CELEX: 61989CJ0377
Ίση μεταχείριση σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως
Αρχή του εθνικού δικαίου που απαγορεύει τον αδικαιολόγητο πλουτισμό

Με Διάταξη της 27ης Ιουλίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Δεκεμβρίου 1989, το Supreme Court της Ιρλανδίας υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 4 της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως ( ΕΕ ειδ. έκδ. 05/003, σ. 160, στο εξής: οδηγία).
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν κατά την εκδίκαση διαφοράς στο πλαίσιο της οποίας οι Cotter και McDermott (στο εξής: εφεσείουσες) ζητούν να αναγνωριστεί ότι μετά τις 23 Δεκεμβρίου 1984, ημέρα λήξεως της προθεσμίας εντός της οποίας έπρεπε να έχει μεταφερθεί η οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο των κρατών μελών, δικαιούνταν διάφορες παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως οι οποίες χορηγούνταν στους έγγαμους άνδρες που βρίσκονταν στην ίδια με αυτές κατάσταση.
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας ορίζει τα εξής:
« Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως συνεπάγεται την απουσία κάθε διακρίσεως που βασίζεται στο φύλο, είτε άμεσα είτε έμμεσα, σε συσχετισμό ιδίως με την οικογενειακή κατάσταση και ιδιαίτερα όσον αφορά:
—
το πεδίο εφαρμογής των συστημάτων και τους όρους πρόσβασης στα συστήματα αυτά,
—
την υποχρέωση καταβολής εισφορών και τον υπολογισμό των εισφορών,
—
τον υπολογισμό των παροχών, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων λόγω συζύγου και προστατευομένου προσώπου και τις προϋποθέσεις διαρκείας και διατηρήσεως του δικαιώματος επί των παροχών. »
Δεν αμφισβητείται ότι οι διατάξεις του Social Welfare ( Consolidation ) Act ( νόμου περί κωδικοποιήσεως των διατάξεων περί κοινωνικής ασφαλίσεως και κοινωνικής πρόνοιας) του 1981 (στο εξής: νόμος του 1981 ) χορηγούσαν αυτόματα στους έγγαμους άνδρες προσαυξήσεις των επιδομάτων κοινωνικής ασφαλίσεως για τη σύζυγο και τα τέκνα τους, χωρίς να χρειάζεται να αποδείξουν ότι βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση τους, ενώ οι έγγαμες γυναίκες έπρεπε να πληρούν ορισμένες πρόσθετες προϋποθέσεις. Επιπλέον, οι ίδιες διατάξεις προέβλεπαν τη χορήγηση στις έγγαμες γυναίκες μικρότερου επιδόματος ανεργίας και για βραχύτερη περίοδο απ' ό,τι προβλεπόταν στην περίπτωση τωγ, εγγάμων ανδρών.
Η κατάσταση αυτή μεταβλήθηκε με την έκδοση της Social Welfare ( n
o
2 ) Act 1985 ( Commencement ) Order του 1986 ( Statutory Instrument 173 του 1986 ), η οποία έθεσε σε εφαρμογή από τις 20 Νοεμβρίου 1986 τις διατάξεις των άρθρων 3 και 4 του Social Welfare (n
o
2) Act του 1985 (στο εξής: εθνικός εκτελεστικός νόμος). Οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ότι η προσαύξηση λόγω συντηρουμένου ενηλίκου χορηγείται, ανεξάρτητα από το φύλο του αιτούντος, μόνο στην περίπτωση κατά την οποία αποδεικνύεται πράγματι η ύπαρξη οικογενειακών βαρών και καθιερώνουν ισότητα στη μεταχείριση των δύο φύλων σε σχέση με τις προσαυξήσεις για συντηρούμενα τέκνα.
Η Social Welfare ( Preservation of Rights ) ( n
o
2 ) Regulations του 1986 ( Statutory Instrument 422 του 1986) προέβλεψε ως μεταβατικό μέτρο τη χορήγηση αντισταθμιστικών επιδομάτων σε όσους δεν βαρύνονταν πραγματικά με τη συντήρηση της συζύγου τους και επομένως είχαν χάσει το δικαίωμα τους επί της προσαυξήσεως του επιδόματος λόγω συντηρουμένου ενηλίκου κατόπιν της ενάρξεως της ισχύος των διατάξεων του εθνικού εκτελεστικού νόμου. Δεν αμφισβητείται ότι οι διατάξεις αυτές, των οποίων η εφαρμογή παρατάθηκε επανειλημμένα, αφορούν αποκλειστικά τους έγγαμους άνδρες στους οποίους προηγουμένως χορηγούνταν αυτόματα προσαυξήσεις, ακόμη και στις περιπτώσεις στις οποίες δεν έφεραν στην πραγματικότητα τα οικογενειακά βάρη.
Στις 4 Φεβρουαρίου 1985 οι εφεσείουσες ζήτησαν από το High Court να ακυρώσει τις αποφάσεις που είχαν εκδοθεί από τον Minister for Social Welfare ( Υπουργό Κοινωνικής Πρόνοιας) ή εξ ονόματος του, κατ' εκτέλεση του νόμου του 1981, και με τις οποίες η καταβολή του επιδόματος ανεργίας προς τις εφεσείουσες έπαυσε μετά την πάροδο χρονικού διαστήματος 312ημερών, στην περίπτωση δε της Cotter έπαυσε αυτοδικαίως και η καταβολή του αναλογικού προς τις αποδοχές της επιδόματος. Οι εφεσείουσες ισχυρίστηκαν ότι, βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, δικαιούνταν από τις 23 Δεκεμβρίου 1984 το ίδιο επίδομα ανεργίας όπως οι έγγαμοι άνδρες και για το ίδιο χρονικό διάστημα και ότι επιπλέον η Cotter δικαιούνταν επί το ίδιο αυτό διάστημα το αναλογικό προς τις αποδοχές της επίδομα.
To High Court ζήτησε από το Δικαστήριο να εκδώσει προδικαστική απόφαση επί των εξής ερωτημάτων:
α)
Παράγουν οι διατάξεις της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ, και ειδικότερα το άρθρο 4, άμεσα αποτελέσματα στη Δημοκρατία της Ιρλανδίας από τις 23 Δεκεμβρίου 1984;
β)
Δικαιούνται από τις 23 Δεκεμβρίου 1984 οι έγγαμες γυναίκες που υπόκεινται στην εθνική νομοθεσία τις παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως υπό τις ίδιες συνθήκες με τους άνδρες, εφόσον δεν έχει ληφθεί κανένα μέτρο για τη μεταφορά του άρθρου 4 της οδηγίας στην εθνική νομοθεσία;
Με την απόφαση της 24ης Μαρτίου 1987,
286/85 ( Συλλογή 1987, σ. 1453 )
, το Δικαστήριο, αποφαινόμενο επί της ανωτέρω αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, δέχθηκε τα εξής:
« 1)
Σε περίπτωση που δεν έχουν εκδοθεί εκτελεστικά μέτρα της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, μπορεί, από τις 23 Δεκεμβρίου 1984, να γίνεται επίκληση του άρθρου 4, παράγραφος 1, που απαγορεύει κάθε διάκριση βασιζόμενη στο φύλο σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, για να ματαιώνεται η εφαρμογή κάθε διατάξεως εθνικού δικαίου που δεν είναι σύμφωνη προς το εν λόγω άρθρο.
2)
Ελλείψει εκτελεστικών μέτρων του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, οι γυναίκες δικαιούνται να υπάγονται στο ίδιο καθεστώς με τους άνδρες που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, καθεστώς που, ενόσω δεν έχουν εκδοθεί εκτελεστικά μέτρα της οδηγίας αυτής, εξακολουθεί να παραμένει το μόνο ισχύον σύστημα αναφοράς. »
Πριν εκδοθεί η απόφαση του Δικαστηρίου, οι εφεσείουσες προέβαλαν νέες αξιώσεις ^ ενώπιον του High Court και ζήτησαν να αναγνωριστεί, μεταξύ άλλων, ότι δικαιούνταν τις ίδιες προσαυξήσεις των επιδομάτων κοινωνικής ασφαλίσεως που χορηγούνταν μέχρι την έναρξη της ισχύος του εθνικού εκτελεστικού νόμου στους έγγαμους άνδρες που βρίσκονταν στην ίδια με αυτές κατάσταση, καθώς και τα μεταβατικά αντισταθμιστικά επιδόματα που χορηγούνταν στους έγγαμους άνδρες μετά την ημερομηνία αυτή.
To High Court εξέτασε τα νέα αυτά αιτήματα από κοινού με την προσφυγή που είχε ασκηθεί στις 4 Φεβρουαρίου 1985. To High Court δέχθηκε εν μέρει μόνο τις προσφυγές, απέρριψε δε, μεταξύ άλλων, τα αιτήματα για τις προσαυξήσεις λόγω συντηρουμένου ενηλίκου και τέκνου, καθώς και το αίτημα καταβολής των μεταβατικών αντισταθμιστικών επιδομάτων. To High Court έκρινε δηλαδή ότι θα ήταν άδικο να καταβληθούν τα ποσά αυτά στις προσφεύγουσες, μολονότι οι σύζυγοί τους δεν τις βάρυναν οικονομικά. Κατόπιν ασκήσεως εφέσεως ενώπιον του Supreme Court, o εφεσίβλητος υποστήριξε ότι, αν γίνονταν δεκτές οι αξιώσεις των εφεσειουσών, αυτό θα σήμαινε παραβίαση της αρχής της απαγορεύσεως του αδικαιολόγητου πλουτισμού, η οποία κατά το ιρλανδικό δίκαιο αποτελεί λόγο για τη μη καταβολή αποζημιώσεως ή για τη μείωση της σε ορισμένες περιπτώσεις.
To Supreme Court, κρίνοντας ότι είναι αβέβαιο αν η αρχή αυτή του εθνικού δικαίου συμβιβάζεται με το άμεσο αποτέλεσμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« 1)
Πρέπει η απόφαση του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων της 24ης Μαρτίου 1987 στην υπόθεση
286/85, Norah McDermott και Ann Cotter κατά Minister of Social Welfare και Attorney General ( Συλλογή 1987, σ. 1453 )
, με την οποία το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων απάντησε στο δεύτερο ερώτημα που του υποβλήθηκε από το High Court, σύμφωνα με το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας του Συμβουλίου 79/7/ΕΟΚ της 19ης Δεκεμβρίου 1978 ως εξής:
“ Ελλείψει εκτελεστικών μέτρων του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, οι γυναίκες δικαιούνται να υπάγονται στο ίδιο καθεστώς με τους άνδρες που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, καθεστώς που, ενόσω δεν έχουν εκδοθεί εκτελεστικά μέτρα της οδηγίας αυτής, εξακολουθεί να παραμένει το μόνο ισχύον σύστημα αναφοράς ”,
να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι οι έγγαμες γυναίκες δικαιούνται προσαυξήσεις των επιδομάτων κοινωνικής ασφαλίσεως για
α)
τον σύζυγο ως συντηρούμενο πρόσωπο και
β)
τα τέκνα ως συντηρούμενα πρόσωπα,
έστω και αν αποδεικνύεται ότι στην πραγματικότητα δεν υφίσταται καμία τέτοια εξάρτηση ή ακόμα ότι το αποτέλεσμα θα ήταν να καταβάλλονται δύο φορές τέτοιες προσαυξήσεις για τα συντηρούμενα πρόσωπα;
2)
Σε περίπτωση που μια γυναίκα ζητεί αποζημίωση για δυσμενή διάκριση που ισχυρίζεται ότι υπέστη λόγω μη εφαρμογής επ' αυτής των κανόνων που ισχύουν για τους άνδρες που τελούν στην ίδια κατάσταση, πρέπει η οδηγία του Συμβουλίου 79/7/ΕΟΚ να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να μην εφαρμόζουν τους κανόνες της εθνικής νομοθεσίας που προβλέπουν τη μείωση ή τη μη επιδίκαση αποζημιώσεως στις περιπτώσεις στις οποίες η επιδίκαση αποζημιώσεως θα αντέβαινε προς την αρχή της απαγορεύσεως του αδικαιολογήτου πλουτισμού; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Με το πρώτο ερώτημα το Supreme Court ερωτά αν το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας έχει την έννοια ότι, εφόσον μετά τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά της οδηγίας στα εθνικά δίκαια χορηγούνταν αυτοδικαίως στους έγγαμους άνδρες προσαυξήσεις των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο και συντηρούμενα τέκνα χωρίς οι άνδρες αυτοί να χρειάζεται να αποδείξουν ότι βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση τους, οι χωρίς πραγματικά οικογενειακά βάρη έγγαμες γυναίκες δικαιούνται τις ίδιες προσαυξήσεις, ακόμη και αν σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρξει διπλή καταβολή των προσαυξήσεων αυτών.
Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση η Ιρλανδική Κυβέρνηση υποστήριξε καταρχάς ότι στο πεδίο εφαρμογής της απαγορεύσεως των διακρίσεων κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας εμπίπτουν μόνο οι περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει οικονομική , εξάρτηση του προσώπου για το οποίο χορηγείται η προσαύξηση.
Η άποψη αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας προκύπτει ότι αυτό εφαρμόζεται ιδίως όσον αφορά τον « υπολογισμό των παροχών, συμπεριλαμβανομένων των προσαυξήσεων λόγω συζύγου και προστατευομένου προσώπου ». Επιβάλλεται να τονιστεί ότι η διάταξη αυτή καλύπτει, σύμφωνα με το γράμμα της, και τις ενδεχόμενες προσαυξήσεις λόγω συζύγου που δεν είναι συντηρούμενο πρόσωπο. Όσο για τα άλλα πρόσωπα, και συγκεκριμένα τα τέκνα, η οδηγία δεν επιβάλλει ως προϋπόθεση της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, σε σχέση με την καταβολή των ανωτέρω προσαυξήσεων, το να έχει αποδειχθεί ότι αποτελούν πράγματι συντηρούμενα πρόσωπα.
Κατά συνέπεια, τα κράτη μέλη, μολονότι είναι ελεύθερα να ορίσουν τις προϋποθέσεις κτήσεως του δικαιώματος επί των προσαυξήσεων των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως, είναι υποχρεωμένα να εξασφαλίσουν την -πλήρη τήρηση της αρχής της ισότητας μεταχειρίσεως κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας.
Στη συνέχεια πρέπει να υπομνηστεί ότι με την προαναφερθείσα απόφαση της 24ης Μαρτίου 1987 το Δικαστήριο δέχτηκε ότι, ελλείψει εκτελεστικών μέτρων του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, οι γυναίκες δικαιούνται να υπάγονται στο ίδιο καθεστώς με τους άνδρες που βρίσκονται στην ίδια κατάσταση, καθεστώς που, ενόσω δεν έχουν εκδοθεί εκτελεστικά μέτρα της οδηγίας αυτής, εξακολουθεί να παραμένει το μόνο έγκυρο σύστημα αναφοράς.
Το κρίσιμο εν προκειμένω σύστημα αναφοράς είναι το καθεστώς στο οποίο υπάγονταν οι έγγαμοι άνδρες στους οποίους χορηγήθηκαν επιδόματα ανεργίας ή άλλα επιδόματα κατά την επίμαχη περίοδο και οι οποίοι δεν βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση της συζύγου τους. Αυτό σημαίνει ότι, αν στους έγγαμους άνδρες χορηγούνταν αυτοδικαίως μετά τις 23 Δεκεμβρίου 1984 προσαυξήσεις των επιδομάτων για τα λεγόμενα « συντηρούμενα » πρόσωπα, χωρίς να χρειάζεται να αποδειχθεί ότι οι άνδρες αυτοί βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση των ανωτέρω προσώπων, οι έγγαμες γυναίκες που βρίσκονταν στην ίδια κατάσταση δικαιούνταν επίσης τις προσαυξήσεις αυτές, χωρίς να μπορεί να επιβληθεί καμία πρόσθετη προϋπόθεση που να αφορά ειδικά και μόνο τις έγγαμες γυναίκες.
Κατά την Ιρλανδική Κυβέρνηση, η αναγνώριση του δικαιώματος αυτού στις έγγαμες γυναίκες θα μπορούσε υπό ορισμένες περιστάσεις να οδηγήσει σε διπλή καταβολή των ίδιων προσαυξήσεων στις ίδιες οικογένειες, και συγκεκριμένα αν οι δύο σύζυγοι ελάμβαναν κατά την επίμαχη περίοδο παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως. Η Ιρλανδική Κυβέρνηση θεωρεί ότι οι καταβολές αυτές θα ήταν προφανώς παράλογες και θα συνιστούσαν παραβίαση της απαγορεύσεως του αδικαιολόγητου πλουτισμού, την οποία προβλέπει το εθνικό δίκαιο.
Αν επιτρεπόταν η επίκληση της απαγορεύσεως αυτής, τότε οι εθνικές αρχές θα είχαν τη δυνατότητα να στηριχθούν στις παράνομες ενέργειες τους για να εμποδίσουν το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας να αναπτύξει πλήρως τα αποτελέσματα του.
Κατά συνέπεια, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας έχει την έννοια ότι, εφόσον μετά τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στα εθνικά δίκαια· χορηγούνταν αυτοδικαίως στους έγγαμους άνδρες προσαυξήσεις των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο και συντηρούμενα τέκνα χωρίς οι άνδρες αυτοί να χρειάζεται να αποδείξουν ότι βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση τους, οι χωρίς πραγματικά οικογενειακά βάρη έγγαμες γυναίκες δικαιούνται τις ίδιες προσαυξήσεις, ακόμη και αν σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρξει διπλή καταβολή των προσαυξήσεων αυτών.
Επί του δευτέρου ερωτήματος
Από τη διατύπωση του δευτέρου ερωτήματος του Supreme Court καθίσταται σαφές ότι το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας έχει την έννοια ότι, εφόσον ένα κράτος μέλος συμπεριέλαβε στη νομοθεσία με την οποία επρόκειτο να εφαρμοστεί το ανωτέρω άρθρο και την οποία θέσπισε μετά τη λήξη της προβλεπόμενης από την οδηγία προθεσμίας μια μεταβατική διάταξη που προβλέπει την καταβολή αντισταθμιστικών επιδομάτων στους έγγαμους άνδρες που έχασαν το δικαίωμα επί προσαυξήσεως των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο, επειδή δεν μπορούσε να αποδειχθεί η ύπαρξη του σχετικού οικογενειακού βάρους, οι έγγαμες γυναίκες που βρίσκονται στην ίδια οικογενειακή κατάσταση δικαιούνται τα ίδια επιδόματα, ακόμη και αν τούτο αντίκειται στην απαγόρευση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, την οποία προβλέπει το εθνικό δίκαιο.
Πρέπει να τονιστεί ότι η οδηγία δεν προβλέπει καμία παρέκκλιση από την οριζόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 1, αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, με την οποία να μπορούν να παραταθούν τα αποτελέσματα προγενεστέρων εθνικών διατάξεων τα οποία συνιστούν διακρίσεις. Επομένως, το κράτος μέλος δεν μπορεί να διατηρήσει μετά τις 23 Δεκεμβρίου 1984 ανισότητες μεταχειρίσεως που οφείλονται στο γεγονός ότι οι απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη γένεση του δικαιώματος επί των αντισταθμιστικών επιδομάτων υφίσταντο πριν από αυτή την ημερομηνία. Το γεγονός ότι οι ανισότητες αυτές απορρέουν από μεταβατικές διατάξεις δεν δικαιολογεί καμία διαφορετική εκτίμηση ( βλ. απόφαση της 8ης Μαρτίου 1988,
80/87, Dik, Συλλογή 1988, σ. 1601
).
Επιπλέον, πρέπει να καταστεί σαφές ότι τα εθνικά εκτελεστικά μέτρα που θεσπίζονται μετά τη λήξη της προθεσμίας πρέπει να διασφαλίζουν πλήρως, από την ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας που τάχθηκε στα κράτη μέλη για τη συμμόρφωση τους, τα δικαιώματα που γεννώνται υπέρ των ιδιωτών στα κράτη μέλη βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1 ( βλ. προαναφερθείσα απόφαση της 8ης Μαρτίου 1988 ).
Όπως τονίστηκε ήδη με την απάντηση στο πρώτο ερώτημα, αν επιτρεπόταν στις εθνικές αρχές να επικαλούνται την απαγόρευση του αδικαιολόγητου πλουτισμού την οποία προβλέπει το εθνικό δίκαιο, τότε οι εθνικές αρχές θα είχαν τη δυνατότητα να στηριχθούν στις παράνομες ενέργειες τους για να εμποδίσουν το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας να αναπτύξει πλήρως τα αποτελέσματα του.
Στο δεύτερο συνεπώς ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7 έχει την έννοια ότι, εφόσον ένα κράτος μέλος συμπεριέλαβε στη νομοθεσία με την οποία επρόκειτο να εφαρμοστεί το ανωτέρω άρθρο και την οποία θέσπισε μετά τη λήξη της προβλεπομένης από την οδηγία προθεσμίας μια μεταβατική διάταξη που προβλέπει την καταβολή αντισταθμιστικών επιδομάτων στους έγγαμους άνδρες που έχασαν το δικαίωμα επί προσαυξήσεως των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο, επειδή δεν μπορούσε να αποδειχθεί η ύπαρξη του σχετικού οικογενειακού βάρους, οι έγγαμες γυναίκες που βρίσκονται στην ίδια οικογενειακή κατάσταση δικαιούνται τα ίδια επιδόματα, ακόμη και αν τούτο αντίκειται στην απαγόρευση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, την οποία προβλέπει το εθνικό δίκαιο.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιρλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με Διάταξη της 27ης Ιουλίου 1989 το Supreme Court της Ιρλανδίας, αποφαίνεται:

1)
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, έχει την έννοια ότι, εφόσον μετά τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στα εθνικά δίκαια χορηγούνταν αυτοδικαίως στους έγγαμους άνδρες προσαυξήσεις των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο και συντηρούμενα τέκνα χωρίς οι άνδρες αυτοί να χρειάζεται να αποδείξουν ότι βαρύνονταν πράγματι με τη συντήρηση τους, οι χωρίς πραγματικά οικογενειακά βάρη έγγαμες γυναίκες δικαιούνται τις ίδιες προσαυξήσεις, ακόμη και αν σε ορισμένες περιπτώσεις υπάρξει διπλή καταβολή των προσαυξήσεων αυτών.

2)
Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, έχει την έννοια ότι, εφόσον ένα κράτος μέλος συμπεριέλαβε στη νομοθεσία με την οποία επρόκειτο να εφαρμοστεί το ανωτέρω άρθρο και την οποία θέσπισε μετά τη λήξη της προβλεπόμενης από την οδηγία προθεσμίας μια μεταβατική διάταξη που προβλέπει την καταβολή αντισταθμιστικών επιδομάτων στους έγγαμους άνδρες που έχασαν το δικαίωμα επί προσαυξήσεως των παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως για συντηρούμενη σύζυγο, επειδή δεν μπορούσε να αποδειχθεί η ύπαρξη του σχετικού οικογενειακού βάρους, οι έγγαμες γυναίκες που βρίσκονται στην ίδια οικογενειακή κατάσταση δικαιούνται τα ίδια επιδόματα, ακόμη και αν τούτο αντίκειται στην απαγόρευση του αδικαιολόγητου πλουτισμού, την οποία προβλέπει το εθνικό δίκαιο.

Due
O'Higgins
Rodríguez Iglesias
Diez de Velasco
Slynn
Κακούρης
Joliét
Schockweiler
Kapteyn
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Μαρτίου 1991.
Ο Γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο Πρόεδρος
Ο. Due
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η αγγλική.