CELEX: 62009CJ0306
Współpraca policyjna i sądowa w sprawach karnych
Decyzja ramowa 2002/584/WSiSW
Europejski nakaz aresztowania i procedura wydawania osób między państwami członkowskimi
Artykuł 4
Powody fakultatywnej odmowa wykonania
Artykuł 4 pkt 6
Nakaz aresztowania wydany w celu wykonania kary
Artykuł 5
Gwarancje ze strony wydającego nakaz państwa członkowskiego
Artykuł 5 pkt 1
Skazanie w trybie zaocznym
Artykuł 5 pkt 3
Nakaz aresztowania wydany do celów ścigania
Wydanie uzależnione od spełnienia warunku, by poszukiwana osoba została odesłana do wykonującego nakaz państwa członkowskiego
Łączne zastosowanie art. 5 pkt 1 i art. 5 pkt 3
Zgodność

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 3, art. 4 pkt 6 oraz art. 5 pkt 1 i 3 decyzji ramowej
Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu aresztowania i procedury wydawania osób między
państwami członkowskimi (Dz.U. L 190, s. 1) a także ważności wspomnianych art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3.
Wniosek ten został przedstawiony w ramach postępowania w sprawie wykonania przez sąd pierwszej instancji w Nivelles (Belgia)
(zwany dalej „belgijskim organem sądowym wykonującym nakaz”) europejskiego nakazu aresztowania wydanego w dniu 13 grudnia
2007 r. przez Tribunalul Bucureşti (sąd pierwszej instancji w Bukareszcie, Rumunia, zwany dalej „rumuńskim organem sądowym
wydającym nakaz”) przeciwko I.B., obywatelowi rumuńskiemu zamieszkującemu w Belgii, w celu wykonania kary pozbawienia wolności
w wymiarze czterech lat, zasądzonej w orzeczeniu wydanym zaocznie.

Ramy prawne

Prawo Unii
Z informacji dotyczącej daty wejścia w życie traktatu z Amsterdamu opublikowanej w
Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
w dniu 1 maja 1999 r. (Dz.U. L 114, s. 56) wynika, że Królestwo Belgii złożyło oświadczenie w trybie art. 35 ust. 2 UE, mocą
którego uznało właściwość Trybunału Sprawiedliwości do orzekania na warunkach określonych w art. 35 ust. 3 lit. b) UE.
Zgodnie z art. 10 ust. 1 Protokołu nr 36 w sprawie postanowień przejściowych, który stanowi załącznik do traktatu FUE uprawnienia
przyznane Trybunałowi na mocy tytułu VI traktatu UE pozostają niezmienione w zakresie dotyczącym aktów Unii, które zostały
przyjęte przed wejściem w życie traktatu z Lizbony także w przypadku gdy zostały one uznane zgodnie z art. 35 ust. 2 UE.
Decyzja ramowa 2002/584
Motywy 1, 5, 10 i 12 decyzji ramowej 2002/584 brzmią następująco:
„(1)  Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej w Tampere z dnia 15 i 16 października 1999 r. […] należy znieść formalną procedurę
ekstradycyjną między państwami członkowskimi w odniesieniu do prawomocnie skazanych osób uciekających przed sprawiedliwością
oraz należy przyspieszyć procedury ekstradycyjne w odniesieniu do osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa.
[…]
(5)       Cel Unii, jakim jest ustanowienie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, prowadzi do zniesienia ekstradycji
między państwami członkowskimi i zastąpienia jej systemem przekazywania osób między organami sądowymi. W dalszej perspektywie
wprowadzenie nowego, uproszczonego systemu przekazywania osób skazanych bądź podejrzanych, w celach wykonania wyroku lub wszczęcia
postępowania prowadzącego do wydania wyroku w sprawach karnych, stwarza możliwość usunięcia złożoności obecnych procedur ekstradycyjnych
i związanej z nimi możliwości przewlekania postępowania. Dominująca do dziś między państwami członkowskimi tradycyjna współpraca
w zakresie wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości powinna zostać zastąpiona przez system swobodnego przepływu orzecznictwa
sądowego w sprawach karnych, obejmujący zarówno decyzje prawomocne, jak i nieprawomocne.
[…]
(10)  Mechanizm europejskiego nakazu aresztowania opiera się na wysokim stopniu zaufania w stosunkach między państwami członkowskimi.
Jego wykonanie można zawiesić jedynie w przypadku poważnego i trwałego naruszenia przez jedno z państw członkowskich zasad
określonych w art. 6 ust. 1 [UE], ustalonych przez Radę na podstawie art. 7 ust. 1 [UE] ze skutkami określonymi [w art. 7
ust. 2].
[…]
(12)      Niniejsza decyzja ramowa respektuje prawa podstawowe i przestrzega zasad uznanych w art. 6 [UE] oraz tych, które znajdują
odbicie w Karcie praw podstawowych Unii Europejskiej, w szczególności w jej rozdziale VI. […]
[…]”.
Artykuł 1 decyzji ramowej 2002/584 stanowi:
„1.      Europejski nakaz aresztowania stanowi [orzeczenie] wydan[e] przez państwo członkowskie w celu aresztowania i przekazania przez
inne państwo członkowskie osoby, której dotyczy wniosek, w celu przeprowadzenia postępowania karnego lub wykonania kary pozbawienia
wolności bądź środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności].
2.      Państwa członkowskie wykonują każdy europejski nakaz aresztowania w oparciu o zasadę wzajemnego uznawania i zgodnie z przepisami
niniejszej decyzji ramowej.
3.      Niniejsza decyzja ramowa nie skutkuje modyfikacją obowiązku poszanowania praw podstawowych i podstawowych zasad prawa zawartych
w art. 6 [UE]”.
Artykuł 2 decyzji ramowej zatytułowany „Zakres stosowania europejskiego nakazu aresztowania” stanowi w ust. 1:
„Europejski nakaz aresztowania może zostać wydany w przypadku czynów, które w świetle prawa obowiązującego w wydającym nakaz
państwie członkowskim są zagrożone […] albo, w przypadku gdy zapadł wyrok lub wydano środek zabezpieczający o wymiarze co
najmniej czterech miesięcy”.
Artykuł 3 tejże decyzji ramowej wymienia trzy „powody obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania”.
Artykuł 4 decyzji ramowej, zatytułowany „Fakultatywna odmowa wykonania europejskiego nakazu aresztowania”, wymienia w siedmiu
punktach powody takiej odmowy. Artykuł 4 pkt 6 stanowi w tym względzie, że:
„Wykonujący nakaz organ sądowy może odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania:
[…]
6)      jeśli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego
[polegającego na pozbawieniu wolności], a osoba, której dotyczy wniosek, jest obywatelem wykonującego nakaz państwa członkowskiego
lub w tym państwie stale przebywa [a osoba, której dotyczy wniosek, przebywa w państwie członkowskim wykonującym nakaz, jest
jego obywatelem lub ma w nim miejsce zamieszkania], a państwo to zobowiązuje się wykonać karę pozbawienia wolności lub środek
zabezpieczający zgodnie z jego prawem krajowym”.
Artykuł 5 decyzji ramowej 2002/584, zatytułowany „Gwarancje ze strony wydającego nakaz państwa członkowskiego udzielane w szczególnych
przypadkach”, brzmi następująco:
„Wykonanie europejskiego nakazu aresztowania przez wykonujący nakaz organ sądowy może, z mocy prawa wykonującego nakaz państwa
członkowskiego, podlegać następującym warunkom:
1)      w przypadku gdy europejski nakaz aresztowania wydaje się w celu wykonania [kary] lub środka zabezpieczającego [orzeczonych
zaocznie] i jeśli osoba, której to dotyczy, nie została wezwana do osobistego stawienia się lub w jakikolwiek inny sposób
powiadomiona o dacie i miejscu stawienia się, co doprowadziło do wydania [orzeczenia zaocznego], przekazanie [może zostać
uzależnione od spełnienia warunku], że wydający nakaz organ sądowy udziela zapewnienia uznanego za wystarczające, by [zagwarantować
osobie], która podlega europejskiemu nakazowi aresztowania, że będzie ona miała możliwość [złożenia] wniosku o ponowne rozpatrzenie
sprawy w wydającym nakaz państwie członkowskim i być [osądzona pod swoją obecność];
[…]
3)      w przypadku gdy osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania do celów ścigania, jest uznawana za obywatela lub osobę
[mającą miejsce zamieszkania] w wykonującym nakaz państwie członkowskim, przekazanie [może zostać uzależnione od warunku,]
że osoba ta po [jej wysłuchaniu] zosta[nie] przekazana do wykonującego nakaz państwa członkowskiego w celu odbycia tam kary
pozbawienia wolności lub wykonania środka zabezpieczającego [polegającego na pozbawieniu wolności], orzeczonych w wydającym
nakaz państwie członkowskim”.
Artykuł 8 decyzji ramowej, zatytułowany „Treść i forma europejskiego nakazu aresztowania”, stanowi:
„1.      Europejski nakaz aresztowania zawiera następujące informacje podawane zgodnie z formularzem znajdującym się w załączniku:
[…]
c)      dowody istnienia podlegającego wykonaniu wyroku, [orzeczenia o środku zabezpieczającym] [postanowienia o tymczasowym aresztowaniu]
lub jakiegokolwiek innego podlegającego wykonaniu orzeczenia sądowego mającego analogiczny skutek prawny [o tej samej mocy
prawnej], a wchodzącego w zakres [stosowania] art. 1 i 2;
[…]
f)      orzeczona kara, jeśli istnieje prawomocny wyrok, lub skala kar przewidzianych za to przestępstwo w prawodawstwie wydającego
nakaz państwa członkowskiego;
[…]”.
Artykuł 15 ust. 2 decyzji ramowej stanowi:
„Jeśli wykonujący organ sądowy uważa informacje przekazane przez wydające nakaz państwo członkowskie za niewystarczające do
celów podjęcia decyzji o przekazaniu, występuje o bezzwłoczne przekazanie niezbędnych informacji uzupełniających, w szczególności
w odniesieniu do art. 3–5 oraz art. 8 […]”.
Artykuł 32 decyzji ramowej 2002/584 stanowi:
„Wnioski o ekstradycję otrzymane przed dniem 1 stycznia 2004 r. będą nadal podlegały istniejącym instrumentom prawnym odnoszącym
się do ekstradycji. Wnioski o ekstradycję otrzymane po tej dacie będą rozpatrywane zgodnie z przepisami przyjętymi przez państwa
członkowskie na mocy niniejszej decyzji ramowej. Jednakże każde z państw członkowskich może w momencie przyjęcia niniejszej
decyzji ramowej wydać oświadczenie wskazujące na to, że jako wykonujące nakaz państwo członkowskie będzie ono nadal postępowało
z wnioskami odnoszącymi się do czynów przestępczych popełnionych przed [wskazaną przez nie] datą, zgodnie z systemem ekstradycyjnym
mającym zastosowanie przed dniem 1 stycznia 2004 r. Data, o której mowa, nie może być późniejsza niż dzień 7 sierpnia 2002 r.
Wskazane oświadczenie zostanie opublikowane w Dzienniku Urzędowym. Może ono zostać wycofane w dowolnym czasie”.
Decyzja ramowa 2009/299/WSiSW
Decyzja ramowa Rady 2009/299/WSiSW z dnia 26 lutego 2009 r. zmieniająca decyzje ramowe 2002/584/WSiSW, 2005/214/WSiSW, 2006/783/WSiSW,
2008/909/WSiSW oraz 2008/947/WSiSW i tym samym wzmacniająca prawa procesowe osób oraz ułatwiająca stosowanie zasady wzajemnego
uznawania do orzeczeń wydanych pod nieobecność danej osoby na rozprawie (Dz.U. L 81, s. 24), która zgodnie z jej art. 8 ust. 1
powinna zostać wykonana przez państwa członkowskie do dnia 28 marca 2011 r., uchyliła art. 5 pkt 1 decyzji ramowej 2002/584,
jednocześnie wprowadzając do tej decyzji ramowej nowy art. 4a.
Jednakże wspomniany art. 4a, zatytułowany „[Orzeczenia] wydane w wyniku rozprawy, na której dana osoba nie stawiła się osobiście”,
znajduje zastosowanie wyłącznie do uznania i wykonania orzeczeń wydanych pod nieobecność danej osoby na rozprawie od dnia
28 marca 2011 r.

Prawa krajowe
Prawo belgijskie
Ustawa z dnia 19 grudnia 2003 r. o europejskim nakazie aresztowania (
Moniteur belge
z dnia 22 grudnia 2003 r., s. 60075, zwana dalej „ustawą o europejskim nakazie aresztowania”) stanowi transpozycję decyzji
ramowej 2002/584 do prawa krajowego.
Jeżeli chodzi w pierwszej kolejności o powody obligatoryjnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, art. 4 ustawy
stanowi:
„Wykonania europejskiego nakazu aresztowania odmawia się w następujących przypadkach:
[…]
5)      jeśli istnieją poważne podstawy, by sądzić, że wykonanie europejskiego nakazu aresztowania mogłoby doprowadzić do naruszenia
praw podstawowych zainteresowanej osoby zawartych w art. 6 [UE]”.
Jeżeli chodzi w drugiej kolejności o powody fakultatywnej odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania, art. 6 ustawy
stanowi:
„Wykonania europejskiego nakazu aresztowania można odmówić w następujących przypadkach:
[…]
4)      jeśli europejski nakaz aresztowania został wydany w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego,
a osoba zainteresowana jest Belgiem lub ma miejsce zamieszkania w Belgii i właściwe organy belgijskie zobowiązują się wykonać
tę karę lub środek zabezpieczający zgodnie z prawem belgijskim;
[…]”.
Co się tyczy faktycznego wykonania decyzji podjętej na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy o europejskim nakazie aresztowania, art. 18
ust. 2 ustawy z dnia 23 maja 1990 r. o przekazywaniu przez państwa członkowskie osób skazanych, przejęciu lub przekazaniu
nadzoru nad osobami skazanymi warunkowo lub zwolnionymi warunkowo oraz przejęciu i przekazaniu wykonania kary pozbawienia
wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności (
Moniteur belge
z dnia 20 lipca 1990 r., s. 14304) ze zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 26 maja 2005 r. (
Moniteur belge
z dnia 10 czerwca 2005 r., s. 26718, zwanej dalej „ustawą o przekazywaniu”) stanowi:
„Orzeczenie wydane na podstawie art. 6 pkt 4 ustawy o europejskim nakazie aresztowania powoduje przejęcie wykonania kary pozbawienia
wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności wskazanych we wspomnianym orzeczeniu. Kara pozbawienia
wolności lub środek zabezpieczający polegający na pozbawieniu wolności są wykonywane zgodnie z przepisami niniejszej ustawy”.
Artykuł 18 ustawy o przekazywaniu, znajdujący się w jej rozdziale VI zatytułowanym „O wykonywaniu w Belgii kar pozbawienia
wolności lub środków zabezpieczających polegających na pozbawieniu wolności orzeczonych za granicą” powinien być interpretowany
w świetle art. 25 tejże ustawy, który stanowi:
„Przepisy rozdziałów V i VI nie mają zastosowania do kar orzeczonych zaocznie, z wyjątkiem przypadków wskazanych w art. 18
§ 2, gdy chodzi o prawomocne skazanie w trybie zaocznym”.
Jeżeli chodzi w trzeciej kolejności o gwarancje, których powinno przestrzegać wydające nakaz państwo członkowskie, art. 7
i 8 ustawy o europejskim nakazie aresztowania dokonują transpozycji odpowiednio art. 5 pkt 1 i 3 decyzji ramowej 2002/584.
W odniesieniu do wykonania kary zasądzonej w orzeczeniu wydanym zaocznie art. 7 wspomnianej ustawy stanowi:
„W przypadku gdy europejski nakaz aresztowania wydaje się w celu wykonania kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego
orzeczonych zaocznie i jeśli osoba, której dotyczy, nie została wezwana osobiście lub w jakikolwiek inny sposób powiadomiona
o dacie i miejscu rozprawy, co doprowadziło do wydania orzeczenia zaocznego, przekazanie może zostać uzależnione od spełnienia
warunku, że wydający nakaz organ sądowy udziela zapewnienia uznanego za wystarczające, aby zagwarantować osobie, która podlega
europejskiemu nakazowi aresztowania, że będzie miała możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w wydającym
nakaz państwie członkowskim i być osądzona pod swoją obecność.
Istnienie przepisu w prawie państwa wydającego nakaz, który przewiduje środek zaskarżenia oraz wskazanie warunków jego wniesienia,
z których wynika, że osoba będzie mogła rzeczywiście wnieść ten środek zaskarżenia, należy uznać za wystarczające zapewnienia
w rozumieniu akapitu pierwszego”.
Artykuł 8 ustawy o europejskim nakazie aresztowania stanowi:
„W przypadku gdy osoba, której dotyczy europejski nakaz aresztowania dla celów ścigania, jest obywatelem Belgii lub ma miejsce
zamieszkania w Belgii, przekazanie następuje pod warunkiem, że osoba ta po jej osądzeniu zostanie przekazana do Belgii w celu
odbycia tam kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego, orzeczonych w państwie wydającym nakaz”.
Prawo rumuńskie
Artykuł 522a rumuńskiego kodeksu postępowania karnego stanowi:
„Ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej osoby osądzonej zaocznie w przypadku ekstradycji.
W razie złożeniu wniosku o ekstradycję osoby osądzonej i skazanej zaocznie sprawa może na wniosek skazanego zostać ponownie
rozpoznana przez sąd, który orzekł w pierwszej instancji.
Przepisy art. 405–408 stosuje się w drodze analogii”.
Artykuł 405 wspomnianego kodeksu postępowania karnego stanowi:
„Po uwzględnieniu co do zasady wniosku o ponowne zbadanie ponowne rozpoznanie sprawy odbywa się zgodnie z przepisami proceduralnymi,
które znajdowały zastosowanie w pierwszej instancji.
Jeżeli sąd uzna to za niezbędne, rozpatruje ponownie dowody przedstawione w postępowaniu zakończonym pierwszym wyrokiem lub
w ramach stwierdzenia dopuszczalności wniosku o ponowne zbadanie”.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2000 r. Tribunalul Bucureşti skazał I.B. na karę czterech lat pozbawienia wolności za popełnienie
przestępstwa przemytu substancji jądrowych i radioaktywnych. W dniu 3 kwietnia 2001 r. Curtea de apel Bucureşti (sąd apelacyjny
w Bukareszcie) utrzymał w mocy powyższe orzeczenie.
Te dwa sądy zezwoliły I.B. na odbycie kary, nałożonej na niego i utrzymanej w mocy w wyniku postępowań kontradyktoryjnych,
w miejscu pracy a nie w ośrodku detencyjnym.
Orzeczeniem z dnia 15 stycznia 2002 r. Curtea Supremă de Justiţie (sąd najwyższy, Rumunia), orzekając zgodnie z tym, co ustalił
sąd odsyłający w trybie zaocznym i bez osobistego powiadomienia I.B. o dacie i miejscu rozprawy dokonał kasacji uprzednio
wydanych orzeczeń w zakresie, w jakim zezwalały one na odbycie przez I.B. kary czterech lat pozbawienia wolności w miejscu
pracy, decydując, że kara ta powinna zostać wykonana w warunkach pozbawienia wolności.
W lutym 2002 r. I.B. zdecydował się na przenosiny do Belgii, gdyż jego zdaniem był ofiarą poważnych naruszeń prawa do rzetelnego
procesu. Jego małżonka i dwoje dzieci dołączały do niego kolejno począwszy od października 2002 r.
W dniu 11 grudnia 2007 r. I.B. został pozbawiony wolności na terytorium Belgii na podstawie wpisu wprowadzonego przez władze
rumuńskie do Systemu Informacji Schengen (SIS) w dniu 10 lutego 2006 r., mającego na celu jego aresztowanie i przekazanie
wspomnianym władzom w ramach wykonania orzeczonej wobec niego kary pozbawienia wolności.
Uznając, że ów wpis jest równoznaczny z europejskim nakazem aresztowania, prokuratura zwróciła się do sędziego śledczego,
który w dniu 12 grudnia 2007 r. w drodze postanowienia zdecydował o warunkowym pozostawieniu I.B. na wolności, do momentu
wydania ostatecznego orzeczenia w sprawie jego przekazania.
W dniu 13 grudnia 2007 r. Tribunalul Bucureşti wydał europejski nakaz aresztowania przeciwko I.B. w celu wykonania kary czterech
lat pozbawienia wolności, na którą I.B. został skazany w Rumunii.
W dniu 19 grudnia 2007 r. I.B. złożył w Office des étrangers (urzędzie ds. cudzoziemców) wniosek o przyznanie mu w Belgii
statusu uchodźcy.
W dniu 29 lutego 2008 r. prokuratura wniosła, aby sąd pierwszej instancji w Nivelles stwierdził, że nakaz aresztowania wydany
przez rumuński organ sądowy jest wykonalny.
W dniu 2 lipca 2008 r. wniosek. I.B. o przyznanie statusu uchodźcy i ochrony uzupełniającej został odrzucony. Ta decyzja odmowna,
która w marcu 2009 r. została utrzymana w mocy przez Conseil du contentieux des étrangers (radę rozstrzygającą spory dotyczące
cudzoziemców), stanowi aktualnie przedmiot sprawy toczącej się przed Conseil d’Etat (radą państwa, Belgia).
Postanowieniem wydanym w dniu 22 lipca 2008 r. sąd pierwszej instancji w Nivelles w ramach rozpatrywania przesłanek wykonalności
europejskiego nakazu aresztowania stwierdził, że nakaz ten spełnia wszystkie wymogi ustanowione w ustawie o europejskim nakazie
aresztowania. W szczególności sąd ten uznał, że nie ma ważnego powodu, by sądzić, iż wykonanie wspomnianego nakazu aresztowania
skutkowałoby naruszeniem praw podstawowych I.B.
W tym względzie sąd ten zauważył, że chociaż rozpatrywany europejski nakaz aresztowania dotyczy wykonania orzeczenia sądowego,
które zostało wydane zaocznie, to wydający nakaz rumuński organ sądowy przedstawił jednak gwarancje, które mogą zostać uznane
za wystarczające w rozumieniu art. 7 ustawy o europejskim nakazie aresztowania, ponieważ we wspomnianym nakazie aresztowania
wskazano, iż na podstawie art. 522a rumuńskiego kodeksu postępowania karnego sprawa będzie mogła, na wniosek skazanego w trybie
zaocznym, być rozpoznana ponownie przez pierwszą instancję.
Sąd pierwszej instancji w Nivelles stwierdził, że I.B. nie może się powoływać na art. 6 pkt 4 ustawy o europejskim nakazie
aresztowania, który przewiduje, że można odmówić wykonania europejskiego nakazu aresztowania, jeśli został on wydany w celu
wykonania kary, gdy zainteresowana osoba ma miejsce zamieszkania w Belgii i gdy właściwe organy zobowiązują się do wykonania
tej kary zgodnie z prawem krajowym.
Wspomniany powód odmowy stosuje się bowiem wyłącznie do skazania prawomocnym wyrokiem zaocznym, jak wskazuje art. 25 ustawy
o przekazywaniu w związku z jej art. 18 ust. 2. Tymczasem I.B. nadal posiada możliwość zwrócenia się o ponowne rozpoznanie
sprawy.
Ponadto wspomniany sąd zwraca uwagę na to, że o ile art. 8 ustawy o europejskim nakazie aresztowania stanowi, że przekazanie
osoby, która ma miejsce zamieszkania w Belgii i której dotyczy nakaz aresztowania wydany dla celów ścigania, może zostać uzależnione
od spełnienia warunku, że osoba ta po jej osądzeniu zostanie przekazana do Belgii w celu odbycia tam kary orzeczonej w wydającym
nakaz państwie członkowskim, o tyle art. 7 tejże ustawy stanowi, że nakaz aresztowania na podstawie orzeczenia wydanego zaocznie
uznaje się za wydany w celu wykonania kary.
Uważając, że taka różnica w traktowaniu może być źródłem dyskryminacji, oraz mając na uwadze okoliczność, że I.B. ma miejsce
zamieszkania w Belgii w rozumieniu wspomnianej ustawy, sąd pierwszej instancji w Nivelles, zakładając, że wspomniany art. 8
należy interpretować w ten sposób, iż znajduje on zastosowanie wyłącznie do europejskiego nakazu aresztowania wydanego dla
celów ścigania, a zatem nie stosuje się do nakazu aresztowania wydanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności orzeczonej
zaocznie i w odniesieniu do której skazanemu przysługuje nadal środek zaskarżenia, zwrócił się do Cour constitutionnelle (trybunału
konstytucyjnego) w przedmiocie zgodności art. 8 z art. 10 i 11 konstytucji dotyczącymi zasad równości i niedyskryminacji.
Stwierdzając, że ustawa o europejskim nakazie aresztowania ma na celu wyłącznie wprowadzenie do wewnętrznego porządku prawnego
decyzji ramowej 2002/584, Cour constitutionnelle postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi
pytaniami prejudycjalnymi:
„1)       Czy europejski nakaz aresztowania wydany w celach wykonania orzeczonej zaocznie, bowiem osoba skazana nie została poinformowana
o miejscu i dacie rozprawy, kary, której możliwość zaskarżenia nadal istnieje, należy uznać za nakaz aresztowania w celach
ścigania w rozumieniu art. 5 pkt 3 decyzji ramowej [2002/584] a nie za nakaz aresztowania dla celów wykonania kary pozbawienia
wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności w rozumieniu art. 4 pkt 6 tej decyzji ramowej?
2)      W razie udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze, czy wykładni art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 tej decyzji ramowej
należy dokonywać w ten sposób, że uniemożliwiają one państwom członkowskim uzależnienie przekazania organom sądowym państwa
wydającego nakaz osoby mającej miejsce zamieszkania na ich terytorium, której dotyczy nakaz aresztowania w celach wykonania
kary pozbawienia wolności lub środka zabezpieczającego polegającego na pozbawieniu wolności, w okolicznościach opisanych w pierwszym
pytaniu, od warunku, że osoba ta zostanie odesłana do państwa wykonania nakazu w celu odbycia takiej kary lub środka prawomocnie
orzeczonego wobec niej w państwie wydania nakazu?
3)      W razie udzielenia odpowiedzi twierdzącej na pytanie drugie, czy te same przepisy naruszają art. 6 ust. 2 [UE], a w szczególności
zasadę równości i zasadę niedyskryminacji?
4)      W razie udzielenia odpowiedzi przeczącej na pytanie pierwsze, czy wykładni art. 3 i 4 decyzji ramowej należy dokonywać w ten
sposób, że sprzeciwiają się one temu, by organy sądowe państwa członkowskiego odmówiły wykonania europejskiego nakazu aresztowania,
jeśli istnieją poważne podstawy, by sądzić, że wykonanie europejskiego nakazu aresztowania mogłoby doprowadzić do naruszenia
praw podstawowych zainteresowanej osoby określonych w art. 6 ust. 2 [UE]?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Na wstępie należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, że zgodnie z art. 32 decyzji ramowej 2002/584 znajduje ona zastosowanie
do wniosków o wykonanie nakazu aresztowania otrzymanych po dniu 1 stycznia 2004 r., pod warunkiem że wykonujące nakaz państwo
członkowskie nie złożyło oświadczenia, że będzie nadal postępowało z wnioskami odnoszącymi się do czynów przestępczych popełnionych
przed dniem 7 sierpnia 2002 r., zgodnie z systemem ekstradycyjnym mającym zastosowanie przed dniem 1 stycznia 2004 r. O ile
wniosek przedstawiony w ramach postępowania przed sądem krajowym faktycznie dotyczy okoliczności mających miejsce przed 7 sierpnia
2002 r., o tyle jest bezsporne, iż Królestwo Belgii nie złożyło takiego oświadczenia. Wynika z tego, że wspomniana decyzja
ramowa znajduje zastosowanie w niniejszym przypadku.
W drugiej kolejności należy przypomnieć, że wśród powodów odmowy wykonania europejskiego nakazu aresztowania zawartych w art. 3
i 4 decyzji ramowej nie wymieniono złożenia wniosku o udzielenie azylu ani wniosku o przyznanie statusu uchodźcy bądź ochrony
uzupełniającej.
Jeżeli chodzi ściślej o wniosek o udzielenie azylu, przedstawiony właściwym władzom państwa członkowskiego przez obywatela
innego państwa członkowskiego, jedyny artykuł Protokołu nr 29 w sprawie prawa azylu dla obywateli państw członkowskich Unii
Europejskiej, stanowiącego załącznik do traktatu WE (obecnie protokół nr 24, załączony do traktatu FUE) stanowi między innymi,
że z uwagi na poziom ochrony podstawowych praw i wolności przez państwa członkowskie państwa te należy uważać za bezpieczne
państwa pochodzenia w ich wzajemnych stosunkach we wszystkich aspektach prawnych czy praktycznych związanych z kwestiami azylu.
Należy również uściślić, że wniosek o przyznanie statusu uchodźcy lub ochrony uzupełniającej złożony przez obywatela państwa
członkowskiego nie jest objęty zakresem stosowania mechanizmu ochrony międzynarodowej wprowadzonego dyrektywą Rady 2004/83/WE
z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie minimalnych norm dla kwalifikacji i statusu obywateli państw trzecich lub bezpaństwowców
jako uchodźców lub jako osoby, które z innych względów potrzebują międzynarodowej ochrony oraz zawartości przyznawanej ochrony
(Dz.U. L 304, s. 12).
Dlatego też okoliczności, że I.B. zwrócił się do właściwych władz belgijskich z wnioskiem o przyznanie mu statusu uchodźcy
i ochrony uzupełniającej w rozumieniu dyrektywy 2004/83, nie można uznać za istotną dla odpowiedzi, których należy udzielić
na pytania przedstawione przez sąd odsyłający.
W trzeciej kolejności należy zauważyć, że sąd odsyłający wychodzi z założenia, że zwrócono się do niego z wnioskiem o wykonanie
orzeczenia wydanego zaocznie w rozumieniu art. 5 pkt 1 decyzji ramowej 2002/584. Do tego sądu należy skorzystanie w razie
potrzeby z możliwości, które zostały mu przyznane dla celów zbadania tej kwestii w art. 15 ust. 2 decyzji ramowej. W każdym
razie Trybunał ma za zadanie wydać rozstrzygnięcie w świetle okoliczności faktycznych i prawnych, które zostały przedstawione
w postanowieniu odsyłającym.

W przedmiocie pytań pierwszego i drugiego
W drodze pytań pierwszego i drugiego, które należy rozpoznać łącznie, sąd odsyłający zmierza zasadniczo do ustalenia, czy
art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 można interpretować w ten sposób, że wykonanie europejskiego nakazu aresztowania
wydanego w celach wykonania orzeczonej zaocznie kary w rozumieniu art. 5 pkt 1 decyzji ramowej może zostać uzależnione od
spełnienia warunku, że osoba, której dotyczy nakaz, będąca obywatelem wykonującego nakaz państwa członkowskiego lub mająca
w tym państwie miejsce zamieszkania, zostanie do niego odesłana w celu ewentualnego odbycia kary, która wobec niej została
orzeczona w wyniku ponownego postępowania przeprowadzonego z jej udziałem w państwie członkowskim wydającym nakaz.
W celu udzielenia odpowiedzi na te pytania należy wyjaśnić, że jak stanowi art. 1 ust. 1 decyzji ramowej 2002/584, europejski
nakaz aresztowania może dotyczyć dwóch sytuacji. Tak więc wspomniany nakaz aresztowania może zostać wydany po pierwsze w celu
przeprowadzenia postępowania karnego lub po drugie w celu wykonania kary pozbawienia wolności bądź środka zabezpieczającego
polegającego na pozbawieniu wolności.
O ile zasada wzajemnego uznawania stanowi podstawę systematyki decyzji ramowej 2002/584, uznawanie to, jak wynika z art. 3–5
tejże decyzji ramowej, nie pociąga za sobą bezwarunkowego obowiązku wykonania wydanego nakazu aresztowania.
Jak bowiem wynika z tych artykułów, systematyka decyzji ramowej pozostawia państwom członkowskim możliwość zezwolenia właściwym
organom sądowym na rozstrzygnięcie w szczególnych przypadkach, że orzeczona kara powinna zostać wykonana na terytorium państwa
członkowskiego wykonującego nakaz.
Podstawę takiego rozwiązania stanowią w szczególności art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584. W odniesieniu
do dwóch rodzajów europejskiego nakazu aresztowania, których dotyczy ta decyzja ramowa, wspomniane przepisy mają w szczególności
na celu umożliwienie przypisania szczególnej wagi zwiększeniu szans ponownej integracji społecznej osoby ściganej (zob. w szczególności
wyrok z dnia 6 października 2009 r. w sprawie C‑123/08 Wolzenburg, Zb.Orz. s. I‑9621, pkt 62).
Nie istnieją okoliczności, które pozwoliłyby uznać, że prawodawca Unii zmierzał do wyłączenia z zakresu tego celu osoby ścigane
w oparciu o wyrok skazujący wydany zaocznie.
Z jednej strony orzeczenie sądowe wydane zaocznie, w przypadku gdy osoba, której dotyczy, nie została wezwana osobiście lub
w jakikolwiek inny sposób powiadomiona o dacie i miejscu rozprawy, co doprowadziło do wydania tego orzeczenia, jest objęte
zakresem stosowania decyzji ramowej 2002/584, która konkretnie w art. 5 pkt 1 stanowi, że wykonanie nakazu aresztowania wydanego
w następstwie takiego orzeczenia może zostać uzależnione od istnienia gwarancji, iż osoba, której dotyczy nakaz, będzie miała
możliwość złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Z drugiej strony sama w sobie okoliczność, że wspomniany art. 5 pkt 1 ustanawia taką gwarancję w odniesieniu do wykonania
nakazu aresztowania, który został wydany w następstwie orzeczenia zaocznego, nie może prowadzić do tego, że powód lub warunek
wymienione odpowiednio w art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584 w celu zwiększenia szans ponownej integracji
społecznej osoby ściganej nie będą znajdowały zastosowania do takiego nakazu.
W przypadku gdyby wyrok skazujący wydany zaocznie, który w postępowaniu przed sądem krajowym stanowi podstawę nakazu aresztowania,
nie stał się wykonalny, celem przekazania jest właśnie umożliwienie dalszego prowadzenia oskarżenia publicznego lub wszczęcia
nowego postępowania a więc przystąpienia do przekazania w celu przeprowadzenia postępowania karnego, co odpowiada hipotezie
zawartej w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej 2002/584.
Mając na uwadze to, że sytuacja osoby, która została skazana orzeczeniem zaocznym i która nadal ma możliwość zwrócenia się
z wnioskiem o wszczęcie nowego postępowania, jest porównywalna z sytuacją osoby, której dotyczy europejski nakaz aresztowania
wydany w celu przeprowadzenia postępowania karnego, nie ma obiektywnych powodów, które sprzeciwiałyby się temu, by wykonujący
nakaz organ sądowy, który zastosował art. 5 pkt 1 decyzji ramowej 2002/584, zastosował również warunek zawarty w art. 5 pkt 3
tejże decyzji ramowej.
Ponadto jedynie taka interpretacja stwarza obecnie rzeczywistą możliwość zwiększenia szans ponownej integracji społecznej
osoby zamieszkującej w wykonującym nakaz państwie członkowskim, która będąc skazaną orzeczeniem sądowym niepodlegającym jeszcze
wykonaniu, może zostać ponownie osądzona w państwie członkowskim wydającym nakaz.
Wspomniana interpretacja pozwala wreszcie na to, by, jak podkreślił między innymi rząd szwedzki, osoba skazana orzeczeniem
zaocznym nie była zmuszona do rezygnacji z nowego postępowania w państwie członkowskim wydającym nakaz w celu doprowadzenia
do tego, że jej kara zostanie na podstawie art. 4 pkt 6 decyzji ramowej 2002/584 wykonana w państwie członkowskim, w którym
ma ona miejsce zamieszkania w rozumieniu właściwych przepisów tejże decyzji ramowej.
Wynika z tego, że – jak utrzymują wszystkie państwa członkowskie i Komisja Europejska, które przedstawiły uwagi w przedmiocie
pytania pierwszego bądź pytań pierwszego i drugiego, wykonujące nakaz państwo członkowskie ma prawo uzależnić przekazanie
osoby znajdującej się w takiej sytuacji jak I.B. od łącznego zastosowania warunków przewidzianych w art. 5 pkt 1 i 3 decyzji
ramowej 2002/584.
W świetle całości powyższych rozważań na pytania pierwsze i drugie należy odpowiedzieć, że art. 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 decyzji
ramowej 2002/584 należy interpretować w ten sposób, że jeżeli dane państwo członkowskie wykonujące nakaz aresztowania dokonało
transpozycji art. 5 pkt 1 i 3 tej decyzji ramowej do wewnętrznego porządku prawnego, wykonanie europejskiego nakazu aresztowania
wydanego w celach wykonania orzeczonej zaocznie kary w rozumieniu wspomnianego art. 5 pkt 1 może zostać uzależnione od spełnienia
warunku, że osoba, której dotyczy nakaz, będąca obywatelem państwa członkowskiego wykonującego nakaz lub mająca w tym państwie
miejsce zamieszkania zostanie do niego odesłana w celu ewentualnego odbycia kary orzeczonej wobec niej w wyniku ponownego
postępowania przeprowadzonego z jej udziałem w państwie członkowskim wydającym nakaz.

W przedmiocie pytań trzeciego i czwartego
Pytania trzecie i czwarte w rzeczywistości zostały przedstawione wyłącznie na wypadek, gdyby odpowiedź udzielona na pytania
pierwsze i drugie nie skutkowała tym, że w okolicznościach takich jak te, których dotyczy postępowanie przed sądem krajowym,
wykonujący nakaz organ sądowy ma możliwość uzależnienia przekazania osoby zainteresowanej od spełnienia warunku, że osoba
ta zostanie odesłana do państwa członkowskiego wykonującego nakaz.
Mając na uwadze, że taka możliwość uzależnienia przekazania od istnienia gwarancji przewidzianej w art. 5 pkt 3 decyzji ramowej
2002/584 została przez Trybunał dopuszczona w odpowiedzi, której udzielił on na pytania pierwsze i drugie, nie ma potrzeby
udzielenia odpowiedzi na pytania trzecie i czwarte.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:
Artykuły 4 pkt 6 i art. 5 pkt 3 decyzji ramowej Rady 2002/584/WSiSW z dnia 13 czerwca 2002 r. w sprawie europejskiego nakazu
aresztowania i procedury wydawania osób między państwami członkowskimi należy interpretować w ten sposób, że jeżeli dane państwo
członkowskie wykonujące nakaz aresztowania dokonało transpozycji art. 5 pkt 1 i 3 tej decyzji ramowej do wewnętrznego porządku
prawnego, wykonanie europejskiego nakazu aresztowania wydanego w celach wykonania orzeczonej zaocznie kary w rozumieniu wspomnianego
art. 5 pkt 1 może zostać uzależnione od spełnienia warunku, że osoba, której dotyczy nakaz, będąca obywatelem państwa członkowskiego
wykonującego nakaz lub mająca w tym państwie miejsce zamieszkania, zostanie do niego odesłana w celu ewentualnego odbycia
kary orzeczonej wobec niej w wyniku ponownego postępowania przeprowadzonego z jej udziałem w państwie członkowskim wydającym
nakaz.
Podpisy
*
Język postępowania: francuski.