CELEX: 62009CJ0099
Telecommunicatiediensten
Richtlijn 2002/22/EG
Artikel 30, lid 2
Telefoonnummerportabiliteit
Bevoegdheid van nationale regelgevende instanties
Door consument te betalen directe kosten
Ontmoedigende werking
Doorberekening van kosten

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 30, lid 2, van richtlijn 2002/22/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst en gebruikersrechten met betrekking tot elektronischecommunicatienetwerken
en ‑diensten („universeledienstrichtlijn”) (PB L 108, blz. 51).
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Polska Telefonia Cyfrowa sp. z o.o. (hierna: „PTC”) en de Prezes
Urzędu Komunikacji Elektronicznej (president van de autoriteit voor elektronische communicatie; hierna: „president van de
UKE”) ter zake van het besluit van 1 augustus 2006, waarbij deze laatste aan PTC een boete van 100 000 PLN (ongeveer 24 350
EUR) heeft opgelegd.

Toepasselijke bepalingen

Unieregeling
De punten 40 en 41 van de considerans van de universeledienstrichtlijn luiden als volgt:
„(40) Nummerportabiliteit is een essentieel element in het bevorderen van de keuze van de consument en daadwerkelijke mededinging
in een concurrerende telecommunicatieomgeving, doordat eindgebruikers die daarom verzoeken hun nummer(s) op het openbare telefoonnetwerk
kunnen behouden ongeacht de dienstaanbiedende organisatie. Deze richtlijn is niet van toepassing op het aanbieden van nummerportabiliteit
tussen aansluitingen op het openbare telefoonnetwerk op vaste en niet vaste locaties. De lidstaten kunnen evenwel bepalingen
toepassen inzake het overdragen van nummers tussen netwerken die diensten op een vaste locatie aanbieden en mobiele netwerken.
(41)      Het effect van nummerportabiliteit wordt aanzienlijk versterkt wanneer er transparante tariefinformatie beschikbaar is voor
zowel de eindgebruikers die hun nummer overdragen als voor de eindgebruikers die personen bellen die hun nummer hebben overgedragen.
De nationale regelgevende instanties [(hierna: „NRI’s”)] zouden waar mogelijk een passende tarieftransparantie moeten bevorderen
als onderdeel van de uitvoering van nummerportabiliteit.”
Artikel 30 van de universeledienstrichtlijn bepaalt:
„1.      De lidstaten zorgen ervoor dat alle abonnees van openbare telefoondiensten, met inbegrip van mobiele diensten, die daarom
verzoeken, hun nummer(s) kunnen behouden, ongeacht de onderneming die de dienst levert:
a)      in het geval van geografische nummers, op een specifieke locatie en,
b)      in het geval van niet-geografische nummers, op elke locatie.
Dit lid is niet van toepassing op het overdragen van nummers tussen netwerken die diensten op een vaste locatie aanbieden
en mobiele netwerken.
2.      De [NRI’s] zorgen ervoor dat de prijsstelling voor interconnectie in verband met de nummerportabiliteit kostengeoriënteerd
is en dat eventuele directe kosten voor abonnees het gebruik van die faciliteiten niet ontmoedigen.
3.      De [NRI’s] leggen voor de nummerportabiliteit geen tarieven voor eindgebruikers op die de concurrentie zouden kunnen verstoren,
zoals specifieke of uniforme tarieven voor eindgebruikers.”

Nationale regeling
Artikel 41 van de ustawa-Prawo telekomunikacyjne (Poolse telecommunicatiewet) van 16 juli 2004 (Dz. U. nr. 171, punt 1800)
luidt in de versie die op het hoofdgeding van toepassing is (hierna: „telecommunicatiewet”):
„1.      De prijsstelling voor interconnectie in verband met de nummerportabiliteit dient kostengeoriënteerd te zijn.
2.      De prijsstelling voor interconnectie en voor toegang tot telecommunicatiediensten in verband met de keuze van de aanbieder
van de dienst, dient kostengeoriënteerd te zijn.”
Artikel 71 van de telecommunicatiewet luidt:
„1.      De abonnee die een overeenkomst heeft gesloten met een aanbieder van diensten die de aansluiting op het openbare telefoonnet
van een exploitant verzorgt, kan bij verandering van exploitant verlangen dat het hem toegekende nummer wordt overgedragen
naar het netwerk van de andere exploitant in 1) het netnummergebied – in het geval van geografische nummers –; 2) het gehele
land – in het geval van niet-geografische nummers.
2.      Lid 1 is niet van toepassing op de overdracht van nummers tussen vaste en mobiele openbare telefoonnetwerken.
3.      Voor de overdracht van een nummer bij verandering van exploitant kan de donoraanbieder van de dienst van de abonnee een eenmalige
vergoeding verlangen die in zijn tarieflijst is vastgesteld, en waarvan de hoogte voor de abonnee het gebruik van dat recht
niet mag ontmoedigen.”
Artikel 74 van de telecommunicatiewet luidt:
„1.      De aanbieder van diensten die de aansluiting op het openbare telefoonnet verzorgt, en de exploitant op wiens netwerk de abonnee
is aangesloten die partij is bij een overeenkomst tot verstrekking van diensten waarbij aansluiting op het openbare telefoonnet
wordt verzorgd, zijn verplicht ervoor te zorgen dat de abonnee de in de artikelen 69 tot en met 72 bedoelde rechten kan uitoefenen,
dat wil zeggen dat zij passende technische voorwaarden moeten scheppen of een overeenkomst moeten sluiten als bedoeld in de
artikelen 31 of 128 van deze wet, en indien mogelijk de uitvoering daarvan te verzekeren.
[…]
3.      De president van de UKE kan de in artikel 209, lid 1, punten 15 tot en met 17, van deze wet genoemde geldboete opleggen aan
een aanbieder en een exploitant als bedoeld in lid 1 indien:
1)      zij er niet voor zorgen dat de abonnee de in lid 1 vastgestelde rechten kan uitoefenen;
2)      zij de rechten van de abonnees niet verwezenlijken hoewel de mogelijkheid daartoe bestaat;
3)      zij de rechten van de abonnees verwezenlijken in strijd met de bepalingen van de wet of de verordening als bedoeld in artikel 73.”
Artikel 209, lid 1, punt 16, van deze wet bepaalt:
„Aan degene die abonnees belemmert gebruik te maken van hun […] recht op nummerportabiliteit, wordt een geldboete opgelegd.”

Hoofdgeding en prejudiciële vraag
Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat de president van de UKE aan PTC een boete van 100 000 PLN (ongeveer 24 350 EUR) heeft
opgelegd, om de reden dat de eenmalige vergoeding van directe kosten van 122 PLN (ongeveer 29,70 EUR) die PTC in de periode
van 28 maart tot en met 31 mei 2006 in rekening bracht bij verandering van exploitant, in strijd was met artikel 71, lid 3,
van de telecommunicatiewet, aangezien een dergelijk bedrag de abonnees van PTC kon ontmoedigen, hun recht op nummerportabiliteit
uit te oefenen.
PTC is bij de Sąd Okręgowy w Warszawie (regionale rechtbank te Warschau) opgekomen tegen het besluit van de president van
de UKE. Die rechtbank heeft dit beroep bij vonnis van 6 maart 2007 verworpen.
PTC heeft tegen dit vonnis hoger beroep ingesteld bij de Sąd Apelacyjny w Warszawie (appèlrechter te Warschau), die het bestreden
besluit bij arrest van 5 februari 2008 heeft vernietigd op grond dat de eenmalige vergoeding van directe kosten in verband
met de nummerportabiliteit niet kon worden berekend zonder rekening te houden met de kosten die door de exploitant worden
gedragen om deze dienst te verrichten. De president van de UKE heeft tegen dit arrest beroep in cassatie aangetekend.
In deze context heeft de Sąd Najwyższy (hoogste gerechtshof) de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële
vraag gesteld:
„Moet artikel 30, lid 2, van de [universeledienstrichtlijn] aldus worden uitgelegd dat de bevoegde NRI die ervoor zorgt dat
eventuele directe kosten voor abonnees het gebruik van de faciliteit van nummeroverdracht niet ontmoedigen, verplicht is rekening
te houden met de kosten die de exploitanten van netwerken voor mobiele telefonie in verband met het verrichten van die dienst
maken?”

Beantwoording van de prejudiciële vraag
Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter te vernemen of artikel 30, lid 2, van de universeledienstrichtlijn aldus moet
worden uitgelegd dat de NRI bij de beoordeling van de ontmoedigende werking van de directe kosten die de consumenten moeten
betalen om gebruik te maken van de dienst van nummerportabiliteit, rekening moet houden met de kosten die bij het verrichten
van die dienst worden gemaakt door de exploitanten van netwerken voor mobiele telefonie.
Uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat het hoofdgeding is ontstaan naar aanleiding van de bewering van PTC dat artikel 30,
lid 2, van de universeledienstrichtlijn de [NRI] verplicht om bij deze beoordeling rekening te houden met de kosten die door
de exploitanten worden gemaakt om de dienst van nummerportabiliteit te verrichten.
Allereerst zij gepreciseerd dat het begrip nummerportabiliteit de faciliteit omvat die een telefonieabonnee in staat stelt
om bij verandering van exploitant hetzelfde telefoonnummer te behouden (arrest van 13 juli 2006, Mobistar, C‑438/04, Jurispr.
blz. I‑6675, punt 23).
De implementatie van deze faciliteit vereist dat de platforms tussen exploitanten compatibel zijn, dat het nummer van de abonnee
van de ene exploitant aan de andere wordt overgedragen en dat door middel van technische handelingen telefoonoproepen naar
het overgedragen nummer worden geleid (zie arrest Mobistar, reeds aangehaald, punt 24).
Overeenkomstig punt 40 van de considerans van de universeledienstrichtlijn heeft de nummerportabiliteit tot doel, belemmeringen
voor de vrije keuze van consumenten, met name tussen exploitanten van netwerken voor mobiele telefonie, weg te werken en aldus
de ontwikkeling van een daadwerkelijke mededinging op de markt voor telefoondiensten te waarborgen (zie arrest Mobistar, reeds
aangehaald, punt 25).
Om dit doel te bereiken heeft de wetgever van de Unie in artikel 30, lid 2, van de universeledienstrichtlijn bepaald dat de
NRI’s ervoor zorgen dat de prijsstelling voor interconnectie in verband met de nummerportabiliteit kostengeoriënteerd is,
en dat eventuele directe kosten voor abonnees het gebruik van die faciliteiten niet ontmoedigen (zie arrest Mobistar, reeds
aangehaald, punt 26).
Daarenboven zij opgemerkt dat artikel 30, lid 2, van de universeledienstrichtlijn de NRI’s oplegt ervoor te zorgen dat de
prijsstelling van de exploitanten kostengeoriënteerd is en dat de prijzen de consument niet ontmoedigen (zie arrest Mobistar,
reeds aangehaald, punt 33).
Zodra vaststaat dat de prijzen kostengeoriënteerd zijn, verleent deze bepaling een zekere vrijheid aan de NRI’s om de situatie
te beoordelen en de methode te bepalen die hun het meest geschikt lijkt om de portabiliteit ten volle te verwezenlijken, op
een zodanige wijze dat de consumenten niet worden ontmoedigd van deze faciliteit gebruik te maken (zie arrest Mobistar, reeds
aangehaald, punt 34).
Dienaangaande volgt uit de rechtspraak van het Hof dat artikel 30, lid 2, van de universeledienstrichtlijn zich er niet tegen
verzet dat de NRI’s vooraf en aan de hand van een theoretisch kostenmodel de maximumprijzen vaststellen die de donorexploitant
als opzetkosten van de recipiëntexploitant kan vragen, indien de tarieven op dusdanige wijze kostengeoriënteerd zijn dat de
consumenten niet worden ontmoedigd om gebruik te maken van de portabiliteitfaciliteit (zie in die zin, arrest Mobistar, reeds
aangehaald, punt 37).
Uit het bovenstaande vloeit voort dat de kosten voor de interconnectie die door de exploitant worden gedragen en de hoogte
van de directe kosten die door de consument moeten worden betaald, in beginsel aan elkaar zijn gekoppeld. Deze koppeling maakt
het mogelijk een compromis te vinden tussen de belangen van de consumenten en die van de exploitanten.
Opgemerkt zij dat de NRI overeenkomstig punt 41 van de considerans van de universeledienstrichtlijn een passende tarieftransparantie
zou moeten bevorderen als onderdeel van de uitvoering van nummerportabiliteit.
Tevens moet worden benadrukt, zoals de advocaat-generaal in de punten 52, 53 en 55 van zijn conclusie heeft opgemerkt, dat
de door de NRI gekozen methode om de ontmoedigende werking van de directe kosten te beoordelen, coherent moet zijn met de
beginselen inzake prijsstelling voor interconnectie, zodat de objectiviteit, de volledige doeltreffendheid en de transparantie
van deze prijsstelling kunnen worden verzekerd.
Uit de systematiek van de universeledienstrichtlijn vloeit bijgevolg voort dat het aan de NRI staat om door middel van een
objectieve en betrouwbare methode vast te stellen welke kosten de exploitanten maken om nummerportabiliteit aan te bieden,
alsook boven welk bedrag aan directe kosten de consumenten mogelijkerwijs van die dienst afzien.
In vervolg op dit onderzoek moet de NRI zich in voorkomend geval verzetten tegen de aanrekening van directe kosten die, hoewel
in verhouding met de kosten voor het aanbieden van nummerportabiliteit, gelet op alle gegevens waar de NRI over beschikt,
een ontmoedigende werking zouden kunnen hebben voor de consument.
Hieruit vloeit voort dat de NRI in dat geval tot de overtuiging kan komen dat het bedrag aan directe kosten dat van de consument
kan worden gevraagd, lager moet liggen dan het bedrag dat enkel zou zijn bepaald op basis van de aan de hand van een objectieve
en betrouwbare methode vastgestelde kosten die de exploitanten moeten dragen om nummerportabiliteit te verzekeren.
Gelet op al deze overwegingen, moet op de gestelde vraag worden geantwoord dat artikel 30, lid 2, van de universeledienstrichtlijn
aldus moet worden uitgelegd dat de NRI bij haar beoordeling van de ontmoedigende aard van de directe kosten die voor het gebruik
van de dienst van nummerportabiliteit door de consumenten moeten worden betaald, rekening moet houden met de kosten die door
de exploitanten van netwerken voor mobiele telefonie worden gemaakt om deze dienst te verrichten. Zij behoudt echter de mogelijkheid
om het maximumbedrag aan directe kosten dat de exploitanten kunnen vragen, lager vast te stellen dan het bedrag van de door
hen gedragen kosten, indien een bedrag aan directe kosten dat enkel op basis van de voornoemde kosten van de exploitanten
is berekend, de consument kan ontmoedigen om van de portabiliteitfaciliteit gebruik te maken.

Kosten
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de nationale
rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof
gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.
Het Hof (Vierde kamer) verklaart voor recht:
Artikel 30, lid 2, van richtlijn 2002/22/EG van het Europees Parlement en de Raad van 7 maart 2002 inzake de universele dienst
en gebruikersrechten met betrekking tot elektronischecommunicatienetwerken en ‑diensten (universeledienstrichtlijn) moet aldus
worden uitgelegd dat de nationale regelgevende instantie bij haar beoordeling van de ontmoedigende aard van de directe kosten
die voor het gebruik van de dienst van nummerportabiliteit door de consumenten moeten worden betaald, rekening moet houden
met de kosten die door de exploitanten van netwerken voor mobiele telefonie worden gemaakt om deze dienst te verrichten. Zij
behoudt echter de mogelijkheid om het maximumbedrag aan directe kosten dat de exploitanten kunnen vragen, lager vast te stellen
dan het bedrag van de door hen gedragen kosten, indien een bedrag aan directe kosten dat enkel op basis van de voornoemde
kosten van de exploitanten is berekend, de consument kan ontmoedigen om van de portabiliteitfaciliteit gebruik te maken.
ondertekeningen
*
Procestaal: Pools.