CELEX: 61988CJ0365
Σύμβαση των Βρυξελλών
Άρθρο 6, περίπτωση 2)
Προσεπίκληση του δικονομικού εγγυητή

Με απόφαση της 9ης Δεκεμβρίου 1988, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 15 Δεκεμβρίου 1988, και κατ' εφαρμογήν του πρωτοκόλλου της 3ης Ιουνίου 1971 για την ερμηνεία από το Δικαστήριο της Συμβάσεως της 27ης Σεπτεμβρίου 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις ( στο εξής: Σύμβαση ), το Hoge Raad der Nederlanden υπέβαλε τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 6, αρχή και περίπτωση 2, της εν λόγω Συμβάσεως.
Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Kongress Agentur Hagen GmbH (στο εξής: Hagen) με έδρα το Ντύσελντορφ (Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ), και της Zeehaghe BV με έδρα τη Χάγη ( Κάτω Χώρες ).
Από τη δικογραφία προκύπτει ότι κατόπιν της ακυρώσεως, εκ μέρους της Hagen, της κρατήσεως μεγάλου αριθμού δωματίων ξενοδοχείου στην εταιρία Zeehaghe, στην οποία η Hagen είχε προβεί κατ' εντολήν και για λογαριασμό της εταιρίας Garant Schuhgilde e.G. (στο εξής: Schuhgilde) του Ντύσελντορφ, η Zeehaghe ενήγαγε τη Hagen ενώπιον του Rechtbank της Χάγης ζητώντας να της καταβάλει ένα χρηματικό ποσό, πλέον τόκων και εξόδων, λόγω μη εκπληρώσεως των συμβατικών της υποχρεώσεων. Η Hagen ζήτησε από το επιληφθέν δικαστήριο να κηρυχθεί αναρμόδιο προς εκδίκαση της διαφοράς και, επικουρικώς, να προσεπικληθεί ως δικονομικός εγγυητής η εταιρία Schuhgilde, υπό την ιδιότητα της ως εντολέα της εναγομένης.
Το Rechtbank απέρριψε το αίτημα προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, κρίνοντας ότι η αποδοχή του θα καθυστερούσε και θα περιέπλεκε την κύρια δίκη, οπότε η Hagen άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Gerechtshof της Χάγης, υποστηρίζοντας ότι το άρθρο 6, περίπτωση 2, της Συμβάσεως υποχρεώνει το δικαστήριο της κύριας δίκης να επιτρέψει την προσεπίκληση του δικονομικού εγγυητή ή άλλη προσεπίκληση, « εκτός αν μόνος σκοπός τους ήταν να απομακρύνουν τον εγγυητή ή τον προσεπικαλούμενο από το δικαστήριο που θα είχε διεθνή δικαιοδοσία στην περίπτωση τους », εξαίρεση η οποία προβλέπεται στην ίδια αυτή διάταξη.
Το Gerechtshof απέρριψε αυτόν τον λόγο εφέσεως και επικύρωσε την απόφαση του Rechtbank, κρίνοντας ότι το άρθρο 6 δεν δημιουργεί υποχρέωση αλλά προβλέπει απλώς την ευχέρεια του δικαστηρίου να δεχθεί την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή.
Η Hagen άσκησε αναίρεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Hoge Raad der Nederlanden, το οποίο αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:
« Α —
Στην περίπτωση που ο εναγόμενος, ο οποίος έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους, ενάγεται, δυνάμει του άρθρου 5, αρχή και περίπτωση 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών ενώπιον δικαστηρίου άλλου συμβαλλομένου κράτους, παρέχει το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, της Συμβάσεως των Βρυξελλών στο δικαστήριο αυτό την αρμοδιότητα να κρίνει επί αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή που υποβάλλει ο εναγόμενος κατά προσώπου το οποίο έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του εν λόγω δικαστηρίου;
Β —
Πρέπει το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, της Συμβάσεως των Βρυξελλών να νοηθεί υπό την έννοια ότι επιβάλλει στο δικαστήριο να συναινέσει στην προσεπίκληση του δικονομικού εγγυητή, εκτός αν συντρέχει η περίπτωση της εξαιρέσεως που προβλέπεται στην εν λόγω διάταξη;
Γ —
Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ανωτέρω υπό Β ερώτημα: μπορεί το δικαστήριο να εφαρμόσει τους δικονομικούς κανόνες της εθνικής του νομοθεσίας προκειμένου να κρίνει κατά πόσο πρέπει να γίνει δεκτή αίτηση αδείας για την προσεπίκληση του δικονομικού εγγυητή, ή μήπως από τις διατάξεις της Συμβάσεως των Βρυξελλών πρέπει να νοηθεί ότι το δικαστήριο οφείλει να εξετάσει την αίτηση αυτή υπό το φως κριτηρίων διαφορετικών από εκείνα που θεσπίζει το εθνικό δικονομικό του δίκαιο και, αν ναι, ποια είναι τα κριτήρια αυτά;»
Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της κυρίας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.
Επί του πρώτου ερωτήματος
Το πρώτο ερώτημα αφορά την περίπτωση κατά την οποία στο αρμόδιο δικαστήριο κατά το άρθρο 5, αρχή και περίπτωση 1, της Συμβάσεως, το οποίο εισάγει παρέκκλιση από τη γενική αρχή του άρθρου 2, υποβάλλεται από τον εναγόμενο αίτηση προσεπικλήσεως, ως δικονομικού εγγυητή, προσώπου το οποίο έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του εν λόγω δικαστηρίου.
Η ενάγουσα της κύριας δίκης και τα μέρη που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο συνάγουν από την εν γένει διατύπωση του κειμένου του άρθρου 6, περίπτωση 2, ότι ο κανόνας ότι ένα πρόσωπο μπορεί να αχθεί, προκειμένου περί αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, ενώπιον του « δικαστηρίου της κύριας δίκης », ισχύει ανεξαρτήτως της βάσεως διεθνούς δικαιοδοσίας στην οποία στηρίχθηκε η υπαγωγή της διαφοράς στο δικαστήριο της κύριας δίκης.
Υπενθυμίζεται προκαταρκτικώς ότι το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, το οποίο περιλαμβάνεται στο τμήμα 2 της Συμβάσεως, το οποίο αφορά τις ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας, αποτελεί, όπως και το άρθρο 5, αρχή και περίπτωση 1, εξαίρεση από τον κανόνα της διεθνούς δικαιοδοσίας των δικαστηρίων του κράτους της κατοικίας του εναγομένου, ο οποίος διατυπώνεται στο άρθρο 2.
Το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, προβλέπει ειδικές βάσεις διεθνούς δικαιοδοσίας, των οποίων η επιλογή εξαρτάται από την επιλογή του ενάγοντος λόγω της υπάρξεως, σε ορισμένες σαφώς προσδιορισμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στενού συνδέσμου μεταξύ μιας διαφοράς και του δικαστηρίου ενώπιον του οποίου αυτή μπορεί να αχθεί για τη λυσιτελή οργάνωση της δίκης ( απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 1978, Somafer SA κατά Saar-Ferngas AG,
33/78, Jurispr. 1978, σ. 2183
). Η Σύμβαση καθιστά έτσι δυνατή την υπαγωγή του συνόλου μιας διαφοράς στο ίδιο δικαστήριο. Κατά συνέπεια, το στοιχείο της συναφείας μεταξύ της αιτήσεως επί της ουσίας και της αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή αρκεί για να αναγνωριστεί η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου στο οποίο υποβάλλεται αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, όποια και αν είναι η βάση της διεθνούς δικαιοδοσίας του δικαστηρίου όσον αφορά την κύρια δίκη από την άποψη αυτή, η διεθνής δικαιοδοσία που προβλέπεται στο άρθρο 2 και εκείνη που προβλέπεται στο άρθρο 5 είναι ισοδύναμες.
Συνεπώς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, σε περίπτωση που ο εναγόμενος, ο οποίος έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους, ενάγεται, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 5, αρχή και περίπτωση 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών, ενώπιον δικαστηρίου άλλου συμβαλλομένου κράτους, το δικαστήριο αυτό είναι επίσης αρμόδιο να κρίνει, δυνάμει του άρθρου 6, αρχή και περίπτωση 2, της Συμβάσεως, επί αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, η οποία υποβάλλεται κατά προσώπου το οποίο έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του δικαστηρίου της κύριας δίκης.
Επί του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος
Με τα δύο αυτά ερωτήματα ζητείται να διευκρινιστεί αν το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, της Συμβάσεως υποχρεώνει το δικαστήριο να δεχθεί την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, εφόσον αυτή δεν υποβλήθηκε με σκοπό να απομακρύνει τον προσεπικαλούμενο από το δικαστήριο που θα είχε διεθνή δικαιοδοσία στην περίπτωση του ή αν, αντιθέτως, το δικαστήριο μπορεί να εκτιμήσει το παραδεκτό της αιτήσεως υπό το φως των εθνικών δικονομικών κανόνων.
Η ενάγουσα της κύριας δίκης, η γαλλική κυβέρνηση και η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας εκλαμβάνουν το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, ως αυτοτελή διάταξη. Κατά τη γνώμη τους, το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται για λόγους ορθής απονομής της δικαιοσύνης: η πλήρης έννομη προστασία την οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να εξασφαλίζουν στους διαδίκους, όταν ένα δικαστήριο τους είναι αρμόδιο, δεν μπορεί να περιορίζεται από την εφαρμογή εθνικών δικονομικών κανόνων.
Κατά την έγγραφη διαδικασία, η Επιτροπή τάχθηκε υπέρ της λύσεως αυτής, η οποία, κατά τη γνώμη της, παρουσιάζει το πλεονέκτημα της απλότητας και εξασφαλίζει την ομοιόμορφη εφαρμογή της Συμβάσεως: το εθνικό δικκαστήριο που επιλαμβάνεται της διαφοράς υποχρεούται να δεχθεί την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή.
Κατά την προφορική διαδικασία, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η διεθνής δικαιοδοσία του δικαστηρίου αποτελεί μία μόνο από τις προϋποθέσεις του παραδεκτού της αιτήσεως το επιληφθέν δικαστήριο κρίνει καταρχάς επί της υπάρξεως διεθνούς δικαιοδοσίας κατά τις διατάξεις της Συμβάσεως και κατόπιν εξετάζει κατά πόσον η αίτηση πληροί τις λοιπές προϋποθέσεις προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή που καθορίζονται από το δίκαιο του forum.
Υπογραμμίζεται ότι σκοπός της Συμβάσεως δεν είναι η ενοποίηση των δικονομικών κανόνων αλλά η κατανομή της διεθνούς δικαιοδοσίας όσον αφορά την επίλυση των αστικών και εμπορικών διαφορών στις ενδοκοινοτικές σχέσεις, καθώς και η διευκόλυνση της εκτελέσεως των δικαστικών αποφάσεων. Πρέπει, επομένως, να διακρίνεται σαφώς η διεθνής δικαιοδοσία από τις προϋποθέσεις του παραδεκτού της αιτήσεως.
'Ετσι, όσον αφορά την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, περιορίζεται στον προσδιορισμό του αρμοδίου δικαστηρίου Kat δεν αναφέρεται καθόλου σ' αυτές καθαυτές τις προϋποθέσεις του παραδεκτού της αιτήσεως.
Εξάλλου, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, προκειμένου για δικονομικούς κανόνες, τα ανακύπτοντα ζητήματα κρίνονται σύμφωνα με τους εθνικούς κανόνες που εφαρμόζει το εθνικό δικαστήριο ( βλέπε ιδίως, όσον αφορά, αφενός, την έννοια της εκκρεμοδικίας, την απόφαση της 7ης Ιουνίου 1984, Zeiger κατά Salinitri,
129/83, Συλλογή 1984, σ. 2397
, και, αφετέρου, τις προϋποθέσεις εκτελέσεως αλλοδαπής αποφάσεως, τις αποφάσεις της 2ας Ιουλίου 1985, Deutsche Genossenschaftsbank κατά SA Brasseries du Pêcheur,
148/84, Συλλογή 1985, σ. 1981
, και της 4ης Φεβρουαρίου 1988, Hoffmann κατά Krieg,
145/86, Συλλογή 1988, σ. 645
).
Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι η εφαρμογή των εθνικών δικονομικών κανόνων δεν μπορεί να θίξει την πρακτική αποτελεσματικότητα της Συμβάσεως. Πράγματι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο ιδίως με την απόφαση της 15ης Νοεμβρίου 1983, Duijnstee (
288/82, Συλλογή 1983, σ. 3663
), το δικαστήριο δεν μπορεί να εφαρμόσει τις προϋποθέσεις παραδεκτού που προβλέπονται από το εθνικό δίκαιο όταν οι προϋποθέσεις αυτές έχουν ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της εφαρμογής των κανόνων περί διεθνούς δικαιοδοσίας που προβλέπει η Σύμβαση.
Έτσι, η απόρριψη αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή δεν μπορεί να στηριχθεί ρητώς ή σιωπηρώς στο γεγονός ότι οι προσεπικαλούμενοι διαμένουν ή έχουν την κατοικία τους σε συμβαλλόμενο κράτος διαφορετικό από το κράτος του δικαστηρίου της κύριας δίκης.
Συνεπώς, στο δεύτερο και το τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, έχει την έννοια ότι το εθνικό δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να δεχθεί την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή αλλά μπορεί να εφαρμόσει τους δικονομικούς κανόνες του εθνικού του δικαίου προκειμένου να κρίνει επί του παραδεκτού της αιτήσεως, υπό την επιφύλαξη ότι δεν θίγεται η πρακτική αποτελεσματικότητα της Συμβάσεως ως προς το θέμα αυτό και ότι, ειδικότερα, η απόρριψη της αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή δεν στηρίζεται στο γεγονός ότι ο δικονομικός εγγυητής διαμένει ή έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του δικαστηρίου της κύριας δίκης.
Επί των δικαστικών εξόδων
Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, η κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),
κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Hoge Raad der Nederlanden, αποφαίνεται:

1)
Σε περίπτωση που ο εναγόμενος, ο οποίος έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους, ενάγεται, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 5, αρχή και περίπτωση 1, της Συμβάσεως των Βρυξελλών, ενώπιον δικαστηρίου άλλου συμβαλλομένου κράτους, το δικαστήριο αυτό είναι επίσης αρμόδιο, δυνάμει του άρθρου 6, αρχή και περίπτωση 2, της Συμβάσεως, να κρίνει επί αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή, η οποία υποβάλλεται κατά προσώπου το οποίο έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του δικαστηρίου της κύριας δίκης.

2)
Το άρθρο 6, αρχή και περίπτωση 2, έχει την έννοια ότι το εθνικό δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να δεχθεί την αίτηση προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή αλλά μπορεί να εφαρμόσει τους δικονομικούς κανόνες του εθνικού του δικαίου προκειμένου να κρίνει επί του παραδεκτού της αιτήσεως, υπό την επιφύλαξη ότι δεν θίγεται η πρακτική αποτελεσματικότητα της Συμβάσεως ως προς το θέμα αυτό και ότι, ειδικότερα, η απόρριψη της αιτήσεως προσεπικλήσεως του δικονομικού εγγυητή δεν στηρίζεται στο γεγονός ότι ο δικονομικός εγγυητής διαμένει ή έχει την κατοικία του στο έδαφος συμβαλλομένου κράτους διαφορετικού από το κράτος του δικαστηρίου της κύριας δίκης.

Slynn
Joliét
Rodríguez Iglesias
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 15 Μαΐου 1990.
Ο γραμματέας
J.-G. Giraud
Ο πρόεδρος του πρώτου τμήματος
Gordon Slynn
(
*1
)	Γλώσσα διαδικασίας: η ολλανδική.