CELEX: 62009CJ0304
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Għajnuna mill-Istat
Għajnuna favur kumpanniji kkwotati fil-Borża reċentement
Irkupru

Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni tal-Komunitajeit Ewropej qed titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi
ma adottatx, fit-termini previsti, l-miżuri kollha neċessarji sabiex tabolixxi l-iskema ta’ għajnuna ddikjarata illegali u
inkompatibbli mas-suq komuni mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/261/KE, tas-16 ta’ Marzu 2005, dwar l-iskema ta’ għajnuna
Nru C 8/2004 (ex NN 164/2003) implementata mill-Italja favur kumpanniji kkwotati fil-Borża reċentement (ĠU 2006, L 94, p.
42), u tirkupra mingħand il-benefiċjarji l-għajnuna mogħtija taħt din l-iskema, ir-Repubblika Taljana naqset milli twettaq
l-obbligi tagħha taħt it-Trattat KE u d-dispożizzjonijiet tal-Artikoli 2 sa 4 ta’ din id-deċiżjoni.

Il-kuntest ġuridiku
Il-premessa 13 tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 659/1999, tat-22 ta’ Marzu 1999, li jistabbilixxi regoli dettaljati għall-applikazzjoni
tal-Artikolu [88 KE] (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 8, Vol. 1, p. 339), tistipula kif ġej:
“Billi f’każijiet ta’ għajnuna llegali li m’hijiex kompatibbli mas-suq komuni, għandha terġa titqajjem kompetizzjoni effettiva;
billi għal dan il-għan huwa meħtieġ li l-għajnuna, li tinkludi l-imgħax, għandha tinġieb lura mingħajr dewmien; billi huwa
xieraq li r-radd lura jsir f’konformità mal-proċeduri tal-liġi nazzjonali; billi l-applikazzjoni ta’ dawk il-proċeduri ma
għandhomx, billi jipprevjenu l-esekuzzjoni immedjata u effettiva tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, timpedixxi l-qawmien mill-ġdid
tal-kompetizzjoni effettiva; billi sabiex jinkiseb dan ir-riżultat, Stati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa
sabiex jassiguraw l-effettività tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni”.
L-Artikolu 14 tar-Regolament Nru 659/1999, intitolat “Rkupru ta’ għajnuna”, jistipula:
“1.      Fejn jittieħdu deċiżjonijiet negattivi f’każijiet ta’ għajnuna llegali, il-Kummissjoni għandha tiddeċiedi li l-Istat Membru
kkonċernat għandu jieħu l-miżuri kollha meħtieġa sabiex jirkupra l-għajnuna mill-benefiċjarju (minn hawn ’l quddiem imsejjħa
‘deċiżjoni ta’ rkupru’). Il-Kummissjoni ma għandhiex teħtieġ ir-rkupru ta’ l-għajnuna jekk dan ikun kuntrarju għal prinċipju
ġenerali tal-liġi tal-Komunità.
2.      L-għajnuna li ser tkun rikuperata skond deċiżjoni ta’ rkupru għandha tinkludi l-imgħax f’rata xierqa ffissata mill-Kummissjoni.
L-imgħax għandu jkun pagabbli mid-data li fiha l-għajnuna llegali kienet fid-disposizzjoni tal-benefiċjarju sad-data li fiha
kienet irkuprata.
3. Mingħajr preġudizzju għall-ebda ordni tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej skond l-Artikolu [242 KE], ir-rkupru
għandu jsir mingħajr dewmien u f’konformità mal-proċeduri tal-liġi nazzjonali ta’ l-Istat Membru kkonċernat, sakemm jippermettu
għall-esekuzzjoni mmedjata u effettiva tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni. Għal dan l-effett u fl-eventwalità ta’ proċedura quddiem
il-qrati nazzjonali, l-Istati Membri kkonċernati għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa li huma disponibbli fis-sistemi
legali rispettivi tagħhom, li jinkludu miżuri proviżjonali, mingħajr preġudizzju għall-liġi tal-Komunità.”
Skont l-Artikolu 23(1) ta’ dan l-istess regolament:
“Fejn l-Istat Membru kkonċernat ma jikkonformax mad-deċiżjonijiet kondizzjonali jew negattivi, b’mod partikolari f’każijiet
imsemmija fl-Artikolu 14, il-Kummissjoni tista’ tirreferi l-argument lill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Komunitajiet Ewropej direttament
f’konformità ma’ l-Artikolu [88(2) KE].”

Il-kuntest fattwali u d-Deċiżjoni 2006/261
Permezz tal-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni 2006/261 tagħha, il-Kummissjoni ddikjarat li l-iskema ta’ għajnuna mill-Istat, implementata
mir-Repubblika Taljana fil-forma ta’ inċentivi fiskali favur kumpanniji kkwotati fil-Borża f’suq regolamentat Ewropew, kienet
inkompatibbli mas-suq komuni.
Hekk kif jirriżulta mill-imsemmija deċiżjoni, l-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni kienet tagħti żewġ tipi ta’ vantaġġi ekonomiċi.
Fl-ewwel lok, introduċiet, favur kumpanniji kkwotati f’Borża regolamentata, rata mnaqqsa ta’ 20 % tat-taxxa fuq id-dħul tal-kumpanniji,
u b’hekk żiedet għal tliet snin il-profitt nett ta’ dawn il-kumpanniji fil-kuntest ta’ kull attività ekonomika. Fit-tieni
lok, l-iskema kellha l-effett li naqqset id-dħul taxxabbli matul is-sena fiskali li fiha l-kumpannija ġiet ikkwotata fil-Borża
għall-ewwel darba. Dan it-tnaqqis barra minn hekk kien ifisser li kienet qed tiġi applikata rata ta’ taxxa reali iktar baxxa
fuq id-dħul tas-sena 2004.
Wara li nfetħet investigazzjoni formali mill-Kummissjoni, l-awtoritajiet Taljani informaw pubblikament lill-benefiċjarji potenzjali
tal-iskema bil-konsegwenzi possibbli tal-konstatazzjoni minn din l-istituzzjoni li l-imsemmija skema kienet tikkostitwixxi
għajnuna inkompatibbli mas-suq komuni. Il-Kummissjoni qieset li, fi kwalunkwe każ, kien meħtieġ li l-għajnuna li diġà setgħet
ingħatat lill-benefiċjarji tiġi rkuprata.
B’mod iktar speċifiku, l-Artikoli 2 sa 4 tad-Deċiżjoni 2006/261 jistipulaw kif ġej:
“Artikolu 2
L-Italja għandha tabolixxi l-iskema ta’ għajnuna […] mis-sena fiskali tad-data ta’ notifika ta’ din id-deċiżjoni.
Artikolu 3
1.      L-Italja għandha tieħu l-miżuri kollha neċessarji sabiex tirkupra mingħand il-benefiċjarji tagħha […] l-għajnuna […] li diġà
tqiegħdet għad-dispożizzjoni tagħhom illegalment.
2.      L-irkupru għandu jseħħ immedjatament skont il-proċeduri fis-seħħ taħt id-dritt nazzjonali, sakemm jippermettu l-eżekuzzjoni
immedjata u effettiva ta’ din id-deċiżjoni.
3.      L-irkupru għandu jsir mill-iktar fis possibbli. B’mod partikolari, meta l-għajnuna tkun diġà ngħatat fil-forma ta’ tnaqqis
tat-taxxi dovuti għas-sena fiskali li tkun għaddejja, l-Italja għandha tirkupra t-taxxa dovuta kollha meta jsir l-aħħar pagament
previst għall-2004. Fil-każijiet l-oħrajn kollha, l-Italja għandha tirkupra t-taxxa dovuta sa mhux iktar tard minn tmiem l-ewwel
sena fiskali li matulha taħbat id-data ta’ notifika ta’ din id-deċiżjoni.
4.      L-għajnuna li għandha tiġi rkuprata tinkludi l-interessi mid-data meta tqiegħdet għad-dispożizzjoni tal-benefiċjarji, sad-data
meta tiġi rkuprata.
5.      L-interessi għandhom jiġu kkalkolati abbażi tal-Kapitolu V tar-Regolament (KE) Nru 794/2004.
6.      Fi żmien xahrejn mid-data tan-notifika ta’ din id-deċiżjoni, l-Italja għandha tinnotifika lill-benefiċjarji tal-għajnuna msemmija
fl-Artikolu 1 bl-obbligu tagħhom li jirrimborsaw l-għajnuna illegali flimkien mal-interessi.
Artikolu 4
F’terminu ta’ xahrejn mid-data ta’ notifika ta’ din id-deċiżjoni, l-Italja għandha tinforma lill-Kummissjoni, billi tuża l-kwestjonarju
li jinsab fl-Anness I ta’ din id-deċiżjoni, bil-miżuri li tkun ħadet sabiex tikkonforma magħha. L-Italja għandha tippreżenta
fl-istess terminu d-dokumenti kollha li jagħtu prova tal-ftuħ effettiv tal-proċedura ta’ rkupru mill-benefiċjarji tal-għajnuna
illegali” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

Ir-rikors ippreżentat kontra d-Deċiżjoni 2006/261
Fis-26 ta’ Mejju 2005, ir-Repubblika Taljana ppreżentat rikors quddiem il-Qorti tal-Prim’Istanza tal-Komunitajiet Ewropej
(li issa saret il-“Qorti Ġenerali”) sabiex tiġi annullata d-Deċiżjoni 2006/261. Ir-Repubblika Taljana ma talbitx miżuri provviżorji.
Permezz ta’ sentenza tal-4 ta’ Settembru 2009, L-Italja vs Il‑Kummissjoni (T‑211/05, Ġabra p. II‑2777), il-Qorti Ġenerali
ċaħdet l-imsemmi rikors. Fis-16 ta’ Novembru 2009, ir-Repubblika Taljana appellat minn din is-sentenza. Dan l-appell, irreġistrat
bin-numru C-458/03 P, bħalissa huwa pendenti quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja.

Il-proċedura prekontenzjuża
Fis-17 ta’ Marzu 2005, id-Deċiżjoni 2006/261 ġiet innotifikata lir-Repubblika Taljana.
Sabiex jeżegwixxu din id-deċiżjoni, l-awtoritajiet Taljani adottaw numru ta’ miżuri u informaw lill-Kummissjoni bihom. B’mod
partikolari, il-proċedura ta’ eżekuzzjoni żvolġiet bil-mod kif ġej:
–        tfassal abbozz ta’ liġi sabiex tiġi eżegwita d-Deċiżjoni 2006/261;
–        minħabba diffikultajiet fil-proċess leġiżlattiv fl-adozzjoni tal-liġijiet, l-awtoritajiet Taljani għażlu, fix-xahar ta’ Lulju
2006, li l-għajnuna illegali tiġi rkuprata permezz ta’ strumenti amministrattivi;
–        l-Agenzia delle Entrate (iktar ’il quddiem l-“Agenzia”) innotifikat bil-quddiem lill-persuni taxxabbli kkonċernati komunikazzjoni
li kien fiha ordni biex iħallsu l-ammonti dovuti fi żmien 60 ġurnata u ffissat kodiċijiet xierqa sabiex il-benefiċjarji jkunu
jistgħu jroddu l-għajnuna li ngħataw flimkien mal-interessi b’mod spontanju; intbagħtu istruzzjonijiet amministrattivi speċjali
lid-direttorati u lill-uffiċċji responsabbli għall-proċeduri ta’ kontroll u ta’ rkupru rilevanti qabel it-30 ta’ Settembru
2006;
–        żewġ kumpanniji ppreżentaw rikors quddiem il-qrati fiskali Taljani, kontra l-atti intiżi biex jirkupraw l-għajnuna; kumpannija
minnhom tilfet fl-ewwel istanza u, imbagħad, ħallset l-ammonti kollha dovuti fl-1 ta’ April 2009; fil-każ ta’ kumpannija oħra
li kienet il-benefiċjarja prinċipali tal-għajnuna, il-Commissione tributaria provinciale di Modena ssospendiet l-att ta’ ordni
għall-ħlas. Il-motiv deċiżiv għal din is-sospensjoni kien il-fatt li l-imsemmi att ta’ ordni ġie adottat mingħajr bażi legali;
il-Commissione tributaria regionale di Bologna, li ddeċidiet l-appell mid-deċiżjoni tal-ewwel istanza li annullat l-imsemmi
att ta’ ordni, ordnat is-sospensjoni tal-proċedura filwaqt li affermat b’mod partikolari li r-rikors għall-annullament tad-Deċiżjoni
2006/261 kien pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali (Kawża T‑211/05, iċċitata iktar ’il fuq).
–        il-leġiżlatur Taljan ipprova jsolvi l-problema proċedurali li rriżultat mis-sospensjoni tal-ordnijiet intiżi biex jirkupraw
l-għajnuna ordnata mill-qrati nazzjonali, billi uża strument leġiżlattiv, bl-adozzjoni tad-digriet-leġiżlattiv Nru 59, tat-8
ta’ April 2008 (GURI Nru 84, tad-9 ta’ April 2008, p. 3, iktar ’il quddiem id-“digriet-leġiżlattiv Nru 59/2008), ikkonvertit
f’liġi bil-liġi Nru 101, tas-6 ta’ Ġunju 2008 (GURI Nru 132, tas-7 ta’ Ġunju 2008, p. 4).
Matul il-proċedura prekontenzjuża kollha, il-Kummissjoni insistiet fuq l-eżekuzzjoni immedjata u effettiva tad-deċiżjoni 2006/261.
Barra minn hekk, hija talbet, diversi drabi, informazzjoni u kjarifiki addizzjonali fuq il-benefiċjarji u l-modalitajiet ta’
adozzjoni tad-dispożizzjonijiet regolamentari ta’ rkupru. It-talbiet tal-Kummissjoni saru, jew minħabba l-insuffiċjenza, f’għajnejha,
tal-informazzjoni mogħtija mill-awtoritajiet Taljani, jew biex tiġi aġġornata l-informazzjoni dwar il-progress fl-irkupru
tal-għajnuna. L-awtoritajiet Taljani informaw lill-Kummissjoni, permezz ta’ diversi ittri konsekuttivi, bl-istat u l-modalitajiet
tal-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni 2006/261.
Il-Kummissjoni ġibdet l-attenzjoni tar-Repubblika Taljana għan-natura insuffiċjenti tal-proċedura ta’ rkupru tal-għajnuna
illegali, peress li l-ammont tal-għajnuna miġbura illegalment u li ma kinitx għadha ġiet irrimborsata kien, fix-xahar ta’
Ottubru 2008, EUR 4 365 265.04 b’kollox (għajnuna u interessi). Konsegwentement, skont il-Kummissjoni, l-irkupru tal-għajnuna
ma għamilx progressi minkejja l-interventi leġiżlattivi. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta dan
ir-rikors.

Fuq ir-rikors

L-argumenti tal-partijiet
Fir-rikors tagħha, il-Kummissjoni ssostni li l-Istat Membru destinatarju ta’ deċiżjoni li tobbligah jirkupra għajnuna illegali
huwa marbut, skont l-Artikolu 249 KE, jadotta l-miżuri kollha xierqa biex jiżgura l-eżekuzzjoni tal-imsemmija deċiżjoni.
Skont il-Kummissjoni, l-obbligu ta’ rkupru jikkostitwixxi sewwasew obbligu li jinkiseb riżultat. Barra minn hekk, l-irkupru
għandu jkun mhux biss effettiv, iżda wkoll immedjat.
Għal dak li jikkonċerna l-abbozz tal-liġi inizjali li r-Repubblika Taljana kellha l-intenzjoni tadotta sabiex teżegwixxi d-Deċiżjoni
2006/261, il-Kummissjoni fakkret diversi drabi li l-għażla ta’ strument leġiżlattiv ma tikkostitwixxix il-mezz l-iktar adegwat
biex tiġi ggarantita l-eżekuzzjoni immedjata u effettiva ta’ din id-deċiżjoni.
L-applikazzjoni tal-proċeduri nazzjonali ma għandhiex tostakola l-kompetizzjoni effettiva milli terġa’ tiġi stabbilita. Dawn
il-proċeduri għandhom, għall-kuntrarju, jiġu adottati bl-intenzjoni li tiġi żgurata l-effettività tad-Deċiżjoni 2006/261.
Il-Kummissjoni tosserva mbagħad li l-unika difiża li tista’ tiġi invokata mir-Repubblika Taljana f’din il-kawża hija dik ibbażata
fuq l-impossibbiltà assoluta li tiġi implementata korrettament id-Deċiżjoni 2006/261. Iżda l-awtoritajiet Taljani qatt ma
invokaw xi impossibbiltà assoluta f’dan ir-rigward.
Il-kundizzjoni dwar l-eżistenza ta’ impossibbiltà assoluta li tiġi implementata deċiżjoni ma tiġix sodisfatta meta l-Istat
Membru konvenut ma jagħmel xejn ħlief, bħal f’dan il-każ, jinforma lill-Kummissjoni bid-diffikultajiet ġuridiċi, politiċi
jew prattiċi li l-implementazzjoni tad-Deċiżjoni 2006/261 toħloq, mingħajr ma jieħu l-passi neċessarji sabiex jirkupra l-għajnuna
mingħand l-impriżi kkonċernati u mingħajr ma jipproponi lill-Kummissjoni metodi alternattivi, għall-implementazzjoni ta’ din
id-deċiżjoni, li jippermettu li jiġu megħluba dawn id-diffikultajiet.
Fir-rigward tad-deċiżjonijiet tal-qrati nazzjonali li ordnaw il-miżuri ta’ sospensjoni, il-Kummissjoni tenfasizza li l-prinċipju
ta’ effettività għandu japplika wkoll għall-qrati nazzjonali. Quddiem talba eventwali għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tal-miżura
ta’ rkupru ppreżentata mill-benefiċjarju, il-qorti nazzjonali tkun marbuta tapplika l-kundizzjonijiet previsti mill-ġurisprudenza
sabiex tevita li d-deċiżjoni ta’ rkupru tiġi pprivata mill-effettività tagħha. F’din il-kawża, il-miżuri ta’ sospensjoni applikati
mill-qrati nazzjonali ma jissodisfawx ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-imsemmija ġurisprudenza.
Minkejja li, skont id-digriet-leġiżlttiv Nru 59/2008, imsemmi fil-punt 12 ta’ din is-sentenza, fil-każ ta’ sospensjoni bbażata
fuq motivi li għandhom x’jaqsmu mal-illegalità tad-deċiżjoni ta’ rkupru, il-qorti nazzjonali għandha, bħala regola, tordna
r-rinviju għal deċiżjoni preliminari immedjata tal-kwistjoni quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, il-Kummissjoni hija tal-opinjoni
li ma jidhirx li din il-leġiżlazzjoni nazzjonali kellha effett sinjifikattiv fuq il-prassi proċedurali tal-qrati nazzjonali.
Fil-fatt, il-Kummissjoni tenfasizza li iktar minn erba’ snin wara l-adozzjoni tad-Deċiżjoni 2006/261, l-awtoritajiet Taljani
rkupraw biss 25.91 % tal-għajnuna li għaliha ntbagħtet ordni għall-ħlas.
Għal dak li jirrigwarda r-rikors għall-annullament tad-Deċiżjoni 2006/261, ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali, il-Kummissjoni
tenfasizza li r-Repubblika Taljana kkontestat din id-deċiżjoni mingħajr ma talbet is-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tagħha. Madankollu,
id-digriet tal-Commissione tributaria provinciale di Modena ma jagħmel l-ebda riferiment għall-eżistenza tal-proċedura quddiem
il-Qorti Ġenerali, u lanqas ma jagħmel riferiment għal xi vizzji fl-imsemmija deċiżjoni, iżda huwa bbażat biss fuq l-allegat
nuqqas ta’ bażi legali tal-ordni intiż biex tiġi rkuprata l-għajnuna maħruġ mill-awtoritajiet Taljani.
Fir-rigward, fl-aħħar nett, taż-żewġ kumpanniji benefiċjarji tal-għajnuna, il-Kummissjoni tirrileva li, mill-31 ta’ Ottubru
2008, ma ġie kkomunikat ebda aġġornament fuq is-sitwazzjoni tal-azzjoni li għaddejja fit-tieni istanza, kif ukoll fuq l-istat
tal-irkupru. Din is-sitwazzjoni tikkostitwixxi ksur tal-obbligu tal-awtoritajiet Taljani li jagħtu informazzjoni kemm skont
l-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni 2006/261, kif ukoll skont l-Artikolu 10 KE.
Ir-Repubblika Taljana ssostni li d-dritt tal-Unjoni ma jimponix li għandha tiġi segwita proċedura speċifika għall-finijiet
tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat iżda jeżiġi biss li l-applikazzjoni tal-proċeduri nazzjonali tkun suġġetta għall-kundizzjoni
li din tippermetti l-eżekuzzjoni immedjata u effettiva tad-deċiżjoni 2006/261.
Skont il-Kostituzzjoni Taljana, hija biss miżura leġiżlattiva li tista’ tirregola l-attività amministrattiva ta’ rkupru u
l-ammonti li għandhom jiġu rrimborsati f’dan il-kuntest. Barra minn hekk, l-abbozz tal-liġi msemmi fil-punt 17 ta’ din is-sentenza
huwa intiż biex jiffavorixxi l-ħlas lura spontanju tal-għajnuna, preċiżament sabiex titħaffef il-fazi ta’ rkupru.
Ir-Repubblika Taljana tirrileva wkoll li l-fatt li l-Istat Membru destinatarju ma jistax iqajjem motivi oħrajn għajr l-eżistenza
ta’ impossibbiltà ta’ eżekuzzjoni assoluta, ma jipprekludix lil Stat Membru li, fl-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni bħal dik li tat
lok għal din il-kawża, jiltaqa’ ma’ diffikultajiet imprevisti u li ma kinux previdibbli jew jinduna b’konsegwenzi li ma kinux
ġew ikkunsidrati mill-Kummissjoni milli jinformaha b’dawn il-problemi biex jiġu kkunsidrati minnha, filwaqt li jipproponi
emendi xierqa għad-deċiżjoni inkwistjoni.
Fil-korrispondenza voluminuża skambjata bejn il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Taljani, dawn tal-aħħar issenjalaw kemm ir-raġunijiet
għalfejn ħasbu li kellhom jipproċedu permezz tal-adozzjoni ta’ regola speċifika kif ukoll iċ-ċirkustanzi imprevisti li, sussegwentement,
wasslu għall-adozzjoni ta’ proċedura ta’ rkupru differenti minn dik maħsuba fil-bidu, jiġifieri proċedura ta’ implementazzjoni
permezz ta’ strumenti amministrattivi.
Fir-rigward tal-miżuri ġudizzjarji ta’ sospensjoni, ir-Repubblika Taljana ssostni li d-deċiżjoni tal-Commissione tributaria
provinciale di Modena li tissospendi l-att tal-ordni għall-ħlas ngħatat minkejja li l-Agenzia insistiet fuq il-legalità tal-irkupru
kif ukoll fuq l-applikabbiltà diretta tad-Deċiżjoni 2006/261 fl-ordinament legali Taljan. Għal dak li jirrigwarda l-proċedura
quddiem il-Commissione tributaria regionale di Bologna, l-Agenzia ppreżentat quddiem din il-qorti talba għall-annullament
tad-digriet ta’ sospensjoni deċiż mill-qorti msemmija l-aħħar. Wara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali L-Italja vs Il-Kummissjoni,
iċċitata iktar ’il fuq, li permezz tagħha hija ċaħdet ir-rikors kontra d-Deċiżjoni 2006/261, l-Agenzia reġgħet talbet ir-revoka
tad-digriet inkwistjoni.
Għal dak li jirrigwarda, fl-aħħar nett, il-motiv tal-Kummissjoni bbażat fuq il-ksur tal-obbligu li tingħata informazzjoni,
ir-Repubblika Taljana pproduċiet, fir-risposta tagħha, deskrizzjoni qasira addizzjonali tal-ammonti li kienu nġabru kif ukoll
tal-proċeduri kontenzjużi li kienu għaddejjin f’dan ir-rigward.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li l-Istat Membru destinatarju ta’ deċiżjoni li tobbligah jirkupra għajnuna illegali
huwa marbut, skont l-Artikolu 249 KE, jieħu l-miżuri kollha neċessarji biex jiżgura l-eżekuzzjoni ta’ din id-deċiżjoni (ara
s-sentenza tal-5 ta’ Ottubru 2006, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑232/05, Ġabra p. I‑10071, punt 42 u l-ġurisprudenza ċċitata).
L-Istat Membru għandu jirnexxilu jirkupra b’mod effettiv l-ammonti dovuti (ara s-sentenza Il-Kummissjoni vs Franza, iċċitata
iktar ’il fuq, punt 42). Irkupru tardiv, wara t-termini mogħtija, ma jistax jissodisfa r-rekwiżiti tat-Trattat (ara, f’dan
is-sens, is-sentenza tal-14 ta’ Frar 2008, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, C‑419/06, punti 38 u 61).
Skont l-Artikolu 3(3) tad-Deċiżjoni 2006/261, ir-Repubblika Taljana kienet marbuta tabolixxi l-iskema ta’ għajnuna inkwistjoni
fl-iqsar żmien possibbli. B’mod partikolari, meta l-għajnuna kienet diġà ngħatat fil-forma ta’ tnaqqis tat-taxxi dovuti għas-sena
fiskali li kienet għaddejja, dan l-Istat membru kellu jirkupra t-taxxa dovuta kollha bl-interessi meta sar l-aħħar pagament
previst għall-2004. Fil-każijiet l-oħra kollha, it-taxxa eżiġibbli, flimkien mal-interessi, kellha tiġi rkuprata sa mhux iktar
tard minn tmiem l-ewwel sena fiskali li matulha ħabtet id-data ta’ notifika tal-imsemmija deċiżjoni, jiġifieri s-17 ta’ Marzu
2005.
F’din il-kawża, ma huwiex ikkontestat li, diversi snin wara n-notifika tad-Deċiżjoni 2006/261 lir-Repubblika Taljana u wara
li skadew it-termini kollha stabbiliti minnha, parti kunsiderevoli mill-għajnuna illegali għadha ma ġietx irkuprata minn dan
l-Istat Membru. Sitwazzjoni bħal din hija manifestament irrikonċiljabbli mal-obbligu ta’ dan tal-aħħar li jasal għal irkupru
effettiv tal-ammonti dovuti u tikkostitwixxi ksur tad-dmir ta’ eżekuzzjoni immedjata u effettiva tad-Deċiżjoni 2006/261.
Fir-rigward tal-argumenti tar-Repubblika Taljana ppreżentati biex tiddefendi ruħha, għandu jiġi rrilevat li, skont ġurisprudenza
stabbilita, l-unika difiża li tista’ tiġi invokata minn Stat Membru kontra rikors għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu ppreżentat
mill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 88(2) KE hija dik ibbażata fuq impossibbiltà assoluta li tiġi implementata korrettament
id-deċiżjoni inkwistjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-20 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑177/06,
Ġabra p. I‑7689, punt 46, u tat-13 ta’ Novembru 2008, Il‑Kummissjoni vs Franza, C‑214/07, Ġabra p. I‑8357, punt 44).
Il-kundizzjoni ta’ impossibbiltà assoluta li tiġi implementata deċiżjoni ma tiġix sodisfatta meta l-Istat Membru konvenut
ma jagħmel xejn ħlief jinforma lill-Kummissjoni bid-diffikultajiet ġuridiċi, politiċi jew prattiċi li l-implementazzjoni tad-deċiżjoni
toħloq, mingħajr ma jieħu l-passi neċessarji sabiex jirkupra l-għajnuna mingħand l-impriżi kkonċernati u mingħajr ma jipproponi
lill-Kummissjoni metodi alternattivi, għall-implementazzjoni tad-deċiżjoni, li jippermettu li jiġu megħluba dawn id-diffikultajiet
(ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-14 ta’ Diċembru 2006, Il-Kummissjoni vs Spanja, C‑485/03 sa C-490/03, Ġabra p. I‑11887,
punt 74, u tat-13 ta’ Novembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza, C‑214/07, iċċitata iktar ’il fuq, punt 46).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li Stat Membru li, fl-eżekuzzjoni ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ għajnuna
mill-Istat, jiltaqa’ ma’ diffikultajiet imprevisti li ma kinux prevedibbli jew jinduna b’konsegwenzi li ma kinux ġew ikkunsidrati
mill-Kummissjoni, għandu jinforma lill-Kummissjoni b’dawn il-problemi biex jiġu kkunsidrati minnha, filwaqt li jipproponi
emendi xierqa għad-deċiżjoni inkwistjoni. Fil-każ bħal dan, l-Istat Membru u l-Kummissjoni għandhom, skont ir-regola li timponi
fuq l-Istati Membri u fuq l-istituzzjonijiet tal-Unjoni dmirijiet reċiproċi ta’ kooperazzjoni leali, li fuqha huwa bbażat,
b’mod partikolari, l-Artikolu 10 KE, jikkollaboraw b’
bona fide
sabiex jegħlbu d-diffikultajiet filwaqt li jiġu osservati b’mod sħiħ id-dispożizzjonijiet tat-Trattat u, b’mod partikolari,
dawk dwar l-għajnuna (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-4 ta’ April 1995, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑348/93, Ġabra p. I‑673,
punt 17; tal-1 ta’ April 2004, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑99/02, Ġabra p. I‑3353, punt 17; tal-1 ta’ Ġunju 2006, Il-Kummissjoni
vs L-Italja, C‑207/05, punt 47, u tas-6 ta’ Diċembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑280/05, punt 20).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li, fil-kuntatti tagħha mal-Kummissjoni kif ukoll fil-kuntest tal-proċedura quddiem
il-Qorti tal-Ġustizzja, ir-Repubblika Taljana ma invokatx l-impossibbiltà assoluta li teżegwixxi d-Deċiżjoni 2006/261, l-unika
difiża ammissibbli skont il-ġurisprudenza msemmija fil-punt 35 ta’ din is-sentenza.
Fir-realtà, il-Gvern Taljan sempliċement għarraf lill-Kummissjoni bid-diffikultajiet ġuridiċi, politiċi jew prattiċi maħluqa
mill-implementazzjoni tal-imsemmija deċiżjoni.
Huwa minnu li, matul il-proċedura ta’ rkupru, il-leġiżlatur Taljan ħa pass serju sabiex jiggarantixxi l-effettività ta’ dan
l-irkupru billi adotta d-digriet-leġiżlattiv Nru 59/2008. B’mod partikolari, mill-proċess jirriżulta li dan id-digriet leġiżlattiv,
intiż biex tiġi riżolta l-problema proċedurali tas-sospensjoni tal-ordnijiet intiżi biex tiġi rkuprata l-għajnuna ordnata
mill-qrati nazzjonali, kellu l-għan li jħaffef ir-riżoluzzjoni tal-kawżi pendenti.
Madankollu, id-digriet-leġiżlattiv Nru 59/2008 ma ppermettiex li jiġi rrimedjat id-dewmien fl-irkupru tal-għajnuna koperta
mid-Deċiżjoni 2006/261. Fil-fatt, ġie adottat biss fit-8 ta’ April 2008, jiġifieri wara s-7 ta’ Frar 2007, id-data tad-deċiżjoni
tal-Commissione tributaria provinciale di Modena li ssospendiet l-att ta’ ordni għall-ħlas mibgħut lill-benefiċjarju prinċipali
tal-għajnuna illegali. Barra minn hekk, minkejja d-dħul fis-seħħ ta’ dan id-digriet-leġiżlattiv, il-proċedura dwar il-benfiċjarju
prinċipali tal-għajnuna ġiet sospiża mill-qorti tal-appell.
Għandu jiġi osservat li l-passi leġiżlattivi intiżi sabiex tiġi ggarantita l-eżekuzzjoni, mill-qrati nazzjonali, ta’ deċiżjoni
tal-Kummissjoni li tobbliga lil Stat Membru jirkupra għajnuna illegali, li jittieħdu b’mod tardiv jew li jirriżulta li huma
ineffettivi, ma jissodisfawx ir-rekwiżiti li jirriżultaw mill-ġurisprudenza msemmija fil-punti 31 u 32 ta’ din is-sentenza.
Għandu jingħad ukoll li, fi kwalunkwe każ, l-awtoritajiet Taljani ma ppreżentaw ebda talba ntiża biex tiġi emendata jew irrevokata
d-deċiżjoni tal-Commissione tributaria provinciale di Modena tas-7 ta’ Frar 2007, li ordnat is-sospensjoni tal-att ta’ ordni
għall-ħlas, għalkemm, kif ammettiet ir-Repubblika Taljana matul is-seduta għas-sottomissjonijiet orali, talba bħal din tista’
tiġi ppreżentata f’din it-tip ta’ proċedura. Fl-aħħar nett, fil-ġurnata meta nżammet is-seduta f’din il-kawża, ir-Repubblika
Taljana ma kinitx għadha ħadet passi sabiex tneħħi s-sospensjoni tal-proċedura fl-appell, ordnata mill-Commissione tributaria
regionale di Bologna fil-21 ta’ Jannar 2010.
Fir-rigward, barra minn hekk, tal-argument tal-Kummissjoni dwar il-possibbiltà li għandhom il-qrati nazzjonali li jadottaw
miżuri ta’ sospensjoni matul il-proċedura ta’ rkupru tal-għajnuna, għandu jitfakkar li l-imsemmija qrati huma obbligati, skont
l-Artikolu 14(3) tar-Regolament Nru 659/1999, jiggarantixxu l-effettività sħiħa tad-deċiżjoni li tordna l-irkupru tal‑għajnuna
illegali u jsibu soluzzjoni konformi mal-għan ta’ din id‑deċiżjoni (ara s-sentenza tal-20 ta’ Mejju 2010, Scott u Kimberly
Clark, C‑210/09, Ġabra p. I_4613, punt 29).
Għal dak li jirrigwarda l-miżuri provviżorji ta’ sospensjoni adottati mill-qrati Taljani, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza
stabbilita (ara, b’mod parikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Frar 1991, Zuckerfabrik Süderdithmarschen u Zuckerfabrik Soest,
C‑143/88 u C‑92/89, Ġabra p. I‑415, u tad-9 ta’ Novembru 1995, Atlanta Fruchthandelsgesellschaft
et
(I), C‑465/93, Ġabra p. I‑3761), tali miżuri jistgħu jingħataw sakemm jiġu sodisfatti ċerti kundizzjonijiet, jiġifieri:
–        jekk dik il-qorti jkollha dubji serji dwar il-validità tal-att tal-Unjoni u jekk, fil-każ li ma tressqitx quddiem il-Qorti
tal-Ġustizzja l-kwistjoni tal-validità tal-att ikkontestat, hija għandha tressaq din it-talba lill-Qorti tal-Ġustizzja;
–        fil-każ ta’ urġenza fis-sens li l-miżuri provviżorji huma neċessarji biex jiġi evitat li l-parti li titlobhom tbati dannu
serju u irreperabbli;
–        jekk il-qorti tieħu inkunsiderazzjoni debitament l-interessi tal-Komunità;
–        jekk, fl-evalwazzjoni ta’ dawn il-kundizzjonijiet kollha, il-qorti nazzjonali tosserva d-deċiżjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
jew tal-Qorti Ġenerali li jiddeċiedu fuq il-legalità tal-att tal-Unjoni jew digriet għal miżuri provviżorji intiż biex jingħataw,
fil-livell tal-Unjoni Ewropea, miżuri provviżorji simili.
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li l-qorti nazzjonali ma tistax sempliċiment tadixxi lill-Qorti tal-Ġustizzja b’rinviju għal
deċiżjoni preliminari biex tagħti deċiżjoni fuq il-validità ta’ att, iżda għandha tindika, meta tordna l-miżuri provviżorji,
ir-raġunijiet għalfejn hija tqis li l-Qorti tal-Ġustizzja ser tikkonstata l-invalidità tal-att tal-Unjoni (sentenza Atlanta
Fruchthandelsgesellschaft
et
(I), iċċitata iktar ’il fuq, punt 36).
Ir-rekwiżiti msemmija fiż-żewġ punti preċedenti huma applikabbli wkoll għal kull azzjoni ntiża biex tinkiseb is-sospensjoni
tal-proċedura fl-appell, li fil-kuntest tagħha ġie kkontestat l-annullament fl-ewwel istanza tal-att nazzjonali intiż biex
tiġi rkuprata l-għajnuna illegali.
Għandu jiġi eżaminat jekk, f’dan il-każ, id-deċiżjonijiet tal-qrati Taljani jissodisfawx l-imsemmija rekwiżiti.
L-atti ta’ sospensjoni, fil-kuntest tal-proċedura ta’ rkupru dwar il-benefiċjarju prinċipali tal-għajnuna illegali, ġew adottati
mill-qrati Taljani għal żewġ motivi. Fl-ewwel lok, permezz ta’ deċiżjoni tas-7 ta’ Frar 2007, il-Commissione tributaria provinciale
di Modena ssospendiet l-att ta’ ordni għar-rimbors tal-għajnuna. Il-motiv deċiżiv għal din is-sospensjoni kien il-fatt li
l-imsemmi att ta’ ordni ġie adottat mingħajr bażi legali. Fit-tieni lok, permezz tad-deċiżjonijiet tas-26 ta’ Mejju 2009 u
tal-21 ta’ Jannar 2010, il-Commissione tributaria regionale di Bologna ssospendiet il-proċedura fl-appell, li fil-kuntest
tagħha ġie kkontestat l-annullament fl-ewwel istanza tal-imsemmi att ta’ ordni, għar-raġuni li r-rikors għall-annullament
tad-Deċiżjoni 2006/261 kien pendenti quddiem il-Qorti Ġenerali (Kawża T-211/05).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li l-ewwel wieħed miż-żewġ motivi imsemmija iktar ’il fuq ma jistax jiġġustifika, fid-dawl
tal-ġurisprudenza li tirriżulta mis-sentenzi ċċitati iktar ’il fuq Zuckerfabrik Süderdithmarschen u Zuckerfabrik Soest u Atlanta
Fruchthandelsgesellschaft
et
(I), iċċitata iktar ’il fuq, is-sospensjoni tal-att intiż biex tiġi rkuprata l-għajnuna illegali.
Fir-rigward tat-tieni wieħed mill-imsemmija motivi, għandu jiġi kkonstatat li deċiżjoni ta’ qorti nazzjonali li għandha l-intenzjoni
tisspospendi l-proċedura neċessarja biex tiżgura l-implementazzjoni effettiva ta’ deċiżjoni tal-Kummissjoni li tobbliga lill-Istat
Membru jirkupra l-għajnuna illegali, minħabba l-fatt li l-legalità tal-imsemmija deċiżjoni hija kkontestata quddiem il-Qorti
Ġenerali, li tiġġustifika din is-sospensjoni, hekk kif tfakkar fil-punt 46 ta’ din is-sentenza, billi tesponi l-argumenti
intiżi biex tiġi stabbilita l-invalidità tad-deċiżjoni inkwistjoni.
Dan ir-rekwiżit huwa kkonfermat mill-fatt li rikors għal annullament ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali kontra deċiżjoni
li tordna l-irkupru ta’ għajnuna ma jissospendix l-obbligu li tiġi eżegwita din id-deċiżjoni (ara s-sentenza tas-6 ta’ Diċembru
2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja, iċċitata iktar ’il fuq, punt 21). L-istess japplika meta s-sentenza tal-Qorti Ġenerali,
mogħtija fil-kuntest ta’ dan ir-rikors, tiġi appellata quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja. F’dan ir-rigward, għandu jingħad ukoll
li, f’dan il-każ, ir-Repubblika Taljana ma talbitx miżuri provviżorji fil-kuntest tal-imsemmi rikors għal annullament.
Issa, il-qrati Taljani ma jindikawx, fid-deċiżjonijiet tagħhom, ir-raġunijiet għalfejn il-qrati tal-Unjoni għandhom jikkonstataw
l-invalidità tad-Deċiżjoni 2006/261. Barra minn hekk, il-proċedura ġiet sospiża bid-deċiżjoni tal-21 ta’ Jannar 2010, minħabba
l-eżistenza ta’ rikors ippreżentat quddiem il-Qorti Ġenerali kontra d-deċiżjoni 2006/261, minkejja l-fatt li din tal-aħħar
kienet ċaħdet dan ir-rikors permezz ta’ sentenza tal-4 ta’ Settembru 2009.
Fl-aħħar lok, għal dak li jikkonċerna l-kundizzjonijiet l-oħra li għandhom jiġu sodisfatti skont il-ġurisprudenza msemmija
fil-punt 45 ta’ din is-sentenza, huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li d-deċiżjonijiet nazzjonali inkwistjoni ma jirreferux
għall-interess tal-Unjoni u li l-Commissione tributaria regionale di Bologna ma ttrattatx, fid-deċiżjonijiet tagħha tas-26
ta’ Mejju 2009 u tal-21 ta’ Jannar 2010, il-kwistjoni tal-urġenza tal-miżuri ordnati.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li d-deċiżjonijiet ta’ sospensjoni ttieħdu mill-qrati Taljani bi ksir manifest
tar-rekwiżiti tad-dritt tal-Unjoni fir-rigward tal-irkupru tal-għajnuna mill-Istat.
Mis-suespost jirriżulta li dan ir-rikors huwa fondat inkwantu l-Kummissjoni tallega li r-Repubblika Taljana ma ħaditx, fit-termini
previsti, il-miżuri kollha meħtieġa sabiex tabolixxi l-iskema ta’ għajnuna ddikjarata illegali u inkompatibbli mas-suq komuni
mid-Deċiżjoni 2006/261 u tirkupra mingħand il-benefiċjarji l-għajnuna mogħtija skont l-imsemmija skema.
Fid-dawl tal-konklużjoni li tinsab fil-punt preċedenti, ma hemmx għalfejn tingħata deċiżjoni fuq it-talbiet tal-kummissjoni
intiżi sabiex ir-Repubblika Taljana tiġi kkundannata talli ma informatx lill-Kummissjoni dwar il-miżuri msemmija fl-imsemmi
punt, peress li dan l-Istat Membru fil-fatt ma implementax id-Deċiżjoni 2006/261 fit-terminu previst (ara s-sentenzi ċċitati
iktar ’il fuq tal-4 ta’ April 1995, Il-Kummissjoni vs L-Italja, punt 31; tal-14 ta’ Diċembru 2006, Il-Kummissjoni vs Spanja,
punt 82; tal-20 ta’ Settembru 2007, Il-Kummissjoni vs Spanja, punt 54; tas-6 ta’ Diċembru 2007, Il-Kummissjoni vs L-Italja,
punt 30, u tat-13 ta’ Novembru 2008, Il-Kummissjoni vs Franza, punt 67).
Għaldaqstant, għandu jiġi kkonstatat li, billi ma adottatx, fit-termini previsti, il-miżuri kollha neċessarji sabiex tabolixxi
l-iskema ta’ għajnuna ddikjarata illegali u inkompatibbli mas-suq komuni mid-Deċiżjoni 2006/261 u tirkupra mingħand il-benefiċjarji
l-għajnuna mogħtija taħt din l-iskema, ir-Repubblika Taljana naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli 2 u 3 ta’
din id-deċiżjoni.

Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu. Peress
li l-Kummissjoni talbet li r-Repubblika Taljana tiġi kkundannata għall-ispejjeż u din tal-aħħar tilfet, hemm lok li hija tiġi
kkundannata għall-ispejjeż.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi ma adottatx, fit-termini previsti, il-miżuri kollha neċessarji sabiex tabolixxi l-iskema ta’ għajnuna ddikjarata illegali
u inkompatibbli mas-suq komuni mid-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2006/261/KE, tas-16 ta’ Marzu 2005, dwar l-iskema ta’ għajnuna
Nru C 8/2004 (ex NN 164/2003) implementata mill-Italja favur kumpanniji kkwotati fil-Borża reċentement, u tirkupra mingħand
il-benefiċjarji l-għajnuna mogħtija taħt din l-iskema, ir-Repubblika Taljana naqset milli twettaq l-obbligi tagħha taħt l-Artikoli
2 u 3 ta’ din id-deċiżjoni.
2)
Ir‑Repubblika Taljana hija kkundannata għall‑ispejjeż.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: it-Taljan.