CELEX: 61997CJ0372
Κρατικές ενισχύσεις
Οδικές μεταφορές εμπορευμάτων
Επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και στρέβλωση του ανταγωνισμού
Προϋποθέσεις αποκλίσεως από την απαγόρευση του άρθρου 92, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρου 87, παράγραφος 1, EΚ)
Υφιστάμενες ή νέες ενισχύσεις
Αρχές της αναλογικότητας και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης
Αιτιολογία

Επιτροπή κατά Πορτογαλίας, σκέψη 41).
Από τις αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει, αφενός, από το σημείο VII, τρίτο εδάφιο, ότι η Επιτροπή
διέκρινε μεταξύ των επιχειρήσεων που πραγματοποιούν αποκλειστικώς τοπικές, περιφερειακές ή εθνικές μεταφορές και των επιχειρήσεων
που πραγματοποιούν διεθνείς μεταφορές και, αφετέρου, από το σημείο VII, πέμπτο έως έβδομο εδάφιο, ότι χαρακτήρισε την 1η Ιουλίου
1990 ως κρίσιμη ημερομηνία όσον αφορά μόνον τις επιδοτήσεις που χορηγήθηκαν στις πρώτες από τις εν λόγω επιχειρήσεις. Εξάλλου,
με το ενδέκατο εδάφιο του εν λόγω σημείου VII, η Επιτροπή έκρινε ότι οι επίδικες ενισχύσεις ενίσχυαν την οικονομική θέση των
επιχειρήσεων οδικών μεταφορών εμπορευμάτων που δρουν για λογαριασμό τρίτων σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους από την 1η Ιουλίου
1990 όσον αφορά τις επιχειρήσεις τοπικών, περιφερειακών ή εθνικών μεταφορών και από το 1969 όσον αφορά τις επιχειρήσεις διεθνών
μεταφορών και μπορούσαν, ως εκ τούτου, να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.
Κατά συνέπεια, όπως προκύπτει και από το σημείο VIII, τελευταίο εδάφιο, των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως,
το άρθρο 4 του διατακτικού της αποφάσεως αυτής πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι οι ενισχύσεις που χορηγήθηκαν βάσει
των νόμων 28/1981 και 4/1985 στις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν τοπικές, περιφερειακές ή εθνικές μεταφορές από 1ης Ιουλίου
1990 καθώς και εκείνες που χορηγήθηκαν στις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν διεθνείς οδικές μεταφορές είναι ασυμβίβαστες με
την κοινή αγορά.
Η ερμηνεία αυτή προκύπτει και από τη διατύπωση του διατακτικού της προσβαλλομένης αποφάσεως, το οποίο, εξεταζόμενο στο σύνολό
του, δεν παρουσιάζει αμφισημία. Συγκεκριμένα, το άρθρο 2 του εν λόγω διατακτικού, σε συνδυασμό με το άρθρο 1, κηρύσσει παράνομες,
με την αιτιολογία ότι δεν κοινοποιήθηκαν στην Επιτροπή όπως απαιτεί το άρθρο 93, παράγραφος 3, της Συνθήκης, τις ενισχύσεις
που χορηγήθηκαν, βάσει των καθεστώτων ενισχύσεων που θέσπισαν οι νόμοι 28/1981 και 4/1985, στις επιχειρήσεις διεθνών μεταφορών
και, από 1ης Ιουλίου 1990, στις επιχειρήσεις τοπικών, περιφερειακών ή εθνικών μεταφορών. Το άρθρο 3 του εν λόγω διατακτικού
διαπιστώνει ότι οι ενισχύσεις προς τις συνδυασμένες μεταφορές συμβιβάζονται με την κοινή αγορά, διότι μπορεί να εφαρμοστεί
σ’ αυτές η εξαίρεση του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο ε΄, του κανονισμού 1107/70. Το δε άρθρο 4 του ίδιου διατακτικού καθορίζει
ποιες από τις παράνομες ενισχύσεις που αφορά το άρθρο 2 του εν λόγω διατακτικού είναι ασυμβίβαστες με την κοινή αγορά καθόσον
δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για να τύχουν εξαιρέσεως. Κατά την οικονομία του διατακτικού, πρόκειται, επομένως, για παράνομες
ενισχύσεις που δεν κηρύχθηκαν συμβατές με την κοινή αγορά σύμφωνα με το άρθρο 3 του εν λόγω διατακτικού, δηλαδή, όσον αφορά
τον τομέα των διεθνών μεταφορών, για ενισχύσεις χορηγηθείσες από της θεσπίσεώς από τους νόμους 28/1981 και 4/1985. Κατά συνέπεια,
το τρίτο σκέλος του τετάρτου λόγου ακυρώσεως δεν είναι δυνατόν να τελεσφορήσει.
Επί της υποχρεώσεως αιτιολογίας
Όσον αφορά το τέταρτο σκέλος του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, σχετικά με τη φερόμενη ελλιπή αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως,
αρκεί η υπενθύμιση ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, στον τομέα των κρατικών ενισχύσεων, όταν, αντιθέτως
προς τις διατάξεις του άρθρου 93, παράγραφος 3, της Συνθήκης, η σχεδιαζόμενη ενίσχυση έχει ήδη καταβληθεί, η Επιτροπή, που
έχει εξουσία να απευθύνει εντολή προς τις εθνικές αρχές να διατάξουν την επιστροφή της, δεν υποχρεούται να εκθέτει συγκεκριμένους
λόγους για να δικαιολογήσει την άσκηση της εξουσίας της (βλ. προπαρατεθείσες αποφάσεις της 14ης Σεπτεμβρίου 1994, Ισπανία
κατά Επιτροπής, σκέψη 78, και της 17ης Ιουνίου 1999, Βέλγιο κατά Επιτροπής, σκέψη 82). Εντούτοις, είναι γεγονός ότι, με τα
σημεία VI έως VIII των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε τους λόγους για τους οποίους
αποφάσισε να απαιτήσει την επιστροφή των επίδικων ενισχύσεων. Επιβάλλεται, επομένως, η διαπίστωση ότι η εν λόγω απόφαση δεν
πάσχει, επί του σημείου αυτού, ελλιπή αιτιολογία και, ως εκ τούτου, το τέταρτο σκέλος του τετάρτου λόγου ακυρώσεως δεν μπορεί
να γίνει δεκτό.
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως πρέπει επίσης να απορριφθεί.

Επί των δικαστικών εξόδων
Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 6, του Κανονισμού Διαδικασίας, σε περίπτωση καταργήσεως της δίκης, το Δικαστήριο κανονίζει
τα έξοδα κατά την κρίση του. Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά
έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Εν προκειμένω, η Ιταλική Δημοκρατία είχε ήδη καταθέσει το δικόγραφο της προσφυγής και το υπόμνημα απαντήσεως σχετικά με την
υπό κρίση υπόθεση, με τα οποία ζήτησε από το Δικαστήριο να ακυρώσει, μεταξύ άλλων, τα άρθρα 2 και 5 της προσβαλλομένης αποφάσεως
όσον αφορά τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν στις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν οδικές μεταφορές σε τοπικό, περιφερειακό ή
εθνικό επίπεδο, πριν αυτό το μέρος της προσφυγής καταστεί άνευ αντικειμένου. Κατά το μέρος που η προσφυγή έχει ακόμη αντικείμενο,
η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε. Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, κάθε διάδικος πρέπει να φέρει τα δικαστικά έξοδά του.
Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα)
αποφασίζει:
1)
Παρέλκει η έκδοση αποφάσεως επί των αιτημάτων περί ακυρώσεως των άρθρων 2 και 5 της αποφάσεως 98/182/ΕΚ της Επιτροπής, της
30ής Ιουλίου 1997, σχετικά με τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν από την περιφέρεια Friuli-Venezia Giulia (Ιταλία) στις επιχειρήσεις
οδικής μεταφοράς εμπορευμάτων της περιφέρειας, καθόσον τα εν λόγω άρθρα κηρύσσουν παράνομες τις ενισχύσεις που χορηγήθηκαν
από 1ης Ιουλίου 1990 στις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν αποκλειστικώς τοπικές, περιφερειακές ή εθνικές μεταφορές.
2)
Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.
3)
Η Ιταλική Δημοκρατία και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων φέρουν τα δικαστικά έξοδά τους.
Σκουρής
Cunha Rodrigues
Puissochet
Schintgen

Macken
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 29 Απριλίου 2004.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
R. Grass

Β. Σκουρής
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ιταλική.