tuża fit-trattamenti tagħha ma’ titolari ta’ poloz.
Stati Membri ma jistgħux iżommu jew jintroduċu notifika jew approvazzjoni bil-quddiem ta’ żidiet proposti fir-rati tal-
premiums
ħlief bħala parti minn sistemi ġenerali ta’ kontroll tal-prezzijiet.
[…]'".
3       Skond l-Artikolu 29 tad-Direttiva 92/49, li jaqa' taħt it-Titolu III ta' din id-direttiva, intitolat "Armonizzazzjoni tal-kondizzjonijiet
li jirregolaw in-negozju ta' assigurazzjoni":
"Stati Membri m’għandhomx jadottaw dispożizzjonijiet li jeħtieġu approvazzjoni minn qabel jew notifika sistematika ta’ kundizzjonijiet
ta’ politika ġenerali u speċjali, skali ta’ [
premiums
] jew formoli u dokumenti stampati oħrajn li intrapriża ta’ l-assigurazzjoni jkollha l-ħsieb li tuża fit-trattamenti tagħha
ma titolari tal-poloz.
Huma jkunu jistgħu jeħtieġu biss notifika mhux sistematika ta’ dawk il-kundizzjonijiet tal-polza u dokumenti oħrajn għall-iskop
ta’ verifika tal-konformità mad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jikkonċernaw kuntratti ta’ assigurazzjoni, u dik il-ħtieġa
ma tistax tikkostitwixxi kundizzjoni bil-quddiem biex intrapriża ssegwi in-negozju tagħha.
Stati Membri ma jistgħux iżommu jew jintroduċu notifika jew approvazzjoni bil-quddiem taż-żidiet proposti fir-rati tal-
premium
ħlief bħala parti minn sistemi ġenerali ta’ kontroll tal-prezzijiet."
4       L-Artikolu 39(2) u (3) tad-Direttiva 92/49, li jaqa' taħt it-Titolu IV ta' din id-direttiva, intitolat "Dispożizzjonijiet
rigward id-dritt ta' stabbiliment u l-libertà li jiġu pprovduti servizzi", jipprovdi li:
"2.      L-Istat Membru tal-fergħa jew tal-provvista ta’ servizzi m’għandux jadotta dispożizzjonijiet li jeħtieġu approvazzjoni minn
qabel jew notifika sistematika ta’ kundizzjonijiet ta’ politika ġenerali u speċjali, skali ta’
premium
, jew formoli u dokumenti stampati oħrajn li l-intrapriża jkollha l-ħsieb li tuża fit-trattamenti tagħha ma’ titolari tal-poloz.
Huwa jista' biss jeħtieġ li intrapriża li tipproponi li ssegwi negozju ta’ assigurazzjoni fit-territorju tiegħu, skond id-dritt
ta’ stabbiliment jew tal-libertà li jiġu provduti servizzi, tagħmel notifika mhux sistematika ta’ dawk il-kundizzjonijiet
ta’ poloz u dokumenti oħrajn għall-iskop ta’ verifika ta’ konformità mad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jikkonċernaw kuntratti
ta’ assigurazzjoni, u dik il-ħtieġa ma tistax tikkostitwixxi kundizzjoni bil-quddiem biex intrapriża ssegwi in-negozju tagħha.
3.      L-Istat Membru tal-fergħa jew tal-provvista ta’ servizzi ma jistax iżomm jew jintroduċi notifika jew approvazzjoni bil-quddiem
taż-żidiet proposti fir-rati tal-
premium
ħlief bħala parti minn sistemi ġenerali ta’ kontroll tal-prezzijiet."

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5       Skond l-ewwel paragrafu ta' l-Artikolu A. 121-1 tal-Kodiċi Franċiż ta' Assigurazzjoni:
"Il-kuntratti ta' assigurazzjoni li jaqgħu taħt il-fergħat imsemmija fl-Artikolu R. 321-1(3) u (10) tal-kodiċi ta' assigurazzjoni
u li jikkonċerna vetturi ta' l-art bil-mutur għandhom jinkludu l-klawżola tat-tnaqqis jew żieda fil-
premiums
jew fil-kontribuzzjonijiet annessa ma' dan l-artikolu."
6       L-Anness ta' l-Artikolu A. 121-1 fih erbatax-il artikolu. Dawn id-dispożizzjonijiet jipprovdu li l-kumpannija ta' assigurazzjoni
għandha tistabbilixxi
premium
ta' referenza li minnu jiġi kkalkulat il-
premium
annwali dovut mill-persuna assigurata. Dan il-
premium
annwali huwa l-prodott tal-
premium
ta' referenza mmultiplikat bil-koeffiċjent ta' tnaqqis/żieda li, fil-bidu, huwa stabbilit bħala 1. Ma' l-iskadenza ta' kull
perijodu ta' sena mingħajr inċident, dan il-koeffiċjenti jitnaqqas b'5%. Madankollu dan ma jistax ikun inqas minn 0.50%. Min-naħa
l-oħra, meta jseħħ inċident matul sena partikolari, l-imsemmi koeffiċjent jiżdied b'25% u kull inċident addizzjonali jinvolvi
żieda ta' l-istess proporzjon. Madankollu, ebda żieda ma hija applikabbli għall-ewwel inċident li jseħħ wara perijodu ta'
mill-inqas tliet snin li matulhom il-koeffiċjent ta' tnaqqis/żieda kien ta' 0.5. Barra minn hekk, il-koeffiċjent ta' żieda
ma jistax, fi kwalunkwe każ, ikun għola minn 3.5.

Il-proċedura prekontenzjuża
7       Wara l-ewwel skambju ta' informazzjoni bejn l-awtoritajiet Franċiżi u l-Kummissjoni, fis-7 ta' Lulju 1997, din ta' l-aħħar
bagħtet ittra ta' intimazzjoni lir-Repubblika Franċiża li fiha hija kkunsidrat li s-sistema ta'
bonus-malus
fis-seħħ fi Franza hija inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 92/49.
8       Il-Gvern Franċiż irrisponda għal din l-ittra ta' intimazzjoni permezz ta' nota tat-23 ta' Ottubru 1997, kompletata permezz
ta' tieni nota mibgħuta lill-Kummissjoni fil-31 ta' Lulju 1998.
9       Wara diversi skambji bejn is-servizzi tal-Ministeru Franċiż ta' l-Ekonomija, Finanzi u l-Industrija u dawk tal-Kummissjoni,
din ta' l-aħħar, indirizzat opinjoni motivata lir-Repubblika Franċiża, permezz ta' ittra ta' l-20 ta' April 2001, li fiha
hija kkonfermat l-analiżi tagħha li wasslitha sabiex tikkunsidra li l-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-
bonus-malus
hija kuntrarja għad-dritt Komunitarju u stiednet lil dan l-Istat Membru sabiex jieħu l-miżuri meħtieġa biex jikkonforma ruħu
ma' din l-opinjoni f'terminu ta' xahrejn li jibda jiddekorri min-notifika tagħha.
10     L-awtoritajiet Franċiżi bagħtu lill-Kummissjoni l-osservazzjonijiet tagħhom b'risposta għall-opinjoni motivata permezz ta'
ittra tat-18 ta' Lulju 2001 li fiha huma sostnew, minn naħa, li s-sistema ta'
bonus-malus
ma teffettwax il-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
u, min-naħa l-oħra, li din is-sistema hija bbażata fuq kunsiderazzjonijiet ta' interess ġenerali rikonoxxuti mill-ġurisprudenza
tal-Qorti tal-Ġustizzja.
11     Peress li l-Kummissjoni kkunsidrat l-awtoritajiet Franċiżi ma kinux ħadu l-miżuri neċessarji sabiex jikkonformaw rwieħhom
ma' l-obbligi li jirriżultaw mid-Direttiva 92/49 , hija ddeċidiet li tressaq dan ir-rikors.

Fuq il-mertu

L-argumenti tal-partijiet
12     Il-Kummissjoni tikkunsidra li s-sistema Franċiża tal-
bonus-malus
, minn naħa, tmur kontra l-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
li joħroġ mid-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 92/49, li jipprojbixxi lill-Istati Membri milli jissuġġettaw għan-notifika,
għall-approvazzjoni minn qabel jew għall-komunikazzjoni sistematika r-rati tal-
premiums
jew iż-żidiet tagħhom li intrapriża ta' l-assigurazzjoni tkun bi ħsiebha tapplika fit-territorju ta' dawn l-Istati u, min-naħa
l-oħra, tmur kontra l-għan ta' din l-istess direttiva, li hija intiża sabiex tassigura l-kummerċjalizzazzjoni libera tal-prodotti
ta' assigurazzjoni fil-Komunità. Hija tikkunsidra li l-interpretazzjoni tagħha hija kkonfermata mis-sentenzi tal-Qorti tal-Ġustizzja
tal-11 ta' Mejju 2000, Il-Kummissjoni vs Franza (C-296/98, Ġabra p. I-3025), u tal-25 ta' Frar 2003, Il-Kummissjoni vs L-Italja
(C-59/01, Ġabra p. I-1759).
13     Il-Kummissjoni ma tikkontestax il-possibbiltà għall-Istati Membri li jistabbilixxu skala li tieħu in kunsiderazzjoni r-rekord
ta' inċidenti tal-persuni assigurati jew anki sistema uniformi tal-
bonus-malus
. Madankollu, skond il-Kummissjoni, sistemi bħal dawn imorru kontra d-Direttiva 92/49 meta jkollhom riperkussjonijiet awtomatiċi
fuq ir-rati tal-
premiums
, kif inhu l-każ tas-sistema Franċiża ta'
bonus-malus
.
14     Il-Kummissjoni tammetti li l-intrapriżi ta' l-assigurazzjoni mhumiex ipprojbiti milli jistabbilixxu b'mod liberu l-ammont
tal-
premium
bażiku (jew
premium
ta' referenza) u li hemm kriterji oħra kkonċernati, apparti l-koeffiċjent ta' tnaqqis/żieda, li jagħmlu parti mill-istabbiliment
tal-
premium
dovut mill-persuna assigurata. Madankollu, din il-libertà tkun, fil-biċċa l-kbira tagħha, fittizja ħafna jekk l-intrapriżi
ta' l-assigurazzjoni jkunu jistgħu jirranġaw biss il-
premium
skond kriterju tant fundamentali bħalma huwa r-rekord ta' inċidenti tal-persuna assigurata billi jsegwu l-ħtiġijiet ta' l-Anness
ta' l-Artikolu A. 121-1 tal-Kodiċi Franċiż ta' Assigurazzjoni.
15     Il-Kummissjoni żżid tgħid li l-aġġustament impost minn din id-dispożizzjoni nazzjonali m'għandux effett marġinali fuq l-ammont
tal-
premium
, iżda jista' jikkawża varjazzjoni mill-
premium
bażiku għad-doppju. Barra minn hekk, hija tqis li r-restrizzjonijiet fuq l-intrapriżi li ġġib magħha s-sistema Franċiża tal-
bonus-malus
jeffettwaw l-ammont tal-
premium
bażiku, li jkun daqstant aktar għoli daqskemm ir-restrizzjoni jkunu b'saħħithom. Għalhekk mhuwiex possibbli li wieħed isostni
li din is-sistema tikkostitwixxi "matriċi newtrali" li ma teffettwax il-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums.
16     Il-Gvern Franċiż, l-ewwel nett jirrileva li l-obbligu li jintbagħtu minn qabel l-iskali ta'
premiums
tneħħa fl-1994 u li l-awtoritajiet nazzjonali ilhom ma jikkontrollaw il-livell tar-rati tal-
premiums
mill-1987.
17     Sussegwentement huwa jqis li d-Direttiva 92/49 ma fiha ebda dispożizzjoni li tistabbilixxi prinċipju assolut tal-libertà li
jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
li jestendi għal mod ta' kif jiġu kkalkolati l-prezzijiet ta' l-assigurazzjoni.
18     B'mod aktar partikolari, ebda prinċipju li jirriżulta mid-Direttiva 92/49 jew mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja ma
jipprojbixxi li, fil-metodu ta' kalkolu tal-
premiums
ta' l-assigurazzjoni, jiġi inkluż koeffiċjent obbligatorju, li ma jkollux effett fuq il-livell oriġinali tagħhom u li jeffettwa
biss il-bidla tagħhom b'mod parzjali ħafna, peress li l-istabbiliment tal-prezz finali jibqa' ġeneralment liberu.
19     Fl-aħħar nett, il-Gvern Franċiż jenfasizza li l-applikazzjoni ta' koeffiċjent ta'
bonus-malus
ma jippermettix lill-awtoritajiet nazzjonali la li jikkontrollaw il-livell oriġinali tal-
premiums
u lanqas, fil-biċċa l-kbira, il-bidla tagħhom matul iż-żmien.
20     Fir-rigward tal-livell oriġinali tal-
premiums
, l-imsemmi Gvern jirrileva li dan jirriżulta direttament mill-
premium
ta' referenza li l-kumpanniji ta' assigurazzjoni jistgħu jistabbilixxu b'mod liberu, billi jibbażaw rwieħhom, fuq il-kriterji
li jidhrilhom li huma l-aktar adattati.
21     Għal dak li jikkonċerna l-bidla tal-
premium
matul iż-żmien, il-Gvern Franċiż isostni li, għall-awtoritajiet nazzjonali, l-applikazzjoni tas-sistema ta'
bonus-malus
ma tikkostitwixxix strument ta' kontroll tar-rati tal-
premiums
iżda hija biss wieħed minn bosta fatturi li jeffettwaw il-bidla fil-livell tal-
primiums
. Fil-fatt, il-kumpanniji ta' assigurazzjoni jistgħu finalment jagħżlu jekk jibdlux ir-rati tagħhom tal-
premiums
mingħajr ma jillimitaw lilhom infushom li jirriflettu l-bidla mekkanika tal-koeffiċjent tal-
bonus-malus
.

Kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
22     Kif fakkret il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 29 tas-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata aktar 'il fuq, il-leġiżlatur
Komunitarju ried jiggarantixxi l-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
fis-settur ta' l-assigurazzjoni mhux tal-ħajja, inkluż f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-assigurazzjoni obbligatorja bħall-assigurazzjoni
tar-responsabbiltà ċivili marbuta ma' l-użu tal-vetturi bil-mutur. Kif spjegat il-Qorti tal-Ġustizzja fl-istess punt 29 tas-sentenza
ċċitata aktar 'il fuq, dan il-prinċipju jimplika l-projbizzjoni ta' kull sistema ta' notifika minn qabel jew sistematika u
ta' approvazzjoni tar-rati tal-
premiums
li intrapriża ta' l-assigurazzjoni tkun bi ħsiebha tuża fir-relazzjonijiet tagħha mat-titolari tal-polza ta' l-assigurazzjoni.
L-unika deroga għal dan il-prinċipju li hija aċċettata mid-Direttiva 92/49 tikkonċerna n-notifika minn qabel u l-approvazzjoni
taż-"żidiet fir-rati tal-
premiums
" fil-kuntest ta' "sistemi ġenerali ta' kontroll tal-prezzijiet".
23     Fis-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata aktar 'il fuq, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li sistema ta' friża tal-prezzijiet
li teffetwa kemm l-istabbiliment kif ukoll il-bidla tar-rati tal-
premiums
fil-kuntest tal-kuntratti fil-qasam ta' l-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili marbuta ma' l-użu tal-vetturi bil-mutur
fir-rigward ta' riskju li jinsab fit-territorju Taljan, tmur kontra l-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
(sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata aktar 'il fuq, punti 32 u 48).
24     Is-sistema Franċiża ta'
bonus-malus
li hija s-suġġett ta' din il-kawża hija, f'dak li għandu x'jaqsam ma' l-impatt tagħha fuq ir-rati tal-
premiums
ta' l-intrapriżi ta' l-assigurazzjoni, ta' natura differenti mil-leġiżlazzjoni Taljana li kienet is-suġġett tas-sentenza
Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar 'il fuq. Huwa minnu li din is-sistema għandha riperkussjonijiet fuq il-bidla tal-
premiums
. Madankollu, hija ma twassalx għall-istabbiliment dirett tar-rati tal-
premiums
mill-Istat, billi l-intrapriżi ta' l-assigurazzjoni jibqgħu liberi li jiffissaw l-ammont tal-
premiums
bażiċi. F'dawn iċ-ċirkustanzi, is-sistema Franċiża ta'
bonus-malus
ma tistax tiġi mqabbla ma' sistema ta' approvazzjoni tar-rati tal-
premiums
li tmur kontra l-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
, kif definit mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 29 tas-sentenza Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata aktar 'il fuq.
25     Armonizzazzjoni kompleta fil-kuntest tar-rati tal-
premiums
fil-qasam ta' l-assigurazzjoni mhux tal-ħajja, li teskludi l-miżuri nazzjonali kollha li jista' jkollhom riperkussjonijiet
fuq ir-rati tal-
premiums
, ma tistax tiġi preżunta fin-nuqqas ta' intenzjoni espressa b'mod ċar f'dan is-sens mil-leġiżlatur Komunitarju.
26     Minn dan jirriżulta li l-argument, li fuqu huwa bbażat ir-rikors tal-Kummissjoni u li jikkonsisti fl-affermazzjoni li, minkejja
l-fatt li l-
premium
bażiku jista' jiġi stabbilit b'mod assolutament liberu, is-sistema Franċiża tal-
bonus-malus
tmur kontra l-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
għas-sempliċi raġuni li għandha riperkussjonijiet fuq il-bidla ta' dan il-
premium
, ma jistax jintlaqa'.
27     Barra minnhekk, il-Kummissjoni ma tippretendix li l-imsemmija sistema tammonta għall-impożizzjoni ta' obbligu ta' notifika
minn qabel jew sistematika tar-rati tal-
premiums
li intrapriża ta' l-assigurazzjoni tkun bi ħsiebha tuża fir-relazzjonijiet tagħha mat-titolari tal-polza ta' l-assigurazzjoni
jew ta' sistema ta' approvazzjoni ta' rati tal-
premiums
bħal dawn.
28     Minn dan isegwi li l-Kummissjoni ma ppruvatx li, billi stabbiliet u żammet fis-seħħ is-sistema tagħha ta'
bonus-malus
, ir-Repubblika Franċiża aġixxiet bi ksur tal-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
u tat-tneħħija tal-kontrolli minn qabel jew sistematiċi fuq ir-rati tal-
premiums
u l-kuntratti ta' l-assigurazzjoni impost mill-Artikoli 6, 29 u 39 tad-Direttiva 92/49.
29     Billi l-Kummissjoni limitat is-suġġett ta' l-opinjoni motivata u ta' dan ir-rikors għall-konstatazzjoni waħdanija ta' ksur
tal-prinċipju tal-libertà li jiġu stabbiliti r-rati tal-
premiums
u tat-tneħħija tal-kontrolli minn qabel jew sistematiċi fuq ir-rati tal-
premiums
u l-kuntratti ta' l-assigurazzjoni hekk kif dan il-prinċipju jirriżulta mid-dispożizzjonijiet imsemmija fil-punt preċedenti,
hemm lok, għaldaqstant, li l-imsemmi rikors jiġi miċħud.

Fuq l-ispejjeż
30     Skond l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura l-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew mitluba. Peress
li l-Kummissjoni tilfet, hija għandha tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mir-Repubblika Franċiża.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi li:
1)
Ir-rikors huwa miċħud.
2)
Il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej għandha tbati l-ispejjeż.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Franċiż