CELEX: 62000CJ0278
Κρατικές ενισχύσεις
Ρυθμίσεις χρεών γεωργικών συνεταιρισμών από τις δημόσιες αρχές

της 19ης Σεπτεμβρίου 2002, Ισπανία κατά Επιτροπής, σκέψη 35).
Κατά συνέπεια, η Ελληνική Δημοκρατία αβασίμως επικαλείται τον κανόνα αυτόν στην παρούσα υπόθεση.
Κατόπιν όλων των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο το πέμπτο σκέλος του δευτέρου λόγου ακυρώσεως και επομένως πρέπει
να απορριφθεί ως αβάσιμος ολόκληρος ο λόγος αυτός.

Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 87, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, ΕΚ
Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή έπρεπε να θεωρήσει ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει των άρθρων 32,
παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 και 5 του νόμου 2237/94 αποτελούν ενισχύσεις συμβατές με την κοινή αγορά καθόσον προορίζονταν
για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα.
Εν πάση περιπτώσει, διατείνεται ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στον συνεταιρισμό ΑΓΝΟ και σε ορισμένους άλλους συνεταιρισμούς
κατόπιν της πυρηνικής καταστροφής του Τσέρνομπιλ πρέπει να θεωρηθούν τέτοιες ενισχύσεις. Ο συνεταιρισμός ΑΓΝΟ αγόρασε στην
τιμή που ίσχυε στην αγορά πριν από την πυρηνική καταστροφή του Τσέρνομπιλ γάλα που παρήχθη από τα μέλη του μετά την κατάρρευση
της αγοράς του γάλακτος συνεπεία της πιο πάνω καταστροφής. Οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στον πιο πάνω συνεταιρισμό βάσει
των άρθρων 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 και 19 του νόμου 2198/94 είχαν ως σκοπό να επιστραφούν τα ποσά που καταβλήθηκαν
από τον ίδιο συνεταιρισμό λόγω της καταστροφής του Τσέρνομπιλ.
Η Επιτροπή αμφισβητεί τους ισχυρισμούς της Ελληνικής Δημοκρατίας. Όσον αφορά τις ζημίες που φέρεται ότι προκλήθηκαν στον συνεταιρισμό
ΑΓΝΟ και σε ορισμένους άλλους γεωργικούς συνεταιρισμούς, ισχυρίζεται ότι το εν λόγω κράτος μέλος δεν απέδειξε την ύπαρξη αιτιώδους
συνδέσμου μεταξύ των εν λόγω ζημιών και της ζημίας που προκλήθηκε στους γεωργούς από την καταστροφή του Τσέρνομπιλ. Η Επιτροπή
ισχυρίζεται ότι κατά την εφαρμογή του άρθρου 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 δεν έγινε καμία αναφορά στη ζημία που πράγματι
υπέστησαν οι παραγωγοί. Η έλλειψη του αναγκαίου συνδέσμου μεταξύ του πυρηνικού ατυχήματος του Τσέρνομπιλ και των ενισχύσεων
επιβεβαιώνεται και από το χρονικό διάστημα που διέρρευσε μεταξύ του «ζημιογόνου» γεγονότος και της καθιερώσεως του καθεστώτος
ενισχύσεων το 1992.
Εν προκειμένω, πρέπει να υπομνησθεί ότι οι διατάξεις του άρθρου 87, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, ΕΚ διευκρινίζουν ότι είναι
συμβατές με την κοινή αγορά «οι ενισχύσεις για την επανόρθωση ζημιών που προκαλούνται από θεομηνίες ή άλλα έκτακτα γεγονότα».
Εφόσον αποτελεί παρέκκλιση από την κατά το άρθρο 87, παράγραφος 1, ΕΚ γενική αρχή του ασύμβατου των κρατικών ενισχύσεων με
την κοινή αγορά, το άρθρο 87, παράγραφος 2, στοιχείο β΄, ΕΚ πρέπει να ερμηνεύεται στενώς (βλ. τις αποφάσεις της 19ης Σεπτεμβρίου
2000, C‑156/98, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. Ι‑6857, σκέψη 49, και της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, C‑301/96, Γερμανία
κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. Ι‑9919, σκέψη 66).
Επομένως, κατά τη διάταξη αυτή μπορούν να αντισταθμιστούν μόνον τα οικονομικά μειονεκτήματα που προκλήθηκαν ευθέως από θεομηνίες
ή από άλλα έκτακτα γεγονότα (βλ., στο ίδιο πνεύμα, τις προαναφερθείσες αποφάσεις της 19ης Σεπτεμβρίου 2000, Γερμανία κατά
Επιτροπής, σκέψη 54, και της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, Γερμανία κατά Επιτροπής, σκέψη 72).
Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, σύμφωνα με το άρθρο 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92, το Ελληνικό Δημόσιο μπορούσε να αναλάβει
και να ρυθμίσει χρέη των γεωργικών συνεταιρισμών προς την ΑΤΕ υπό την προϋπόθεση ότι τα χρέη αυτά απέρρευσαν από κοινωνική
πολιτική ή από άλλη παρεμβατική πολιτική που εφαρμόστηκε με εντολή και για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου.
Από το ίδιο το κείμενο της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη επιτρέπει την επέμβαση του Ελληνικού Δημοσίου για
να ρυθμιστούν τα πάσης φύσεως χρέη των γεωργικών συνεταιρισμών προς την ΑΤΕ, υπό την προϋπόθεση ότι τα χρέη αυτά δημιουργήθηκαν
για κοινωνικούς σκοπούς. Εξάλλου, προκύπτει ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 εφαρμόστηκε, σύμφωνα με το γράμμα
του, σε μεγάλη ποικιλία περιπτώσεων.
Η ευρυτάτου περιεχομένου διάταξη αυτή δεν μπορεί να θεωρηθεί καθεστώς ενισχύσεων για την επανόρθωση ζημιών που προκλήθηκαν
από θεομηνίες ή από άλλα έκτακτα γεγονότα.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι ίδιες σκέψεις ισχύουν και το ίδιο συμπέρασμα επιβάλλεται όσον αφορά το καθεστώς ενισχύσεων που
προβλέπεται από το άρθρο 5 του νόμου 2237/94.
Υπό τις συνθήκες αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε σφάλμα όταν θεώρησε ότι τα άρθρα 32, παράγραφος
2, του νόμου 2008/92 και 5 του νόμου 2237/94 δεν μπορούν να καλυφθούν από την εξαίρεση την οποία αφορά το άρθρο 87, παράγραφος
2, στοιχείο β΄, ΕΚ.
Όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στον συνεταιρισμό ΑΓΝΟ βάσει των άρθρων 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 και
19 του νόμου 2198/94, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Ελληνική Δημοκρατία δεν μπόρεσε να αποδείξει άμεση σχέση μεταξύ των ενισχύσεων
αυτών και της πυρηνικής καταστροφής του Τσέρνομπιλ.
Δεν απέδειξε ούτε ότι τα ποσά των ενισχύσεων που σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές χορηγήθηκαν στον συνεταιρισμό ΑΓΝΟ όντως αντιστοιχούν
στη ζημία που προκλήθηκε στα μέλη του συνεταιρισμού από την πυρηνική καταστροφή του Τσέρνομπιλ.
Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί και ο τρίτος λόγος ακυρώσεως.

Επί του τετάρτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 87, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, ΕΚ
Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή κακώς διαπίστωσε ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 δεν αποτελεί
κρατική ενίσχυση για την προώθηση της οικονομικής αναπτύξεως των σχετικών περιοχών της Ελλάδος, και επομένως ενίσχυση συμβατή
με την κοινή αγορά κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, ΕΚ.
Εν προκειμένω, είναι αρκετή η διαπίστωση ότι ένα καθεστώς ενισχύσεων όπως εκείνο που προβλέπεται από το άρθρο 32, παράγραφος
2, του νόμου 2008/92, το οποίο αφορά τη χορήγηση ενισχύσεων σε γεωργικούς συνεταιρισμούς ανεξαρτήτως της περιοχής στην οποία
αυτοί είναι εγκατεστημένοι, δεν πληροί το κριτήριο του ειδικού γεωγραφικού σκοπού για να καλυφθεί από την εξαίρεση που προβλέπεται
από το άρθρο 87, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, ΕΚ.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή ορθώς θεώρησε ότι το άρθρο 32, παράγραφος 2, του νόμου 2008/92 δεν μπορεί να καλυφθεί από
την εξαίρεση που προβλέπεται από το άρθρο 87, παράγραφος 3, στοιχείο α΄, ΕΚ.
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του πέμπτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παράβαση του άρθρου 87, παράγραφος 3, στοιχείο γ΄, ΕΚ
Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι, ακόμη και αν το Δικαστήριο εκτιμήσει ότι το άρθρο 5 του νόμου 2237/94 πρέπει να θεωρηθεί
κρατική ενίσχυση, το άρθρο αυτό είναι συμβατό με την κοινή αγορά καθόσον καλύπτεται από το άρθρο 87, παράγραφος 3, στοιχείο
γ΄, ΕΚ, το οποίο αφορά τις ενισχύσεις για την προώθηση της αναπτύξεως ορισμένων δραστηριοτήτων ή ορισμένων οικονομικών περιοχών.
Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, η Επιτροπή κακώς συνήγαγε ότι οι αναδιαρθρώσεις χρεών που έγιναν από την ΑΤΕ βάσει του άρθρου
5 του νόμου 2237/94 δεν πληρούν τις πέντε προϋποθέσεις που προβλέπονται στις κατευθυντήριες γραμμές, και συγκεκριμένα την
αποκατάσταση της βιωσιμότητας των αποδεκτών της ενισχύσεως, την αποφυγή στρεβλώσεων του ανταγωνισμού, την αναλογικότητα του
μέτρου της ενισχύσεως, την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αναδιαρθρώσεως και την κατάρτιση ετησίων εκθέσεων για τον έλεγχο της
πιο πάνω εφαρμογής. Έτσι, η Ελληνική Δημοκρατία θεωρεί ότι το άρθρο 5 του νόμου 2237/94 όντως καθιστά δυνατή την αποκατάσταση
της βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, αποτρέπει στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, προβλέπει ενίσχυση ανάλογη με τα οφέλη της αναδιαρθρώσεως,
επιβάλλει την πλήρη εφαρμογή του σχεδίου αναδιαρθρώσεως και προβλέπει προσήκουσα παρακολούθηση καθώς και ετήσιες εκθέσεις.
Εν προκειμένω, πρέπει να υπομνησθεί, αφενός, ότι η Επιτροπή έχει για την εφαρμογή του άρθρου 87, παράγραφος 3, ΕΚ ευρεία διακριτική
εξουσία της οποίας η άσκηση συνεπάγεται εκτιμήσεις οικονομικής και κοινωνικής φύσεως που πρέπει να γίνονται σε κοινοτικό πλαίσιο
και, αφετέρου, ότι το Δικαστήριο, όταν ελέγχει τη νομιμότητα της ασκήσεως της ελευθερίας αυτής, δεν μπορεί να υποκαταστήσει
την εκτίμηση της αρμόδιας αρχής, αλλά οφείλει να περιοριστεί στην εξέταση του αν η εκτίμηση της αρμόδιας αρχής φέρει το στίγμα
πρόδηλης πλάνης ή καταχρήσεως εξουσίας (βλ. την απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2002, C‑456/00, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή
2002, σ. Ι‑11949, σκέψη 41).
Ωστόσο, πρέπει να διευκρινιστεί ότι για την άσκηση της διακριτικής της εξουσίας η Επιτροπή δύναται να θέτει στον εαυτό της
προσανατολισμούς με πράξεις όπως οι κατευθυντήριες γραμμές, εφόσον οι πράξεις αυτές περιέχουν ενδεικτικούς κανόνες σχετικά
με τον προσανατολισμό τον οποίο πρέπει να έχει το εν λόγω κοινοτικό όργανο και δεν αποκλίνουν από τους κανόνες της Συνθήκης
(βλ., μεταξύ άλλων, την απόφαση της 5ης Οκτωβρίου 2000, C‑288/96, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. Ι‑8237, σκέψη
62, και την προαναφερθείσα απόφαση Ιταλία κατά Επιτροπής, σκέψη 52).
Εν προκειμένω, πρέπει να επισημανθεί ότι, όσον αφορά την τήρηση της δεύτερης προϋποθέσεως σχετικά με την πρόληψη στρεβλώσεων
του ανταγωνισμού, στο σημείο 176 των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως η Επιτροπή διαπίστωσε μεταξύ άλλων
ότι με τα μέτρα πρέπει να αποφεύγονται, κατά το δυνατόν, οι δυσμενείς συνέπειες για τον ανταγωνισμό και ότι, όταν υπάρχει
πλεόνασμα παραγωγικής ικανότητας, το σχέδιο αναδιαρθρώσεως πρέπει να συμβάλλει, ανάλογα με το ποσό της ενισχύσεως που έχει
ληφθεί, στην αναδιάρθρωση της σχετικής αγοράς στην Κοινότητα, μειώνοντας ή εξαλείφοντας με μη αναστρέψιμο τρόπο το εν λόγω
πλεόνασμα. Η Επιτροπή τόνισε, στο σημείο 181 των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι το άρθρο 5 του νόμου
2237/94 δεν περιέχει καμία διάταξη σχετικά με τα μέτρα που το Ελληνικό Δημόσιο έλαβε για να αντισταθμιστούν, κατά το δυνατόν,
οι δυσμενείς συνέπειες για τον ανταγωνισμό και ότι, επιπλέον, το καθεστώς ενισχύσεων έχει εφαρμογή επί των συνεταιρισμών που
καλύπτουν ολόκληρο τον γεωργικό τομέα, περιλαμβανομένων των υποτομέων όπου υφίσταται πλεόνασμα παραγωγικής ικανότητας. Όσον
αφορά τη συγκεκριμένη περίπτωση του συνεταιρισμού ΑΓΝΟ, η Επιτροπή διευκρίνισε, στο σημείο 198 των αιτιολογικών σκέψεων της
προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η επιχείρηση αυτή ασκεί τη δραστηριότητά της σε έναν τέτοιο τομέα και ότι, παρά το μέγεθος της
επιχειρήσεως αυτής, στα επιβληθέντα μέτρα αναδιαρθρώσεως δεν γίνεται μνεία κανενός είδους μειώσεως της παραγωγικής της ικανότητας.
Πάντως, ενώ ισχυρίζεται ότι το άρθρο 5 του νόμου 2237/94 πληροί τη δεύτερη προϋπόθεση της οποίας γίνεται μνεία στις κατευθυντήριες
γραμμές, η Ελληνική Δημοκρατία δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το βάσιμο των εκτιμήσεων της Επιτροπής στην προσβαλλόμενη απόφαση.
Κατά συνέπεια, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν το άρθρο 5 του νόμου 2237/94 πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις των οποίων
γίνεται μνεία στις κατευθυντήριες γραμμές, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του έκτου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Η Ελληνική Δημοκρατία ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι δυσανάλογη στο μέτρο που προβλέπει την ανάκτηση των ενισχύσεων.
Είναι αδιανόητο να ανακτηθούν μετά πάνω από επτά χρόνια ενισχύσεις που χορηγήθηκαν τηρουμένης της διαδικασίας του άρθρου 88
ΕΚ. Εξάλλου, επικαλούμενη την απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 1987, 223/85, RSV κατά Επιτροπής (Συλλογή 1987, σ. 4617), η Ελληνική
Δημοκρατία θεωρεί ότι μια τέτοια καθυστέρηση μπορεί να δημιουργήσει στον αποδέκτη της ενισχύσεως δικαιολογημένη εμπιστοσύνη
ικανή να εμποδίσει την Επιτροπή να επιβάλει στις εθνικές αρχές να διατάξουν την απόδοση της ενισχύσεως.
Εν προκειμένω, πρέπει να επισημανθεί ότι η μέσω ανακτήσεως κατάργηση παράνομης ενισχύσεως είναι η λογική συνέπεια της διαπιστώσεως
του παράνομου χαρακτήρα της. Επομένως, η για την επαναφορά των πραγμάτων στην προηγούμενη κατάσταση ανάκτηση κρατικής ενισχύσεως
που χορηγήθηκε παράνομα δεν μπορεί κατ’ αρχήν να θεωρηθεί μέτρο δυσανάλογο σε σχέση με τους σκοπούς των διατάξεων της Συνθήκης
οι οποίες αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις (προαναφερθείσα απόφαση Tubemeuse, σκέψη 66).
Όσον αφορά την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, λαμβανομένου υπόψη του επιτακτικού χαρακτήρα
του ελέγχου των κρατικών ενισχύσεων που γίνεται από την Επιτροπή βάσει του άρθρου 88 ΕΚ, οι επιχειρήσεις που έχουν λάβει μια
ενίσχυση μπορούν κατ’ αρχήν να έχουν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς το νομότυπο της ενισχύσεως μόνον αν η ενίσχυση αυτή
χορηγήθηκε τηρουμένης της διαδικασίας που προβλέπεται από το άρθρο αυτό (αποφάσεις της 14ης Ιανουαρίου 1997, C‑169/95, Ισπανία
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. Ι‑135, σκέψη 51, και της 20ής Μαρτίου 1997, C‑24/95, Alcan Deutschland, Συλλογή 1997, σ. Ι‑1591,
σκέψη 25).
Πάντως, οι επίμαχες ενισχύσεις δεν χορηγήθηκαν τηρουμένης της διαδικασίας του άρθρου 88 ΕΚ.
Όσον αφορά την προαναφερθείσα απόφαση RSV κατά Επιτροπής, την οποία επικαλέστηκε η Ελληνική Δημοκρατία, πρέπει να επισημανθεί
ότι τα περιστατικά της παρούσας υποθέσεως δεν είναι ανάλογα με εκείνα που τότε δικαιολόγησαν την ακύρωση της αποφάσεως της
Επιτροπής. Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 14 έως 16 της προαναφερθείσας αποφάσεως RSV κατά Επιτροπής, η υπόθεση εκείνη αφορούσε
μια ενίσχυση για να αντιμετωπιστεί το πρόσθετο κόστος μιας πράξεως που είχε τύχει ενισχύσεως εγκεκριμένης από την Επιτροπή
σε έναν τομέα ο οποίος επί σειρά ετών λάμβανε ενισχύσεις που χορηγούνταν από την Ολλανδική Κυβέρνηση και εγκρίνονταν από την
Επιτροπή.
Πάντως, εν προκειμένω, η διαδικασία που κινήθηκε βάσει του άρθρου 88, παράγραφος 2, ΕΚ αφορούσε νέα καθεστώτα ενισχύσεων τα
οποία δικαιολογούσαν ενδελεχή εξέταση από την Επιτροπή.
Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η προσβαλλόμενη απόφαση, ούτε στο μέτρο που επιβάλλει την απόδοση των επιμάχων
ενισχύσεων ούτε στο μέτρο που επιβάλλει και την καταβολή τόκων, είναι δυσανάλογη ή θίγει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των
επιχειρήσεων που έλαβαν τις εν λόγω ενισχύσεις.
Κατά συνέπεια, ο έκτος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του εβδόμου λόγου ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται απόλυτη αδυναμία ανακτήσεως της ενισχύσεως
Η Ελληνική Δημοκρατία θεωρεί ότι υφίσταται απόλυτη αδυναμία εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως. Υπογραμμίζει ιδίως ότι
τα μέλη των γεωργικών συνεταιρισμών ευθύνονται για τις υποχρεώσεις των τελευταίων όταν οι εν λόγω συνεταιρισμοί και οι ενώσεις
τους δεν είναι σε θέση να πληρώσουν τα ληξιπρόθεσμα χρέη τους. Η Ελληνική Δημοκρατία εκθέτει ότι είναι προφανή τα κοινωνικά,
οικονομικά και πολιτικά προβλήματα που απορρέουν από διαδικασίες αναγκαστικής εκτελέσεως οι οποίες στρέφονται κατά αγροτικών
κύκλων.
Επιπλέον, παρατηρεί ότι οι από την ΑΤΕ αναδιαρθρώσεις χρεών γεωργικών συνεταιρισμών βάσει του άρθρου 5 του νόμου 2237/94 και
της πράξεως 1620/89 του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος στηρίζονται σε δανειακές συμβάσεις οι οποίες διέπονται από το ιδιωτικό
δίκαιο. Κατά την Ελληνική Δημοκρατία, εξ αυτού προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν μπορεί να αποφασίσει να ανακτηθεί η ενίσχυση που
αποτελεί μια επί μέρους περίπτωση αναδιαρθρώσεως χρεών από την ΑΤΕ.
Εν προκειμένω, πρέπει να υπομνησθεί ότι, ναι μεν ανυπέρβλητες δυσχέρειες μπορούν να εμποδίσουν ένα κράτος μέλος να τηρήσει
τις υποχρεώσεις που έχει από το κοινοτικό δίκαιο (βλ., στο ίδιο πνεύμα, την απόφαση της 11ης Ιουλίου 1985, 101/84, Επιτροπή
κατά Ιταλίας, Συλλογή 1985, σ. 2629, σκέψη 16), πλην όμως ο φόβος απλώς και μόνον τέτοιων δυσχερειών δεν μπορεί να δικαιολογήσει
το να μην εφαρμοστεί ορθώς το κοινοτικό δίκαιο από το κράτος αυτό (βλ. τις αποφάσεις της 7ης Δεκεμβρίου 1995, C‑52/95, Επιτροπή
κατά Γαλλίας, Συλλογή 1995, σ. Ι‑4443, σκέψη 38, και της 9ης Δεκεμβρίου 1997, C‑265/95, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1997,
σ. Ι‑6959, σκέψη 55).
Από τις περιστάσεις τις οποίες επικαλέστηκε η Ελληνική Δημοκρατία σχετικά με την οικονομική κατάσταση των γεωργικών συνεταιρισμών
δεν προέκυψε αδυναμία ανακτήσεως της ενισχύσεως την οποία αφορά η προσβαλλόμενη απόφαση. Το ίδιο ισχύει για το επιχείρημα
της Ελληνικής Δημοκρατίας ότι η ενίσχυση δεν μπορεί να ανακτηθεί όταν χορηγήθηκε βάσει συμβάσεως ιδιωτικού δικαίου. Όπως ορθώς
υπογραμμίζει ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 196 των προτάσεών του, η μορφή υπό την οποία χορηγήθηκε μια ενίσχυση δεν μπορεί
να είναι καθοριστική. Στην αντίθετη περίπτωση, τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να καταστρατηγήσουν τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων
χορηγώντας τέτοιες ενισχύσεις υπό συγκεκριμένη μορφή.
Εξάλλου, πρέπει να υπομνησθεί ότι ένα κράτος μέλος το οποίο, κατά την εκτέλεση αποφάσεως της Επιτροπής περί κρατικών ενισχύσεων,
συναντά δυσκολίες που δεν προβλέφθηκαν και δεν μπορούσαν να προβλεφθούν ή αντιλαμβάνεται συνέπειες που δεν είχε λάβει υπόψη
η Επιτροπή οφείλει να θέσει τα ζητήματα αυτά στην κρίση της τελευταίας, προτείνοντας κατάλληλες τροποποιήσεις της σχετικής
αποφάσεως. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Επιτροπή και το κράτος μέλος οφείλουν, βάσει του κανόνα που επιβάλλει στα κράτη μέλη
και στα κοινοτικά όργανα αμοιβαίο καθήκον αγαστής συνεργασίας, κανόνα τον οποίο διατυπώνει ειδικά το άρθρο 10 ΕΚ, να συνεργαστούν
καλόπιστα για να υπερπηδηθούν οι δυσκολίες τηρουμένων πλήρως των διατάξεων της Συνθήκης και ιδίως εκείνων που αφορούν τις
ενισχύσεις (βλ., μεταξύ άλλων, τις αποφάσεις της 26ης Ιουνίου 2003, C‑404/00, Επιτροπή κατά Ισπανίας, Συλλογή 2003, σ. Ι‑6695,
σκέψη 46, και της 3ης Ιουλίου 2003, Βέλγιο κατά Επιτροπής, προαναφερθείσα, σκέψη 99).
Επομένως, ο έβδομος λόγος ακυρώσεως με τον οποίο προβάλλεται απόλυτη αδυναμία ανακτήσεως της ενισχύσεως πρέπει να απορριφθεί.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της Ελληνικής Δημοκρατίας στα δικαστικά
έξοδα και η τελευταία ηττήθηκε, η Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Jann
Timmermans
von Bahr
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Απριλίου 2004.

Ο Πρόεδρος

R. Grass

Β. Σκουρής
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.