CELEX: 62008CJ0185
Dyrektywa 89/106/EWG
Wyroby budowlane
Dyrektywa 89/686/EWG
Środki ochrony indywidualnej
Decyzja 93/435/EWG
Oznakowanie CE
Urządzenia kotwiczące chroniące przed upadkiem z wysokości przy pracach na dachach
Norma EN 795

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni dyrektywy Rady 89/106/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r.
w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich odnoszących się do wyrobów
budowlanych (Dz.U. 1989, L 40, s. 12), zmienionej rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia
29 września 2003 r. (Dz.U. L 284, s. 1) (zwanej dalej „dyrektywą 89/106”), dyrektywy Rady 89/686/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r.
w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do wyposażenia ochrony osobistej [środków ochrony indywidualnej]
(Dz.U. L 399, s. 18), zmienionej rozporządzeniem nr 1882/2003 (zwanej dalej „dyrektywą 89/686”), oraz decyzji Rady 93/465/EWG
z dnia 22 lipca 1993 r. dotyczącej modułów stosowanych w różnych fazach procedur oceny zgodności oraz zasad umieszczania i używania
oznakowania zgodności CE, które mają być stosowane w dyrektywach harmonizacji technicznej (Dz.U. L 220, s. 23).
Wniosek ten złożono w ramach sporu pomiędzy z jednej strony Latchways plc i Eurosafe Solutions BV (zwanymi dalej odpowiednio
„Latchways” i „Eurosafe Solutions”), a z drugiej strony Kedge Safety Systems BV i Consolidated Nederland BV (zwanymi dalej
odpowiednio „Kedge Safety Systems” i „Consolidated Nederland”), w przedmiocie tego, czy urządzenie kotwiczące chroniące przed
upadkiem z wysokości przy pracach na dachach wyprodukowane przez Latchways oraz takie urządzenie wyprodukowane przez Kedge
Safety Systems są bezpieczne i czy na urządzeniach tych można, czy też trzeba umieścić oznakowanie CE.

Ramy prawne

Uregulowania Unii
Dyrektywa 89/106
Artykuł 1 dyrektywy 89/106 ma następujące brzmienie:
„1.      Niniejszą dyrektywę stosuje się do wyrobów budowlanych w takim zakresie, w jakim odnoszą się do nich zasadnicze wymogi dotyczące
obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 ust. 1.
2.      Do celów niniejszej dyrektywy »wyrób budowlany« oznacza każdy wyrób wyprodukowany w celu wbudowania go na stałe w obiekty
budowlane obejmujące zarówno budowle naziemne jak i budowle podziemne.
[…]”.
Artykuł 2 tej dyrektywy stanowi:
„1.      Państwa członkowskie podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia, aby wyroby [budowlane] określone w art. 1 przeznaczone
do wykorzystania w obiektach [budowlanych] mogły być wprowadzane na rynek [do obrotu] tylko wówczas, gdy są użyteczne, to
znaczy, że wykazują takie cechy, że obiekty [budowlane], w których mają być wbudowane, wmontowane, wykorzystane lub instalowane,
zakładając, że obiekty te są prawidłowo zaprojektowane i wykonane, mogą spełniać zasadnicze wymogi, określone w art. 3, w tych
przypadkach i tam, gdzie dla określonych obiektów obowiązują przepisy zawierające takie wymagania.
2.      a)     W przypadku gdy wyroby [budowlane] podlegają przepisom innych dyrektyw dotyczących innych aspektów, a które także nakładają
wymóg umieszczenia oznakowania zgodności CE, określonego w art. 4 ust. 2, oznakowanie to wskazuje, że istnieje domniemanie
spełniania przez dane wyroby [budowlane] przepisów zawartych w innych dyrektywach.
[…]”.
Artykuł 3 rzeczonej dyrektywy brzmi:
„1.      Zasadnicze wymogi dotyczące obiektów [budowlanych] i mogące wpływać na charakterystykę techniczną wyrobu [budowlanego] wymienione
są w postaci celów w załączniku I.
[…]
3.      Zasadnicze wymogi są uściślane w dokumentach (dokumentach interpretacyjnych) mających za zadanie ustalać niezbędne powiązania
między zasadniczymi wymogami, ustanowionymi w ust. 1, a wnioskami na opracowanie norm oraz wnioskami dla wytycznych dla Europejskich
Zatwierdzeń [Aprobat] Technicznych lub służyć do uznawania innych specyfikacji technicznych w rozumieniu art. 4 i 5”.
Artykuł 4 dyrektywy 89/106 stanowi:
„1.      W niniejszej dyrektywie przez »specyfikacje techniczne« rozumie się normy i zatwierdzenia [aprobaty] techniczne.
Do celów niniejszej dyrektywy przez »normy zharmonizowane« rozumie się specyfikacje techniczne przyjęte przez CEN [Europejski
Komitet Normalizacyjny], CENELEC [Europejski Komitet Normalizacyjny Elektrotechniki] lub obydwie te organizacje na wniosek
Komisji, zgodnie z dyrektywą 83/189/EWG [ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych
(Dz.U. 109, s. 8)] na podstawie opinii wydanej przez Komitet, o którym mowa w art. 19, i zgodnie z podpisanymi 13 listopada
1984 r. wytycznymi ogólnymi dotyczącymi współpracy Komisji z tymi dwiema organizacjami.
2.      Państwa członkowskie uznają, że wyroby nadają się do wykorzystania, jeżeli umożliwiają one działania, do których zostały przeznaczone,
pod warunkiem że są odpowiednio zaprojektowane i wykonane tak, by spełnić wymogi zasadnicze określone w art. 3, w przypadku
gdy wyroby te mają oznakowanie CE wskazujące, że spełniają wszystkie przepisy niniejszej dyrektywy, łącznie z procedurami
oceny zgodności ustanowionymi w rozdziale V i procedurą ustanowioną w rozdziale III. Oznakowanie CE wskazuje, że:
a)      są one zgodne ze stosowanymi normami krajowymi stanowiącymi transpozycję norm zharmonizowanych, których wykaz opublikowano
w
Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
; państwa członkowskie powinny publikować wykazy tych norm krajowych;
b)      są one zgodne z Europejskim Zatwierdzeniem Technicznym, wydanym [aprobatą techniczną wydaną] zgodnie z procedurą, o której
mowa w rozdziale III;
lub
c)      są one zgodne z krajowymi specyfikacjami technicznymi, określonymi w ust. 3, w przypadku gdy brak jest ustaleń zharmonizowanych;
wykaz tych ustaleń krajowych jest sporządzany zgodnie z procedurą wymienioną w art. 5 ust. 2.
[…]”.
Artykuł 7 dyrektywy 89/106 brzmi następująco:
„1.      W celu zapewnienia odpowiedniej jakości zharmonizowanych norm dla wyrobów [budowlanych], normy te są sporządzane przez europejskie
organizacje normalizacyjne na podstawie mandatów wydawanych przez Komisję […].
2.      Opracowywane w ten sposób normy powinny być wyrażane, w miarę możliwości, za pomocą właściwości użytkowych wyrobów [budowlanych],
uwzględniając dokumenty interpretacyjne.
3.      Po ustanowieniu norm przez europejskie organizacje normalizacyjne Komisja opublikuje ich wykaz w serii C
Dziennika Urzędowego Wspólnot Europejskich
”.
Punkt 4 załącznika I do tej dyrektywy brzmi następująco:
„4.      Bezpieczeństwo wykorzystania
Obiekty budowlane muszą być zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby w trakcie wykorzystania nie stwarzały [niedopuszczalnego]
ryzyka wypadków takich jak: poślizgi, upadki, zderzenia, oparzenia, porażenia prądem elektrycznym, obrażenia w wyniku eksplozji”.
Dyrektywa 89/686
Artykuł 1 dyrektywy 89/686 stanowi:
„1.      Niniejsza dyrektywa stosowana jest do środków ochrony indywidualnej, zwanych dalej »ŚOI«.
Dyrektywa ta określa warunki regulujące wprowadzenie na rynek [do obrotu] i swobodny przepływ środków ochrony indywidualnej
w ramach Wspólnoty oraz podstawowe wymagania bezpieczeństwa, jakie musza spełniać ŚOI celem zapewnienia ochrony zdrowia i bezpieczeństwa
użytkownikom.
2.      Dla celów niniejszej dyrektywy ŚOI oznacza każde urządzenie lub przyrząd przewidziany do noszenia bądź trzymania przez osobę
w celu ochrony przed jednym lub wieloma zagrożeniami zdrowia lub bezpieczeństwa.
ŚOI obejmują również:
a)      zespół składający się z kilku urządzeń lub przyrządów, które zostały ze sobą nierozerwalnie połączone przez producenta celem
ochrony człowieka przed jednym lub wieloma potencjalnymi jednoczesnymi zagrożeniami;
b)      urządzenie lub przyrząd połączone rozłącznie lub nierozłącznie z nieochronnym środkiem wyposażenia indywidualnego noszonym
lub też trzymanym przez osobę w celu wykonywania określonych czynności;
c)      wymienne składniki ŚOI, które są istotne dla ich właściwego funkcjonowania i używane wyłącznie do takich środków;
3.      Każdy podzespół wprowadzony na rynek [do obrotu] razem ze środkami ochrony indywidualnej służący do połączenia z innymi zewnętrznymi,
dodatkowymi urządzeniami jest uznawany za integralną część tego urządzenia, nawet jeżeli ten podzespół nie jest przewidziany
do noszenia lub trzymania na stałe przez użytkownika przez cały okres wystawienia na zagrożenia.
[…]”.
Artykuł 3 tej dyrektywy stanowi:
„ŚOI określone w art. 1 muszą spełniać podstawowe wymagania zdrowia i bezpieczeństwa określone w załączniku II”.
Artykuł 4 ust. 1 rzeczonej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„1. Państwa członkowskie nie mogą zabronić, ograniczyć lub przeszkodzić wprowadzaniu do obrotu środków ochrony osobistej lub
ich części składowych, zgodnych z przepisami niniejszej dyrektywy i mających oznakowanie CE, które świadczy o ich zgodności
ze wszystkimi przepisami niniejszej dyrektywy, łącznie z procedurami certyfikacji, określonymi w rozdziale II”.
Punkt 3.1.2.2 załącznika II do dyrektywy 89/686 przewiduje:
„Zapobieganie upadkom z wysokości
ŚOI zapobiegające upadkom z wysokości lub ich skutkom powinny zawierać uprząż i system zaczepowy połączony z [bezpiecznym]
punktem kotwiczenia. Powinny być one tak zaprojektowane, aby w przewidywanych warunkach użytkowania droga spadania użytkownika
była zminimalizowania w celu uniknięcia kolizji z przeszkodami, a siła hamowania nie powinna przekraczać wartości progowej,
powyżej której użytkownik mógłby doznać obrażeń ciała lub nastąpiłoby zerwanie albo pęknięcie któregoś elementu, mogące spowodować
upadek użytkownika.
ŚOI muszą również zapewnić utrzymanie użytkownika po wyhamowaniu upadku we właściwej pozycji, w której będzie mógł oczekiwać
pomocy, jeżeli to okaże się konieczne.
Karta informacyjna producenta powinna zawierać wszelkie właściwe informacje dotyczące:
–        wymaganych charakterystyk [bezpiecznego] punktu kotwiczenia i minimalnej przestrzeni poniżej użytkownika;
–        właściwego sposobu zakładania uprzęży i podłączenia systemu zaczepowego z [bezpiecznym] punktem kotwiczenia”.
Decyzja 93/465
Punkt I B załącznika do decyzji 93/465 stanowi:
„Podstawowe wytyczne dotyczące umieszczania i stosowania oznakowań CE:
a)      Oznakowanie CE symbolizuje zgodność ze wszystkimi zobowiązaniami spoczywającymi na producentach w odniesieniu do produktu,
na mocy dyrektyw [Unii] dotyczących jego umieszczania.
[…]
b)      Oznakowanie CE umieszczane na produktach przemysłowych oznacza, że osoba fizyczna lub prawna, która umieściła lub jest odpowiedzialna
za umieszczenie takiego oznakowania, zweryfikowała zgodność danego produktu ze wszystkimi przepisami [Unii] w ramach ogólnej
harmonizacji, które mają zastosowanie do danego produktu, oraz że produkt został poddany właściwym procedurom oceny zgodności.
[…]
e)      Oznakowanie CE musi znajdować się na wszystkich produktach przemysłowych objętych dyrektywami dotyczącymi harmonizacji technicznej,
opartymi na zasadach podejścia globalnego, o ile w danym przypadku szczególne dyrektywy nie przewidują inaczej; takie wyjątki
nie stanowią odstępstwa od wymogu znakowania, lecz od administracyjnych procedur oceny zgodności, które w niektórych przypadkach
mogą zostać uznane za zbyt niewygodne. Każdy taki wyjątek lub odstępstwo od wymogu musi zostać odpowiednio uzasadnione.
Oznakowanie CE jest jedynym oznakowaniem świadczącym o tym, że produkty przemysłowe są zgodne z dyrektywami opartymi na zasadach
globalnego podejścia.
W związku z koniecznością zachowania zgodności ze wszystkimi przepisami zawartymi w dyrektywach dotyczących znakowania CE,
państwa członkowskie muszą wstrzymać się od wprowadzania do swoich regulacji krajowych odniesień do oznakowania zgodności
innego niż oznakowanie CE.
[…]
i)      Umieszczanie jakichkolwiek innych znaków, które mogłyby wprowadzać w błąd strony trzecie co do znaczenia i postaci oznakowania
CE, musi być zabronione.
[…]
l)      Państwa członkowskie muszą zastosować wszelkie przepisy prawa krajowego, niezbędne w celu wykluczenia jakiejkolwiek możliwości
pomyłki oraz zapobieżenia nadużywaniu oznakowania CE.
Bez uszczerbku dla zawartych w danej dyrektywie przepisów odnoszących się do stosowania klauzuli ochronnej, w przypadku gdy
państwo członkowskie stwierdza bezprawne umieszczenie oznakowania CE, producent, jego przedstawiciel [z siedzibą w Unii Europejskiej]
lub wyjątkowo, w przypadkach przewidzianych na mocy szczególnych dyrektyw, osoba odpowiedzialna za wprowadzenie danego produktu
na rynek wspólnotowy [do obrotu w Unii], zobowiązana jest [zobowiązani są] dostosować produkt do wymagań oraz zaniechać naruszeń
na warunkach nałożonych przez państwo członkowskie. W przypadku dalszego występowania takiego braku zgodności, państwo członkowskie
musi zastosować wszelkie właściwe środki, mające na celu wstrzymanie lub zakazanie wprowadzania danego produktu na rynek [do
obrotu] lub zapewnienie jego wycofania z rynku [obrotu], zgodnie z procedurami ustanowionymi w klauzulach ochronnych”.

Norma EN 795 i publikacja jej odniesień w Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
Norma EN 795 zatytułowana „Ochrona przed upadkiem z wysokości – Urządzenia kotwiczące – Wymagania i badania” została opracowana
w ramach mandatu udzielonego CEN przez Komisję i Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu. Punkty 4.2 i 4.3.1.1 rzeczonej
normy precyzują wymogi techniczne, jakie muszą spełniać urządzenia kotwiczące klasy A1, a ich przeznaczeniem jest wspomaganie
wymogów, o których mowa w pkt 3.1.2.2 załącznika II do dyrektywy 89/686.
Punkt 3.13 normy EN 795 brzmi następująco:
„3.13. Klasy
3.13.1. Klasa A
3.13.1.1 Klasa A1
Do klasy A1 zalicza się strukturalne punkty kotwiczące przeznaczone do mocowania na powierzchniach pionowych, poziomych i nachylonych,
np. ścianach, kolumnach, nadprożach.
[…]”.
W komunikacie Komisji 2000/C 40/05 w ramach wdrażania dyrektywy 89/686, zmienionej dyrektywami 93/68/EWG, 93/95/EWG i 96/58/WE
(Dz.U. 2000, C 40, s. 7), dokonano publikacji tytułu i odniesień normy EN 795 w
Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
wraz z ostrzeżeniem, zgodnie z którym „niniejsza publikacja nie dotyczy urządzeń opisanych w klasach A (kotwice strukturalne)
[…], w odniesieniu do których nie gwarantuje ona domniemania zgodności z przepisami dyrektywy 89/686/EWG”.

Uregulowania krajowe
Dyrektywa 89/106 została transponowana w Niderlandach przez Bouwbesluit (rozporządzenie budowlane) z dnia 16 grudnia 1991 r.
(
Staatsblad
1991, nr 680), zastąpiona od dnia 1 stycznia 2003 r. przez Bouwbesluit 2003 (rozporządzenie budowlane z 2003 r.,
Staatsblad
2002, nr 410), wielokrotnie zmienione w późniejszym okresie.
Dyrektywa 89/686 została transponowana w Niderlandach przez Warenwetbesluit persoonlijke beschermingsmiddelen (rozporządzenie
dotyczące środków ochrony indywidualnej,
Staatsblad
1992, nr 396), przyjęte w wykonaniu niderlandzkiej ustawy regulującej między innymi jakość i bezpieczeństwo produktów, wielokrotnie
zmienione w późniejszym okresie.
Norma EN 795 została transponowana w Niderlandach jako norma NEN 795.

Postępowanie przed sądem krajowym i pytania prejudycjalne
Latchways, będąca konkurentem Kedge Safety Systems, produkuje i sprzedaje urządzenie kotwiczące Mansafe, mocowane na dachu
przy użyciu śrub, które są umieszczane w konstrukcji dachu występującej pod pokryciem dachowym. Na wspomnianym urządzeniu
zamieszcza ona oznakowanie CE zgodnie z normą EN 795.
Kedge Safety Systems natomiast produkuje i sprzedaje urządzenie kotwiczące Kedge Safety, mocowane na dachu w ten sposób, że
rozeta tego urządzenia jest przyklejana do bitumicznego pokrycia dachowego. Spółka ta twierdzi, że urządzenie to spełnia normę
EN 795.
W latach 2004 i 2005 Consolidated Nederland, będąca jednym z nabywców Kedge Safety, dwukrotnie zleciła badanie tego urządzenia
jednostce zatwierdzonej i upoważnionej do certyfikowania ŚOI w świetle zharmonizowanych norm. Przy tych dwóch okazjach jednostka
ta stwierdziła, że Kedge Safety spełniała pewne punkty normy EN 795 dotyczące urządzeń klasy A1, jednak wyraźnie wskazała,
że przeprowadzone próby nie uzasadniały oznakowania CE ani deklaracji zgodności z dyrektywą 89/686.
W 2005 r. Latchways zleciła ocenę Kedge Safety dwóm innym zatwierdzonym jednostkom. Obydwie doszły do wniosku, że Kedge Safety
nie udało się przejść części badania przewidzianego przez normę EN 795, ponieważ w szczególnych warunkach cieplnych urządzenie
to odkleiło się po poddaniu statycznej sile 5,68 kN, podczas gdy pkt 4.3.1.1 normy EN 795 wymaga wytrzymałości równej co najmniej
10 kN.
Na wniosek Latchways i Eurosafe Solutions, będącej dystrybutorem Mansafe w Niderlandach, Rechtbank Doordrecht wydał orzeczenie
w sprawie środków tymczasowych zakazujące Kedge Safety Systems wskazywania, że jej urządzenie kotwiczące spełnia normę EN 795
z wyjątkiem przypadków wykorzystania na nowych dachach i w dni bezsłoneczne, oraz zobowiązujące ją informować o tym swoich
klientów.
W postępowaniu przed sądem krajowym Latchways i Eurosafe Solutions żądają zakazu sprzedaży Kedge Safety przy braku oznakowania
CE, ponieważ wyrób ten objęty jest zakresem stosowania dyrektywy 89/686. Tytułem ewentualnym żądają one, aby Kedge Safety
Systems i Consolidated Nederland zakazano sprzedaży tego wyrobu do wykorzystywania na wszystkich powierzchniach dachowych,
twierdzenia, że spełnia on normę EN 795, i wskazywania, że wyrób ten jest bezpieczny.
Kedge Safety Systems i Consolidated Nederland występują z powództwem wzajemnym, żądając, aby Latchways i Eurosafe Solutions
zakazano umieszczania oznakowania CE na Mansafe, powoływania się na normę EN 795 i dalszej sprzedaży tego wyrobu. Na uzasadnienie
żądań Kedge Safety Systems i Consolidated Nederland podnoszą, że klasy A, C, D normy EN 795 objęte są zakresem stosowania
dyrektywy 89/106 oraz że Latchways i Eurosafe Solutions nie mogą domagać się deklaracji zgodności Mansafe na podstawie dyrektywy
89/686.
Jako że Rechtbank ’s-Gravenhage miał wątpliwości co do dyrektyw mających zastosowanie do spornych urządzeń, zasad wykorzystywania
oznakowania CE oraz charakteru normy EN 795, w orzeczeniu wstępnym z dnia 18 lipca 2007 r. wezwał strony toczącego się przed
nim postępowania do wypowiedzenia się w przedmiocie pytań, jakie zamierzał zadać Trybunałowi.
Po zapoznaniu się z uwagami stron toczącego się przed nim postępowania Rechtbank ’s-Gravenhage postanowił zawiesić postępowanie
i zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
„1)      Czy urządzenia kotwiczące klasy A1 w rozumieniu normy europejskiej EN 795 (które powinny pozostawać stale na miejscu) są objęte
wyłącznie zakresem stosowania dyrektywy 89/106 […]?
2)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na pierwsze pytanie: czy te urządzenia kotwiczące – ewentualnie jako część składowa środków
ochrony indywidualnej – są objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/686 […]?
3)      W przypadku odpowiedzi przeczącej na pierwsze i drugie pytanie: czy – także w świetle załącznika II do dyrektywy 89/686 […],
a w szczególności pkt 3.1.2.2 tego załącznika – należy dokonać oceny, czy [ŚOI], które są objęte zakresem stosowania tej dyrektywy,
same jako takie spełniają wymagania zasadnicze tej dyrektywy, czy też należy również w tym kontekście uwzględnić kwestię,
czy urządzenie kotwiczące, z którym zostaje połączony dany [ŚOI], jest bezpieczne w przewidywalnych warunkach użytkowania
w rozumieniu załącznika II?
4)      Czy prawo wspólnotowe, a w szczególności decyzja 93/465 […], pozwala na fakultatywne umieszczenie na urządzeniu kotwiczącym,
o którym mowa w pierwszym pytaniu, oznakowania CE jako dowodu jego zgodności z dyrektywą 89/686 […] lub dyrektywą 89/106 […]?
5)      W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej w całości lub w części na czwarte pytanie: jaką procedurę lub jakie procedury
należy zastosować w celu ustalenia zgodności z dyrektywą 89/686 […] lub dyrektywą 89/106 […]?
6)      Czy w odniesieniu do urządzeń kotwiczących, o których mowa w pierwszym pytaniu, należy traktować normę europejską EN 795 jako
prawo [Unii] podlegające wykładni Trybunału Sprawiedliwości […]?
7)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na szóste pytanie: czy należy interpretować normę europejską EN 795 w ten sposób, że urządzenie
kotwiczące, o którym mowa w pierwszym pytaniu, powinno zostać poddane badaniom (przez jednostkę notyfikowaną) w przewidywalnych
warunkach użytkowania (takich jak temperatury zewnętrzne, warunki atmosferyczne, starzenie się samego urządzenia kotwiczącego
lub materiałów, przy użyciu których jest ono umocowywane, bądź pokrycia dachowego)?
8)      W przypadku odpowiedzi twierdzącej na siódme pytanie: czy badania powinny zostać przeprowadzone zgodnie z ograniczeniami zastosowania
(określonymi w instrukcji obsługi)?”.

W przedmiocie pytań prejudycjalnych
Tytułem wstępu należy stwierdzić, że pytania pierwsze, drugie i trzecie dotyczą stosowania dyrektyw 89/106 i 89/686 do urządzeń
kotwiczących klasy A1 zdefiniowanych w normie EN 795. Jednakże udzielenie odpowiedzi na te pytania pociąga za sobą konieczność
dokonania przez Trybunał wykładni rzeczonej normy, której charakter prawny i wykładnia są przedmiotem pytań szóstego, siódmego
i ósmego. Z tego względu należy najpierw odpowiedzieć na te ostatnie pytania.

W przedmiocie pytań szóstego, siódmego i ósmego dotyczących charakteru prawnego normy EN 795
W pytaniach szóstym, siódmym i ósmym sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy przepisy i wymogi normy EN 795 dotyczące
urządzeń kotwiczących klasy A1 objęte są prawem Unii i w konsekwencji czy mogą być przedmiotem wykładni Trybunału, a w przypadku
odpowiedzi twierdzącej – wnosi o dokonanie ich wykładni.
W tym względzie należy przypomnieć, że w ramach zbliżania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych państw członkowskich
dotyczących produktów, jakiego dokonują w szczególności dyrektywy 89/106 i 89/686, instytucje Unii przyjmują dyrektywy określające
podstawowe wymagania, które spełniać muszą produkty objęte ich zakresem stosowania. Zgodnie z procedurą przewidzianą w dyrektywie
83/109 Komisja udziela następnie mandatu europejskim organizacjom normalizacyjnym do opracowania specyfikacji technicznych
precyzujących zasadnicze wymogi sformułowane w rzeczonych dyrektywach. Po ustaleniu przez rzeczone organizacje norm Komisja
publikuje ich wykazy w
Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej
. Wskutek tej publikacji produkty objęte dyrektywą harmonizacji technicznej i spełniające wymogi techniczne określone w zharmonizowanych
normach dotyczących tych produktów uzyskują domniemanie zgodności z podstawowymi wymogami rzeczonej dyrektywy.
W niniejszej sprawie z normy EN 795 wynika, że została ona opracowana w ramach mandatu udzielonego CEN przez Komisję zgodnie
z pkt 3.1.2.2 załącznika II do dyrektywy 89/686. Następnie odniesienia tej normy zostały opublikowane w
Dzienniku Urzędowym Wspólnot Europejskich
w ramach komunikatu 2000/C 40/05. Komunikat ten wskazuje jednak wyraźnie, że owa publikacja nie dotyczy w szczególności urządzeń
opisanych w klasie A1 normy EN 795, w odniesieniu do których nie gwarantuje ona domniemania zgodności z przepisami dyrektywy
89/686.
W konsekwencji, jak zaznaczył w pkt 123 opinii rzecznik generalny, przepisów normy EN 795 dotyczących urządzeń kotwiczących
klasy A1 nie można uznać za zharmonizowane specyfikacje techniczne. Normę EN 795 należy tytułem powyższego oraz w zakresie
w jakim dotyczy urządzeń kotwiczących klasy A1, uznać za ustanowioną przez prywatną organizację normalizacyjną normę o charakterze
technicznym pozbawioną związku z dyrektywą 89/686.
Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem właściwość Trybunału do orzekania w trybie prejudycjalnym ograniczona jest do badania
przepisów prawa Unii (zob. podobnie postanowienie z dnia 16 stycznia 2008 r. w sprawie C‑361/07 Polier, pkt 9 i przytoczone
tam orzecznictwo).
Jako że w pkt 32 i 33 niniejszego wyroku ustalone zostało, iż omawiane przepisy nie stanowią przepisów prawa Unii, należy
przyjąć, bez potrzeby zastanawiania się nad charakterem prawnym zharmonizowanych norm, że Trybunał nie może dokonać wykładni
przepisów normy EN 795 dotyczących urządzeń kotwiczących klasy A1.
W następstwie powyższego na pytanie szóste należy odpowiedzieć, że przepisy normy EN 795 dotyczące urządzeń kotwiczących klasy A1
nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/686, nie mieszczą się zatem w ramach prawa Unii, i w konsekwencji Trybunał
nie jest właściwy, by dokonać ich wykładni.
Biorąc pod uwagę odpowiedź, jakiej udzielono na pytanie szóste, nie należy udzielać odpowiedzi na pytania siódme i ósme.

W przedmiocie pytań pierwszego, drugiego i trzeciego dotyczących stosowania dyrektyw 89/106 i 89/686 do urządzeń będących
przedmiotem postępowania przed sądem krajowym
W pytaniach pierwszym, drugim i trzecim sąd krajowy dąży zasadniczo do ustalenia, czy urządzenia kotwiczące klasy A1 zdefiniowane
w normie EN 795 objęte są zakresem stosowania dyrektywy 89/106 lub dyrektywy 89/686.
Jako że Trybunał nie ma właściwości, by dokonać wykładni przepisów i wymogów normy EN 795 dotyczących rzeczonych urządzeń,
należy wziąć pod uwagę urządzenia kotwiczące będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, a mianowicie Mansafe i Kedge
Safety.
Urządzenia te stanowią system strukturalnych kotwic mocowanych na dachu obiektu budowlanego, o które zaczepiany jest ŚOI.
Jak wynika z postanowienia odsyłającego, rzeczone urządzenia kotwiczące mają pozostać na stałe przymocowane do obiektu budowlanego
po ich zainstalowaniu i mogą być zatem wykorzystywane później, co potwierdziły zainteresowane strony na rozprawie.
Jeżeli chodzi po pierwsze o stosowanie dyrektywy 89/686 do tych urządzeń, zakres jej stosowania określa jej art. 1, dokonując
w ust. 2 i 3 definicji terminu ŚOI.
Systematyka tych ustępów ukazuje, że zaliczenie do ŚOI zakłada, iż wyrób taki jest lub przynajmniej może być noszony lub trzymany
przez użytkownika podczas okresu, w jakim jest on wystawiony na zagrożenie. Musi to być zatem wyrób ruchomy. Bezsporne jest
natomiast, że urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym w celu wykorzystywania
są mocowane do obiektów budowlanych. Nie są one zatem przeznaczone do noszenia lub trzymania przez użytkownika w rozumieniu
dyrektyw 89/686.
Należy również stwierdzić, że funkcja tych urządzeń stoi na przeszkodzie temu, aby mogły one zostać zaliczone do „podzespołów”
w rozumieniu art. 1 ust. 3 dyrektywy 89/686 i uznawane za integralną część ŚOI. Funkcją takich urządzeń nie jest wcale połączenie
ŚOI z „innymi zewnętrznymi urządzeniami” w rozumieniu tego przepisu lub z „[bezpiecznym] punktem kotwiczenia” w rozumieniu
pkt 3.1.2.2 załącznika II do tej samej dyrektywy. Wręcz przeciwnie, mają one stanowić „urządzenie zewnętrzne”, o które zaczepiany
jest ŚOI.
Należy zatem uznać, że urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym ze względu
na ich charakter i funkcję nie mogą być objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/686.
Zasadności tego wniosku nie może podważyć wymóg wspomniany w pkt 3.1.2.2 załącznika II do dyrektywy 89/686, zgodnie z którym
karta informacyjna producenta ŚOI powinna zawierać wszelkie właściwe informacje dotyczące wymaganych charakterystyk bezpiecznego
punktu kotwiczenia, z którym ŚOI ma być połączony.
Z art. 3 dyrektywy 89/686 wynika bowiem, że załącznik II do tej dyrektywy w całości i jego pkt 3.1.2.2 w szczególności mają
na celu jedynie określenie podstawowych wymagań zdrowia i bezpieczeństwa mających zastosowanie do ŚOI. Spoczywający na producencie
obowiązek, zgodnie z którym jego karta informacyjna powinna zawierać wszelkie właściwe informacje dotyczące wymaganych charakterystyk
bezpiecznego punktu kotwiczenia, z którym ŚOI ma być połączony, nie może zatem rozszerzać zakresu stosowania wspomnianej dyrektywy
poza granice wyznaczone w jej art. 1.
W świetle powyższych uwag na pytanie drugie należy odpowiedzieć, że urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem
postępowania przed sądem krajowym, które nie są przeznaczone do trzymania lub noszenia przez ich użytkownika, nie są objęte
zakresem stosowania dyrektywy 89/686 ani jako takie, ani ze względu na okoliczność, że są przeznaczone do połączenia z ŚOI.
W świetle odpowiedzi udzielonej na drugie pytanie nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na trzecie pytanie.
Po drugie co się tyczy stosowania dyrektywy 89/106 do urządzeń kotwiczących takich jak Mansafe i Kedge Safety, z art. 1 ust. 1
tej dyrektywy wynika, że stosuje się ją do wyrobów budowlanych w takim zakresie, w jakim odnoszą się do nich zasadnicze wymogi
dotyczące obiektów budowlanych, o których mowa w art. 3 ust. 1 tej dyrektywy. W celu określenia zasadniczych wymogów odnoszących
się do tych obiektów i mogących wpływać na charakterystykę techniczną wyrobu budowlanego, ten ostatni artykuł odsyła do załącznika I
do dyrektywy 89/106, który dotyczy w szczególności bezpieczeństwa wykorzystywania obiektów budowlanych.
W tym znaczeniu stosowanie dyrektywy 89/106 do wyrobu zakłada w szczególności spełnienia dwóch przesłanek, z których pierwsza
dotyczy charakteru tego wyrobu, a druga odnosi się do jego funkcji.
Po pierwsze, jeżeli chodzi o charakter wyrobów podlegających dyrektywie 89/106, jej art. 1 ust. 2 stanowi, że „wyrób budowlany”
oznacza każdy wyrób wyprodukowany w celu wbudowania go na stałe w obiekty budowlane.
Na wstępie należy stwierdzić, że dyrektywa 89/106 nie definiuje zwrotu „wbudowany na stałe”. Pomimo tego i mając na względzie
zwykłe znaczenie tego zwrotu oraz cel tej dyrektywy, którym jest zagwarantowanie, aby obiekty budowlane spełniały zasadnicze
wymagania, o których w niej mowa, należy przyjąć, że do wyrobów budowlanych należy zaliczać wyroby stanowiące część obiektu
budowlanego, których usunięcie zmniejsza wartość użytkową obiektu i których usunięcie lub zastąpienie stanowi operację budowlaną.
W świetle charakterystyki urządzeń kotwiczących będących przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które wynikają z pkt 40
niniejszego wyroku, należy stwierdzić, że urządzenia te są przymocowane do dachu w sposób taki, że stanowią część obiektu
budowlanego zgodnie z kwalifikacją wyrobu budowlanego w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 89/106.
Po drugie, jeżeli chodzi o funkcję wyrobów objętych zakresem stosowania dyrektywy 89/106, pkt 4 załącznika I do tej dyrektywy
stanowi, że wyroby budowlane powinny pozwalać na wznoszenie obiektów, które są odpowiednie do zamierzonego wykorzystania,
w szczególności jeżeli chodzi o bezpieczeństwo wykorzystywania, wymagając by były one zaprojektowane i wykonane w taki sposób,
aby w trakcie wykorzystania nie stwarzały niedopuszczalnego ryzyka wypadków takich jak: poślizgi, upadki, zderzenia, oparzenia,
porażenia prądem elektrycznym, obrażenia w wyniku eksplozji.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że urządzenia kotwiczące takie jak te w postępowaniu przed sądem krajowym mają na celu
zapewnić bezpieczeństwo osób przy pracach na dachach, zapobiegając upadkom z wysokości, do jakich może dojść przy okazji wykorzystywania
dachu, w szczególności w celach czyszczenia i napraw obiektu budowlanego.
W konsekwencji należy uznać, że urządzenia takie gwarantują bezpieczeństwo wykorzystywania dachu obiektów budowlanych w rozumieniu
pkt 4 załącznika I do dyrektywy 89/106.
Wniosku tego nie podważa okoliczność, że pkt 4 załącznika do rzeczonej dyrektywy, w niderlandzkiej wersji językowej, nie dotyczy
czynności wykonywanych na zewnątrz obiektu budowlanego, a więc tych wykonywanych na dachach. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem
konieczność jednolitej wykładni przepisów Unii wyklucza, aby w razie wątpliwości tekst przepisu był rozpatrywany odrębnie,
i wymaga, aby był on interpretowany i stosowany w świetle wersji ustanowionych w innych językach urzędowych (zob. podobnie
wyrok z dnia 20 listopada 2008 r. w sprawie C‑375/07 Heuschen & Schrouff Oriëntal Foods Trading, Zb.Orz. s. I‑8691, pkt 46
i przytoczone tam orzecznictwo). Pozostałe wersje językowe, takie jak wersja niemiecka, angielska i francuska, w żaden sposób
nie rozróżniają pomiędzy czynnościami wykonywanymi wewnątrz i na zewnątrz obiektu budowlanego.
Ponadto z żadnego z przepisów dyrektywy 89/106 nie można wywnioskować, iż narzuca się zawężające rozumienie zakresu jej stosowania,
które powinno prowadzić do wykluczenia z niego urządzeń takich jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym.
Wręcz przeciwnie, w świetle celów tej dyrektywy dla bezpieczeństwa wykorzystywania obiektów budowlanych, w szczególności w przypadku
osób pracujących na dachach, decydujące jest, aby przy okazji wykorzystywania dachu mogły one polegać na urządzeniach kotwiczących
przymocowanych do obiektu budowlanego oraz mających tam pozostawać na stałe, które po przymocowaniu stanowią część rzeczonego
obiektu i są zatem wyrobami budowlanymi w rozumieniu dyrektywy 89/106.
W świetle powyższych rozważań na pierwsze pytanie należy odpowiedzieć, że urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem
postępowania przed sądem krajowym, które stanowią część obiektu budowlanego, do którego są przymocowane w celu zagwarantowania
bezpieczeństwa wykorzystywania dachu tego obiektu, są objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/106.

W przedmiocie pytań czwartego i piątego dotyczących wykładni decyzji 93/465
W pytaniu czwartym sąd krajowy stara się zasadniczo ustalić, czy decyzja 93/465 pozwala na fakultatywne umieszczenie oznakowania
CE na produkcie nieobjętym zakresem stosowania dyrektywy, na mocy której jest ono umieszczone, lecz spełniającym wymogi techniczne
przez nią określone, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, jakiej procedury lub jakich procedur należy przestrzegać w tym
zakresie.
W tym zakresie należy zaznaczyć, że pkt I B lit. a), b) w związku z lit. e) załącznika do decyzji 93/465 pozwalają ustalić,
że oznakowanie CE stanowi jedyny instrument świadczący po pierwsze o zgodności produktu z zasadniczymi wymogami określonymi
w dyrektywie lub w dyrektywach harmonizacji technicznej, które mają do niego zastosowanie, a po drugie poddania tego produktu
odpowiednim procedurom oceny zgodności ze wspomnianymi dyrektywami.
Ponadto pkt I B lit. i) i l) tego samego załącznika uwydatniają konieczność wykluczenia jakiejkolwiek możliwości pomyłki oraz
zapobieżenia nadużywaniu oznakowania CE, w szczególności poprzez nałożenie na państwa członkowskie obowiązku zapewnienia,
by zaniechano bezprawnego umieszczania oznakowania CE.
W tych okolicznościach oznakowanie CE może być umieszczane wyłącznie na produktach, dla których jest to przewidziane na mocy
szczegółowych przepisów harmonizacyjnych Unii, oraz nie może być umieszczane na żadnych innych produktach. Konsekwencją bowiem
jakiejkolwiek innej oceny byłoby zagrożenie wystąpienia pomyłki dotyczącej znaczenia wspomnianego oznakowania. To zresztą
w celu zapobieżenia zagrożeniu związanemu z taką pomyłką art. 30 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 765/2008 z dnia 9 lipca 2008 r. ustanawiającego wymagania w zakresie akredytacji i nadzoru rynku odnoszące się do warunków
wprowadzania produktów do obrotu i uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 339/93 (Dz.U. L 218, s. 30), mającego zastosowanie
od dnia 1 stycznia 2010 r., stanowi, że oznakowanie CE może być umieszczane wyłącznie na produktach, dla których jest to przewidziane
na mocy odpowiednich szczegółowych przepisów harmonizacyjnych Unii, oraz nie może być umieszczane na żadnych innych produktach.
Na czwarte pytanie prejudycjalne należy zatem odpowiedzieć, że decyzja 93/465 wyklucza fakultatywne umieszczenie oznakowania
CE na produkcie nieobjętym zakresem stosowania dyrektywy, na mocy której jest ono umieszczone, chociażby produkt ten spełniał
wymogi techniczne przez nią określone.
W świetle odpowiedzi, jakiej udzielono na czwarte pytanie, nie należy badać pytania piątego.

W przedmiocie kosztów
Dla stron postępowania przed sądem krajowym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej
przed tym sądem, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi,
inne niż poniesione przez strony postępowania przed sądem krajowym, nie podlegają zwrotowi.
Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:
1)
Przepisy normy europejskiej 795 dotyczące urządzeń kotwiczących klasy A1 nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy Rady
89/686/EWG z dnia 21 grudnia 1989 r. w sprawie zbliżenia ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do wyposażenia
ochrony osobistej [środków ochrony indywidualnej], zmienionej rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003 Parlamentu Europejskiego i Rady
z dnia 29 września 2003 r., nie mieszczą się zatem w ramach prawa Unii i w konsekwencji Trybunał nie jest właściwy, by dokonać
ich wykładni.
2)
Urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które nie są przeznaczone do trzymania
lub noszenia przez ich użytkownika, nie są objęte zakresem stosowania dyrektywy 89/686, zmienionej rozporządzeniem nr 1882/2003,
ani jako takie, ani ze względu na okoliczność, że są przeznaczone do połączenia ze środkiem ochrony indywidualnej.
3)
Urządzenia kotwiczące takie jak te będące przedmiotem postępowania przed sądem krajowym, które stanowią część obiektu budowlanego,
do którego są przymocowane w celu zagwarantowania bezpieczeństwa wykorzystywania dachu tego obiektu, są objęte zakresem stosowania
dyrektywy Rady 89/106/EWG z dnia 21 grudnia 1988 r. w sprawie zbliżenia przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych
państw członkowskich odnoszących się do wyrobów budowlanych, zmienionej rozporządzeniem (WE) nr 1882/2003.
4)
Decyzja Rady 93/465/EWG z dnia 22 lipca 1993 r. dotycząca modułów stosowanych w różnych fazach procedur oceny zgodności oraz
zasad umieszczania i używania oznakowania zgodności CE, które mają być stosowane w dyrektywach harmonizacji technicznej, wyklucza
fakultatywne umieszczenie oznakowania CE na produkcie nieobjętym zakresem stosowania dyrektywy, na mocy której jest ono umieszczone,
chociażby produkt ten spełniał wymogi techniczne przez nią określone.
Podpisy
*
Język postępowania: niderlandzki.