CELEX: 62016CJ0303
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Sitt Direttiva tal-VAT
Direttiva 2006/112/KE
Xogħlijiet ta’ kostruzzjoni
Dipartimenti Franċiżi extra-Ewropej
Dispożizzjonijiet magħmula applikabbli bid-dritt nazzjonali
Tranżazzjonijiet ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni fuq immobbli
Klassifikazzjoni bħala tranżazzjoni unika
Nuqqas ta’ ġurisdizzjoni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 5(5) u tal-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva tal-Kunsill 77/388/KEE, tas-17 ta’ Mejju 1977, fuq l-armonizzazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri dwar taxxi fuq id-dħul mill-bejgħ – Sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud: bażi uniformi ta’ stima (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 23), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 95/7/KE, tal-10 ta’ April 1995 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 9, Vol. 1, p. 274) (iktar ’il quddiem is-“Sitt Direttiva”), kif ukoll tal-Artikolu 14(3) u tal-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-Kunsill 2006/112/KE, tat-28 ta’ Novembru 2006, dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (
ĠU 2006, L 347, p. 1
, iktar ’il quddiem id-“Direttiva tal-VAT”), li ssostitwixxiet, b’effett mill-1 ta’ Jannar 2007, is-Sitt Direttiva.
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Solar Electric Martinique u l-ministre des Finances et des Comptes publics (ministru tal-finanzi u tal-kontabbiltà pubblika, Franza) dwar stimi ta’ taxxa fuq il-valur miżjud (VAT) li l-kumpannija ġiet suġġetta għalihom għall-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2005 sal-31 ta’ Diċembru 2007.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 3 tas-Sitt Direttiva, intitolat “Applikazzjoni territorjali”, jipprovdi:
“1.   [G]ħall-iskop ta’ din id-Direttiva:
–
‘territorju ta’ Stat Membru’ tfisser it-territorju tal-pajjiż kif iddefinit għal kull Stat Membru fil-paragrafi 2 u 3,
[…]
3.   It-territorji li ġejjin ta’ Stati Membri individwali jitħallew barra mit-territorju tal-pajjiż:
[…]
It-territorji li ġejjin ta’ Stati Membri individwali jitħallew barra ukoll mit-territorju tal-pajjiż:
[…]
–
Ir-Repubblika Franċiża:
id-dipartimenti barranin [id-dipartimenti extra-Ewropej]
[…]”
L-Artikolu 5 tas-Sitt Direttiva, intitolat “Provvista ta’ oġġetti [Kunsinna ta’ oġġetti]”, jipprovdi:
“1.   ‘Provvista ta’ oġġetti’ tfisser it-trasferiment tad-dritt ta’ sid li jiddisponi minn proprjetà korporali.
[…]
5.   L-Istati Membri jistgħu jikkunsidraw li jagħtu ċertu xogħolijiet ta’ kostruzzjoni biex ikunu provvisti fis-sens ta’ paragrafu 1.
[…]”
L-Artikolu 6 tas-Sitt Direttiva, intitolat “Provvista ta’ servizzi”, fil-paragrafu (1) tiegħu jipprovdi:
“1.   ‘Provvista tas-servizzi’ tfisser kull operazzjoni [tranżazzjoni] li ma tikkostitwix provvista ta’ oġġetti [kunsinna ta’ oġġetti] skond it-tifsira ta’ l-Artikolu 5.
Operazzjonijiet bħal dawn jistgħu jinkludu
inter alia
:
–
assenjazzjoni ta’ proprjetà inkorporali, kemm jekk hija u kemm jekk mhix suġġetta għal att li jikkostitwixxi titolu,
–
obbligazzjoni biex ma jsirx jew biex ikun tollerat att jew sitwazzjoni,
–
l-eżekuzzjoni ta’ servizzi skond ordni magħmula minn jew f’isem awtorità pubblika jew skond il-liġi.”
Skont l-Artikolu 6(1)(c) tad-Direttiva tal-VAT, din ma tapplikax għad-dipartimenti Franċiżi extra-Ewropej.
L-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT irriproduċa l-formulazzjoni tal-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva.
Skont l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-VAT, titqies bħala “provvista ta’ servizzi” kwalunkwe tranżazzjoni li ma tikkostitwixxix kunsinna ta’ oġġetti.
Id-dritt Franċiż
Skont il-paragrafu 1 tal-punt IV tal-Artikolu 256 tal-code général des impôts (kodiċi ġenerali tat-taxxi, iktar ’il quddiem il-“KĠT”), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għat-taxxi inkwistjoni fil-kawża prinċipali, “ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni għandhom jitqiesu bħala provvista ta’ servizzi suġġetti għall-[VAT].”
L-Artikolu 266 ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“1.   L-ammont taxxabbli huwa kkostitwit:
[…]
f)
Għax-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, mill-prezz tal-kuntratti, stimi jew fatturi;
[…]”
L-Artikolu 268 bis ta’ dan il-kodiċi jipprovdi:
“Meta persuna twettaq simultanjament tranżazzjonijiet li huma relatati ma’ diversi kategoriji previsti fl-artikoli ta’ dan il-kapitolu, id-dħul mill-bejgħ tagħha għandu jiġi stabbilit billi għal kull grupp ta’ tranżazzjonijiet jiġu applikati r-regoli stabbiliti minn dawn l-artikoli.”
Skont l-Artikolu 295 tal-KĠT:
“1.   Huma eżentati mill-[VAT]:
[…]
5°
Fid-dipartimenti ta’ Guadeloupe, ta’ Martinique u ta’ Réunion:
a.
L-importazzjonijiet ta’ […] prodotti li l-lista tagħhom hija stabbilita permezz ta’ digrieti konġunti tal-ministru tal-ekonomija u tal-finanzi u tal-ministru […] inkarigat mid-dipartimenti extra-Ewropej;
b.
Il-bejgħ […] tal-prodotti ta’ produzzjoni lokali simili għal dawk li l-importazzjoni tagħhom fid-dipartimenti hawn fuq imsemmija huwa eżentat mid-dispożizzjonijiet preċedenti;
[…]”
Il-punt I tal-Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV ta’ dan il-kodiċi jsemmi, fost il-prodotti li jistgħu jiġu importati fid-dipartimenti ta’ Guadeloupe, ta’ Martinique u ta’ Réunion mingħajr ma jkunu suġġetti għall-VAT, l-“apparat semikonduttur fotosensittiv, inklużi ċelloli fotovoltajċi anki meta jkunu inkorporati f’moduli jew ikkostitwiti f’pannelli”.
It-tilwima fil-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Solar Electric Martinique, li bħala attività għandha b’mod partikolari l-bejgħ u l-installazzjoni ta’ apparat relatat mal-enerġija solari fid-dipartiment ta’ Martinique, issuġġettat għall-VAT l-operazzjonijiet ta’ installazzjoni fuq il-bejt ta’ bini domestiku ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari biss fir-rigward tal-kost tas-servizzi ta’ installazzjoni.
Wara verifika li tirrigwarda l-perijodu mill-1 ta’ Jannar 2005 sal-31 ta’ Diċembru 2007, l-amministrazzjoni fiskali qieset li dawn l‑operazzjonijiet kellhom in-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u kellhom, konsegwentement, jinkludu l-kost tal-apparat ipprovdut. Konsegwentement, din l-amministrazzjoni ikkoreġiet il-bażi taxxabbli ta’ dawn it-tranżazzjonijiet.
Fil-21 ta’ Settembru 2010, Solar Electric Martinique ressqet rikors quddiem it-tribunal administratif de Fort-de-France (qorti amministrattiva ta’ Fort-de-France, Franza) intiż għall-kanċellament tal-istimi tal-VAT li ġiet suġġetta għalihom bħala riżultat ta’ din il-korrezzjoni.
Peress li t-talba tagħha ġiet miċħuda permezz ta’ deċiżjoni tas-26 ta’ Ġunju 2012, Solar Electric Martinique appellat minn din tal-aħħar quddiem il-cour administrative d’appel de Bordeaux (qorti amministrattiva tal-appell ta’ Bordeaux, Franza), li, permezz ta’ sentenza tal-10 ta’ Lulju 2014, ċaħdet l-azzjoni mressqa quddiemha.
Solar Electric Martinique appellat fil-kassazzjoni quddiem il‑Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza), u dan billi b’mod partikolari sostniet li l-imsemmija qorti amministrattiva tal-appell kienet wettqet żball ta’ liġi meta qieset li x-xogħlijiet ta’ installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal‑ilma solari li hija kienet wettqet kienu jikkostitwixxu xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, minkejja li dan l-apparat seta’ jitpoġġa mingħajr ma jiġu kkawżati danni gravi għall-bini kkonċernat, u li normalment ma kinux parti mill-kostruzzjoni tal-bini.
Il-qorti tar-rinviju tispjega li t-tranżazzjonijiet ta’ bejgħ u ta’ installazzjoni ta’ apparat imsemmija fl-Artikolu 295 tal-KĠT u fil-punt I tal-Artikolu 50 duodecies tal-Anness IV ta’ dan il-kodiċi ma humiex suġġetti għall-VAT ħlief għall-kost tal-operazzjonijiet ta’ installazzjoni, bl-esklużjoni tal-kost tal-akkwist tal-apparat, sakemm ma jitqiesx li dawn l-operazzjonijiet ta’ installazzjoni għandhom in-natura ta’ servizzi ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, u għaldaqstant ikunu suġġetti għall-VAT fuq il-prezz kollu ffatturat lix-xerrej.
Din il-qorti tippreċiża li, filwaqt li l-Artikolu 295 tal-KĠT japplika biss fid-dipartimenti extra-Ewropej, jiġifieri barra mill-kamp ta’ applikazzjoni
ratione loci
tas-Sitt Direttiva, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 256 ta’ dan il-kodiċi relatati max-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni japplikaw ukoll fi Franza metropolitana u jiżguraw it-traspożizzjoni fid-dritt Franċiż tal‑Artikolu 5(5) u tal-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva, li d‑dispożizzjonijiet tagħhom ġew riprodotti fl-Artikolu 14(3) u fl‑Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-VAT.
Skont il-qorti tar-rinviju, hemm lok għal applikazzjoni uniformi tad-dispożizzjonijiet ta’ dawn id-direttivi fi ħdan l-Unjoni Ewropea. Għalhekk, minkejja li l-kawża li hija għandha tiddeċiedi tirrigwarda tranżazzjonijiet li seħħew barra mill-kamp ta’ applikazzjoni
ratione loci
ta’ dawn id-direttivi, tqum il-kwistjoni dwar jekk il-bejgħ u l-installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fuq bini jew bil-għan li binjiet jiġu pprovduti bl-elettriku jew bl-ilma sħun jikkostitwixxux tranżazzjoni unika li għandha n-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, fis-sens tal-imsemmija direttivi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (kunsill tal-istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari segwenti:
“[I]l-bejgħ u l-installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fuq binjiet jew bil-għan li binjiet jiġu pprovduti bl-elettriku jew bl‑ilma sħun jikkostitwixxu[…] operazzjoni unika [tranżazzjoni unika] li għandha n-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni fis-sens tal-Artikolu 5(5) u l-Artikolu 6(1) tas‑[Sitt Direttiva] li saru l-Artikolu 14(3) u l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-[VAT]?”
Fuq il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-fatti li wasslu għat-tilwima fil-kawża prinċipali jseħħu kollha fid-dipartiment ta’ Martinique, li huwa wieħed mid-dipartimenti extra-Ewropej tar-Repubblika Franċiża.
Skont l-Artikolu 3(3) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 6(1)(c) tad-Direttiva dwar il-VAT, dawn id-dipartimenti huma espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn id-direttivi.
F’dan ir-rigward għandu jitfakkar li l-Qorti tal-Ġustizzja ddikjarat diversi drabi li hija għandha l-ġurisdizzjoni sabiex tagħti deċiżjoni preliminari li tirrigwarda dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet fejn il-fatti fil-kawża prinċipali ma kinux jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni, iżda fejn l-imsemmija dispożizzjonijiet ta’ dan id-dritt ikunu saru applikabbli permezz tad-dritt nazzjonali minħabba rinviju minn dan tal-aħħar lejn il-kontenut tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal-21 ta’ Diċembru 2011, Cicala,
C‑482/10
,
EU:C:2011:868
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat-18 ta’ Ottubru 2012, Nolan,
C‑583/10
,
EU:C:2012:638
, punt
).
Fil-fatt, meta leġiżlazzjoni nazzjonali tikkonforma ruħha, għas-soluzzjonijiet li hija tipprovdi għal sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tal-att tal-Unjoni kkonċernat, ma’ dawk stabbiliti mill-imsemmi att, ikun jeżisti interess ċert tal-Unjoni li d-dispożizzjonijiet meħuda minn dak l-att jingħataw interpretazzjoni uniformi, u dan sabiex jiġu evitati diskrepanzi futuri fl-interpretazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-7 ta’ Lulju 2011, Agafiţei et,
C‑310/10
,
EU:C:2011:467
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat-18 ta’ Ottubru 2012, Nolan,
C‑583/10
,
EU:C:2012:638
, punt
).
Għalhekk, interpretazzjoni, mill-Qorti tal-Ġustizzja, tad-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni f’sitwazzjonijiet li ma jaqgħux taħt il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan tal-aħħar hija ġġustifikata meta dawn id-dispożizzjonijiet ikunu saru applikabbli għal tali sitwazzjonijiet permezz tad-dritt nazzjonali b’mod dirett u inkundizzjonat, bil-għan li jiġi żgurat trattament identiku għal dawn is-sitwazzjonijiet u għal dawk li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-21 ta’ Diċembru 2011, Cicala,
C‑482/10
,
EU:C:2012:868
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’din il-kawża, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk tqum il-kwistjoni dwar jekk il-bejgħ u l‑installazzjoni ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari fuq bini jew bil-għan li binjiet jiġu pprovduti bl-elettriku jew bl-ilma sħun jikkostitwixxux tranżazzjoni unika li għandha n-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, fis-sens tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT, filwaqt li tippreċiża, minn naħa, li l-Artikolu 256 tal-KĠT jiżgura t-traspożizzjoni tad-dispożizzjonijiet rilevanti tal-imsemmija direttivi fid-dritt nazzjonali u, min-naħa l-oħra, li dawn il-kunċetti jkollhom l-istess portata f’dak li jikkonċerna d-dipartimenti extra-Ewropej, li huma territorji espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmija direttivi.
L-eżistenza ta’ interess tal-Unjoni sabiex, bl-għan li jiġu evitati diverġenzi ta’ interpretazzjoni fil-futur, il-kunċett ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni kif ukoll dak ta’ tranżazzjoni unika li għandha n-natura ta’ xogħlijiet ta’ kostruzzjoni jiġu interpretati b’mod uniformi hija ċertament konċepibbli.
Madankollu, hekk kif enfasizza l-Avukat Ġenerali fil-punti 41 sa 44 tal-konklużjonijiet tiegħu, fl-ewwel lok, id-dispożizzjonijiet rilevanti tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT ma jistgħux jitqiesu li ġew trasposti mill-Artikolu 256 tal-KĠT.
Fil-fatt, filwaqt li l-Artikolu 5(5) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 14(3) tad-Direttiva tal-VAT jistabbilixxu l-possibbiltà għall-Istat Membri li jqisu bħala provvista t-twettiq ta’ ċerti xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, l-Artikolu 256 tal-KĠT għall-kuntrarju jipprevedi li x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni huma kklassifikati bħala provvisti ta’ servizzi.
Fit-tieni lok, l-Artikoli 256 u 295 tal-KĠT ma jistgħux jikkostitwixxu, fis-sens tal-ġurisprudenza mfakkra fil-punt 27 tas-sentenza preżenti, riferiment dirett u inkundizzjonat għall-imsemmija dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dawn id-direttivi.
Minn naħa, l-għażla magħmula fl-Artikolu 256 tal-KĠT ma tippermettix li,
a contrario
, wieħed jinferixxi li x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni, wara kollox bħall-operazzjonijiet kollha li ma jikkostitwixxux kunsinna ta’ oġġetti, jaqgħu taħt l-Artikolu 6(1) tas-Sitt Direttiva u l-Artikolu 24(1) tad-Direttiva tal-VAT.
Min-naħa l-oħra, meta jagħti sistema ta’ eżenzjoni derogatorja mir-regoli applikabbli fit-territorju metropolitan Franċiż lill-kunsinni ta’ oġġetti mwettqa f’territorji espressament esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni tas-Sitt Direttiva u tad-Direttiva tal-VAT, l-Artikolu 295 tal-KĠT ma jistax jitqies li qiegħed iwettaq riferiment dirett u inkundizzjonat għad-dispożizzjonijiet ta’ dawn id-direttivi.
Barra minn hekk, it-talba għal deċiżjoni preliminari tressqet speċifikament għaliex, fir-rigward tad-dipartimenti extra-Ewropej li fil-konfront tagħhom is-Sitt Direttiva u d-Direttiva tal-VAT ma japplikawx, jeżistu dispożizzjonijiet speċjali li jipprevedu l-eżenzjoni tal-bejgħ ta’ pannelli fotovoltajċi u ta’ tisħin tal-ilma solari.
Konsegwentement, fir-rigward tas-soluzzjonijiet mogħtija għal sitwazzjonijiet li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-atti tal-Unjoni kkonċernati, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma hijiex konformi ma dawk magħżula kemm mis-Sitt Direttiva kif ukoll mid-Direttiva tal-VAT, sa fejn din tagħti eżenzjoni li ma hijiex prevista minn dawn id-direttivi. Għaldaqstant wieħed ma jistax jikkunsidra li d-dispożizzjonijiet tal-imsemmija direttivi saru applikabbli mid-dritt nazzjonali b’mod dirett u inkundizzjonat għal sitwazzjonijiet li ma jaqgħux fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dawn l-istess direttivi.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għad-domanda magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat).
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas‑sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Il-Ħames Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tagħti risposta għad-domanda magħmula mill-Conseil d’État (kunsill tal-istat, Franza), permezz ta’ deċiżjoni tal-20 ta’ Mejju 2016.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.