CELEX: 62017CJ0689
Prejudiciële verwijzing
Milieu
Overbrenging van afval
Verordening (EG) nr. 1013/2006
Afvalstoffen die onder de procedure van voorafgaande schriftelijke kennisgeving en toestemming vallen
Overbrengingen binnen de Europese Unie
Artikel 1, lid 3, onder b)
Uitsluiting van de werkingssfeer
Afvalstoffen die aan boord van schepen zijn ontstaan
Afvalstoffen aan boord van een schip als gevolg van averij

Het verzoek om een prejudiciële beslissing betreft de uitlegging van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen (
PB 2006, L 190, blz. 1
).
Dit verzoek is ingediend in het kader van een geding tussen Conti 11. Container Schiffahrts-GmbH & Co. KG MS „MSC Flaminia” (hierna: „Conti”) en het Land Niedersachsen (deelstaat Nedersaksen, Duitsland) over de verplichting die door het Land Niedersachsen aan Conti is opgelegd om een kennisgevingsprocedure te volgen voor het vervoer van afvalstoffen die zich ten gevolge van averij aan boord van het schip
MSC Flaminia
(hierna: „
Flaminia
”) bevonden.
Toepasselijke bepalingen
Recht van de Unie
De afvalrichtlijnen
Artikel 1, lid 1, van richtlijn 2006/12/EG van het Europees Parlement en de Raad van 5 april 2006 betreffende afvalstoffen (
PB 2006, L 114, blz. 9
) bepaalde:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
a)
‚afvalstof:’ elke stof of elk voorwerp behorende tot de in bijlage I genoemde categorieën waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen;
[...]”
Artikel 3 van richtlijn 2008/98/EG van het Europees Parlement en de Raad van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen (
PB 2008, L 312, blz. 3
), waarbij richtlijn 2006/12 is ingetrokken, bepaalt:
„In deze richtlijn wordt verstaan onder:
1)
‚afvalstof’: elke stof of elk voorwerp waarvan de houder zich ontdoet, voornemens is zich te ontdoen of zich moet ontdoen;
[...]”
Verordening nr. 1013/2006
De overwegingen 1, 7 en 14 van verordening nr. 1013/2006 luiden:
„(1)
Hoofddoel en belangrijkste onderdeel van deze verordening is de bescherming van het milieu; de effecten van de verordening op de internationale handel zijn van bijkomend belang.
[...]
(7)
Het is van belang het toezicht en de controle op de overbrenging van afvalstoffen te organiseren en te reguleren op een wijze die rekening houdt met de noodzaak de kwaliteit van het milieu en de gezondheid van de mens in stand te houden, te beschermen en te verbeteren en die bevorderlijk is voor een uniformere toepassing van de verordening in de gehele [Unie].
[...]
(14)
In het geval van overbrenging van voor verwijdering bestemde afvalstoffen en van niet in de bijlagen III, III A en III B vermelde, voor nuttige toepassing bestemde afvalstoffen is het wenselijk het toezicht en de controle optimaal te maken door voor die overbrenging voorafgaande schriftelijke toestemming te vereisen. Een dergelijke procedure dient ook te voorzien in een voorafgaande kennisgeving, zodat de bevoegde autoriteiten zich goed op de hoogte kunnen stellen en alle nodige maatregelen kunnen treffen ter bescherming van de gezondheid van de mens en het milieu. Voorts dienen deze autoriteiten de mogelijkheid te krijgen op goede gronden bezwaar te maken tegen de overbrenging.”
Artikel 1 van deze verordening bepaalt:
„1.   In deze verordening worden de procedures en controleregelingen voor de overbrenging van afvalstoffen vastgelegd, naargelang van de herkomst, de bestemming en de route van de overbrenging, het soort overgebrachte afvalstoffen en het soort behandeling dat de afvalstoffen op de plaats van bestemming ondergaan.
[...]
3.   Onder deze verordening vallen niet:
a)
het lossen aan wal van door gewone exploitatie van schepen en offshore-platforms ontstane afvalstoffen, inbegrepen afvalwater en residuen, voor zover die afvalstoffen vallen onder het Internationaal verdrag ter voorkoming van verontreiniging door schepen [ondertekend te Londen op 2 november 1973, zoals aangevuld door het protocol van 17 februari 1978] (Marpol 73/78), of onder andere bindende internationale rechtsinstrumenten;
b)
afvalstoffen die aan boord van voertuigen, treinen, vliegtuigen en schepen zijn ontstaan, totdat zij met het oog op nuttige toepassing of verwijdering gelost zijn;
[...]”
Artikel 2 van deze verordening luidt:
„Voor de toepassing van deze verordening wordt verstaan onder:
1)
‚afvalstoffen’: afvalstoffen als omschreven in artikel 1, lid 1, onder a), van [richtlijn 2006/12];
[...]
34)
‚overbrenging’: het vervoer van voor nuttige toepassing of verwijdering bestemde afvalstoffen [...]
[...]”.
Artikel 3, lid 1, van deze verordening luidt:
„Overbrengingen van de volgende afvalstoffen vallen onder de procedure van voorafgaande schriftelijke kennisgeving en toestemming, als vastgelegd in deze titel:
a)
indien bestemd voor verwijdering:
alle afvalstoffen;
b)
indien bestemd voor nuttige toepassing:
i)
de afvalstoffen van bijlage IV, inclusief inter alia de afvalstoffen die worden genoemd in de bijlagen II en VIII bij het Verdrag van Bazel [inzake de beheersing van de grensoverschrijdende overbrenging van gevaarlijke afvalstoffen en de verwijdering ervan, gesloten op 22 maart 1989, goedgekeurd namens de Europese Economische Gemeenschap bij besluit 93/98/EEG van de Raad van 1 februari 1993 (
PB 1993, L 39, blz. 1
)];
ii)
de afvalstoffen van bijlage IV A;
iii)
de afvalstoffen die niet onder één code van bijlage III, III B, IV of IV A vallen;
iv)
mengsels van afvalstoffen die niet onder één code van bijlage III, III B, IV of IV A vallen, tenzij zij staan vermeld in bijlage III A.”
Artikel 4 van verordening nr. 1013/2006 bepaalt:
„Wanneer de kennisgever voornemens is afvalstoffen als bedoeld in artikel 3, lid 1, onder a) of b), over te brengen, doet hij daarvan voorafgaand schriftelijke kennisgeving bij en via de bevoegde autoriteit van verzending, indien hij een algemene kennisgeving doet, neemt hij artikel 13 in acht.
De kennisgeving voldoet aan de volgende eisen:
1)
Kennisgevings‑ en vervoersdocumenten
Voor de kennisgeving worden de volgende documenten gebruikt:
a)
het kennisgevingsdocument van bijlage I A; en
b)
het vervoersdocument van bijlage I B.
Voor de kennisgeving vult de kennisgever het kennisgevingsdocument en, indien nodig, het vervoersdocument in.
[...]
Het kennisgevingsdocument en het vervoersdocument worden door de bevoegde autoriteit van verzending aan de kennisgever verstrekt.
[...]”
Duits recht
Uit hoofde van § 2, lid 2, punt 13, van het Gesetz zur Förderung der Kreislaufwirtschaft und Sicherung der umweltverträglichen Bewirtschaftung von Abfällen (Kreislaufwirtschaftsgesetz – KrWG) (wet inzake de bevordering van de kringloopeconomie en de waarborging van de milieuvriendelijke verwerking van afvalstoffen) van 24 februari 2012 (BGBl. 2012 I, blz. 212) zijn de bepalingen van deze wet niet van toepassing op het ophalen en overbrengen van scheepsafval en ladingresiduen, voor zover dit krachtens internationale of supranationale verdragen door het federale recht of het recht van de deelstaten wordt geregeld.
§ 32 van het Niedersächsische Abfallgesetz (afvalwet van de deelstaat Nedersaksen) bepaalt:
„In deze wet wordt verstaan onder:
[...]
6.   scheepsafvalstoffen:
a)
alle afvalstoffen (met inbegrip van afvalwater en residuen anders dan ladingresiduen) die in verband met de exploitatie van het schip zijn ontstaan en vallen binnen de werkingssfeer van de bijlagen I, IV en V bij [Marpol 73/78], alsmede
b)
ladinggerelateerde afvalstoffen in de zin van punt 1.7.5 van de richtsnoeren voor de toepassing van [Marpol 73/78];
7.   ladingresiduen: de na afloop van de los- en reinigingsprocedures aan boord in het laadruim of in tanks aanwezige resten van ladingen alsmede de bij het laden en lossen gemorste vaste en vloeibare resten.”
Volgens § 35, lid 1, van het Niedersächsische Abfallgesetz is de kapitein verplicht alle scheepsafvalstoffen die zich aan boord bevinden vóór het verlaten van de haven in een afvalopvanginrichting in de haven te deponeren. Bij § 36, lid 1, van deze wet is dezelfde verplichting opgelegd met betrekking tot ladingresiduen.
Hoofdgeding en prejudiciële vraag
De
Flaminia
is een containerschip dat in de periode die in het hoofdgeding aan de orde is, onder Duitse vlag voer en eigendom is van Conti.
Op 14 juli 2012, tijdens een vaart van Charleston (Verenigde Staten) naar Antwerpen (België), is aan boord van het schip brand uitgebroken, waarbij zich explosies hebben voorgedaan. Het schip vervoerde 4808 containers, waarvan 151 met zogenoemde „gevaarlijke stoffen”. Nadat de brand was geblust, heeft Conti op 21 augustus 2012 toestemming gekregen om het schip naar Duitse wateren te slepen. Bij brief van het Havariekommando (commandocentrum voor ongevallen op zee, Duitsland) van 25 augustus 2012 is Conti verplicht om een plan op te stellen voor de verdere verrichtingen en ten behoeve van de bijbehorende maatregelen mogelijke contractuele partners aan te wijzen.
Op 9 september 2012 is het schip naar Wilhelmshaven (Duitsland) gesleept.
Conti heeft de Duitse autoriteiten met name toegezegd het schip veilig over te brengen naar een reparatiewerf in Mangalia (Roemenië) en ervoor te zorgen dat de stoffen die zich aan boord bevonden, op passende wijze zouden worden verwerkt.
Bij brief van 30 november 2012 heeft het Niedersächsische Umweltministerium (ministerie van Milieu van de deelstaat Nedersaksen, Duitsland) Conti medegedeeld dat het schip zelf „respectievelijk het zich aan boord bevindende bluswater alsmede het slib en schroot als afvalstoffen [moesten] worden aangemerkt” en dat derhalve een kennisgevingsprocedure noodzakelijk was. Bij brief van 3 december 2012 heeft Conti deze beoordeling betwist.
Bij besluit van 4 december 2012 heeft het Gewerbeaufsichtsamt Oldenburg (arbeidsinspectie Oldenburg, Duitsland) Conti verplicht om een kennisgevingsprocedure te volgen vanwege het schroot en het met slib en ladingresiduen vervuilde bluswater die zich aan boord bevonden. Daarenboven kreeg Conti het verbod om het schip te verwijderen voordat de kennisgevingsprocedure was afgerond en zij een in het Duits opgesteld controleerbaar plan voor de verwerking van het afval had overgelegd.
Op 21 december 2012 is de intacte lading gelost en is bevestigd dat het schip zeewaardig was tot een golfhoogte van 6 meter.
Een kennisgevingsprocedure voor het overbrengen van het bluswater naar Denemarken is ingeleid en afgesloten. Op 18 februari 2013 is begonnen met het wegpompen van het bluswater. Nadat duidelijk was geworden hoeveel blusslib niet kon worden weggepompt, is op 26 februari 2013 de verdere kennisgevingsprocedure met Roemenië ingeleid.
De voor 4 maart 2013 aangevraagde uitvaarvergunning is op 1 maart 2013 afgegeven. Voordat kon worden uitgevaren, moesten echter nog 30 containers met afvalstoffen worden gelost, hetgeen tot 7 maart 2013 heeft geduurd. Nadat de kennisgevingsprocedure met Roemenië was afgesloten, kon het schip zijn reis op 15 maart 2013 beginnen. In Roemenië is vastgesteld dat ongeveer 24000 ton afvalstoffen aan boord was.
Op 4 januari 2013 heeft Conti bij het Gewerbeaufsichtsamt Oldenburg bezwaar gemaakt tegen het besluit van 4 december 2012. Zij heeft in wezen aangevoerd dat de kennisgevingsprocedure van verordening nr. 1013/2006 niet opgelegd had mogen worden omdat zij niet binnen de werkingssfeer van die verordening valt. Zij had zich enkel aan die procedure onderworpen om vertraging te voorkomen. Bij brief van 3 april 2013 heeft het Gewerbeaufsichtsamt Oldenburg vastgesteld dat het bezwaar zonder voorwerp was geraakt.
Conti heeft daarop beroep ingesteld bij de verwijzende rechter, waarmee zij vordert dat het Land Niedersachsen wordt veroordeeld tot vergoeding van de schade, die met name de kosten van de opgelegde kennisgevingsprocedure omvat. Conti meent dat de stoffen die zich in het schip bevonden ten onrechte als afvalstoffen waren aangemerkt en dat het dienovereenkomstige bevel om deze procedures te volgen eveneens onrechtmatig was. Zij voert in dat verband aan dat een afvalverwerkingsplan uit hoofde van nationaal recht niet kon worden vereist, omdat verordening nr. 1013/2006 in de weg staat aan de toepassing van nationaal recht als de afvalstoffen aan boord van een schip bestemd zijn voor nuttige toepassing of verwijdering in een andere lidstaat.
De verwijzende rechter overweegt dat Conti voor haar schadepost in verband met de kosten voor het volgen van de kennisgevingsprocedure alleen recht heeft op schadevergoeding indien verordening 1013/2006 niet van toepassing is op de residuen die zijn ontstaan ten gevolge van de averij van het schip dat in het hoofdgeding aan de orde is. Die kosten zijn namelijk uitsluitend gemaakt omdat het Gewerbeaufsichtsamt Oldenburg die procedure noodzakelijk vond.
Deze rechter is van oordeel dat een kennisgevingsprocedure in de zin van artikel 3, lid 1, van verordening nr. 1013/2006 nodig was voor zover afvalstoffen moesten worden overgebracht van Duitsland naar Roemenië. Niettemin vraagt hij zich af of de uitzonderingsbepaling van artikel 1, lid 3, onder b), van deze verordening van toepassing was, en hij onderstreept dat de overbrenging van de afvalstoffen die in het hoofdgeding aan de orde zijn, in dat geval van de werkingssfeer van deze verordening zou zijn uitgesloten. In dat verband overweegt deze rechter dat noch uit de bewoordingen van deze bepaling – waarin de uitdrukking „afvalstoffen die aan boord van [...] schepen zijn ontstaan” voorkomt – noch uit de voorbereidende documenten van verordening nr. 1013/2006, noch uit de overwegingen of de opzet van deze verordening blijkt dat ten gevolge van averij ontstane afvalstoffen en residuen onder deze uitzonderingsbepaling vallen.
Daarop heeft het Landgericht München I (rechter in eerste aanleg München I, Duitsland) de behandeling van de zaak geschorst en het Hof de volgende prejudiciële vraag gesteld:
„Kunnen ten gevolge van averij ontstaan schroot en het met slib en ladingresiduen vervuilde bluswater aan boord van een schip worden aangemerkt als ‚afvalstoffen die aan boord van voertuigen, treinen, vliegtuigen en schepen zijn ontstaan’ in de zin van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening (EG) nr. 1013/2006?”
Verzoek om heropening van de mondelinge behandeling
Nadat de advocaat-generaal zijn conclusie had genomen, heeft het Land Niedersachsen bij op 5 april 2019 ter griffie van het Hof neergelegde akte verzocht om heropening van de mondelinge behandeling.
Tot staving van zijn verzoek heeft het Land Niedersachsen in wezen aangevoerd dat een kwestie die doorslaggevend is voor de beslechting van het hoofdgeding nog niet werkelijk voor het Hof is behandeld, namelijk de vraag of verordening nr. 1013/2006, in het licht van artikel 1, lid 3, onder b), ervan, ook van toepassing is als het betrokken schip zich op volle zee bevindt. Volgens het Land Niedersachsen werpt de toepassing van die verordening op het eerste deel van de vaart van de
Flaminia
, op volle zee, de vraag op of deze verordening verenigbaar is met het internationaal publiekrecht, meer bepaald met het Verdrag van Bazel. Het Land Niedersachsen voegt daaraan toe dat een nieuwe prejudiciële verwijzing in de toekomst nodig zou kunnen zijn als de mondelinge behandeling niet wordt heropend.
Volgens artikel 83 van het Reglement voor de procesvoering kan het Hof in elke stand van het geding, de advocaat-generaal gehoord, de heropening van de mondelinge behandeling gelasten, onder meer wanneer het zich onvoldoende voorgelicht acht of wanneer een partij na afsluiting van deze behandeling een nieuw feit aanbrengt dat van beslissende invloed kan zijn voor de beslissing van het Hof, of wanneer een zaak moet worden beslecht op grond van een argument waarover de partijen of de in artikel 23 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie bedoelde belanghebbenden hun standpunten niet voldoende hebben kunnen uitwisselen.
In casu bevat het verzoek om heropening van de mondelinge behandeling van het Land Niedersachsen geen enkel nieuw feit. In wezen ziet het erop het Hof een uitspraak te ontlokken over twee vragen die door de verwijzende rechter niet zijn gesteld, namelijk over de toepasselijkheid van verordening nr. 1013/2006 als het betrokken schip zich op volle zee bevindt en over de geldigheid van de ontheffing in artikel 1, lid 3, onder b), van deze verordening in het licht van het Verdrag van Bazel.
Bovendien beschikt het Hof over alle gegevens die noodzakelijk zijn om te beslissen en hoeft zij deze zaak niet te beslechten op grond van een argument waarover de partijen of de in artikel 23 van het Statuut van het Hof van Justitie van de Europese Unie bedoelde belanghebbenden hun standpunten niet voldoende hebben kunnen uitwisselen.
In die omstandigheden ziet het Hof, de advocaat-generaal gehoord, geen aanleiding om de heropening van de mondelinge behandeling te gelasten.
Beantwoording van de prejudiciële vraag
Met zijn vraag wenst de verwijzende rechter in wezen te vernemen of artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 aldus moet worden uitgelegd dat residuen in de vorm van schroot en met slib en ladingresiduen vervuild bluswater, zoals in het hoofdgeding aan de orde, die zijn ontstaan ten gevolge van averij aan boord van een schip, moeten worden aangemerkt als afvalstoffen die aan boord van schepen zijn ontstaan in de zin van die bepaling.
Vooraf moet worden gepreciseerd dat uit de verwijzingsbeslissing blijkt dat de residuen die in het hoofdgeding aan de orde zijn, als stoffen of voorwerpen waarvan de houder voornemens is zich te ontdoen, vallen onder het begrip afvalstoffen in de zin van artikel 2, lid 1, van verordening nr. 1013/2006, waarin wordt verwezen naar de definitie van dat begrip in artikel 1, lid 1, onder a), van richtlijn 2006/12, nadien vervangen door artikel 3, lid 1, van richtlijn 2008/98, die een definitie bevat die in wezen daarmee overeenstemt.
Na deze voorafgaande verduidelijking moet eraan worden herinnerd dat afvalstoffen die aan boord van voertuigen, treinen, vliegtuigen en schepen zijn ontstaan, door artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 worden uitgesloten van de werkingssfeer ervan, totdat zij met het oog op nuttige toepassing of verwijdering gelost zijn.
Zoals de verwijzende rechter aangeeft, volgt daaruit dat verordening nr. 1013/2006 niet van toepassing is op de afvalstoffen die in het hoofdgeding aan de orde zijn als zij door deze bepaling worden bestreken, totdat zij het schip met het oog op nuttige toepassing of verwijdering hebben verlaten.
Volgens vaste rechtspraak van het Hof moet bij de uitlegging van een bepaling van Unierecht niet alleen rekening worden gehouden met de bewoordingen ervan, maar ook met de context en de doelstellingen van de regeling waarvan zij deel uitmaakt (arrest van 17 oktober 2018, Günter Hartmann Tabakvertrieb,
C‑425/17
,
EU:C:2018:830
, punt
en aangehaalde rechtspraak).
Bovendien bevat artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 een derogatie aan de toepassing van de bepalingen van deze verordening, zodat het in beginsel strikt moet worden uitgelegd. Dat beginsel van strikte uitlegging betekent echter niet dat de bewoordingen die in die bepaling zijn gebruikt om de omvang van de derogatie te beschrijven, aldus moeten worden uitgelegd dat deze derogatie geen effect meer sorteert (zie naar analogie arrest van 11 september 2014, Fastweb,
C‑19/13
,
EU:C:2014:2194
, punt
en aldaar aangehaalde rechtspraak).
Met betrekking tot, in de eerste plaats, de bewoordingen van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 blijkt uit deze bepaling dat afvalstoffen, om onder de uitsluiting van de werkingssfeer ervan te vallen, aan boord van onder meer een schip moeten zijn ontstaan en niet moeten zijn gelost.
In dat verband moet worden onderstreept dat deze bepaling geen enkele aanwijzing bevat over de oorsprong van de afvalstoffen of de manier waarop zij aan boord van het betrokken schip zijn ontstaan.
Zoals de advocaat-generaal in punt 47 van zijn conclusie heeft opgemerkt, heeft de Uniewetgever in artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 louter vermeld waar de afvalstoffen moeten zijn ontstaan, namelijk aan boord van onder meer een schip, zonder bijzondere eisen te stellen aan de omstandigheden waaronder die afvalstoffen moeten zijn ontstaan.
Daarnaast is artikel 1, lid 3, onder b), afgaande op de gangbare betekenis van de uitdrukking „totdat zij [...] gelost zijn”, in geval van een schip enkel van toepassing zolang de betrokken afvalstoffen het schip niet hebben verlaten om met het oog op nuttige toepassing of verwijdering ervan naar elders te worden overgebracht.
Uit de bewoordingen van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 volgt derhalve dat de daarin vervatte uitsluiting van de werkingssfeer van deze verordening van toepassing is op afvalstoffen die aan boord van een schip zijn ontstaan, ongeacht de omstandigheden waaronder deze afvalstoffen zijn ontstaan, totdat deze afvalstoffen het schip met het oog op nuttige toepassing of verwijdering ervan verlaten.
In de tweede plaats wordt deze conclusie gestaafd door de context van deze bepaling. Artikel 1, lid 3, onder a), van deze verordening ziet namelijk op het lossen aan wal van door gewone exploitatie van onder meer schepen ontstane afvalstoffen, waaronder begrepen afvalwater en residuen, voor zover die afvalstoffen vallen onder Marpol 73/78 of onder andere bindende internationale rechtsinstrumenten.
Anders dan artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 ziet artikel 1, lid 3, onder a), van die verordening uitdrukkelijk op afvalstoffen die door gewone exploitatie van onder meer een schip zijn ontstaan. Dat vormt een bevestiging van het feit dat de uitzondering in punt b), waarin die bijzonderheid ontbreekt, afvalstoffen bestrijkt die aan boord van een schip zijn ontstaan ongeacht de omstandigheden waaronder.
In de derde plaats wordt aan de uitlegging van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006, die voortvloeit uit de bewoordingen ervan en uit de context waarin deze bepaling is opgenomen, niet afgedaan door de doelstelling van deze verordening.
Inderdaad blijkt uit artikel 1, lid 1, en overweging 7 van verordening nr. 1013/2006 dat deze verordening de procedures en de toezichtregeling vaststelt die gelden voor de overbrenging van afvalstoffen op een wijze die rekening houdt met de noodzaak de kwaliteit van het milieu en de gezondheid van de mens in stand te houden, te beschermen en te verbeteren. Inzonderheid volgt uit artikel 3, lid 1, en artikel 4, lid 1, van deze verordening, gelezen in samenhang met overweging 14 ervan, dat voor de overbrenging van voor verwijdering bestemde afvalstoffen van een lidstaat naar een andere lidstaat of voor de overbrenging van voor nuttige toepassing bestemde gevaarlijke afvalstoffen van een lidstaat naar een andere lidstaat een voorafgaande kennisgeving aan de bevoegde autoriteiten moet worden gegeven, zodat zij de maatregelen kunnen treffen die nodig zijn voor de bescherming van de menselijke gezondheid en het milieu (arrest van 26 november 2015, Total Waste Recycling,
C‑487/14
,
EU:C:2015:780
, punt
en aldaar aangehaalde rechtspraak).
Deze doelstelling van bescherming van het milieu die door verordening nr. 1013/2006 wordt nagestreefd, mag er echter niet toe leiden dat de verplaatsing van afvalstoffen die toevallig aan boord van een schip zijn ontstaan, ondanks de duidelijke uitzondering die in artikel 1, lid 3, onder b), van die verordening is neergelegd, toch zijn onderworpen aan de regels van de verordening en inzonderheid aan de verplichting om voorafgaand schriftelijk kennis te geven van de overbrenging en om daarvoor toestemming te verkrijgen overeenkomstig artikel 3, lid 1, ervan. Gelet op de plotselinge en onvoorzienbare manier waarop dit type afvalstoffen ontstaat, zou het in de praktijk namelijk onmogelijk of uiterst moeilijk zijn voor de verantwoordelijke van het betrokken schip om tijdig over de informatie te beschikken die nodig is voor de correcte toepassing van die regels, die bedoeld zijn om een doeltreffend toezicht op en controle van de overbrenging van deze afvalstoffen in de zin van die verordening te garanderen.
In geval van afvalstoffen die zijn ontstaan ten gevolge van averij, zoals in het hoofdgeding aan de orde, zou de verantwoordelijke naar alle waarschijnlijkheid niet in staat zijn vooraleer hij in een haven aanlegt alle gegevens te kennen en te verstrekken die worden vereist in de formulieren in de bijlagen I A en I B van verordening nr. 1013/2006, onder meer over de benaming, de samenstelling en de identificatie van de afvalstoffen en het soort geplande verwijdering of nuttige toepassing.
Overigens moet worden opgemerkt, zoals de advocaat-generaal doet in punt 65 van zijn conclusie, dat de toepassing van de regels in verordening nr. 1013/2006 op afvalstoffen die aan boord van een schip zijn ontstaan ten gevolge van averij op volle zee, tot gevolg kan hebben dat het schip er langer over doet om een veilige haven binnen te varen, zodat het risico van vervuiling van de zee toeneemt en de doelstelling van de verordening wordt ondergraven.
Van belang is niettemin dat de uitsluiting in artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 geen toepassing vindt in geval van misbruik door de verantwoordelijken van het betrokken schip, bijvoorbeeld door handelingen waardoor het lossen van de afvalstoffen met het oog op hun nuttige toepassing of verwijdering buitensporig en zonder rechtvaardiging wordt vertraagd. Een dergelijke vertraging zou moeten worden beoordeeld met inachtneming van onder meer de aard van de afvalstoffen en het gevaar dat zij inhouden voor het milieu en de menselijke gezondheid.
In casu moeten de afvalstoffen die in het hoofdgeding aan de orde zijn, voor zover zij zijn veroorzaakt door de averij aan boord van de
Flaminia
terwijl die zich op volle zee bevond, worden beschouwd als ontstaan aan boord van een schip in de zin van artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006. Deze bepaling is dus van toepassing op de afvalstoffen totdat zij het schip met het oog op nuttige toepassing of verwijdering ervan verlaten.
Gelet op een en ander moet artikel 1, lid 3, onder b), van verordening nr. 1013/2006 aldus worden uitgelegd dat residuen in de vorm van schroot en met slib en ladingresiduen vervuild bluswater, zoals in het hoofdgeding aan de orde, die zijn ontstaan ten gevolge van averij aan boord van een schip, moeten worden beschouwd als afvalstoffen die aan boord van schepen zijn ontstaan in de zin van die bepaling, die derhalve zijn uitgesloten van de werkingssfeer van die verordening totdat zij met het oog op nuttige toepassing of verwijdering zijn gelost.
Kosten
Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechterlijke instantie over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Vijfde kamer) verklaart voor recht:

Artikel 1, lid 3, onder b), van verordening (EG) nr. 1013/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 14 juni 2006 betreffende de overbrenging van afvalstoffen moet aldus worden uitgelegd dat residuen in de vorm van schroot en met slib en ladingresiduen vervuild bluswater, zoals in het hoofdgeding aan de orde, die zijn ontstaan ten gevolge van averij aan boord van een schip, moeten worden beschouwd als afvalstoffen die aan boord van schepen zijn ontstaan in de zin van die bepaling, die derhalve zijn uitgesloten van de werkingssfeer van die verordening totdat zij met het oog op nuttige toepassing of verwijdering zijn gelost.

ondertekeningen
(
*1
)	Procestaal: Duits.