CELEX: 61989CJ0163
Κοινωνική ασφάλιση
Παροχές ανεργίας

Με Διάταξη της 28ης Απριλίου 1989, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Μαΐου του ίδιου έτους, το Cour du travail της Λιέγης υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 69 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας ( ΕΕ ειδ. έκδ. 05/01, σ. 73 ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2001/83 της 2ας Ιουνίου 1983 (
ΕΕ L 230, σ. 6
).
Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Office national de l'emploi ( στο εξής: Onem ) και του Di Conti, με αντικείμενο την άρνηση χορηγήσεως παροχών ανεργίας.
Ο Di Conti, ιταλός υπήκοος που εισέπραττε παροχές ανεργίας στο Βέλγιο, ζήτησε στις 27 Απριλίου 1984 να τύχει του ευεργετήματος του άρθρου 69 του κανονισμού 1408/71, προκειμένου να εξακολουθήσει να εισπράττει τις εν λόγω παροχές στην Ιταλία, όπου αποφάσισε να μεταβεί προς αναζήτηση εργασίας. Του χορηγήθηκε επομένως το έγγραφο Ε 303 που πιστοποιούσε ότι είχε δικαίωμα επί των παροχών για χρονικό διάστημα τριών μηνών, που άρχιζε να τρέχει από τις 27 Απριλίου 1984.
Ο ενδιαφερόμενος επέστρεψε στο Βέλγιο μετά την πάροδο της προβλεπόμενης προθεσμίας. Ανέλαβε εκ νέου την επαγγελματική του δραστηριότητα στις 23 Σεπτεμβρίου 1985 και ζήτησε να του χορηγηθεί επίδομα μερικής ανεργίας. Το Onem αρνήθηκε να του χορηγήσει το εν λόγω επίδομα με την αιτιολογία ότι, μολονότι ο Di Conti είχε απασχοληθεί στο Βέλγιο επί διάστημα μεγαλύτερο των τριών μηνών, απασχόληση που αποτελεί προϋπόθεση ανακτήσεως του δικαιώματος παροχών εντός της χώρας αυτής κατά το άρθρο 69, παράγραφος 4, δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις ως προς τον χρόνο αναμονής που προβλέπονται στη βελγική νομοθεσία (άρθρα 118 έως 122 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Δεκεμβρίου 1963 περί της απασχολήσεως και της ανεργίας).
Κατά της αποφάσεως αυτής ο Di Conti άσκησε προσφυγή ενώπιον του Tribunal du travail της Λιέγης, που έκρινε την προσφυγή παραδεκτή και βάσιμη, καθόσον ο ενδιαφερόμενος πληρούσε τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 69, παράγραφος 4, του κανονισμού 1408/71. Το Onem άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Cour du travail της Λιέγης, που αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το εξής προδικαστικό ερώτημα:
« Ο άνεργος για τον οποίο αρμόδιο κράτος είναι το Βέλγιο και ο οποίος επέστρεψε εκεί μετά τη λήξη της προθεσμίας των τριών μηνών που προβλέπει το άρθρο 69, παράγραφος 1, περίπτωση γ, του κανονισμού 1408/71, και για τον λόγο αυτό απώλεσε εκεί κάθε δικαίωμα παροχών εις βάρος του Βελγίου, δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 2, ανακτά άραγε τα δικαιώματα του επί των παροχών αυτής της χώρας υπό τη μόνη προϋπόθεση να έχει απασχοληθεί εκεί προηγουμένως επί τρεις μήνες τουλάχιστον, ή πρέπει αντιθέτως να αποδοθεί στο άρθρο 69, παράγραφος 4, η έννοια ότι ο άνεργος πρέπει, επιπλέον, να πληροί εκ νέου τις προϋποθέσεις ως προς τον χρόνο αναμονής που προβλέπει η βελγική νομοθεσία, στη συγκεκριμένη περίπτωση το βασιλικό διάταγμα της 20ής Δεκεμβρίου 1963; »
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κύριας δίκης, η διαδικασία, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Πρέπει να υπομνηστεί προκαταρκτικά ότι το άρθρο 69 του κανονισμού 1408/71 παρέχει στον άνεργο εργαζόμενο τη δυνατότητα να απαλλαγεί για ορισμένο χρονικό διάστημα από την υποχρέωση που υπέχει βάσει της νομοθεσίας του αρμόδιου κράτους μέλους να βρίσκεται στη διάθεση των υπηρεσιών απασχολήσεως του κράτους αυτού, χωρίς ωστόσο να απωλέσει το δικαίωμα επί των παροχών ανεργίας, προκειμένου να του καταστεί δυνατή η αναζήτηση απασχολήσεως σε άλλο κράτος μέλος. Κατά την παράγραφο 1 του άρθρου 69, η δυνατότητα που παρέχεται στον εργαζόμενο περιορίζεται σε χρονικό διάστημα τριών μηνών από την ημερομηνία κατά την οποία αυτός έπαυσε να είναι στη διάθεση των υπηρεσιών απασχολήσεως του αρμόδιου κράτους.
Πρέπει να υπογραμμιστεί ότι με την απόφαση της 19ης Ιουνίου 1980, Testa (
41/79, 121/79 και 796/79, Rec. 1980, σ. 1979
), το Δικαστήριο έκρινε ότι εργαζόμενος που επιστρέφει στο αρμόδιο κράτος μέλος μετά την πάροδο της τρίμηνης προθεσμίας του άρθρου 69, παράγραφος 1, στοιχείο γ, του κανονισμού 1408/71 δεν μπορεί πλέον, δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, να επικαλεστεί έναντι του αρμοδίου κράτους μέλους δικαίωμα επί των παροχών, εκτός αν η προαναφερθείσα προθεσμία παρατάθηκε κατ' εφαρμογήν του άρθρου 69, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο.
Η παράγραφος 4 του άρθρου 69, της οποίας η ερμηνεία ζητείται από το εθνικό δικαστήριο, συνιστά ειδική διάταξη που αφορά την ανάκτηση του δικαιώματος επί των παροχών εκ μέρους του ανέργου που επιστρέφει στο αρμόδιο κράτος μέλος μετά τη λήξη της τρίμηνης προθεσμίας, στην περίπτωση που το κράτος αυτό είναι το Βέλγιο.
Το Onem υποστηρίζει ότι η προϋπόθεση του άρθρου 69, παράγραφος 4, κατά την οποία για την ανάκτηση του δικαιώματος επί των παροχών' στο Βέλγιο ο εργαζόμενος πρέπει να απασχοληθεί εκεί επί τρεις τουλάχιστον μήνες, μετά την επιστροφή του σ' αυτή τη χώρα, προστίθεται στις προϋποθέσεις από τις οποίες η βελγική νομοθεσία εξαρτά γενικώς την κτήση του δικαιώματος παροχών ανεργίας.
Η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή.
Πρώτον, μια τέτοια ερμηνεία δεν βρίσκει έρεισμα στο γράμμα του άρθρου 69, παράγραφος 4, που περιορίζεται στο να απαιτεί από τον άνεργο που επιστρέφει στο Βέλγιο να απασχοληθεί εκεί εκ νέου επί τρεις τουλάχιστον μήνες, για να ανακτήσει το δικαίωμα επί των παροχών του κράτους αυτού. Η διάταξη αυτή αφορά, επομένως, την ανάκτηση και όχι την κτήση του δικαιώματος παροχών.
Δεύτερον, μολονότι το άρθρο 69 του κανονισμού 1408/71 έχει ως αντικείμενο να διευκολύνει τη διακίνηση των αναζητούντων εργασία, η ερμηνεία που υποστηρίζεται από το Onem θα είχε ως αποτέλεσμα την αποθάρρυνση της διακινήσεως αυτής, δυσχεραίνοντας μόνο για το σύνολο των εργαζομένων του Βελγίου τη διατήρηση των παροχών ανεργίας στους εργαζομένους που έκαναν χρήση της δυνατότητας που τους παρέχει το άρθρο 69, παράγραφος 1.
Πρέπει να παρατηρηθεί ότι η παράγραφος 4 του άρθρου 69 δεν μπορεί να ερμηνευθεί χωρίς να ληφθούν υπόψη οι ιδιομορφίες της βελγικής νομοθεσίας.
Δυνάμει του άρθρου 123, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, αριθ. 1, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Δεκεμβρίου 1963 (όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 2, αριθ. 1, του βασιλικού διατάγματος της 12ης Απριλίου 1983 ), ο εργαζόμενος που βρίσκεται σε ανεργία διατηρεί την ιδιότητα του δικαιούχου επιδομάτων ανεργίας όταν η χορήγηση του σχετικού επιδόματος διακόπηκε μόνον επί χρονικό διάστημα που δεν μπορεί, κατά κανόνα, να υπερβαίνει την τριετία.
Ως αντιστάθμισμα της διατηρήσεως εκ μέρους των ανέργων των δικαιωμάτων τους επί των παροχών για αρκετά μακρό χρονικό διάστημα, χωρίς αυτοί να παραμένουν στη διάθεση των βελγικών υπηρεσιών απασχολήσεως, το άρθρο 69, παράγραφος 4, τους επιβάλλει την υποχρέωση να απασχοληθούν επί τρεις τουλάχιστον μήνες στο Βέλγιο, μετά την επιστροφή τους στη χώρα αυτή, προκειμένου να ανακτήσουν το δικαίωμα τους παροχών.
Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι η παράγραφος 4 του άρθρου 69 του κανονισμού ( ΕΟΚ) 1408/71 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι άνεργος για τον οποίο αρμόδιο κράτος είναι, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου, το Βέλγιο, ο οποίος μεταβαίνει υπό το καθεστώς του εν λόγω άρθρου σε άλλο κράτος μέλος προς αναζήτηση εργασίας και επιστρέφει στο Βέλγιο μόνο μετά την πάροδο της προθεσμίας των τριών μηνών που προβλέπεται στην παράγραφο 1, περίπτωση γ, του εν λόγω άρθρου, ανακτά, δυνάμει της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, το δικαίωμα επί του ευεργετήματος του βελγικού συστήματος παροχών ανεργίας υπό τις μόνες προϋποθέσεις ότι, αφενός, διατηρεί την ιδιότητα του δικαιούχου δυνάμει της βελγικής νομοθεσίας και, αφετέρου, μετά την επιστροφή του στο Βέλγιο, απασχολήθηκε εκεί επί τρεις τουλάχιστον μήνες.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε προτάσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε, με Διάταξη της 28ης Απριλίου 1989, το Cour du travail της Λιέγης, αποφαίνεται:

Η παράγραφος 4 του άρθρου 69 του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1408/71, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2001/83, της 2ας Ιουνίου 1983, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι άνεργος για τον οποίο αρμόδιο κράτος είναι, κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου, το Βέλγιο, ο οποίος μεταβαίνει υπό το καθεστώς του εν λόγω άρθρου σε άλλο κράτος μέλος προς αναζήτηση εργασίας και επιστρέφει στο Βέλγιο μόνο μετά την πάροδο της προθεσμίας των τριών μηνών που προβλέπεται στην παράγραφο 1, περίπτωση γ, του εν λόγω άρθρου, ανακτά, δυνάμει της παραγράφου 4 του ίδιου άρθρου, το δικαίωμα επί του ευεργετήματος του βελγικού συστήματος παροχών ανεργίας υπό τις μόνες προϋποθέσεις ότι, αφενός, διατηρεί την ιδιότητα του δικαιούχου δυνάμει της βελγικής νομοθεσίας και, αφετέρου, μετά την επιστροφή του στο Βέλγιο, απασχολήθηκε εκεί επί τρεις τουλάχιστον μήνες.

Joliét
Rodríguez Iglesias
Grévisse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 10 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πρώτου τμήματος, προεδρεύων
R. Joliet
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η γαλλική.