CELEX: 62007CJ0248
Rozporządzenie wykonawcze do Wspólnotowego kodeksu celnego
Artykuły 291 i 297
Uprzywilejowane traktowanie taryfowe
Szczególne przeznaczenie
Pojęcie "osoby, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu w celu dopuszczenia do swobodnego obrotu"
Pojęcie "przeniesienie towarów wewnątrz Wspólnoty"
Pojęcie "beneficjenta przeniesienia"

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni art. 1a, art. 291 i art. 297 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (
Dz.U. L 253, s. 1
), w wersji zmienionej rozporządzeniem Komisji (WE) nr 89/97 z dnia (
Dz.U. L 17, s. 28
, zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym”).
Wniosek ten został przedstawiony w ramach sporu pomiędzy Trespa International BV (zwaną dalej „Trespa”) a Nova Haven- i Vervoerbedrijf NV (zwaną dalej „Nova”) w zakresie wniosku Trespy o odszkodowanie i zwrot kosztów administracyjnych poniesionych wskutek podnoszonych przez Trespa uchybień, których dopuściła się Nova.
Ramy prawne
Wspólnotowy kodeks celny
W świetle art. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny (
Dz.U. L 302, s. 1
, zwany dalej „kodeksem celnym”):
„1.   Na warunkach określonych w art. 64 ust. 2 i z zastrzeżeniem przepisów przyjętych w ramach art. 243 ust. 2 lit. b) każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi celem dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego.
2.   Przedstawicielstwo może być:
—
bezpośrednie, w tym przypadku przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, lub
—
pośrednie, w tym przypadku przedstawiciel działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.
Państwa Członkowskie mogą sobie zastrzec prawo do dokonywania, na swoim obszarze, zgłoszenia celnego przez:
—
przedstawiciela bezpośredniego, lub:
—
przedstawiciela pośredniego;
tak aby przedstawicielem był agent celny wykonujący swój zawód na terytorium tego Państwa Członkowskiego.
[…]
4.   Przedstawiciel musi zgłosić fakt wykonywania działalności na rzecz osoby reprezentowanej, sprecyzować, czy jest to przedstawicielstwo pośrednie, czy bezpośrednie, oraz być umocowany do reprezentowania.
Osoba, która nie zadeklaruje faktu wykonywania działalności w imieniu lub na rzecz innej osoby, lub taka, która zadeklaruje, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, nie będąc umocowana do reprezentowania, jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz.
5.   Organy celne mogą zażądać od każdej osoby oświadczającej, że działa w imieniu lub na rzecz innej osoby, przedstawienia dowodów potwierdzających jej prawo do występowania w charakterze przedstawiciela”.
Artykuł 21 ust. 1 kodeksu celnego stanowi:
„Uprzywilejowane traktowanie taryfowe, z którego mogą korzystać niektóre towary ze względu na ich rodzaj lub przeznaczenie, uzależnione jest od spełnienia warunków określonych zgodnie z procedurą Komitetu. W przypadku wymogu posiadania pozwolenia stosuje się art. 86 i 87”.
Artykuł 29 ust. 1 kodeksu stanowi:
„Wartością celną przywożonych towarów jest wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towary, wtedy gdy zostały one sprzedane w celu wywozu na obszar celny Wspólnoty, ustalana, o ile jest to konieczne, na podstawie art. 32 i 33, pod warunkiem że:
[…]
c)
jakakolwiek część dochodu z odsprzedaży, dyspozycji lub późniejszego użytkowania towarów przez nabywcę nie przypada bezpośrednio lub pośrednio sprzedającemu, chyba że zgodnie z art. 32 może zostać dokonana odpowiednia korekta […]”.
W świetle art. 86 kodeksu celnego:
„Bez uszczerbku dla dodatkowych szczególnych warunków przewidzianych dla danej procedury pozwolenie określone w art. 85 i art. 100 ust. 1 wydawane jest jedynie:
—
osobom, które udzielą wszelkich gwarancji niezbędnych do prawidłowego przebiegu procedury;
—
gdy organy celne mogą zapewnić dozór i kontrolę procedury bez konieczności stosowania środków administracyjnych niewspółmiernych do istniejącej potrzeby gospodarczej”.
Rozporządzenie wykonawcze
Artykuł 1a rozporządzenia wykonawczego stanowi:
„Do celów stosowania przepisów art. 16–34 i 291–308 państwa Unii Gospodarczej Beneluksu traktowane są jako jedno Państwo Członkowskie”.
Mające zastosowanie w postępowaniu przed sądem krajowym przepisy rozporządzenia wykonawczego, to jest art. 291–304, są zawarte w części II, zatytułowanej „Przeznaczenie celne”, tytule pierwszym „Dopuszczenie do swobodnego obrotu”, rozdziale 2 zatytułowanym „Dopuszczenie towarów do korzystania z uprzywilejowanego traktowania taryfowego ze względu na ich przeznaczenie”, sekcji 1 zatytułowanej „Towary inne niż konie przeznaczone do uboju” tego rozporządzenia.
Artykuł 291 rozporządzenia wykonawczego stanowi:
„1.   Dopuszczenie do swobodnego obrotu towarów z zastosowaniem uprzywilejowanego traktowania taryfowego ze względu na ich przeznaczenie uzależnione jest od udzielenia pisemnego pozwolenia osobie, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu w celu dopuszczenia do swobodnego obrotu.
2.   Pozwolenie to udzielane jest na pisemny wniosek osoby zainteresowanej przez organy celne Państwa Członkowskiego, w którym towary zostają zgłoszone do dopuszczenia do swobodnego obrotu.
3.   […]
Osoba zainteresowana umożliwia organom celnym, zgodnie z ich wymogami, obserwowanie towarów w przedsiębiorstwach lub w przedsiębiorstwie przy dokonywaniu technicznych procesów ich przetwarzania”.
Artykuł 293 tego rozporządzenia stanowi:
„Posiadacz pozwolenia jest zobowiązany do:
a)
nadania towarom przypisanego im przeznaczenia;
b)
prowadzenia ewidencji, która pozwala organom celnym na przeprowadzenie wszelkich kontroli uznanych przez nie za niezbędne dla zapewnienia, że towary faktycznie otrzymały przypisane im przeznaczenie, a także do przechowywania tych ewidencji”.
W świetle art. 295 ust. 1 rzeczonego rozporządzenia:
„1.   Uważa się, że towarom nadano przypisane im przeznaczenie:
[…]
2)
w przypadku towarów, które mogą zostać użyte powtórnie, dwa lata po pierwszym nadaniu przeznaczenia; data takiego pierwszego nadania jest umieszczana w ewidencji określonej w art. 293 lit. b), jednakże:
[…]
c)
towary wymienione w części 1 załącznika 40, przeznaczone dla niektórych kategorii statków powietrznych w celu ich budowy, konserwacji, modernizacji lub wyposażenia uważa się za te, którym nadano wspomniane przeznaczenie w chwili, kiedy statek powietrzny jest przeniesiony na rzecz osoby innej niż posiadacz pozwolenia lub z powrotem oddany do dyspozycji właściciela, między innymi po dokonaniu zabiegów konserwacyjnych, naprawy lub modernizacji;
d)
towary określone w części 2 załącznika 40, przeznaczone dla niektórych kategorii statków lub platform wiertniczych bądź wydobywczych w celu ich budowy, naprawy, konserwacji, modernizacji, uzbrojenia lub wyposażenia uważa się za te, którym nadano wspomniane przeznaczenie w chwili, kiedy statek lub platforma wiertnicza są przeniesione na rzecz osoby innej niż posiadacz pozwolenia lub z powrotem oddane do dyspozycji właściciela, między innymi po dokonaniu zabiegów konserwacyjnych, naprawy lub modernizacji;
[…]”.
Artykuł 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stanowi:
„W przypadku przeniesienia towarów wewnątrz Wspólnoty beneficjent przeniesienia musi posiadać pozwolenie wydane zgodnie z art. 291”.
Artykuł 298 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia stanowi:
„4.   Otrzymując towary, odbiorca wpisuje je do swojej ewidencji, przewidzianej w art. 293 lit. b), do której załącza oryginał; czwartą kopię przesyła niezwłocznie do właściwego urzędu celnego Państwa Członkowskiego przeznaczenia w sposób przepisany przez to Państwo Członkowskie, ze wskazaniem daty przybycia. Odbiorca niezwłocznie powiadamia organy celne o nadmiarze towarów, brakach, zamianie lub innych nieprawidłowościach. Ponadto przesyła piątą kopię nadawcy.
5.   Z dniem określonym w ust. 4 obowiązki wynikające z niniejszego rozdziału przechodzą z nadawcy na odbiorcę. Do tego czasu obowiązki te ciążą na nadawcy”.
W świetle art. 300 tego rozporządzenia:
„Organy celne powiadamiane są o wszelkich przeniesieniach w tym samym Państwie Członkowskim. Forma powiadomienia, termin, w którym musi być dokonane i inne warunki ustalane są przez wymienione organy. Powiadomienie wyraźnie określa datę przeniesienia towarów.
Z mocą od tej daty beneficjent przeniesienia przejmuje, w odniesieniu do przeniesionych towarów, obowiązki wynikające z niniejszej sekcji”.
W świetle art. 302 tego rozporządzenia:
„1.   Użycie towaru w celu innym niż przewidziany dla uzyskania uprzywilejowanego traktowania taryfowego, określonego w art. 291, może być zatwierdzone przez organy celne jedynie, jeżeli posiadacz pozwolenia wykazał zgodnie z wymogami organów celnych, że niemożliwe było nadanie towarom przypisanego przeznaczenia z powodów związanych z tą osobą bądź z samymi towarami.
[…]
3.   Zatwierdzenie określone w poprzednich ustępach uzależnione jest od opłacenia przez posiadacza pozwolenia kwoty należności celnych przywozowych, ustalonej zgodnie z art. 208 Kodeksu”.
Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Od 1 stycznia 1995 r. Trespa dokonuje przywozu ze Stanów Zjednoczonych do Niderlandów papieru kraft wykorzystywanego do produkcji materiałów budowlanych. Trespa zakupuje ten towar w amerykańskiej spółce Westvaco zgodnie z warunkami sprzedaży „dostarczone, cło nieopłacone” („delivered duty unpaid”). Zgodnie z tymi warunkami sprzedający ponosi koszty składowania a Trespa może korzystać z zapasów w miarę swych potrzeb.
Do maja 1997 r. papier kraft był dostarczany spółce Moerdijk Marine Services do Moerdijk (Niderlandy) gdzie był następnie składowany. W maju 1997 r. europejski oddział Westvaco, Westvaco Europe NV poinformował Trespę, że zamierza przenieść zapasy z Moerdijk do Antwerpii (Belgia) i korzystać z usług spółki Nova w zakresie operacji celnych, składowania i wyprowadzania ze składu.
Równocześnie z przeniesieniem składu z Westvaco Europe NV do Antwerpii, Trespa wystąpiła do Komisji Wspólnot Europejskich o objęcie papieru kraft systemem zawieszeń, by uniknąć obowiązku uiszczenia należności celnych przywozowych. Wniosek ten opierał się na okoliczności, że Unia Europejska nie produkuje wystarczających ilości papieru kraft, by zaspokoić zapotrzebowanie Trespy.
W dniu 27 czerwca 1997 r. Rada Unii Europejskiej ustanowiła rozporządzenie (WE) nr 1291/97 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 2505/96 o ustanowieniu i trybie zarządzania wspólnotowymi autonomicznymi kontyngentami taryfowymi na pewne produkty rolne i przemysłowe i zmieniające rozporządzenie (WE) nr 3059/95 o ustanowieniu i trybie zarządzania wspólnotowymi autonomicznymi kontyngentami taryfowymi na pewne produkty rolne i przemysłowe (pierwsza seria 1996) (
Dz.U. L 176, s. 17
), w świetle którego mające zastosowanie należności celne wynosiły 0% dla kontyngentu taryfowego w wysokości 8000 ton papieru kraft klasyfikowanego do pozycji taryfowej CN 4804419110 i 7000 ton papieru kraft klasyfikowanego do pozycji taryfowej CN 4804519010.
W świetle rozporządzenia nr 1291/97, przywileje w zakresie tych dwóch kontyngentów taryfowych były zastrzeżone dla przywozu papieru kraft o szczególnym przeznaczeniu, w szczególności w zakresie wyrobu pewnych produktów.
Między lipcem 1997 r. a styczniem 1998 r., Nova odprawiła towary Trespy korzystając ze zwolnienia z należności celnych przywozowych bez zastrzeżeń ze strony organów celnych Antwerpii. W styczniu 1998 r. rzeczone organy dokonały zewnętrznej kontroli księgowej dokumentów celnych i poinformowały spółkę Nova, że rzeczone kontyngenty taryfowe nie były bezwarunkowe, lecz że były uzależnione od przesłanki, w świetle której przywożone towary musiały uzyskać przeznaczenie szczególne dla którego niezbędne było pozwolenie.
Po uzyskaniu tej informacji od spółki Nova, Trespa przedstawiła niderlandzkim organom celnym w dniu 26 stycznia 1998 r. wniosek o wydanie pozwolenia na przeznaczenie szczególne w celu uzyskania możliwości przywozu papieru kraft do produkcji płyt Trespa ze Stanów Zjednoczonych przy zwolnieniu z należności celnych przywozowych. W dniu pozwolenie to zostało wydane przez organy niderlandzkie ze wskazaniem, iż wchodzi w życie w dniu
Nova przedstawiła podobny wniosek organom belgijskim i w dniu 17 lutego 1998 r. wydano jej pozwolenie na przeznaczenie szczególne dla towarów klasyfikowanych do pozycji taryfowej CN 4804419910. Nova przedstawiła następnie wniosek uzupełniający i pozwolenie to rozciągnięto ze skutkiem od dnia na pozycje taryfowe CN 4804419110 i CN 4804519010.
W dniu 2 grudnia 1999 r. belgijskie organy celne skierowały do spółki Nova powiadomienie o pokryciu retrospektywnym należności celnych i podatku od wartości dodanej (zwanego dalej „podatkiem VAT”) od towarów przywiezionych na rzecz Trespy. Po przekazaniu Trespie informacji o tym dokumencie i zażądaniu zwrotu kwot, które była zobowiązana uiścić, Nova dokonała płatności ok. 508400 EUR należności celnych i podatku VAT.
Trespa zwróciła się następnie do niderlandzkich organów celnych o dokonanie kontroli administracyjnej w celu wykazania, że od 1 stycznia 1998 r. przywożone towary uzyskiwały przeznaczenie wskazane w opisie do odpowiednich pozycji taryfowych.
Z wyjątkiem niewielkiej ilości przywiezionych towarów, Trespa była w stanie wykazać, że towary zostały wykorzystane zgodnie z przypisanym im szczególnym przeznaczeniem, wobec czego belgijskie organy celne zwróciły spółce Nova, między 30 listopada 2000 r. a prawie całość uiszczonych przez tę ostatnią należności, tj. około 507200 EUR.
Jednakże w dniu 18 stycznia 2000 r. Nova wystawiła Trespie fakturę na kwotę odpowiadającą uiszczonym przez nią należnościom celnym i podatkowi VAT. W dniu Nova wniosła powództwo do rechtbank van koophandel te Antwerpen (sąd hadlowy w Antwerpii) w celu zasądzenia od Trespy zwrotu na jej rzecz kwoty wynoszącej 203100 EUR, powiększonej o odsetki i odszkodowanie ryczałtowe w wysokości 10% kwoty faktury z tytułu kosztów administracyjnych. Wobec mających miejsce późniejszych zwrotów, które Nova otrzymała od belgijskich organów celnych, zmieniła ona swe żądanie, lecz nie wycofała go w całości. Trespa wniosła ze swej strony powództwo wzajemne w celu otrzymania odszkodowania i zwrotu poniesionych przez nią kosztów administracyjnych.
Rechtbank van koophandel te Antwerpen wydał wyrok w dniu 26 listopada 2004 r. Sąd ten orzekł, że nie wykazano, iż Nova dopuściła się uchybienia, które mogło prowadzić do zastosowania retrospektywnego pokrycia przez belgijskie organy celne, oraz że również nie wykazano, iż Nova powinna była posiadać pozwolenie na szczególne przeznaczenie. Ostatecznie od Trespy i spółki Nova zasądzono wzajemną zapłatę pewnych kwot. Trespa wniosła odwołanie od tego wyroku w dniu
Zdaniem Trespy retrospektywne pokrycie należności celnych może być jedynie następstwem uchybień spółki Nova, która w chwili zgłoszenia towarów belgijskiej administracji ds. ceł i akcyzy powinna była posiadać pozwolenie na szczególne przeznaczenie, lecz go nie miała. Zdaniem spółki Nova, wyłącznie jej zleceniodawca, to jest Trespa, mogła być posiadaczem takiego pozwolenia.
W tych okolicznościach hof van beroep te Antwerpen postanowił zawiesić toczące się przed nim postępowanie i przedstawić Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne:
„1)
Czy osobą, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu w celu dopuszczenia do swobodnego obrotu w rozumieniu art. 291 rozporządzenia wykonawczego, jest także agent celny, który dokonuje zgłoszenia we własnym imieniu i na własny rachunek, czy tylko podmiot dokonujący przywozu, dla którego towary są przeznaczone?
2)
Czy przeniesienie towarów wewnątrz Wspólnoty w rozumieniu art. 297 względnie art. 1a rozporządzenia wykonawczego ma miejsce, gdy przywóz towarów do Unii ma miejsce w Antwerpiii są one następnie przewożone do Niderlandów, a jeśli tak, to czy osoba, o której mowa w art. 291 rozporządzenia musi w takim przypadku posiadać określone w tym przepisie pozwolenie?
3)
Czy przez „beneficjenta przeniesienia” w rozumieniu art. 297 rozporządzenia wykonawczego należy rozumieć agenta celnego, który odprawia towary na rachunek właściwego podmiotu dokonującego przywozu z państwa trzeciego do Unii Europejskiej?”
W przedmiocie pytań prejudycjalnych
W przedmiocie dopuszczalności
Komisja wyraża wątpliwości w zakresie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Twierdzi ona, że spór przed sądem krajowym dotyczy prywatnoprawnego stosunku między stronami, regulowanego przez belgijski kodeks cywilny, oraz że znaczenie pytań dla rozstrzygnięcia sporu nie jest oczywiste. Przyznając, że pytania mogą mieć pewne znaczenie w ramach sporu przed sądem krajowym, Komisja nie jest przekonana, że udzielenie na nie odpowiedzi wystarczy dla rozstrzygnięcia tego sporu.
W tym zakresie należy przypomnieć, że w ramach współpracy pomiędzy Trybunałem a sądami krajowymi przewidzianej w art. 234 WE, do sądu krajowego, przed którym postępowanie się toczy i który jest obowiązany w sprawie przed nim zawisłej orzec, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności zawisłej przed nim sprawy, zarówno w odniesieniu do tego, czy wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w postępowaniu przed sądem krajowym, jak i oceny zasadności pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału (zob. w szczególności wyroki z dnia 22 listopada 2005 r. w sprawie
C-144/04 Mangold, Zb.Orz. s. I-9981
, pkt 34; z dnia w sprawie
C-217/05 Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio, Zb.Orz. s. I-11987
, pkt 16, oraz z dnia w sprawie
C-119/05 Lucchini, Zb.Orz. s. I-6199
, pkt 43).
Zatem pytania dotyczące wykładni prawa wspólnotowego, z którymi zwrócił się sąd krajowy w ramach stanu prawnego i faktycznego, za którego ustalenie jest on odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie przez Trybunał, korzystają z domniemania, iż mają one znaczenie dla sprawy (zob. wyroki z dnia 15 maja 2003 r. w sprawie
C-300/01 Salzmann, Rec. s. I-4899
, pkt 31, oraz z dnia w połączonych sprawach
C-94/04 i C-202/04 Cipolla i in., Zb.Orz. s. I-11421
, pkt 25). Zatem domniemanie istotności może zostać wzruszone jedynie w wyjątkowych przypadkach, gdy oczywiste jest, że wnioskowana wykładnia przepisów prawa wspólnotowego nie ma żadnego związku z okolicznościami bądź przedmiotem sporu głównego lub gdy zagadnienie ma charakter hipotetyczny, bądź gdy Trybunał nie dysponuje danymi dotyczącymi faktów lub prawa niezbędnymi do udzielenia przydatnej odpowiedzi na zadane mu pytania (zob. podobnie wyroki z dnia w sprawie
C-105/03 Pupino, Zb.Orz. s. I-5285
, pkt 30, oraz z dnia w sprawie
C-467/05 Dell'Orto, Zb.Orz. s. I-5557
, pkt 40).
W niniejszej sprawie wykładnia wspólnotowych przepisów celnych pozwoli na ustalenie, czy agent celny musi, w okolicznościach, które wystąpiły w postępowaniu przed sądem krajowym, być posiadaczem pozwolenia na szczególne przeznaczenie. Z akt sprawy wynika, że informacja ta jest niezbędna dla rozstrzygnięcia, czy Nova dopuściła się błędu w swych stosunkach z Trespą i kto powinien ponieść koszty związane z retrospektywnym pokryciem spornych należności celnych. Nie jest to zatem ani problem hipotetyczny, ani pytanie nie mające związku z okolicznościami czy przedmiotem sporu przed sądem krajowym.
Niewątpliwie należy przyznać, że postanowienie odsyłające nie wskazuje z pewnością,czy agent celny, w tym przypadku Nova, złożył zgłoszenia celne na swą własną rzecz czy na rzecz Trepy. Z pierwszym i trzecim pytaniem wiąże się brak pewności w tym zakresie, nasilony przez sprzeczne argumenty przedstawione przez strony postępowania przed sądem krajowym w ich uwagach na piśmie i uwagach ustnych.
Należy przypomnieć, że w ramach postępowania, o którym mowa w art. 234 WE, Trybunał nie rozstrzyga sporu w zakresie stanu faktycznego. Spór taki, jak wszelkie oceny okoliczności faktycznych w sprawie, należy do właściwości sądu krajowego (zob. wyrok z dnia 11 września 2008 r. w sprawie C-279/06 CEPSA, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 30 i przywołane tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie Trybunał dysponuje jednakże wystarczającymi elementami dla dokonania wykładni rozpatrywanych przepisów wspólnotowych i przedstawienia przydatnych odpowiedzi rozróżniając w odpowiednim przypadku różne sytuacje.
Wniosek o wydanie orzeczenia prejudycjalnego jest zatem dopuszczalny.
Co do istoty
W przedmiocie pytania pierwszego
Swym pierwszym pytaniem sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 291 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że występujące tam pojęcie „osoba, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu” obejmuje, obok importera, dla którego towary są przeznaczone, również agenta celnego, który składa zgłoszenie celne.
Na wstępie należy wskazać, że ani kodeks celny, ani rozporządzenie wykonawcze nie definiują pojęcia „agent celny”. Artykuł 5 kodeksu celnego wspomina o „agencie celnym” jako o przedstawicielu przed organami celnymi.
Rzeczony art. 5 stanowi ponadto, że każda osoba ma prawo do działania przez przedstawiciela reprezentującego ją przed organami celnymi celem dokonania wszelkich czynności i formalności przewidzianych w przepisach prawa celnego. Przedstawicielstwo to może być bezpośrednie lub pośrednie w zależności od tego, czy przedstawiciel działa w imieniu i na rzecz innej osoby, czy też działa we własnym imieniu, lecz na rzecz innej osoby.
Jak wskazano w pkt 35 niniejszego wyroku Trybunał nie może ustalić w jakim charakterze Nova, działając jako agent celny, dokonywała zgłoszeń celnych rozpatrywanych w postępowaniu przed sądem krajowym. Do sądu krajowego należy wyjaśnienie tej okoliczności faktycznej.
Zakładając, że Nova działała jako przedstawiciel w rozumieniu art. 5 kodeksu celnego jest prawdopodobne, że dokonała rzeczonych zgłoszeń na rzecz Trespa w ramach przedstawicielstwa pośredniego, jako że w świetle wyjaśnień przedstawionych przez spółkę Nova i rząd belgijski, belgijskie przepisy celne nie przewidują przedstawicielstwa bezpośredniego.
Jednakże nie jest też wykluczone, że Nova nie oświadczyła, że działa na rzecz Trespy lub, że nie posiadała pełnomocnictwa. W świetle art. 5 ust. 4 akapit drugi kodeksu celnego taka osoba, która złoży zgłoszenie celne jest traktowana jako działająca we własnym imieniu i na własną rzecz. Należałoby zatem uznać taką osobę za importera a nie przedstawiciela.
Należy następnie ustalić, czy w tych dwóch przypadkach agent celny taki jak Nova musi posiadać pisemne pozwolenie w rozumieniu art. 291 rozporządzenia wykonawczego.
O ile jest prawdą, że rozdział 2 pierwszego tytułu części II rozporządzenia wykonawczego, który dotyczy dopuszczenia pewnych towarów do uprzywilejowanego traktowania taryfowego ze względu na szczególne przeznaczenie, nie definiuje pojęcia „osoba, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu”, nie ma wątpliwości, że przepisy te nakładają na posiadacza wspomnianego pozwolenia pewne obowiązki, które pozwalają na określenie osoby, o której mowa w art. 291 ust. 1 tego rozporządzenia.
Tak więc art. 291 ust. 3 akapit drugi rozporządzenia wykonawczego wskazuje, że osoba zainteresowana umożliwia organom celnym, zgodnie z ich wymogami, obserwowanie towarów w przedsiębiorstwach lub w przedsiębiorstwie przy dokonywaniu technicznych procesów ich przetwarzania. W świetle art. 293 tego rozporządzenia posiadacz pozwolenia jest zobowiązany do nadania towarom przypisanego im przeznaczenia, prowadzenia ewidencji, która pozwala organom celnym na przeprowadzenie wszelkich kontroli uznanych przez nie za niezbędne, a także do przechowywania tych ewidencji.
Obowiązki te wskazują, jak słusznie podnosi Komisja, że osobą, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu, to jest osobą, która musi posiadać pozwolenie, o którym mowa w art. 291 rozporządzenia wykonawczego, jest podmiot dla którego towary są przeznaczone i który zamierza nadać im przypisane szczególne przeznaczenie. Wyłącznie ta osoba jest w stanie przestrzegać obowiązków, o których mowa w art. 291 i 293 tego rozporządzenia.
Okoliczność, że art. 291 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego stosuje zamiennie sformułowania „osoba, która dokonuje przywozu towarów” lub „osoba, która zleca dokonanie ich przywozu” wskazuje, że jest dopuszczalne dokonanie przywozu towarów o szczególnym przeznaczeniu z pomocą przedstawiciela występującego przed organami celnymi zgodnie z art. 5 kodeksu celnego.
Wynika z tego, że przedstawiciel dokonujący zgłoszeń celnych na rzecz innych nie jest osobą wskazaną w art. 291 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego i nie musi zatem posiadać pozwolenia w rozumieniu tego przepisu.
Wyłącznie w przypadku wskazanym w pkt 44 niniejszego wyroku, to jest gdy agent celny nie deklaruje, że działa w imieniu i na rzecz innej osoby lub zgłasza, że działa w imieniu i na rzecz innej osoby nie posiadając umocowania, agent ten jest uważany za importera i w konsekwencji musi posiadać pisemne pozwolenie na korzystanie z preferencyjnego traktowania taryfowego w zakresie przywożonych wyrobów.
W tym zakresie należy przypomnieć, że jak wynika z art. 21 i 86 kodeksu celnego, pozwolenie wydawane jest jedynie osobom, które udzielą wszelkich gwarancji niezbędnych do prawidłowego przebiegu procedury. Jeśli pozwolenie zostanie jednakże udzielone, lecz jego posiadacz nie może następnie wykazać, że wyroby uzyskały w całości przypisane im szczególne przeznaczenie, jest on w świetle art. 302 rozporządzenia wykonawczego zobowiązany do uiszczenia należności przywozowych ustalonych zgodnie z kodeksem celnym.
Argument rządu belgijskiego, w świetle którego agent celny musi posiadać również pozwolenie na szczególne przeznaczenie w celu zagwarantowania nadzoru celnego, gdy składuje towary w swych własnych składach na rzecz swego mocodawcy, musi zostać odrzucony. Z art. 291–304 rozporządzenia wykonawczego nie wynika bowiem, że towary mające szczególne przeznaczenie muszą pozostawać stale pod dozorem celnym. Natomiast towary te są wprowadzane do swobodnego obrotu a organy celne muszą mieć możliwość wykonania kontroli, czy to w przedsiębiorstwie importera przy dokonywaniu technicznych procesów przetwarzania rzeczonych towarów, czy też na podstawie księgowości importera w celu weryfikacji a posteriori skutecznego wykorzystania rzeczonych towarów do przypisanego im szczególnego przeznaczenia.
Na pierwsze pytanie należy zatem odpowiedzieć w ten sposób, że wykładni art. 291 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie „osoba, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu” dotyczy osoby, dla której towary zostały przeznaczone i która zamierza nadać im przypisane szczególne przeznaczenie, niezależnie od okoliczności, czy sama dokonuje zgłoszenia celnego lub czy jest reprezentowana w tym zakresie w rozumieniu art. 5 kodeksu celnego. Pojęcie to nie obejmuje przedstawiciela tej osoby przed organami celnymi, z wyjątkiem przypadków, w których dana osoba zostanie uznana za działającą we własnym imieniu i na własną rzecz w świetle art. 5 ust. 4 akapit drugi rzeczonego kodeksu i musi wobec tego zostać uznana za importera.
W przedmiocie pytania drugiego
Swym drugim pytaniem sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego w związku z art. 1a tego rozporządzenia, należy dokonywać w ten sposób, że ma miejsce przeniesienie towarów wewnątrz Wspólnoty, w przypadku gdy towary są przywożone do Belgii a następnie przewożone do Niderlandów. Pragnie on ponadto wiedzieć, czy w takim przypadku osoba o której mowa w art. 291 rozporządzenia wykonawczego musi posiadać pozwolenie wskazane w tym przepisie.
Należy na wstępie stwierdzić, że art. 291 i 297 rozporządzenia wykonawczego regulują różne czynności. Pierwszy dotyczy przywozu towaru korzystającego z uprzywilejowanego traktowania taryfowego ze względu na szczególne przeznaczenie, podczas gdy drugi dotyczy przeniesienia tego towaru wewnątrz Wspólnoty, które ma miejsce po jego przywozie, lecz przed nadaniem mu przypisanego szczególnego przeznaczenia.
Wynika z tego, że nie ma potrzeby przedstawiania odpowiedzi Trybunału na drugą część drugiego pytania, gdyż w zakresie dotyczącym przywozu wynika ona już z pkt 54 niniejszego wyroku. Natomiast gdy chodzi o przeniesienie, osoba, która musi posiadać pozwolenie, to jest beneficjent przeniesienia, jest wskazana w art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego.
Artykuł 297 rozporządzenia wykonawczego stanowi, że w przypadku przeniesienia towarów wewnątrz Wspólnoty beneficjent przeniesienia musi posiadać pozwolenie wydane zgodnie z art. 291 tego rozporządzenia. Artykuł 1a rzeczonego rozporządzenia stanowi, że do celów stosowania przepisów art. 291–308 tego rozporządzenia państwa Unii Gospodarczej Beneluksu traktowane są jako jedno Państwo Członkowskie.
Trespa twierdzi w swych uwagach przedstawionych Trybunałowi, że przeniesienie w rozumieniu art. 297 rozporządzenia wykonawczego ma miejsce każdorazowo, gdy następuje przeniesienie posiadania przywożonych towarów.
Komisja natomiast uważa, że przeniesienie takie ma miejsce wyłącznie w przypadku przeniesienia własności rzeczonych towarów.
Nova sugeruje, że nie wystąpiło przeniesienie wewnątrz Wspólnoty wobec okoliczności, że Królestwo Belgii i Królestwo Niderlandów muszą być traktowane jak jedno państwo członkowskie w rozumieniu art. 1a rozporządzenia wykonawczego.
Nie można się przychylić do tej ostatniej sugestii. Z orzecznictwa Trybunału dotyczącego wykładni przepisu poprzedzającego art. 297 rozporządzenia wykonawczego, lecz stosującego te same pojęcia wynika, że przeniesienie towarów wewnątrz Wspólnoty obejmuje zarówno przeniesienie z jednego państwa członkowskiego do drugiego jak i przeniesienie wewnątrz tego samego państwa członkowskiego (zob. podobnie wyrok z dnia 13 lipca 1989 r. w połączonych sprawach
248/88, 254/88 do 258/88, 309/88 i 316/88 Chimica del Friuli i in., Rec. s. 2837
, sentencja). Zatem art. 1a rozporządzenia wykonawczego jest bez znaczenia dla zdefiniowania pojęcia „przeniesienie”.
Odpowiedź na pytanie, czy pojęcie „przeniesienie” występujące w art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego dotyczy przeniesienia własności towarów, czy przeniesienia ich posiadania, nie wynika jasno z tekstu rzeczonego rozporządzenia ani z kodeksu celnego. Pojęcie to jest wymienione wraz z „odsprzedażą” i „dyspozycją” w art. 29 ust. 1 lit. c) kodeksu celnego i wspomniane jako alternatywa dla „oddania z powrotem do dyspozycji właściciela” w art. 295 ust. 1 pkt 2 lit. c) i d) rozporządzenia wykonawczego.
Ponadto porównanie różnych wersji językowych rozporządzenia wykonawczego nie wykazuje też, by ustawodawca pragnął precyzyjnie wskazać, czy chodzi o przeniesienie własności, czy przeniesienie posiadania towarów. Tak więc pojęcie to jest tam wyrażone tytułem przykładu słowami „cesión” w języku hiszpańskim, „Übertragung” w języku niemieckim, „transfer” w języku angielskim, „cessione” w języku włoskim i „overdracht” w języku niderlandzkim.
W każdym razie zagadnienie, czy chodzi o przeniesienie własności czy posiadania nie jest decydujące dla rozstrzygnięcia, czy występuje przeniesienie wewnątrz Wspólnoty w rozumieniu art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego. Natomiast z celu tego rozporządzenia wynika, że istotny jest transfer na beneficjenta przeniesienia obowiązków dotyczących towarów będących przedmiotem przeniesienia. W tym celu beneficjent przeniesienia musi mieć zezwolenie wydane zgodnie z art. 291 tego rozporządzenia.
Zatem art. 298 ust. 4 i 5 oraz art. 300 akapit drugi rozporządzenia wykonawczego stanowią, że z datą przeniesienia towarów, obowiązki wynikające z art. 291–304 rozporządzenia wykonawczego przechodzą z nadawcy na beneficjenta przeniesienia, oraz że ten ostatni jest zobowiązany do wpisania przenoszonych towarów do swej ewidencji.
Wynika z tego, że przeniesienie towarów w rozumieniu art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego może mieć wyłącznie miejsce między osobami mającymi pozwolenie na szczególne przeznaczenie, to jest osobami, które mają lub miały zamiar nadania towarom będącym przedmiotem przeniesienia przypisanego im szczególnego przeznaczenia.
W takiej sytuacji jak będąca przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, to jest, gdy formalności celnych dokonano w Belgii a towary zostały następnie przewiezione do Niderlandów, nie można stwierdzić, że miało miejsce przeniesienie towarów wewnątrz Wspólnoty w rozumieniu art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, w przypadku gdy uprawniona osoba działa na rzecz końcowego importera, co podlega weryfikacji przez sąd krajowy. Okoliczność, że towary zostały przywiezione i odprawione w Belgii a następnie przewiezione do Niderlandów jest bez znaczenia dla ustalenia istnienia przeniesienia w rozumieniu przywołanego przepisu.
W świetle powyższego na drugie pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, że wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że brak jest przeniesienia towarów wewnątrz Wspólnoty w sytuacji, gdy towary są przywożone do Belgii a następnie przewożone do Niderlandów, jeśli upoważniona osoba działa na rzecz końcowego importera, co podlega weryfikacji przez sąd krajowy. Okoliczność, że towary zostały przywiezione i odprawione w Belgii a następnie przewiezione do Niderlandów jest bez znaczenia dla ustalenia, czy wystąpiło przeniesienie w rozumieniu przywołanego przepisu. W przypadku przeniesienia, beneficjent przeniesienia musi posiadać pozwolenie wydane zgodnie z art. 291 rzeczonego rozporządzenia.
W przedmiocie pytania trzeciego
Swym trzecim pytaniem sąd krajowy dąży do wyjaśnienia, czy wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie „beneficjent przeniesienia” obejmuje agenta celnego, który dokonuje formalności celnych na rzecz importera.
Jak słusznie podnoszą strony w postępowaniu przed sądem krajowym, rząd belgijski i Komisja, odpowiedź na to pytanie musi być przecząca.
Beneficjentem przeniesienia jest bowiem osoba, która nabywa od przenoszącego przenoszone prawo lub dobro. Zatem pojęcie „beneficjent przeniesienia” w rozumieniu art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego obejmuje osoby, które nabywają od przenoszącego towary korzystające przy wprowadzeniu do swobodnego obrotu z preferencyjnego traktowania taryfowego ze względu na szczególne przeznaczenie, lecz które nie uzyskały jeszcze tego przeznaczenia w chwili przeniesienia.
Agent celny, taki jak w postępowaniu przed sądem krajowym, który dokonuje odprawy towarów niewspólnotowych na rzecz importera, jest reprezentantem tego ostatniego przed organami celnymi w rozumieniu art. 5 kodeksu celnego, podczas gdy importer jest osobą, która dokonuje przywozu towarów w celu wprowadzenia ich do swobodnego obrotu w rozumieniu art. 291 rozporządzenia wykonawczego.
W świetle powyższego na trzecie pytanie należy odpowiedzieć w ten sposób, że wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego należy dokonywać w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie „beneficjenta przeniesienia” nie obejmuje agenta celnego dokonującego formalności celnych na rzecz importera.
W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1)
Wykładni art. 291 ust. 1 rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem Komisji (WE) nr 89/97 z dnia należy dokonywać w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie„osoba, która dokonuje przywozu towarów lub która zleca dokonanie ich przywozu” dotyczy osoby, dla której towary zostały przeznaczone i która zamierza nadać im przypisane szczególne przeznaczenie, niezależnie od okoliczności, czy sama dokonuje zgłoszenia celnego, czy jest reprezentowana w tym zakresie w rozumieniu art. 5 rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia ustanawiającego Wspólnotowy kodeks celny. Pojęcie to nie obejmuje przedstawiciela tej osoby przed organami celnymi, z wyjątkiem przypadków, w których dana osoba zostanie uznana za działającą we własnym imieniu i na własną rzecz w świetle art. 5 ust. 4 akapit drugi rozporządzenia nr 2913/92 i musi wobec tego zostać uznana za importera.

2)
Wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia nr 2454/93 w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem nr 89/97 należy dokonywać w ten sposób, że brak jest przeniesienia towarów wewnątrz Wspólnoty Europejskiej w sytuacji, gdy towary są przywożone do Belgii a następnie przewożone do Niderlandów, jeśli upoważniona osoba działa na rzecz końcowego importera, co podlega weryfikacji przez sąd krajowy. Okoliczność, że towary zostały przywiezione i odprawione w Belgii a następnie przewiezione do Niderlandów jest bez znaczenia dla ustalenia, czy wystąpiło przeniesienie w rozumieniu przywołanego przepisu. W przypadku przeniesienia, beneficjent przeniesienia musi posiadać pozwolenie wydane zgodnie z art. 291 rzeczonego rozporządzenia.

3)
Wykładni art. 297 ust. 1 rozporządzenia nr 2454/93 w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem nr 89/97 należy dokonywać w ten sposób, że zawarte w nim pojęcie „beneficjent przeniesienia” nie obejmuje agenta celnego dokonującego formalności celnych na rzecz importera.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niderlandzki.