CELEX: 62000TJ0005
Συμφωνίες
Πώληση ηλεκτροτεχνικών εξαρτημάτων στις Κάτω Χώρες
Εθνική ένωση χονδρεμπόρων
Συλλογικές συμφωνίες αποκλειστικής εμπορίας και καθορισμού των τιμών
Πρόστιμα

, αιτιολογικές σκέψεις 50 έως 52). Η τελευταία από τις ενδείξεις αυτές είναι τα πρακτικά μιας εσωτερικής συναντήσεως
της εταιρίας Hemmink της 25ης Φεβρουαρίου 1994, κατά τη διάρκεια της οποίας το μέλος αυτό της NAVEG είχε επισημάνει την άρνησή
του να εφοδιάσει χονδρέμπορο που δεν ανήκε στη FEG. Όσον αφορά τις πιέσεις που ασκήθηκαν, μεταξύ άλλων από την TU, στους προμηθευτές
που δεν ανήκαν στη NAVEG προκειμένου να μην εφοδιάζουν χονδρεμπόρους που δεν ανήκαν στη FEG, δεν αμφισβητείται επίσης ότι
πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια περιόδου δώδεκα μηνών που άρχισε τον Ιούλιο του 1990.
Ως προς την παράβαση που αφορά τον καθορισμό των τιμών δεν αμφισβητείται ότι οι δεσμευτικές αποφάσεις για τις δημοσιεύσεις
και τις τιμές, που θεσπίστηκαν το 1978 και το 1984, εξακολούθησαν να ισχύουν μέχρι την ανάκλησή τους το 1993. Στις 6 Δεκεμβρίου
1989 και στις 30 Νοεμβρίου 1993 διεξάχθηκαν διαβουλεύσεις ως προς τις τιμές (βλ. πρακτικά του διοικητικού συμβουλίου της FEG
κατά το οποίο αναφέρθηκε το ζήτημα της βασικής εκπτώσεως του 35 % για τις σχολές, στα οποία παραπέμπει η προσβαλλόμενη απόφαση,
αιτιολογική σκέψη 83).
Συνεπώς, τα επιχειρήματα της TU σχετικά με τη διάρκεια των παραβάσεων πρέπει να απορριφθούν.
2. Υπόθεση T-5/00
Η FEG θεωρεί ότι η διάρκεια της αναφερόμενης στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως παράβαση πρέπει να περιοριστεί στο χρονικό
διάστημα μεταξύ 28 Φεβρουαρίου 1989 και 23 Αυγούστου 1991. Συγκεκριμένα, οι ημερομηνίες αυτές συμπίπτουν με αυτές των μοναδικών
παραδεκτών αποδείξεων που επικαλέστηκε η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση. Για τους λόγους που προεκτέθηκαν όσον αφορά
την TU, η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να απορριφθεί: η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη διαρκούς παραβάσεως κατά το χρονικό
διάστημα μεταξύ 1986 και 1994.
Όσον αφορά την αναφερόμενη στο άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως παράβαση, η FEG ισχυρίζεται ότι οι δεσμευτικές αποφάσεις
δεν εφαρμόστηκαν πριν από την ανάκλησή τους στις 23 Νοεμβρίου 1993. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν εντόπισε διαβουλεύσεις ως προς
τις τιμές μετά το 1991. Κατά τη FEG, η διάρκεια της παραβάσεως πρέπει να μειωθεί λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών. Η
επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να ευδοκιμήσει. Αφενός, η αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των δεσμευτικών αποφάσεων δεν
ασκεί επιρροή ως προς τον καθορισμό της διάρκειας της παραβάσεως. Αφετέρου, η Επιτροπή θεώρησε ως απόδειξη της συνέχειας των
διαβουλεύσεων ως προς τις τιμές μετά το 1991 το κείμενο των πρακτικών της FEG της 30ής Νοεμβρίου 1993 που αφορά τις χορηγούμενες
στις σχολές εκτπώσεις.
3. Συμπέρασμα
Η Επιτροπή βασίμως έκρινε ότι τα συστατικά στοιχεία των αναφερομένων στα άρθρα 1 και 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως παραβάσεων
διήρκεσαν αντιστοίχως οκτώ, δεκαπέντε, εννέα, τέσσερα και έξι έτη και χαρακτήρισε, ως εκ τούτου, τις παραβάσεις αυτές μεσαίας
έως μακράς διάρκειας στο πλαίσιο της πολιτικής της για τη λήψη αποφάσεων (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 147).
Δ ─
Ελαφρυντικές περιστάσεις
Κατά την TU, ο
παρακολουθητικός ρόλος που διαδραμάτισε στις παραβάσεις που διέπραξε η FEG συνιστά ελαφρυντική περίσταση που η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη
της, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό του ποσού των προστίμων, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές).
Το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι το επιχείρημα αυτό στηρίζεται στην εσφαλμένη υπόθεση ότι η TU είχε απλώς παρεπόμενο ή
παρακολουθητικό ρόλο ως προς τις παραβάσεις που διέπραξε η FEG. Όπως αναφέρθηκε, η ευθύνη της TU απορρέει από την ενεργό συμμετοχή της στις
παράνομες συμφωνίες που εκτελέστηκαν στο πλαίσιο της FEG. Συνεπώς, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.
Ε ─
Επανεξέταση των ποσών
1. Επιχειρήματα των διαδίκων
Οι παρεμβαίνουσες θεωρούν ότι το ποσό των προστίμων είναι χαμηλό. Λόγω της βαρύτητας των εν λόγω παραβάσεων, η Επιτροπή όφειλε
να επιβάλει στην TU βαρύτερο πρόστιμο. Συνεπώς, οι παρεμβαίνουσες ζητούν από το Πρωτοδικείο να διπλασιάσει το ποσό του προστίμου
στο πλαίσιο της εξουσίας πλήρους δικαιοδοσίας που διαθέτει.
Οι προσφεύγουσες απαντούν ότι αυτό το αίτημα δεν είναι παραδεκτό. Σύμφωνα με τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 37 του
Οργανισμού του Δικαστηρίου και 116, παράγραφος 3, και 115, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο παρεμβαίνων δεν μπορεί
παρά να δεχθεί τη δίκη στην οποία μετέχει. Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν ζήτησε την αύξηση του ποσού του προστίμου, τα αιτήματα
που υπέβαλαν οι παρεμβαίνουσες είναι απαράδεκτα.
2. Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Οι παρεμβαίνοντες οφείλουν, δυνάμει του άρθρου 116, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, να αποδέχονται τη δίκη στο στάδιο
που αυτή βρίσκεται κατά τον χρόνο της παρεμβάσεώς τους και τα αιτήματα της αιτήσεως παρεμβάσεως δεν μπορούν να έχουν, δυνάμει
του άρθρου 37, τέταρτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου, άλλο αντικείμενο παρά τη στήριξη των αιτημάτων ενός από τους
κύριους διαδίκους. Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν ζήτησε την αύξηση του ποσού του προστίμου, οι παρεμβαίνοντες
δεν νομιμοποιούνται να το πράξουν. Συνεπώς, τα αιτήματα που υπέβαλαν οι παρεμβαίνουσες για την αύξηση του ποσού του προστίμου
πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτα.
ΙΙ ─
Επί της αιτιολογίας
Α ─
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η TU υποστηρίζει, κατ' αρχάς, ότι η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν της παρέσχε τη δυνατότητα να λάβει γνώση των
ενεργειών για τις οποίες της επιβλήθηκε πρόστιμο λόγω των παραβάσεων που διέπραξε η FEG. Από τις προεκτεθείσες εκτιμήσεις
σχετικά με την ύπαρξη και τον καταλογισμό των παραβάσεων προκύπτει ότι η αιτίαση αυτή δεν είναι βάσιμη.
Ακολούθως, η TU ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν διευκρίνισε ορισμένα ουσιώδη για την αξιολόγηση του ποσού του
προστίμου σημεία, όπως το έτος αναφοράς και το ποσό του κύκλου εργασιών που χρησιμοποιούνται ως σημεία αναφοράς.
Β ─
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Το άρθρο 15, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 17 ορίζει ότι,
κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, εκτός από τη σοβαρότητα της παραβάσεως, και η διάρκειά
της. Ο συνιστάμενος στην υποχρέωση αιτιολογήσεως ουσιώδης τύπος τηρείται, άπαξ η Επιτροπή εκθέτει, με την απόφασή της, τα στοιχεία
εκτιμήσεως τα οποία χρησιμοποίησε για να μετρήσει τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως. Ελλείψει αυτών των στοιχείων,
η απόφαση πάσχει έλλειψη αιτιολογίας (απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C-283/98 P, Mo och Domsjö κατά Επιτροπής,
Συλλογή 2000, σ. Ι-9855, σκέψη 44).
Το περιεχόμενο της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται λαμβανομένου υπόψη ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει
να αποδεικνύεται βάσει μεγάλου αριθμού στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της
και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, και τούτο χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που
πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη (διάταξη του Δικαστηρίου της 25ης Μαρτίου 1996, C-137/95 P, SPO κ.λπ. κατά Επιτροπής,
Συλλογή 1996, σ. Ι-1611, σκέψη 54).
Εν προκειμένω, οι αιτιολογικές σκέψεις 130 έως 153 της προσβαλλομένης αποφάσεως ορίζουν τα κριτήρια που χρησιμοποιεί η Επιτροπή
για τον υπολογισμό των προστίμων, ιδίως την πρόθεση διαπράξεως των παραβάσεων (αιτιολογικές σκέψεις 131 έως 135), τη σοβαρότητά
τους (αιτιολογικές σκέψεις 136 έως 144) και τη διάρκειά τους (αιτιολογικές σκέψεις 145 έως 149).
Η μέθοδος που ακολουθεί η Επιτροπή προκύπτει εμφανώς από την προσβαλλόμενη απόφαση. Λαμβανομένης υπόψη της σοβαρότητας των
παραβάσεων, η Επιτροπή χρησιμοποίησε, βάσει κατευθυντήριων γραμμών, το ελάχιστο ποσό του ενός εκατομμυρίου ευρώ αυξημένο κατά
25 % ως βασικό ποσό του προστίμου. Η διάρκεια των παραβάσεων χαρακτηρίστηκε μέση έως μακρά, καθότι η μέση διάρκεια των συστατικών
των παραβάσεων στοιχείων συνίστατο σε οκτώ έτη. Συνεπώς, η Επιτροπή αύξησε κατά 80 % το βασικό ποσό του προστίμου και κατέληξε
ούτως στο ποσό των 2,25 εκατομμυρίων ευρώ.
Τα στοιχεία αυτά είναι σύμφωνα με τις επιταγές αιτιολογήσεως όσον αφορά τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 15, παράγραφος
2, του κανονισμού 17.
Ως εκ περισσού, πρέπει να σημειωθεί ότι η TU δεν υποστήριξε ότι το ποσό του προστίμου υπερέβαινε το μέγιστο ποσό που μπορούσε
να της επιβληθεί, εκφρασμένο σε σχέση με τον κύκλο εργασιών της, σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17.
Δεδομένου ότι η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι επαρκής, ο υπό εξέταση λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.
ΙΙΙ ─  Επί της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως
Πρέπει να υπομνησθεί ότι προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, κατά πάγια νομολογία, υπάρχει μόνον όταν παρόμοιες καταστάσεις
αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ' όμοιο τρόπο, εκτός εάν μια τέτοια
αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς (προπαρατεθείσα απόφαση του Δικαστηρίου Sermide, σκέψη 28, και απόφαση της 28ης
Ιουνίου 1990, C-174/89, Hoche, Συλλογή 1990, σ. I-2681, σκέψη 25· απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T-311/94,
BPB de Eendracht κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II-1129, σκέψη 309).
Εν προκειμένω, η TU ισχυρίζεται ότι υπέστη δυσμενή μεταχείριση σε σχέση με τα λοιπά μέλη της FEG που εκπροσωπούνταν στο διοικητικό
της συμβούλιο κατά την περίοδο κατά την οποία διαπιστώθηκε η παράβαση. Μολονότι τα μέλη αυτά της FEG τελούσαν στην ίδια κατάσταση
με τη δική της, δεν τους επιβλήθηκαν πρόστιμα.
Είναι σημαντικό ωστόσο να σημειωθεί ότι, όταν μια επιχείρηση έχει παραβεί με τη συμπεριφορά της το άρθρο 81, παράγραφος 1,
ΕΚ, δεν μπορεί να αποφύγει την επιβολή κυρώσεως για τον λόγο ότι σε άλλους επιχειρηματίες δεν έχει επιβληθεί κανένα πρόστιμο,
εφόσον μάλιστα, όπως εν προκειμένω, η περίπτωση των επιχειρηματιών αυτών δεν έχει καν υποβληθεί στην κρίση του κοινοτικού
δικαστή (προπαρατεθείσα απόφαση Ahlström Osakeyhtiö κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 197). Επομένως, αυτό το επιχείρημα της TU
πρέπει να απορριφθεί.
Η TU επικαλείται επίσης διακριτική μεταχείριση σε σχέση με το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη FEG. Μολονότι ο κύκλος εργασιών
της αντιπροσωπεύει λιγότερο από το ένα τρίτο του κύκλου εργασιών της FEG, η Επιτροπή της επέβαλε πρόστιμο αναλογικά υψηλότερο.
Εκτιμά ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη FEG αντιπροσωπεύει το 0,23 % του κύκλου εργασιών (1994) των μελών της, χωρίς να
λαμβάνεται υπόψη ο κύκλος εργασιών της ίδιας της προσφεύγουσας. Το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην TU αντιπροσωπεύει ωστόσο το
0,47 % του κύκλου εργασιών της (1993).
Το Πρωτοδικείο φρονεί ότι οι συγκρίσεις αυτές δεν αρκούν για να συναχθεί παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως. Συγκεκριμένα,
σε αντίθεση προς ό,τι υποστηρίζει η TU, η Επιτροπή δεν οφείλει, κατά τον καθορισμό του ποσού των προστίμων λόγω της σοβαρότητάς
τους και της διάρκειας της εν λόγω παραβάσεως, να εξασφαλίζει, στην περίπτωση που τα πρόστιμα επιβάλλονται σε διάφορες επιχειρήσεις
ή ενώσεις επιχειρήσεων που μετέχουν στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων τα οποία προκύπτουν από τον υπολογισμό
για τις οικείες επιχειρήσεις θα είναι ακριβώς ανάλογα προς τους αντίστοιχους κύκλους εργασιών τους.
Εν προκειμένω, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμο στη FEG και στην TU λόγω της ατομικής συμμετοχής τους σε καθεμία από τις δύο διαπιστωθείσες
παραβάσεις, αφού εξέθεσε τον αντίστοιχο ρόλο τους στο πλαίσιο των παραβάσεων αυτών, καθώς και τη σοβαρότητα και τη διάρκεια
των παραβάσεων αυτών.
Συνεπώς, τα επιχειρήματα της TU που αντλούνται από την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως πρέπει να απορριφθούν.
IV ─
Επί της υπερβολικής διάρκειας της διοικητικής διαδικασίας
Οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η παραβίαση του ευλόγου χρόνου πρέπει να επιφέρει μείωση του ποσού του προστίμου.
Όπως προεκτέθηκε (βλ. σκέψη 85 ανωτέρω), η Επιτροπή είναι υπεύθυνη για την υπερβολική διάρκεια της διαδικασίας. Ναι μεν η
διαπίστωση αυτή ουδόλως επηρεάζει τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως, ωστόσο, στο πλαίσιο της αρμοδιότητας πλήρους
δικαιοδοσίας που απολαύει το Πρωτοδικείο δυνάμει του άρθρου 229 ΕΚ και του άρθρου 17 του κανονισμού 17, μπορεί να εξετάσει
αν δικαιολογείται μείωση του ποσού του προστίμου.
Η Επιτροπή θεωρεί ότι συνυπολόγισε όλες τις συνέπειες της
μεγάλης διάρκειας της διαδικασίας, μειώνοντας το ποσό των προστίμων κατά 100 000 ευρώ με δική της πρωτοβουλία. Η προσφεύγουσα αντιτάσσει
ότι το γεγονός αυτό δεν αποκλείει την περαιτέρω μείωση των ποσών εκ μέρους του Πρωτοδικείου.
Το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η Επιτροπή μείωσε με δική της πρωτοβουλία το ποσό του προστίμου. Η δυνατότητα παρόμοιας μειώσεως
εντάσσεται στο πλαίσιο της ασκήσεως των εξουσιών της Επιτροπής. Οι προσφεύγουσες δεν προσκόμισαν κανένα στοιχείο που να δικαιολογεί
την περαιτέρω εκ μέρους του Πρωτοδικείου μείωση του ποσού του προστίμου, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του πλήρους δικαιοδοσίας.
Συνεπώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το σχετικό αίτημα των προσφευγουσών.
Συμπέρασμα
Από το σύνολο των προεκτεθέντων προκύπτει ότι οι προσφυγές στις υποθέσεις T-5/00 και T-6/00 πρέπει να απορριφθούν.
Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον
υπήρχε σχετικό αίτημα.
Στην υπόθεση T-5/00, η FEG ισχυρίζεται ότι οι παρεμβαίνουσες δεν διατύπωσαν ρητώς αίτημα ως προς τον καταλογισμό των σχετικών
με την παρέμβασή τους δικαστικών εξόδων, οπότε αυτά πρέπει να βαρύνουν τις ίδιες.
Στις υποθέσεις T-5/00 και T-6/00, οι παρεμβαίνουσες διατύπωσαν τα αιτήματά τους, μεταξύ άλλων ως προς τα δικαστικά έξοδα,
παραπέμποντας στην αντίστοιχη διατύπωση της Επιτροπής, κύριου διαδίκου προς στήριξη του οποίου παρενέβησαν. Επομένως, τα αιτήματα
των παρεμβαινουσών πρέπει να ερμηνευθούν ως αποβλέποντα και στην καταδίκη των προσφευγουσών στα δικαστικά έξοδα.
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να καταδικαστούν στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν
η Επιτροπή και οι παρεμβαίνουσες, περιλαμβανομένων των σχετικών με τη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων στην υπόθεση T-5/00 R,
σύμφωνα με τα σχετικά αιτήματα.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πρώτο τμήμα),
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.
2)
Η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-5/00 θα φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Επιτροπή και
οι παρεμβαίνουσες, περιλαμβανομένων των εξόδων στη διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων T-5/00 R.
3)
Η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-6/00 θα φέρει τα δικαστικά της έξοδα καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Επιτροπή και
οι παρεμβαίνουσες.
Vesterdorf
Forwood
Legal
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 16 Δεκεμβρίου 2003.
Ο Γραμματέας
Ο Πρόεδρος
H. Jung
B. Vesterdorf
–
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.