CELEX: 62004CJ0441
Moviment liberu ta' merkanzija
Artikoli 28 KE u 30 KE
Miżuri li għandhom effett ekwivalenti
Bejgħ fuq l-għatba tal-bieb
Bejgħ ta' ġojjelli tal-fidda
Projbizzjoni

1       It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni ta' l-Artikolu 28 KE u 30 KE.
2       Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta' proċedura bejn il-kumpannija A-Punkt Schmuckhandels GmbH (iktar 'il quddiem
"A-Punkt") u s-Sinjura Schmidt intiża li twaqqaf lil din ta' l-aħħar milli tbiegħ, fuq l-għatba tal-bieb, ġojjelli tal-fidda.

Il-kuntest ġuridiku nazzjonali
3       L-Artikolu 57(1) tal-Kodiċi Awstrijak dwar il-professjonijiet artiġjanali, kummerċjali u industrijali (Gewerbeordnung, BGBl.,
194/1994, iktar 'il quddiem il-"GewO") jipprojbixxi l-bejgħ kif ukoll it-teħid ta' ordnijiet fuq l-għatba tal-bieb ta’ ċerti
merkanziji, b’mod partikolari ta’ ġojjelli tal-fidda, kif ġej:
"Huma pprojbiti ż-żjarat lil persuni privati sabiex jittieħdu ordnijiet fir-rigward tal-bejgħ ta’ supplementi ta' l-ikel,
ħut, mediċini, aċċessorji mediċi, arloġġi ta' l-idejn u mhux ta' l-idejn ta' metall prezzjuż, prodotti tad-deheb, tal-fidda
jew tal-platinu, ġojjelli u ħaġar prezzjuż, armi u munizzjonijiet, artikli pirotekniċi, prodotti kożmetiċi, ġebel tal-qabar,
monumenti funerarji u l-aċċessorji tagħhom kif ukoll kuruni u dekorazzjonijiet oħrajn għall-qabar. Huma pprojbiti wkoll attivitajiet
promozzjonali, inklużi laqgħat ta' promozzjoni u ta' pariri, fir-rigward ta' dawn il-merkanziji, organizzati fi djar privati
u li huma indirizzati lil persuni privati, kemm jekk l-attività promozzjonali tkun organizzata min-negozjant stess jew minn
terza persuna. […]"

Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
4       Is-Sinjura Schmidt tmexxi impriża li għandha l-uffiċċju prinċipali tagħha fil-Ġermanja. Hija ddur minn post għall-ieħor sabiex
tbiegħ ġojjelli fit-territorju ta' l-Unjoni Ewropea, billi tinnegozja ma' l-individwi fi djar privati. B'hekk hija toffri
għal bejgħ ġojjelli tal-fidda u tieħu ordnijiet għal tali ġojjelli. Il-prezz mitlub għal kull wieħed mill-ġojjelli ma jeċċedix
l-40 EUR.
5       Fit-18 ta' Diċembru 2003, is-Sinjura Schmidt organizzat, f'dar privata, "laqgħa fuq il-ġojjelli" fi Klagenfurt, fl-Awstrija.
Wara din il-laqgħa, A-Punkt, li hija kompetitriċi, fetħet proċeduri ġudizzjarji kontra s-Sinjura Schmidt quddiem il-Landesgericht
Klagenfurt sabiex hija tiġi ordnata tieqaf teżerċita l-attività tagħha peress li tali attività hija pprojbita mill-Artikolu
57(1) tal-GewO.
6       Is-Sinjura Schmidt tikkontesta t-talbiet tar-rikorrenti fil-kawża prinċipali, billi ssostni li l-Artikolu 57 tal-GewO jikser
il-moviment liberu ta' merkanzija kif previst fl-Artikolu 28 KE. Hija tenfasizza, b'mod partikolari, li bejgħ fuq l-għatba
tal-bieb ta' ġojjelli tal-fidda huwa legali kemm fil-Ġermanja kif ukoll fl-Italja u fir-Renju Unit.
7       F'dawn iċ-ċirkustanzi, il-Landgericht Klagenfurt iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tibgħat lill-Qorti tal-Ġustizzja
s-segwenti domandi preliminari:
"1)       L-Artikoli 28 KE u 30 KE għandhom jiġu interpretati fis-sens li dawn jiggarantixxu l-libertà tal-konvenuta li tiddistribwixxi,
fil-kuntest ta' l-attivitajiet professjonali tagħha, ġojjelli tal-fidda permezz ta' żjarat lil persuni privati sabiex tbiegħ
jew tieħu ordnijiet għal dawn il-ġojjelli?
2)       Jekk iva, il-leġiżlazzjoni ta' Stat Membru, li tipprojbixxi d-distribuzzjoni ta' ġojjelli tal-fidda permezz ta' żjarat lil
persuni privati sabiex tbiegħ jew tieħu ordnijiet għal dawn il-ġojjelli, tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu
ta' merkanzija skond l-Artikoli 28 KE u 30 KE?
3)       Jekk ir-risposta għal din l-aħħar domanda hija iva, dispożizzjoni nazzjonali li, bi ksur ta' l-Artikoli 28 KE u 30 KE, tipprojbixxi
d-distribuzzjoni ta' ġojjelli tal-fidda permezz ta' żjarat lil persuni privati sabiex tbiegħ jew tieħu ordnijiet għal dawn
il-ġojjelli, tikser id-dritt ta' persuna li tiddistribwixxi tali ġojjelli b'dan il-mod?"

Fuq id-domandi preliminari
8       Permezz tat-tliet domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju ssaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikoli
28 KE u 30 KE jipprekludux dispożizzjoni nazzjonali, bħall-Artikolu 57 tal-GewO, li tipprojbixxi l-bejgħ kif ukoll it-teħid
ta' ordnijiet fuq l-għatba tal-bieb ta' ġojjelli tal-fidda.
9       Qabel kollox, għandu jiġi kkonstatat li l-Artikolu 57 tal-GewO jeskludi metodu ta' kummerċjalizzazzjoni għal dawn it-tipi
ta' ġojjelli. Barra minn hekk, il-proċedura fil-kawża prinċipali toriġina minn sitwazzjoni fejn persuna li tmexxi impriża
li l-uffiċċju prinċipali tagħha jinsab fil-Ġermanja organizzat sistema ta' bejgħ fuq l-għatba tal-bieb fl-Awstrija. F'dawn
iċ-ċirkustanzi, is-sistema nazzjonali li tipprojbixxi l-bejgħ fuq l-għatba tal-bieb taqa' taħt il-moviment liberu ta' merkanzija.
10     Id-Direttiva tal-Kunsill, ta' l-20 ta' Diċembru 1985, dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi rigward kuntratti nnegozjati barra
mill-lok tan-negozju (ĠU L 372, p. 31) hija intiża sabiex tarmonizza parzjalment ir-regoli għall-protezzjoni ta' konsumaturi
kontra ċerti metodi ta' kummerċjalizzazzjoni, fosthom il-bejgħ magħmul waqt żjara ta' negozjant lil persuna privata.
11     Mingħajr il-bżonn li l-livell ta' armonizzazzjoni milħuq mill-imsemmija Direttiva jiġi eżaminat b'mod dettaljat, huwa paċifiku
li l-Istati Membri għandhom is-setgħa, abbażi ta' l-Artikolu 8 tad-Direttiva, li jadottaw jew iżommu dispożizzjonijiet li
huma iktar favorevoli mill-imsemmija Direttiva għal dak li għandu x'jaqsam mal-protezzjoni tal-konsumaturi.
12     Kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, l-Istati Membri jistgħu, għal dan l-iskop, jintroduċu jew iżommu
restrizzjoni totali jew parzjali fir-rigward ta' kuntratti miftehma barra minn stabbilimenti kummerċjali (ara s-sentenzi tas-16
ta' Mejju 1989, Buet u EBS, 382/87, Ġabra p. 1235, punt 16, u ta' l-14 ta' Marzu 1991, Di Pinto, C-361/89, Ġabra p. I-1189,
punt 21). Madankollu, din is-setgħa għandha tiġi eżerċitata billi jiġi rrispettat il-prinċipju tal-moviment liberu ta' merkanzija,
liema prinċipju rriżulta fil-projbizzjoni, imsemmija fl-Artikolu 28 KE, ta' restrizzjonijiet kwantitattivi fuq l-importazzjoni
u kull miżura li għandha effett ekwivalenti bejn l-Istati Membri (ara, f'dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta' Marzu 2004, Karner,
C-71/02, Ġabra p. I-3025, punt 34).
13     Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet dwar il-kompatibbiltà ta' varji dispożizzjonijiet nazzjonali li jirregolaw metodi ta'
kummerċjalizzazzjoni ma' l-Artikolu 28 KE (ara, b'mod partikolari, is-sentenza tas-26 ta' Mejju 2005, Burmanjer
et
, C-20/03, Ġabra p. I-4133, punt 22).
14     Kif il-Qorti tal-Ġustizzja ta' spiss iddeċidiet, kull leġiżlazzjoni kummerċjali ta' l-Istati Membri li tista' timpedixxi,
direttament jew indirettament, realment jew potenzjalment, il-kummerċ intrakomunitarju għandha tiġi kkunsidrata bħala miżura
li għandha effett ekwivalenti għal restrizzjonijiet kwantitattivi u hija għalhekk ipprojbita minn dan l-Artikolu (ara, b'mod
partikolari, is-sentenzi tal-11 ta' Lulju 1974, Dassonville, 8/74, Rec. p. 837, punt 5; tad-19 ta' Ġunju 2003, il-Kummissjoni
vs l-Italja, C-420/01, Ġabra p. I-6445, punt 25, u Karner, iċċitata iktar 'il fuq, punt 36).
15     Madankollu, fis-sentenza ta' l-24 ta' Novembru 1993, Keck u Mithouard (C-267/91 u C-268/91, Ġabra p. I-6097, punt 16), il-Qorti
tal-Ġustizzja sostniet li, skond il-ġurisprudenza li nħolqot permezz tas-sentenza Dassonville, iċċitata iktar 'il fuq, id-dispożizzjonijiet
nazzjonali li jillimitaw jew jipprojbixxu ċerti modalitajiet ta' bejgħ ma jimpedixxux il-kummerċ bejn l-Istati Membri, bil-kundizzjoni
li dawn id-dispożizzjonijiet, minn naħa, japplikaw għan-negozjanti kkonċernati kollha li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju
nazzjonali u, min-naħa l-oħra, jeffettwaw bl-istess mod, fid-dritt kif ukoll fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni kemm ta' prodotti
nazzjonali kif ukoll ta' prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn (ara, ukoll, is-sentenzi tat-13 ta' Jannar 2000, TK-Heimdienst,
C-254/98, Ġabra p. I-151, punt 23; tal-11 ta' Diċembru 2003, Deutscher Apothekerverband, C-322/01, Ġabra p. I-14887, punt
68; Karner, iċċitata iktar 'il fuq, punt 37, u Burmanjer
et
, iċċitata iktar 'il fuq, punt 24).
16     Sussegwentement, il-Qorti tal-Ġustizzja sostniet li, skond is-sentenza Keck u Mithouard, iċċitata iktar 'il fuq, dispożizzjonijiet
li jikkonċernaw ċerti metodi ta' kummerċjalizzazzjoni kienu dispożizzjonijiet li jirregolaw il-modalitajiet ta' bejgħ (ara,
b'mod partikolari, is-sentenzi tat-2 ta' Ġunju 1994, Tankstation ’t Heukske u Boermans, C-401/92 u C-402/92, Ġabra p. I-2199,
punti 12 sa 14; TK Heimdienst, iċċitata iktar 'il fuq, punt 24, u Burmanjer
et
, iċċitata iktar 'il fuq, punti 25 u 26).
17     Kif jirriżulta mill-punt 9 ta' din is-sentenza, is-sistema nazzjonali in kwistjoni li tipprojbixxi l-bejgħ fuq l-għatba tal-bieb
tikkonċerna metodu ta' kummerċjalizzazzjoni. Huwa paċifiku li tali sistema mhijiex intiża sabiex tirregola l-kummerċ ta' merkanzija
bejn l-Istati Membri. Madankollu, hija tkun suġġetta għall-projbizzjoni mniżżla fl-Artikolu 28 KE ħlief jekk din tissodisfa
ż-żewġ kundizzjonijiet imsemmija fil-punt 15 ta' din is-sentenza.
18     Għal dak li jirrigwarda l-ewwel kundizzjoni, jidher li l-Artikolu 57 tal-GewO japplika għan-negozjanti kkonċernati kollha
li jeżerċitaw l-attività tagħhom fit-territorju Awstrijaku, tkun li tkun iċ-ċittadinanza tagħhom. Għaldaqstant, l-ewwel kundizzjoni
stabbilita mis-sentenza Keck u Mithouard, iċċitata iktar 'il fuq, hija sodisfatta.
19     Għal dak li jikkonċerna t-tieni kundizzjoni, huwa paċifiku li s-sistema li tipprojbixxi l-bejgħ fuq l-għatba tal-bieb ta'
ġojjelli ma toħloqx distinzjoni skond l-oriġini tal-prodotti in kwistjoni.
20     Sussegwentement, għandu jiġi vverifikat jekk il-projbizzjoni ġenerali ta' bejgħ kif ukoll it-teħid ta' ordnijiet fuq l-għatba
tal-bieb ta' ġojjelli tal-fidda tippermettix jew le, fil-fatt, li l-prodotti nazzjonali jkollhom iktar aċċess għas-suq minn
prodotti li jkunu ġejjin minn Stati Membri oħrajn.
21     Dispożizzjoni nazzjonali bħal dik fil-kawża prinċipali tista', bħala prinċipju, tillimita l-volum totali ta' bejgħ tal-prodotti
rilevanti fl-Istat Membru kkonċernat u tista', għaldaqstant, teffettwa l-volum ta' bejgħ ta' dawn il-prodotti li joriġinaw
minn Stati Membri oħrajn. Madankollu, dan mhuwiex biżżejjed sabiex din id-dispożizzjoni tiġi kkwalifikata bħala miżura li
għandha effett ekwivalenti (ara, b'mod partikolari, is-sentenza Keck u Mithouard, iċċitata iktar 'il fuq, punt 13, u ta' l-20
ta' Ġunju 1996, Semeraro Casa Uno
et
, C-418/93 sa C-421/93, C-460/93 sa C-462/93, C-464/93, C-9/94 sa C-11/94, C-14/94 u C-15/94, C-23/94 u C-24/94, u C-332/94,
Ġabra p. I-2975, punt 24).
22     Kif tosserva l-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej, il-bejgħ fuq l-għatba tal-bieb ta' ġojjelli ta' valur żgħir jista' jidher
bħala iktar adattat u iktar effikaċi minn bejgħ fil-kuntest ta' struttura kummerċjali fissa. Fil-fatt, għan-negozjanti li
jispeċjalizzaw fil-ġojjelli ta' tali valur, il-bejgħ fil-kuntest ta' struttura kummerċjali fissa jista' jwassal għal spejjeż
li, proporzjonalment, huma għoljin ħafna.
23     Madankollu, il-fatt li metodu ta' kummerċjalizzazzjoni huwa iktar effikaċji u iktar ekonomiku mhuwiex biżżejjed sabiex jingħad
li d-dispożizzjoni nazzjonali ta' projbizzjoni taqa' taħt il-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 28 KE. Fil-fatt, tali dispożizzjoni
ma tikkostitwixxix miżura li għandha effett ekwivalenti ħlief jekk l-esklużjoni tal-metodu ta' kummerċjalizzazzjoni kkonċernat
teffettwa ħażin iktar il-prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn milli l-prodotti nazzjonali.
24     F'dan ir-rigward, huwa paċifiku li l-projbizzjoni in kwistjoni fil-kawża prinċipali ma tkoprix il-forom kollha ta' kummerċjalizzazzjoni
tal-merkanziji kkonċernati iżda biss waħda minnhom, u għaldaqstant ma teskludix il-possibbiltà li l-imsemmija merkanziji jinbiegħu
fit-territorju nazzjonali permezz ta' metodi oħrajn.
25     Madankollu, l-elementi li minnhom tiddisponi l-Qorti tal-Ġustizzja mhumiex biżżejjed sabiex tista' tiddetermina b'ċertezza
jekk il-projbizzjoni ta' bejgħ fuq l-għatba tal-bieb prevista fl-Artikolu 57 tal-GewO teffettwax iktar il-kummerċjalizzazzjoni
ta' prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn milli dik ta' prodotti li jiġu mill-Awstrija. F'dawn iċ-ċirkustanzi, hija
l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk din il-kundizzjoni hijiex sodisfatta jew le u dan, b'mod partikolari, fid-dawl
tal-kunsiderazzjonijiet żviluppati fil-punti 20 sa 24 ta' din is-sentenza.
26     Jekk wara dan l-eżami l-qorti tar-rinviju tikkonstata li l-projbizzjoni prevista fl-Artikolu 57 tal-GewO teffettwa ħażin iktar
il-prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn milli l-prodotti nazzjonali għal dak li jikkonċerna l-aċċess għas-suq nazzjonali,
hija jkollha tistabbilixxi jekk din il-projbizzjoni hijiex iġġustifikata minn obbjettiv ta' interess ġenerali, fis-sens tal-ġurisprudenza
li nħolqot permezz tas-sentenza ta' l-20 ta' Frar 1979, Rewe-Zentral, magħrufa bħala "Cassis de Dijon" (120/78, Ġabra p. 649),
jew minn wieħed mill-objettivi elenkati fl-Artikolu 30 KE, u jekk hijiex neċessarja u proporzjonata għat-twettiq ta' dan l-obbjettiv.
27     F'dan ir-rigward, il-protezzjoni tal-konsumaturi tista' tikkostitwixxi ġustifikazzjoni għall-projbizzjoni in kwistjoni fil-kawża
prinċipali bil-kundizzjoni doppja li din il-projbizzjoni hija adatta sabiex tiggarantixxi t-twettiq ta' l-obbjettiv li jrid
jintlaħaq u li ma teċċedix dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħaq dak l-obbjettiv.
28     L'evalwazzjoni għandha tieħu in kunsiderazzjoni l-livell ta' protezzjoni li minnu jibbenefikaw il-konsumaturi skond id-Direttiva
85/577 fil-kuntest tal-bejgħ u tat-teħid ta' ordnijiet għall-prodotti kkonċernati.
29     Fil-kuntest ta' dan il-kontroll, għandhom jittieħdu wkoll in kunsiderazzjoni l-fatturi marbuta mal-bejgħ fuq l-għatba tal-bieb
ta' ġojjelli tal-fidda, b'mod partikolari r-riskju iktar għoli ta' frodi tal-konsumaturi li tirriżulta min-nuqqas ta' informazzjoni,
mill-impossibbiltà li jsir paragun bejn il-prezzijiet jew minn garanziji insuffiċjenti għal dak li jikkonċerna l-awtentiċità
ta' dawn il-ġojjelli kif ukoll minn pressjoni psikoloġika ikbar li wieħed jixtri meta l-bejgħ isir f'kuntest privat.
30     Fid-dawl ta' dak kollu li ntqal, ir-risposta għad-domandi magħmula hija li, għal dak li għandu x'jaqsam mal-moviment liberu
ta' merkanzija, l-Artikolu 28 KE ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali li permezz tagħha Stat Membru jipprojbixxi fit-territorju
tiegħu l-bejgħ kif ukoll it-teħid ta' ordnijiet fuq l-għatba tal-bieb ta' ġojjelli tal-fidda meta tali dispożizzjoni tapplika
għan-negozjanti kkonċernati kollha bil-kundizzjoni li hija teffettwa bl-istess mod, fid-dritt kif ukoll fil-fatt, kemm il-kummerċjalizzazzjoni
ta' prodotti nazzjonali kif ukoll ta' prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha
tivverifika jekk, meta jittieħdu in kunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, l-applikazzjoni tad-dispożizzjoni
nazzjonali timpedixxix l-aċċess għas-suq lil prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn jew jekk tagħmilx tali aċċess
iktar diffiċli minn dik għal prodotti nazzjonali u, jekk dan huwa l-każ, tivverifika jekk il-miżura kkonċernata hijiex iġġustifikata
minn obbjettiv ta' interess ġenerali, skond is-sens ta' dan il-kunċett mogħti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja,
jew minn wieħed mill-obbjettivi elenkati fl-Artikolu 30 KE, u jekk l-imsemmija miżura hijiex proporzjonata għal dak l-obbjettiv.

Fuq l-ispejjeż
31     Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta' kwistjoni mqajma quddiem il-qorti
tar-rinviju, hija din il-qorti li għandha tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni ta' osservazzjonijiet
lill-Qorti, barra dawk ta' l-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.
Għal dawn il-motivi, il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta' u tiddeċiedi li:
L-Artikolu 28 KE ma jipprekludix dispożizzjoni nazzjonali li permezz tagħha Stat Membru jipprojbixxi fit-territorju tiegħu
l-bejgħ kif ukoll it-teħid ta' ordnijiet fuq l-għatba tal-bieb ta' ġojjelli tal-fidda meta tali dispożizzjoni tapplika għan-negozjanti
kkonċernati kollha bil-kundizzjoni li hija teffettwa bl-istess mod, fid-dritt kif ukoll fil-fatt, il-kummerċjalizzazzjoni
ta' prodotti nazzjonali u dik ta' prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika
jekk, meta jittieħdu in kunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi tal-kawża prinċipali, l-applikazzjoni tad-dispożizzjoni nazzjonali timpedixxix
l-aċċess għas-suq lil prodotti li joriġinaw minn Stati Membri oħrajn jew jekk tagħmilx tali aċċess iktar diffiċli minn dik
għal prodotti nazzjonali u, jekk dan huwa l-każ, tivverifika jekk il-miżura kkonċernata hijiex iġġustifikata minn obbjettiv
ta' interess ġenerali, skond is-sens ta' dan il-kunċett mogħti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jew minn wieħed
mill-obbjettivi elenkati fl-Artikolu 30 KE, u jekk l-imsemmija miżura hijiex proporzjonata għal dak l-obbjettiv.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.