CELEX: 62001TJ0215
Verordening (EG) nr. 111/1999
Voedselhulp voor Rusland
Verordening (EG) nr. 1799/1999
Levering van rundvlees
Verordening (EG) nr. 1815/1999
Levering van mageremelkpoeder
Opdracht voor levering van vervoer
Contractuele verhouding
Arbitragebeding
Contractuele aansprakelijkheid
Niet-contractuele aansprakelijkheid
Ontvankelijkheid

De relevante wetgeving
Relevante bepalingen in de zaken T-215/01, T-220/01 en T-221/01
Bij verordening (EG) nr. 2802/98 van de Raad van 17 december 1998 betreffende een programma om de Russische Federatie van
landbouwproducten te voorzien (PB L 349, blz. 12), is bepaald dat er landbouwproducten ter beschikking van de Russische Federatie
worden gesteld.
Volgens artikel 2, lid 3, van verordening nr. 2802/98 worden de kosten voor de levering, inclusief voor het vervoer tot de
havens of grensovergangen zonder de lossing, bepaald via een procedure van openbare inschrijving of, op grond van het spoedeisende
karakter of moeilijkheden bij het vervoer, via een procedure van besloten inschrijving.
Ingevolge artikel 4, lid 1, van verordening nr. 2802/98 wordt de Commissie belast met de uitvoering van de acties overeenkomstig
deze verordening.
Artikel 2, lid 1, van verordening (EG) nr. 111/1999 van de Commissie van 18 januari 1999 houdende algemene uitvoeringsbepalingen
van verordening nr. 2802/98 (PB L 14, blz. 3) bepaalt:
„Voor producten die […] uit interventievoorraden afkomstig zijn […] wordt een openbare inschrijving gehouden ter bepaling
van de leveringskosten tot de in het inschrijvingsbericht aangegeven zeehavens of grensovergangen waar de begunstigde de producten
overneemt.
a)

De kosten kunnen betrekking hebben op de levering van de producten, af interventieopslagplaats, op het laadperron of geladen
in een vervoermiddel, tot de plaats van overname in het voorgeschreven leveringsstadium […]”
Volgens artikel 5, lid 1, sub e, punt 5, van verordening nr. 111/1999 wordt een offerte slechts in aanmerking genomen als
met name de uitsplitsing van de offerte volgens de in bijlage II bij de verordening vermelde rubrieken wordt vermeld. Een
van die rubrieken in bijlage II, zoals gewijzigd bij verordening (EG) nr. 1125/1999 van de Commissie van 28 mei 1999 tot wijziging
van verordening nr. 111/1999 (PB L 135, blz. 41), is „Goederenbehandelings- en laadkosten”.
Artikel 7, lid 1, tweede alinea, van verordening nr. 111/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1125/1999, luidt:
„De producten mogen worden afgehaald zodra het interventiebureau over het bewijs beschikt dat de leveringszekerheid […] gesteld
is.”
Artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999 luidt:
„Behoudens in geval van urgentie is, wanneer zich bij de uitvoering van de levering na de overname van de producten door de
opdrachtnemers moeilijkheden voordoen, alleen de Commissie bevoegd instructies te geven om het verdere verloop van de levering
te vergemakkelijken.”
Artikel 8, lid 4, van verordening nr. 111/1999 bepaalt dat de Commissie op verzoek van het betrokken interventiebureau, om
rekening te houden met specifieke moeilijkheden, een tolerantie betreffende de niet-identificeerbare verliezen kan toestaan.
Artikel 9, lid 3, eerste alinea, bepaalt dat, wanneer het door het interventiebureau beschikbaar gestelde product niet in
overeenstemming is met de voor interventieaankopen voorgeschreven minimumnormen, het interventiebureau onverwijld een product
ter beschikking stelt dat wel aan de voor de levering vastgestelde voorschriften voldoet. In artikel 9, lid 3, tweede alinea,
van deze verordening is bepaald:
„De door de opdrachtnemers gemaakte extra kosten (extra vervoerskosten, overliggelden enz.) zijn voor rekening van het interventiebureau.”
Volgens artikel 10, lid 1, van verordening nr. 111/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1125/1999, wordt de aanvraag
tot betaling van de levering ingediend bij het interventiebureau.
Artikel 16 van verordening nr. 111/1999 luidt:
„Het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen is bevoegd uitspraak te doen over ieder geschil in verband met de uitvoering
of de niet-uitvoering van of de uitlegging van de voorschriften met betrekking tot de leveringen die overeenkomstig deze verordening
plaatsvinden.”
Overige relevante bepalingen in de zaken T-215/01 en T-221/01
Artikel 1 van verordening (EG) nr. 1815/1999 van de Commissie van 18 augustus 1999 inzake de levering van mageremelkpoeder
aan Rusland (PB L 220, blz. 13) bepaalt:
„Er wordt een openbare inschrĳving geopend voor de bepaling van de kosten van levering van het vervoer, van […] mageremelkpoeder
uit interventievoorraden, [in Rusland] af te leveren in het kader van een levering als bedoeld in artikel 2, lid 1, sub a,
van verordening […] nr. 111/1999.”
Artikel 2 van verordening nr. 1815/1999 bepaalt:
„De levering omvat:
a)

de overname van de goederen op het laadperron van de [desbetreffende] pakhuizen van de interventiebureaus, en
b)

het vervoer met behulp van passende middelen naar de plaatsen van bestemming en uiterlĳk op de […] vastgestelde data.”
De bijlage bij verordening (EEG) nr. 1643/89 van de Commissie van 12 juni 1989 tot vaststelling van de forfaitaire bedragen
voor de financiering van de materiële verrichtingen in verband met de opslag van landbouwproducten (PB L 162, blz. 12) bepaalt:
„Lijst van de materiële verrichtingen waarvoor de in artikel 6 van verordening (EEG) nr. 1883/78 [van de Raad van 2 augustus
1978 betreffende de algemene regels voor de financiering van de interventies door het Europees Oriëntatie en Garantiefonds
voor de Landbouw, afdeling Garantie (PB L 216, blz. 1)] bedoelde forfaitaire bedragen gelden
[…]
Sector zuivelproducten: mageremelkpoeder
[…]
III. Uitslag
[…]
c)

Transport van het mageremelkpoeder naar het laadperron van de opslagplaats en lading op het vervoermiddel, voorzover het een
vrachtwagen […] betreft, het vastsnoeren van de lading uitgezonderd.”
Overige relevante bepalingen in zaak T-220/01
Artikel 1 van verordening (EG) nr. 1799/1999 van de Commissie van 16 augustus 1999 inzake de levering van rundvlees aan Rusland
(PB L 217, blz. 20) bepaalt:
„Er wordt een openbare inschrĳving geopend voor de bepaling van de kosten van levering van het vervoer, van […] rundvlees
[…] uit interventievoorraden, [in Rusland] af te leveren in het kader van een levering als bedoeld in artikel 2, lid 1, sub a,
van verordening (EG) nr. 111/1999.”
Artikel 2 van verordening nr. 1799/1999 bepaalt:
„De levering omvat:
a)

de overname van de goederen op het laadperron van de [desbetreffende] pakhuizen van de interventiebureaus, en
b)

het vervoer met behulp van passende middelen naar de plaatsen van bestemming en uiterlĳk op de […] vastgestelde data […].”
De feiten die aanleiding hebben gegeven tot de geschillen
In zaak T-215/01
In het kader van de bij verordening nr. 1815/1999 geopende openbare inschrijving heeft verzoekster bij het Britse interventiebureau,
Intervention Board Executive Agency (hierna: „IBEA”), een offerte ingediend voor de bepaling van de kosten van levering van
het vervoer van 3 000 ton mageremelkpoeder, zijnde partij nr. 4 zoals beschreven in de bijlagen I en II bij verordening nr. 1815/1999,
vanaf het pakhuis van de vennootschap Alpine Cold Storage (hierna: „Alpine”) tot in Rusland. Volgens deze offerte omvatte
het vervoer van deze partij mageremelkpoeder het vervoer per vrachtwagen vanaf het pakhuis van Alpine tot een opslagplaats
in de haven van Grimsby (Verenigd Koninkrijk) en verlading van de partij op het schip Freedom III voor vervoer overzee naar
Rusland. In haar offerte heeft verzoekster in aanmerking genomen dat Alpine in een prijsopgave van 25 augustus 1999 had verklaard,
tien vrachtwagenladingen per dag te kunnen verwerken. Verzoeksters offerte bedroeg 79,60 EUR per ton bruto te vervoeren goederen.
De offerte omvatte niet de goederenbehandelings- en laadkosten, die volgens verzoekster in casu niet van toepassing waren.
Bij beschikking van 7 september 1999 heeft de Commissie de opdracht tot levering van partij nr. 4 aan verzoekster gegeven.
Op 8 oktober 1999 heeft verzoekster Alpine meegedeeld dat de belading van de vrachtwagens op 13 oktober 1999 diende te beginnen.
Doordat verzoekster en Alpine onenigheid kregen over extra bedragen die door Alpine in rekening werden gebracht voor belading
en vastsnoeren van de goederen, alsmede over een waarborg die Alpine eiste voor het terugbezorgen van de pallets waarop de
goederen waren geladen, ging de belading niet op 13 oktober 1999 van start.
Nadat de diensten van de Commissie van deze moeilijkheden op de hoogte waren gesteld, hebben zij per fax van 14 oktober 1999
aan IBEA verklaard dat het in rekening brengen van extra kosten en het eisen van financiële garanties voor de pallets onterecht
en misplaatst waren. Voorts hebben de diensten van de Commissie in die fax aangegeven dat de pakhuizen handelden op naam en
voor rekening van de Gemeenschap, en hebben zij IBEA verzocht, ervoor te zorgen dat Alpine zich houdt aan de regels voor de
pakhuizen van de interventiebureaus bij het lossen. Bovendien werd IBEA verzocht, maatregelen te nemen om ervoor te zorgen
dat de belading zonder verdere vertraging kon beginnen.
Bij brief van 19 oktober 1999 aan Alpine, met kopie aan IBEA en aan de Commissie, heeft verzoekster bezwaar gemaakt tegen
de prijsopgave van Alpine betreffende de belading van de vrachtwagens, op grond dat de belading ingevolge verordening nr. 1643/89
op kosten van het pakhuis van het interventiebureau plaatsvindt. Verzoekster heeft er tevens op gewezen dat de Freedom III,
waarop de goederen moesten worden geladen, op het punt van binnenlopen stond, en dat in geval van onnodig oponthoud van dit
schip overliggelden verschuldigd waren.
Met de belading van de vrachtwagens werd begonnen op 22 oktober 1999. Dit ging langzamer dan de aanvankelijk door Alpine in
haar prijsopgave van 25 augustus 1999 aangekondigde tien vrachtwagens per dag.
Op 2 november 1999 heeft de kapitein van de Freedom III aan de vertegenwoordiger van verzoekster een waarschuwing gestuurd
waarin hij constateerde dat er van de verwachte 3 000 ton mageremelkpoeder slechts 798 ton waren geladen, en hij erop wees
dat volgens de charterovereenkomst tussen verzoekster en de reder de voor het laden uitgetrokken tijd afliep op 3 november
1999 en dat na die datum overliggelden verschuldigd waren. Verzoekster stuurde op 2 november 1999 een kopie van die brief
aan IBEA en de Commissie.
Pas op 18 november 1999 was de gehele te vervoeren lading aan boord van het schip. Verzoekster heeft daardoor 23 072,89 Amerikaanse
dollar (USD) aan overliggelden moeten betalen wegens overschrijding van het voorziene totale aantal dagen dat het schip in
de vertrekhaven zou stilliggen voor laden en lossen van de goederen.
Het schip is op zijn bestemming aangekomen en was klaar om te worden gelost op 25 november 1999. Het lossen is pas op 11 december
1999 begonnen, en geëindigd op 17 december 1999. Wegens overschrijding van het voorziene totale aantal dagen dat het schip
zou stilliggen, heeft verzoekster 54 347,25 USD aan overliggelden moeten betalen.
Op 4 januari 2000 heeft verzoekster IBEA rekening BRU 135 039 voor het vervoer van partij nr. 4 gestuurd. Deze rekening vermeldde
een totaalbedrag van 318 987,24 EUR, waarvan 243 115,51 EUR wegens transportkosten en 75 871,73 EUR aan overliggelden.
Het bedrag van 75 871,73 EUR aan overliggelden was de uitkomst van de omrekening van het wegens overliggelden in de haven
van vertrek en van aankomst betaalde bedrag – 77 420,14 USD –, tegen een wisselkoers USD/EUR van 0,98.
Na tussenkomst van de Commissie heeft IBEA een bedrag van 19 904,51 USD betaald als forfaitaire en definitieve regeling van
de door verzoekster voor de Freedom III betaalde overliggelden. Verzoekster heeft bezwaar gemaakt tegen deze gedeeltelijke
betaling.
Op 28 juli 2000 heeft verzoekster IBEA gemaand tot betaling van het saldo van de post overliggelden van rekening BRU 135 039,
volgens haar 57 516 USD, alsook van rekening BRU 138 552 ten bedrage van 7 096,37 EUR en rekening BRU 138 553 ten bedrage
van 343,93 USD, die beide betrekking hadden op financieringskosten die waren gemaakt wegens de te late betaling van de aan
IBEA gerichte facturen. Aan deze aanmaning is geen gevolg gegeven.
Bij brief van 16 mei 2001 heeft verzoekster de Commissie gemaand, ervoor te zorgen dat IBEA de verschuldigde bedragen betaalde.
Volgens deze aanmaning was IBEA nog 7 194,24 EUR verschuldigd wegens vervoerskosten, 57 515,63 USD wegens overliggelden, alsmede
7 096,37 EUR en 343,93 USD aan financieringskosten wegens te late betaling, in totaal 14 290,61 EUR en 57 859,56 USD. Aan
deze aanmaning is geen gevolg gegeven.
In zaak T-220/01
In het kader van de bij verordening nr. 1799/1999 geopende openbare inschrijving heeft verzoekster bij het Duitse interventiebureau,
de Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung (hierna: „BLE”), twee offertes ingediend voor de bepaling van de kosten
van levering van het vervoer van rundvlees. Deze offertes betroffen de overname en het vervoer van de partijen rundvlees nrs. 5
en 7, zoals beschreven in bijlagen I en II bij verordening nr. 1799/1999, vanaf verschillende pakhuizen van die goederen tot
de grensovergang Krasnoja in Rusland.
De offertes omvatten ook de goederenbehandelings- en laadkosten, die volgens de specificatie van de offertes 21,80 EUR per
bruto ton bedroegen.
Bij beschikking van 23 september 1999 heeft de Commissie de opdracht tot levering van de partijen rundvlees nrs. 5 en 7 aan
verzoekster gegeven. Een deel van deze partijen rundvlees was opgeslagen in de pakhuizen van de vennootschap Nordfrost Kühl
u. Lagerhaus (hierna: „Nordfrost”).
Nordfrost heeft de goederenbehandeling en belading van het in haar pakhuizen opgeslagen deel van de partijen nrs. 5 en 7 afgehandeld.
De rekeningen voor deze diensten stuurde zij aan BLE, die deze doorstuurde aan verzoekster. Uiteindelijk nam verzoekster deze
kosten op in het totaalbedrag van de vervoerskosten die zij BLE in rekening bracht tegen 21,80 EUR/ton, overeenkomstig haar
offertes voor de goederenbehandelings- en laadkosten voor de partijen nrs. 5 en 7 (zie hierboven punt 33).
Tijdens de verlading van de goederen heeft Nordfrost van verzoekster betaling van bijkomende kosten voor deze verlading geëist.
Nadat de diensten van de Commissie bij fax van verzoekster van 10 november 1999 van deze eis op de hoogte waren gesteld, hebben
zij haar bij fax van 15 november 1999 meegedeeld dat alle laadkosten volgens hen reeds waren begrepen in de bedragen die BLE
verzoekster in rekening bracht voor de verlading van de goederen. In deze fax hebben de diensten van de Commissie verzoekster
tevens aangeraden, de rekeningen van Nordfrost voor de verlading rechtstreeks aan BLE te richten.
Omdat Nordfrost weigerde de goederen die zij onder zich had, te verladen tot zij betaling van de extra kosten had verkregen,
heeft verzoekster de geëiste bedragen betaald. Zij heeft die kosten vervolgens aan BLE in rekening gebracht met de rekeningen
BRU 135 963 ten bedrage van 82 991,96 DEM en BRU 135 964 ten bedrage van 16 050 DEM.
Voorts zijn verzoekster door de Poolse politie boetes opgelegd ter hoogte van 6 960 DEM wegens te zware belasting van de assen
van de vrachtwagens waarmee het rundvlees van de partijen nrs. 5 en 7 werd vervoerd. Dit bedrag is door verzoekster aan BLE
doorberekend in haar rekening BRU 135 099.
Bij aangetekende brief van 13 juli 2000 heeft verzoekster BLE gemaand tot betaling van de rekeningen BRU 135 963 ten bedrage
van 82 991,96 DEM wegens extra beladingskosten, BRU 135 098 ten bedrage van 900 DEM, en BRU 135 099 ten bedrage van 6 960
DEM wegens aan de Poolse autoriteiten betaalde boetes. Aan deze aanmaning is geen gevolg gegeven.
Bij aangetekende brief van 1 augustus 2001 heeft verzoekster de Commissie aangemaand, ervoor te zorgen dat haar rekeningen
voor de levering van de partijen rundvlees nrs. 5 en 7, die nog openstonden voor een bedrag van in totaal 106 901,96 DEM,
werden betaald. Aan deze aanmaning is geen gevolg gegeven.
In zaak T-221/01
In het kader van een nieuwe, bij verordening nr. 1815/1999 geopende openbare inschrijving heeft verzoekster bij het Ierse
interventiebureau, Department of Agriculture, Food and Rural Development (hierna: „DAF”), een offerte ingediend voor de bepaling
van de kosten van levering van het vervoer van mageremelkpoeder. Deze offerte betrof de overname en het vervoer van de partij
mageremelkpoeder nr. 5, zoals beschreven in bijlagen I en II bij verordening nr. 1815/1999, van de pakhuizen van DAF naar
de haven van Sint-Petersburg (Rusland). Voor het vervoer van het mageremelkpoeder heeft verzoekster met een reder een charterovereenkomst
gesloten voor de belading van het schip Okapi MV.
Bij beschikking van 23 september 1999 heeft de Commissie de opdracht tot levering van de partij mageremelkpoeder nr. 5 aan
verzoekster gegeven.
Op 5 oktober 1999 heeft verzoekster DAF meegedeeld dat een eerste zending van 3 500 ton goederen was gepland voor 15 oktober
1999, de datum van aankomst van de Okapi MV in de haven van Greenore (Ierland).
Op 14 oktober 1999 heeft verzoekster, die had vastgesteld dat DAF de certificaten waarmee zij de goederen uit de interventiepakhuizen
kon uitslaan, nog steeds niet had opgesteld, de Commissie daarvan in kennis gesteld en voorbehoud gemaakt voor eventuele overliggelden
in verband met het stilliggen van de Okapi MV.
Op 21 oktober 1999 heeft DAF verzoekster certificaten gestuurd waarmee ongeveer 2 500 ton goederen kon worden uitgeslagen,
en haar meegedeeld dat de ontbrekende 1 000 ton moest worden uitgeslagen uit het pakhuis te Mallow, dat niet in verordening
nr. 1815/1999 wordt genoemd en ongeveer 300 kilometer van de haven van Greenore ligt. Diezelfde dag heeft verzoekster de Commissie
en DAF in kennis gesteld van haar bezwaren.
Op 28 oktober 1999 zijn de 3 500 ton goederen ter beschikking van verzoekster gesteld. Diezelfde dag werd aan de Okapi MV
een kade voor het laden van de goederen aangewezen.
Wegens de vertraging bij de belading van het schip heeft verzoekster overliggelden moeten betalen, in totaal 102 219,44 USD.
Van dit totale bedrag is 55 788,89 USD beschouwd als voor rekening van de Russische autoriteiten komend, en daarom ten laste
van het Europees Oriëntatie- en Garantiefonds voor de Landbouw (EOGFL) gebracht. Een extra bedrag van 20 669,44 USD is door
DAF opgebracht. De betaalde bedragen, in totaal 76 458,33 USD, kwamen overeen met de in de haven van aankomst in Rusland opgelopen
overliggelden.
DAF was van mening dat het de overliggelden in de haven van vertrek, te weten 25 761,11 USD, niet behoefde te dragen, daar
deze volgens de charterovereenkomst tussen verzoekster en de reder niet verschuldigd waren.
Verzoekster en DAF hebben over deze overliggelden gecorrespondeerd zonder tot overeenstemming te komen.
Op 3 augustus 2001 heeft verzoekster de Commissie aangemaand, ervoor te zorgen dat het saldo van rekening BRU 114 4316 ter
hoogte van 25 761,11 USD en het saldo van een rekening met het kenmerk BRU 413 1828 ter hoogte van 23 115,49 EUR, werden betaald.
Aan deze aanmaning is geen gevolg gegeven.
Het procesverloop
Bij verzoekschrift, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 20 september 2001, heeft verzoekster het beroep in zaak T-215/01
ingesteld. Bij verzoekschriften, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 24 september 2001, heeft verzoekster de beroepen
in de zaken T-220/01 en T-221/01 ingesteld.
Bij beschikking van de president van de Tweede kamer van het Gerecht van 26 juni 2003 zijn de zaken T-215/01, T-220/01 en
T-221/01 overeenkomstig artikel 50 van het Reglement voor de procesvoering van het Gerecht gevoegd voor de mondelinge behandeling
en het arrest.
Op rapport van de rechter-rapporteur heeft het Gerecht (Tweede kamer) besloten tot de mondelinge behandeling over te gaan
en in het kader van de in artikel 64 van het Reglement voor de procesvoering bedoelde maatregelen tot organisatie van de procesgang
heeft het verzoekster en de Commissie schriftelijke vragen gesteld, met het verzoek deze ter terechtzitting te beantwoorden.
De pleidooien van partijen en hun antwoorden op de vragen van het Gerecht zijn gehoord ter terechtzitting van 8 juli 2003.
Ter terechtzitting heeft verzoekster gevraagd aan het dossier een notitie met haar antwoorden op de schriftelijke vragen van
het Gerecht alsmede twee bijlagen te mogen toevoegen. De Commissie heeft desgevraagd laten weten, daartegen geen bezwaar te
hebben. Deze stukken zijn daarop aan het dossier toegevoegd.
Na de terechtzitting heeft het Gerecht verzoekster gevraagd, schriftelijk toe te lichten welke wisselkoers USD/EUR zij in
zaak T-215/01 had gehanteerd om te komen tot het openstaand saldo van de post overliggelden van rekening BRU 135 039 van 57 516
USD.
In antwoord op die vraag heeft verzoekster op 23 juli 2003 ter griffie van het Gerecht een notitie neergelegd waaruit blijkt
dat de gehanteerde wisselkoers USD/EUR 0,98 was.
Bij brief, neergelegd ter griffie van het Gerecht op 1 augustus 2003, heeft de Commissie verzocht, haar opmerkingen te mogen
maken over de notitie die verzoekster in antwoord op de vraag van het Gerecht had neergelegd.
Nadat het Gerecht hierin had toegestemd, heeft de Commissie op 19 september 2003 haar opmerkingen over deze notitie ter griffie
van het Gerecht neergelegd.
Conclusies van partijen
In de onderhavige zaken concludeert verzoekster dat het het Gerecht behage:
–
de beroepen, die primair zijn ingesteld op basis van artikel 238 EG en subsidiair op basis van artikel 235 EG en artikel 288,
tweede alinea, EG, ontvankelijk en gegrond te verklaren en bijgevolg de Commissie te veroordelen aan verzoekster te betalen:
–
in zaak T-215/01, de som van 14 290,61 EUR en 57 859,56 USD, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de achtste dag
na de datum van elke onbetaald gebleven rekening, subsidiair vanaf de ingebrekestelling van IBEA van 28 juli 2000, meer subsidiair
vanaf de ingebrekestelling van de Commissie op 16 mei 2001,
–
in zaak T-220/01, de som van 106 901,96 DEM (ongeveer 54 658,10 EUR), vermeerderd met de wettelijke rente vanaf de achtste
dag na de datum van elke onbetaald gebleven rekening, subsidiair vanaf de dag dat zij BLE in gebreke zou hebben gesteld, namelijk
16 maart 2000, meer subsidiair vanaf de dag dat zij de Commissie in gebreke zou hebben gesteld, namelijk 16 mei 2001,
–
in zaak T-221/01, de som van 25 761,11 USD en 23 115,49 EUR, te vermeerderen met de wettelijke rente vanaf de achtste dag
na de datum van elke onbetaald gebleven rekening, subsidiair vanaf de dag dat zij DAF in gebreke zou hebben gesteld, namelijk
9 maart 2001, meer subsidiair vanaf de dag van ingebrekestelling van de Commissie, namelijk 3 augustus 2001;
–
de Commissie te verwijzen in de kosten.
De Commissie concludeert in de drie zaken dat het het Gerecht behage:
–
het beroep, zowel voorzover het is ingesteld op basis van artikel 238 EG als voorzover het is ingesteld op basis van artikel 235
EG en artikel 288, tweede alinea, EG, niet-ontvankelijk te verklaren;
–
subsidiair het beroep, zowel voorzover het is ingesteld op basis van artikel 238 EG als voorzover het is ingesteld op basis
van artikel 235 EG en artikel 288, tweede alinea, EG ongegrond te verklaren;
–
verzoekster te verwijzen in de kosten.
In zaak T-220/01 heeft verzoekster in repliek verklaard dat, anders dan zij in het verzoekschrift had verklaard, de in rekening
BRU 135 964 opgevoerde extra kosten van 16 050 DEM slechts voor 12 300 DEM relevant waren, en dat rekening BRU 135 098 niet
relevant was. Verzoeksters vorderingen in deze zaak zijn bijgevolg teruggebracht tot in totaal 102 251,96 DEM (ongeveer 52 280,60
EUR), te vermeerderen met de rente.
In zaak T-221/01 heeft verzoekster ter terechtzitting te kennen gegeven dat zij haar vordering tot betaling van rekening BRU
413 1828 ten bedrage van 23 115,49 EUR introk.
De primaire vorderingen op basis van artikel 238 EG
De ontvankelijkheid
Argumenten van partijen
In alle zaken stelt de Commissie primair dat het op basis van artikel 238 EG ingestelde beroep niet-ontvankelijk is omdat
er tussen haarzelf en verzoekster geen contractuele verhouding bestaat. Subsidiair stelt zij dat in alle zaken verschillende
vorderingen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard omdat zij niet voldoen aan de vereisten van artikel 44, lid 1, sub c,
van het Reglement voor de procesvoering.
In de drie zaken betwist verzoekster de geldigheid van de niet-ontvankelijkheidsmiddelen van de Commissie.
– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat tussen partijen geen contractuele verhouding bestaat
De Commissie stelt allereerst dat in de bepalingen die van toepassing zijn op de verschillende in deze zaken aan de orde zijnde
openbare inschrijvingen, nergens sprake is van een verhouding van contractuele aard. Uit artikel 16 van verordening nr. 111/1999
valt niet af te leiden dat deze verordening een arbitragebeding bevat waaruit blijkt van een contractuele verhouding tussen
haarzelf en verzoekster. Dit artikel kan alleen worden geacht een arbitragebeding te bevatten indien vooraf zou zijn vastgesteld
dat de verhouding tussen de Commissie en verzoekster een contractuele verhouding was.
Vervolgens stelt de Commissie dat de in casu toepasselijke verordeningen kwalitatief verschillen van verordening (EEG) nr. 3972/86
van de Raad van 22 december 1986 betreffende het voedselhulpbeleid en het beheer van de voedselhulp (PB L 370, blz. 1) en
van verordening (EEG) nr. 2200/87 van de Commissie van 8 juli 1987 tot vaststelling van algemene voorschriften voor de beschikbaarstelling
in de Gemeenschap van producten voor levering als communautaire voedselhulp (PB L 204, blz. 1). Deze verordeningen waren van
toepassing in de zaak die aanleiding heeft gegeven tot het arrest van het Hof van 11 februari 1993, Cebag/Commissie (C-142/91,
Jurispr. blz. I‑553), waarop verzoekster zich beroept. Dit arrest, waarin het Hof de verhouding tussen de Commissie en een
inschrijver heeft aangemerkt als een contractuele verhouding, kan dus niet met succes worden ingeroepen in de onderhavige
gevallen. Om dezelfde redenen is ook de door verzoekster ingeroepen beschikking van het Gerecht van 3 oktober 1997, Mutual
Aid Administration Services/Commissie (T‑186/96, Jurispr. blz. II‑1633), niet relevant.
Zij stelt voorts dat de maatregelen voor de beschikbaarstelling van voor openbare inschrijving aangeboden goederen grotendeels
door de interventiebureaus van de lidstaten worden uitgevoerd en niet rechtstreeks door de Commissie zelf. Bovendien handelen
de nationale autoriteiten in beginsel op eigen naam en onder eigen verantwoordelijkheid en niet als eenvoudige uitvoeringsinstanties
of lasthebbers van de Commissie. De verordeningen nrs. 111/1999 en 2802/98 maken immers deel uit van het gemeenschappelijk
landbouwbeleid, waarvan kenmerkend is dat de uitvoering grotendeels in handen van de lidstaten is gelegd. Zo volgt uit artikel 6
van verordening nr. 2802/98 dat de kosten van uitvoering van de maatregelen van beschikbaarstelling worden gedragen door de
afdeling Garantie van het EOGFL. In die omstandigheden zijn het de lidstaten die op hun grondgebied voor de uitvoering van
de communautaire regelingen zorg moeten dragen (arrest van het Hof van 21 september 1983, Deutsche Milchkontor, 205/82-215/82,
Jurispr. blz. I‑2633). Indien de Commissie van deze benadering had willen afwijken en de nationale autoriteiten de rol van
eenvoudige uitvoeringsinstantie had willen toedelen, had zij dat in verordening nr. 111/1999 uitdrukkelijk moeten verklaren,
hetgeen niet is gebeurd.
Het feit dat blijkens artikel 6, lid 2, van verordening nr. 111/1999 de Commissie de levering toewijst, neemt niet weg dat
de interventiebureaus vrijwel de gehele levering in eigen verantwoordelijkheid beheren. Overigens belast verordening nr. 111/1999
de interventiebureaus met het beheer van de offertes (ontvangst, opening en onderzoek of de offerte in aanmerking kan worden
genomen), van de zekerheden (die jegens en ten behoeve van de interventiebureaus worden gesteld), alsook van de voorschotten
en eindafrekeningen.
Bovendien geeft de Commissie de interventiebureaus geen instructies. Weliswaar is in artikel 8, leden 3 en 4, van verordening
nr. 111/1999 sprake van een optreden van de Commissie om „het verdere verloop van de levering te vergemakkelijken” en „een
tolerantie betreffende de niet-identificeerbare verliezen toe [te] staan”, maar deze interventies betreffen specifieke situaties
– die in casu niet aan de orde zijn –, waarbuiten de Commissie niet ingrijpt in de verhouding tussen het interventiebureau
en de opdrachtnemer.
Ten slotte bevat verordening nr. 111/1999, anders dan sommige andere communautaire regelingen, geen aanwijzingen dat de overeenkomst
tussen de opdrachtnemer en het interventiebureau wordt gesloten op naam en voor rekening van de Commissie.
Verzoekster stelt dat er tussen haarzelf en de Commissie een contractuele verhouding bestaat. In dit verband wijst zij er
allereerst op dat de bepalingen van verordening nr. 111/1999 betreffende de sluiting van het leveringscontract kenmerkend
zijn voor een verhouding van contractuele aard tussen de Commissie en de opdrachtnemer. Zo is volgens artikel 6 van verordening
nr. 111/1999 de prijs afhankelijk van de offerte van de inschrijver en de aanvaarding daarvan door de Commissie. In de rechtspraak
is het beginsel erkend dat wanneer de prijs van een prestatie voortvloeit uit de offerte van de inschrijver en de aanvaarding
daarvan door de Commissie, tussen deze partijen een contractuele verhouding bestaat (arrest Cebag/Commissie, reeds aangehaald,
en beschikking Mutual Aid Administration Services/Commissie, reeds aangehaald, punten 38 e.v.).
Vervolgens wordt in de bepalingen van verordening nr. 111/1999 inzake de uitvoering van de opdracht voor de levering, voorzover
nodig, de hoedanigheid van contractspartij van de Commissie bevestigd. De prerogatieven van de Commissie, zoals neergelegd
in artikel 8, leden 3 en 4, van verordening nr. 111/1999, zijn die van een principaal of opdrachtgever ten opzichte van een
expediteur en kunnen alleen ontstaan uit een verhouding van contractuele aard. Overigens verplicht artikel 9 van deze verordening
de opdrachtnemer om zich, voordat de producten het communautaire grondgebied verlaten, te onderwerpen aan elke controle die
wordt uitgevoerd door of voor rekening van de Commissie.
Voorts bevat artikel 16 van verordening nr. 111/1999 een bevoegdheidsclausule die als een arbitragebeding in de zin van artikel 238
EG moet worden aangemerkt (arrest Cebag/Commissie, reeds aangehaald, en beschikking Mutual Aid Administration Services/Commissie,
reeds aangehaald).
– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat de verzoekschriften niet voldoen aan de voorschriften van artikel 44,
lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering
De Commissie stelt dat in al deze zaken verschillende vorderingen niet-ontvankelijk moeten worden verklaard omdat zij niet
voldoen aan de vereisten van artikel 44, lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering.
Zo is in zaak T-215/01 de vordering tot betaling van het saldo van rekening BRU 135 039 ten belope van 7 194,24 EUR, niet-ontvankelijk
op grond dat de rechtvaardigingsgrond voor deze vordering niet voldoende duidelijk uit de tekst van het verzoekschrift blijkt.
Bijgevolg is ook de vordering van financieringskosten ten belope van 7 096,37 EUR wegens te late betaling van 7 194,24 EUR
niet-ontvankelijk, daar zij accessoir is aan een niet-ontvankelijke hoofdvordering. In elk geval zijn de vorderingen betreffende
financieringskosten (7 096,37 EUR en 343,93 USD) niet-ontvankelijk, omdat voor die vorderingen in het verzoekschrift geen
rechtvaardigingsgrond is aangevoerd.
In zaak T-220/01 stelt zij dat de vordering tot betaling van rekening BRU 135 964, ook na verlaging tot 12 300 DEM, niet wordt
uitgelegd of gerechtvaardigd in het stadium van het verzoekschrift, en dus niet-ontvankelijk is.
In de drie zaken is voorts de vordering tot betaling van rente vanaf de achtste dag na de datum van de openstaande rekening,
subsidiair vanaf de datum van ingebrekestelling van het desbetreffende interventiebureau, meer subsidiair vanaf de datum van
ingebrekestelling van de Commissie, eveneens niet-ontvankelijk, daar voor die vordering in de verschillende verzoekschriften
geen rechtvaardigingsgrond wordt aangevoerd.
Verzoekster stelt in wezen dat de verschillende volgens de Commissie niet-ontvankelijke vorderingen in overeenstemming zijn
met de voorschriften van artikel 44, lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering.
Beoordeling door het Gerecht
– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat tussen partijen geen contractuele verhouding bestaat
Om te beginnen moet worden onderzocht of er in de onderhavige zaken tussen de Commissie en verzoekster een rechtsverhouding
bestaat, en zo ja, of dit een contractuele verhouding is.
Allereerst is volgens artikel 4, lid 1, van verordening nr. 2802/98 de Commissie belast met de uitvoering van de actie om
landbouwproducten ter beschikking van Rusland te stellen. Vervolgens bepaalt artikel 6 van verordening nr. 111/1999 dat de
Commissie beslist over de toewijzing van de levering aan een opdrachtnemer, terwijl de rol van de interventiebureaus in dit
stadium er slechts in bestaat de geldige offertes van de inschrijvers in ontvangst te nemen en aan de Commissie toe te zenden.
In de onderhavige zaken is de levering toegewezen op basis van een beschikking van de Commissie (zie punten 18, 34 en 43 hierboven).
Bovendien is volgens artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999 alleen de Commissie bevoegd, instructies te geven om het
verdere verloop van de levering te vergemakkelijken. Voorts is volgens artikel 9 van deze verordening de controle van de levering
een aangelegenheid van de Commissie.
Uit deze bepalingen en omstandigheden volgt dat tussen de Commissie, handelend als opdrachtgever, en verzoekster als opdrachtnemer,
een rechtsverhouding tot stand is gekomen. Aan het bestaan van een rechtsverhouding tussen de Commissie en verzoekster doet
niet af dat de maatregelen tot terbeschikkingstelling van de betrokken producten gedeeltelijk door de interventiebureaus van
de lidstaten worden uitgevoerd (zie in die zin arrest Gerecht van 9 oktober 2002, Fuchs/Commissie, T-134/01, Jurispr. blz. II‑3909,
punt 50).
Wat de kwalificatie van de rechtsverhouding tussen de Commissie en verzoekster betreft, moet in de eerste plaats worden vastgesteld
dat de in casu toepasselijke verordeningen, te weten de verordeningen nrs. 2802/98, 111/1999 en 1799/1999 (zaak T-220/01)
of 1815/1999 (zaken T-215/01 en T-221/01), geen enkele uitdrukkelijke aanwijzing bevatten. Deze verordeningen verschillen
op dit punt dus van verordening nr. 3972/86, die van toepassing was in de zaak die tot het reeds aangehaalde arrest Cebag/Commissie
heeft geleid, en van verordening (EG) nr. 1292/96 (die in de plaats van verordening nr. 3972/87 is gekomen), waarin uitdrukkelijk
is bepaald dat de voedselhulp op contractuele basis werd verstrekt.
Het ontbreken van een uitdrukkelijke kwalificatie in de in onderhavige zaken toepasselijke verordeningen sluit echter nog
niet uit dat de verhouding tussen de Commissie en verzoekster, als partijen bij de plaatsing van een opdracht, als contractueel
van aard kan worden beschouwd.
In casu is door de offerte van verzoekster en de aanvaarding daarvan door de Commissie een rechtsverhouding tussen deze twee
partijen tot stand gekomen, waardoor tussen hen wederzijds rechten en plichten zijn ontstaan. Verzoekster heeft zich met name
ertoe verbonden, op een bepaalde plaats een hoeveelheid goederen over te nemen en deze binnen een bepaalde termijn naar Rusland
te vervoeren. De Commissie heeft zich op haar beurt met name ertoe verbonden dat de overeengekomen prijs wordt betaald. Een
dergelijke verhouding voldoet aan de criteria van een wederkerige overeenkomst (zie in die zin arrest Fuchs/Commissie, reeds
aangehaald, punt 53, en beschikkingen Gerecht van 18 juli 1997, Oleifici Italiani/Commissie, T-44/96, Jurispr. blz. II‑1331,
punten 33-35, en Mutual Aid Administration Services/Commissie, reeds aangehaald, punten 41-44).
Voorts heeft de clausule in artikel 16 van verordening nr. 111/1999, volgens welke het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen
bevoegd is uitspraak te doen over ieder geschil in verband met de uitvoering of de niet-uitvoering van of de uitlegging van
de voorschriften met betrekking tot de leveringen die overeenkomstig deze verordening plaatsvinden, redelijkerwijs enkel zin,
indien er een contractuele verhouding tussen de Commissie en een opdrachtnemer als verzoekster bestaat.
Bijgevolg moet het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat tussen de Commissie en verzoekster geen contractuele verhouding
zou bestaan, in alle onderhavige zaken worden afgewezen.
– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat de verzoekschriften niet voldoen aan de voorschriften van artikel 44,
lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering
In zaak T-215/01 staat in het verzoekschrift duidelijk dat de vordering tot betaling van 7 194,24 EUR betrekking heeft op
het saldo van de post „vervoer” van de rekening BRU 135 039, die door verzoekster aan IBEA is gericht. Bovendien staat in
het verzoekschrift tevens dat de bedragen van 7 096,37 EUR en 343,93 USD waarvan verzoekster betaling vordert, betrekking
hebben op het saldo van de rekeningen BRU 138 552 en BRU 138 553 voor zogeheten financieringskosten als gevolg van de te late
betaling door IBEA. In zaak T-220/01 vermeldt het verzoekschrift dat de vordering tot betaling van 16 050 DEM (in repliek
verlaagd tot 12 300 DEM) de kosten van het door Nordfrost geëiste plasticfolie betreft, waarvan verzoekster van BLE vergoeding
heeft gevorderd overeenkomstig rekening BRU 135 964. Derhalve moet worden aangenomen dat voor al deze vorderingen een rechtvaardiging
is gegeven die, al is zij tamelijk summier, voldoende is gelet op het vereiste van artikel 44, lid 1, sub c, van het Reglement
voor de procesvoering van het Gerecht.
Met betrekking tot de accessoire vordering tot betaling van vertragingsrente in de drie zaken moet worden opgemerkt dat in
de rechtsstelsels van de lidstaten algemeen wordt aanvaard dat te late betaling leidt tot schade waarvoor de schuldeiser schadeloos
moet worden gesteld. Het gemeenschapsrecht erkent deze verplichting tot schadevergoeding als een algemeen rechtsbeginsel (zie
bijvoorbeeld arrest Hof van 26 juni 1990, Sofrimport/Commissie, C‑152/88, Jurispr. blz. I‑2477, punt 32, arrest Gerecht van
16 juli 1998, Von Löwis en Alvarez-Cotera/Commissie, T-202/96 en T-204/96, Jurispr. blz. II‑2829, en arrest Gerecht Fuchs/Commissie,
reeds aangehaald, punt 56).
Voorzover de vordering in deze zaken betrekking heeft op de betaling van vertragingsrente als forfaitaire en abstracte schadevergoeding,
behoeft zij niet specifiek te worden gemotiveerd en is zij als zodanig ontvankelijk (arrest Fuchs/Commissie, reeds aangehaald,
punt 57).
Gelet op het voorgaande moet in de drie zaken het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat niet is voldaan aan de
voorschriften van artikel 44, lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering, worden afgewezen. Bijgevolg moeten de
op basis van artikel 238 EG ingestelde beroepen ontvankelijk worden verklaard.
Ten gronde
Argumenten van partijen
In de drie zaken stelt verzoekster in de eerste plaats dat de Gemeenschap contractueel aansprakelijk is omdat de Commissie
als principaal of opdrachtgever aansprakelijk is voor de fouten die door de in opdracht handelende interventiebureaus zijn
gemaakt.
Volgens verzoekster heeft de Commissie in de drie zaken de hoedanigheid van principaal of opdrachtgever van de interventiebureaus
en hun pakhuizen. Zij stelt in dit verband dat de Commissie in de drie zaken in de fax van 14 oktober 1999 uitdrukkelijk heeft
erkend dat de pakhuizen handelen op naam en voor rekening van de Europese Gemeenschap. Bovendien stelt zij in de zaken T‑215/01
en T‑220/01 dat de Commissie instructies heeft gegeven aan de betrokken interventiebureaus, IBEA en BLE, hetgeen bevestigt
dat de Commissie ten opzichte van die interventiebureaus de hoedanigheid van principaal of opdrachtgever bezit.
De Commissie heeft tenminste de schijn daarvan gewekt, waardoor verzoekster in de drie zaken bereid is geweest, extra kosten
te maken. Zo heeft verzoekster in de zaken T-215/01 en T-221/01 op basis van de fax van 14 oktober 1999, waarbij de instelling
uitdrukkelijk heeft erkend dat IBEA en Alpine op haar naam en voor haar rekening handelden, aan de reder van de Freedom III
in zaak T-215/01 en aan die van de Okapi MV in zaak T-221/01 overliggelden betaald. In zaak T-220/01 heeft verzoekster op
basis van de fax van 15 november 1999, waarbij de Commissie haar aanraadde de rekeningen van Nordfrost betreffende de extra
kosten rechtstreeks aan BLE te sturen, deze extra kosten aan Nordfrost voorgeschoten.
Verzoekster stelt in de drie zaken dat het respectieve interventiebureau onrechtmatig heeft gehandeld door te weigeren de
door haar gemaakte extra kosten te dragen. Deze onrechtmatigheid bestaat in de schending van artikel 9, lid 3, van verordening
nr. 111/1999, volgens hetwelk het interventiebureau de door de opdrachtnemer gemaakte extra kosten moet dragen wanneer die
kosten het gevolg zijn van het feit dat het door het interventiebureau beschikbaar gestelde product niet in overeenstemming
is met de norm.
Hoewel in die bepaling slechts wordt gesproken van de levering van producten die niet in overeenstemming zijn met de norm,
is er geen reden om aan te nemen dat het interventiebureau de extra kosten niet draagt wanneer deze het gevolg zijn van te
late levering of wanneer de levering plaatsvindt onder voor de opdrachtnemer nadelige voorwaarden, zoals in de onderhavige
zaken het geval was.
Zo zijn verzoekster in zaak T-215/01 extra kosten opgekomen door de onrechtmatige vertraging door Alpine bij de overdracht
van de goederen aan verzoeksters vervoerder. Alpine wilde immers diensten en laadkosten bij verzoekster in rekening brengen
die niet in de leveringsovereenkomst stonden, en was bovendien niet in staat om de goederen te leveren in het vooraf toegezegde
tempo. De belading van de goederen is uitsluitend een zaak van het pakhuis. De daarbij ontstane vertraging kan dus niet aan
verzoekster worden toegerekend.
In zaak T-220/01 zijn de extra kosten ontstaan door het onrechtmatig handelen van Nordfrost, die ten onrechte betaling van
een hogere prijs voor de belading van de goederen en voor het gebruik van plasticfolie in de vrachtwagens heeft geëist, en
verder de belading verkeerd heeft uitgevoerd, waardoor verzoekster boetes heeft opgelopen.
De kosten voor het uitslaan, de belading en de levering van plasticfolie zijn extra kosten, daar zij niet in de offerte van
Nordfrost voor de afhandeling en belading stonden. Deze kosten kunnen niet aan verzoekster worden toegerekend, daar het uitslaan
en de belading uitsluitend een zaak van Nordfrost waren. Bovendien had de Commissie in haar fax van 15 november 1999 zelf
erkend dat die kosten door BLE moesten worden betaald.
Wat de verkeerde uitvoering van de belading betreft, verklaart verzoekster dat, anders dan de Commissie stelt, het bewijs
dat het pakhuis deze verrichting onrechtmatig heeft uitgevoerd, voldoende is geleverd door de processen-verbaal van de Poolse
politie, die een te zware belasting heeft vastgesteld van de assen van de vrachtwagens die voor het vervoer van de door Nordfrost
geladen goederen werden gebruikt. Daar de belading van het transportmiddel uitsluitend een zaak van het pakhuis is, is zonder
meer duidelijk dat de onrechtmatigheid aldaar is begaan.
In zaak T-221/01 is de onrechtmatige vertraging van DAF bij de afgifte van de uitslagcertificaten (Removal Warrants) de oorzaak
geweest van de extra kosten, te weten de kosten voor het stilliggen van de Okapi MV. De vertragingen bij de belading en de
daaraan verbonden kosten kunnen dus niet aan verzoekster worden toegerekend.
Wat in het bijzonder de overliggelden betreft die verzoekster wegens het stilliggen van de Okapi MV heeft betaald, moet de
stelling van DAF en de Commissie van de hand worden gewezen, dat verzoekster de overliggelden niet had behoeven te betalen,
omdat de charterovereenkomst tussen verzoekster en de reder een „berth charter” en geen „port charter” was, zodat verzoekster
had kunnen weigeren de gevraagde overliggelden te betalen. Verzoekster stelt dat DAF noch de hoedanigheid noch de bevoegdheid
bezit om een overeenkomst waarbij zij geen partij was, te herkwalificeren. Volgens de „BIMCO”, een organisatie die als statutair
doel heeft haar leden standaardcontracten en –clausules aan te bieden, zijn de in de charterovereenkomst gebruikte BIMCO-clausules
typische „port charter”-clausules. Ten slotte waren de partijen bij de charterovereenkomst het er over eens dat zij een „port
charter”-overeenkomst sloten. Vanwege deze kwalificatie, die door de partijen die de charterovereenkomst hebben ondertekend,
niet is betwist, en vanwege de verbindendheid van wettig tot stand gekomen overeenkomsten, heeft verzoekster de reder de extra
kosten betaald die het gevolg waren van het stilliggen van het schip, een feit dat niet wordt betwist.
Alleen al wegens het onrechtmatig handelen van de interventiebureaus in de drie zaken, waarvoor de Commissie als principaal
of opdrachtgever aansprakelijk is, is de Gemeenschap contractueel aansprakelijk.
In de drie zaken stelt verzoekster in de tweede plaats dat de Gemeenschap eveneens contractueel aansprakelijk is wegens niet-nakoming
door de Commissie van de verplichting bedoeld in artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999.
Deze bepaling, die de Commissie regelingsbevoegdheid verleent bij de uitvoering van de geplaatste opdrachten, legt deze instelling
een resultaatverplichting op wat het streven naar een goede uitvoering van de levering betreft.
In de drie zaken is het feit dat de extra kosten ten laste van verzoekster zijn gelaten, een handeling van de Commissie die
de afhandeling van de levering, gezien vanuit de legitieme belangen van de opdrachtnemer, belemmert. Dit is een inbreuk op
de in verordening nr. 111/1999 gestelde leveringsvoorwaarden, die verzoekster bij de inschrijving en de sluiting van de leveringsovereenkomst
voor ogen heeft gehad. Bovendien bevestigen bepaalde, voor elke zaak specifieke omstandigheden dat de Commissie haar verplichtingen
op grond van artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999 niet is nagekomen.
Zo heeft de Commissie in de zaken T-215/01 en T-221/01 niet voldoende slagvaardig gereageerd om een einde te maken aan de
belemmeringen die tot de vertraging bij het laden van de goederen hebben geleid, hetgeen een schending van artikel 8, lid 3,
van verordening nr. 111/1999 is.
In zaak T-220/01 is geen gevolg gegeven aan de fax van 15 november 1999 waarmee de Commissie BLE opdracht had gegeven de door
Nordfrost in rekening gebrachte extra kosten te vergoeden, en deze instelling is alleen reeds daardoor aansprakelijk. Zou
de fax van 15 november 1999 niet als een instructie in de zin van artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999 dienen te
worden aangemerkt, dan is de Commissie toch contractueel aansprakelijk omdat zij geen gepaste instructie heeft gegeven om
de levering vlot te laten verlopen.
In de derde plaats stelt verzoekster in alle zaken dat bepaalde bedragen waarvan zij betaling vordert, als vaststaand moeten
worden beschouwd, daar de Commissie deze niet betwist.
Voor het overige zijn alle betalingsvorderingen, anders dan de Commissie stelt, gerechtvaardigd. Zo is in zaak T-215/01 de
vordering tot betaling van het saldo van de post „vervoer” van rekening BRU 135 039 – ten bedrage van 7 194,24 EUR – volledig
gerechtvaardigd door de bij het verzoekschrift gevoegde documenten. Evenzo is in zaak T-220/01 de vordering tot betaling van
rekening BRU 135 964 tot een bedrag van 12 300 DEM met name gebaseerd op de bij het verzoekschrift gevoegde bewijsstukken
voor deze rekening, waarvan de Commissie een kopie heeft.
Verzoekster betoogt ten slotte dat vertragingsrente verschuldigd is over alle bedragen waarvan zij betaling vordert. Deze
rente begint te lopen vanaf de achtste dag volgend op de datum van elke onbetaalde rekening. Subsidiair stelt zij dat de rente
begint te lopen vanaf de datum van ingebrekestelling van het respectieve interventiebureau, te weten 28 juli 2000 in zaak
T-215/01, 16 maart 2000 in zaak T-220/01 en 9 maart 2001 in zaak T-221/01. Meer subsidiair wordt de datum vanaf welke de rente
begint te lopen, bepaald door de ingebrekestelling van de Commissie, te weten 16 mei 2001 in de zaken T-215/01 en T-220/01
en 3 augustus 2001 in zaak T-221/01.
De Commissie betwist allereerst in de drie zaken dat er tussen haarzelf en verzoekster een contractuele verhouding bestaat.
Ook kan haar eventuele aansprakelijkheid in elk geval slechts subsidiair worden erkend en is daarvoor nodig dat verzoekster
bij de bevoegde nationale rechter tegen de andere instanties, te weten de interventiebureaus en de pakhuizen, een vordering
in rechte instelt. Alleen al hierom betwist zij, contractueel aansprakelijk te zijn.
Vervolgens betoogt de Commissie, zakelijk weergegeven, dat, zelfs al zou er in deze drie zaken tussen haarzelf en verzoekster
een overeenkomst bestaan, de Gemeenschap niet op de door verzoekster aangevoerde gronden contractueel aansprakelijk kan zijn.
Om te beginnen gaat zij in tegen verzoeksters stelling dat de Commissie aansprakelijk is voor het onrechtmatig handelen van
de interventiebureaus. Ten eerste heeft zij niet de hoedanigheid van principaal of opdrachtgever van de interventiebureaus
of de pakhuizen. Meer in het bijzonder kan noch de fax van 14 oktober 1999 (in de zaken T-215/01 en T-221/01), noch de fax
van 15 november 1999 (in zaak T-220/01) haar ten opzichte van de interventiebureaus de hoedanigheid van opdrachtgever verlenen,
indien dit in de toepasselijke verordening niet is bepaald. In casu verleent de relevante communautaire regeling haar die
hoedanigheid niet. Allereerst heeft artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999, dat de Commissie de bevoegdheid verleent
om instructies te geven om de afhandeling van de levering te vergemakkelijken, alleen betrekking op de moeilijkheden met Rusland,
en verleent het de Commissie niet de hoedanigheid van principaal ten opzichte van de lidstaten. Verder staat artikel 9, lid
3, van verordening nr. 111/1999 de interventiebureaus toe, extra kosten voor hun rekening te nemen zonder toestemming van
de Commissie. Zij betwist tevens dat verzoekster zich op een schijnmandaat kan beroepen, daar deze in de drie zaken rechtstreeks
zaken heeft gedaan met het betrokken interventiebureau.
Ten tweede stelt zij dat, zelfs al zou in de drie zaken worden aangenomen dat zij principaal of opdrachtgever van de andere
betrokkenen (interventiebureaus of pakhuizen) was, hetgeen zij betwist, uit algemene rechtsbeginselen, waarop verzoekster
zich beroept zonder het bestaan ervan te onderbouwen, niet kan worden afgeleid dat zij een automatische aansprakelijkheid
van welke aard ook draagt jegens verzoekster. Haar betoog is in dit verband met name dat uit artikel 8, lid 1, van verordening
nr. 111/1999 volgt dat verzoekster het commerciële risico draagt dat aan elke levering verbonden is, hetgeen in de weg staat
aan automatische aansprakelijkheid van het interventiebureau en a fortiori van de Commissie.
Ten derde stelt zij dat de interventiebureaus met hun weigering om de extra kosten te vergoeden die verzoekster zou hebben
gemaakt, in geen van de drie zaken onrechtmatig hebben gehandeld. De extra kosten die zouden zijn gemaakt, vallen niet binnen
de werkingssfeer van artikel 9, lid 3, van verordening nr. 111/1999, dat de extra kosten welke ontstaan doordat de geleverde
producten niet in overeenstemming zijn met de norm, ten laste van het interventiebureau brengt. Het feit dat deze bepaling
een uitzondering vormt op het beginsel dat het commerciële risico voor de opdrachtnemer is, betekent dat de werkingssfeer
ervan niet kan worden uitgebreid tot situaties waarin niet is vastgesteld dat het geleverde product niet aan de norm voldoet.
Noch de vastgestelde vertraging in de levering van de goederen, waarop verzoekster zich in de zaken T-215/01 en T-221/01 beroept,
noch de volgens verzoekster verkeerd uitgevoerde belading in zaak T‑220/01, kunnen derhalve onder deze bepaling vallen. Deze
situaties zijn bovendien niet vergelijkbaar met de levering van een product dat niet in overeenstemming is met de norm, hetgeen
per definitie niet kan worden toegerekend aan de opdrachtnemer van de levering van het vervoer, terwijl een levering met vertraging
of een verkeerde belading hem wel kunnen worden toegerekend.
Artikel 9, lid 3, van verordening nr. 111/1999 kan slechts worden toegepast op de extra kosten die verzoekster in de drie
gevallen zouden zijn opgekomen, indien het interventiebureau of het pakhuis onrechtmatig heeft gehandeld.
Dit is niet het geval in zaak T-220/01. De extra beladingskosten en de kosten voor het gebruik van plasticfolie, die het gevolg
zijn van problemen van hygiënische, veterinaire of beladingstechnische aard, hadden door verzoekster als voorzichtige marktdeelnemer
moeten worden voorzien. Met betrekking tot de boetes die de Poolse autoriteiten verzoekster hebben opgelegd wegens de te zware
belasting van de assen van de vrachtwagens die de goederen vervoerden, stelt de Commissie dat verzoekster niet aantoont dat
onrechtmatig handelen door het pakhuis tot de oplegging van die boetes heeft geleid.
Evenmin is dit het geval in zaak T-221/01, daar de extra kosten als gevolg van de aan de reder van de Okapi MV betaalde overliggelden
het gevolg zijn van een verkeerde beoordeling door verzoekster van haar verplichtingen jegens de reder op grond van de charterovereenkomst.
Volgens de Commissie was de charterovereenkomst een „berth charter” en geen „port charter”, zodat verzoekster in de omstandigheden
van het concrete geval geen overliggelden had behoeven te betalen.
Vervolgens stelt de Commissie dat de Gemeenschap, anders dan verzoekster stelt, niet contractueel aansprakelijk kan worden
gesteld op grond van artikel 8, lid 3, van verordening nr. 111/1999, daar dit artikel, gelet op de beperkte werkingssfeer
ervan, de moeilijkheden met Rusland, haar geen instructiebevoegdheid verleent jegens de lidstaten, en in het bijzonder hun
interventiebureaus. Zelfs indien deze bepaling de Commissie een dergelijke instructiebevoegdheid zou verlenen, en de fax van
14 oktober 1999 (in de zaken T-215/01 en T-221/01) en die van 15 november (in zaak T-220/01) als instructies in de daaraan
door verzoekster gegeven zin zouden moeten worden beschouwd, bewijst het feit dat die instructies niet het gewenste effect
hebben gehad, niet dat de Commissie onrechtmatig heeft gehandeld.
Ten slotte betwist de Commissie de gegrondheid van bepaalde vorderingen in de drie zaken. Allereerst stelt zij in alle zaken,
dat ook al heeft zij niet specifiek de realiteit betwist van bepaalde bedragen waarvan verzoekster betaling vordert, zij wel
het principe ervan betwist, en van mening is, deze bedragen niet verschuldigd te zijn. Voorts zijn in alle zaken de rentevorderingen
ongegrond. Zelfs al zouden deze voortvloeien uit met derden getroffen regelingen, die regelingen kunnen niet worden tegengeworpen
aan de Commissie, die daarbij slechts de rol van derde vervult.
Voorts moet in zaak T-215/01 de vordering tot betaling van 7 194,24 EUR worden afgewezen, daar deze niet is gerechtvaardigd.
Verzoekster maakt in haar schrifturen weliswaar melding van moeilijkheden bij de belading en van de kosten van levering van
pallets, maar er wordt niet aangetoond dat de vordering van 7 194,24 EUR verband houdt met deze moeilijkheden. Ook de vordering
inzake financieringskosten is niet onderbouwd. Zelfs als deze kosten het gevolg waren van een commerciële regeling met derden,
kan deze regeling de Commissie in geen geval worden tegengeworpen.
Ten slotte stelt de Commissie in zaak T-220/01 dat, zelfs al zou zij op een of andere manier aansprakelijk zijn voor de kosten
van extra verpakkingen (plasticfolie) en voor de boetes wegens te zware belasting van de assen, hetgeen zij betwist, subsidiair
die aansprakelijkheid moet worden gedeeld met verzoekster, die als opdrachtnemer aansprakelijk is voor die kosten.
Beoordeling door het Gerecht
Vooraf moet er allereerst op worden gewezen dat er om de in de punten 81 tot en met 88 van het onderhavige arrest uiteengezette
redenen in alle zaken een overeenkomst tussen de Commissie en verzoekster bestaat. Vervolgens moet eraan worden herinnerd
dat het geschil in de drie zaken betrekking heeft op bedragen die verzoekster vordert uit hoofde van de contractuele aansprakelijkheid
van de Gemeenschap. Derhalve moet in alle zaken en voor alle gevorderde bedragen worden bepaald of de bedragen die verzoekster
vordert, verband houden met de niet-nakoming van een contractuele verplichting en, zo ja, op wie die verplichting rust.
– In zaak T-215/01
Het geschil betreft in eerste instantie een bedrag van 7 194,24 EUR, waarvan niet in geding is dat dit het door IBEA niet
betaalde bedrag van de post Vervoer van rekening BRU 135 039 is. Blijkens de stukken is dit bedrag door IBEA ingehouden als
vergoeding voor verlies en schade die zij stelt te hebben geleden in verband met de pallets waarop de te vervoeren goederen
waren geladen.
Met betrekking tot deze vordering moet worden uitgemaakt of de verplichting om die pallets in goede staat aan Alpine terug
te bezorgen, tot de verplichtingen van verzoekster als opdrachtnemer behoorde.
Dienaangaande moet worden vastgesteld dat de overeenkomst geen bepalingen bevat op grond waarvan kan worden aangenomen dat
verzoekster als opdrachtnemer verplicht was, het pakhuis de pallets terug te bezorgen waarop de goederen waren geladen. Wanneer
deze niet in goede staat zijn terugbezorgd, kan dit dus in elk geval geen niet-nakoming van haar in de overeenkomst vastgelegde
verplichtingen zijn.
Het bedrag van 7 194,24 EUR is dus ten laste van verzoekster gebracht zonder dat daarvoor in de contractuele verhouding tussen
de Commissie en verzoekster enige grond bestond. Verzoeksters vordering van 7 194,24 EUR moet dus gegrond worden verklaard
(zie in die zin arrest Fuchs/Commissie, reeds aangehaald, punten 76 en 77).
In tweede instantie betreft het geschil een bedrag van 57 515,63 USD, waarvan niet wordt betwist dat dit het door IBEA niet
betaalde saldo van het door verzoekster in rekening gebrachte bedrag aan overliggelden (rekening BRU 135 039) is.
Volgens verzoekster zijn de overliggelden waarvan zij vergoeding vordert, het gevolg van de vertraging bij de belading van
de goederen vanuit het pakhuis van Alpine. Derhalve moet worden onderzocht of de belading een handeling is die onder de overeenkomst
tussen de Commissie en verzoekster valt, en, zo ja, of verzoekster dan wel de Commissie voor die handeling aansprakelijk is.
Volgens artikel 1 van verordening nr. 1815/1999 is de openbare inschrĳving geopend voor de bepaling van de kosten van levering
van het vervoer van mageremelkpoeder uit interventievoorraden naar bepaalde bestemmingen in Rusland. De tussen de Commissie
en verzoekster gesloten overeenkomst is dus een vervoersovereenkomst. Derhalve moet worden aangenomen dat deze overeenkomst,
zoals elke vervoersovereenkomst, de belading omvat, een handeling die noodzakelijkerwijs voorafgaat aan de verplaatsing van
de goederen. Geen enkele bepaling van de verordeningen nrs. 111/1999 en 1815/1999 sluit de belading uit van de werkingssfeer
van de leveringsovereenkomst. Deze handeling moet dus als een onderdeel van de overeenkomst worden beschouwd.
Artikel 2 van verordening nr. 1815/1999 bepaalt dat de levering waartoe de opdrachtnemer zich heeft verbonden, naast het vervoer,
de overname van de goederen op het laadperron van de pakhuizen van de interventiebureaus omvat.
In het onderhavige geval kan de in artikel 2 van verordening nr. 1815/1999 bedoelde overname niet de materiële verlading omvatten.
Volgens verordening nr. 1643/89 zijn bij de uitslag namelijk het transport van het mageremelkpoeder naar het laadperron van
de opslagplaats en de verlading ervan op de vrachtwagen, het vastsnoeren van de lading uitgezonderd, materiële verrichtingen
die worden gedekt door de door het EOGFL voor materiële verrichtingen voortvloeiend uit de opslag van landbouwproducten betaalde
forfaitaire bedragen. Hieruit volgt dat de belading op vrachtwagens van de 3 000 ton mageremelkpoeder, zijnde partij nr. 4
van de bij verordening nr. 1815/1999 geopende openbare inschrijving, reeds door het EOGFL werd gefinancierd. In deze omstandigheden
staat het beginsel van goed beheer van de financiële middelen van de Gemeenschap, zoals erkend in de communautaire rechtspraak
(arrest Hof van 10 juli 2003, Commissie/CCRE, C‑87/01 P, Jurispr. blz. I-7617, punt 40), dan ook eraan in de weg dat deze
verrichting nogmaals wordt vergoed door toe te vertrouwen aan de opdrachtnemer van de levering in het kader van de bij verordening
nr. 1815/1999 geopende openbare inschrijving. De Commissie heeft ter terechtzitting zelf erkend dat de belading niet tweemaal
kon worden vergoed. Derhalve moet worden aangenomen dat artikel 2 van verordening nr. 1815/1999 in het onderhavige geval niet
tot gevolg kan hebben dat verzoekster met de belading van de betrokken goederen wordt belast.
Voorts blijkt uit de uitsplitsing van de offerte, waarvan niet wordt betwist dat zij voldoet aan de eisen van artikel 5, lid 1,
sub e, punt 5, van verordening nr. 111/1999, dat verzoekster de goederenbehandeling en de belading buiten de door haar uit
te voeren verrichtingen heeft gehouden. Onder „Goederenbehandelings- en laadkosten” in de uitsplitsing van de offerte als
bedoeld in bijlage II bij verordening nr. 111/1999, zoals gewijzigd bij verordening nr. 1125/1999, vermeldt verzoekster immers
„niet van toepassing”, en de Commissie heeft verzoekster de opdracht verstrekt op basis van deze offerte.
De belading van de goederen kon derhalve geen zaak van verzoekster zijn. Zij valt dus onder de verantwoordelijkheid van de
Commissie, als partij bij een overeenkomst in het kader waarvan de belading een verrichting is welke noodzakelijkerwijs moet
worden uitgevoerd om vervolgens te kunnen overgaan tot de verplaatsing van de goederen.
Vervolgens moet worden nagegaan of de Commissie haar contractuele verplichtingen met betrekking tot de belading is nagekomen.
In casu heeft de Commissie de belading van de betrokken goederen niet zelf ter hand genomen. Deze is uitgevoerd door Alpine,
handelend voor rekening van de Commissie, zoals blijkt uit de fax van 14 oktober 1999 waarin de diensten van de Commissie
hebben verklaard dat de pakhuizen op naam en voor rekening van de Gemeenschap handelden.
Niet betwist wordt dat de belading met enige vertraging is uitgevoerd door het optreden van Alpine. De feitelijke belading
is met acht dagen vertraging begonnen door de onterechte weigering van Alpine om met het laden te beginnen zolang niet was
ingegaan op haar eisen met betrekking tot de kosten van vastsnoeren en het stellen van een waarborg. Dat de weigering van
Alpine ongerechtvaardigd was, wordt bevestigd door de fax van 14 oktober 1999, waarin de diensten van de Commissie, kort samengevat,
verklaarden dat de extra kosten niet gerechtvaardigd waren en dat de eis van een extra waarborg voor de pallets ongepast was
en niet in de toepasselijke regelgeving was voorzien. Verder heeft Alpine zich niet gehouden aan het tempo van tien ladingen
per dag dat zij verzoekster in haar prijsopgave van 25 augustus 1999 had aangegeven.
Het laden van de goederen op de vrachtwagens, dat op grond van de overeenkomst onder de verantwoordelijkheid van de Commissie
viel, is dus niet correct uitgevoerd. De Commissie dient derhalve de consequenties van deze verkeerde uitvoering te dragen.
In dit verband moet worden vastgesteld dat de vertraging bij de belading heeft geleid tot het onnodig lang stilliggen van
de Freedom III in de haven van Grimsby. Het dossier bevat daarentegen geen gegevens die verzoeksters stelling staven dat het
onnodig lang stilliggen van de Freedom III in de haven van aankomst eveneens is veroorzaakt door de slechte uitvoering van
de belading door Alpine in de haven van vertrek. Blijkens de stukken was de Freedom III in de haven van aankomst klaar om
gelost te worden op 25 november 1999 en is het echte lossen pas begonnen op 11 december 1999 en geëindigd op 17 december 1999
(zie punt 26 hierboven). Het stilliggen van de Freedom III in de aankomsthaven moet dan ook worden geacht het gevolg te zijn
van vertraging of traagheid bij het lossen. De in de aankomsthaven opgelopen overliggelden kunnen dus niet zijn veroorzaakt
door de slechte uitvoering van de belading door Alpine. Alleen de overliggelden voor het stilliggen in de haven van vertrek
moeten dus door de Commissie worden gedragen.
Blijkens de stukken bedragen de overliggelden voor het stilliggen in de haven van vertrek 23 072,89 USD (zie punt 25 hierboven).
Verzoeksters vordering tot betaling van het saldo van de post Overliggelden van rekening BRU 135 039 moet dus worden toegewezen
tot een bedrag van 23 072,89 USD.
Het geschil betreft in de derde plaats de financieringskosten van 7 096,37 EUR en 343,93 USD wegens te late betaling van de
aan IBEA gerichte rekeningen, en vertragingsrente over de bedragen waarvan verzoekster in het kader van het onderhavige beroep
betaling vordert.
Blijkens de stukken hebben de bedragen van 7 096,37 EUR en 343,93 USD betrekking op de forfaitaire schadevergoeding van 14 %
per jaar voor de vertraging waarmee IBEA is overgegaan tot betaling van rekening BRU 135 039, waarvan de vervaldatum door
verzoekster op 12 januari 2000 was gesteld en die op 10 maart 2000 is betaald, en van rekening BRU 137 810, waarvan de vervaldatum
door verzoekster op 25 mei 2000 was gesteld en die is betaald op 23 juni 2000. Nu brengt te late betaling weliswaar schade
mee, waarvoor de schuldeiser schadeloos moet worden gesteld, maar kan er pas van te late betaling worden gesproken vanaf het
moment dat de schuldenaar in gebreke is gesteld (zie in die zin arrest Fuchs/Commissie, reeds aangehaald, punt 78). In casu
moet worden vastgesteld dat in de leveringsovereenkomst niet is bepaald dat ingebrekestelling van rechtswege intreedt door
het verstrijken van de termijn. Voorts blijkt uit de stukken niet dat de Commissie in gebreke is gesteld vóór 16 mei 2001.
Derhalve moet het verzoek tot betaling van 7 096,37 EUR en 343,93 USD, die beide betrekking hebben op te late betalingen vóór
16 mei 2001, worden afgewezen.
Wat de vertragingsrente betreft, deze is alleen verschuldigd over de bedragen van 7 194,24 EUR en 23 072,89 USD vanaf 16 mei
2001, de datum waarop verzoekster van de Commissie betaling van die bedragen heeft gevorderd, tot de datum van algehele betaling.
Wat het toe te passen percentage per jaar van de vertragingsrente betreft, dit moet, nu de partijen in de overeenkomst geen
percentage hebben vastgelegd, worden berekend op basis van het rentepercentage voor de voornaamste herfinancieringstransacties,
dat door de Europese Centrale Bank voor de verschillende fasen van de betrokken periode is vastgesteld, vermeerderd met twee
procentpunten (arrest Fuchs/Commissie, reeds aangehaald, punt 78).
– In zaak T-220/01
Het geschil betreft verschillende bedragen waarvan vaststaat dat zij betrekking hebben op extra kosten, die alle verband houden
met het laden van de goederen. Zo komt het bedrag van 82 991,96 DEM overeen met het onbetaalde bedrag van rekening BRU 135 963,
betreffende de door verzoekster aan Nordfrost betaalde extra kosten voor belading. Ook staat vast dat het bedrag van 12 300
DEM overeenkomt met het desbetreffende deel van het onbetaalde bedrag van rekening BRU 135 964 voor extra kosten wegens het
gebruik van de door Nordfrost opgelegde plasticfolie bij het laden van de goederen. Tussen partijen is evenmin in geding dat
het door verzoekster gevorderde bedrag van 6 960 DEM overeenkomt met het onbetaalde bedrag van rekening BRU 135 099 betreffende
de boetes die verzoekster door de Poolse autoriteiten zijn opgelegd wegens de te zware belasting van de assen van de vrachtwagens
die de goederen vervoerden.
Derhalve moet worden uitgemaakt of het laden valt onder de overeenkomst die tussen de Commissie en verzoekster in het kader
van de bij verordening nr. 1799/1999 geopende openbare inschrijving is gesloten, en, zo ja, welke partij die verrichting moest
uitvoeren.
Volgens artikel 1 van verordening nr. 1799/1999 is de openbare inschrĳving geopend voor de bepaling van de kosten van levering
van het vervoer van rundvlees uit interventievoorraden naar bepaalde bestemmingen in Rusland. De tussen de Commissie en verzoekster
gesloten overeenkomst is dus, evenals de overeenkomst in zaak T-215/01 (zie punt 132 hierboven), een vervoersovereenkomst,
die in principe de belading omvat. In casu sluit geen enkele bepaling van de verordeningen nrs. 111/1999 en 1799/1999 deze
verrichting uit van de onder de overeenkomst vallende verrichtingen. De belading maakt dus deel uit van de tussen de Commissie
en verzoekster gesloten overeenkomst.
In het kader van deze overeenkomst behoort de belading tot de taken van verzoekster. Volgens artikel 2 van verordening nr. 1799/1999
omvat de levering immers naast het vervoer, de overname van de goederen op het laadperron van de pakhuizen van de interventiebureaus.
In casu is er geen reden waarom de overname van de goederen niet onder het laden van de goederen zou kunnen vallen, daar,
anders dan voor de levering van mageremelkpoeder is bepaald (zie punt 134 hierboven), het laden door de Gemeenschap niet apart
wordt gefinancierd op grond van verordening nr. 1643/89. Bovendien heeft verzoekster in de uitsplitsing van de offerte op
basis waarvan de opdracht haar door de Commissie is verleend, uitdrukkelijk aangegeven dat zij voor de goederenbehandeling
en het laden 21,80 EUR per bruto ton goederen in rekening zou brengen.
Ofschoon verzoekster ter terechtzitting heeft erkend dat de belading volgens de overeenkomst tot haar taken behoorde, heeft
zij niettemin gesteld dat zij door BLE is gedwongen, de goederenbehandeling en belading in haar offerte op te nemen en deze
verrichtingen uit te besteden aan Nordfrost. Ten bewijze van deze beweringen wijst zij alleen op de ingewikkelde wijze van
facturering van de goederenbehandeling en het laden (zie punt 35 hierboven). In dit verband behoeft slechts te worden opgemerkt
dat geen enkel gegeven uit het dossier, en zelfs niet deze factureringswijze, de stelling dat verzoeksters offerte het resultaat
is geweest van enige vorm van dwang, aannemelijk maakt. Verder is ook niet aangetoond dat verzoekster verplicht was, voor
de belading gebruik te maken van de diensten van Nordfrost. Derhalve moet worden aangenomen dat verzoekster zonder meer akkoord
is gegaan met het leveren van de dienst van belading en dat zij de uitvoering daarvan vrijwillig aan Nordfrost heeft opgedragen.
Met betrekking tot verzoeksters argument dat Nordfrost bij de belading in opdracht van de Commissie heeft gehandeld, behoeft
slechts te worden opgemerkt dat deze conclusie niet uit de stukken kan worden afgeleid. Anders dan verzoekster stelt, is met
name de door de diensten van de Commissie in de context van zaak T-215/01 aan IBEA gezonden fax van 14 oktober 1999 niet relevant,
wanneer, zoals in zaak T-220/01, de belading tot de taken van verzoekster behoort. Deze fax is immers verstuurd in een zaak
waarin de belading tot de taken van de Commissie behoorde (zie punt 136 hierboven) en was opgedragen aan het pakhuis. Alleen
in een dergelijk geval kan het pakhuis in de context van de overeenkomst worden geacht, op naam en voor rekening van de Commissie
te handelen.
Gelet op het voorafgaande moet worden geoordeeld dat de volgens verzoekster slechte uitvoering door Nordfrost van de belading
en de eventuele extra kosten die dit volgens haar met zich mee heeft gebracht, in de contractuele verhouding tussen de Commissie
en verzoekster uitsluitend onder de verantwoordelijkheid van verzoekster vallen.
Anders dan verzoekster stelt (zie punten 97, 99 e.v. hierboven), heeft BLE derhalve terecht geweigerd de aan de belading verbonden
extra kosten te betalen en is deze weigering geen niet-nakoming van artikel 9, lid 3, van verordening nr. 111/1999. Deze bepaling
betreft hoe dan ook alleen de betaling van extra kosten die verbonden zijn aan de levering van producten die niet in overeenstemming
zijn met de norm, hetgeen in casu niet het geval was.
Bovendien kan het feit dat de Commissie, zoals verzoekster stelt, niet slagvaardig is opgetreden om de betaling van bepaalde
kosten door BLE te verzekeren (zie punten 107 en 109 hierboven), geen niet-nakoming van de in artikel 8, lid 3, van verordening
nr. 111/1999 neergelegde verplichting zijn, zoals verzoekster stelt. Aangezien BLE de door verzoekster gemaakte kosten terecht
niet heeft betaald, zou ingrijpen door de Commissie met betrekking tot die betaling niet tot een beter verloop van de levering
hebben geleid.
Uit het voorgaande volgt dat de Gemeenschap in het kader van zaak T‑220/01 niet contractueel aansprakelijk is. Verzoeksters
primaire vordering in deze zaak dient dan ook te worden afgewezen.
– In zaak T-221/01
Nu verzoekster haar vordering tot betaling van rekening BRU 413 1828 ten belope van 23 115,49 EUR heeft ingetrokken, heeft
het geschil betrekking op een bedrag van 25 761,11 USD, te weten het openstaand saldo van rekening BRU 114 4316 betreffende
overliggelden.
Vaststaat dat verzoekster DAF op 5 oktober 1999 heeft meegedeeld dat zij van plan was de goederen per 15 oktober 1999 af te
halen. Eveneens staat vast dat verzoekster de goederen niet op 15 oktober 1999 heeft kunnen afhalen omdat DAF geen uitslagcertificaten
voor de goederen had afgegeven. Evenmin wordt betwist dat de goederen pas op 28 oktober 1999 beschikbaar waren.
Aangenomen moet worden dat de Commissie in het kader van haar overeenkomst met verzoekster in zaak T-221/01 verplicht was
om de goederen ter beschikking van verzoekster te stellen. Voorts volgt uit artikel 7 van verordening nr. 111/1999, zoals
gewijzigd bij verordening nr. 1125/1999, dat de goederen mogen worden afgehaald zodra het interventiebureau over het bewijs
beschikt dat de leveringszekerheid is gesteld.
In casu is bewezen noch gesteld dat DAF op 15 oktober 1999 niet beschikte over het bewijs dat de leveringszekerheid was gesteld.
Derhalve moet worden aangenomen dat de goederen op 15 oktober 1999 door verzoekster hadden moeten kunnen worden afgehaald.
Bovendien heeft de Commissie geen reden gegeven waarom de goederen op die datum niet beschikbaar waren. Derhalve moet worden
geoordeeld dat het feit dat de goederen op 15 oktober 1999 niet beschikbaar waren, betekent dat de Commissie haar contractuele
verplichtingen niet is nagekomen.
De Commissie stelt echter dat de aan de reder van de Okapi MV betaalde overliggelden het gevolg zijn van een onjuiste interpretatie
door verzoekster van de tussen haar en die reder gesloten charterovereenkomst. Volgens de Commissie was de charterovereenkomst
een „berth charter” en geen „port charter”, zodat verzoekster had kunnen weigeren de gevraagde overliggelden te betalen.
In dit verband behoeft slechts te worden opgemerkt dat de Commissie als derde bij de charterovereenkomst niet bevoegd is om
deze te herkwalificeren als „berth charter”. Bovendien wordt tussen verzoekster en de reder niet betwist dat de charterovereenkomst
een „port charter” was. Zij is ook als zodanig uitgevoerd. In die omstandigheden is er dan ook geen reden om aan te nemen
dat verzoekster de reder van de Okapi MV ten onrechte overliggelden heeft betaald.
Niet betwist wordt dat de 25 761,11 USD die verzoekster aan overliggelden wegens het onnodig stilliggen van de Okapi MV in
de haven van vertrek heeft betaald, zijn veroorzaakt door de te late beschikbaarstelling van de goederen. Verzoeksters vordering
met betrekking tot dit bedrag moet dan ook worden toegewezen.
Dit bedrag dient te worden vermeerderd met vertragingsrente vanaf 3 augustus 2001, de datum waarop verzoekster van de Commissie
betaling van het verschuldigde bedrag heeft gevorderd, tot aan de algehele betaling. Nu de partijen in de overeenkomst geen
percentage hebben vastgelegd, moet dit worden berekend op basis van het rentepercentage voor de voornaamste herfinancieringstransacties,
dat door de Europese Centrale Bank voor de verschillende fasen van de betrokken periode is vastgesteld, vermeerderd met twee
procentpunten.
Conclusie betreffende de primaire vorderingen op grond van artikel 238 EG
In zaak T-215/01 zijn enkele onderdelen van de primaire vordering niet toegewezen. Zo is verzoeksters vordering tot betaling
van het saldo van de post „Overliggelden” van rekening BRU 135 039 van in totaal 57 515,63 USD slechts toegewezen tot een
bedrag van 23 072,89 USD. Voorts is verzoeksters vordering betreffende de financieringskosten ten bedrage van 7 096,37 EUR
en 343,93 USD niet toegewezen. Ten slotte zijn alleen de door de Commissie aan verzoekster te betalen bedragen vermeerderd
met vertragingsrente.
In zaak T-220/01 is de primaire vordering in haar geheel afgewezen.
In zaak T-221/01 is de primaire vordering, zoals gewijzigd na de intrekking door verzoekster van haar vordering tot betaling
van rekening BRU 413 1828, toegewezen.
Aangezien de primaire vorderingen in de zaken T-215/01 en T-220/01 niet volledig zijn toegewezen, moeten de in die twee zaken
geformuleerde subsidiaire vorderingen worden onderzocht.
De subsidiaire vorderingen op grond van artikel 235 EG en artikel 288, tweede alinea, EG in de zaken T-215/01 en T-220/01
De ontvankelijkheid
Argumenten van partijen
De Commissie stelt in wezen dat de in de zaken T-215/01 en T-220/01 op grond van artikel 235 EG en artikel 288, tweede alinea,
EG ingestelde vorderingen niet-ontvankelijk zijn omdat de verzoekschriften niet voldoen aan de eisen van artikel 44, lid 1,
sub c, van het Reglement voor de procesvoering.
Meer in het bijzonder heeft verzoekster in die twee zaken niet aangegeven in hoeverre de gestelde niet-nakoming door de Commissie
een voldoende gekwalificeerde schending is van een hogere rechtsregel die particulieren beschermt, en heeft zij zich in het
geheel niet uitgelaten over het bestaan van een causaal verband tussen de gestelde niet-nakoming en de schade die daarvan
het gevolg zou zijn.
Zij stelt tevens dat de vordering tot betaling van financieringskosten ten bedrage van 7 096,37 EUR en 343,93 USD in zaak
T-215/01, alsook de vordering tot betaling van rekening BRU 135 964 in zaak T-220/01, in het verzoekschrift op geen enkele
wijze zijn gerechtvaardigd.
Verzoekster stelt in wezen dat het verzoekschrift in beide zaken een summiere uiteenzetting van de middelen ter ondersteuning
van de subsidiaire vordering bevat overeenkomstig de eisen van artikel 44 van het Reglement voor de procesvoering.
In beide zaken wordt de schade in het verzoekschrift precies becijferd als het onbetaalde saldo van de aan het desbetreffende
interventiebureau gerichte rekeningen.
In beide verzoekschriften wordt het aan de Commissie verweten optreden aangemerkt als het gevolg van enerzijds onjuiste uitgangspunten
en onzorgvuldige redactie van de algemene voorwaarden van de betrokken leveringsovereenkomst, en anderzijds het tekortschieten
van de Commissie bij de organisatie van en het toezicht op het werk van de overige bij deze levering betrokken partijen, namelijk
de interventiebureaus en de pakhuizen.
In beide verzoekschriften wordt aangetoond dat er een causaal verband bestaat tussen de schade en de verweten gedraging, waar
wordt gesteld dat door ingrijpen en toezicht van de Commissie de weigering van het respectieve pakhuis en interventiebureau
had kunnen worden opgeheven.
In beide zaken betoogt verzoekster tevens dat, anders dan de Commissie stelt, de verschillende onderdelen van de vorderingen
voldoende gerechtvaardigd zijn in de zin van artikel 44 van het Reglement voor de procesvoering.
Beoordeling door het Gerecht
Bij herhaling is geoordeeld dat om aan de vereisten van artikel 44, lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering
te voldoen, een verzoekschrift strekkende tot vergoeding van de door een gemeenschapsinstelling veroorzaakte schade op basis
van de niet-contractuele aansprakelijkheid van de Gemeenschap, de gegevens moet bevatten die het mogelijk maken te bepalen
welke gedraging de verzoeker aan de instelling verwijt, de redenen waarom de verzoeker meent dat er tussen die gedraging en
de gestelde schade een causaal verband bestaat, alsmede de aard en de omvang van die schade (arresten Gerecht van 18 september
1996, Asia Motor France e.a./Commissie, T-387/94, Jurispr. blz. II-961, punt 107, en 10 april 2003, Travelex Global and Financial
Services en Interpayment Services/Commissie, T-195/00, Jurispr. blz. II-1617, punt 27).
In het verzoekschrift in de zaken T-215/01 en T-220/01 wordt de aan de Commissie verweten gedraging omschreven als onjuiste
uitgangspunten en gebrekkige organisatie van de levering, doordat de instelling geen regeling heeft opgenomen voor het geval
van nalatigheid, niet-nakoming en/of kwade trouw van de pakhuizen en de interventiebureaus.
Bovendien wordt in beide verzoekschriften gesteld dat de schade bestaat in de extra kosten die in het kader van de levering
van het vervoer van de betrokken goederen zijn gemaakt.
Wat het causaal verband tussen de verweten gedraging en de gestelde schade betreft, moet worden vastgesteld dat in beide zaken
het verzoekschrift daarover zwijgt. Dienaangaande moet worden opgemerkt dat, anders dan verzoekster stelt (zie punt 174 hierboven),
geen van beide verzoekschriften aangeeft dat het causaal verband voortvloeit uit het feit dat door ingrijpen en toezicht van
de Commissie de weigering van het betreffende pakhuis en interventiebureau had kunnen worden opgeheven. Hoe dan ook, zelfs
al zou de tekst van de twee verzoekschriften aldus kunnen worden opgevat dat hij een dergelijke aanduiding inhoudt, dan nog
kan deze aanduiding niet worden beschouwd als bewijs van het bestaan van een causaal verband tussen de verweten gedraging
en de schade die reëel is gesteld.
In die omstandigheden moet worden geoordeeld dat met betrekking tot de subsidiaire vorderingen, die op de artikelen 235 EG
en 288, tweede alinea, EG zijn gebaseerd, de twee verzoekschriften niet voldoen aan de vereisten van artikel 44, lid 1, sub c,
van het Reglement voor de procesvoering. Derhalve moeten de subsidiaire vorderingen in de zaken T-215/01 en T-220/01 niet-ontvankelijk
worden verklaard.
Kosten
Volgens artikel 87, lid 2, van het Reglement voor de procesvoering wordt de in het ongelijk gestelde partij in de kosten verwezen,
voorzover dit is gevorderd. Ingevolge artikel 87, lid 3, van het Reglement voor de procesvoering kan het Gerecht de kosten
over de partijen verdelen of beslissen dat elke partij haar eigen kosten zal dragen, indien zij onderscheidenlijk op een of
meer punten in het ongelijk worden gesteld.
Aangezien in zaak T-215/01 het beroep gedeeltelijk slaagt, eist een billijke beoordeling van de omstandigheden van de zaak
dat verzoekster een derde van haar eigen kosten en een derde van de kosten van de Commissie draagt, en dat de Commissie twee
derden van haar eigen kosten en twee derden van die van verzoekster draagt.
Aangezien in zaak T-220/01 verzoekster in het ongelijk is gesteld, moet deze overeenkomstig de vordering van de Commissie
worden verwezen in de kosten.
In zaak T-221/01 is het beroep toegewezen. Er zij evenwel aan herinnerd dat verzoekster haar beroep heeft ingetrokken voorzover
het betrekking had op de betaling van rekening BRU 413 1828 ten bedrage van 23 115,49 EUR. Derhalve eist een billijke beoordeling
van de omstandigheden van de zaak dat verzoekster een vierde van haar eigen kosten en een vierde van de kosten van de Commissie
draagt, en dat de Commissie drie vierden van haar eigen kosten en drie vierden van die van verzoekster draagt.
HET GERECHT VAN EERSTE AANLEG (Tweede kamer),
rechtdoende:
1)
Veroordeelt in zaak T-215/01 de Commissie tot betaling aan verzoekster van 7 194,24 EUR en 23 072,89 USD, beide bedragen te
vermeerderen met vertragingsrente vanaf 16 mei 2001 tot de datum van algehele betaling. Het toe te passen rentepercentage
wordt berekend op basis van het percentage voor de voornaamste herfinancieringstransacties, dat door de Europese Centrale
Bank voor de betrokken periode is vastgesteld, vermeerderd met twee procentpunten.
2)
Verwerpt het beroep in zaak T-215/01 voor het overige.
3)
Verwijst in zaak T-215/01 verzoekster in een derde van haar eigen kosten en een derde van de kosten van de Commissie, en de
Commissie in twee derden van haar eigen kosten en twee derden van de kosten van verzoekster.
4)
Verwerpt het beroep in zaak T-220/01.
5)
Verwijst verzoekster in zaak T-220/01 in de kosten.
6)
Veroordeelt in zaak T-221/01 de Commissie tot betaling aan verzoekster van 25 761,11 USD, te vermeerderen met vertragingsrente
vanaf 3 augustus 2001 tot de datum van algehele betaling. Het toe te passen rentepercentage wordt berekend op basis van het
percentage voor de voornaamste herfinancieringstransacties, dat door de Europese Centrale Bank voor de betrokken periode is
vastgesteld, vermeerderd met twee procentpunten.
7)
Verwijst in zaak T-221/01 verzoekster in een vierde van haar eigen kosten en een vierde van de kosten van de Commissie, en
de Commissie in drie vierden van haar eigen kosten en drie vierden van de kosten van verzoekster.
Forwood
Pirrung
Meij
Uitgesproken ter openbare terechtzitting te Luxemburg op 10 februari 2004.
De griffier
De president van de Tweede kamer
H. Jung
N. J. Forwood
Inhoud
De relevante wetgeving

Relevante bepalingen in de zaken T-215/01, T-220/01 en T-221/01

Overige relevante bepalingen in de zaken T-215/01 en T-221/01

Overige relevante bepalingen in zaak T-220/01
De feiten die aanleiding hebben gegeven tot de geschillen

In zaak T-215/01

In zaak T-220/01

In zaak T-221/01
Het procesverloop
Conclusies van partijen
De primaire vorderingen op basis van artikel 238 EG

De ontvankelijkheid

Argumenten van partijen

– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat tussen partijen geen contractuele verhouding bestaat

– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat de verzoekschriften niet voldoen aan de voorschriften van artikel 44,
lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering

Beoordeling door het Gerecht

– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat tussen partijen geen contractuele verhouding bestaat

– Het middel dat het beroep niet-ontvankelijk is omdat de verzoekschriften niet voldoen aan de voorschriften van artikel 44,
lid 1, sub c, van het Reglement voor de procesvoering

Ten gronde

Argumenten van partijen

Beoordeling door het Gerecht

– In zaak T-215/01

– In zaak T-220/01

– In zaak T-221/01

Conclusie betreffende de primaire vorderingen op grond van artikel 238 EG
De subsidiaire vorderingen op grond van artikel 235 EG en artikel 288, tweede alinea, EG in de zaken T-215/01 en T-220/01

De ontvankelijkheid

Argumenten van partijen

Beoordeling door het Gerecht
Kosten
–
Procestaal: Frans.