CELEX: 62002CJ0438
Άρθρα 28 EΚ, 31 EΚ, 43 EΚ και 86, παράγραφος 2, ΕΚ
Διάθεση φαρμάκων στο εμπόριο
Εγκατάσταση των επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου
Κρατικό μονοπώλιο λιανικής πωλήσεως φαρμάκων
Επιχείρηση επιφορτισμένη με τη διαχείριση υπηρεσίας γενικού οικονομικού συμφέροντος

Franzén, σκέψη 39).
36     Ως εκ τούτου, όσον αφορά τα εν λόγω μονοπώλια, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι απαγορεύονται όσα έχουν ρυθμιστεί κατά τέτοιο
τρόπο ώστε βλάπτουν, νομικά ή πραγματικά, το εμπόριο των προερχομένων από τα άλλα κράτη μέλη εμπορευμάτων σε σχέση με το εμπόριο
των εγχωρίων εμπορευμάτων (βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα απόφαση Franzén, σκέψη 40).
37     Επιβάλλεται, συνεπώς, να εξακριβωθεί αν το επίδικο στην κύρια δίκη σύστημα πωλήσεων έχει ρυθμιστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε
να αποκλείεται οποιαδήποτε διάκριση σε βάρος των προερχομένων από τα άλλα κράτη μέλη φαρμάκων.
38     Προς τούτο, πρέπει να εξεταστεί αν ο τρόπος οργανώσεως και λειτουργίας του επίδικου κρατικού μονοπωλίου μπορεί να βλάψει τα
προερχόμενα από τα άλλα κράτη μέλη φάρμακα (βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα απόφαση Franzén, σκέψη 40) ή αν, στην
πράξη, το εν λόγω μονοπώλιο όντως βλάπτει τα φάρμακα αυτά.
39     Όσον αφορά την πρώτη από τις δύο αυτές παραμέτρους, από την προπαρατεθείσα απόφαση Franzén (σκέψεις 44 και 51) προκύπτει ότι,
αφενός, το σύστημα επιλογής ενός μονοπωλίου πρέπει να στηρίζεται σε κριτήρια ανεξάρτητα της καταγωγής των προϊόντων και να
χαρακτηρίζεται από διαφάνεια, προβλέποντας τόσο υποχρέωση αιτιολογήσεως των αποφάσεων όσο και διαδικασία ανεξάρτητου ελέγχου.
40     Ακολούθως, το δίκτυο πωλήσεων του μονοπωλίου αυτού πρέπει να έχει ρυθμιστεί κατά τρόπο ώστε ο αριθμός των σημείων πωλήσεως
να μην είναι τόσο περιορισμένος ώστε να διακυβεύεται ο εφοδιασμός των καταναλωτών (βλ., υπό την έννοια αυτή, όσον αφορά το
άρθρο 28 ΕΚ, προπαρατεθείσα απόφαση Banchero, σκέψη 39, και, όσον αφορά το άρθρο 31, παράγραφος 1, ΕΚ, προπαρατεθείσα απόφαση
Franzén, σκέψη 54).
41     Τέλος, τα μέτρα εμπορίας και διαφημίσεως του μονοπωλίου αυτού πρέπει να θεσπίζονται βάσει αντικειμενικών και ανεξάρτητων από
την καταγωγή των προϊόντων κριτηρίων και να εφαρμόζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε οι καταναλωτές να λαμβάνουν γνώση των νέων
προϊόντων (βλ., υπό την έννοια αυτή, προπαρατεθείσα απόφαση Franzén, σκέψη 54).
42     Στην υπόθεση της κύριας δίκης, από τα στοιχεία που γνωστοποιήθηκαν στο Δικαστήριο προκύπτει ότι η σύμβαση του 1996 δεν προβλέπει
ούτε σχέδιο αγοράς ούτε σύστημα «προσκλήσεως για υποβολή προσφορών», στο πλαίσιο των οποίων οι παραγωγοί των οποίων τα προϊόντα
δεν έχουν επιλεγεί δικαιούνται να λάβουν γνώση της αιτιολογίας της αποφάσεως επιλογής. Η εν λόγω σύμβαση δεν προβλέπει, εξάλλου,
ούτε δυνατότητα προσβολής της αποφάσεως επιλογής ενώπιον αρχής ανεξάρτητου ελέγχου. Αντιθέτως, κατά τη σύμβαση αυτή, η Apoteket
έχει, καταρχήν, την ευχέρεια να επιλέξει τα προϊόντα της επιλογής της.
43     Ως εκ τούτου, η σύμβαση του 1996 δεν αποκλείει το ενδεχόμενο δυσμενούς διακρίσεως. Η Σουηδική Κυβέρνηση, πάντως, δεν επικαλέστηκε
την ύπαρξη κανενός άλλου μέτρου το οποίο θα μπορούσε να καλύψει αυτή την έλλειψη δομικών εγγυήσεων.
44     Τα ανωτέρω στοιχεία αρκούν για να διαπιστωθεί ότι ο τρόπος οργανώσεως και λειτουργίας της Apoteket, και ειδικότερα του συστήματός
της επιλογής των φαρμάκων, μπορεί να βλάψει το εμπόριο φαρμάκων προερχομένων από τα άλλα κράτη μέλη σε σχέση με τα σουηδικά
φάρμακα. Το εν λόγω κρατικό μονοπώλιο, επομένως, δεν έχει ρυθμιστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε να αποκλείει κάθε είδους δυσμενή
διάκριση σε βάρος των προερχομένων από τα άλλα κράτη μέλη φαρμάκων. Κατά συνέπεια, το εμπόριο αυτό ασκείται κατά παράβαση
του άρθρου 31, παράγραφος 1, ΕΚ.
45     Συνεπώς, παρέλκει η εξέταση του δεύτερου σκέλους του ερωτήματος, που αφορά, κατ’ ουσίαν, το αν η Apoteket βλάπτει τα προερχόμενα
από τα άλλα κράτη μέλη φάρμακα.
46     Ωστόσο, η Σουηδική Κυβέρνηση υποστηρίζει, περαιτέρω, ότι το επίδικο στην κύρια δίκη σύστημα πωλήσεων μπορεί να δικαιολογηθεί.
47     Συναφώς, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι το άρθρο 86, παράγραφος 2, ΕΚ μπορεί να προβληθεί για να δικαιολογηθεί
η εκ μέρους κράτους μέλους χορήγηση σε επιχείρηση επιφορτισμένη με τη διαχείριση υπηρεσιών γενικού συμφέροντος αποκλειστικών
δικαιωμάτων τα οποία αντιβαίνουν ιδίως προς το άρθρο 31, παράγραφος 1, ΕΚ, εφόσον η επιχείρηση αυτή δεν μπορεί να εκπληρώσει
την ιδιαίτερη αποστολή που της έχει ανατεθεί παρά μόνο με τη χορήγηση τέτοιων δικαιωμάτων και εφόσον η ανάπτυξη του εμπορίου
δεν επηρεάζεται σε βαθμό αντίθετο προς το συμφέρον της Κοινότητας (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις της 23ης Οκτωβρίου
1997, C-157/94, Επιτροπή κατά Κάτω Χωρών, Συλλογή 1997, σ. I‑5699, σκέψη 32, C-158/94, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή 1997,
σ. I‑5789, σκέψη 43, και C-159/94, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1997, σ. I-5815, σκέψη 49).
48     Ωστόσο, ελλείψει ενός συστήματος επιλογής το οποίο αποκλείει κάθε ενδεχόμενο δυσμενούς διακρίσεως σε βάρος των προερχομένων
από τα άλλα κράτη μέλη φαρμάκων, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 86, παράγραφος 2, ΕΚ ένα σύστημα πωλήσεων όπως
το επίδικο στην κύρια δίκη, το οποίο περιγράφεται στις σκέψεις 42 και 43 της παρούσας αποφάσεως.
49     Συνεπώς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 31, παράγραφος 1, ΕΚ απαγορεύει ένα σύστημα το οποίο προβλέπει
αποκλειστικό δικαίωμα λιανικής πωλήσεως ρυθμιζόμενο κατά τρόπον αντίστοιχο προς αυτό του επίδικου στην κύρια δίκη συστήματος.

Επί του δευτέρου έως του πέμπτου ερωτήματος
50     Λαμβανομένης υπόψη της απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στα λοιπά ερωτήματα.

Επί των δικαστικών εξόδων
51     Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον
του αιτούντος δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν όσοι
κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, πλην των ανωτέρω δύο διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (τμήμα μείζονος συνθέσεως) αποφαίνεται:
Το άρθρο 31, παράγραφος 1, ΕΚ απαγορεύει ένα σύστημα το οποίο προβλέπει αποκλειστικό δικαίωμα λιανικής πωλήσεως ρυθμιζόμενο
κατά τρόπον αντίστοιχο προς αυτό του επίδικου στην κύρια δίκη συστήματος.
(υπογραφές)
*
Γλώσσα διαδικασίας: η σουηδική.