CELEX: 62008TJ0568
Κρατικές ενισχύσεις
Δημόσια υπηρεσία ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων
Ενίσχυση εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας υπέρ της France Télévisions
Εισφορά κεφαλαίου ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ
Απόφαση για τη μη διατύπωση αντιρρήσεων
Υπηρεσία γενικού οικονομικού ενδιαφέροντος
Κριτήριο αναλογικότητας
Έλλειψη σοβαρών δυσχερειών

TF1 κατά Επιτροπής, σκέψη 140).
Όσον αφορά τον ισχυρισμό, ο οποίος προβλήθηκε κατ’ ουσίαν από τη M6 κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι το άρθρο 86, παράγραφος
2, ΕΚ εμπερικλείει όρο περί οικονομικής αποδοτικότητας κατά την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας, επιβάλλεται να επισημανθεί
ότι πρόκειται περί ισχυρισμού ο οποίος, πρώτον, στερείται εν προκειμένω αντικειμένου και, δεύτερον, είναι, εν πάση περιπτώσει,
ανακριβής.
Όσον αφορά, πρώτον, το γεγονός ότι ο εν λόγω ισχυρισμός στερείται εν προκειμένω αντικειμένου, επιβάλλεται η επισήμανση ότι
η οικονομική αποδοτικότητα της France Télévisions κατά την παροχή της ραδιοτηλεοπτικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος
όχι μόνον δεν αμφισβητείται, αλλά ούτε καν θίγεται στο πλαίσιο των υπό κρίση προσφυγών. Συγκεκριμένα, δεν προβάλλεται ο ισχυρισμός
ότι είναι δυνατή η εκ μέρους της France Télévisions εκπλήρωση των υποχρεώσεών της παροχής δημόσιας υπηρεσίας με χαμηλότερο
κόστος.
Στο πλαίσιο των υπό κρίση προσφυγών, η οικονομική αποδοτικότητα της France Télévisions αμφισβητείται μόνον όσον αφορά την
άσκηση μιας εμπορικής δραστηριότητας –της πωλήσεως τηλεοπτικού διαφημιστικού χρόνου– η οποία, μολονότι μετέχει στη χρηματοδότηση
της ραδιοτηλεοπτικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος, ουδόλως άπτεται της εν λόγω υπηρεσίας.
Ακόμη, όμως, και αν υποτεθεί ότι η άσκηση, εκ μέρους της France Télévisions, της εμπορικής δραστηριότητας πωλήσεως διαφημιστικού
χρόνου δεν ήταν, κατά τον ισχυρισμό που προβάλλουν οι προσφεύγουσες και τον οποίο αμφισβητεί επισήμως η εν λόγω εταιρία, οικονομικώς
αποδοτική, η Γαλλική Δημοκρατία δεν θα ηδύνατο να στερηθεί της αρμοδιότητας και του δικαιώματός της να εξασφαλίσει τη χρηματοδότηση
της ραδιοτηλεοπτικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 104 έως 109), δεδομένου ότι είχαν ληφθεί
επαρκείς προφυλάξεις προκειμένου να αποκλεισθεί πλήρως το ενδεχόμενο σταυροειδούς επιδοτήσεως της εμπορικής δραστηριότητας
(βλ., ανωτέρω, σκέψεις 110 έως 117).
Όσον αφορά, δεύτερον, το ζήτημα αν το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ εμπερικλείει όρο περί οικονομικής αποδοτικότητας του αρμοδίου
φορέα κατά την παροχή της δημόσιας υπηρεσίας, επιβάλλεται η επισήμανση ότι, κατά την εν λόγω διάταξη, οι επιχειρήσεις που
είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος υπόκεινται στους κανόνες του ανταγωνισμού
στον βαθμό κατά τον οποίο η εφαρμογή των κανόνων αυτών δεν εμποδίζει, νομικώς ή εν τοις πράγμασι, την εκπλήρωση της ιδιαίτερης
αποστολής που τους έχει ανατεθεί, με την επιφύλαξη, ωστόσο, ότι η ανάπτυξη του εμπορίου δεν πρέπει να επηρεάζεται σε βαθμό
ο οποίος θα αντέκειτο προς το συμφέρον της Κοινότητας (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 19ης Μαρτίου 1991, C‑202/88, Γαλλία κατά
Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. I‑1223, σκέψη 11· της 23ης Οκτωβρίου 1997, C‑157/94, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, Συλλογή 1997, σ. I‑5699,
σκέψη 28· της 21ης Σεπτεμβρίου 1999, C‑67/96, Albany, Συλλογή 1999, σ. I‑5751, σκέψη 102, και της 17ης Μαΐου 2001, C‑340/99,
TNT Traco, Συλλογή 2001, σ. I‑4109, σκέψη 52).
Επιτρέποντας, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παρεκκλίσεις από τους γενικούς κανόνες της Συνθήκης, το άρθρο 86, παράγραφος 2,
EK σκοπεί στον συγκερασμό του συμφέροντος των κρατών μελών να χρησιμοποιούν ορισμένες επιχειρήσεις, ιδίως του δημόσιου τομέα,
ως όργανο οικονομικής ή κοινωνικής πολιτικής με το συμφέρον της Κοινότητας για τήρηση των κανόνων ανταγωνισμού και διατήρηση
της ενότητας της κοινής αγοράς (προμνησθείσες με τη σκέψη 136 αποφάσεις Γαλλία κατά Επιτροπής, σκέψη 12· Επιτροπή κατά Κάτω
Χωρών, σκέψη 39, και Albany, σκέψη 103).
Επιβάλλεται, ομοίως, η υπόμνηση ότι, προκειμένου να πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 86, παράγραφος 2, ΕΚ δεν
είναι αναγκαίο να απειλείται η οικονομική ισορροπία ή η οικονομική βιωσιμότητα της επιχειρήσεως που είναι επιφορτισμένη με
τη διαχείριση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος. Αρκεί, ελλείψει των επίμαχων δικαιωμάτων, να καθίσταται αδύνατη η
εκπλήρωση της ιδιαίτερης αποστολής που έχει ανατεθεί στην επιχείρηση, όπως η αποστολή αυτή συγκεκριμενοποιείται μέσω των υποχρεώσεων
και των περιορισμών που βαρύνουν την εν λόγω επιχείρηση ή αρκεί η διατήρηση των δικαιωμάτων αυτών να είναι αναγκαία προκειμένου
να παρέχεται στον κάτοχό τους η δυνατότητα να εκπληρώσει υπό οικονομικώς αποδεκτούς όρους την αποστολή γενικού οικονομικού
συμφέροντος που του έχει ανατεθεί (προμνησθείσες με τη σκέψη 136 αποφάσεις Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, σκέψεις 52 και 53· Albany,
σκέψη 107· TNT Traco, σκέψη 54, και απόφαση της 15ης Νοεμβρίου 2007, C‑162/06, International Mail Spain, Συλλογή 2007, σ. I‑9911,
σκέψη 35· βλ., επίσης, απόφαση του Δικαστηρίου της 19ης Μαρτίου 1993, C‑320/91, Corbeau, Συλλογή 1993, σ. I‑2533, σκέψεις
14 έως 16).
Επιπλέον, η Επιτροπή, ελλείψει συναφούς εναρμονισμένης κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως –όπως εν προκειμένω–, δεν είναι αρμόδια
να αποφαίνεται επί της εκτάσεως της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας την οποία έχει αναλάβει δημόσια επιχείρηση εκμεταλλεύσεως,
ήτοι επί του ύψους των δαπανών που συνδέονται με την υπηρεσία αυτή, ούτε επί της σκοπιμότητας των σχετικών πολιτικών επιλογών
των εθνικών αρχών ή επί της οικονομικής αποδοτικότητας της επιχειρήσεως (βλ., συναφώς, τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα
G. Tesauro στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προμνησθείσα με τη σκέψη 138 απόφαση Corbeau, σημείο 16, καθώς και τις προτάσεις
του γενικού εισαγγελέα Α. Tizzano στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση του Δικαστηρίου της 22ας Νοεμβρίου 2001,
C‑53/00, Ferring, Συλλογή 2001, σ. I‑9067, I‑9069, σημείο 51· βλ., επίσης, απόφαση του Πρωτοδικείου της 27ης Φεβρουαρίου 1997,
T‑106/95, FFSA κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1997, σ. II‑229, σκέψη 108).
Συνεπώς, το ζήτημα αν η επιχείρηση που έχει αναλάβει την παροχή της ραδιοτηλεοπτικής υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος
θα μπορούσε να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις παροχής δημόσιας υπηρεσίας με χαμηλότερο κόστος στερείται σημασίας στο πλαίσιο της
εκτιμήσεως περί του συμβατού της κρατικής χρηματοδοτήσεως της εν λόγω υπηρεσίας με τους κοινοτικούς κανόνες περί κρατικών
ενισχύσεων. Σκοπός του άρθρου 86, παράγραφος 2, ΕΚ είναι να προλαμβάνεται, μέσω της εκτιμήσεως του αναλογικού χαρακτήρα της
ενισχύσεως, η χορήγηση, στην επιχείρηση που είναι επιφορτισμένη με την παροχή της υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος,
ενισχύσεως υπερβαίνουσας το καθαρό κόστος της δημόσιας υπηρεσίας.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι όχι μόνον η οικονομική αποδοτικότητα της France Télévisions κατά την παροχή της ραδιοτηλεοπτικής
υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος δεν αμφισβητείται εν προκειμένω (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 133 έως 135), αλλά η οικονομική
αυτή αποδοτικότητα στερείται, εν πάση περιπτώσει, σημασίας κατά την εκτίμηση του συμβατού της χρηματοοικονομικής ενισχύσεως
με την κοινή αγορά κατά το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ.
Όσον αφορά, τέλος, τις αιτιάσεις των προσφευγουσών που αντλούνται από τη διάρκεια της διαδικασίας προκαταρκτικής εξετάσεως
και από το γεγονός ότι η Επιτροπή ήλθε σε επαφή με τις γαλλικές αρχές μία μόνο φορά (βλ., ανωτέρω, σκέψη 41), επισημαίνεται
ότι οι περιστάσεις αυτές δεν συνιστούν ενδείξεις περί της υπάρξεως σοβαρής δυσχέρειας, αλλά μάλλον υποδηλώνουν, όπως υποστήριξε
και η Επιτροπή, το γεγονός ότι η εξέταση του συμβατού με την κοινή αγορά χαρακτήρα του κοινοποιηθέντος εν προκειμένω μέτρου
δεν παρουσίαζε κάποια ιδιαίτερη δυσχέρεια.
Ελλείψει σοβαρών δυσχερειών ως προς την εκτίμηση του συμβατού της ενισχύσεως με την κοινή αγορά, καμιά απορρέουσα από τη Συνθήκη
ή από άλλο κανόνα δικαίου διάταξη δεν επέβαλλε στην Επιτροπή την υποχρέωση να ενεργήσει κατά τρόπο διαφορετικό εκείνου τον
οποίο η ίδια προέκρινε στο πλαίσιο της προκαταρκτικής διαδικασίας εξετάσεως του άρθρου 88, παράγραφος 3, ΕΚ, ούτε, ειδικότερα,
την υποχρέωση να παράσχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα ακροάσεως, όπως θα όφειλε να πράξει εάν είχε κινήσει την επίσημη
διαδικασία έρευνας του άρθρου 88, παράγραφος 2, ΕΚ (βλ., συναφώς, προμνησθείσα με τη σκέψη 72 απόφαση Thermenhotel Stoiser
Franz κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 90). Επομένως, εσφαλμένα οι προσφεύγουσες προβάλλουν τον ισχυρισμό ότι, παραλείποντας να
έλθει σε επαφή με τα ενδιαφερόμενα μέρη, η Επιτροπή παραβίασε την αρχή της εκατέρωθεν ακροάσεως.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, από τις οποίες προκύπτει ότι η εκτίμηση του κοινοποιηθέντος μέτρου δεν συνεπαγόταν,
δεδομένων των επαρκών πληροφοριών που είχε στη διάθεσή της η Επιτροπή, καμία σοβαρή δυσχέρεια, επιβάλλεται η απόρριψη του
πρώτου και του δευτέρου λόγου ακυρώσεως.

Επί του τρίτου λόγου ακυρώσεως που προβάλλει η M6 και επί του δευτέρου λόγου ακυρώσεως που προβάλλει η ΤF1, αμφοτέρων αντλούμενων
από παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
Επιχειρήματα των διαδίκων
Η TF1, υποστηριζόμενη από την Canal +, ισχυρίζεται ότι, καθόσον η Επιτροπή δεν προέβη σε συλλογή των αναγκαίων πληροφοριών
και σε εκτίμηση των στοιχείων που είχε ήδη στη διάθεσή της, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορεί παρά να παρουσιάζει
κενά.
Επιπλέον, κατά την TF1, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με την αναπλήρωση των εμπορικών πόρων της France
Télévisions με δημόσιους πόρους για το σύνολο των απωλειών της σε διαφημιστικά έσοδα είναι απρόσφορη και ανεπαρκής. Συγκεκριμένα,
από παλαιότερες θέσεις της Επιτροπής προκύπτει ότι από το ακαθάριστο κόστος δημόσιας υπηρεσίας μπορούν να αφαιρούνται μόνον
τα καθαρά κέρδη που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με την εκτέλεση της δημόσιας υπηρεσίας [βλ. σημείο 57 της ανακοινώσεως περί
ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων και σημείο 123 της αποφάσεως 2004/339/ΕΚ της Επιτροπής, της 15ης Οκτωβρίου 2003, σχετικά με τα
μέτρα που έλαβε η Ιταλία υπέρ της RAI SpA (ΕΕ 2004, L 199, σ. 1, στο εξής: απόφαση RAI)]. Τα εμπορικά έσοδα που δεν συνδέονται
με τη δημόσια υπηρεσία πρέπει να συσχετίζονται αποκλειστικώς με τις εμπορικές δραστηριότητες και δεν δύνανται να αφαιρούνται
από τις ακαθάριστες δαπάνες της δημόσιας υπηρεσίας. Ο ισχυρισμός ότι η μείωση των ιδιωτικών πόρων αυξάνει «αλυσιδωτά και αναλογικά»
το καθαρό κόστος της δραστηριότητας δημόσιας υπηρεσίας παρορά τη διάκριση αυτή.
Με το υπόμνημά της απαντήσεως, η TF1 διευκρινίζει ότι, στον βαθμό κατά τον οποίο η έννοια των εμπορικών εσόδων παραπέμπει
σε κύκλο εργασιών και όχι σε καθαρό κέρδος από εμπορικές δραστηριότητες, η Επιτροπή, με τη θέση για την οποία έγινε λόγος
με την προηγούμενη σκέψη, φαίνεται να δέχεται, διαφοροποιώντας μάλιστα τη θέση της από παλαιότερες, ότι η επίμαχη εισφορά
κεφαλαίου δύναται να αντισταθμίσει όχι μόνο την αύξηση του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας, αλλά, στην πραγματικότητα,
και το εμπορικό κόστος.
Συνεπώς, κατά την TF1, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν είναι επαρκώς αιτιολογημένη όσον αφορά την πρόδηλη διαφοροποίηση της μεθόδου
της Επιτροπής σε σχέση με την πρακτική που η ίδια ακολουθούσε παλαιότερα, καθώς και όσον αφορά την απουσία κινδύνου σταυροειδούς
επιδοτήσεως. Η εν λόγω παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως συνιστά επίσης ένδειξη σοβαρής δυσχέρειας.
Η M6, υποστηριζόμενη από την Canal +, επισημαίνει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εμπεριέχει κάποια εκτίμηση ικανή να θεμελιώσει
την ακρίβεια του ισχυρισμού ότι «η αναγγελία της 8ης Ιανουαρίου 2008 και η επιβεβαίωση της καταργήσεως της διαφημίσεως [είχαν]
άμεσο αντίκτυπο επί των οικονομικών της France Télévisions». Πέραν της περιγραφής του «αντικτύπου της αναγγελίας» και της
μειώσεως των διαφημιστικών εσόδων, η προσβαλλόμενη απόφαση δεν εξηγεί, με οικονομικούς όρους, τον άμεσο αιτιώδη σύνδεσμο μεταξύ
της αναγγελίας της 8ης Ιανουαρίου 2008 και της χαμηλής αποδόσεως της France Télévisions στον τομέα της διαφημίσεως.
Ομοίως, κατά τη Μ6, η θέση που διατυπώνεται με το σημείο 27 της προσβαλλομένης αποφάσεως, κατά την οποία η «[κοινοποιηθείσα]
ενίσχυση προσομοιάζει [...] περισσότερο σε αντιστάθμιση του αντικτύπου της αναγγελίας περί της εξόδου από τη διαφημιστική
αγορά στην οποία προβαίνει το κράτος ως ρυθμιστής, παρά σε επενδυτική ευκαιρία την οποία αξιοποιεί το κράτος ως μέτοχος»,
θέση η οποία στερείται ερείσματος και απέχει από την πραγματικότητα που επικρατεί στη διαφημιστική αγορά της Γαλλίας, επιβεβαιώνει
την απουσία, από το κείμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως, εμπεριστατωμένης εκτιμήσεως των πραγματικών αιτιών της μειώσεως
των διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions.
Κατά την TF1, η θέση που διατυπώνεται με το σημείο 9 της προσβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με την αντίδραση των ανταγωνιστών,
οι οποίοι, κατά την Επιτροπή, προσάρμοσαν την εμπορική τους προσφορά προκειμένου να καταλάβουν το μερίδιο της France Télévisions
στη διαφημιστική αγορά, είναι όχι μόνον εσφαλμένη, αλλά και αδικαιολόγητη, ενώ μαρτυρεί την ελλιπή ενημέρωση της Επιτροπής
και την προχειρότητα της αναλύσεώς της.
Συνεπώς, κατά την TF1, η Επιτροπή παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει. Η παράβαση αυτή καταδεικνύει την ύπαρξη σοβαρών
δυσχερειών οι οποίες υπαγόρευαν την κίνηση της επίσημης διαδικασίας έρευνας εκ μέρους της Επιτροπής.
Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από τη Γαλλική Δημοκρατία και τη France Télévisions, υποστηρίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ελήφθη
με την ολοκλήρωση του προκαταρκτικού σταδίου της διαδικασίας εξετάσεως των κρατικών ενισχύσεων, το οποίο έχει ως αντικείμενο
να παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να σχηματίσει μια πρώτη γνώμη επί του εν μέρει ή εν όλω συμβατού χαρακτήρα της οικείας
ενισχύσεως, άνευ κινήσεως της επίσημης διαδικασίας έρευνας. Κατά την Επιτροπή, μια τέτοια απόφαση, η οποία λαμβάνεται εντός
σύντομων προθεσμιών πρέπει απλώς να περιέχει τους λόγους για τους οποίους η Επιτροπή φρονεί ότι δεν βρίσκεται ενώπιον σοβαρών
δυσχερειών εκτιμήσεως του συμβατού της ενισχύσεως με την κοινή αγορά. Η απόφαση αυτή απαιτούσε επομένως μόνο συνοπτική αιτιολογία.
Όσον αφορά το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι της εν λόγω αποφάσεως
προηγήθηκαν δύο άλλες ευνοϊκές αποφάσεις, με τις οποίες είχε κρίνει ότι επιδοτήσεις επενδύσεως και εισφορές κεφαλαίου υπέρ
των τηλεοπτικών σταθμών της France Télévisions συνιστούσαν ενισχύσεις συμβατές με την κοινή αγορά. Μολονότι διαφέρει των προγενέστερων
αυτών μέτρων, η υπό εξέταση εισφορά εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο της δημόσιας χρηματοδοτήσεως της France Télévisions που
εξετάσθηκε με τις προαναφερθείσες αποφάσεις. Η Επιτροπή επισημαίνει, ως εκ τούτου, ότι, εν προκειμένω, ηδύνατο ευλόγως να
παραθέσει αιτιολογία συνοπτικότερη εκείνης την οποία θα παρέθετε αν δεν υφίσταντο προγενέστερες αποφάσεις.
Εν πάση περιπτώσει, η προσβαλλόμενη απόφαση περιέχει όλα τα απαραίτητα στοιχεία της συλλογιστικής της Επιτροπής και ανταποκρίνεται
πλήρως στις επιταγές του άρθρου 253 ΕΚ.
Όσον αφορά το επιχείρημα της TF1 ότι, καθώς η Επιτροπή δεν προέβη σε συλλογή των αναγκαίων πληροφοριών και σε εκτίμηση των
στοιχείων που είχε ήδη στη διάθεσή της, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορεί παρά να παρουσιάζει κενά, η Επιτροπή
διαπιστώνει ότι πρόκειται περί επιχειρήματος το οποίο συγχέει ζήτημα ουσίας με διαδικαστικό ζήτημα. Η Επιτροπή ανέπτυξε με
σαφήνεια τη συλλογιστική της με την προσβαλλόμενη απόφαση, στοιχείο που, κατά το εν λόγω θεσμικό όργανο, δεν αμφισβητείται
από την ΤF1, η οποία εκτιμά απλώς ότι η συλλογιστική αυτή στηρίζεται σε ελλιπή ενημέρωση και ότι δεν είναι πειστική. Πρόκειται,
ωστόσο, περί ζητήματος που άπτεται της ουσίας και όχι της αιτιολογίας και επί του οποίου η Επιτροπή έλαβε ήδη θέση στο πλαίσιο
του πρώτου λόγου ακυρώσεως.
Όσον αφορά το επιχείρημα με το οποίο η TF1 προσάπτει στην Επιτροπή ότι δέχθηκε ότι οιαδήποτε απώλεια διαφημιστικών εσόδων
(συμπεριλαμβανομένων υποθετικών εσόδων που δεν συνδέονται με τη δημόσια υπηρεσία) επέφερε αύξηση του κόστους της δημόσιας
υπηρεσίας, ενώ μόνον οι απώλειες διαφημιστικών εσόδων που συνδέονται με τη δημόσια υπηρεσία μπορούσαν να επιφέρουν μια τέτοια
αύξηση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι είναι πρόδηλο ότι η παρατηρηθείσα μείωση αφορούσε τα εμπορικά έσοδα που συνδέονται με την
εκτέλεση της δημόσιας υπηρεσίας. Συγκεκριμένα, από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι η υπό εξέταση ενίσχυση σκοπούσε
στην αντιστάθμιση της μειώσεως των διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions (καθώς και της αυξήσεως του κόστους δημόσιας
υπηρεσίας). Τα έσοδα αυτά προέρχονταν από τη μετάδοση διαφημίσεων κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων της France Télévisions,
προγραμμάτων τα οποία εμπίπτουν στην αποστολή δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions, όπως προκύπτει από το σημείο 36 της
προσβαλλομένης αποφάσεως. Συνεπώς, η Επιτροπή αδυνατεί να αντιληφθεί για ποιο λόγο θα έπρεπε να αιτιολογήσει περαιτέρω την
προσβαλλόμενη απόφαση, δεδομένου ότι η εξήγηση που, κατά την TF1, ελλείπει προκύπτει κατά τρόπο πρόδηλο.
Όσον αφορά την αιτίαση που η TF1 αντλεί από σύγχυση, εκ μέρους της Επιτροπής, των εμπορικών εσόδων με το καθαρό εμπορικό κέρδος,
σύγχυση η οποία, κατά την TF1, είχε ως αποτέλεσμα, αφενός, να μη λάβει το εν λόγω θεσμικό όργανο επαρκείς προφυλάξεις για
την αποσόβηση του κινδύνου σταυροειδών επιδοτήσεων και, αφετέρου, να διαφοροποιήσει την παλαιότερη πρακτική του, η Επιτροπή
υποστηρίζει ότι από κανένα στοιχείο δεν προέκυπτε ότι οι εμπορικές δαπάνες της France Télévisions μπορούσαν να μειωθούν σημαντικώς
το 2008, καθώς και ότι ακόμη και η απώλεια, εκ μέρους της France Télévisions, μέρος του επιφορτισμένου με τις εμπορικές δραστηριότητες
προσωπικού της θα προκαλούσε, βραχυπροθέσμως, πρόσθετο κόστος. Το γεγονός ότι, κατά τη λήψη της προσβαλλομένης αποφάσεως,
η Επιτροπή δεν βασίσθηκε σε υποθετικές μεταβολές όσον αφορά τη μείωση του διαχειριστικού κόστους της διαφημίσεως στο μέλλον,
δεν δύναται να επηρεάσει τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως και δεν αντιφάσκει προς την προσέγγιση που η ίδια ακολούθησε
με τις προγενέστερες αποφάσεις της.
Τέλος, κατά την Επιτροπή, επιβάλλεται να επισημανθεί ότι η ανάγκη χρηματοδοτήσεως της France Télévisions για το 2008 ανάγεται
τόσο στη μείωση των διαφημιστικών εσόδων, η οποία υπολογίζεται σε 150 εκατομμύρια ευρώ, όσο και στην αύξηση του κόστους του
προγράμματος, η οποία υπερβαίνει τα 145 εκατομμύρια ευρώ, ήτοι αφορά κόστος συνολικού ύψους 300 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η κοινοποιηθείσα
εισφορά ανέρχεται σε 150 εκατομμύρια ευρώ. Ενόψει πόσων αυτής της τάξεως, προκρίθηκε μόνον η αντιστάθμιση κατά το ήμισυ της
αυξήσεως του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας της France Télévisions. Λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων ποσών, το κόστος
που συνδέεται με τις εμπορικές δραστηριότητες της France Télévisions ήταν εν πάση περιπτώσει περιορισμένο και η πορεία του,
βραχυπροθέσμως, απολύτως αμελητέα.
Όσον αφορά το επιχείρημα της M6 περί μη προσήκουσας αξιολογήσεως των συγκεκριμένων παραμέτρων που οδήγησαν στη μείωση των
διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, για τους σκοπούς της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν
ήταν αναγκαία η διερεύνηση των ακριβών αιτιών αυτής της μειώσεως.
Όσον αφορά την αιτιολογία που παρατίθεται με το σημείο 9 της προσβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με τα αίτια της μειώσεως των
διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions, τα στοιχεία που αμφισβητεί η M6 καταλαμβάνουν, κατά την Επιτροπή, δευτερεύουσα
θέση στην οικονομία της προσβαλλομένης αποφάσεως.
Όσον αφορά την αιτίαση που η M6 διατυπώνει περί της αιτιολογίας του σημείου 27 της προσβαλλομένης αποφάσεως, σχετικά με το
κριτήριο του ιδιώτη επενδυτή στην οικονομία της αγοράς, η Επιτροπή εκφράζει τις αμφιβολίες της ως προς το ακριβές νόημά της
και υποστηρίζει ότι το συγκεκριμένο σημείο της αποφάσεως περιλαμβάνει απλώς επιχειρήματα κοινής λογικής, το αβάσιμο των οποίων
η M6 ουδόλως αποδεικνύει.
Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου
Επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, κατά πάγια νομολογία, η επιβαλλόμενη από το άρθρο 253 ΕΚ αιτιολογία πρέπει να είναι προσαρμοσμένη
στη φύση της οικείας πράξεως και να εμφαίνει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο τη συλλογιστική του θεσμικού οργάνου που εξέδωσε
την πράξη, ούτως ώστε οι ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να γνωρίζουν τους λόγους που δικαιολογούν τη λήψη του μέτρου και
το αρμόδιο δικαιοδοτικό όργανο να ασκεί τον έλεγχό του. H υποχρέωση αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με τις
συνθήκες εκάστης περιπτώσεως, ιδίως σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της πράξεως, τη φύση των προβαλλόμενων λόγων και το συμφέρον
που έχουν ενδεχομένως στην παροχή διευκρινίσεων οι αποδέκτες της πράξεως ή άλλα πρόσωπα τα οποία η πράξη αφορά άμεσα και ατομικά.
Η αιτιολογία δεν απαιτείται να διασαφηνίζει όλα τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία, καθόσον το ζήτημα αν η αιτιολογία
μιας πράξεως ανταποκρίνεται στις επιταγές του άρθρου 253 της Συνθήκης ΕΚ πρέπει να εκτιμάται όχι μόνο βάσει του γράμματος
αυτής, αλλά και βάσει του πλαισίου στο οποίο αυτή εντάσσεται καθώς και του συνόλου των κανόνων δικαίου που διέπουν το σχετικό
θέμα (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 22ας Μαρτίου 2001, C-17/99, Γαλλία κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. Ι-2481, σκέψεις 35
και 36, και της 22ας Δεκεμβρίου 2008, C‑333/07, Regie Networks, Συλλογή 2008, σ. I‑10807, σκέψη 63· απόφαση του Πρωτοδικείου
της 22ας Οκτωβρίου 1996, T‑266/94, Skibsvaerftsforeningen κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1996, σ. II‑1399, σκέψη 230).
Το επιχείρημα της TF1 (βλ., ανωτέρω, σκέψη 145) ότι, καθόσον η Επιτροπή δεν προέβη σε συλλογή των αναγκαίων πληροφοριών και
σε εκτίμηση των στοιχείων που είχε ήδη στη διάθεσή της, η αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν μπορεί παρά να παρουσιάζει
κενά, πρέπει να απορριφθεί, καθώς συγχέεται, στην πράξη, με τις επί της ουσίας αιτιάσεις περί της ανεπαρκούς πληροφορήσεως
και της πλημμελούς εξετάσεως της Επιτροπής, οι οποίες απορρίφθηκαν στο πλαίσιο της εξετάσεως των προηγούμενων λόγων ακυρώσεως.
Όσον αφορά το επιχείρημα της TF1 (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 146 και 147) ότι η Επιτροπή, επιτρέποντας την αναπλήρωση των εμπορικών
πόρων της France Télévisions με δημόσιους πόρους για το σύνολο των απωλειών της σε διαφημιστικά έσοδα, απέστη αναιτιολόγητα
της προγενέστερης πρακτικής της, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι η τήρηση του κριτηρίου αναλογικότητας επιβάλλει «οι κρατικές ενισχύσεις
να μην υπερβαίνουν το καθαρό συμπληρωματικό κόστος λόγω της αποστολής δημόσιας υπηρεσίας, λαμβανομένων υπόψη των άλλων άμεσων
και έμμεσων εσόδων» (σημείο 57 της ανακοινώσεως περί ραδιοτηλεοπτικών μεταδόσεων), και ότι, όπως προσθέτει η Επιτροπή, «[γ]ια
τον λόγο αυτό, τα καθαρά κέρδη που απορρέουν για τις δραστηριότητες μη δημόσιας υπηρεσίας από τις δραστηριότητες δημόσιας
υπηρεσίας θα λαμβάνονται υπόψη κατά την αξιολόγηση της αναλογικότητας της ενίσχυσης» (σημείο 57 της ανακοινώσεως περί ραδιοτηλεοπτικών
μεταδόσεων).
Συναφώς, με την απόφαση RAI, η Επιτροπή επισήμανε ότι «[η] αντιστάθμιση είναι αποδεκτή μόνο για τις καθαρές δαπάνες λειτουργίας
δημόσιας υπηρεσίας», ότι «[τ]ούτο σημαίνει ότι πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα άμεσα και έμμεσα έσοδα που σχετίζονται με τη
δημόσια υπηρεσία» και ότι, συνεπώς «από το [...] συνολικό ύψος των δαπανών της δημόσιας υπηρεσίας [...] πρέπει να αφαιρεθούν
για παράδειγμα τα καθαρά έσοδα διαφημίσεων που έχουν πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της εκπομπής προγραμμάτων που εμπίπτουν
στη λειτουργία δημόσιας υπηρεσίας, και τα καθαρά έσοδα που προέρχονται από την εμπορία αυτού του τύπου προγραμμάτων» (σημείο
123 της αποφάσεως RAI).
Καθόσον, πρώτον, το προαναφερθέν επιχείρημα της ΤF1 βασίζεται στη θέση ότι εμπορικά έσοδα που δεν συνδέονται με τη δημόσια
υπηρεσία δεν αφαιρούνται από τις ακαθάριστες δαπάνες της δημόσιας υπηρεσίας και ότι, κατά συνέπεια, μείωση των εμπορικών αυτών
εσόδων δεν μπορεί να συνεπάγεται αύξηση του καθαρού κόστους της δημόσιας υπηρεσίας (βλ., ανωτέρω, σκέψη 146), αρκεί η επισήμανση
ότι η διαπιστωθείσα εν προκειμένω μείωση των εμπορικών εσόδων αφορούσε έσοδα συνδεόμενα με τη δημόσια υπηρεσία, καθώς επρόκειτο
για έσοδα από την πώληση διαφημιστικού χρόνου στο πλαίσιο του δημοσίου ραδιοτηλεοπτικού προγράμματος της France Télévisions.
Συνεπώς, η Επιτροπή, εκτιμώντας ότι η μείωση των διαφημιστικών εσόδων της France Télévisions επέφερε αύξηση του καθαρού κόστους
δημόσιας υπηρεσίας, ουδόλως απέστη της προγενέστερης πρακτικής της.
Καθόσον, δεύτερον, με το προαναφερθέν επιχείρημα, όπως αυτό διατυπώνεται με το υπόμνημά της απαντήσεως (βλ., ανωτέρω, σκέψη
147), η TF1 διατυπώνει την αιτίαση ότι η Επιτροπή προέβη σε σύγχυση της έννοιας των εμπορικών εσόδων με την έννοια του καθαρού
κέρδους, δεχόμενη, άνευ αιτίας και δη αφιστάμενη της προγενέστερης πρακτικής της, ότι η κοινοποιηθείσα εισφορά κεφαλαίου ηδύνατο
να αντισταθμίσει το εμπορικό κόστος, επιβάλλεται η υπόμνηση (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 90 και 91) ότι η Επιτροπή δεν προέβη σε
σύγχυση των ανωτέρω εννοιών, αλλά έκρινε, κατ’ ουσίαν, ότι η μείωση των διαφημιστικών εσόδων το 2008 δεν θα συνοδευόταν από
μείωση του συναφούς εμπορικού κόστους ικανή να αποτρέψει τη σχέση αναλογίας μεταξύ της μειώσεως των εν λόγω εσόδων και της
μειώσεως του καθαρού κέρδους και, συνεπώς, μεταξύ της μειώσεως των εσόδων και της αυξήσεως του καθαρού κόστους δημόσιας υπηρεσίας.
Δεδομένης της εν λόγω εκτιμήσεως, η Επιτροπή δεν απέστη της προγενέστερης πρακτικής της.
Από τις ανωτέρω σκέψεις προκύπτει ότι, καθώς η Επιτροπή ουδόλως απέστη της προγενέστερης πρακτικής της, το επιχείρημα που
η TF1 αντλεί από την έλλειψη συναφούς αιτιολογίας, πρέπει να απορριφθεί ως ερειδόμενο σε εσφαλμένη προκειμένη.
Όσον αφορά τα επιχειρήματα (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 149 έως 151) με τα οποία η M6 προβάλλει, κατ’ ουσίαν, αιτιάσεις περί ελλιπούς
εξετάσεως των ακριβών αιτίων της μειώσεως των διαφημιστικών εσόδων και περί του εσφαλμένου και αναιτιολόγητου χαρακτήρα της
θέσεως που διατυπώνεται με το σημείο 9 της προσβαλλομένης αποφάσεως σχετικά με την αντίδραση των ανταγωνιστών στην αναγγελία
της 8ης Ιανουαρίου 2008, επιβάλλεται η επισήμανση ότι πρόκειται για επιχειρήματα που συγχέονται, κατ’ ουσίαν, με τις αιτιάσεις
που προβλήθηκαν στο πλαίσιο των προηγούμενων λόγων ακυρώσεως και οι οποίες απορρίφθηκαν.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι υπό εξέταση λόγοι ακυρώσεως που αντλούνται από παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως
πρέπει να απορριφθούν.
Δεδομένου ότι οι λόγοι ακυρώσεως που προέβαλαν οι προσφεύγουσες απορρίφθηκαν στο σύνολό τους, επιβάλλεται η απόρριψη των υπό
κρίση προσφυγών.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει
σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 4, του ιδίου κανονισμού, τα κράτη μέλη που παρεμβαίνουν
στη δίκη φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Δεδομένου ότι οι προσφεύγουσες ηττήθηκαν, πρέπει να υποχρεωθούν να φέρουν τα έξοδά τους καθώς και τα έξοδα της Επιτροπής και
της France Télévisions, σύμφωνα με τα αντίστοιχα αιτήματα των τελευταίων.
Η Canal +, παρεμβαίνουσα προς στήριξη των αιτημάτων των προσφευγουσών, καθώς και η Γαλλική Δημοκρατία, παρεμβαίνουσα προς
στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής, φέρουν εκάστη τα δικαστικά έξοδά τους.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει τις προσφυγές.
2)
Η Métropole télévision (M6) φέρει τα δικαστικά έξοδά της καθώς και τα έξοδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της France Télévisions
στην υπόθεση T‑568/08.
3)
Η Télévision française 1 SA (TF1) φέρει τα δικαστικά έξοδά της καθώς και τα έξοδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της France
Télévisions στην υπόθεση T‑573/08.
4)
Η Γαλλική Δημοκρατία και η Canal + φέρουν, εκάστη, τα δικαστικά έξοδά τους στις υποθέσεις T‑568/08 και T‑573/08.
Βηλαράς
Prek
Ciucă
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο την 1η Ιουλίου 2010.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.