CELEX: 62009CJ0160
Κανονισμός (ΕΟΚ) 1591/84
Συμφωνία συνεργασίας μεταξύ αφενός της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και αφετέρου του Συμφώνου της Καρθαγένης και των χωρών μελών του, Βολιβίας, Κολομβίας, Ισημερινού, Περού και Βενεζουέλας
Ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου κράτους
Άμεσο αποτέλεσμα
Ειδικός φόρος κατανάλωσης επί της εισαγωγής μπανανών στην Ελλάδα

Kupferberg, σκέψη 22, και απόφαση της 31ης Ιανουαρίου 1991, C‑18/90, Kziber, Συλλογή 1991, σ. I-199, σκέψη 21).
Το Δικαστήριο πάντως, με τη σκέψη 58 της προπαρατεθείσας απόφασης Van Parys, απαντώντας σε ερώτημα που αφορούσε την ερμηνεία
της ρήτρας του μάλλον ευνοουμένου κράτους, η οποία περιέχεται στη συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας που διαδέχθηκε τη συμφωνία
συνεργασίας, αποφάνθηκε ότι οι ιδιώτες δεν μπορούν να επικαλούνται τη ρήτρα αυτή ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών.
Την ορθότητα της ερμηνείας αυτής δεν έχει αμφισβητήσει κανείς από τους ενδιαφερομένους που έχουν υποβάλει παρατηρήσεις στο
Δικαστήριο στο πλαίσιο της προκείμενης υπόθεσης.
Επομένως, πρέπει να εξεταστεί αν υπάρχουν στοιχεία λόγω των οποίων η ερμηνεία της ρήτρας του μάλλον ευνοουμένου κράτους που
περιλαμβάνεται στη συμφωνία συνεργασίας θα μπορούσε να αποκλίνει από την προαναφερθείσα εκτίμηση που αφορούσε τη ρήτρα του
μάλλον ευνοουμένου κράτους που περιλαμβάνεται στη συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας.
Η διατύπωση βέβαια της ρήτρας του μάλλον ευνοουμένου κράτους στη συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας διαφέρει από τη διατύπωση της
ίδιας ρήτρας στη συμφωνία συνεργασίας. Η διαφορετική διατύπωση της τελευταίας αυτής ρήτρας δεν μπορεί εντούτοις να θεωρηθεί
ως στοιχείο που καθιστά αναγκαία τη διαφορετική ερμηνεία της ως προς το ενδεχόμενο άμεσο αποτέλεσμά της, εκτός αν από την
εν γένει οικονομία των συμφωνιών και τους σκοπούς τους προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη επιδίωκαν, με τη διαφορετική αυτή
διατύπωση, να στερήσουν από το άρθρο 4 της συμφωνίας-πλαισίου συνεργασίας το άμεσο αποτέλεσμα που ενδέχεται να είχε προηγουμένως
το άρθρο 4 της συμφωνίας συνεργασίας.
Η συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας πάντως, και ειδικότερα το άρθρο της 4, δεν έχει χαρακτηριστικά που να μαρτυρούν ότι τα συμβαλλόμενα
μέρη βρίσκονται σε λιγότερο ευνοϊκή θέση από ό,τι υπό το κράτος της συμφωνίας συνεργασίας, και ειδικότερα σε σχέση με τη ρήτρα
της μεταχείρισης του μάλλον ευνοουμένου κράτους.
Όσον αφορά καταρχάς τη φύση και το αντικείμενο της συμφωνίας-πλαισίου συνεργασίας, επιβάλλεται η ακριβώς αντίθετη διαπίστωση,
ότι δηλαδή σκοπός της ήταν η ανανέωση και εμβάθυνση των αμοιβαίων δεσμεύσεων που είχαν αναλάβει τα συμβαλλόμενα μέρη με τη
συμφωνία συνεργασίας. Πράγματι, μολονότι αμφότερες οι συμφωνίες έχουν συναφθεί μεταξύ των ίδιων μερών και μολονότι η εφαρμογή
τους εντάσσεται στο ίδιο θεσμικό πλαίσιο, καθόσον διατηρούνται, δυνάμει του άρθρου 32, παράγραφος 1, της συμφωνίας-πλαισίου
συνεργασίας, η μικτή επιτροπή και οι υποεπιτροπές που συστάθηκαν με τη συμφωνία συνεργασίας, η συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας
προβλέπει αφενός ευρύτερη συνεργασία, αν ληφθεί υπόψη ο αριθμός των τομέων συνεργασίας, και αφετέρου πιο προωθημένη συνεργασία
στις προβλεπόμενες συγκεκριμένες δράσεις.
Εξάλλου, η μετονομασία της συμφωνίας συνεργασίας σε συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας οφείλεται, όπως προκύπτει από το άρθρο 39,
παράγραφος 1, της τελευταίας αυτής συμφωνίας, στη βούληση των συμβαλλόμενων μερών να έχουν τη δυνατότητα να συμπληρώνουν τη
συμφωνία-πλαίσιο με συμφωνίες που θα αφορούν συγκεκριμένους τομείς ή συγκεκριμένες δραστηριότητες και όχι στη βούλησή τους
να αναλάβουν δεσμεύσεις μικρότερης εμβέλειας.
Από τη σύγκριση των δύο αυτών συμφωνιών προκύπτει επομένως ότι τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν αναλάβει τη δέσμευση να εντείνουν
προοδευτικά τη συνεργασία τους.
Επιπλέον, όπως υπενθυμίζει η Επιτροπή, κατά τον χρόνο της θέσπισης του άρθρου 4 της συμφωνίας συνεργασίας, οι χώρες του Συμφώνου
της Καρθαγένης δεν ήσαν ακόμη όλες συμβαλλόμενα μέρη στην GATT του 1947. Όπως όμως τόνισε το Δικαστήριο με τη σκέψη 57 της
προπαρατεθείσας απόφασης Van Parys σχετικά με τη συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας, η πρόθεση των συμβαλλομένων στην εν λόγω συμφωνία
μερών ήταν η επέκταση της εφαρμογής του συστήματος που είχε θεσπιστεί στο πλαίσιο της GATT του 1994, ώστε να περιληφθούν και
οι χώρες του Συμφώνου της Καρθαγένης και να ισχύσει και γι’ αυτές η ρήτρα του μάλλον ευνοουμένου κράτους την οποία προέβλεπε
το άρθρο 1, παράγραφος 1, της GATT, χωρίς να μεταβληθεί το περιεχόμενό της. Ο ίδιος συλλογισμός ισχύει επίσης για τη συμφωνία
συνεργασίας, αφού η διατύπωση του άρθρου της 4 δεν μαρτυρεί προφανώς ότι τα συμβαλλόμενα μέρη είχαν την πρόθεση να προβούν
σε εμπορικές παραχωρήσεις έναντι των τριών χωρών του Συμφώνου της Καρθαγένης που δεν ήσαν ακόμη μέλη της GATT του 1947 οι
οποίες να βαίνουν πέραν των παραχωρήσεών τους έναντι των εταίρων τους στην GATT.
Κατά συνέπεια, το συμπέρασμα του Δικαστηρίου, όπως διατυπώθηκε στην προπαρατεθείσα απόφαση Van Parys, ότι η ρήτρα του μάλλον
ευνοουμένου κράτους, η οποία περιλαμβάνεται στη συμφωνία-πλαίσιο συνεργασίας, δεν έχει άμεσο αποτέλεσμα, ισχύει και σε σχέση
με το άρθρο 4 της συμφωνίας συνεργασίας.
Κατόπιν των ανωτέρω, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4 της συμφωνίας συνεργασίας, η οποία
εγκρίθηκε με τον κανονισμό 1591/84, δεν απονέμει στους ιδιώτες δικαιώματα τα οποία να μπορούν οι ιδιώτες αυτοί να επικαλούνται
ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι υπέβαλαν
παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ως άνω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τρίτο τμήμα) αποφαίνεται:
Το άρθρο 4 της συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, αφενός, και του Συμφώνου της Καρθαγένης
και των χωρών μελών του, Βολιβίας, Κολομβίας, Ισημερινού, Περού και Βενεζουέλας, αφετέρου, η οποία εγκρίθηκε με τον κανονισμό
(ΕΟΚ) 1591/84 του Συμβουλίου, της 4ης Ιουνίου 1984, δεν απονέμει στους ιδιώτες δικαιώματα τα οποία να μπορούν οι ιδιώτες αυτοί
να επικαλούνται ενώπιον των δικαστηρίων των κρατών μελών.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.