CELEX: 62008CJ0442
Nuqqas ta’ Stat li jwettaq obbligu
Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Ungerija
Kontroll a posteriori
Nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ oriġini
Deċiżjoni tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni
Rikors ġuridiku
Missjoni ta’ kontroll tal-Kummissjoni
Dazji
Irkupru a posteriori
Riżorsi proprji
Tqegħid għad-dispożizzjoni
Interessi moratorji

Permezz tar-rikors tagħha, il-Kummissjoni Ewropea titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkonstata li, billi ħalliet djun doganali
jiġu preskritti minkejja li kienet irċeviet komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka, billi ħallset tardivament riżorsi proprji
dovuti f’dan ir-rigward u billi rrifjutat li tħallas l-interessi moratorji applikabbli, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja
naqset mill-obbligi tagħha skont l-Artikoli 2, 6, 9, 10 u 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom) Nru 1552/89, tad-29
ta’ Mejju 1989, li jimplementa d-Deċiżjoni 88/376/KEE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet (ĠU L 155,
p. 1) kif ukoll tal-istess artikoli tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000, tat-22 ta’ Mejju 2000, li jimplementa
d-Deċiżjoni 94/728/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1,
Vol. 3 p. 169).

Il-kuntest ġuridiku

Il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Ungerija
Il-Ftehim Ewropew li jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika
tal-Ungerija, min-naħa l-oħra, iffirmat fi Brussell fis-16 ta’ Diċembru 1991, ġie approvat f’isem il-Komunitajiet Ewropej
bid-Deċiżjoni tal-Kunsill u tal-Kummissjoni 93/742/Euratom, KEFA, KE, tat-13 ta’ Diċembru 1993 (ĠU L 347, p. 1, iktar ’il
quddiem il-“Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Ungerija”). Il-protokoll Nru 4 ta’ dan il-ftehim, hekk kif emendat bid-Deċiżjoni
tal-Kunsill ta’ Assoċjazzjoni bejn il-Komunitajiet Ewropej u l-Istati Membri tagħhom, minn naħa, u r-Repubblika tal-Ungerija,
min-naħa l-oħra Nru 3/96, tat-28 ta’ Diċembru 1996 (ĠU L 92, 1997, p. 1, iktar ’il quddiem il-“protokoll Nru 4”), jinkludi
l-Artikolu 16, bit-titolu “Kundizzjonijiet ġenerali” li jinkludi d-dispożizzjonijiet segwenti:
“1. Il-prodotti li joriġinaw fil-Komunità jibbenefikaw mid-dispożizzjonijiet tal-ftehim dwar l-importazzjoni fl-Ungerija,
l-istess bħall-prodotti li joriġinaw fl-Ungerija mal-importazzjoni fil-Komunità, bil-preżentazzjoni:
a)      jew ta’ ċertifikat ta’ moviment tal-merkanzija EUR.1, li l-mudell tiegħu jinsab fl-Anness III;
[…][traduzzjoni mhux uffiċjali]”
L-Artikolu 17 tal-Protokoll Nru 4, bit-titolu “Proċedura tal-għoti ta’ ċertifikat ta’ moviment tal-merkanzija EUR.1”, jipprovdi
fil-paragrafi 1 sa 5 tiegħu:
“1. Iċ-ċertifikat ta’ moviment tal-merkanzija EUR.1 jingħata mill-awtoritajiet doganali tal-pajjiż ta’ esportazzjoni fuq talba
bil-miktub magħmula mill-esportatur jew, taħt ir-responsabbiltà ta’ dan, mir-rappreżentant awtorizzat tiegħu.
[…]
5. L-awtoritajiet doganali li jagħtu ċ-ċertifikati EUR.1 għandhom jieħdu l-miżuri kollha neċessarji sabiex jikkontrollaw in-natura
oriġinarja tal-prodotti u jivverifikaw jekk il-kundizzjonijiet kollha l-oħrajn previsti f’dan il-Protokoll jiġux soddisfatti.
Għal dan il-għan, huma awtorizzati jitolbu d-dokumenti ġustifikattivi kollha u sabiex jagħmlu kwalunkwe spezzjoni tal-kompatibbiltà
tal-esportatur jew kwalunkwe kontroll li huma jqisu utli. L-awtoritajiet doganali responsabbli għall-għoti taċ-ċertifikati
EUR.1 għandhom jiżguraw li l-formularji msemmija fil-paragrafu 2 jiġu mimlija kif suppost. B’mod partikolari huma għandhom
jikkontrollaw jekk il-kaxxa rriżervata għad-deskrizzjoni tal-prodotti tkunx imteliet b’mod li jeskludi kwalunkwe possibbiltà
ta’ żidiet frawdolenti.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-Artikolu 31 tal-imsemmi protokoll, bit-titolu “Assistenza reċiproka” jipprovdi fil-paragrafu 2 tiegħu:
“Sabiex tiġi ggarantita applikazzjoni korretta ta’ dan il-protokoll, il-Komunità u l-Ungerija joffru assistenza reċiproka,
permezz tal-amministrazzjonijiet doganali rispettivi tagħhom, għall-kontroll tal-awtentiċità taċ-ċertifikati EUR.1 jew tad-dikjarazzjonijiet
tal-fattura u l-eżattezza tal-informazzjoni pprovduta fl-imsemmija dokumenti.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-Artikolu 32 tal-Protokoll Nru 4, bit-titolu “Kontroll tal-prova tal-oriġini”, jipprovdi:
“1. Il-kontroll
a posteriori
tal-provi tal-oriġini għandu jsir permezz ta’ stħarriġ jew kull darba li l-awtoritajiet doganali tal-Istat ta’ importazzjoni
jkollhom dubji fondati għal dak li jikkonċerna l-awtentiċità ta’ dawn id-dokumenti, in-natura oriġinarja tal-prodotti kkonċernati
jew l-osservanza tal-kundizzjonijiet l-oħra previsti minn dan il-Protokoll.
[…]
3. Il-kontroll għandu jsir mill-awtoritajiet doganali tal-pajjiż ta’ esportazzjoni. Għal dan il-għan, huma għandhom is-setgħa
li jeżiġu l-provi kollha u li jagħmlu l-kontrolli kollha tal-kontijiet tal-esportatur jew kull kontroll ieħor li jikkunsidraw
utli.
4. Jekk l-awtoritajiet doganali tal-pajjiż ta’ importazzjoni jiddeċiedu li jissospendu l-għoti tat-trattament preferenzjali
lill-prodotti kkonċernati sakemm jiksbu r-riżultati tal-kontroll, huma għandhom joffru lill-importatur il-possibbiltà li l-prodotti
jiġu rilaxxati, bla ħsara għal kull miżura kawtelatorja meqjusa neċessarja.
5. L-awtoritajiet doganali li jitolbu l-kontroll għandhom jiġu informati bir-riżultati tagħhom fl-iqsar żmien. Dawn ir-riżultati
għandhom jindikaw b’mod ċar jekk id-dokumenti humiex awtentiċi u jekk il-prodotti kkonċernati jistgħux jiġu kkunsidrati bħala
prodotti li joriġinaw mill-Komunità, mill-Ungerija jew minn wieħed mill-pajjiżi l-oħra msemmija fl-Artikolu 4, u jekk jissodisfawx
il-kundizzjonijiet l-oħra previsti minn dan il-Protokoll.
6. F’każ ta’ dubji fondati u fin-nuqqas ta’ risposta wara l-iskadenza ta’ terminu ta’ għaxar xhur wara d-data tat-talba għal
kontroll jew jekk ir-risposta ma tinkludix biżżejjed informazzjoni sabiex tiġi ddeterminata l-awtentiċità tad-dokument inkwistjoni
jew l-oriġini reali tal-prodotti, l-awtoritajiet doganali li jitolbu l-kontroll għandhom, ħlief f’każijiet eċċezzjonali, jirrifjutaw
it-trattament preferenzjali.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 33 tal-Protokoll Nru 4, meta tinqala’ tilwima fir-rigward tal-kontrolli msemmija fl-Artikolu 32
li ma tistax tiġi riżolta bejn l-awtoritajiet doganali li jkunu talbu l-kontroll u l-awtoritajiet doganali responsabbli għat-twettiq
tiegħu jew jitqajjem punt ta’ interpretazzjoni ta’ dan il-Protokoll, dawn għandhom jitressqu quddiem il-Kumitat ta’ assoċjazzjoni.

Id-Deċiżjoni 94/728
Mill-Artikolu 2(1) tad-Deċiżjoni tal-Kunsill (Euratom) 94/728/KE, tal-31 ta’ Ottubru 1994, dwar sistema ta’ riżorsi proprji
tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 293, p. 9), jikkwalifikaw bħala riżorsi proprji inklużi fil-baġit tal-Komunità, b’mod partikolari
r-riżorsi msejħa “tradizzjonali”, dawk li joriġinaw mid-dazji komuni u taxxi oħrajn stabbiliti, jew li għad iridu jiġu stabbiliti,
mill-istituzzjonijiet tal-Komunitajiet dwar l-iskambji mal-pajjiżi mhux membri u dazji fuq il-prodotti li jaqgħu taħt it-Trattat
tal-Komunità Ewropea dwar il-Faħam u l-Azzar.
Skont l-Artikolu 2(3) tad-Deċiżjoni 94/728:
“L-Istati Membri għandhom iżommu, bħala spejjeż għal ġbir, 10 % tal-ammonti li għandhom jitħallsu skont il-punti (a) u (b)
tal-paragrafu 1.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Skont l-Artikolu 8(1) tad-Deċiżjoni 94/728:
“Ir-riżorsi proprji Komunitarji msemmija fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) għandhom jinġabru mill-Istati Membri skont il-liġijiet,
ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi nazzjonali li eventwalment huma adattati għall-ħtiġijiet tal-leġiżlazzjoni
Komunitarja. F’intervalli regolari, il-Kummissjoni għandha tagħmel eżami tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jikkomunikawlha
l-Istati Membri, tikkomunika lill-Istati Membri l-adattazzjonijiet li hija tqis neċessarji sabiex tiżgura l-konformità tagħhom
mal-leġiżlazzjoni Komunitarja, u għandha tibgħat rapport lill-awtorità tal-baġit. Skont l-Artikolu 2(1)(a) sa (d) l-Istati
Membri għandhom ipoġġu r-riżorsi proprji għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]

Ir-Regolamenti Nru 1552/89 u 1150/2000
It-tieni premessa tar-Regolament Nru 1552/89, li hija simili għall-premessa 2 tar-Regolament Nru 1150/2000 tipprovdi:
“Billi l-Komunità għandu jkollha r-riżorsi tagħha proprji msemmija fl-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni [tal-Kunsill] 88/376/KEE Euratom,
[tal-24 ta’ Ġunju 1988, dwar sistema ta’ riżorsi proprji tal-Komunità (ĠU L 185, p. 24)] fl-aħjar kondizzjonijiet possibli
[...]”
Minbarra l-fatt li r-Regolamenti Nru 1552/89 u 1150/2000 jirreferu b’mod partikolari, wieħed għad-Deċiżjoni 88/376 u l-ieħor,
għad-Deċiżjoni 94/728, l-Artikoli 2, 6, 9, 10, 11 u 17(1) ta’ dawn iż-żewġ regolamenti huma, essenzjalment, identiċi.
Skont l-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1552/89:
“1. Għall-fini tal-applikazzjonijiet ta’ dan ir-regolament, l-intitolament tal-Komunitajiet għar-riżorsi proprji msemmija
fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) tad-Deċiżjoni 88/376/KEE, Euratom għandu jiġi stabbilit sa minn meta l-ammont dovut jiġi nnotifikat
mid-dipartiment kompetenti tal-Istat Membru lid-debitur. Din in-notifika għandha ssir hekk kif isir magħruf id-debitur u hekk
kif l-ammont tad-dritt ikun jista’ jiġi kkalkolat mill-awtoritajiet amministrattivi kompetenti, fl-osservanza tad-dispożizzjonijiet
Komunitarji kollha applikabbli f’dan il-qasam.
2. Il-paragrafu 1 japplika meta n-notifika jkollha tiġi emendata.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Din id-dispożizzjoni ġiet emendata, b’effett mill-14 ta’ Lulju 1996, mir-Regolament tal-Kunsill (Euratom, KE) Nru 1355/96,
tat-8 ta’ Lulju 1996 (ĠU L 175, p. 3), li l-kontenut tagħha ġie inkluż fl-Artikolu 2 tar-Regolament Nru 1150/2000, li jipprovdi:
“1. Għall-iskop li jkun applikat dan ir-Regolament, l-intitolament tal-Komunità għar-riżorsi tagħha proprji msemmija fl-Artikolu 2(1)(a)
u (b) tad-Deċiżjoni 88/376/KE, Euratom għandhom ikunu stabbiliti malli l-kondizzjonijiet li hemm dispożizzjoni dwarhom bir-regolamenti
tad-dwana jkunu twettqu rigward id-dħul għall-intitolament fil-kontijiet u n-notifikazzjoni tad-debitur [persuna responsabbli
għall-ħlas tat-taxxa].
1a. Id-data tat-twaqqif li hemm referenza dwarhom fil-paragrafu 1 għandu tkun id-data tad-dħul fil-kotba tal-kontijiet li
hemm dispożizzjoni dwarhom fir-regolament doganali.
[…]”
L-Artikolu 6(1) u (2) tar-Regolament Nru 1552/89, li sar l-Artikolu 6(1) u (3) tar-Regolament Nru 1150/2000] jipprovdi:
“1. Kontijiet għar-riżorsi tagħha proprji għandhom jinżammu mit-Teżor ta’ kull Stat Membru jew minn korp maħtur minn kull
Stat Membru u maqsum skond it-tipi ta’ riżorsi.
2.      (a)   Intitolamenti stabbiliti bi qbil ma’ l-Artikolu 2 għandhom, bla ħsara għall-punt (b) ta’ dan il-paragrafu, jiddaħlu fil-kontijiet
mhux aktar tard mill-ewwel jum tax-xogħol wara d-19-il jum tat-tieni xhar tax-xahar ta’ wara li matulu l-intitolament ikun
stabbilit.
(b)      Intitolamenti stabbiliti li ma jkunux imdaħħla fil-kontijiet msemmija fil-punt (a), għaliex ikunu għadhom ma ġewx irkuprati
u l-ebda garanzija ma tkun ġiet ipprovduta għandhom jintwerew f’kontijiet separati matul il-perijodu preskritt fil-punt (a).
Stati Membri jistgħu jadottaw din il-proċedura meta l-intitolamenti stabbiliti li dwarhom garanzija tkun ġiet ipprovduta jkunu
ġew sfidatati u jistgħu, mat-twettieq tal-kwistjonijiet li jkunu qamu, jkunu suġġetti għal tibdil.”
Skont l-Artikolu 9(1) tar-Regolamenti Nru 1552/89 u Nru 1150/2000:
“Skond il-proċedura preskritta fl-Artikolu 10, kull Stat Membru għandu jikkredita r-riżorsi tiegħu proprji fil-kont miftuħ
f’isem il-Kummissjoni mat-Teżor tiegħu jew mal-korp li jkun ħatar.”
L-Artikolu 10(1) tar-Regolamenti Nru 1552/89 u Nru 1150/2000 huwa fformulat kif ġej:
“Wara tnaqqis ta’ 10 % bħala spejjeż tal-ġbir bi qbil ma’ l-Artikolu 2(3) [tad-Deċiżjonijiet, rispettivament, 88/376 u 94/728/KE],
id-dħul tar-riżorsi tagħha proprji msemmija fl-Artikolu 2(1)(a) u (b) ta’ dik id-Deċiżjoni għandu jseħħ mhux aktar tard mill-ewwel
jum tax-xogħol wara d-19-il jum tat-tieni xahar ta’ wara x-xahar li fiħ l-intitolament kien ġie stabbilit bi qbil ma’ l-Artikolu
2 ta’ dan ir-Regolament
[...]”
Skont l-Artikolu 11 ta’ dawn ir-regolamenti:
“Kull dewmien biex isir id-dħul fil-kont msemmi fl-Artikolu 9(1) għandu jagħti bidu għal pagament ta’ imgħax mill-Istat Membru
kkonċernat bir-rati ta’ l-imgħax applikabbli fis-suq monetarju ta’ dak l-Istat, fid-data li suppost ikun seħħ, għal operazzjonijiet
ta’ żmien qasir ta’ finanzjament publiku, miżjud b’żewġ punti perċentwali. Din ir-rata għandha tkun miżjuda bi 0.25 ta’ punt
perċentwali għall kull xahar ta’ dewmien. Ir-rata miżjuda għandha tkun applikata għal perjodu kollu tad-dewmien.”
Skont l-Artikolu 17(1) tal-imsemmija regolamenti:
“Stati Membri għandhom jieħdu l-miżuri meħtieġa biex jassiguraw li l-ammont korrispondenti ta’ l-intitolament stabbilita permezz
ta’ l-Artikolu 2 isir magħmul disponibbli lill-Kummissjoni kif speċifikat f’dan ir-Regolament.”

Il-Kodiċi Doganali
L-Artikolu 78(3) tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2913/92, tat-12 ta’ Ottubru 1992, li jwaqqaf il-Kodiċi Doganali tal-Komunità
(ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 4, p. 307, iktar ’il quddiem il-“Kodiċi Doganali”) jipprovdi:
“Fejn reviżjoni tad-dikjarazzjoni jew eżami wara l-ħelsien tal-merkanzija jindika illi d-dispożizzjonijiet li jirregolaw il-proċedura
ta’ dwana involuta ġew applikati fuq il-bażi ta’ informazzjoni skorretta jew mhux sħiħa, l-awtoritajiet doganali għandhom,
skond kull dispożizzjoni stipulata, jieħdu l-miżuri neċessarji sabiex jirregolarizzaw is-sitwazzjoni, wara li tkun ikkunsidrata
l-informazzjoni ġdida disponibbli għalihom.”
Skont l-Artikolu 201(1)(a) tal-Kodiċi Doganali, il-ħelsien għal moviment liberu jinkorri dejn doganali fuq l-importazzjoni.
L-ewwel paragrafu tal-Artikolu 217(1) tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“Kull ammont ta’ dazju fuq l-importazzjoni jew dazju fuq l-esportazzjoni li jirriżulta minn dejn doganali [...] għandu jiġi
kalkolat mill-awtoritajiet doganali malli jkollhom id-dettalji neċessarji, u għandu jiddaħħal minn dawk l-awtoritajiet fil-kotba
tal-kontijiet jew f’kull mezz ieħor ekwivalenti (dħul fil-kontijiet).”
Skont l-Artikolu 220(1) tal-Kodiċi Doganali:
“Fejn l-ammont ta’ dazju li jirrizulta minn dejn doganali ma jkunx iddaħħal fil-kontijiet skond l-Artikoli 218 u 219 jew iddaħħal
fil-kontijiet f’livell anqas mill-ammont legalment dovut, l-ammont ta’ dazju li għandu jiġi rkuprat jew li jibqa’ biex jiġi
rkuprat għandu jiddaħħal fil-kontijiet fi żmien jumejn mid-data li fiha l-awtoritajiet doganali jsiru jafu bis-sitwazzjoni
u jkunu f’pożizzjoni li jikkalkolaw l-ammont legalment dovut u jistabbilixxu d-debitur għall-ħlas tat-taxxa (daħla sussegwenti
fil-kontijiet). Dak it-terminu ta’ żmien jista’ jiġi estiż skond l-Artikolu 219.”
Skont l-Artikolu 221 tal-Kodiċi Doganali:
“1.      Malli jkun iddaħħal fil-kontijiet, l-ammont ta’ dazju għandu jiġi kkomunikat lid-debitur skond il-proċeduri li jkunu xierqa.
[…]
3.      Ma għandhiex issir komunikazzjoni mad-debitur wara t-temma ta’ perijodu ta’ tliet snin mid-data li fiha ntefaq id-dejn mad-dwana
[...]”
L-Artikolu 224 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“Sakemm l-ammont ta’ dazju li għandu jitħallas mill-persuna interessata jirrigwarda merkanziji dikjarati għal proċedura doganali
li tinvolvi l-obbligazzjoni għal ħlas ta’ dak id-dazju, l-awtoritajiet doganali għandhom, fuq talba ta’ dik il-persuna, jagħtu
differiment għall-ħlas ta’ dak l-ammont taħt il-kondizzjonijiet stipulati fl-Artikoli 225, 226 u 227.”
L-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali jipprovdi:
“1.      Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura sakemm jiġi stabbilit li meta kien tħallas
l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur ta’ l-Artikolu 220(2).
Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jintbagħtu sakemm jiġi stabbilit li meta kienu ddaħħlu fil-kontijiet
l-ammont ta’ dawk id-dazji ma kienx legalment dovut jew li dak l-ammont iddaħħal fil-kontijiet bi ksur tal-Artikolu 220(2).
Ebda ħlas lura jew maħfra m’għandha tingħata meta l-fatti li wasslu għall-ħlas jew daħla fil-kontijiet ta’ ammont li ma kienx
legalment dovut kienu r-riżultat ta’ azzjoni maħsuba mill-persuna involuta.
2.      Dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni għandhom jitħallsu lura jew jintbagħtu malli tiġi preżentata applikazzjoni
lill-uffiċċju doganali xieraq fi żmien tliet snin mid-data li fiha l-ammont ta’ dawk id-dazji kien ġie kkomunikat lid-debitur.
Dak il-perjodu għandu jiġi estiż jekk il-persuna interessata tipprovdi evidenza li ma kenitx tħalliet tippreżenta l-applikazzjoni
tagħha fil-perjodu msemmi b’riżultat ta’ ċirkustanzi imprevedibbli jew ta’ forza maġġuri.
Fejn l-awtoritajiet doganali stess jiskopru matul dan il-perjodu li sitwazzjoni jew oħra deskritta fl-ewwel u t-tieni subparagrafi
tal-paragrafu 1 jeżistu, għandhom iħallsu lura jew jibagħtu l-flus fuq inizjattiva tagħhom stess.”
Skont l-Artikolu 244 tal-Kodiċi Doganali:
“Il-preżentazzjoni ta’ appell m’għandhiex tikkawża s-sospensjoni ta’ l-implimentazzjoni tad-deċiżjoni fil-vertenza.
L-awtoritajiet doganali għandhom, iżda, jissospendu l-implimentazzjoni ta’ dik id-deċiżjoni sħiħa jew parti minnha fejn ikollhom
raġuni biżżejjed biex jemmnu li d-deċiżjoni fil-vertenza m’hijiex konsistenti mal-leġislazzjoni doganali jew li hemm il-biża’
ta’ ħsara irreparabbli għall-persuna interessata.
Fejn id-deċiżjoni fil-vertenza jkollha l-effett li tikkawża li jiġu imposti dazji fuq l-importazzjoni jew dazji fuq l-esportazzjoni,
is-sospensjoni ta’ l-implimentazzjoni ta’ dik id-deċiżjoni għandha tkun bla ħsara għall-eżistenza jew il-preżentazzjoni ta’
garanzija. Iżda, dik il-garanzija tista’ ma tkunx meħtieġa fejn, minħabba ċ-ċirkostanzi tad-debitur, jekk tiġi mitluba x’aktarx
li jinħolqu diffikultajiet serji ekonomiċi jew soċjali.”

Ir-Regolament (KE) Nru 515/97
It-Titolu III tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 515/97, tat-13 ta’ Marzu 1997, dwar għajnuna reċiproka bejn l-awtoritajiet
amministrattivi tal-Istati Membri u l-koperazzjoni bejn dawn tal-aħħar u l-Kummissjoni biex ikun assigurat l-applikar korrett
tal-liġi dwar materji doganali u agrikoli (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 2, Vol. 8, p. 217) jirregola r-relazzjonijiet
tal-awtoritajiet doganali tal-Istati Membri mal-Kummissjoni. Skont l-Artikolu 17(2) ta’ dan ir-regolament, il-Kummissjoni
għandha tikkomunika lill-awtoritajiet kompetenti ta’ kull Stat Membru, malli kull informazzjoni li tkun tista’ tgħinhom biex
jinforzaw il-leġiżlazzjoni doganali jew agrikola ssir disponibbli.
Skont l-Artikolu 20(1) u (3) tal-imsemmi regolament, meta twettaq missjonijiet amministrattivi u ta’ koperazzjoni investigattiva
tal-Komunità f’pajjiżi terzi b’kordinazzjoni u koperazzjoni fil-pajjiżi terzi, il-Kummissjoni għandha tinforma lill-Istati
Membri bir-riżultati ta’ dawn il-missjonijiet.

Il-fatti li wasslu għall-kawża
Sa mis-sena 1994, bdew jiġu importati fil-Ġermanja vetturi bil-mutur tat-trade mark Suzuki u Subaru ta’ oriġini Ungeriża.
Dawn l-importazzjonijiet saru fil-kuntest ta’ trattament ta’ tariffa preferenzjali, li tinkludi rata applikabbli ta’ 0 %,
stabbilita bil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Ungerija, abbażi taċ-ċertifikati ta’ moviment tal-merkanzija EUR.1 li jiċċertifika
l-oriġini Ungeriża tal-vetturi.
Permezz ta’ komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka mibgħuta lill-awtoritajiet Ġermaniżi fil-verżjoni tagħha bl-Ingliż fit-13
ta’ Ġunju 1996 u fil-verżjoni tagħha bil-Ġermaniż fit-28 ta’ Novembru 1996, it-Taqsima għall-Koordinazzjoni tal-Ġlieda kontra
l-Frodi tal-Kummissjoni (iktar ’il quddiem l-“UCLAF”) avżat lill-imsemmija awtoritajiet bid-dubji tagħha fir-rigward ta’ kemm
dawn l-importazzjonijiet kienu josservaw ir-regoli ta’ oriġini. L-UCLAF talbithom jibdew, fi ħdan l-awtoritajiet Ungeriżi,
proċedura ta’ kontroll
a posteriori
tad-dikjarazzjonijiet ta’ oriġini, talbithom ukoll jeżiġu garanzija ta’ ħlas jew il-ħlas tad-dażji, kif ukoll li jieħdu kull
att legali li jista’ jinterrompi l-preskrizzjoni kif ukoll li jippreżerva l-possibbiltajiet tal-irkupru
a posteriori
. Sussegwentement, il-Kummissjoni għamlet hi stess inkjesti addizzjonali u b’mod partikolari żvolġiet missjoni ta’ kontroll
fl-Ungerija.
Permezz ta’ komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka tas-26 ta’ Ġunju 1998, l-UCLAF “informat lill-Istati Membri li l-amministrazzjoni
Ungeriża, f’Ġunju 1998, bagħtet lill-Kummissjoni r-riżultat tal-verifiki li saru fl-Ungerija dwar l-istatus tal-vetturi ta’
[Magyar Suzuki rt, iktar ’il quddiem “Magyar Suzuki”], esportati lejn il-Komunità, koperti miċ-ċertifikati EUR.1”. L-imsemmija
amministrazzjoni “osservat in-natura mhux oriġinarja ta’ 58 006 vetturi […] li bbenefikaw indebitament miċ-ċertifikati EUR.1”.
Mill-anness ta’ din il-komunikazzjoni jirriżulta li, fir-rigward tal-importazzjonijiet li saru fil-Ġermanja, 14 440 vetturi
tat-trade mark Suzuki u 4 683 tat-trade mark Subaru, jiġifieri total ta’ 19 123 vetturi ma kinux osservaw ir-regoli ta’ oriġini.
Permezz ta’ din l-istess komunikazzjoni l-UCLAF ippreċiżat li hija kellha “dokumenti ġustifikattivi miġbura waqt il-missjonijiet
Komunitarji ta’ kooperazzjoni” kif ukoll “ir-risposta uffiċjali tad-Direttur Ġenerali tad-Dwana Ungeriża, b’dokumenti ġustifikattivi
addizzjonali (fajls informatiċi u dokumenti stampati)” u barra minn hekk li l-Istati Membri, “peress li talbu l-kontroll
a posteriori
taċ-ċertifikati EUR.1, fil-kuntest tal-[protokoll Nru 4], għandhom jirċievu direttament ir-risposti li jikkonċernawhom”.
Barra minn hekk, l-UCLAF ħabbret lill-erbatax-il Stat Membru kkonċernati mill-imsemmija importazzjonijiet il-komunikazzjoni
tal-“kopja ta’ notifika ta’ Ġunju 1998 flimkien mal-verżjoni integrali tal-fajls informatiċi u dokumenti annessi”, it-“traduzzjonijiet
tal-korrispondenza mad-Direttur tad-Dwana Ungeriża” u “fajls informatiċi, estratti li jirrekapitulaw it-tranżazzjonijiet skont
il-pajjiż, magħmula mill-UCLAF sa mill-fajl oriġinali Ungeriż.”
L-UCLAF bagħtet dawn id-dokumenti u fajls informatiċi b’ittra li l-verżjoni tagħha bl-Ingliż ġiet ikkomunikata lill-awtoritajiet
Ġermaniżi fit-13 ta’ Lulju 1998 u t-traduzzjoni fil-lingwa Ġermaniża fit-18 ta’ Awwissu 1998. Ġew ukoll ikkomunikati b’mod
partikolari l-ittra tas-26 ta’ Mejju 1998 li permezz tagħha l-awtoritajiet Ungeriżi kienu bagħtu lill-UCLAF il-konklużjonijiet
tal-kontrolli tagħhom kif ukoll id-dokumenti u l-fajls informatiċi li jidentifikaw il-vetturi li fir-rigward tagħom ma kinux
ġew osservati r-regoli ta’ oriġini.
Mill-ittra tas-26 ta’ Mejju 1998 jirriżulta li l-awtoritajiet Ungeriżi kienu, fil-15 ta’ Mejju 1998, lestew il-kontroll dwar
l-oriġini tal-vetturi prodotti minn Magyar Suzuki kif ukoll id-data li jinsabu fuq iċ-ċertifikati EUR.1. Wara l-kontroll tagħhom,
dawn l-awtoritajiet kienu osservaw li r-regoli ta’ oriġini ma kinux ġew osservati fir-rigward ta’ parti mill-vetturi importati.
Madankollu, l-imsemmija awtoritajiet jindikaw li Magyar Suzuki kienet bdiet proċeduri ġudizzjarji dwar l-applikazzjoni tar-regoli
ta’ oriġini. Barra minn hekk, l-awtoritajiet Ungeriżi jippreċiżaw li huma jinfurmaw direttament lill-Istati Membri li jkunu
talbu l-kontroll
a posteriori
ta’ ċerti ċertifikati EUR.1 skont il-protokoll Nru 4 bir-riżultati tal-imsemmi kontroll.
Wara li rċeviet l-ittra tat-18 ta’ Awwissu 1998, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja talbet diversi drabi r-rapport finali
tal-missjoni ta’ kontroll tal-Kummissjoni fl-Ungerija. Dan ir-rapport waslilha fit-2 ta’ Marzu 1999.
Fil-15 ta’ April 1999, l-awtoritajiet Ġermaniżi bdew jieħdu inkunsiderazzjoni d-dazji għall-vetturi li, skont l-awtoritajiet
Ungeriżi, ma kinux josservaw ir-regoli ta’ oriġini. Madankollu, minħabba dewmien ta’ tliet snin previst għall-komunikazzjoni
lill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa skont l-ewwel sentenza tal-Artikolu 221(3) tal-Kodiċi Doganali, l-ebda dazju
ma seta’ jiġi stabbilit għall-vetturi importati qabel il-15 ta’ April 1996. Ir-riżorsi proprji relatati ma’ dan il-perijodu
ma ġewx inklużi fil-kontijiet u lanqas ma tqiegħdu għad-dispożizzjoni tal-Kummissjoni.
Permezz tal-komunikazzjoni tiegħu ta’ assistenza reċiproka tas-27 ta’ Ottubru 1999, l-Uffiċċju Ewropew għall-Ġlieda kontra
l-Frodi (iktar ’il quddiem l-“OLAF”), li sa mill-1 ta’ Ġunju 1999 issostitwixxa l-UCLAF, informa lill-Istati Membri li l-awtoritajiet
Ungeriżi kienu nnotifikaw, fit-23 ta’ Lulju 1999, il-“pożizzjoni ġdida tagħhom fir-rigward tal-fajl [Magyar Suzuki]” li kien
isegwi s-sentenza mogħtija mill-qorti Ungeriża kompetenti. Skont din il-pożizzjoni ġdida, parti mill-vetturi li qabel l-awtoritajiet
Ungeriżi kienu kkonstataw fir-rigward tagħhom in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ oriġini kellhom madankollu jiġu kkunsidrati
li joriġinaw mill-Ungerija.
F’dan ir-rigward, l-OLAF fakkar li l-UCLAF kienet bagħtet, f’Lulju 1998, il-konklużjonijiet tal-awtoritajiet Ungeriżi “li
rriżultaw mill-kontroll konġunt u fil-fond li kien sar flimkien mal-missjoni Komunitarja matul l-ewwel trimestru 1998” kif
ukoll, fix-xahar ta’ Frar 1999, “ir-rapport tagħha ta’ investigazzjoni ġenerali li jinkludi l-evalwazzjoni u l-konklużjonijiet
tagħha abbażi tad-dokumenti u dokumenti ġustifikattivi tagħha, miġbura ġewwa u barra mill-Ungerija” u li kienu konformi mal-konklużjonijiet
tal-awtoritajiet Ungeriżi.
L-OLAF ikkunsidra li “d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet ġudizzjarji Ungeriżi, meħuda fil-kuntest ta’ kawża bejn id-dwana Ungeriża
u l-esportatur Ungeriż, ma għandhom l-ebda effett legali dirett fuq il-kontroll mill-awtoritajiet doganali tal-Istati Membri
tal-istatus tal-merkanzija importata minn operaturi Komunitarji”.
L-OLAF ikkontesta “l-ammissibbiltà ta’ elementi ġodda ppreżentati diversi snin wara l-bidu tal-kontrolli u diversi xhur wara
kontroll fil-fond”, ċaħad formalment l-argument tal-produttur Ungeriż u kkonferma l-analiżi tiegħu annessa mar-rapport ta’
investigazzjoni ta’ Frar 1999.
Konsegwentement, l-OLAF stieden espressament lill-Istati Membri jissoktaw il-proċeduri ta’ rkupru u sabiex “jibbażaw l-azzjonijiet
tagħhom fuq il-konklużjonijiet tar-rapport Komunitarju ta’ Frar 1999”.
Sussegwentement, l-awtoritajiet Ġermaniżi rrimborsaw id-dazju fuq l-importazzjoni li jikkonċernaw il-vetturi li l-oriġini
Ungeriża tagħhom ġiet ikkonfermata mill-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni wara d-deċiżjonijiet tal-qrati mogħtija f’dan
l-Istat.

Il-proċedura prekontenzjuża
Fil-kuntest ta’ kontroll tar-riżorsi proprji li sar f’Mejju 2000 fil-Ġermanja, l-aġenti tal-Kummissjoni osservaw li l-awtoritajiet
Ġermaniżi ma kinux irkupraw
a posteriori
id-dazji immedjatament wara r-revoka mill-awtoritajiet Ungeriżi tad-dikjarazzjonijiet ta’ oriġini tal-vetturi importati inkwistjoni
u għalhekk ma kinux tħallsu mir-riżorsi proprji.
Fil-fatt, l-awtoritajiet Ġermaniżi bagħtu l-ewwel talbiet ta’ rkupru
a posteriori
biss fil-15 ta’ April 1999, għall-importazzjonijiet li saru bejn Diċembru 1996 u Novembru 1997, u l-20 ta’ April 1999, għal
dawk li saru minn April sa Novembru 1996. Peress li d-djun doganali marbuta mal-importazzjonijiet li saru qabel il-15 ta’
April 1996 kienu diġà preskritti, ir-riżorsi proprji relatati magħhom ma ġewx iddeterminati.
Permezz ta’ ittra tal-14 ta’ Settembru 2001, l-imsemmija awtoritajiet spjegaw li d-djun doganali preskritti fil-mument meta
kienu bdew il-proċeduri ta’ rkupru
a posteriori
kienu għadhom ma ġewx iddeterminati.
Fid-dokument tas-sessjoni tat-12 ta’ Ġunju 2003 kif ukoll bl-ittra tagħha tat-23 ta’ Ottubru 2003, il-Kummissjoni qieset li
l-Istati Membri kkonċernati, li fosthom tinsab ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, kienu f’miżura li jidentifikaw il-persuna
responsabbli għall-ħlas tat-taxxa u l-ammont tad-dazji dovut sa mhux aktar tard mit-18 ta’ Awwissu 1998, data meta ġiet mibgħuta
l-aħħar verżjoni lingwistika tad-dokumenti u tal-fajls informatiċi relatati mal-komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka tas-26
ta’ Ġunju 1998. Konsegwentement, l-Istati Membri li ma ħadux azzjoni f’terminu ta’ tliet xhur minn din id-data għandhom iħallsu
l-ammonti ta’ dazji preskritti sa mit-18 ta’ Novembru 1998.
Barra minn hekk, il-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri kkonċernati jfornulha informazzjoni iktar preċiżi dwar id-dazji
fuq l-importazzjoni kkonċernati. Hija ħabbret li kienet se tintbagħat ittra ta’ intimazzjoni formali. Fl-aħħar nett, hija
kkonstatat li ħlas fit-terminu previst jippermetti li jiġi evitat il-kalkolu tal-interessi moratorji.
Permezz ta’ ittra tat-30 ta’ Marzu 2005, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja informat lill-Kummissjoni li d-dazji fuq l-importazzjoni
kkonċernati jitilgħu għal EUR 408 735.53.
Il-Kummissjoni talbet lil dan l-Istat Membru jqegħdilha għad-dispożizzjoni, f’terminu ta’ xahrejn, dan l-ammont u indikatilha
li l-interessi moratorji se jiġu kkalkulati wara li jitħallas dan l-ammont.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, permezz ta’ ittra tat-8 ta’ Novembru 2005, informat lill-Kummissjoni li l-ħlas kien sar
fil-31 ta’ Ottubru 2005 “bla ħsara għas-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tikkonferma l-opinjoni legali tal-Kummissjoni”
u dan unikament sabiex jiġu evitati l-interessi moratorji.
Permezz ta’ ittra tat-13 ta’ Ġunju 2006, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja rrifjutat li tħallas l-interessi moratorji li
l-Kummissjoni kienet stabbiliet għal EUR 571 011.21, billi sostniet il-kontestazzjoni tagħha fir-rigward tal-eżistenza ta’
dejn doganali u l-obbligu tagħha li tiġbru.
Il-Kummissjoni, permezz ta’ ittra tat-18 ta’ Ottubru 2006, bdiet il-proċeduri għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu skont l-Artikolu 226 KE
u intimat lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja sabiex tressaq l-osservazzjonijiet tagħha.
Fid-dawl tar-risposta li rċeviet fid-19 ta’ Frar 2006 li hija qieset insuffiċjenti, fid-29 ta’ Ġunju 2007 hija bagħtet opinjoni
motivata li l-Istat Membru rrisponda għaliha permezz ta’ ittra tal-24 ta’ Awwissu 2007.
Peress li ma kinitx sodisfatta b’din ir-risposta, il-Kummissjoni ddeċidiet li tippreżenta r-rikors preżenti.

Fuq ir-rikors

L-argumenti tal-partijiet
Il-Kummissjoni, essenzjalment, takkuża lir-Repubblika Federali tal-Ġermanja li naqset milli tiġbor id-djun doganali inkwistjoni,
li poġġiet għad-dispożizzjoni r-riżorsi proprji relatati magħhom tardivament u li rrifjutat li tħallas l-interessi moratorji
applikabbli.
Fir-rigward tat-tqegħid għad-dispożizzjoni tardiva tar-riżorsi proprji, il-Kummissjoni tfakkar li r-Regolamenti Nri 1552/89
u 1150/2000 kif ukoll il-Kodiċi Doganali jeħtieġu li l-Istati Membri jiġbru l-ammonti legalment dovuti tad-djun doganali u
li jiddeterminaw u jħallsu r-riżorsi proprji relatati magħhom sa minn meta huma jirċievu l-informazzjoni meħtieġa sabiex tiġi
ddeterminata l-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa u l-ammont ta’ dazji dovuti.
F’dan il-każ, l-ittra tat-18 ta’ Awwissu 1998 informat lill-awtoritajiet Ġermanizi bir-revoka ta’ ċerti dikjarazzjonijiet
ta’ oriġini u, flimkien mal-komunikazzjonijiet u d-dokumenti preċedenti, fiha l-informazzjoni kollha neċessarja għall-irkupru
tad-djun doganali inkwistjoni.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, qabel ma jiskadi t-terminu ta’ tliet xhur wara t-trażmissjoni tal-imsemmija ittra, kellha
tiddetermina l-ammonti legalment dovuti u tikkomunikahom lill-persuna responsabbli għall-ħlas tat-taxxa, jiġifieri kellha,
sussegwentement, minħabba l-proċeduri ġuridizzjarji pendenti fl-Ungerija, tirrinunzja provviżorjament għall-ħlas jew tirrimborsa
l-ammonti miġbura. Ir-riżorsi proprji kellhom jiddaħlu fil-kontijiet tal-Komunità sa mhux aktar tard mill-20 ta’ Jannar 1999.
Fir-rigward tal-interessi moratorji, il-Kummissjoni tfakkar li, skont l-Artikolu 11 tar-Regolamenti Nri 1552/89 u 1150/2000,
l-Istati Membri għandhom iħallsu l-interessi moratorji anki jekk, minħabba nuqqas ta’ azzjoni tagħhom, id-drittijiet fuq ir-riżorsi
proprji ma għadhomx jistgħu jiġu ddeterminati. Għalhekk, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja kellha tħallas l-interessi għall-perijodu
mill-20 ta’ Jannar 1999 sal-31 ta’ Ottubru 2005, mingħajr ma l-Istat Membru jkun jista’ jibbenefika mill-prinċipju ta’ protezzjoni
tal-aspettattivi leġittimi.
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni, fl-ewwel lok, li huma d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 32(1) u (5) tal-Protokoll
Nru 4 u mhux dawk tar-Regolamenti Nri 1552/89 u 1150/2000 li japplikaw.
Issa, kuntrarjament għall-eżiġenzi tal-imsemmi Artikolu, il-konklużjonijiet tal-awtoritajiet Ungeriżi ma indikawx b’mod ċar
jekk id-dokumenti ta’ esportazzjoni kinux awtentiċi u jekk il-prodotti kkonċernati kinux oriġinarji. Barra minn hekk, dawn
l-awtoritajiet ikkonfermaw il-proċeduri ġudizzjarji mibdija minn Magyar Suzuki u kkuntentaw rwieħhom li jħabbru l-komunikazzjoni
ulterjuri tar-riżultati definittivi tal-kontroll.
Fit-tieni lok, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tfakkar li r-rapport tal-investigazzjoni tal-UCLAF huwa r-riżultat ta’
missjoni li saret skont ir-Regolament Nru 515/97. Issa, bħala Stat Membru li ma pparteċipax fl-imsemmija missjoni, ir-Repubblika
Federali tal-Ġermanja kellha d-dritt li tistenna r-rapport tal-missjoni qabel ma tibda l-proċeduri ta’ rkupru, skont il-punt 4.5
tal-Linji Gwida tal-Kummissjoni għall-missjonijiet tal-Komunità li jsiru skont ir-Regolament tal-Kummissjoni Nru 515/97 li
jipprovdi li l-Istati Membri li ma jipparteċipawx għal missjoni għandhom jitolbu r-rapport tal-investigazzjoni qabel ma jibdew
azzjoni kontra l-importaturi. Barra minn hekk, fil-komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka tiegħu, tas-27 ta’ Ottubru 1999,
l-OLAF stess stieden lill-Istati Membri jibbażaw l-azzjonijiet kollha tagħhom fuq l-imsemmi rapport ta’ investigazzjoni.
Fit-tielet lok, abbażi tas-sentenza tad-9 ta’ Frar 2006, Sfakianakis (C‑23/04 sa C‑25/04, Ġabra p. I‑1265, punt 21), ir-Repubblika
Federali tal-Ġermanja ssostni li hi ma kinitx awtorizzata tirkupra d-dazji qabel ma ssir taf ir-riżultat tal-proċeduri ġudizzjarji
li kienu għaddejjin fl-Ungerija. Għalhekk, f’ċerti każi, il-preskrizzjoni tad-djun doganali kienet inevitabbli.
Fir-rigward tal-interessi moratorji, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni li, fin-nuqqas ta’ obbligu li jitqiegħdu
għad-dispożizzjoni r-riżorsi proprji, dan l-obbligu aċċessorju huwa infondat.
Sussidjarjament, l-imsemmi Stat Membru jsostni li l-Kummissjoni kienet ħolqot aspettattivi leġittimi fir-rigward tan-nuqqas
ta’ ħlas tal-interessi moratorji, peress li din, fid-dokument imqassam waqt il-laqgħa tal-Kumitat tar-riżorsi proprji, tat-2
ta’ Lulju 2003, ħabbret li “ħlas fit-terminu stabbilit jevita l-kalkolu ta’ interessi moratorji”.
Barra minn hekk, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja tqis li, fin-nuqqas ta’ dispożizzjoni speċifika tar-Regolament Nru 1150/2000
f’dan is-sens, id-data ta’ skadenza għall-inklużjoni fil-kont meta l-ammonti tad-djun doganali ma kinux għadhom ġew irkuprati
hija stabbilita mill-Kummissjoni. Issa, f’dan il-każ, il-Kummissjoni stabbiliet terminu għat-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-riżorsi
proprji biss għad-dokument tat-12 ta’ Ġunju 2003. Għalhekk, huwa biss minn din id-data li l-interessi moratorji għandhom jiġu
kkalkulati.

Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Fuq it-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-riżorsi proprji
Preliminarjament, għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 16(1) tal-Protokoll Nru 4, il-prodotti oriġinarji mill-Ungerija jibbenefikaw
minn trattament preferenzjali fuq l-importazzjoni tagħhom fil-Komunità, fuq preżentazzjoni ta’ prova ta’ oriġini fil-forma
ta’ ċertifikat EUR.1.
Sabiex tiġi żgurata l-implementazzjoni tad-dispożizzjoni tal-imsemmi protokoll, ġiet stabbilita sistema ta’ kooperazzjoni
amministrattiva bejn, minn naħa, l-awtoritajiet Ungeriżi u, min-naħa l-oħra, l-awtoritajiet Komunitarji kif ukoll dawk tal-Istati
Membri.
Din is-sistema hija bbażata kemm fuq tqassim tar-responsabbiltajiet kif ukoll fuq fiduċja reċiproka bejn l-awtoritajiet tal-Istati
Membri kkonċernati u dawk tar-Repubblika tal-Ungerija (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Sfakianakis, iċċitata iktar ’il fuq,
punt 21).
Fil-kuntest ta’ dan it-tqassim tar-responsabbiltajiet, il-kompetenza sabiex tiġi kkontrollata n-natura oriġinarja tal-prodotti
li joriġinaw mill-Ungerija hija tal-awtoritajiet Ungeriżi. Peress li l-imsemmija awtoritajiet huma fl-aħjar pożizzjoni sabiex
jikkontrollaw direttament il-fatti li jiddeterminaw l-oriġini tal-merkanzija kkonċernata, huma għandhom ir-responsabbiltà,
skont l-Artikoli 17(4) u (5) u 32(3) tal-Protokoll Nru 4, sabiex jikkontrollaw l-osservanza tar-regoli ta’ oriġini meta jagħtu
ċ-ċertifikati EUR.1 kif ukoll waqt il-kontrolli
a posteriori
.
Madankollu, is-sistema ta’ kooperazzjoni amministrattiva stabbilita mill-Protokoll Nru 4 tista’ taħdem biss jekk l-amministrazzjoni
doganali tal-Istat ta’ importazzjoni tirrikonoxxi l-evalwazzjonijiet magħmula legalment mill-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni
(ara s-sentenza Sfakianakis, iċċitata iktar ’il fuq, punt 23).
F’dan ir-rigward, l-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni għandhom, minn naħa, jirrikonoxxu l-validità taċ-ċertifikati
EUR.1, li jiċċertifikaw l-oriġini Ungeriża tal-prodotti (ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Sfakianakis, iċċitata iktar ’il
fuq, punt 37). Min-naħa l-oħra, il-konklużjonijiet li waslu għalihom l-awtoritajiet Ungeriżi waqt il-kontroll
a posteriori
jorbtu lill-awtoritajiet tal-Istat Membru ta’ importazzjoni.
Konsegwentement, sa fejn, wara kontroll
a posteriori
, l-awtoritajiet Ungeriżi jindikaw b’mod ċar, skont l-Artikolu 32(5) tal-Protokoll Nru 4, li l-vetturi kkonċernati ma jistgħux
jiġu kkunsidrati bħala prodotti oriġinarji mill-Ungerija u għalhekk jagħtu lill-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni informazzjoni
suffiċjenti sabiex jikkonsidraw li ċ-ċertifikati inkwistjoni kienu ġew irrevokati, dawn tal-aħħar ma għadx għadhom jistgħu
jagħtu lill-merkanzija kkonċernata l-benefiċċju ta’ trattament preferenzjali stabbilit fl-Artikolu 16(1) tal-Protokoll Nru 4.
Barra minn hekk, f’ċirkustanzi bħal dawn, l-awtoritajiet tal-Istat Membru ta’ importazzjoni għandhom jiżguraw, skont ir-Regolamenti
Nri 1150/89 u 1150/2000 kif ukoll skont il-Kodiċi Doganali, l-implementazzjoni rapida u effikaċi tar-riżorsi proprji tal-Komunità
u għandhom mingħajr dewmien jirkupraw
a posteriori
id-dazji kif ukoll għandhom jiddeterminaw ir-riżorsi proprji relatati magħhom.
Fil-fatt, l-Istati Membri huma obbligati jiddeterminaw dritt tal-Komunitajiet għar-riżorsi proprji hekk kif l-awtoritajiet
tagħhom ikunu f’pożizzjoni li jakkalkolaw l-ammont tad-dazju li jirriżulta minn dejn doganali u li jistabbilixxu l-persuni
responsabbli għall-ħlas tat-taxxa (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Novembru 2005, Il-Kummissjoni vs Id-Danimarka,
C‑392/02, Ġabra p. I‑9811, punt 61). Konsegwentement, l-imsemmija Stati Membri huma obbligati jdaħħlu d-drittijiet fil-kontijiet
taħt il-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 1552/89 (ara s-sentenza tal-14 ta’ April 2005, Il-Kummissjoni
vs L-Olanda, C‑460/01, Ġabra, p. I‑2613, punt 61).
F’dan il-każ, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja ssostni, kif tfakkar fil-punt 62 ta’ din is-sentenza, li l-awtoritajiet
Ungeriżi ma kinux indikaw b’mod ċar il-konstatazzjoni tan-nuqqas ta’ osservazzjoni tar-regoli ta’ oriġini tal-vetturi importati
fil-Ġermanja u li għalhekk kienet obbligata żżomm il-benefiċċju ta’ tariffa preferenzjali għall-prodotti kkonċernati.
Tali argument ma jistax jintlaqa’. Fil-fatt, kif tfakkar fil-punt 35 ta’ din is-sentenza, wara li sar il-kontroll
a posteriori
mitlub minn ċerti Stati Membri kif ukoll mill-Kummissjoni, l-awtoritajiet Ungeriżi indikaw b’mod ċar fl-ittra tagħhom tas-26
ta’ Mejju 1998 li l-vetturi importati fil-Ġermanja u li jidhru fid-dokumenti u fajls relatati ma kinux osservaw ir-regoli
ta’ oriġini u għalhekk taw lill-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni informazzjoni suffiċjenti sabiex jikkunsidraw li
ċ-ċertifikati inkwistjoni kienu ġew irrevokati. Skont din l-istess ittra, dawn il-konklużjonijiet kienu definittivi.
Konsegwentement, kif fakkret ġustament l-Avukat Ġenerali fil-punt 64 tal-konklużjonijiet tagħha, għandu jiġi kkonstatat li,
f’dan il-każ, id-dispożizzjonijiet tal-Protokoll Nru 4 ma kinux jipprekludu iżjed lill-awtoritajiet Ġermaniżi milli jirrifjutaw
il-benefiċċju tat-trattament ta’ tariffa preferenzjali għall-prodotti inkwistjoni.
Barra minn hekk, għandu jiġi kkonstatat li, abbażi ta’ informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Ungeriżi, l-awtoritajiet
Ġermaniżi kienu f’pożizzjoni li jiddeterminaw il-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa u li jikkalkolaw l-ammont tad-dejn
doganali.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, għandu jiġi kkonstatat li, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja, wara li rċeviet,
fit-18 ta’ Awwissu 1998, ittra tal-Kummissjoni li kienet tinkludi t-traduzzjoni fil-lingwa Ġermaniża tal-ittri tal-awtoritajiet
Ungeriżi, tas-26 ta’ Mejju 1998, kif ukoll id-dokumenti u l-fajls informatiċi relatati magħhom, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja
kellha, f’terminu ta’ tliet xhur stabbilit mill-Kummissjoni, tiddetermina
a posteriori
u tikkomunika lid-debitur id-dazji fuq l-importazzjoni legalment dovuti.
Kif irrelevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 66 tal-konklużjonijiet tagħha, il-fatt li kienet il-Kummissjoni u mhux l-awtoritajiet
Ġermaniżi li talbu l-kontroll imwettaq mill-awtoritajiet Ungeriżi ma jaffettwax l-obbligu tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni
li joqogħdu għar-riżultat finali tal-imsemmi kontroll. Kif iddeċidiet il-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 31 tas-sentenza Sfakianakis,
iċċitata iktar’il fuq, dan il-kontroll jista’ jsir mhux biss fuq talba tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni imma wkoll
fuq talba tas-servizzi tal-Kummissjoni, li, skont l-Artikolu 211 KE, għandha l-obbligu li tissorvelja l-applikazzjoni korretta
tal-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni u tal-Protokolli tiegħu.
Barra minn hekk, kuntrarjament għal dak li ssostni r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, dewmien fit-tqegħid għad-dispożizzjoni
tad-dazji inkwistjoni ma jistax jiġi ġġustifikat, fiċ-ċirkustanzi tal-każ inkwistjoni, billi tingħata informazzjoni addizzjonali
min-naħa tal-awtoritajiet Ungeriżi jew permezz ta’ deċiżjoni definittiva fil-proċeduri ġudizzjarji mibdija fl-Ungerija minn
Magyar Suzuki, u inqas u inqas minn dik tar-rapport finali fil-kuntest tal-investigazzjoni parallela tal-UCLAF.
Fil-fatt, l-ewwel nett, kif irrelevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 67 tal-konklużjonijiet tagħha, minkejja li l-awtoritajiet
Ungeriżi, fl-ittra tagħhom tas-26 ta’ Mejju 1998, ħabbru li kienu se jibagħtu risposti individwali lill-Istati Membri li talbu
kontroll
a posteriori
taċ-ċertifikati EUR.1 skont il-Protokoll Nru 4, huwa paċifiku li l-awtoritajiet Ġermaniżi ma talbux tali kontroll u li, konsegwentement,
huma ma kinux ikkonċernati minn dak li ħabbru l-awtoritajiet Ungeriżi u lanqas ma jagħmlu parti minn dawk li kienu talbu li
jsir tali kontroll, u għalhekk ma jistgħux isostnu li kienu qegħdin jistennew tali risposta.
Sussegwentement, f’dak li jikkonċerna l-argument tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja bbażat fuq is-sentenza Sfakianakis,
iċċitata iktar ’il fuq, li jgħid li din ma kinitx awtorizzata tirċievi d-dazji qabel ma kienet taf ir-riżultat tal-proċeduri
ġudizzjarji inkwistjoni fl-Ungerija, għandu jitfakkar li l-kawża li kienet wasslet għall-imsemmija sentenza tikkonċerna l-irkupru
a posteriori
mill-awtoritajiet Griegi tad-dazji relatati mal-importazzjonijiet ta’ vetturi tat-trade mark Suzuki li saru fl-1995 li telqu
mill-Ungerija. Dan l-irkupru huwa bbażat fuq il-konklużjonijiet tal-kontroll
a posteriori
taċ-ċertifikati EUR.1 li saru mill-awtoritajiet Ungeriżi skont il-Protokoll Nru 4, konklużjonijiet li ġew irreveduti wara
d-deċiżjonijiet tal-qrati Ungeriżi.
Huwa f’dan il-kuntest li l-Qorti tal-Ġustizzja kkonstatat, fil-punt 43 tas-sentenza Sfakianakis, iċċitata iktar ’il fuq, li
l-effett utli tat-tneħħija tad-dazji doganali prevista fil-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni KEE-Ungerija jipprekludi d-deċiżjonijiet
amministrattivi li jimponu l-ħlas ta’ dazji meħuda mill-awtoritajiet doganali tal-Istat ta’ importazzjoni qabel ma jiġi kkomunikat
lilhom l-eżitu definittiv tal-proċeduri mressqa kontra l-konklużjonijiet tal-kontroll
a posteriori
u meta d-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni li jkunu inizjalment ħarġu ċ-ċertifikati EUR.1 ma jkunux
ġew revokati jew annullati.
Madankollu, kif irrelevat l-Avukat Ġenerali fil-punti 56 u 57 tal-konklużjonijiet tagħha, din il-konstatazzjoni kienet tieħu
inkunsiderazzjoni tal-fatt li, fil-kuntest tal-kawża li wasslet għas-sentenza Sfakianakis, iċċitata iktar ’il fuq, l-awtoritajiet
Griegi ma kellhomx biżżejjed informazzjoni sabiex jikkunsidraw li ċ-ċertifikati EUR.1 inkwistjoni ma kinux ġew revokati. Fil-fatt
mill-punt 41 ta’ din is-sentenza jirriżulta li l-awtoritajiet Ungeriżi kienu espressament indikaw lill-awtoritajiet Griegi
li ċ-ċertifikati EUR.1 dwar vetturi li l-oriġini barranija tagħhom kienet ġiet formalment irrikonoxxuta mill-produttur kienu
ġew irrevokati. Min-naħa l-oħra, huma ma kienu indikaw xejn minn dan fir-rigward taċ-ċertifikati li kienu s-suġġett tal-kawża
u, kif jirriżulta mill-punt 11 tal-imsemmija sentenza, huma kienu sa anki talbu lill-awtoritajiet Griegi kompetenti “jistennew
qabel ma jiġbri d-dazji”.
Għandu jiġi kkonstatat li dan ma huwiex il-każ f’din is-sentenza. Fil-fatt, l-awtoritajiet Ungeriżi, permezz tal-ittra tagħhom
tas-26 ta’ Mejju 1998, kienu indikaw b’mod ċar li peress li l-vetturi kkonċernati ma setgħux jiġu kkunsidrati bħal prodotti
oriġinarji mill-Ungerija minn dak il-mument huma kienu taw biżżejjed informazzjoni lill-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni
sabiex jikkonsidraw li ċ-ċertifikati inkwistjoni kienu ġew irrevokati. Madankollu, kif tfakkar fil-punt 73 ta’ din is-sentenza,
il-konklużjonijiet tal-kontrolli
a posteriori
li saru mill-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni japplikaw għall-awtoritajiet tal-Istat ta’ importazzjoni. Konsegwentement,
kuntrarjament għal dak li ssostni r-Repubblika Federali tal-Ġermanja, il-fatt li l-awtoritajiet Ungeriżi indikaw ukoll l-eżistenza
ta’ proċeduri kontra l-konklużjonijiet tal-kontroll
a posteriori
ma jistax jaffettwa l-obbligu tal-awtoritajiet Ġermaniżi li jieħdu inkunsiderazzjoni u li jikkomunikaw id-dejn doganali inkwistjoni
kif ukoll li jiddeterminaw ir-riżorsi proprji relatati.
Fl-aħħar nett, peress li l-konferma definittiva mill-awtoritajiet Ungeriżi tan-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ oriġini
tirrappreżenta bażi suffiċjenti sabiex l-awtoritajiet Ġermaniżi jibdew proċeduri ta’ rkupru tad-dazji doganali inkwistjoni,
dawn l-awtoritajiet ma setgħux jinvokaw in-nuqqas ta’ teħid ta’ pożizzjoni tal-UCLAF u b’mod partikolari tan-nuqqas ta’ rapport
finali tal-investigazzjoni fil-kuntest ta’ missjoni ta’ kontroll fl-Ungerija li l-UCLAF kienet għamlet hi stess minħabba l-istess
importazzjonijiet u b’rabta diretta mal-kontroll
a posteriori
li sar mill-awtoritajiet Ungeriżi sabiex jiġġustifikaw id-dewmien fl-irkupru u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-riżorsi proprji
relatati.
Barra minn hekk, l-argumenti tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li jgħidu li, bil-komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka
tas-27 ta’ Ottubru 1999, kien l-OLAF stess li stieden lill-Istati Membri jibbażaw l-azzjonijiet tagħhom fuq ir-rapport ta’
investigazzjoni tal-UCLAF, ma jistgħux jintlaqgħu. Kif irrelevat l-Avukat Ġenerali fil-punti 90 u 91 tal-konklużjonijiet tagħha,
meta fformula l-argumenti tiegħu, dan l-Istat Membru bbaża ruħu fuq interpretazzjoni stretta ta’ din il-komunikazzjoni mingħajr
ma ħa inkunsiderazzjoni l-kuntest tagħha.
Fil-fatt, għandu jitfakkar li, wara deċiżjonijiet mogħtija mill-qrati nazzjonali, l-awtoritajiet Ungeriżi kienu rrevedew il-perspettiva
tagħhom dwar in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ oriġini tal-vetturi esportati. F’dan il-kuntest l-OLAF, permezz ta’ komunikazzjoni
ta’ assistenza reċiproka tas-27 ta’ Ottubru 1999, uriet in-nuqqas ta’ qbil tagħha mal-perspettiva tal-imsemmija awtoritajiet
u stiednet lill-Istati Membri kkonċernati jkomplu bl-irkurpu tad-dazji inkwistjoni. Huwa biss sabiex jirrinforza l-pożizzjoni
tiegħu li l-OLAF invoka l-konklużjonijiet tal-kontroll li sar mill-UCLAF.
Barra minn hekk, għandu jiġi osservat li l-irkupru tad-dazji inkwistjoni mill-awtoritajiet Ġermaniżi wara li rċevew il-konklużjonijiet
tal-awtoritajiet Ungeriżi li jikkonstataw in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ oriġini ma kinux ta’ natura li jaffettwaw
b’mod irrimedjabbli l-interessi tal-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa. Fil-fatt, minn naħa, l-awtoritajiet doganali
kienu awtorizzati, skont l-Artikoli 224 sa 230 tal-Kodiċi Doganali, jagħtu lill-persuni responsabbli għall-ħlas tat-taxxa
faċilitajiet ta’ ħlas. Min-naħa l-oħra, sa fejn huwa stabbilit sussegwentement li l-ammont tad-dazji ma kienx legalment dovut,
l-awtoritajiet doganali għandhom, skont l-Artikolu 236 tal-Kodiċi Doganali, jipproċedu għall-ħlas. F’dan ir-rigward, għandu
jiġi ppreċiżat li, f’din is-sentenza, l-awtoritajiet Ġermaniżi, li bdew l-irkupru qabel il-komunikazzjoni tad-deċiżjonijiet
tal-qrati Ungeriżi u tal-pożizzjoni l-ġdida tal-awtoritajiet tal-Istat ta’ esportazzjoni, effettivament bdew jirkupraw id-dazji
doganali li ma kinux legalment dovuti.
Fuq l-interessi moratorji
Minn ġurisprudenza stabbilita jirriżulta li teżisti rabta inseparabbli bejn l-obbligu li jiġu ddeterminati r-riżorsi proprji
Komunitarji, dak li jiġu inklużi fil-kontijiet tal-Kummissjoni fit-termini stabbiliti u, fl-aħħar nett, dak li jitħallsu l-interessi
moratorji, fejn dawn tal-aħħar huma eżiġibbli tkun xi tkun ir-raġuni għad-dewmien sabiex dawn ir-riżorsi jiddaħlu fil-kontijiet
tal-Kummissjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-21 ta’ Settembru 1989, Il-Kummissjoni vs Il-Greċja, 68/88, Ġabra
p. 2965, punt 17; tat-12 ta’ Ġunju 2003, Il-Kummissjoni vs L-Italja, C‑363/00, Ġabra, p. I‑5767, punti 43 u 44, kif ukoll
tat-22 ta’ Jannar 2009, Il-Kummissjoni vs Il-Portugall, C‑150/07, punt 62).
Skont l-Artikolu 11 tar-Regolament Nru 1552/89, kull dewmien fid-dħul tal-kontabbiltà previst fl-Artikolu 9(1) tal-istess
regolament jagħti lok għall-ħlas, mill-Istat Membru kkonċernat, ta’ interessi applikabbli għall-perijodu kollu ta’ dewmien
(ara s-sentenzi Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi, iċċitata iktar ’il fuq, punt 91, u tad-19 ta’ Marzu 2009, Il-Kummissjoni
vs L-Italja, C‑275/07, Ġabra p. I‑2005, punt 66).
Barra minn hekk, mill-formulazzjoni tal-imsemmi Artikolu 11 jirriżulta li dewmien fit-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-riżorsi
proprji ma jistax jiddependi minn terminu stabbilit mill-Kummissjoni għat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-imsemmija riżorsi
bħal dak imsemmi fil-punt 67 ta’ din is-sentenza.
L-argument tar-Repubblika Federali tal-Ġermanja li jgħid li din kellha raġunijet leġittimi sabiex tistenna li ma għandhiex
tħallas interessi moratorji għandu jiġi miċħud ukoll.
Fil-fatt, kif osservat l-Avukat Ġenerali fil-punti 112 sa 114 tal-konklużjonijiet tagħha, fid-dawl tad-dispożizzjonijiet ċari
u preċiżi tal-Artikoli 11 u 10 tar-Regolament Nru 1552/89, tal-kontenut ekwivoku tad-dokument tas-seduta tat-12 ta’ Ġunju
2003, tal-ammont sinjifikattiv tal-interessi dovuti kif ukoll tal-fatti li ppreċedew il-kawża, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja
ma setgħetx tikkunsidra li rċeviet assigurazzjonijiet preċiżi, inkondizzjonali u konkordanti ta’ natura li jqajmu aspettattivi
leġittimi.
Mill-konstatazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, billi ħalliet djun doganali jiġu preskritti minkejja li kienet irċeviet
komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka, billi ħallset tardivament riżorsi proprji dovuti f’dan ir-rigward u billi rrifjutat
li tħallas l-interessi moratorji applikabbli, ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja naqset mill-obbligi tagħha skont l-Artikolu 2,
6, 9, 10 u 11 tar-Regolament Nru 1552/89 kif ukoll tal-istess artikoli tar-Regolament Nru 1150/2000.

Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 69(2) tar-Regoli tal-Proċedura, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ġew
mitluba. Peress li r-Repubblika Federali tal-Ġermanja tilfet, hemm lok li tiġi ordnata tbati l-ispejjeż kif mitlub mill-Kummissjoni.
Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:
1)
Billi ħalliet djun doganali jiġu preskritti minkejja li kienet irċeviet komunikazzjoni ta’ assistenza reċiproka, billi ħallset
tardivament riżorsi proprji dovuti f’dan ir-rigward u billi rrifjutat li tħallas l-interessi moratorji applikabbli, ir-Repubblika
Federali tal-Ġermanja naqset mill-obbligi tagħha skont l-Artikolu 2, 6, 9, 10 u 11 tar-Regolament tal-Kunsill (KEE, Euratom)
Nru 1552/89, tad-29 ta’ Mejju 1989, li jimplementa d-Deċiżjoni 88/376/KEE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi proprji tal-Komunitajiet
kif ukoll tal-istess artikoli tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1150/2000, tat-22 ta’ Mejju 2000, li jimplementa
d-Deċiżjoni 94/728/KE, Euratom dwar is-sistema tar-riżorsi tagħhom tal-Komunitajiet.
2)
Ir-Repubblika Federali tal-Ġermanja hija kkundannata għall-ispejjeż.
Firem
*
Lingwa tal-kawża: il-Ġermaniż.