CELEX: 62019TJ0235
Ρήτρα διαιτησίας
Συμβάσεις επιχορήγησης συναφθείσες στο πλαίσιο του προγράμματος “Υποστήριξη της πολιτικής για τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ)”
Έκθεση ελέγχου
Χρεωστικά σημειώματα εκδοθέντα από την Επιτροπή
Έρευνα της OLAF
Προσφυγή ακυρώσεως
Ανταγωγή
Πλήρης επιστροφή των επιχορηγήσεων
Αποζημίωση

(
)
Ιστορικό της διαφοράς
[παραλειπόμενα]
Η προσφεύγουσα-ενάγουσα (στο εξής: προσφεύγουσα) είναι μέλος δύο κοινοπραξιών απαρτιζόμενων από τους δικαιούχους δύο συμβάσεων επιχορήγησης που συνήφθησαν στο πλαίσιο του προγράμματος «Υποστήριξη της πολιτικής για τις τεχνολογίες πληροφοριών και επικοινωνιών (ΤΠΕ)» που προβλέπεται από το πρόγραμμα-πλαίσιο για την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (2007-2013), το οποίο θεσπίστηκε με την απόφαση 1639/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 2006 (
ΕΕ 2006, L 310, σ. 15
, στο εξής: πρόγραμμα-πλαίσιο ΑΚ).
Η πρώτη σύμβαση, υπό τον αριθμό 225023, συνήφθη στις 10 Οκτωβρίου 2008 μεταξύ, αφενός, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εκπροσωπούμενης από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και, αφετέρου, της Tesan Televita Srl, υπό την ιδιότητα του συντονιστή του έργου «ElDeRly-friEndly Alarm handling and MonitorING (Dreaming)» (στο εξής: σύμβαση Dreaming και έργο Dreaming, αντιστοίχως). Η δεύτερη σύμβαση, υπό τον αριθμό 250449, συνήφθη την 31η Μαΐου 2010, μεταξύ, αφενός, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, εκπροσωπούμενης από την Επιτροπή, και, αφετέρου, της Digipolis SCRL, υπό την ιδιότητα του συντονιστή του έργου «HOME SWEET HOME: Health monitoring and sOcial integration environMEnt for Supporting WidE ExTension of independent life at HOME» (στο εξής: σύμβαση HOME SWEET HOME και έργο HOME SWEET HOME, αντιστοίχως).
Αντικείμενο των έργων Dreaming και HOME SWEET HOME ήταν η παροχή σε ηλικιωμένους με μειωμένη αυτονομία της δυνατότητας να παραμείνουν στην οικία τους χάρη σε συνδυασμό συσκευών και τεχνολογικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων ειδικού κινητού τηλεφώνου και εύχρηστου συστήματος βιντεοδιάσκεψης, συνδεδεμένων με κέντρα κοινωνικής και ιατρικής αρωγής.
[παραλειπόμενα]
Στο πλαίσιο της εκτέλεσης των δύο ως άνω έργων, η Επιτροπή ζήτησε από την ελεγκτική εταιρία PKF Littlejohn LLP τη διενέργεια ελέγχου, ο οποίος πραγματοποιήθηκε στο διάστημα από τις 18 Απριλίου 2014 έως τις 27 Μαΐου 2015.
Στο ίδιο διάστημα, στις 30 Απριλίου 2015, η OLAF κίνησε έρευνα, μεταξύ άλλων, σχετικά με ισχυρισμούς περί πράξεων που συνιστούν απάτη τις οποίες τέλεσε η προσφεύγουσα κατά την εκτέλεση των επίδικων συμβάσεων.
[παραλειπόμενα]
Με έγγραφο προκαταρκτικής ενημέρωσης της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, η Επιτροπή επισήμανε ότι, για την υλοποίηση των συμπερασμάτων της έκθεσης ελέγχου, έπρεπε να ανακτήσει το ποσό των 94445 ευρώ για το έργο Dreaming και το ποσό των 121517 ευρώ για το έργο HOME SWEET HOME, τα οποία αντιστοιχούσαν στα μη επιλέξιμα έξοδα, στο μέτρο που αυτά είχαν χρηματοδοτηθεί από την Επιτροπή και καταβληθεί στην προσφεύγουσα. Η Επιτροπή κάλεσε την προσφεύγουσα να λάβει θέση επί του ως άνω εγγράφου, εντός προθεσμίας 30 ημερών από την παραλαβή του και την ενημέρωσε ότι η ίδια επρόκειτο να εκδώσει χρεωστικά σημειώματα για την κίνηση της διαδικασίας ανάκτησης των προμνησθέντων ποσών.
[παραλειπόμενα]
Η έκθεση της OLAF οριστικοποιήθηκε στις 13 Νοεμβρίου 2018. Στα συμπεράσματα της εν λόγω έκθεσης, η OLAF εκτίμησε, κατ’ ουσίαν, ότι, από το 2008 έως το 2014, η προσφεύγουσα είχε διαπράξει πλείονες παρατυπίες, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο των έργων Dreaming και HOME SWEET HOME. Η OLAF διαπίστωσε τρία είδη παρατυπιών. Το πρώτο είδος παρατυπιών αφορούσε, κατ’ ουσίαν, σύγκρουση συμφερόντων στο πρόσωπο της προσφεύγουσας, καθόσον η τελευταία είχε ασκήσει επιρροή στους εταίρους της στις κοινοπραξίες που ήταν επιφορτισμένοι με την υλοποίηση των ως άνω έργων (στο εξής: εταίροι της κοινοπραξίας), προκειμένου να επιλέξουν ως προμηθευτή εταιρία συνδεδεμένη με την προσφεύγουσα, η δε τελευταία είχε εισπράξει προμήθειες επί των πωλήσεων της εν λόγω εταιρίας. Με το δεύτερο είδος παρατυπιών που μνημονευόταν στην έκθεση, η OLAF προσήπτε στην προσφεύγουσα ότι είχε υπερτιμολογήσει τις δαπάνες προσωπικού. Το τρίτο είδος παρατυπιών συνίστατο, κατ’ ουσίαν, σε υπερτιμολόγηση ορισμένων προϊόντων αναγκαίων για την υλοποίηση των επίμαχων έργων.
[παραλειπόμενα]
Στις 4 Φεβρουαρίου 2019 η Επιτροπή κοινοποίησε στην προσφεύγουσα δύο χρεωστικά σημειώματα για την ανάκτηση του μέρους της χρηματοδοτικής συνδρομής της Ένωσης που θεωρήθηκε αδικαιολόγητη όσον αφορά το έργο Dreaming και το έργο HOME SWEET HOME, ήτοι το χρεωστικό σημείωμα αριθ. 3241901815, ύψους 94445 ευρώ, και το χρεωστικό σημείωμα αριθ. 3241901886, ύψους 121517 ευρώ, αντιστοίχως. Με αμφότερα τα χρεωστικά σημειώματα, η Επιτροπή όρισε ως καταληκτική ημερομηνία πληρωμής την 18η Μαρτίου 2019.
Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 4 Απριλίου 2019, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.
Στις 12 Ιουλίου 2019 η Επιτροπή κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου υπόμνημα αντικρούσεως, το οποίο περιείχε ανταγωγή.
Η προσφεύγουσα κατέθεσε το υπόμνημα απαντήσεως στις 5 Σεπτεμβρίου 2019.
Στις 7 Νοεμβρίου 2019 η προσφεύγουσα κατέθεσε συμπληρωματικό υπόμνημα, το οποίο περιείχε το νέο αίτημα να υποχρεωθεί η Επιτροπή να αφαιρέσει το όνομα της προσφεύγουσας από το σύστημα έγκαιρου εντοπισμού και αποκλεισμού (EDES).
Στις 6 Ιανουαρίου 2020 η Επιτροπή κατέθεσε το υπόμνημα ανταπαντήσεως, το οποίο περιείχε τις παρατηρήσεις της επί του συμπληρωματικού υπομνήματος της προσφεύγουσας.
Στο πλαίσιο μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας της 9ης Ιουνίου και της 4ης Αυγούστου 2020, ληφθέντων δυνάμει του άρθρου 89, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το Γενικό Δικαστήριο έθεσε ερωτήσεις στους διαδίκους, οι οποίοι απάντησαν σε αυτές εντός των ταχθεισών προθεσμιών.
Κατόπιν κωλύματος ενός μέλους του δέκατου τμήματος, ο Πρόεδρος του Γενικού Δικαστηρίου όρισε, στις 10 Αυγούστου 2020, άλλον δικαστή προς συμπλήρωση του προβλεπόμενου αριθμού δικαστών του τμήματος, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 17, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας.
Δεδομένου ότι οι διάδικοι δεν υπέβαλαν αίτημα περί διεξαγωγής προφορικής διαδικασίας εντός της προθεσμίας των τριών εβδομάδων από της κοινοποιήσεως της περατώσεως της έγγραφης διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο, κρίνοντας ότι έχει επαρκώς διαφωτισθεί από τα στοιχεία της δικογραφίας, αποφάσισε, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 106, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, να αποφανθεί χωρίς προφορική διαδικασία.
Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να αναγνωρίσει ότι δεν υποχρεούται να καταβάλει τα ποσά που αντιστοιχούν στα χρεωστικά σημειώματα υπ’ αριθ. 3241901815 και υπ’ αριθ. 3241901886, τα οποία εκδόθηκαν στις 4 Φεβρουαρίου 2019·
–
καθόσον κριθεί αναγκαίο, να κηρύξει την ακυρότητα των εν λόγω χρεωστικών σημειωμάτων·
–
να υποχρεώσει την Επιτροπή να αφαιρέσει το όνομά της από τη βάση δεδομένων του EDES·
–
να απορρίψει την ανταγωγή ως απαράδεκτη ή, επικουρικώς, ως αβάσιμη·
–
να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:
–
να απορρίψει ως αβάσιμη την αγωγή της προσφεύγουσας με αίτημα να διαπιστωθεί η ανυπαρξία απαιτήσεων έναντι αυτής·
–
να απορρίψει ως απαράδεκτο το συμπληρωματικό αίτημα της προσφεύγουσας περί ακύρωσης των χρεωστικών σημειωμάτων υπ’ αριθ. 3241901815 και υπ’ αριθ. 3241901886, που εκδόθηκαν στις 4 Φεβρουαρίου 2019·
–
να απορρίψει ως απαράδεκτο το αίτημα που διατύπωσε η προσφεύγουσα με το συμπληρωματικό υπόμνημα της 7ης Νοεμβρίου 2019 περί αφαίρεσης του ονόματός της από τη βάση δεδομένων του EDES·
–
να αναγνωρίσει ότι οι παραβάσεις των συμβατικών υποχρεώσεων που καταλογίζονται στην προσφεύγουσα με την ανταγωγή συνιστούν παρατυπίες·
–
να υποχρεώσει την προσφεύγουσα να της επιστρέψει το σύνολο των επιχορήγησης που εισέπραξε, ύψους 230348 ευρώ, για το έργο Dreaming, και 282451 ευρώ, για το έργο HOME SWEET HOME·
–
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στην καταβολή αποζημίωσης ύψους 58876,50 ευρώ·
–
να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.
Σκεπτικό
Επί της αρμοδιότητας του Γενικού Δικαστηρίου και επί του παραδεκτού της προσφυγής-αγωγής και της ανταγωγής
Επί της αρμοδιότητας του Γενικού Δικαστηρίου
Διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο να εκδικάσει την υπό κρίση προσφυγή-αγωγή (στο εξής: προσφυγή), η οποία ασκήθηκε βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, δυνάμει της ρήτρας διαιτησίας που περιλαμβάνεται στο άρθρο 10, τρίτο εδάφιο, καθεμίας εκ των επίδικων συμβάσεων, το οποίο απονέμει στο Γενικό Δικαστήριο αρμοδιότητα να αποφαίνεται επί οποιασδήποτε διαφοράς σχετικής με την ερμηνεία, την εκτέλεση ή το κύρος των εν λόγω συμβάσεων.
Για τον ίδιο λόγο, το Γενικό Δικαστήριο είναι επίσης αρμόδιο να εκδικάσει την ανταγωγή που άσκησε η Επιτροπή. Συγκεκριμένα, κατά τη νομολογία, η αρμοδιότητα του Γενικού Δικαστηρίου, κατά τον χρόνο άσκησης της προσφυγής, να εκδικάζει αγωγή που έχει ασκηθεί βάσει ρήτρας διαιτησίας συνεπάγεται κατά λογική αναγκαιότητα την αρμοδιότητά του να εκδικάζει την ανταγωγή η οποία ασκείται στο πλαίσιο της εν λόγω αγωγής και απορρέει από τον ίδιο συμβατικό δεσμό ή τα ίδια πραγματικά περιστατικά στα οποία στηρίζεται η κύρια αγωγή ή σχετίζεται ευθέως με τις υποχρεώσεις που προκύπτουν από τον εν λόγω συμβατικό δεσμό ή τα εν λόγω πραγματικά περιστατικά (πρβλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 2014, Ισότης κατά Επιτροπής,
T‑59/11
,
EU:T:2014:679
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Εν προκειμένω, η ανταγωγή της Επιτροπής, όπως και η προσφυγή της προσφεύγουσας, απορρέει από τον συμβατικό δεσμό που δημιουργήθηκε μεταξύ των διαδίκων βάσει των επίδικων συμβάσεων. Εξάλλου, η ανταγωγή αφορά την επιστροφή του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν στην προσφεύγουσα βάσει των επίδικων συμβάσεων και, επομένως, καλύπτει τα ποσά των χρεωστικών σημειωμάτων που αποτελούν αντικείμενο της προσφυγής της προσφεύγουσας.
[παραλειπόμενα]
Επί της ουσίας
Επί της ανταγωγής
Πρέπει να εξεταστεί, κατά πρώτον, η ανταγωγή, δεδομένου ότι έχει ως αίτημα την επιστροφή του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν στην προσφεύγουσα βάσει των επίδικων συμβάσεων και, επομένως, καλύπτει τα ποσά των χρεωστικών σημειωμάτων που αποτελούν αντικείμενο της προσφυγής της προσφεύγουσας.
Αντικείμενο της ανταγωγής είναι να υποχρεωθεί η προσφεύγουσα να καταβάλει το ποσό των 571675,50 ευρώ βάσει των επίδικων συμβάσεων. Το εν λόγω αίτημα βασίζεται στα συμπεράσματα της έκθεσης της OLAF.
Όσον αφορά την ως άνω έκθεση, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι διαπιστώθηκαν παρατυπίες που αφορούν την προσφεύγουσα στο πλαίσιο της εκτέλεσης των έργων Dreaming και HOME SWEET HOME. Η Επιτροπή υπογραμμίζει τις δύο, κατ’ αυτήν, πλέον κατάφωρες παρατυπίες, ήτοι, πρώτον, την ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων και, δεύτερον, την υπερτιμολόγηση του εξοπλισμού και την είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων.
Όσον αφορά την πρώτη προβαλλόμενη παρατυπία, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προσφεύγουσα κατέχει το 25 % των μετοχών της εταιρίας XJ. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι υποκίνησε τους εταίρους της κοινοπραξίας, στο πλαίσιο των εν λόγω έργων, να αγοράσουν από την XJ τον αναγκαίο εξοπλισμό για την υλοποίηση των έργων. Επιπλέον, προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι δεν δήλωσε τον κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων ούτε στην Επιτροπή ούτε στους εταίρους της κοινοπραξίας. Αντιθέτως, η προσφεύγουσα προσκόμισε δύο ψευδείς δηλώσεις περί ανυπαρξίας σύγκρουσης συμφερόντων προτού γίνει δεκτή ως δικαιούχος των επιχορηγήσεων στο πλαίσιο των δύο επίμαχων έργων.
Όσον αφορά τη δεύτερη προσαπτόμενη παρατυπία, η Επιτροπή υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η προσφεύγουσα εισέπραξε από την XJ προμήθειες ύψους 5 έως 10 % επί της αξίας των πωλήσεων, ως αντάλλαγμα για την πώληση του εξοπλισμού στους εταίρους της κοινοπραξίας, με τη μεσολάβηση της προσφεύγουσας, στο πλαίσιο των εν λόγω έργων. Επιπλέον, η προσφεύγουσα συνέβαλε στην τεχνητή αύξηση της τιμής ορισμένων στοιχείων εξοπλισμού. Συναφώς, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, για τα εν λόγω έργα, προβλεπόταν η αγορά του μοντέλου κινητού τηλεφώνου Z, με τιμή ανά μονάδα 1018 ευρώ. Εντούτοις, το εν λόγω μοντέλο αντικαταστάθηκε μεταγενέστερα με ένα φθηνότερο, ήτοι το μοντέλο Y, με τιμή ανά μονάδα 616 ευρώ. Η Επιτροπή παραθέτει αλληλογραφία από την οποία προκύπτει, κατά την ίδια, ότι στο πλαίσιο αυτό η προσφεύγουσα, η XJ και μια τρίτη εταιρία είχαν αποφασίσει να αυξήσουν τεχνητώς την τιμή άλλων στοιχείων εξοπλισμού που προβλέπονταν για τα επίμαχα έργα, προκειμένου να επιμερίσουν μεταξύ τους τη διαφορά κόστους ύψους 70350 ευρώ. Τοιουτοτρόπως, η τιμή κονσόλας αυξήθηκε από 438,50 σε 577 ευρώ και η τιμή λογισμικού τηλεδιάσκεψης από 200 σε 422 ευρώ.
[παραλειπόμενα]
Επί των ενδεχόμενων παρατυπιών
Η Επιτροπή προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι παρέβη, ειδικότερα, τις συμβατικές υποχρεώσεις της που προβλέπονται στο σημείο II.3, στοιχεία g και i, των γενικών όρων καθεμίας από τις επίδικες συμβάσεις, καθώς και ότι παραβίασε την αρχή της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων που προβλέπεται από το βελγικό δίκαιο, το οποίο εφαρμόζεται επικουρικώς στις επίδικες συμβάσεις. Προς τούτο, η Επιτροπή προβάλλει την ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων σχετικής με τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στη μετοχική σύνθεση προμηθευτή ορισμένων στοιχείων εξοπλισμού, καθώς και με την είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων και με υπερτιμολογήσεις.
[παραλειπόμενα]
Υπενθυμίζεται εξ αρχής ότι, στο πλαίσιο σύμβασης που περιλαμβάνει ρήτρα διαιτησίας κατά την έννοια του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, απόκειται στον συμβαλλόμενο που δήλωσε δαπάνες στην Επιτροπή για να λάβει οικονομική συνεισφορά της Ένωσης να αποδείξει ότι οι εν λόγω δαπάνες είναι πραγματικές, ότι ήταν όντως αναγκαίες και ότι πραγματοποιήθηκαν για την εκτέλεση του έργου κατά τη διάρκειά του. Εντούτοις, σε περίπτωση που η Επιτροπή επιδιώκει την είσπραξη απαίτησης κατόπιν οικονομικού ελέγχου, σ’ αυτήν εναπόκειται να αποδείξει, υπό την προϋπόθεση ότι ο ενάγων έχει προσκομίσει τις καταστάσεις εξόδων και άλλα κρίσιμα πληροφοριακά στοιχεία, ότι η συμβατική παροχή είναι πλημμελής ή ότι οι καταστάσεις εξόδων δεν είναι ακριβείς ή αξιόπιστες (βλ. απόφαση της 13ης Ιουλίου 2017, Τάλαντον κατά Επιτροπής,
T‑65/15
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2017:491
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα προσκόμισε τις καταστάσεις εξόδων και άλλα κρίσιμα πληροφοριακά στοιχεία, απόκειται στην Επιτροπή να προσκομίσει συγκεκριμένα στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι οι συμβατικές παροχές της προσφεύγουσας υπήρξαν πλημμελείς σε σχέση με τις υποχρεώσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο των επίδικων συμβάσεων.
Επισημαίνεται κατ’ αρχάς ότι από το σημείο II.3, στοιχείο g, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων προκύπτει ότι ο κίνδυνος σύγκρουσης συμφερόντων προϋποθέτει την ύπαρξη σύγκλισης οικονομικών συμφερόντων, πολιτικής ή εθνικής συγγένειας, οικογενειακών ή συναισθηματικών δεσμών ή άλλων συμφερόντων. Η σύγκλιση αυτή, οι εν λόγω συγγένειες ή οι δεσμοί αυτοί πρέπει, επομένως, να διαπιστώνονται κατόπιν συγκεκριμένης αξιολόγησης του αντικειμένου της σύμβασης και της κατάστασης των ενδιαφερομένων (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 2019, EKETA κατά Επιτροπής,
T‑166/17
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2019:26
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Αντιθέτως, στο μέτρο που το ως άνω σημείο των γενικών όρων αναφέρεται σε «κίνδυνο» σύγκρουσης συμφερόντων «ικανό» να διακυβεύσει την αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεση του έργου, δεν απαιτείται να αποδειχθεί ότι η εν λόγω σύγκρουση έχει ή είχε διαπιστωμένα επηρεάσει την εκτέλεση της σύμβασης ή τις δαπάνες αυτής (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 2019, EKETA κατά Επιτροπής,
T‑166/17
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2019:26
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Εν προκειμένω, η ενδεχομένη κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων βασίζεται σε δύο στοιχεία, ήτοι στο γεγονός ότι η προσφεύγουσα εισέπραττε προμήθειες επί των πωλήσεων από την XJ και στο γεγονός ότι η προσφεύγουσα ήταν μέτοχος μειοψηφίας στην εν λόγω εταιρία.
–
Επί των επιχειρημάτων περί σύγκρουσης συμφερόντων που σχετίζονται με τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στη μετοχική σύνθεση προμηθευτή
Κατ’ αρχάς, δεν αμφισβητείται ότι η προσφεύγουσα κατείχε το 25 % των μετοχών της XJ, στοιχείο το οποίο δεν είχε δηλώσει στην Επιτροπή.
Εν συνεχεία, η Επιτροπή απέδειξε ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες της προσφεύγουσας στο πλαίσιο της εκτέλεσης των δύο επίμαχων έργων μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεσή τους κατά την έννοια του σημείου II.3, στοιχείο g, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων.
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι τα προϊόντα και οι λύσεις που πρότεινε η XJ είχαν ήδη επιλεγεί πριν από την υπογραφή της σύμβασης Dreaming, με πρωτοβουλία της προσφεύγουσας, όπως προκύπτει από την περιγραφή του έργου στο παράρτημα I της εν λόγω σύμβασης. Όπως υποστήριξε η Επιτροπή στο σημείο 72 του υπομνήματος αντικρούσεως, δεδομένου ότι το έργο HOME SWEET HOME αποτελούσε συνέχεια του έργου Dreaming, λήφθηκαν υπόψη τα ίδια προϊόντα.
Επιπλέον, επισημαίνεται η έλλειψη διαφάνειας που επέδειξε η προσφεύγουσα όσον αφορά τους δεσμούς της με την XJ. Όπως επισημάνθηκε στις σκέψεις 108 και 109 ανωτέρω, αποδείχθηκε ότι τουλάχιστον ορισμένοι εταίροι της κοινοπραξίας δεν ήταν ενημερωμένοι για τη φύση των εν λόγω δεσμών. Επιπλέον, η προσφεύγουσα δεν ενημέρωσε την Επιτροπή για τους δεσμούς της με τον προμηθευτή των στοιχείων εξοπλισμού που μνημονεύονταν στην περιγραφή του έργου Dreaming προσκομίζοντας, μάλιστα, ψευδείς δηλώσεις περί ανυπαρξίας σύγκρουσης συμφερόντων, όπως επισημάνθηκε στη σκέψη 121 ανωτέρω.
Τέλος, η προσφεύγουσα ζήτησε επίμονα από τους εταίρους της κοινοπραξίας να αγοράσουν τον εξοπλισμό από την XJ για τον λόγο, μεταξύ άλλων, ότι δεν υπήρχε άλλος κατάλληλος εξοπλισμός στην αγορά για την υλοποίηση των έργων. Συγκεκριμένα, από τα ανταλλαχθέντα ηλεκτρονικά μηνύματα που παρατίθενται στο παράρτημα B.20, και ιδίως από το ηλεκτρονικό μήνυμα της 10ης Αυγούστου 2010 που απέστειλε η προσφεύγουσα στους επιφορτισμένους με την υλοποίηση του έργου HOME SWEET HOME εταίρους της κοινοπραξίας, προκύπτει ότι η προσφεύγουσα, από κοινού με την XJ, κατέβαλε προσπάθειες για να συγκεντρώσει τις παραγγελίες των εν λόγω εταίρων για την αγορά των προϊόντων της XJ, μεταξύ άλλων αποστέλλοντάς τους προεκτυπωμένα έντυπα παραγγελίας.
Ως εκ τούτου, διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή προσκόμισε συγκεκριμένα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι στο πρόσωπο της προσφεύγουσας συνέτρεχε σύγκρουση συμφερόντων η οποία ήταν ικανή να θέσει σε κίνδυνο την αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεση των συμβάσεων, κατά παράβαση του σημείου II.3, στοιχείο g, των γενικών όρων καθεμίας εκ των επίδικων συμβάσεων, κατά τη νομολογία που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 124 έως 127 ανωτέρω.
Τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας δεν μπορούν να αναιρέσουν τα προεκτεθέντα.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι οι δεσμοί της με την XJ δεν ζημίωσαν τον προϋπολογισμό των έργων και ότι, επομένως, δεν παρέβη τις συμβατικές υποχρεώσεις της όσον αφορά την ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων. Υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, ότι τα στοιχεία εξοπλισμού που προμήθευσε η XJ ήταν τα μόνα προϊόντα που καθιστούσαν δυνατή την εκτέλεση των έργων.
Επισημαίνεται ότι το επιχείρημα ότι ο εξοπλισμός της XJ ήταν ο μόνος κατάλληλος δεν αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμον, λαμβανομένου υπόψη, μεταξύ άλλων, του γεγονότος ότι, όπως προκύπτει από το σημείο 76 του υπομνήματος αντικρούσεως της Επιτροπής και από το παράρτημα B.25, η πρόσκληση υποβολής προσφορών που οργάνωσε η XL είχε ως αποτέλεσμα την υποβολή τουλάχιστον τεσσάρων προσφορών που αφορούσαν προϊόν ανταγωνιστικό αυτού της XJ για το έργο HOME SWEET HOME. Επιπλέον, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, η προσφεύγουσα αντικατέστησε το αρχικώς προβλεπόμενο μοντέλο τηλεφώνου με άλλο μοντέλο, γεγονός το οποίο υποδηλώνει ότι ορισμένες τουλάχιστον συσκευές που χρησιμοποιήθηκαν στο πλαίσιο των δύο έργων ήταν εναλλάξιμες. Εξάλλου, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η λύση της XJ ήταν όντως η μόνη δυνατή, η προσφεύγουσα δεν εξέθεσε τον λόγο για τον οποίον απέστειλε στους κοινωνικούς και ιατρικούς εταίρους, που ήταν υπεύθυνοι για την αγορά του υλικού, επιστολές με τις οποίες ζήτησε επίμονα να κινήσουν διαδικασίες που έπρεπε να καταλήξουν στην αγορά των προϊόντων της εν λόγω εταιρίας (βλ. σκέψη 133 ανωτέρω). Συγκεκριμένα, αν δεν υπήρχε τεχνική λύση ανταγωνιστική αυτής της XJ, η τελευταία θα περιερχόταν σε προνομιακή διαπραγματευτική θέση. Επομένως, η μεσολάβηση της προσφεύγουσας στις εν λόγω διαδικασίες αγοράς δεν μπορεί να αποδοθεί σε λόγο διαφορετικό από αυτόν που προέβαλε η Επιτροπή.
Τα άλλα επιχειρήματα που προέβαλε η προσφεύγουσα δεν μπορούν επίσης να αναιρέσουν τις συγκεκριμένες αποδείξεις που προσκόμισε η Επιτροπή.
Συγκεκριμένα, καίτοι είναι αληθές ότι η Επιτροπή γνώριζε την πρόθεση αγοράς του εξοπλισμού από την XJ προτού συμφωνήσει να χρηματοδοτήσει τα έργα, όπως υποστηρίζει η προσφεύγουσα, εντούτοις η Επιτροπή δεν γνώριζε τους δεσμούς της προσφεύγουσας με την XJ πριν από την έρευνα της OLAF.
Επιπλέον, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι δεν ενέχει κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων το γεγονός ότι ήταν μέτοχος μειοψηφίας ενός εκ των προμηθευτών στο πλαίσιο των δύο επίμαχων έργων. Συγκεκριμένα, η ιδιότητα του μετόχου, έστω μειοψηφίας, του κύριου προμηθευτή εξοπλισμού στο πλαίσιο των εν λόγω έργων συνεπάγεται κίνδυνο σύγκλισης οικονομικών συμφερόντων ο οποίος εμπίπτει στα προβλεπόμενα στο σημείο II.3, στοιχείο g, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων.
Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η προσφεύγουσα δεν αντέκρουσε επαρκώς κατά νόμον τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή όσον αφορά την ύπαρξη, στο πρόσωπο της, σύγκρουσης συμφερόντων, η οποία μπορούσε να επηρεάσει την εκτέλεση των επίμαχων έργων και το ποσό των επιχορηγήσεων από τον προϋπολογισμό που διαχειρίζεται η Ένωση, δεδομένου ότι, λαμβανομένης υπόψη της συμμετοχής της στη μετοχική σύνθεση της XJ, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η αγορά του εξοπλισμού που διαθέτει στο εμπόριο η εν λόγω εταιρία ήταν η μόνη δυνατότητα και ότι, σε διαφορετική περίπτωση, η συγκεκριμένη επιλογή βασίστηκε αποκλειστικά και μόνον στη σχέση ποιότητας-τιμής των εν λόγω προϊόντων.
Ως εκ τούτου, από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι αποδείχθηκαν οι ισχυρισμοί της Επιτροπής σχετικά με την ύπαρξη μη δηλωθείσας σύγκρουσης συμφερόντων όσον αφορά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στη μετοχική σύνθεση προμηθευτή.
–
Επί των επιχειρημάτων περί σύγκρουσης συμφερόντων που σχετίζονται με την είσπραξη, από την προσφεύγουσα, προμηθειών επί των πωλήσεων που πραγματοποίησε προμηθευτής, καθώς και επί των ενδεχόμενων υπερτιμολογήσεων
Όσον αφορά, κατά πρώτον, τις προμήθειες επί των πωλήσεων που φέρεται να εισέπραξε η προσφεύγουσα, διαπιστώνεται ότι δεν αμφισβητείται ότι η προσφεύγουσα εξέδωσε τιμολόγιο προς την XJ σχετικά με προμήθεια επί πωλήσεων ύψους 45991 ευρώ στο πλαίσιο του έργου Dreaming για τα έτη 2008 και 2009. Συναφώς, η XJ επιβεβαίωσε ότι κατέβαλε προμήθειες ύψους 5 έως 10 % επί των πωλήσεων που πραγματοποιούσε με την παρέμβαση της προσφεύγουσας. Η Επιτροπή παραπέμπει σε επιστολή της προσφεύγουσας από την οποία προκύπτει ότι η τελευταία αναγνωρίζει ότι εισέπραξε προμήθειες επί των πωλήσεων, ιδίως για τις πωλήσεις που πραγματοποιήθηκαν στο πλαίσιο του έργου Dreaming, και ότι έπρεπε να είχε δηλώσει τα εν λόγω εισοδήματα.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η είσπραξη προμήθειας επί των πωλήσεων συνιστά παράβαση πλειόνων εφαρμοστέων εν προκειμένω κανόνων, ήτοι του σημείου II.3, στοιχεία g και i, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, και παραβίαση της αρχής της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων και, επομένως, του άρθρου 1134 του βελγικού code civil (αστικού κώδικα). Κατά την ίδια, οι επίμαχες ενέργειες θα πρέπει επίσης να χαρακτηριστούν παρατυπίες κατά την έννοια του σημείου II.1 των εν λόγω γενικών όρων.
Η προσφεύγουσα αντιτάσσει ότι δεν παρέβη καμιά νομική, κανονιστική ή συμβατική διάταξη εισπράττοντας προμήθειες επί των πωλήσεων στο πλαίσιο του έργου Dreaming. Πρόκειται, κατ’ αυτήν, για συνήθη εμπορική πρακτική. Εν πάση περιπτώσει, δεν αποδείχθηκε ότι η είσπραξη των εν λόγω προμηθειών προκάλεσε αύξηση των τιμών των προϊόντων που αγοράστηκαν για την εκτέλεση του εν λόγω έργου.
Υπενθυμίζεται ότι η είσπραξη από την προσφεύγουσα προμηθειών επί των πωλήσεων εντάσσεται στο πλαίσιο της ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων στο πρόσωπό της ως αποτέλεσμα των δεσμών της με την XJ, η οποία διαπιστώθηκε στις σκέψεις 126 έως 140 ανωτέρω. Αφενός, όπως προεκτέθηκε στη σκέψη 137 ανωτέρω, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι η επιλογή του εξοπλισμού που διαθέτει η εν λόγω εταιρία στο εμπόριο βασίστηκε στη σχέση ποιότητας-τιμής του σχετικού εξοπλισμού και όχι αποκλειστικά και μόνον στα οικονομικά συμφέροντά της. Επομένως, η είσπραξη από την προσφεύγουσα προμηθειών επί των πωλήσεων μπορούσε, αν μη τι άλλο, να επηρεάσει την επιλογή του εν λόγω εξοπλισμού. Αφετέρου, η καταβολή προμηθειών επί των πωλήσεων από την XJ στην προσφεύγουσα μπορούσε να αυξήσει το συνολικό κόστος του εξοπλισμού και, επομένως, να ζημιώσει τους προϋπολογισμούς που προορίστηκαν για τα επίμαχα έργα.
Η προσφεύγουσα περιορίστηκε να υποστηρίξει ότι το γεγονός ότι η XJ μπόρεσε να πωλήσει κάποια ποσότητα προϊόντων χάρη στην παρέμβασή της είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση των τιμών ανά μονάδα. Εντούτοις, το επιχείρημα αυτό δεν βασίζεται σε κανένα συγκεκριμένο αποδεικτικό στοιχείο. Ειδικότερα, ουδόλως αποδείχθηκε ότι η είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων είχε θετικές συνέπειες για τους προϋπολογισμούς που διατέθηκαν στα επίμαχα έργα.
Επομένως, η προσφεύγουσα δεν κατάφερε να αναιρέσει το συμπέρασμα ότι η είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεση των επίμαχων έργων.
Όσον αφορά, κατά δεύτερον, την ενδεχόμενη υπερτιμολόγηση, η Επιτροπή εκθέτει ότι το έργο Dreaming προέβλεπε αρχικά την εγκατάσταση στις κατοικίες των ηλικιωμένων του μοντέλου κινητού τηλεφώνου Z, συσκευής η οποία πωλούνταν σε τιμή 1018 ευρώ ανά μονάδα. Κατά την εκτέλεση του εν λόγω έργου, το συγκεκριμένο μοντέλο αντικαταστάθηκε μεταγενέστερα με ένα φθηνότερο, ήτοι το μοντέλο Y το οποίο πωλούνταν σε τιμή 616 ευρώ ανά μονάδα.
Η Επιτροπή προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι δεν μετακύλησε την ως άνω μείωση του κόστους στο έργο μειώνοντας το κόστος του τεχνολογικού εξοπλισμού για κάθε συμμετέχοντα και ότι, αντιθέτως, συμπράττοντας με την XJ και την εταιρία XM, διατήρησε η ίδια το κέρδος που προέκυψε από τη διαφορά κόστους, το οποίο χαρακτηρίζεται απροσδόκητο και επιμερίστηκε ισομερώς μεταξύ της προσφεύγουσας και των ως άνω δύο εταιριών. Συναφώς, η Επιτροπή επικαλείται, μεταξύ άλλων, ένα ηλεκτρονικό μήνυμα της 17ης Νοεμβρίου 2008 της XJ προς την προσφεύγουσα και την XM.
Προς τούτο, η προσφεύγουσα και οι δύο προμνησθείσες εταιρίες αύξησαν τεχνητώς τις τιμές άλλου εξοπλισμού αναγκαίου για την υλοποίηση του έργου, όπως αποδεικνύεται από τον πίνακα που παρατίθεται στο σημείο 90 του υπομνήματος αντικρούσεως. Τοιουτοτρόπως, χωρίς αντικειμενικό λόγο, η τιμή κονσόλας αυξήθηκε από 438,50 σε 577 ευρώ και η τιμή λογισμικού τηλεδιάσκεψης από 200 σε 400 ευρώ.
Για την εκτίμηση του ύψους της ενδεχόμενης υπερτιμολόγησης, η Επιτροπή υπολόγισε το πλήθος των υπερτιμολογημένων μονάδων βασιζόμενη σε ανάλυση των τιμολογίων που περιέχονται στα έγγραφα που προσκόμισε η Επιτροπή. Η υπερτιμολόγηση ανέρχεται, κατά την Επιτροπή, σε ποσό 45697,50 ευρώ για το έργο Dreaming και σε ποσό 26064,50 ευρώ για το έργο HOME SWEET HOME, ήτοι συνολικά σε 71762 ευρώ.
Κατά την προσφεύγουσα, τα επιχειρήματα της Επιτροπής δεν ανταποκρίνονται στα πραγματικά περιστατικά. Κατά την υλοποίηση του έργου Dreaming, διαπιστώθηκε ότι το τηλέφωνο Z δεν διετίθετο πλέον στο εμπόριο. Ως εκ τούτου, υπό την ιδιότητά της ως προμηθευτή του τεχνικού υλικού, η XJ πρότεινε τη χρήση άλλου προϊόντος, ήτοι του τηλεφώνου Y, το οποίο πωλούνταν στην τιμή των 616 ευρώ. Εν τω μεταξύ, το κόστος άλλων στοιχείων εξοπλισμού αυξήθηκε. Εν πάση περιπτώσει, η πράξη υπήρξε συνολικά και σε σημαντικό βαθμό επιζήμια για την XJ.
Εξάλλου, η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι οι μεταβολές των τιμών συζητήθηκαν με την XM, επίσης δικαιούχο επιχορήγησης στο πλαίσιο του έργου Dreaming, και με την XJ, μεταξύ άλλων σε ηλεκτρονικό μήνυμα της 16ης Δεκεμβρίου 2008. Εντούτοις, κατά την ίδια, οι προτάσεις που διατυπώθηκαν στο εν λόγω ηλεκτρονικό μήνυμα περί αντιστάθμισης της μείωσης της τιμής ενός προϊόντος με την αύξηση των τιμών των άλλων προϊόντων δεν υλοποιήθηκαν. Επιπλέον, σκοπός της προσφεύγουσας δεν ήταν η αποκόμιση κέρδους. Κατ’ αυτήν, καμία συμβατική, νομική ή κανονιστική διάταξη, ούτε τα χρηστά συναλλακτικά ήθη ή η αρχή της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων, δεν επιβάλλει στον προμηθευτή να μειώσει το κόστος της προσφοράς του σε περίπτωση μείωσης της τιμής ενός εκ των στοιχείων που πρόκειται να προμηθεύσει. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο όταν η τιμή άλλων προϊόντων αυξάνεται και το συνολικό κόστος παραμένει αμετάβλητο.
Το Γενικό Δικαστήριο θεωρεί ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον, με τα προσκομισθέντα στοιχεία, και ιδίως με την αλληλογραφία που αντάλλαξαν οι διευθύνοντες των τριών ενδιαφερόμενων εταιριών, όπως παρατίθεται στο παράρτημα B.21, ότι η προσφεύγουσα, συμπράττοντας στενά με την XJ και την XM, αύξησε τεχνητώς τις τιμές της κονσόλας και του λογισμικού κατόπιν αντικατάστασης του μοντέλου τηλεφώνου Z με το μοντέλο Y, χαμηλότερης τιμής. Συγκεκριμένα, από την εν λόγω αλληλογραφία προκύπτει, μεταξύ άλλων, ότι, «όταν το μοντέλο Z αντικαταστάθηκε με το μοντέλο Y, η διαφορά τιμής ύψους 402 ευρώ μεταβιβάστηκε στους προϋπολογισμούς της εταιρίας XM για το λογισμικό και την κονσόλα» και ότι «είναι ορθό να επιμερισθεί ισομερώς η διαφορά των 402 ευρώ μεταξύ [της XJ, της XM και της προσφεύγουσας]».
Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η εν λόγω πρόταση επιμερισμού της διαφοράς δεν υλοποιήθηκε ποτέ δεν μπορεί να γίνει δεκτό, λαμβανομένων υπόψη των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε η Επιτροπή. Συγκεκριμένα, από τον προσαρτημένο πίνακα σε ένα από τα ηλεκτρονικά μηνύματα που ανταλλάχθηκαν μεταξύ της προσφεύγουσας, της XM και της XJ (παράρτημα B.21, σ. 1124) προκύπτει ότι οι τιμές της κονσόλας και του λογισμικού τηλεδιάσκεψης αυξήθηκαν. Εν συνεχεία, από τα τιμολόγια υπ’ αριθ. 151, 157, 158, 165 και 179 που εξέδωσε η XJ προς τους αγοραστές του σχετικού εξοπλισμού προκύπτει ότι οι αυξημένες τιμές όντως τιμολογήθηκαν. Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι η αύξηση των τιμών του λογισμικού και της κονσόλας αντιστοιχεί σε πραγματική αύξηση των τιμών των εν λόγω προϊόντων στην αγορά δεν υποστηρίζεται από κανένα αποδεικτικό στοιχείο.
Επομένως, ορθώς η Επιτροπή προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι παρέβη το σημείο II.3, στοιχεία g και i, των γενικών όρων και ότι παραβίασε την αρχή της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων.
Επί του χαρακτηρισμού των παραβάσεων των συμβατικών υποχρεώσεων ως παρατυπιών κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων
Με το τρίτο αίτημα της ανταγωγής της, η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να αναγνωρίσει ότι οι παραβάσεις των συμβατικών υποχρεώσεων που καταλογίζονται στην προσφεύγουσα συνιστούν παρατυπίες κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων.
Κατά το εν λόγω σημείο II.1, ως παρατυπία νοείται:
«κάθε παράβαση διάταξης του δικαίου [της Ένωσης] ή κάθε παράβαση διάταξης της παρούσας σύμβασης επιχορήγησης ως αποτέλεσμα πράξης ή παράλειψης ενός ή πλειόνων συμβαλλομένων, η οποία ζημιώνει ή θα μπορούσε να ζημιώσει τον προϋπολογισμό [της Ένωσης]».
Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η έννοια της παρατυπίας καθορίζεται με βάση δύο σωρευτικά κριτήρια: πρώτον, την παράβαση κανόνα δικαίου ή συμβατικού όρου και, δεύτερον, το γεγονός ότι η εν λόγω παράβαση έχει ή μπορεί να έχει οικονομικές συνέπειες βαρύνοντας με αδικαιολόγητες δαπάνες τους προϋπολογισμούς που διαχειρίζεται η Ένωση. Αντιθέτως, ο ως άνω ορισμός δεν προβλέπει κανένα ελάχιστο όριο σοβαρότητας της παρατυπίας (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 2ας Οκτωβρίου 2012, ELE.SI.A κατά Επιτροπής,
T‑312/10
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2012:512
, σκέψη
).
Συναφώς, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι οι ενέργειες που προσάπτονται στην προσφεύγουσα μπορούσαν να έχουν αρνητικές συνέπειες για τους προϋπολογισμούς που διαχειρίζεται η Ένωση. Συγκεκριμένα, λόγω της σύγκρουσης συμφερόντων στο πρόσωπο της προσφεύγουσας και της είσπραξης προμηθειών επί των πωλήσεων ορισμένων στοιχείων εξοπλισμού που αγόρασαν εταίροι της κοινοπραξίας στο πλαίσιο της υλοποίησης των επίμαχων έργων, υφίστατο σοβαρός κίνδυνος η σχέση ποιότητας-τιμής των εν λόγω στοιχείων εξοπλισμού να μην αντιστοιχεί σε εκείνη που θα μπορούσε να προκύψει από διαφανή διαδικασία διαπραγμάτευσης. Όσον αφορά, εν συνεχεία, την υπερτιμολόγηση του λογισμικού και της κονσόλας, είναι πρόδηλο ότι είχε ως αποτέλεσμα αδικαιολόγητες δαπάνες, δεδομένου ότι η μείωση της τιμής των τηλεφώνων δεν μείωσε αντίστοιχα τον προϋπολογισμό του έργου.
Ως εκ τούτου, το Γενικό Δικαστήριο διαπιστώνει ότι, με τις ενέργειές της, η προσφεύγουσα παρέβη τις συμβατικές υποχρεώσεις της κατά τρόπο που μπορούσε να έχει οικονομικές συνέπειες για τους προϋπολογισμούς που διαχειρίζεται η Ένωση. Κατά συνέπεια, οι εν λόγω ενέργειες πρέπει να χαρακτηριστούν παρατυπίες κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων καθεμίας εκ των επίδικων συμβάσεων.
Επομένως, πρέπει να αναγνωριστεί ότι οι παραβάσεις των συμβατικών υποχρεώσεων που καταλογίζονται στην προσφεύγουσα όσον αφορά την ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων, την είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων και την υπερτιμολόγηση συνιστούν παρατυπίες κατά την έννοια της ως άνω συμβατικής διάταξης.
Επί της πλήρους επιστροφής των καταβληθέντων ποσών
Κατά πρώτον, η Επιτροπή ζητεί την πλήρη επιστροφή των ποσών που καταβλήθηκαν στην προσφεύγουσα, μεταξύ άλλων βάσει του άρθρου 119 του δημοσιονομικού κανονισμού και του άρθρου 183 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 1605/2002 (
ΕΕ 2002, L 357, σ. 1
), σε συνδυασμό με το σημείο II.26, παράγραφος 6, και το σημείο II.28, παράγραφος 5, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, καθώς και με το άρθρο 9, παράγραφος 1, της απόφασης 1639/2006.
[παραλειπόμενα]
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει κατ’ ουσίαν ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι αποδεικνύεται η ύπαρξη σύγκρουσης συμφερόντων, το γεγονός αυτό δεν δικαιολογεί την ανάκτηση του συνόλου των επιχορηγήσεων, κατά μείζονα λόγο διότι, κατά την ίδια, η εν λόγω κατάσταση δεν είχε αρνητικές συνέπειες στον προϋπολογισμό των επίμαχων έργων. Υποστηρίζει επίσης ότι τα εν λόγω έργα αποπερατώθηκαν και ότι τα επιτευχθέντα αποτελέσματα χαρακτηρίστηκαν επαρκή. Υπογραμμίζει, εξάλλου, ότι η ανάκτηση των επιχορηγήσεων θα έχει ως αποτέλεσμα να οδηγηθεί η ίδια σε πτώχευση.
Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, βάσει του άρθρου 10, πρώτο εδάφιο, καθεμίας εκ των επίδικων συμβάσεων, οι εν λόγω συμβάσεις και, επομένως, η επιχορήγηση που αποτελούσε αντικείμενό τους διέπονταν από τους όρους των συμβάσεων, τις σχετικές με το πρόγραμμα-πλαίσιο ΑΚ πράξεις της Ένωσης, τον δημοσιονομικό κανονισμό και τους εκτελεστικούς κανόνες του, καθώς και άλλες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και, επικουρικώς, από το βελγικό δίκαιο.
Κατά πρώτον, όσον αφορά τους σχετικούς όρους των συμβάσεων, επισημαίνεται ότι, βάσει του σημείου II.26, παράγραφος 6, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, κάθε πληρωμή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο οικονομικού ή άλλου ελέγχου και μπορεί να τροποποιηθεί ή να ανακτηθεί βάσει των αποτελεσμάτων του εν λόγω οικονομικού ή άλλου ελέγχου. Κατά το σημείο ΙΙ.28, παράγραφος 5, των εν λόγω γενικών όρων, η Επιτροπή λαμβάνει, βάσει των πορισμάτων του οικονομικού ελέγχου, κατάλληλα μέτρα, περιλαμβανομένων της έκδοσης εντάλματος είσπραξης προς επιστροφή του συνόλου ή μέρους των καταβληθέντων από αυτήν ποσών και της επιβολής κυρώσεων.
Επομένως, οι ως άνω όροι δεν αποκλείουν τη δυνατότητα της Επιτροπής να προβεί σε πλήρη ανάκτηση των καταβληθέντων στο πλαίσιο των επίδικων συμβάσεων ποσών. Αντιθέτως, από αυτούς προκύπτει ρητώς ότι όλες οι πληρωμές μπορούν να ανακτηθούν.
Κατά δεύτερον, το άρθρο 119 του δημοσιονομικού κανονισμού ορίζει τα εξής:
«1.   Το ποσό της επιδότησης καθίσταται οριστικό μόνο μετά την αποδοχή των εκθέσεων και των τελικών λογαριασμών από το όργανο, με την επιφύλαξη μεταγενέστερων ελέγχων πραγματοποιούμενων από το όργανο.
2.   Εάν ο δικαιούχος αθετήσει τις υποχρεώσεις του, η επιδότηση αναστέλλεται ή μειώνεται ή τερματίζεται στις περιπτώσεις που προβλέπονται στους κανόνες εφαρμογής, αφού δοθεί στο δικαιούχο η δυνατότητα να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του.»
Επομένως, η χρήση του όρου «τερματίζεται» στο ως άνω άρθρο 119, παράγραφος 2, αφορά την περίπτωση ανάκτησης του συνόλου των καταβληθέντων ποσών.
Το συμπέρασμα αυτό είναι επίσης σύμφωνο προς την αρχή της χρηστής και υγιούς δημοσιονομικής διαχείρισης των πόρων της Ένωσης την οποία προβλέπει το άρθρο 317 ΣΛΕΕ. Επομένως, σε περίπτωση μη τήρησης των όρων μιας συμφωνίας επιχορήγησης, τα θεσμικά ή λοιπά όργανα ή οι οργανισμοί της Ένωσης υποχρεούνται να ανακτήσουν την καταβληθείσα επιχορήγηση μέχρι το ύψος των ποσών που θεωρούνται αμφιλεγόμενα ή μη εξακριβώσιμα.
Επιπλέον, ο δικαστής της Ένωσης έχει κρίνει ότι, στο πλαίσιο του συστήματος χορήγησης των χρηματοδοτικών συνδρομών της Ένωσης, η χρησιμοποίηση των εν λόγω συνδρομών υπόκειται σε κανόνες δυνάμενους να οδηγήσουν στη μερική ή ολική επιστροφή μιας ήδη χορηγηθείσας συνδρομής (αποφάσεις της 7ης Ιουλίου 2010, Επιτροπή κατά Hellenic Ventures κ.λπ.,
T‑44/06
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2010:284
, σκέψη
, και της 16ης Δεκεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Arci Nuova associazione comitato di Cagliari και Gessa,
T‑259/09
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2010:536
, σκέψη
).
Από τη νομολογία προκύπτει επίσης ότι ο δικαιούχος επιχορήγησης δεν αποκτά κανένα οριστικό δικαίωμα στην εις ακέραιον καταβολή της εν λόγω επιχορήγησης εάν δεν τηρεί τους όρους από τους οποίους εξαρτήθηκε η ενίσχυση (βλ. απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, Help – Hilfe zur Selbsthilfe κατά Επιτροπής,
T‑335/17
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2019:736
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι οι όροι των συμβάσεων και οι σχετικές διατάξεις του δημοσιονομικού κανονισμού δεν εμποδίζουν την Επιτροπή να προβεί σε πλήρη ανάκτηση των ποσών που καταβλήθηκαν στην προσφεύγουσα βάσει των επίδικων συμβάσεων.
Εν συνεχεία, πρέπει να εξακριβωθεί αν, υπό τις παρούσες συνθήκες, η Επιτροπή μπορεί βασίμως να ζητήσει την πλήρη επιστροφή των εν λόγω ποσών.
Συναφώς, επισημαίνεται, όπως προεκτέθηκε στη σκέψη 162, ότι οι ενέργειες που προσάπτονται στην προσφεύγουσα μπορούν να χαρακτηριστούν «παρατυπίες» κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων.
Εξάλλου, όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται ο εν λόγω συμβατικός όρος, επισημαίνεται ότι από το σημείο II.10, παράγραφος 3, στοιχείο f, των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων προκύπτει ότι η διάπραξη παρατυπίας συνιστά πράξη ή παράλειψη τέτοιας σοβαρότητας που δικαιολογεί την καταγγελία της σχετικής σύμβασης με άμεση ισχύ. Επιπλέον, στο σημείο II.5, παράγραφος 3, στοιχείο d, τέταρτη περίπτωση, των ίδιων γενικών όρων προβλέπεται ότι η Επιτροπή δύναται να αναστείλει οποτεδήποτε την καταβολή, εν όλω ή εν μέρει, του ποσού που προορίζεται για τον ενδιαφερόμενο δικαιούχο, σε περίπτωση υπόνοιας περί διάπραξης παρατυπίας από έναν ή πλείονες δικαιούχους.
Εν προκειμένω, πρέπει να θεωρηθεί ότι, παραλείποντας να δηλώσει τον κίνδυνο σύγκρουσης συμφερόντων, εισπράττοντας προμήθειες επί των πωλήσεων και συμμετέχοντας στην υπερτιμολόγηση ορισμένων στοιχείων εξοπλισμού, η προσφεύγουσα παραβίασε την αρχή της καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 1134, τρίτο εδάφιο, και στο άρθρο 1135 του βελγικού αστικού κώδικα.
Συγκεκριμένα, στις σκέψεις 128 και 129 ανωτέρω αποδείχθηκε ότι η προσφεύγουσα τελούσε, ως προς την XJ, σε κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων στην οποία βασίστηκε η επιλογή της εν λόγω εταιρίας για την προμήθεια εξοπλισμού. Όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, οι συνέπειες της εν λόγω σύγκρουσης συμφερόντων στον προϋπολογισμό των επίμαχων έργων δεν μπορούν να αποτιμηθούν, καθότι δεν μπορεί να εξακριβωθεί ποια θα ήταν η τιμή αγοράς του εν λόγω εξοπλισμού, ούτε αν θα ήταν αναγκαία η αγορά αυτή, αν δεν υπήρχε η σύγκρουση συμφερόντων. Εν συνεχεία, από τη σκέψη 141 ανωτέρω προκύπτει ότι η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι οι ενέργειές της δεν είχαν αρνητικές συνέπειες στον προϋπολογισμό των εν λόγω έργων. Συγκεκριμένα, δεν απέδειξε ότι τα προϊόντα της XJ ήταν τα μόνα που μπορούσαν να καταστήσουν δυνατή την υλοποίηση των εν λόγω έργων και ότι, επομένως, η επιλογή των εν λόγω προϊόντων είχε στηριχθεί σε αντικειμενικούς παράγοντες. Ομοίως, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε ότι το γεγονός ότι είχε εισπράξει προμήθειες επί των πωλήσεων δεν είχε επηρεάσει την τιμή των επίμαχων προϊόντων. Λαμβανομένης υπόψη της εν λόγω σύγκρουσης συμφερόντων, δεν αποδεικνύεται ότι ο εξοπλισμός αγοράστηκε με κριτήριο την καλύτερη σχέση ποιότητας‑τιμής. Υπό τις συνθήκες αυτές, διαπιστώνεται ότι η εν λόγω σύγκρουση συμφερόντων άσκησε επιρροή στο σύνολο της συμβατικής σχέσης της προσφεύγουσας με την Επιτροπή.
Υπογραμμίζεται, επιπλέον, ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων συμβατικών υποχρεώσεων εκ μέρους της προσφεύγουσας ήταν τέτοια ώστε να δικαιολογείται η πλήρης επιστροφή των επιχορηγήσεων. Συγκεκριμένα, η μη δήλωση από την προσφεύγουσα της ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων, καθώς και η είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων και η υπερτιμολόγηση ορισμένων προϊόντων, έθιξε σοβαρά τη συμβατική σχέση της με την Επιτροπή.
Υπό τις συνθήκες αυτές, η πλήρης ανάκτηση των ποσών που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των επίδικων συμβάσεων δεν συνιστά δυσανάλογο μέτρο.
Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από το γεγονός ότι τα επίμαχα έργα υλοποιήθηκαν όντως από την προσφεύγουσα ούτε από τα επιτευχθέντα αποτελέσματα.
Συγκεκριμένα, η απόδειξη ότι το έργο πραγματοποιήθηκε δεν αρκεί προς δικαιολόγηση της παροχής συγκεκριμένης επιχορήγησης. Ο δικαιούχος της ενίσχυσης οφείλει, επιπλέον, να αποδείξει ότι πραγματοποίησε τις δηλωθείσες δαπάνες σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για την παροχή της οικείας επιχορήγησης. Η υποχρέωσή του να τηρήσει τους ορισθέντες όρους χρηματοδότησης συνιστά μια από τις ουσιώδεις δεσμεύσεις του και, για τον λόγο αυτόν, αποτελεί προϋπόθεση της χορήγησης της χρηματοδοτικής συνδρομής της Ένωσης (απόφαση της 10ης Οκτωβρίου 2019, Help – Hilfe zur Selbsthilfe κατά Επιτροπής,
T‑335/17
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2019:736
, σκέψη
).
Ως εκ τούτου, το αίτημα επιστροφής του συνόλου των ποσών που καταβλήθηκαν στο πλαίσιο των επίμαχων συμβάσεων είναι βάσιμο και, επομένως, το συγκεκριμένο αίτημα της ανταγωγής της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτό.
Επί του αιτήματος αποζημιώσεως
Επιπλέον της επιστροφής των επιχορηγήσεων, η Επιτροπή ζητεί την καταβολή αποζημίωσης ύψους 58876,50 ευρώ.
Κατά την Επιτροπή, πληρούνται οι τρεις προϋποθέσεις για τη στοιχειοθέτηση της συμβατικής ευθύνης της προσφεύγουσας, ήτοι παράβαση ενός ή πλειόνων συμβατικών όρων, υποστατό της ζημίας και ύπαρξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προσαπτόμενης συμπεριφοράς και της προβαλλόμενης ζημίας.
Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι αποδείχθηκε η είσπραξη προμηθειών επί των πωλήσεων, ύψους 45991 ευρώ, εκ μέρους της προσφεύγουσας. Εκκινεί από την παραδοχή ότι η XJ θα είχε μειώσει τις τιμές της τουλάχιστον κατά το εν λόγω ποσό εάν δεν είχαν καταβληθεί οι επίμαχες προμήθειες. Εν πάση περιπτώσει, η προσήκουσα και καλόπιστη εκτέλεση της σύμβασης απαιτούσε από την προσφεύγουσα να δηλώσει και να μεταβιβάσει την εν λόγω μείωση της τιμής στους επιφορτισμένους με την εκτέλεση του σχετικού έργου εταίρους της κοινοπραξίας.
Όσον αφορά την υπερτιμολόγηση της κονσόλας και του λογισμικού, η Επιτροπή συνάγει από τα στοιχεία που περιέχονται στην έκθεση της OLAF ότι, στο πλαίσιο του έργου Dreaming, πωλήθηκαν 135 μονάδες κονσόλας και λογισμικού. Η υπερτιμολόγηση ανήλθε σε 338,50 ευρώ ανά μονάδα, ήτοι συνολικά σε 45697,50 ευρώ. Στο πλαίσιο του έργου HOME SWEET HOME, πωλήθηκαν 77 μονάδες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν πρόσθετο κόστος 26064,50 ευρώ.
Δεδομένου ότι η Επιτροπή χρηματοδότησε μόνον το ήμισυ των εν λόγω έργων, η συνολική της ζημία ανήλθε σε 58876,50 ευρώ.
Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι διέπραξε τις παραβάσεις των νομικών ή συμβατικών κανόνων που της προσάπτονται, κάτι το οποίο αρνείται, δεν αποδείχθηκαν το υποστατό της ζημίας και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ των ενεργειών της και της εν λόγω προβαλλόμενης ζημίας. Συναφώς, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η τιμή των σχετικών προϊόντων δεν θα ήταν χαμηλότερη εάν δεν είχε ενεργήσει ως μεσάζων, δεδομένου ότι χάρη σε αυτήν η XJ μπόρεσε να πωλήσει περισσότερα προϊόντα σε χαμηλότερη τιμή ανά μονάδα. Όσον αφορά την αύξηση της τιμής της κονσόλας και του λογισμικού, η τιμή των εν λόγω στοιχείων εξοπλισμού στην αγορά είχε όντως αυξηθεί και, επομένως, δεν υπήρξε υπερτιμολόγηση.
Επισημαίνεται, κατ’ αρχάς, ότι αντικείμενο του υπό κρίση αιτήματος είναι η διαπίστωση της συμβατικής ευθύνης της προσφεύγουσας. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι ζημίες των οποίων ζητείται η αποκατάσταση προκλήθηκαν από την παράβαση, εκ μέρους της προσφεύγουσας, των συμβατικών υποχρεώσεών της. Επομένως, το Γενικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο, βάσει του άρθρου 272 ΣΛΕΕ, να εξετάσει το εν λόγω αίτημα, το οποίο απορρέει από τον ίδιο συμβατικό δεσμό με εκείνον στον οποίο βασίζεται η ανταγωγή.
Εν συνεχεία, διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, όταν επιλαμβάνεται ένδικης διαφοράς δυνάμει ρήτρας διαιτησίας κατά το άρθρο 272 ΣΛΕΕ, πρέπει να την επιλύει βάσει του ουσιαστικού δικαίου που έχει εφαρμογή επί της συμβάσεως (βλ. αποφάσεις της 29ης Νοεμβρίου 2016, ΑΝΚΟ κατά REA,
T‑270/15
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2016:681
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία, και της 1ης Μαρτίου 2017, Universiteit Antwerpen κατά REA,
T‑208/15
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2017:136
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Εφαρμοστέο στη σύμβαση δίκαιο είναι το ρητώς προβλεπόμενο στη σύμβαση αυτή, δεδομένου ότι οι συμβατικοί όροι που εκφράζουν την κοινή βούληση των συμβαλλομένων μερών πρέπει να υπερισχύουν όλων των άλλων κριτηρίων, τα οποία θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο σε περίπτωση σιωπής της σύμβασης (βλ. απόφαση της 8ης Σεπτεμβρίου 2015, Amitié κατά Επιτροπής,
T‑234/12
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2015:601
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 10 καθεμίας εκ των επίδικων συμβάσεων, οι εν λόγω συμβάσεις διέπονται από τους ίδιους τους όρους τους, από τις σχετικές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και, επικουρικώς, από το βελγικό δίκαιο.
Επιβάλλεται, όμως, η διαπίστωση ότι η Επιτροπή δεν επικαλείται καμία ρήτρα των εν λόγω συμβάσεων προβλέπουσα τη συμβατική ευθύνη της προσφεύγουσας.
Επιπλέον, επισημαίνεται ότι το δίκαιο της Ένωσης δεν περιέχει ουσιαστική διάταξη ρυθμίζουσα τη συμβατική ευθύνη για τις ζημίες που προκαλεί αντισυμβαλλόμενος της Ένωσης.
Συναφώς, στο σημείο 99 του υπομνήματος αντικρούσεως, η Επιτροπή παραπέμπει στην απόφαση της 12ης Απριλίου 2018, PY κατά EUCAP Sahel Niger (
T‑763/16
,
EU:T:2018:181
), η οποία αφορά τη συμβατική ευθύνη της Ένωσης δυνάμει του άρθρου 340 ΣΛΕΕ και το εφαρμοστέο στην περίπτωση αυτή δίκαιο. Στη σκέψη 66 της εν λόγω απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η συμβατική ευθύνη μπορούσε να εξεταστεί «μόνο βάσει των επίμαχων συμβάσεων εργασίας […] υπό το πρίσμα των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τη θεμελίωση της συμβατικής ευθύνης» και ότι, «[β]άσει των αρχών αυτών, προκειμένου να ευδοκιμήσει αγωγή αποζημιώσεως λόγω συμβατικής ευθύνης, πρέπει να πληρούνται τρεις προϋποθέσεις, ήτοι, καταρχάς, το οικείο θεσμικό όργανο να παρέβη τις συμβατικές υποχρεώσεις του, δεύτερον, ο ενάγων να υπέστη ζημία και, τέλος, να υφίσταται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της συμπεριφοράς του εν λόγω θεσμικού οργάνου και της ζημίας αυτής».
Η Επιτροπή εκκινεί από την αρχή ότι η ως άνω νομολογία εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν στη συμβατική ευθύνη του αντισυμβαλλομένου του θεσμικού οργάνου της Ένωσης, εν προκειμένω της προσφεύγουσας. Εντούτοις, η επίμαχη κατάσταση στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 12ης Απριλίου 2018, PY κατά EUCAP Sahel Niger (
T‑763/16
,
EU:T:2018:181
), διαφέρει από την κατάσταση στην υπό κρίση υπόθεση. Συγκεκριμένα, από τη σκέψη 62 της εν λόγω απόφασης προκύπτει ότι στις επίμαχες στην εν λόγω υπόθεση συμβάσεις δεν προσδιορίζεται το εφαρμοστέο σε αυτές δίκαιο, ενώ, εν προκειμένω, οι επίδικες συμβάσεις περιέχουν διάταξη σχετική με το εφαρμοστέο δίκαιο.
Τούτου λεχθέντος, εν προκειμένω, οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης της συμβατικής ευθύνης πρέπει να αναζητηθούν στο βελγικό δίκαιο, επικουρικώς εφαρμοστέο στις επίδικες συμβάσεις.
Όσον αφορά την ευθύνη από σύμβαση, το άρθρο 1142 του βελγικού αστικού κώδικα, το οποίο εντάσσεται στον τίτλο III του τόμου III, που φέρει τον τίτλο «Περί των συμβάσεων ή των συμβατικών υποχρεώσεων εν γένει», ορίζει ότι «[κ]άθε υποχρέωση ενέργειας ή παραλείψεως τρέπεται σε υποχρέωση αποζημιώσεως σε περίπτωση που δεν εκπληρώνεται από τον οφειλέτη».
Επιπλέον, κατά το άρθρο 1147 του βελγικού αστικού κώδικα, «[στον] οφειλέτη επιβάλλεται η υποχρέωση, εφόσον τούτο ενδείκνυται, να καταβάλει αποζημίωση είτε λόγω μη εκπληρώσεως της υποχρεώσεως, είτε λόγω καθυστερημένης εκπληρώσεως, οσάκις δεν αποδεικνύει ότι η μη εκπλήρωση οφείλεται σε αιτία ξένη προς τον ίδιο, που δεν δύναται να του καταλογισθεί, έστω και αν δεν τελεί σε κακή πίστη».
Από το άρθρο 1147 του βελγικού αστικού κώδικα συνάγεται ότι, προκειμένου να καταβληθεί αποζημίωση για ζημία που προέκυψε από σύμβαση, πρέπει να συντρέχουν τρεις προϋποθέσεις, ήτοι πλήρης ή μερική μη εκτέλεση της σύμβασης, ζημία και αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της μη εκτέλεσης και της ζημίας (πρβλ. απόφαση της 4ης Μαΐου 2017, Meta Group κατά Επιτροπής,
T‑744/14
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2017:304
, σκέψη
και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Το Γενικό Δικαστήριο θεωρεί ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη αρκούντως άμεσης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της μη εκτέλεσης των συμβατικών υποχρεώσεων που καταλογίζεται στην προσφεύγουσα και της προβαλλόμενης ζημίας, ακόμη και αν υποτεθεί ότι αυτή αποδεικνύεται.
Κατά πρώτον, δεν αμφισβητείται ότι η προσφεύγουσα δεν πώλησε εξοπλισμό στους σχετικούς εταίρους της κοινοπραξίας στο πλαίσιο των επίδικων συμβάσεων ούτε ζήτησε την επιστροφή των σχετικών με την αγορά εξοπλισμού δαπανών. Συγκεκριμένα, ο εξοπλισμός που αποτέλεσε αντικείμενο υπερτιμολόγησης ή είσπραξης προμηθειών επί των πωλήσεων αγοράστηκε όχι από την προσφεύγουσα, αλλά από άλλες οντότητες, μη συνδεδεμένες με την προσφεύγουσα, στις οποίες η Επιτροπή επέστρεψε τις δαπάνες που πραγματοποίησαν για τις εν λόγω αγορές.
Κατά δεύτερον, δεν αμφισβητείται επίσης ότι την ευθύνη για την αγορά του εξοπλισμού που αποτέλεσε αντικείμενο υπερτιμολόγησης και καταβολής προμηθειών επί των πωλήσεων δεν είχε η προσφεύγουσα, αλλά τα μέλη των κοινοπραξιών που πραγματοποίησαν τις εν λόγω αγορές. Αυτό επιβεβαιώνεται από την απάντηση της Επιτροπής σε ερώτηση του Γενικού Δικαστηρίου στο πλαίσιο μέτρου οργανώσεως της διαδικασίας, με την οποία η Επιτροπή διευκρίνισε ότι «την πλήρη ευθύνη για την επιλογή των προϊόντων ή [των] υλικών που χρησιμοποιούνται στα έργα του δικαιούχου έχει ο δικαιούχος, ακόμη και αν η περιγραφή του εξοπλισμού παρατίθεται στο παράρτημα I της σύμβασης».
Εντούτοις, η Επιτροπή, η οποία φέρει, βάσει της αρχής actori incumbit probatio, το βάρος απόδειξης της πλήρωσης των τριών προϋποθέσεων που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 202 ανωτέρω, δεν απέδειξε την ύπαρξη άμεσης αιτιώδους συνάφειας. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή περιορίστηκε να υποστηρίξει συναφώς, σε μία και μόνη φράση και χωρίς καμία συγκεκριμένη απόδειξη, ότι η αιτιώδης συνάφεια είναι «πρόδηλη», καθότι, κατ’ αυτήν, η προσφεύγουσα μετέσχε «ενεργά» στις επίμαχες παραβάσεις των όρων της σύμβασης, χωρίς τις οποίες δεν θα είχε επέλθει η προβαλλόμενη ζημία.
Εντούτοις, τέτοιοι γενικόλογοι ισχυρισμοί δεν αποδεικνύουν επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη άμεσης αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της προβαλλόμενης ζημίας και των επίμαχων παραβάσεων της σύμβασης σε κατάσταση στην οποία παρεμβάλλονται πλείονα τρίτα πρόσωπα, όπως η προεκτεθείσα στις σκέψεις 204 και 205.
Επιπλέον, και εν πάση περιπτώσει, επισημαίνεται ότι, στο πλαίσιο της εκτέλεσης των συμβατικών υποχρεώσεων, η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας εντάσσεται στη γενικότερη υποχρέωση των συμβαλλομένων για καλόπιστη εκτέλεση της σύμβασης. Εξάλλου, δυνάμει του βελγικού δικαίου, η υποχρέωση καλόπιστης εκτέλεσης των συμβάσεων που προβλέπεται στο άρθρο 1134 του αστικού κώδικα απαγορεύει στον συμβαλλόμενο να ασκεί δικαίωμα με τρόπο που υπερβαίνει προδήλως τα όρια της συνήθους άσκησης του δικαιώματος αυτού από συνετό και επιμελή άνθρωπο [Cass. 16 novembre 2007, AR nr C.06.0349.F.1 (απόφαση αριθ. C.06.0349.F.1 του Ανώτατου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, της 16ης Νοεμβρίου 2007)] (πρβλ. απόφαση της 24ης Οκτωβρίου 2018, Nova κατά Επιτροπής,
T‑299/15
, μη δημοσιευθείσα,
EU:T:2018:713
, σκέψη
).
Πάντως, λαμβανομένων υπόψη, αφενός, του γεγονότος ότι τα έργα που αποτελούν αντικείμενο των επίδικων συμβάσεων εκτελέστηκαν χωρίς καθυστέρηση και σύμφωνα με τους σκοπούς τους, γεγονός το οποίο δεν αμφισβητήθηκε, και, αφετέρου, των ιδιαιτέρως σοβαρών συνεπειών που αναμένεται να προκύψουν για την προσφεύγουσα από την πλήρη ανάκτηση των επιχορηγήσεων, το Γενικό Δικαστήριο θεωρεί ότι το αίτημα αποζημίωσης, το οποίο προστίθεται στην εν λόγω πλήρη ανάκτηση, υπερβαίνει προδήλως τα όρια της συνήθους άσκησης του επίμαχου δικαιώματος.
Επομένως, το αίτημα αποζημίωσης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Συμπέρασμα
Από τις σκέψεις που προεκτέθηκαν προκύπτει ότι, λόγω των παρατυπιών που διέπραξε, η προσφεύγουσα οφείλει να επιστρέψει το σύνολο των ποσών που καταβλήθηκαν σε αυτήν στο πλαίσιο των επίδικων συμβάσεων. Επομένως, το αίτημα της προσφεύγουσας να αναγνωριστεί ότι δεν υποχρεούται να καταβάλει τα ποσά που αντιστοιχούν στα χρεωστικά σημειώματα υπ’ αριθ. 3241901815 και υπ’ αριθ. 3241901886 έχει καταστεί αλυσιτελές.
Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, πρέπει, αφενός, να απορριφθεί η αγωγή και, αφετέρου, να γίνει δεκτή η ανταγωγή της Επιτροπής, καθόσον αφορά το αίτημα να αναγνωριστεί ότι οι παραβάσεις των συμβατικών όρων που καταλογίζονται στην προσφεύγουσα συνιστούν παρατυπίες, κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων των επίδικων συμβάσεων, και το αίτημα επιστροφής των ποσών που καταβλήθηκαν στην προσφεύγουσα στο πλαίσιο των εν λόγω συμβάσεων. Η ανταγωγή θα απορριφθεί κατά τα λοιπά.
[παραλειπόμενα]

Για τους λόγους αυτούς,
ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δέκατο τμήμα)
αποφασίζει:

1)
Απορρίπτει την προσφυγή-αγωγή.

2)
Οι παραβάσεις των συμβάσεων επιχορήγησης αριθ. 225023, σχετικά με την υλοποίηση του έργου «ElDeRly-friEndly Alarm handling and MonitorING (Dreaming)», και αριθ. 250449, σχετικά με την υλοποίηση του έργου «Health monitoring and sOcial integration environMEnt for Supporting WidE ExTension of independent life at HOME (HOME SWEET HOME)», τις οποίες διέπραξε η Health Information Management (HIM), συνιστούν παρατυπίες κατά την έννοια του σημείου II.1 των γενικών όρων των εν λόγω συμβάσεων.

3)
Υποχρεώνει την HIM να επιστρέψει στην Επιτροπή το ποσό των 512799 ευρώ.

4)
Απορρίπτει την ανταγωγή της Επιτροπής κατά τα λοιπά.

5)
Η HIM φέρει, πέραν των δικαστικών εξόδων της, το ήμισυ των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή.

Kornezov
Buttigieg
Hesse
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 9 Ιουνίου 2021.
(υπογραφές)
(
*1
)
Γλώσσα διαδικασίας:
η γαλλική.
(
)	Παρατίθενται μόνον οι σκέψεις της παρούσας αποφάσεως των οποίων τη δημοσίευση κρίνει σκόπιμη το Γενικό Δικαστήριο.