CELEX: 62002CJ0285
Artikolu 141 KE
Direttiva 75/117/KEE
Miżura nazzjonali li tipprevedi li l-għalliema impjegati full-time u dawk impjegati part-time huma obbligati li jaħdmu l-istess numru ta' sigħat supplimentari qabel ma jkollhom dritt għall-ħlas
Diskriminazzjoni indiretta kontra l-ħaddiema nisa impjegati part-time

1       B'digriet tas-26 ta' Lulju 2002, li wasal lill-Qorti tal-Ġustizzja fit-2 ta' Awwissu ta' l-istess sena, il-Verwaltungsgeriċht
Minden ressqet talba għal deċiżjoni preliminari, skond l-Artikolu 234 KE, dwar l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 141 KE u
tad-Direttiva tal-Kunsill (75/117/KEE), ta' l-10 ta' Frar 1975, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar
l-applikazzjoni tal-prinċipju ta' paga ndaqs għall-irġiel u għan-nisa (ĠU L 45, p.19)
2       Din il-mistoqsija tqajmet fil-kuntest ta' kawża bejn is-Sinjura Elsner-Lakeberg u min jimpjegaha, il-Land Nordrhein-Westfalen,
rigward it-talba tas-Sinjura Elsner-Lakeberg sabiex tikseb ħlas għas-sigħat ta' xogħol supplimentari tagħha.

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni  komunitarja
3       Skond l-Artikolu 1 tad-Direttiva 75/117 :
"Il-prinċipju ta' paga ndaqs għall-irġiel u għan-nisa deskritt fil-qosor fl-Artikolu 119 tat-Trattat, il-quddiem imsejjaħ
'prinċipju ta' paga ndaqs', ifisser, għall-istess xogħol jew għal xogħol li għalih huwa attribwit valur indaqs, it-tneħħija
ta' kull diskriminazzjoni fuq bażi ta' sess għar-rigward ta' l-aspetti kollha u kondizzjonijiet ta' ħlas.
[…..]"

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
4       Skond l-Artikolu 78(a) tal-Beamtengesetz  für das Land Nordrhein Westfalen (liġi dwar l-impjegati pubbliċi tal-Land de Rhénanie-du-Nord-Westphalie)
fil-verżjoni ppublikata fl-1 ta' Mejju 1981 (GV NRW S. 234) l-impjegati pubbliċi huma marbuta li jaħdmu sigħat supplementari
jekk ix-xogħol ikun jeħtieġ dan. Jekk dan ix-xogħol supplimentari jaqbes il-ħames sigħat fix-xahar kalendarju, l-impjegat
pubbliku għandu jgawdi minn
timeoff in lieu
li jkun jikkorrispondi għas-sigħat kollha supplimentari maħduma.  Meta l-għoti ta' dan it-
timeoff in lieu
mhuwiex kompatibbli ma' l-interess tas-servizz, ċerti impjegati pubbliċi jistgħu jingħataw ħlas li jkun jikkorrispondi għas-sigħat
supplimentari.
5       L-Artikolu 5(2)(1) tal-Verordnung über die Gewährung von Mehrarbe-itsvergütung für Beamte (Regolament dwar il-ħlas ta' sigħat
supplimentari maħduma mill-impjegati pubbliċi), tat-13 ta' Marżu 1992 (BGB1. p. 528), kif emendat fit-3 ta' Diċembru 1998
(BGB1. 1998 I, p.3494), jipprevedi li fil-każ fejn ix-xogħol supplimentari jkun magħmul fis-settur tat-tagħlim, tliet sigħat
ta' tagħlim huma ekwivalenti għal ħames sigħat.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
6       Is-Sinjura Elsner-Lakeberg, illi għandha l-istat ta' impjegat pubbliku, taħdem bħala għalliema part-time fi skola sekondarja
tal-Land Nordrhein-Westfalen.  L-għalliema full-time jagħtu 24 siegħa u nofs ta' lezzjonijiet fil-ġimgħa, illi jikkorrispondu
għal 98 siegħa fix-xahar, fuq il-bażi ta' medja ta' 4 ġimgħat, filwaqt illi s-Sinjura Elsner-Lakeberg tagħti 15-il siegħa
ta' lezzjonijiet fil-ġimgħa, jiġifieri 60 siegħa fix-xahar.
7       F'Diċembru ta' l-1999, din ta' l-aħħar kellha tagħti lezzjonijiet supplimentari għal sagħtejn u nofs.  It-talba tagħha intiża
sabiex tingħata ħlas għal dawn is-sigħat ġiet miċħuda minħabba li l-liġi applikabbli kienet tipprevedi li s-sigħat supplimentari
maħduma minn għalliem illi huwa impjegat pubbliku, jiġu mħallsa biss jekk ix-xogħol supplimentari jaqbeż it-3 sigħat fix-xahar.
Għaldaqstant hija ma rċeviet ebda ħlas għas-sagħtejn u nofs supplementari maħduma.
8       Wara li mingħajr ebda suċċess segwiet il-proċedura ta' appell amministrattiv, is-Sinjura Elsner-Lakeberg ressqet rikors quddiem
il-Verwaltungsgeriċht Minden.
9       Peress illi l-kwistjoni mressqa quddiemha kienet teħtieġ l-interpretazzjoni tad-dritt Komunitarju, il-Verwaltungsgeriċht Minden
iddeċidiet illi tissospendi l-proċedimenti u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
"Il-fatt li l-għalliema rġiel u nisa impjegati part-time, l-istess bħal dawk impjegati full-time – ma jirċievu, fil-Land Nordrhein-Westfalen,
ebda ħlas għas-sigħat supplementari maħduma jekk ix-xogħol supplimentari ma' jaqbiżx tliet sigħat ta' lezzjonijiet fix-xahar
kalendarju, huwa kompatibbli ma' l-Artikolu 141 KE, flimkien mad-Direttiva [75/117] ?"

Fuq id-domanda preliminari
10     Permezz tad-domanda tagħha il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 141 KE u l-ewwel Artikolu tad-Direttiva
75/117, għandhomx jiġu interpretati fis-sens li huma jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali skond liema l-għalliema part-time
– kif ukoll dawk impjegati full-time – ma jirċievu ebda ħlas għas-sigħat supplimentari meta x-xogħol supplimentari  ma jaqbiżx
tliet sigħat fix-xahar kalendarju.
11     Il-Land Nordrhein-Westfalen u l-Gvern Ġermaniż isostnu li l-għalliema part-time huma trattati eżattament bl-istess mod bħal
dawk impjegati full-time.  L-għalliema kollha għandhom id-dritt li jiġu mħallsa għas-sigħat supplimentari meta dawn jaqbżu
t-tliet sigħat.  F'dan il-każ, is-sigħat supplimentari jiġu mħallsa eżattament bl-istess mod.  L-ugwaljanza tal-paga hija
garantita kemm għal-ħinijiet normali ta' xogħol kif ukoll għal dawk is-sigħat supplimentari.
12     F'dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, skond ġurisprudenza kostanti, il-prinċipju ta' paga ndaqs bejn ħaddiema rġiel
u ħaddiema nisa, kif stabbilit fl-Artikolu 141 KE u fl-ewwel Artikolu tad-Direttiva 75/117, jimplika li, għall-istess xogħol
jew għal xogħol li għalih huwa attribwit valur indaqs, kull diskriminazzjoni fuq bażi ta' sess f'dak li għandu x'jaqsam ma'
l-elementi u kundizzjonijiet ta' ħlas hija projbità, jekk id-differenza fit-trattament ma tistax tiġi ġġustifikata minn għan
li bl-ebda mod mhuwa relatat ma' sess determinat jew mhijiex neċessarja sabiex jintlaħaq l-għan li jrid jiġi milħuq (ara f'
dan ir-rigward, b'mod partikolari, is-sentenza tat-30 ta' Marzu 2000, JämO, C-236/98, Ġabra p. I-2189, punt 36, u tas-26 ta'
Ġunju 2001, Brunnhofer, C-381/99, Ġabra p. I-4961, punti 27 u 28)
13     Għaldaqstant, f'dak li jikkonċerna l-ħaddiema part-time, il-Qorti tal-Ġustizzja stabbiliet illi l-membri tal-grupp żvantaġġat,
irġiel jew nisa, għandhom id-dritt li jkollhom l-istess skema applikata lilhom bħal dik applikata lill-ħaddiema l-oħra, proporzjonalment
għall-ħin tax-xogħol tagħhom. (sentenza tas-27 ta' Ġunju 1990, Kowalska, C-33/89, Ġabra p. I-2591, punt 19).
14     Fir-rigward tal-kunċett ta' "paga" msemmi fl-Artikolu 141 KE u fl-ewwel Artikolu tad-Direttiva 75/117, dan jinkludi, skond
ġurisprudenza ugwalment kostanti, kull remunerazzjoni oħra fi flus jew in natura, preżenti jew futura, sakemm il-ħaddiem jirċeviha,
anke jekk indirettament, għall-impjieg tiegħu mingħand min jimpjegah, (ara b'mod partikolari s-sentenza tas-17 ta Mejju 1990,
Barber, C-262/88, Ġabra p. I-1889, punt 12, u tas-26 ta' Ġunju 2001, Brunnhofer, C-381/99, Ġabra p. I-4961, punt 33).
15     Mill-ġurisprudenza jirriżulta wkoll li f'dak li jikkonċerna l-metodu li għandu jintuża għat-tqabbil tal-paga tal-ħaddiema
kkonċernati, sabiex jiġi vverifikat jekk il-prinċipju ta' paga ugwali qiegħedx jiġi osservat, trasparenza ġenwina li tippermetti
kontroll effikaċi hija assigurata biss jekk dan il-prinċipju jiġi applikat għal kull aspett tal-paga mogħtija lill-ħaddiema
rġiel u lill-ħaddiema nisa, bl-esklużjoni ta' evalwazzjoni globali ġenerali tar-remunerazzjoni mogħtija lill-ħaddiema kkonċernati
(ara s-sentenzi preċitati Barber, punti 34 u 35, Brunnhofer, punt 35).  Għaldaqstant hemm bżonn li jsir paragun separat tal-paga
mogħtija għall-ħinijiet normali u ta' dik mogħtija għal sigħat supplimentari.
16     Fil-kawża prinċipali, il-paga mogħtija għas-sigħat supplimentari tikostitwixxi remunerazzjoni mħallsa mill-Land Nordrhein
Westfalen lill-għalliema kkonċernati fir-rigward ta' l-impjieg tagħhom.
17     Għalkemm din il-paga tidher l-istess in kwantu li d-dritt għall-ħlas tas-sigħat supplimentari jinħoloq biss meta jinħadmu
aktar minn 3 sigħat supplimentari għall-għalliema part-time kif ukoll għal dawk full-time, għandu jiġi kkonstatat li 3 sigħat
supplimentari jikostitwixxu piż akbar għall-għalliema part-time milli għal dawk impjegati full-time.  Fil-fatt, jekk għalliem
full-time ikollu jaħdem 3 sigħat aktar mill-orarju mensili tiegħu ta' 98 siegħa, jiġifieri bejn wieħed u ieħor żieda ta' 3
%, biex jirċevi ħlas għas-sigħat supplimentari tiegħu, għalliem part-time irid jaħdem 3 sigħat aktar mill-orarju mensili tiegħu
ta' 60 siegħa, jiġifieri żieda ta' bejn wieħed u ieħor 5 %.  Peress illi, għall-għalliema part-time, in-numru ta' sigħat supplimentari
ta' lezzjonijiet li jagħtu dritt għal ħlas mhuwiex imnaqqas b'mod proporzjonali ma' l-orarju tax-xogħol tagħhom, hemm inugwaljanza
fit-trattament mogħti lil dawn meta mqabbel ma' dak mogħti lill-għalliema full-time f'dak li jirrigwarda l-ħlas għas-sigħat
supplimentari ta' lezzjonijiet.
18     Hija l-qorti nazzjonali li għandha tiddetermina, l-ewwel nett, jekk id-differenza fit-trattament li ġiet stabbilita mill-leġiżlazzjoni
in kawża taffettwax kunsiderevolment aktar lin-nisa milli lill-irġiel, u t-tieni nett, jekk hemmx għan estranju li bl-ebda
mod mhuwa relatat ma' sess determinat li jiġġustifika din id-differenza fit-trattament u hija neċessarja sabiex jintlaħaq
l-għan li jrid jintlaħaq. (ara, f'dan ir-rigward, is-sentenza tas-7 ta' Marzu 1996, Freers e Speċkmann, C-278/93, Ġabra p.
I-1165, punt 28)
19     F'dawn iċ-ċirkustanzi, it-tweġiba għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 141 KE u l-ewwel Artikolu tad-Direttiva
75/117 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali skond liema l-għalliema part-time ma jirċevu
– bħal dawk impjegati full-time – ebda ħlas għas-sigħat supplimentari meta x-xogħol supplimentari ma jaqbiżx it-tliet sigħat
fix-xahar kalendarju, jekk differrenza bħal din fit-trattament taffettwa numru kunsiderevolment akbar ta' nisa milli ta' rġiel
u jekk din id-differenza fit-trattament ma' tistax tiġi ġġustifikata minn xi għan estranju li bl-ebda mod mhuwa relatat ma
sess determinat jew mhijiex neċessarja sabiex jintlaħaq l-għan li jrid jintlaħaq.

Fuq l-ispejjeż
20     L-ispejjeż sostnuti mill-Gvern Ġermaniz u mill-Kummissjoni, li ssottomettew osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, ma
jistgħux jitħallsu lura.  Peress li l-proċedura  għandha fir-rispett tal-partijiet, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem
il-qorti ta' rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż.
Għal dawn ir-raġunijiet,
IL-QORTI TAL-ĠUSTIZZJA (l-Ewwel Awla)
hija u tiddeċiedi fuq id-domanda magħmula lilha mill-Verwaltungsgeriċht Minden permezz ta' digriet tas-26 ta' Lulju 2002,
tiddikjara :
1)
L-Artikolu 141 KE u l-ewwel Artikolu tad-Direttiva tal-Kunsill (75/117/KEE), ta' l-10 ta' Frar 1975, dwar l-approssimazzjoni
tal-liġijiet ta' l-Istati Membri dwar l-applikazzjoni tal-prinċipju ta' paga ndaqs għall-irġiel u għan-nisa, għandhom jiġu
interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni nazzjonali skond liema l-għalliema part-time ma jirċevu  – bħal dawk impjegati
full-time – ebda ħlas għas-sigħat supplimentari meta x-xogħol supplimentari ma jaqbiżx it-tliet sigħat fix-xahar kalendarju,
jekk differrenza bħal din fit-trattament taffettwa numru kunsiderevolment akbar ta' nisa milli ta' rġiel u jekk din id-differenza
fit-trattament ma tistax tiġi ġġustifikata minn xi għan estraneju li bl-ebda mod mhuwa relatat ma sess determinat jew mhijiex
neċessarja sabiex jintlaħaq l-għan li jrid jintlaħaq.
Jann
La Pergola
von Bahr
Silva de Lapuerta

Lenaerts
Mogħtija fil-Qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fis-27 ta' Mejju 2004
R. Grass

P. Jann
Registratur

President
*
Lingwa tal-kawża : il-Ġermaniż.