CELEX: 62002TJ0303
Ανταγωνισμός
Συμπράξεις
Ολλανδική αγορά βιομηχανικών και ιατρικών αερίων
Καθορισμός των τιμών
Απόδειξη της συμμετοχής στην σύμπραξη
Απόδειξη της αποστασιοποίησης
Αρχές της απαγορεύσεως των διακρίσεων και της αναλογικότητας
Υπολογισμός των προστίμων

ς της 9ης Απριλίου 2003, δεν υπήρξε ούτε αιτιολογημένη ούτε επαρκής.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, δεύτερον, ότι η Επιτροπή παραβίασε τις αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχείρισης κατά
τον καθορισμό του ύψους του προστίμου που της επέβαλε.
Συναφώς, επισημαίνει τις διαφορές που τη διακρίνουν από τις άλλες επιχειρήσεις, αποδέκτες της Απόφασης, που έγκειται στην
ύπαρξη δυναμικής συμπεριφοράς στη σχετική αγορά την οποία αναγνώρισε η Επιτροπή και μια άλλη επιχείρηση, στην όψιμη προσχώρηση
στη VFIG, τον Ιούλιο του 1994, στοιχείο που εξηγεί ότι η προσφεύγουσα δεν μετέσχε στις δεκατρείς συνεδριάσεις της ένωσης αυτής
που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1989 και Σεπτεμβρίου 1994, στη δηλωμένη αντίθεση στις κατά του ανταγωνισμού συμφωνίες κατά τις
συνεδριάσεις της 14ης Οκτωβρίου και της 18ης Νοεμβρίου 1994, στη μη συμμετοχή στις αθέμιτες συνεδριάσεις που πραγματοποιήθηκαν
μετά τον Νοέμβριο του 1994 στη Breda και στο Barendrecht μεταξύ των μεγάλων επιχειρήσεων της αγοράς, στο μικρό μερίδιο αγοράς,
1,5 %, ενώ οι λοιποί επιχειρηματίες έχουν τουλάχιστον διπλάσια βαρύτητα, στο σύντομο της περιόδου εμπλοκής στις απαγορευόμενες
ενέργειες και στην απουσία συμμετοχής στις συμφωνίες όσον αφορά διάφορους συμβατικούς όρους εκτός των τιμών.
Λαμβανομένων υπόψη των διαφορών αυτών και του ποσοστού των κύκλων εργασιών στον τομέα των βιομηχανικών αερίων, η προσφεύγουσα
υποστηρίζει ότι τιμωρήθηκε βαρύτερα από τις άλλες επιχειρήσεις που αφορά η Απόφαση.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, αν τα πρόστιμα καθοριστούν σε σχέση με τον συνολικό κύκλο εργασιών των επιχειρήσεων του τομέα
των βιομηχανικών αερίων στις Κάτω Χώρες το 1996, το τελικό αποτέλεσμα είναι δυσανάλογο. Συγκεκριμένα, το πρόστιμο που επιβλήθηκε
στην προσφεύγουσα αντιπροσωπεύει ποσοστό 13,6 % του κύκλου εργασιών της και μόνον 2,2 % για την Hoek Loos και 7,5 % για την
AGA. Αν τα πρόστιμα έχουν καθοριστεί ορθά αναλόγως του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε το 1996 στην αγορά βιομηχανικού
αερίου στις Κάτω Χώρες, προκύπτει επιπλέον ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα είναι ανάλογο αυτών που επιβλήθηκαν
στις άλλες επιχειρήσεις, ενώ η συμμετοχή της στη σύμπραξη δεν μπορεί καθόλου να συγκριθεί με τη συμμετοχή των άλλων επιχειρήσεων.
Η προσφεύγουσα επισημαίνει ακόμη ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην AGA είναι περίπου εννέα φορές υψηλότερο από αυτό που
επιβλήθηκε στην ίδια, ενώ το μερίδιο αγοράς της AGA (27,4 %) είναι 18 φορές μεγαλύτερο από το δικό της (1,5 %).
Κατά την προσφεύγουσα, τα αριθμητικά αυτά στοιχεία δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις που είχαν τον σημαντικότερο ρόλο στη σύμπραξη
και τη μεγαλύτερη ικανότητα να βλάψουν τον ανταγωνισμό στη σχετική αγορά τιμωρήθηκαν, τηρουμένων των αναλογιών, με τα ελαφρότερα
πρόστιμα. Η προσφεύγουσα, που δεν έπαιξε κανένα ρόλο ή έστω πολύ περιορισμένο και κατέχει πολύ μικρό μερίδιο αγοράς, τιμωρήθηκε
αυστηρότερα από τους πρωταγωνιστές της σύμπραξης.
Η Επιτροπή, αφού υπενθυμίζει ότι έχει διακριτική ευχέρεια για τον καθορισμό του ποσού των προστίμων στις υποθέσεις συμπράξεων,
υποστηρίζει ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα είναι απολύτως κατάλληλο και αμφισβητεί ότι συντρέχει παραβίαση
της αρχής της ίσης μεταχείρισης.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Υπενθυμίζεται προκαταρκτικώς ότι κατά τον καθορισμό του ποσού κάθε προστίμου η Επιτροπή έχει εξουσία εκτιμήσεως και δεν υποχρεούται
να εφαρμόσει προς τούτο συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο (απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑283/98 P, Mo och
Domsjö κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑9855, σκέψη 47· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T‑150/89, Martinelli
κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II‑1165, σκέψη 59, και της 14ης Μαΐου 1998, T‑352/94, Mo och Domsjö κατά Επιτροπής, Συλλογή
1998, σ. II‑1989, σκέψη 268). Η εκτίμησή της πάντως πρέπει να γίνεται με τήρηση του κοινοτικού δικαίου, το οποίο περιλαμβάνει
όχι μόνον τις διατάξεις της Συνθήκης αλλά και τις γενικές αρχές του δικαίου (βλ., κατ’ αυτήν την έννοια, απόφαση του Δικαστηρίου
της 25ης Ιουλίου 2002, C‑50/00 P, Unión de Pequeños Agricultores κατά Συμβουλίου, Συλλογή 2002, σ. I‑6677, σκέψη 38).
Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης υπάρχει μόνο οσάκις παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται
κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τον ίδιο τρόπο εκτός αν η μεταχείριση αυτή δικαιολογείται
αντικειμενικά (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 13ης Δεκεμβρίου 1984, 106/83, Sermide, Συλλογή 1984, σ. 4209, σκέψη 28, και της
28ης Ιουνίου 1990, C‑174/89, Hoche, Συλλογή 1990, σ. I‑2681, σκέψη 25· απόφαση του Πρωτοδικείου της 14ης Μαΐου 1998, T‑311/94,
BPB de Eendracht κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. II‑1129, σκέψη 309).
Σημειωτέον επίσης ότι η εκτίμηση του ζητήματος αν το επιβληθέν πρόστιμο είναι ανάλογο της σοβαρότητας και της διάρκειας της
παράβασης, που είναι τα κριτήρια του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, εμπίπτει στον έλεγχο πλήρους δικαιοδοσίας
που αναθέτει στο Πρωτοδικείο το άρθρο 17 του ίδιου κανονισμού.
Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή καθόρισε το ποσό του προστίμου που επέβαλε στην προσφεύγουσα σύμφωνα με τη
γενική μέθοδο που ανέλαβε να εφαρμόζει με τις κατευθυντήριες γραμμές της.
Οι κατευθυντήριες γραμμές ορίζουν στην παράγραφο 1, πρώτο εδάφιο, ότι, για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων, το βασικό
ποσό καθορίζεται αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της παράβασης που είναι τα μόνα κριτήρια που θεσπίζει το άρθρο
15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17. Με γενική παρατήρηση, η Επιτροπή διευκρινίζει στο σημείο 5, στοιχείο α΄, των κατευθυντηρίων
γραμμών ότι «το τελικό αποτέλεσμα του υπολογισμού του προστίμου βάσει της μεθόδου αυτής (εφαρμογή ποσοστών αυξήσεως ή μειώσεως
επί του βασικού ποσού) δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υπερβεί το 10 % του παγκοσμίου κύκλου εργασιών των επιχειρήσεων, σύμφωνα
με το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17». Κατά συνέπεια, οι κατευθυντήριες γραμμές δεν υπερακοντίζουν το νομικό πλαίσιο
των κυρώσεων όπως καθορίζεται από τη διάταξη αυτή (απόφαση Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 75 ανωτέρω, σκέψεις
250 και 252).
Επί της διάρκειας της παράβασης
Όσον αφορά τον παράγοντα της διάρκειας της παράβασης, οι κατευθυντήριες γραμμές κάνουν διάκριση μεταξύ των παραβάσεων μικρής
διάρκειας (κατά κανόνα κάτω του έτους), για τις οποίες το αρχικό ποσό που καθορίζεται βάσει της σοβαρότητας δεν αυξάνεται,
των παραβάσεων μέσης διάρκειας (κατά κανόνα από ένα έως πέντε έτη), για τις οποίες το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί κατά 50 %,
και τις παραβάσεις μεγάλης διάρκειας (κατά κανόνα άνω των πέντε ετών), για τις οποίες το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί για κάθε
έτος κατά 10 % (σημείο 1 Β, πρώτο εδάφιο, πρώτη έως τρίτη περίπτωση).
Για τις παραβάσεις μέσης διάρκειας προβλέπεται μεν αύξηση μέχρι 50 % πλην όμως το σημείο 1 B των κατευθυντηρίων γραμμών δεν
προβλέπει αυτόματη αύξηση ορισμένου ποσοστού κατ’ έτος αλλά αφήνει προς τούτο περιθώρια εκτιμήσεως στην Επιτροπή (απόφαση
του Πρωτοδικείου της 9ης Ιουλίου 2003, T‑220/00, Cheil Jedang κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II‑2473, σκέψη 134).
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή θεώρησε στην αρχή εσφαλμένα ότι η διάρκεια της παράβασης που διέπραξε η προσφεύγουσα καλύπτει
το διάστημα μεταξύ Μαρτίου 1994 και Δεκεμβρίου 1995 και για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε την παράβαση μέσης διάρκειας (αιτιολογική
σκέψη 434 της Απόφασης).
Με την τροποποίηση της Απόφασης που έγινε στις 9 Απριλίου 2003 διορθώθηκε το άρθρο 1 της Απόφασης όσον αφορά τη διάρκεια της
παράβασης που προσάπτεται στην προσφεύγουσα. Η Επιτροπή εξηγεί σαφώς στη διορθωτική απόφαση ότι το αρχικό ποσό του προστίμου
που ήταν 0,45 εκατομμύρια ευρώ αυξήθηκε αρχικά κατά 15 % λόγω της διάρκειας, η αύξηση δε αυτή μειώθηκε σε 10 % λαμβανομένου
υπόψη ότι η αφετηρία της παράβασης μετατέθηκε στον Οκτώβριο του 1994.
Δεδομένου ότι η διάρκεια της παράβασης που διέπραξε η προσφεύγουσα ορθώς πλέον τοποθετείται χρονικά μεταξύ Οκτωβρίου 1994
και Δεκεμβρίου 1995, καλύπτει δηλαδή διάστημα λίγο μεγαλύτερο του έτους, ο χαρακτηρισμός της ως παράβασης μέσης διάρκειας
εξακολουθεί να είναι ο αρμόζων και συνεπώς ορθά η Επιτροπή προέβη σε αύξηση κατά 10 %, κατ’ εφαρμογήν των κατευθυντηρίων γραμμών.
Η προσφεύγουσα δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο που να στηρίζει την κρίση ότι η Επιτροπή υπέπεσε στο σημείο αυτό σε πλάνη εκτιμήσεως
και ότι η αύξηση έπρεπε να είναι χαμηλότερη του 10 %.
Κατά συνέπεια, η αιτίαση ότι είναι αναιτιολόγητη και ανεπαρκής η μείωση του ποσού του προστίμου που επέφερε η Επιτροπή με
τη διορθωτική απόφαση πρέπει να απορριφθεί.
Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα συνιστά δυσμενή διάκριση και/ή είναι δυσανάλογο
Διαπιστώνεται ότι για τον καθορισμό του αρχικού ποσού των προστίμων που γίνεται αναλόγως της σοβαρότητας της παράβασης, η
Επιτροπή θεώρησε ότι, παρά το γεγονός ότι οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις συμμετείχαν σε καρτέλ όσον αφορά τις τιμές, η παράβαση
αυτή είναι απλώς σοβαρή, λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου γεωγραφικού πεδίου της αγοράς και του γεγονότος ότι πρόκειται
για τομέα μεσαίας οικονομικής σημασίας (αιτιολογικές σκέψεις 423 και 428 της Απόφασης).
Για να λάβει υπόψη την ιδιαίτερη σημασία της παράνομης συμπεριφοράς κάθε επιχείρησης που εμπλέκεται στο καρτέλ και συνεπώς
τον πραγματικό αντίκτυπό της στον ανταγωνισμό, η Επιτροπή χώρισε τις επιχειρήσεις σε τέσσερις κατηγορίες αναλόγως της σχετικής
σημασίας τους στη συγκεκριμένη αγορά. Προς τούτο, η Επιτροπή θεώρησε κατάλληλο να λάβει ως βάση συγκρίσεως της σχετικής σημασίας
των επιχειρήσεων στην αγορά αυτή τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε το 1996 στην εν λόγω αγορά (αιτιολογικές σκέψεις
429 έως 432 της Απόφασης).
Κατά συνέπεια, η Hoek Loos και η AGA Gas, που θεωρήθηκαν ως οι δύο κύριες επιχειρήσεις στην αγορά αυτή, εντάχθηκαν στην πρώτη
κατηγορία. Η Air Products και η Air Liquide, που είναι μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις στην αγορά αυτή, εντάχθηκαν στη δεύτερη
κατηγορία. Η Messer και η BOC, η σημασία των οποίων στην εν λόγω αγορά χαρακτηρίστηκε ως «σημαντικά μικρότερη», εντάχθηκαν
στην τρίτη κατηγορία. Στην τέταρτη κατηγορία εντάσσεται η προσφεύγουσα που κατείχε εξαιρετικά μικρό μερίδιο αυτής της αγοράς
(αιτιολογική σκέψη 431 της Απόφασης).
Βάσει των προεκτεθέντων, η Επιτροπή καθόρισε το ίδιο αρχικό ποσό των 10 εκατομμυρίων ευρώ για την Hoek Loos και την AGA Gas,
2,6 εκατομμυρίων ευρώ για την Air Products και την Air Liquide, 1,2 εκατομμυρίων ευρώ για τη Messer και την BOC και 0,45 εκατομμυρίων
ευρώ για την προσφεύγουσα.
Όσον αφορά τη διάρκεια της παράβασης, η Επιτροπή θεώρησε ότι η παράβαση υπήρξε μέσης διάρκειας (από ένα έως τέσσερα έτη) για
κάθε επιχείρηση, και συγκεκριμένα ότι η Hoek Loos, η AGA Gas, η Air Products, η Air Liquide και η Messer παρέβησαν το άρθρο
81, παράγραφος 1, ΕΚ από τον Σεπτέμβριο του 1993 μέχρι τον Δεκέμβριο 1997, η BOC από τον Ιούνιο του 1994 μέχρι τον Δεκέμβριο
του 1995 και η προσφεύγουσα από τον Οκτώβριο του 1994 μέχρι τον Δεκέμβριο του 1995, μετά τη διόρθωση της Απόφασης που έγινε
στις 9 Απριλίου 2003. Το αρχικό ποσό που καθορίστηκε για την προσφεύγουσα και αυξήθηκε αρχικά κατά 15 %, αυξήθηκε τελικά κατά
10 % βάσει της διάρκειας, σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 9 της απόφασης της 9ης Απριλίου 2003.
Το βασικό ποσό του προστίμου, που καθορίζεται αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της παράβασης, καθορίστηκε δηλαδή
τόσο για τη Hoek Loos όσο και για την AGA Gas σε 14 εκατομμύρια ευρώ, αντί 3,64 εκατομμύρια ευρώ για την Air Products και
την Air Liquide, 1,68 εκατομμύρια ευρώ για τη Messer, 1,38 εκατομμύρια ευρώ για την BOC και 0,51 και στη συνέχεια, κατόπιν
διορθώσεως, 0,49 εκατομμύρια ευρώ για την προσφεύγουσα.
Η Επιτροπή έκρινε ότι η προσφεύγουσα διαδραμάτισε μόνο παθητικό ρόλο στις παραβάσεις και δεν συμμετέσχε σε όλες τις πτυχές
τους και ότι αυτές οι ελαφρυντικές περιστάσεις αιτιολογούν μείωση κατά 15 % του βασικού ποσού του επιβληθέντος προστίμου το
οποίο μειώθηκε σε 0,43 εκατομμύρια ευρώ (αιτιολογική σκέψη 442 της Απόφασης) και στη συνέχεια σε 0,41 εκατομμύρια ευρώ κατόπιν
της διορθωτικής απόφασης της 9ης Απριλίου 2003.
Αντιθέτως, η προσφεύγουσα δεν έτυχε μειώσεως βάσει της ανακοίνωσης περί επιείκειας.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε πλήρως υπόψη τις ιδιαιτερότητες της περίπτωσης της προσφεύγουσας που τη
διαφοροποιούν από τις άλλες επιχειρήσεις, αποδέκτες της Απόφασης, είτε πρόκειται για τη διάρκεια της παραβατικής περιόδου
είτε για τον παθητικό ρόλο της προσφεύγουσας και το μικρό μερίδιό της στην αγορά, και οι οποίες εξηγούν το ότι στην προσφεύγουσα
επιβλήθηκε το μικρότερο από τα πρόστιμα που επέβαλε η Επιτροπή με την Απόφαση.
Ο ισχυρισμός ότι η περίπτωση διαφέρει από την περίπτωση των άλλων επιχειρήσεων που εμπλέκονται στο καρτέλ, λόγω της φερομένης
δηλωμένης αντίθεσης της συμφωνίας κατά του ανταγωνισμού, σε συσχετισμό με τη δυναμική συμπεριφορά στη σχετική αγορά, δεν αφορά
το ζήτημα του καθορισμού του ποσού του προστίμου, αλλά της ύπαρξης της παράβασης.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει όμως ότι το τελικό ποσό του επιβληθέντος προστίμου δεν είναι ανάλογο με το μικρό μερίδιο αγοράς
και τον κύκλο εργασιών της, παγκόσμιο και σχετικό με την οικεία αγορά, και ότι κατ’ αυτόν τον τρόπο τιμωρήθηκε βαρύτερα από
μεγαλύτερες επιχειρήσεις που διαδραμάτισαν πρωταγωνιστικό ρόλο στη σύμπραξη.
Αρχικά υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται κατά τον καθορισμό του ύψους των προστίμων βάσει της σοβαρότητας και της
διάρκειας της επίμαχης παραβάσεως να εξασφαλίζει, σε περίπτωση που επιβάλλει πρόστιμα σε πολλές επιχειρήσεις εμπλεκόμενες
στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία καταλήγει ο υπολογισμός της για τις οικείες επιχειρήσεις αντανακλούν
κάθε διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών όσον αφορά τον ολικό ή τον σχετικό κύκλο εργασιών τους (απόφαση Dansk Rørindustri
κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 75 ανωτέρω, σκέψη 312).
Σημειωτέον, εν συνεχεία, ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 ομοίως δεν απαιτεί, σε περίπτωση που επιβάλλονται
πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην ίδια παράβαση, το ποσό του προστίμου που επιβάλλεται σε μικρού ή μεσαίου
μεγέθους επιχείρηση να μην είναι υψηλότερο, σε ποσοστό επί του κύκλου εργασιών, από τα πρόστιμα που επιβάλλονται σε μεγαλύτερες
επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι τόσο για τις μικρού ή μεσαίου μεγέθους επιχειρήσεις όσο και
για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, για τον καθορισμό του ποσού του προστίμου, η σοβαρότητα και η
διάρκεια της παράβασης. Στο μέτρο που η Επιτροπή επιβάλλει στις επιχειρήσεις οι οποίες ενέχονται στην ίδια παράβαση δικαιολογημένα
πρόστιμα για καθεμία από αυτές, σε σχέση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παράβασης, δεν μπορεί να κατηγορηθεί ότι, για
ορισμένες από αυτές, το ποσό του πρόστιμου είναι υψηλότερο, σε σχέση με τον κύκλο εργασιών, από το πρόστιμο που επιβάλλεται
σε άλλες επιχειρήσεις (απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, Τ-21/99, Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, Συλλογή
2002, σ. II‑1681, σκέψη 203).
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι το τελικό ποσό των προστίμων αποτελεί εν προκειμένω το αποτέλεσμα μιας σειράς αριθμητικών υπολογισμών
που πραγματοποίησε η Επιτροπή σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές και ενδεχομένως σύμφωνα με την ανακοίνωση περί επιείκειας.
Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τη διάρκεια της παράβασης, τις επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιπτώσεις και τον βαθμό
συνεργασίας μιας επιχείρησης που εμπλέκεται σε καρτέλ συνδέονται με την ατομική συμπεριφορά της συγκεκριμένης επιχείρησης
και όχι με το οικείο μερίδιο αγοράς ή τον κύκλο εργασιών.
Υπό τις συνθήκες αυτές, το τελικό ποσό του προστίμου δεν συνιστά, a priori, κατάλληλο στοιχείο για να εξεταστεί αν το πρόστιμο
είναι ενδεχομένως δυσανάλογο σε σχέση με το μέγεθος των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στη σύμπραξη.
Αντιθέτως, το αρχικό ποσό του προστίμου συνιστά εν προκειμένω κατάλληλο στοιχείο για να εκτιμηθεί η ενδεχομένη έλλειψη αναλογικότητας
του προστίμου σε σχέση με το μέγεθος των συμμετεχόντων στη σύμπραξη.
Η Επιτροπή καθόρισε με την Απόφαση το αρχικό ποσό του προστίμου αναλόγως της σοβαρότητας της παράβασης σε 0,45 εκατομμύρια
ευρώ για την προσφεύγουσα.
Όπως προαναφέρθηκε, η Επιτροπή, προκειμένου να λάβει υπόψη την ιδιαίτερη σημασία της παράνομης συμπεριφοράς κάθε επιχείρησης
που εμπλέκεται στο καρτέλ και, συνεπώς, τον πραγματικό αντίκτυπό της επί του ανταγωνισμού, χώρισε με την Απόφαση τις οικείες
επιχειρήσεις σε τέσσερις κατηγορίες ακριβώς αναλόγως του σχετικού μεγέθους τους στην οικεία αγορά. Η προσφεύγουσα εντάχθηκε
στην τελευταία κατηγορία.
Συναφώς, η Επιτροπή παρέπεμψε στα αριθμητικά στοιχεία της τρίτης στήλης του πίνακα 1 που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη
75 της Απόφασης:
Επιχείρηση
Συνολικός κύκλος εργασιών των αποδεκτών της απόφασης το 2001 (σε ευρώ)
Κύκλος εργασιών στα εμφιαλωμένα και υγρά αέρια στις Κάτω Χώρες (σε ευρώ) και εκτιμώμενα μερίδια αγοράς για το 1996
Hoek Loos [NV]
470 648 000
71 400 000 (39,7 %)
AGA Gas BV
55 479 000
49 200 000 (27,4 %)
[Air Products]
110 044 000
18 600 000 (10,4 %)
Air Liquide BV
60 720 000
12 900 000 (7,2 %)
[Messer]
11 275 000
8 200 000 (4,4 %)
[BOC]
6 690 905 000
6 800 000 (3,8 %)
Westfalen]
5 455 000
2 600 000 (1,5 %)
Μετά την εκκαθάριση της AGA Gas BV το 2000/2001, η AGA AB ανέλαβε την ευθύνη των πράξεων της θυγατρικής της και είναι ο αποδέκτης
της απόφασης.
Το 2000 είναι το τελευταίο πλήρες εμπορικό έτος για το οποίο διατίθενται στοιχεία για τον κύκλο εργασιών της AGA Gas BV.
Αρκεί η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα είχε κατά το έτος αναφοράς τον μικρότερο κύκλο εργασιών στη σχετική αγορά και το μικρότερο
μερίδιο αγοράς από όλες τις επιχειρήσεις, αποδέκτες της Απόφασης, πράγμα που εξηγεί και δικαιολογεί την κατάταξή της στην
τελευταία κατηγορία και το γεγονός ότι το αρχικό ποσό ήταν το χαμηλότερο από αυτά που καθόρισε η Επιτροπή έναντι των επιχειρήσεων
αυτών. Το αρχικό ποσό που καθορίστηκε για την προσφεύγουσα διαφοροποιείται δηλαδή αντικειμενικά σε σχέση με τα ποσά που καθορίστηκαν
για τις άλλες επιχειρήσεις.
Εξάλλου, οι σχέσεις μεταξύ των κύκλων εργασιών στην επηρεασθείσα αγορά των επιχειρήσεων του πίνακα 1 της Απόφασης και τα αρχικά
ποσά των προστίμων που καθόρισε η Επιτροπή για καθεμιά από αυτές δεν μαρτυρούν δυσανάλογη μεταχείριση της προσφεύγουσας, δεδομένου
ότι τα αρχικά ποσά των προστίμων αντιπροσωπεύουν ποσοστό 17,3 % του κύκλου εργασιών στη σχετική αγορά για την προσφεύγουσα
έναντι 14 % για τη Hoek Loos, 20,3 % για την AGA Gas, 13,98 % για την Air Product, 20,2 % για την Air Liquide, 14,6 % για
τη Messer, 17,6 % για την BOC.
Με το δικόγραφο της προσφυγής η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, αν τα πρόστιμα καθοριστούν ορθά αναλόγως του κύκλου εργασιών
που πραγματοποιήθηκε το 1996 στην αγορά βιομηχανικών αερίων στις Κάτω Χώρες, το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι ανάλογο
των προστίμων που επιβλήθηκαν στις άλλες επιχειρήσεις, ενώ η συμμετοχή της στη σύμπραξη ουδόλως μπορεί να συγκριθεί με τη
συμμετοχή των άλλων επιχειρήσεων. Συναφώς, αρκεί να σημειωθεί ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη ως ελαφρυντική περίσταση τη μικρή
σημασία του ρόλου που διαδραμάτισε η προσφεύγουσα στην παράβαση, σε σχέση με τον ρόλο άλλων επιχειρήσεων, και μείωσε το ποσό
του προστίμου που της επέβαλε.
Εξ αυτού προκύπτει ότι δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας ότι το πρόστιμο που της επιβλήθηκε είναι δυσανάλογο, δεδομένου
ότι το αρχικό ποσό του προστίμου δικαιολογείται βάσει του κριτηρίου που επέλεξε η Επιτροπή για την εκτίμηση της σημασίας εκάστης
επιχείρησης στην οικεία αγορά (βλ., κατ’ αυτήν την έννοια, απόφαση LR AF 1998 κατά Επιτροπής, σκέψη 71 ανωτέρω, σκέψη 304).
Το συμπέρασμα αυτό στηρίζει επίσης την απόρριψη του επιχειρήματος της προσφεύγουσας όσον αφορά τη σύγκριση με τη Hoek Loos
και την AGA από τη σκοπιά της σχέσης μεταξύ του τελικού ποσού του προστίμου και του παγκοσμίου κύκλου εργασιών, τον οποίον
η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη για να εκτιμήσει τη σοβαρότητα της παράβασης και να καθορίσει τα αρχικά ποσά των προστίμων.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε τον ισχυρισμό ότι το επιβληθέν πρόστιμο συνιστά δυσμενή διάκριση
και/ή είναι δυσανάλογο και ότι το τελικό ποσό του είναι απολύτως κατάλληλο.

Επί του αιτήματος ακροάσεως του van den Heuij
Με το υπόμνημα απαντήσεως η προσφεύγουσα ζητεί από το Πρωτοδικείο να εξετάσει ως μάρτυρα τον van den Heuij. Κατά την επ’ ακροατηρίου
συζήτηση, η προσφεύγουσα διευκρίνισε ότι το αίτημα αυτό στηρίζεται στο σχετικό με την πρόταση αποδείξεων άρθρο 48 του Κανονισμού
Διαδικασίας.
Πρέπει να σημειωθεί ότι, βάσει του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του Κανονισμού Διαδικασίας και του άρθρου 48, παράγραφος
1, αυτού, το δικόγραφο της προσφυγής πρέπει να περιέχει ενδεχομένως τα προτεινόμενα αποδεικτικά μέσα και ότι οι διάδικοι μπορούν
και στη συνέχεια να προτείνουν αποδεικτικά μέσα προς στήριξη της επιχειρηματολογίας τους με τα υπομνήματα απαντήσεως και ανταπαντήσεως
υπό τον όρον ότι αιτιολογούν την καθυστερημένη πρόταση των αποδεικτικών μέσων. Επομένως, ο κανόνας περί προθεσμιών του άρθρου
48, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας δεν αφορά την ανταπόδειξη και την περαιτέρω επίκληση αποδεικτικών μέσων κατόπιν
της ανταποδείξεως που προσκομίζει ο αντίδικος με το υπόμνημα αντικρούσεως. Πράγματι, η διάταξη αυτή αφορά τα νέα αποδεικτικά
μέσα και πρέπει να συνδυαστεί με το άρθρο 66, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού που ορίζει ρητά ότι η ανταπόδειξη και η
περαιτέρω απόδειξη είναι δυνατή (απόφαση Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, σκέψη 74 ανωτέρω, σκέψεις 71 και 72).
Εν προκειμένω, αρκεί η διαπίστωση ότι από τη δικογραφία προκύπτει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή με
το υπόμνημα αντικρούσεως αναφέρθηκαν και στην απόφαση και στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ή προσαρτήθηκαν σ’ αυτήν.
Κατά συνέπεια, η αίτηση περί εξετάσεως ως μάρτυρα του van den Heuij δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πρόταση ανταποδείξεως που δεν
υπόκειται στον κανόνα περί προθεσμιών του άρθρου 48, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα
ήταν σε θέση να προτείνει την απόδειξη αυτή με το δικόγραφο της προσφυγής της. Η πρόταση περί μαρτυρικής καταθέσεως που διατυπώνεται
με το υπόμνημα απαντήσεως πρέπει συνεπώς να θεωρηθεί εκπρόθεσμη και να απορριφθεί για τον λόγο ότι η προσφεύγουσα δεν αιτιολόγησε
την καθυστερημένη υποβολής της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 87, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Πρωτοδικείο μπορεί να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει ότι
κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων ή εφόσον συντρέχουν εξαιρετικοί λόγοι.
Εν προκειμένω διαπιστώνεται ότι με την τροποποίηση της Απόφασης που έγινε στις 9 Απριλίου 2003 διορθώθηκε το άρθρο 1 της Απόφασης
όσον αφορά τη διάρκεια της παράβασης που προσάπτεται στην προσφεύγουσα, κατ’ αυτό δε τον τρόπο η Επιτροπή αναγνωρίζει το βάσιμο
της αιτίασης που διατύπωσε η προσφεύγουσα στο δικόγραφο της προσφυγής σχετικά με την αφετηρία της παραβατικής περιόδου που
καθορίστηκε αρχικά στον Μάρτιο του 1994.
Λαμβανομένου υπόψη αυτού του στοιχείου και της απορρίψεως της προσφυγής η προσφεύγουσα πρέπει να φέρει τα δικά της έξοδα καθώς
και τα τρία τέταρτα των εξόδων της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ (πέμπτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την προσφυγή.
2)
Η εταιρία Westfalen Gassen Nederland BV φέρει τα δικά της έξοδα καθώς και τα τρία τέταρτα των εξόδων της Επιτροπής. Η Επιτροπή
φέρει το ένα τέταρτο των εξόδων της.
Βηλαράς
Dehousse
Šváby
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 5 Δεκεμβρίου 2006.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
E. Coulon

Μ. Βηλαράς
Πίνακας περιεχομένων
Ιστορικό της διαφοράς
Πραγματικά περιστατικά
Η προσβαλλομένη απόφαση
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Επί του αιτήματος ακυρώσεως των άρθρων 1 και 3 της Απόφασης
Επιχειρήματα των διαδίκων
Επί του καθορισμού αυξήσεων τιμών
Ως προς τον καθορισμό των περιόδων αναστολής του ανταγωνισμού
Ως προς τον καθορισμό ελαχίστων τιμών
Ως προς τη διάρκεια της παράβασης
Ως προς την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Προκαταρκτικές παρατηρήσεις
Ως προς τον ισχυρισμό της δημόσιας αποστασιοποίησης της προσφεύγουσας
– Ως προς τον καθορισμό αύξησης τιμών και περιόδου αναστολής του ανταγωνισμού
– Ως προς τον καθορισμό ελαχίστων τιμών για τους πελάτες μικρών ποσοτήτων εμφιαλωμένου αερίου
Όσον αφορά τη διάρκεια της παράβασης
Όσον αφορά την παράβαση της αρχής της ίσης μεταχείρισης
Επί του αιτήματος μειώσεως του ποσού του προστίμου
Επιχειρήματα των διαδίκων
Εκτίμηση του Πρωτοδικείου
Επί της διάρκειας της παράβασης
Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα συνιστά δυσμενή διάκριση και/ή είναι δυσανάλογο
Επί του αιτήματος ακροάσεως του van den Heuij
Επί των δικαστικών εξόδων
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.