CELEX: 62006CJ0355
Is-Sitt Direttiva dwar il-VAT
Attività ekonomika indipendenti
Kumpannija b’responsabbiltà limitata
Twettiq ta’ l-attivitajiet tal-kumpannija minn persuna fiżika li hija l-uniku direttur, l-unika azzjonista u l-unika impjegata

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta’ l-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE,
tas-17 ta’ Mejju, 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema
komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU L 145, p. 1, iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”).
2       Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn J.A. van der Steen u l-Inspecteur van de Belastingdienst Utrecht-Gooi/kantoor
Utrecht (iktar ’il quddiem l-“ispettur”, dwar iċ-ċaħda ta’ lment kontra deċiżjoni ta’ dan ta’ l-aħħar li tikkunsidra lil kumpannija
u lir-rikorrent innifsu, li huwa l-uniku direttur, l-uniku azzjonist u l-uniku impjegat ta’ l-imsemmija kumpannija, bħala
entità fiskali waħda, għall-finijiet tal-ġbir tat-taxxa fuq il-valur miżjud (iktar ’il quddiem il-“VAT”).

Il-kuntest ġuridiku

Il-leġiżlazzjoni Komunitarja
3       L-Artikolu 2(1) tas-Sitt Direttiva, jissuġġetta għall-VAT il-provvista ta’ oġġetti u servizzi magħmula bi ħlas fit-territorju
tal-pajjiż minn persuna taxxabbli li taġixxi bħala tali.
4       Skond l-Artikolu 4 tas-Sitt Direttiva:
“1.      ‘Persuna taxxabbli’ tfisser kull persuna li b’mod indipendenti twettaq fi kwalunkwe post attività ekonomika msemmija fil-paragrafu
2, ikun x’ikun l-iskop jew ir-riżultati ta’ dik l-attività.
2.      L-attivitajiet ekonomiċi msemmija fil-paragrafu 1 għandhom jinkludu l-attivitajiet kollha ta’ produtturi, kummerċjanti u persuni
li jagħtu [servizzi], magħduda attivitajiet fil-minjieri u fl-agrikoltura u attivitajiet fil-professjonijiet. L-isfruttament
ta’ proprjetà tanġibbli jew intanġibbli għal skop ta’ dħul minnha fuq bażi kontinwa għandu wkoll jitqies bħala attività ekonomika.
[…]
4.      L-użu tal-frażi “b’mod indipendenti” fil-paragrafu 1 għandha teskludi mit-taxxa persuni mpjegati jew persuni oħra sakemm huma
jkunu marbutin ma’ min jimpjega b’kuntratt ta’ impjieg jew b’kull irbit legali ieħor li joħloq ir-relazzjoni ta’ bejn min
jimpjega u impjegat dwar kondizzjonijiet ta’ xogħol, ħlas u responsabbiltà ta’ min jimpjega.
Bla ħsara għall-konsultazzjonijet imsemmija fl-Artikolu 29, kull Stat Membru jista’ jqis bħala persuna taxxabbli waħedha persuni
stabbiliti fit-territorju tal-pajjiż li, filwaqt li huma indipendenti legalment, ikollhom x’jaqsmu mill-qrib ma’ xulxin b’rabtiet
finanzjarji, ekonomiċi u organizzattivi.
[…]”.

Il-leġiżlazzjoni nazzjonali
5       L-Artikolu 7(1) tal-Liġi dwar it-taxxa fuq il-fatturat (Wet op de omzetbelasting), tat-28 ta’ Ġunju 1968 (
Staatsblad
1968, Nru 329, iktar ’il quddiem il-“Liġi dwar il-VAT”), jiddisponi:
“Kummerċjant huwa kull persuna li tmexxi negozju b’mod indipendenti”.
6       Skond l-Artikolu 7(2) tal-Liġi dwar il-VAT, “negozju” jinkludi kemm l-eżerċizzju ta’ kummerċ jew professjoni kif ukoll l-isfruttament
ta’ proprjetà sabiex jinkiseb dħul fuq bażi kontinwa.
7       Skond l-Artikolu 7(4) ta’ l-imsemmija Liġi:
“Il-persuni fiżiċi u l-korpi fis-sens tal-Liġi ġenerali fuq it-taxxi ta’ l-Istat li huma kummerċjanti fis-sens ta’ dan l-Artikolu,
li huma residenti jew stabbiliti fl-Olanda jew li għandhom stabbiliment fiss fl-Olanda u li huma marbuta finanzjarjament,
b’mod organizzattiv u ekonomikament b’mod li jiffurmaw entità, għandhom jiġu kkunsidrati, fuq talba ta’ wieħed jew iktar minnhom
jew fin-nuqqas ta’ tali talba, permezz ta’ deċiżjoni ta’ l-ispettur li hija appellabbli, bħala kummerċjant wieħed mill-ewwel
ġurnata tax-xahar ta’ wara dak li fih l-ispettur ikun ta din d-deċiżjoni. Il-mod kif l-entità fiskali tiġi ffurmata, mibdula
u mitmuma jista’ jiġi stabbilit b’digriet ministerjali”.

Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
8       Sas-6 ta’ Marzu 1998, J.A. van der Steen kien imexxi, waħdu, negozju li jipprovdi servizzi ta’ tindif. F’din il-kapaċità,
huwa kien kummerċjant fis-sens tal-Liġi dwar il-VAT.
9       Mis-6 ta’ Marzu 1998, il-persuna kkonċernata saret direttur uniku u azzjonista unika tal-kumpannija b’responsabbiltà limitata
J.A. van der Steen Schoonmaakdiensten BV (iktar ’il quddiem il-“kumpannija”) stabbilita fl-4 ta’ Lulju 1991 li kompliet l-attività
li qabel kien iwettaq in-negozju mmexxi minn persuna waħda. Bħala tali, il-kumpannija kienet negozju fis-sens tal-Liġi dwar
il-VAT.
10     J.A. van der Steen kien ikkonkluda kuntratt ta’ impjieg mal-kumpannija li permezz tiegħu kien jitħallas paga fissa fix-xahar
kif ukoll pagament annwali għall-vaganzi li jirrappreżenta 8 % tal-paga annwali tiegħu. Il-kumpannija kienet tnaqqas mill-paga
tiegħu t-taxxa fuq id-dħul u l-kontribuzzjonijiet obbligatorji tas-sigurtà soċjali. Huwa kien l-uniku impjegat tal-kumpannija.
11     Meta l-kumpannija saret insolventi, ġiet ippreżentata dikjarazzjoni ta’ falliment matul ix-xahar ta’ Diċembru 2002. Il-kumpannija
ġiet iddikjarata falluta fil-5 ta’ Jannar 2005.
12     Jirriżulta mill-ittra tat-18 ta’ Diċembru 2002 li J.A. van der Steen talab lill-ispettur li jingħata numru tal-VAT separat
minn dak tal-kumpannija sabiex ma jikkostitwixxix entità fiskali mal-kumpannija tiegħu fis-sens tal-Liġi dwar il-VAT.
13     B’deċiżjoni tat-28 ta’ April 2004, l-ispettur iddeċieda li J.A. van der Steen u l-kumpannija kienu jikkostitwixxu, mill-1
ta’ Mejju 2004, entità fiskali skond l-Artikolu 7(4) tal-Liġi dwar il-VAT. In sostenn ta’ din id-deċiżjoni, huwa rrefera għas-sentenza
Nru 35775 tal-Hoge Raad der Nederlanden, tas-26 ta’ April 2002. Wara li sar ilment, huwa kkonferma l-pożizzjoni tiegħu fis-16
ta’ Awwissu 2004 billi għamel referenza għal deċiżjoni ta’ l-iStaatssecretaris van Financiën (Segretarju ta’ l-Istat għall-Finanzi),
ta’ l-24 ta’Lulju 2002, ibbażata fuq din is-sentenza.
14     J.A. van der Steen ressaq appell kontra dawn id-deċiżjonijiet quddiem il-Gerechtshof te Amsterdam li jenfasizza li dawn id-deċiżjonijiet
jistgħu jiġu ġġustifikati biss jekk il-persuna kkonċernata tissodisfa l-kundizzjonijiet li jikkwalifikawha bħala kummerċjant
fis-sens tal-Liġi dwar il-VAT, iżda mhijiex ċerta jekk din l-evalwazzjoni hijiex kompatibbli mad-dritt Komunitarju.
15     Il-Gerechtshof te Amsterdam iqis li ma jistax jingħad li J.A. van der Steen kien jinsab f’relazzjoni ta’ bejn min jimpjega
u impjegat mal-kumpannija. Madankollu hija tistaqsi jekk, b’applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet ta’ l-Artikolu 7(4) tal-Liġi
dwar il-VAT li jittrasponu, fid-dritt nazzjonali, id-dispożizzjonijiet tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt
Direttiva, il-persuna kkonċernata tistax tkun ikkunsidrata li teżerċita l-attivitajiet tagħha b’mod indipendenti mingħajr
madankollu ma tkun ikkunsidrata li twettaq attivitajiet ekonomiċi b’mod indipendenti fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1) ta’ l-imsemmija
Direttiva.
16     F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Gerechtshof te Amsterdam iddeċieda li jissospendi l-proċeduri u jressaq lill-Qorti tal-Ġustizzja
d-domanda preliminari segwenti:
“Għandu l-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva jiġi interpretat li jfisser illi jekk persuna fiżika għandha bħala attività biss
li twettaq ix-xogħol kollu li jirriżulta mill-attivitajiet ta’ kumpannija b’responsabbiltà limitata li tagħha tkun l-uniku
direttur, l-unika azzjonista u l-unika ‘membru tal-persunal’, dak ix-xogħol mhuwiex attività ekonomika għax huwa mwettaq matul
it-tmexxija u r-rappreżentanza tal-kumpannija b’responsabbiltà limitata u għalhekk mhux matul tranżazzjonijiet ekonomiċi?”

Fuq id-domanda preliminari
17     Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tat-tieni
subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva, persuna fiżika li twettaq ix-xogħol kollu f’isem u fl-interess ta’ kumpannija
taxxabbli taħt kuntratt ta’ impjieg li jorbotha ma’ l-imsemmija kumpannija li tagħha hija l-unika azzjonista, l-uniku dirittur
u l-uniku membru tal-persunal, għandhiex hija stess tkun ikkunsidrata bħala persuna taxxabbli fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1)
tas-Sitt Direttiva.
18     Qabel xejn, għandu jiġi mfakkar li l-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva jikkunsidra bħala persuna taxxabbli kull persuna li
b’mod indipendenti twettaq attività ekonomika msemmija fil-paragrafu 2 ta’ l-istess Artikolu.
19     L-ewwel subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva jispeċifika li l-frażi “b’mod indipendenti” teskludi mit-taxxa
persuni mpjegati jew persuni oħra sakemm huma jkunu marbutin ma’ min jimpjega b’kuntratt ta’ impjieg jew b’kull irbit legali
ieħor li joħloq ir-relazzjoni ta’ bejn min jimpjega u impjegat dwar kundizzjonijiet ta’ xogħol, ħlas u responsabbiltà ta’
min jimpjega.
20     It-tieni subparagrafu ta’ l-imsemmi Artikolu 4(4) jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu, bla ħsara għall-konsultazzjonijiet
imsemmija fl-Artikolu 29 tas-Sitt Direttiva, iqisu bħala persuna taxxabbli waħedha persuni stabbiliti fit-territorju tal-pajjiż
li, filwaqt li huma indipendenti legalment, ikollhom x’jaqsmu mill-qrib ma’ xulxin b’rabtiet finanzjarji, ekonomiċi u organizzattivi.
21     F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, f’sitwazzjoni bħal dik fil-kawża prinċipali, għandu jiġi aċċettat li bejn iż-żewġ
persuni kkonċernati teżisti relazzjoni ta’ bejn min jimpjega u impjegat.
22     Fil-fatt, l-ewwel nett, għandu jiġi mfakkar li għalkemm l-attività ta’ tindif tal-kumpannija kienet imwettqa biss minn J.A.
van der Steen, il-kuntratti ta’ tindif kienu konklużi mill-kumpannija li kienet tħallas lill-persuna kkonċernata paga fix-xahar
u pagament annwali għall-vaganzi fissi. It-taxxa fuq id-dħul u l-kontribuzzjonijiet tas-sigurtà soċjali kienu jitnaqqsu mill-paga
tiegħu mill-kumpannija. Għaldaqstant, J.A. van der Steen kien jiddependi mill-kumpannija sabiex jiġu stabbiliti l-kundizzjonijiet
tar-rimunerazzjoni tiegħu.
23     It-tieni nett, għandu jiġi osservat li meta J.A. van der Steen kien jipprovdi s-servizzi tiegħu bħala impjegat, huwa ma kienx
qed jaġixxi f’ismu, fl-interess tiegħu u taħt ir-responsabbiltà tiegħu stess, iżda fl-interess u taħt ir-responsabbiltà tal-kumpannija.
24     It-tielet nett, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, f’dak li jirrigwarda l-kundizzjonijiet ta’ rimunerazzjoni, mhemmx relazzjoni
ta’ bejn min jimpjega u impjegat meta l-persuni kkonċernati jerfgħu r-riskju ekonomiku ta’ l-attività tagħhom (ara s-sentenza
tal-25 ta’ Lulju 1991, C‑202/90, Ayuntamiento de Sevilla, Ġabra p. I‑4247, punt 13).
25     F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tispeċifika li J.A. van der Steen ma kien jerfa’ l-ebda riskju ekonomiku meta kien
jaġixxi fil-kwalità tiegħu ta’ direttur tal-kumpannija u meta kien jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fil-kuntest tat-tranżazzjonijiet
imwettqa mill-kumpannija ma’ terzi.
26     Minn dan isegwi li impjegat fis-sitwazzjoni tar-rikorrent fil-kawża prinċipali ma jistax jiġi kkunsidrat bħala persuna taxxabbli
fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva.
27     Is-sentenzi tas-27 ta’ Ġunju 1996, Asscher (C‑107/94, Ġabra p. I‑3089) u tas-27 ta’ Jannar 2000, Heerma (C‑23/98, Ġabra p. I‑419),
ma jistgħux iwasslu għal interpretazzjoni differenti ta’ l-imsemmija dispożizzjoni.
28     Fil-fatt, fis-sentenza Heerma, iċċitata iktar ’il fuq, wara li kkonstatat li l-kiri ta’ proprjetà mill-persuna kkonċernata
lis-soċjetà ċivili li kien soċju tagħha u li għalih kien jirċievi l-kera jikkostitwixxi provvista bi ħlas fis-sens ta’ l-Artikolu
2 tas-Sitt Direttiva, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, fil-punt 17, li soċju li jikri proprjetà immobbli lis-soċjetà li hija
persuna taxxabbli u li huwa soċju tagħha jaġixxi b’mod indipendenti fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1) tas-Sitt Direttiva.
29     Bl-istess mod, fil-punt 18 ta’ l-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika li fir-rigward ta’ l-attività in kwistjoni,
bejn is-soċjetà u s-soċju mhemmx relazzjoni ta’ bejn min jimpjega u impjegat, simili għal dik imsemmija fl-ewwel subparagrafu
ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva. Għall-kuntrarju, meta s-soċju jikri proprjetà tanġibbli lis-soċjetà, huwa jaġixxi
f’ismu stess, fl-interess tiegħu stess u taħt ir-responsibbiltà tiegħu stess, anke jekk fl-istess ħin huwa maniġer tas-soċjetà
li qed jikri.
30     Fil-kawża prinċipali, huwa paċifiku li għalkemm J.A. van der Steen kien l-uniku direttur u l-uniku azzjonist tal-kumpannija,
huwa madankollu kien jeżerċita l-attivitajiet tiegħu fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ impjieg. Minn dan isegwi li s-sitwazzjoni
ta’ J.A. van der Steen mhijiex l-istess bħal dak deskritta fis-sentenza Heerma, iċċitata iktar ’il fuq, u li, kif ikkonstata
l-Avukat Ġenerali fil-punt 22 tal-konklużjonijiet tiegħu, safejn ix-xogħol li l-persuna kkonċernata pprovdiet lill-kumpannija
kien jaqa’ fl-ambitu tal-kuntratt ta’ impjieg, dan huwa bħala prinċipju eskluż mill-ambitu tal-VAT permezz tat-termini ċari
ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva.
31     Barra minn dan, ir-raġunament adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja, li ddeċidiet, fil-punt 26 tas-sentenza Asscher, iċċitata iktar
’il fuq, li direttur ta’ kumpannija li tagħha huwa l-uniku azzjonist ma jkunx qed iwettaq l-attività tiegħu fil-kuntest ta’
relazzjoni ta’ bejn min jimpjega u impjegat, u għalhekk ma jistax jiġi kkunsidrat bħala “ħaddiem” fis-sens ta’ l-Artikolu
48 tat-Trattat KE (li, wara li ġie emendat, sar l-Artikolu 39 KE), iżda bħala persuna li twettaq attività bħala persuna li
taħdem għal rasha fis-sens ta’ l-Artikolu 52 tat-Trattat KE (li, wara li ġie emendat, sar l-Artikolu 43 KE), ma jistax jiġi
traspost għall-każ in kwistjoni fil-kawża prinċipali, li ma jirrigwardax il-moviment liberu tal-persuni u jirrigwarda biss
il-qasam tal-VAT u d-definizzjoni ta’ persuna taxxabbli għall-finijiet tal-VAT.
32     Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal iktar ’il fuq, ir-risposta għad-domanda mressqa għandha tkun li għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni
tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva, persuna fiżika li twettaq ix-xogħol kollu f’isem u fl-interess
ta’ kumpannija taxxabbli taħt kuntratt ta’ impjieg li jorbotha ma’ l-imsemmija kumpannija li tagħha hija l-unika azzjonista,
l-uniku direttur u l-uniku membru tal-persunal, mhijiex hija stess persuna taxxabbli fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1) ta’ l-imsemmija
Direttiva.

Fuq l-ispejjeż
33     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta’ l-osservazzjonijiet
lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk ta’ l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tieni Awla) taqta’ u tiddeċiedi li:
Għall-finijiet ta’ l-applikazzjoni tat-tieni subparagrafu ta’ l-Artikolu 4(4) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17
ta’ Mejju, 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet ta’ l-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni
ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima, persuna fiżika li twettaq ix-xogħol kollu f’isem u fl-interess ta’
kumpannija taxxabbli taħt kuntratt ta’ impjieg li jorbotha ma’ l-imsemmija kumpannija li tagħha hija l-unika azzjonista, l-uniku
direttur u l-uniku membru tal-persunal, mhijiex hija stess persuna taxxabbli fis-sens ta’ l-Artikolu 4(1) ta’ l-imsemmija
Direttiva.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: l-Olandiż.