CELEX: 62019CJ0556
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Għajnuna mill-Istat
Artikolu 107(1) TFUE
Kunċett ta’ “riżorsi tal-Istat”
Responsabbiltà estiża tal-produtturi
Organu ekoloġiku awtorizzat mill-awtoritajiet pubbliċi sabiex jirċievi kontribuzzjonijiet finanzjarji mingħand negozjanti ta’ ċerti prodotti sabiex jissodisfa f’isimhom l-obbligu legali tagħhom ta’ trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti
Għajnuna finanzjarja mħallsa minn dan l-organu ekoloġiku lill-operaturi li jqassmu l-iskart bi ftehim

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 107 TFUE.
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Eco TLC u l-ministre d’État, ministre de la Transition écologique et solidaire (il-Ministru tal-Istat, Ministru għat-Tranżizzjoni Ekoloġika u Solidali, Franza) u l-ministre de l’Économie et des Finances (il-Ministru għall-Ekonomija u l-Finanzi, Franza) dwar il-legalità ta’ digriet li jipprevedi l-irkupru ta’ għajnuna finanzjarja mħallsa minn Eco TLC lill-operaturi bi ftehim responsabbli għat-trattament tal-iskart li ġej minn prodotti tessili ta’ lbies, tal-bjankerija tad-dar u taż-żraben.
Il-kuntest ġuridiku
L-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-code de l’environnement (il-Kodiċi dwar l-Ambjent), fil-verżjoni tiegħu applikabbli għall-kawża prinċipali (iktar ’il quddiem il-“Kodiċi dwar l-Ambjent”), jipprevedi:
“Mill-1 ta’ Jannar 2007, il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi kollha li jqiegħdu fis-suq nazzjonali b’mod professjonali prodotti tessili ta’ lbies, żraben jew bjankerija għad-djar ġodda għandhom jikkontribwixxu jew jipprovdu għar-riċiklaġġ u għat-trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti.
Mill‑1 ta’ Jannar 2020, il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi kollha li jqiegħdu fis-suq nazzjonali, b’mod professjonali, il-prodotti kollha lesti tessili għad-dar, bl-esklużjoni ta’ dawk li huma elementi ta’ għamara jew intiżi sabiex jipproteġu jew iżejnu elementi ta’ għamara, huma wkoll suġġetti għall-obbligu previst fl-ewwel paragrafu.
Il-persuni msemmija fl-ewwel żewġ paragrafi għandhom iwettqu dan l-obbligu:
–
jew billi jikkontribwixxu finanzjarjament lil organu awtorizzat permezz ta’ digriet konġunt tal-Ministri responsabbli mill-ekoloġija u l-industrija li jikkonkludi ftehim mal-operaturi tat-tqassim tal-iskart u mal-awtoritajiet lokali jew l-assoċjazzjonijiet tagħhom responsabbli mill-immaniġġjar tal-iskart u jagħtihom għajnuna finanzjarja għall-operazzjonijiet ta’ riċiklaġġ u ta’ trattament tal-iskart imsemmija fl-ewwel żewġ paragrafi li huma jipprovdu;
–
jew billi tiġi stabbilita, b’osservanza tal-ispeċifikazzjonijiet tal-kuntratt, sistema individwali ta’ riċiklaġġ u ta’ trattament tal-iskart imsemmija fl-ewwel żewġ paragrafi awtorizzata permezz ta’ digriet konġunt tal-Ministri responsabbli mill-ekoloġija u l-industrija.
Il-modalitajiet ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu, b’mod partikolari l-metodu ta’ kalkolu tal-kontribuzzjoni, il-kundizzjonijiet li taħthom għandha tiġi promossa l-integrazzjoni ta’ persuni li jiltaqgħu ma’ diffikultajiet fir-rigward tal-impjieg kif ukoll is-sanzjonijiet f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tal-obbligu msemmi fl-ewwel paragrafu huma stabbiliti permezz ta’ digriet tal-Kunsill tal-Istat.”
Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu R. 543‑214 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, kull organu għandu jiġġustifika, insostenn tat-talba tiegħu għal awtorizzazzjoni, il-kapaċitajiet tekniċi u finanzjarji tiegħu li jtemm tajjeb l-operazzjonijiet rikjesti sabiex jiġu promossi, permezz ta’ ftehimiet li huwa jiffirma u tat-tqassim mill-ġdid ta’ kontribuzzjonijiet finanzjarji li huwa jiġbor, l-użu mill-ġdid, ir-riċiklaġġ, l-irkupru materjali u t-trattament tal-iskart imsemmija fl-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-imsemmi kodiċi u jindika l-kundizzjonijiet li fihom huwa jipprevedi li jissodisfa dawn il-klawżoli tal-ispeċifikazzjonijiet li fih dan il-ftehim.
Skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu R. 543‑215 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, l-organi awtorizzati għandhom jiddeterminaw l-ammont globali tal-kontribuzzjoni finanzjarja li huma jirċievu mingħand il-persuni msemmija fl-ewwel paragrafu tal-Artikolu L. 541‑10‑3 ta’ dan il-kodiċi, b’mod li jkopri, kull sena, l-ispejjeż li jirriżultaw mill-applikazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu R. 543‑214 tal-imsemmi kodiċi.
Skont l-Artikolu R. 543‑218 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, l-ispeċifikazzjonijiet imsemmija fl-Artikolu R. 543‑214 ta’ dan il-kodiċi jippreċiżaw, b’mod partikolari, l-għanijiet stabbiliti f’termini ta’ kwantitajiet ta’ skart imqassam, użat mill-ġdid, irriċiklat jew irkuprat, kif ukoll l-għanijiet ta’ integrazzjoni tal-persuni li jiltaqgħu ma’ diffikultajiet fir-rigward tal-impjieg, fis-sens tal-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-imsemmi kodiċi, u jipprevedu t-tnaqqis tal-kontribuzzjoni mħallsa lill-operatur ta’ tqassim tal-iskart f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza minn dan tal-aħħar ta’ għan minimu ta’ integrazzjoni ta’ dawn il-persuni.
L-arrêté du 3 avril 2014 relatif à la procédure d’agrément et portant cahier des charges des organismes ayant pour objet de contribuer au traitement des déchets issus des produits textiles d’habillement, du linge de maison et des chaussures, conformément à l’article R. 543-214 du code de l’environnement et portant agrément d’un organisme, en application des articles L. 541‑10‑3 et R. 543‑214 à R. 543‑224 du code de l’environnement (id-Digriet tat‑3 ta’ April 2014 dwar il-Proċedura ta’ Awtorizzazzjoni u dwar l-Ispeċifikazzjonijiet Imposti fuq Organi li Għandhom l-Għan li Jikkontribwixxu għat-Trattament tal-Iskart li Jirriżulta minn Prodotti Tessili ta’ Lbies, ta’ Bjankerija tad-Dar u taż-Żraben, konformement mal-Artikolu R.543–214 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent u dwar Awtorizzazzjoni ta’ Organu, b’Applikazzjoni tal-Artikoli L. 541‑10‑3 u R. 543‑214 sa R. 543‑224 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent (JORF tal‑14 ta’ Mejju 2014, p. 7969, iktar ’il quddiem “id-digriet tat‑3 ta’ April 2014”) ta lil Eco TLC awtorizzazzjoni sabiex tiġbor min-negozjanti ta’ prodotti tessili ta’ lbies, tal-bjankerija tad-dar u taż-żraben (iktar ’il quddiem il-“prodotti TLC”) kontribuzzjonijiet finanzjarji għat-trattament ta’ skart li ġej minn dawn il-prodotti u sabiex tgħaddihom, fil-forma ta’ għajnuna finanzjarja, b’mod partikolari lill-operaturi li jqassmu l-iskart, fl-osservanza tal-ispeċifikazzjonijiet annessi ma’ dan id-digriet.
L-anness tad-digriet tat‑3 ta’ April 2014, intitolat “Speċifikazzjonijiet dwar l-awtorizzazzjoni ta’ organu ekoloġiku maħruġa skont l-Artikoli L. 541‑10‑3 u R. 543‑214 sa R. 543‑224 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent għall-perijodu 2014–2019”, fih huwa stess diversi annessi. Fost dawn, l-Anness III, intitolat “Skala tal-għajnuna finanzjarja li għandha titħallas lill-operaturi li jqassmu l-iskart li magħhom ikun sar ftehim fis-sena N+1, abbażi tas-sena N”, jiddetermina l-metodu ta’ kalkolu tat-tipi differenti ta’ għajnuna finanzjarja li tista’ titħallas lill-operaturi li jqassmu l-iskart bi ftehim, jiġifieri l-għajnuna għas-sostenibbiltà, l-għajnuna għat-tqassim materjali u l-għajnuna għall-iżvilupp. Dan l-anness jipprevedi b’mod partikolari li l-ammont ta’ għajnuna għas-sostenibbiltà huwa ekwivalenti għas-somma tal-għajnuna għas-sostenibbiltà abbażi tal-irkupru tal-materjal, tal-irkupru tal-enerġija u tar-rimi, u li l-għajnuna għas-sostenibbiltà abbażi tal-irkupru materjali hija kkalkolata billi jiġi attribwit lit-“tunnellaġġi li jkun ġie suġġett għal irkupru tal-materjal (użu mill-ġdid + riċiklaġġ + metodi oħra ta’ rkupru materjali)” koeffiċjent stabbilit għal EUR 65 għal kull tunnellata.
L-arrêté du 19 septembre 2017 portant modification de l’arrêté du 3 avril 2014 (id-Digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017 li Jemenda d-Digriet tat‑3 ta’ April 2014 (JORF tal‑4 ta’ Ottubru 2017, test Nru 5, iktar ’il quddiem id-“digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017”), għamel evalwazzjoni mill-ġdid tal-ammont tal-għajnuna għas-sostenibbiltà. Skont l-Artikolu 1 ta’ dan id-digriet, il-koeffiċjent għall-kalkolu ta’ din l-għajnuna jiżdied għal EUR 82.5 għal kull tunnellata għall-għajnuna mħallsa mill‑1 ta’ Jannar 2018.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Eco TLC hija organu ekoloġiku awtorizzat mill-awtoritajiet pubbliċi sabiex jirċievi mingħand negozjanti tal-prodotti TLC kontribuzzjonijiet finanzjarji bħala korrispettiv għas-servizz li jikkonsisti f’li jissodisfa f’isimhom l-obbligu legali tagħhom ta’ trattament tal-iskart minn dawn il-prodotti. Għal dan il-għan, Eco TLC tagħmel ftehimiet mal-operaturi tat-tqassim tal-iskart eliġibbli u tħallashom tipi differenti ta’ għajnuna finanzjarja, jiġifieri għajnuna għas-sostenibbiltà, għajnuna għat-tqassim tal-materjal u għajnuna għall-iżvilupp, għall-operazzjonijiet ta’ riċiklaġġ u ta’ trattament tal-iskart li ġej mill-prodotti TLC.
Filwaqt li d-digriet tat‑3 ta’ April 2014 kien iffissa għal EUR 65 għal kull tunnellata l-koeffiċjent għall-finijiet tal-kalkolu tal-għajnuna għas-sostenibbiltà abbażi tal-irkupru materjali, id-digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017 wettaq valutazzjoni mill-ġdid ta’ din l-għajnuna billi żied dan il-koeffiċjent għal EUR 82.5 għal kull tunnellata għas-somom imħallsa mill‑1 ta’ Jannar 2018.
Eco TLC ippreżentat rikors kontra d-digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017 quddiem il-Conseil d’État (il-Kunsill tal-Istat, Franza), fejn sostniet, b’mod partikolari, li dan id-digriet kien jistabbilixxi għajnuna mill-Istat, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, skont l-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, dwar il-prinċipju ta’ responsabbiltà estiża tal-produtturi, in-negozjanti tal-prodotti TLC huma obbligati jikkontribwixxu jew jipprovdu għar-riċiklaġġ u għat-trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti. Sabiex jiġi ssodisfatt dan l-obbligu, l-imsemmija qorti tippreċiża li l-imsemmija negozjanti għandhom jew jipprovdu huma stess it-trattament tal-iskart li ġej minn prodotti TLC, jew jittrasferixxu r-responsabbiltà tiegħu lil organu awtorizzat, responsabbli li jiġbor il-kontribuzzjonijiet tagħhom u li jipprovdi f’isimhom it-trattament ta’ dan l-iskart billi jikkonkludi għal dan il-għan ftehimiet ma’ operaturi li jqassmu l-iskart.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tikkonstata, fl-ewwel lok, li Eco TLC hija l-uniku korp awtorizzat għal dan il-għan u li n-negozjanti ma għamlux l-għażla li jipprovdu huma stess għat-trattament tal-iskart li ġej minn prodotti TLC.
Fit-tieni lok, hija tippreċiża li l-iskala tal-għajnuna finanzjarja mħallsa lill-operaturi li jqassmu l-iskart minn Eco TLC ġiet stabbilita bid-digriet tat‑3 ta’ April 2014 abbażi tal-għanijiet ta’ rkupru ta’ skart u ta’ impjieg ta’ persuni f’diffikultà soċjali. Il-qorti tar-rinviju tosserva li, skont dan id-digriet, Eco TLC għandha taġġusta l-ammont tal-kontribuzzjonijiet li għandha tirċievi mingħand in-negozjanti għal-livell strettament neċessarju sabiex tissodisfa l-obbligi tagħha, jiġifieri l-ħlas ta’ għajnuna finanzjarja lill-operaturi li jqassmu l-iskart skont l-iskala stabbilita b’dak id-digriet, kif ukoll diversi atti ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ prevenzjoni, mingħajr ma tkun tista’ tagħmel profitti jew telf, u lanqas twettaq attivitajiet f’oqsma oħra.
Fit-tielet u l-aħħar lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li evalwatur tal-Istat, maħtur mill-Istat, jattendi għal-laqgħat tal-bord tad-diretturi ta’ Eco TLC, mingħajr madankollu ma jkollu dritt tal-vot, ikun informat bil-kundizzjonijiet tal-investimenti finanzjarji li jkunu maħsuba minn din il-kumpannija qabel ma jiġu awtorizzati mill-bord tad-diretturi, u jista’ jitlob li jiġu nnotifikati lilu d-dokumenti kollha marbuta mal-amministrazzjoni finanzjarja ta’ din il-kumpannija sabiex, f’każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba, jinforma dwar dan lill-awtoritajiet kompetenti tal-Istat li jistgħu jimponu multa sa mhux iktar minn EUR 30000 jew is-sospensjoni jew saħansitra l-irtirar tal-awtorizzazzjoni. Hija tippreċiża li, suġġett għal dawn ir-riżervi, Eco TLC tistabbilixxi liberament l-għażliet ta’ amministrazzjoni tagħha u li, b’mod partikolari, il-fondi maħsuba lill-operaturi li jqassmu l-iskart ma huma suġġetti għal ebda obbligu partikolari ta’ depożitu.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Conseil d’État (Il-Kunsill tal-Istat) iddeċieda li jissospendi l-proċeduri quddiemu u li jagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domanda preliminari li ġejja:
“L-Artikolu 107 [TFUE] għandu jiġi interpretat fis-sens li sistema […] li biha korp ekoloġiku privat mingħajr għan ta’ qligħ, li għandu awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet pubbliċi, jiġbor, mingħand negozjanti ta’ kategorija partikolari ta’ prodotti li ffirmaw miegħu ftehim f’dan ir-rigward, kontribuzzjonijiet finanzjarji bħala korrispettiv għas-servizz li jipprovdi f’isimhom għat-trattament tal-iskart li jirriżulta minn dawn il-prodotti u jagħti sussidji lill-operaturi responsabbli għall-klassifikazzjoni u l-irkupru ta’ dak l-iskart f’ammont stabbilit fl-awtorizzazzjoni fid-dawl tal-għanijiet ambjentali u soċjali, għandu jitqies bħala għajnuna mill-Istat fis-sens ta’ [din id-disposizzjoni]?”
Fuq id-domanda preliminari
Preliminarjament għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-klassifikazzjoni ta’ miżura bħala “għajnuna mill-Istat”, fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, tirrikjedi li l-kundizzjonijiet kollha segwenti jkunu ssodisfatti. L-ewwel, għandu jkun hemm intervent tal-Istat jew permezz tar-riżorsi tal-Istat. It-tieni, dan l-intervent għandu jkun jista’ jaffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. It-tielet, irid jagħti vantaġġ selettiv lill-benefiċjarju tiegħu. Ir-raba’, dan għandu joħloq distorsjoni jew jhedded li joħloq distorsjoni tal-kompetizzjoni (sentenza tas‑6 ta’ Marzu 2018, Il-Kummissjoni vs FIH Holding u FIH Erhvervsbank,
C‑579/16 P
,
EU:C:2018:159
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-ewwel waħda minn dawn il-kundizzjonijiet, għandu jitfakkar li, sabiex vantaġġi jkunu jistgħu jiġu kklassifikati bħala “għajnuna” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE, dawn għandhom, minn naħa, jingħataw direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat u, min-naħa l-oħra, ikunu imputabbli lill-Istat (sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et,
C‑706/17
,
EU:C:2019:407
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, konformement ma’ ġurisprudenza stabbilita, fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni bejn il-qrati nazzjonali u l-Qorti tal-Ġustizzja, stabbilita fl-Artikolu 267 TFUE, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tagħti lill-qorti nazzjonali risposta utli li tgħinha tiddeċiedi l-kawża li jkollha quddiemha. Minn din il-perspettiva, huwa l-obbligu, jekk ikun il-każ, tal-Qorti tal-Ġustizzja li tifformula mill-ġdid id-domandi li jkunu ġew ippreżentati lilha (sentenza tat-2 ta’ April 2020, Ruska Federacija,
C‑897/19 PPU
,
EU:C:2020:262
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti tar-rinviju fir-realtà tistaqsi biss dwar l-ewwel waħda mill-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 18 ta’ din is-sentenza u li l-punti ta’ fatt li hija pprovdiet lill-Qorti tal-Ġustizzja jirrigwardaw essenzjalment din l-ewwel kundizzjoni.
F’dan il-kuntest, hemm lok li jiġi kkunsidrat li, permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 107(1) TFUE għandux jiġi interpretat fis-sens li sistema li permezz tagħha organu ekoloġiku privat mingħajr għan ta’ lukru, li għandu awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet pubbliċi, jirċievi mingħand in-negozjanti ta’ kategorija partikolari ta’ prodotti li jiffirmaw miegħu ftehim għal dan il-għan ta’ kontribuzzjonijiet bħala korrispettiv tas-servizz li jikkonsisti f’li jiġi pprovdut f’isimhom it-trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti, u jagħti lil operaturi responsabbli mit-tqassim u mill-irkupru ta’ dan l-iskart sussidji ta’ ammont stabbilit fl-awtorizzazzjoni fir-rigward tal-għanijiet ambjentali u soċjali, tikkostitwixxi intervent tal-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fl-ewwel lok, sabiex tiġi evalwata l-imputabbiltà tal-miżura lill-Istat, għandu jiġi eżaminat jekk l-awtoritajiet pubbliċi kinux involuti fl-adozzjoni ta’ din il-miżura (sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et,
C‑706/17
,
EU:C:2019:407
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li s-sistema dwar ir-responsabbiltà estiża tal-produttur fis-seħħ fis-settur tal-immaniġġjar tal-iskart li ġej mill-prodotti TLC ġiet stabbilita permezz ta’ testi ta’ natura leġiżlattiva u regolamentari, jiġifieri l-Kodiċi dwar l-Ambjent kif ukoll id-digriet tat‑3 ta’ April 2014, kif emendat bid-digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017. Din is-sistema għandha għaldaqstant tiġi kkunsidrata bħala imputabbli lill-Istat, fis-sens tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza.
Fit-tieni lok, sabiex jiġi ddeterminat jekk il-vantaġġ ingħatax direttament jew indirettament permezz ta’ riżorsi tal-Istat, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-projbizzjoni stabbilita fl-Artikolu 107(1) TFUE tinkludi kemm l-għajnuna mogħtija direttament mill-Istat jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat kif ukoll dik mogħtija minn korpi pubbliċi jew privati stabbiliti jew maħtura minn dan tal-aħħar sabiex jamministrawha (sentenza tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et,
C‑706/17
,
EU:C:2019:407
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Id-distinzjoni stabbilita f’din id-dispożizzjoni bejn “l-għajnuna mogħtija mill-Istati” u l-għajnuna mogħtija “permezz ta’ riżorsi ta’ l-Istat” ma tfissirx li l-vantaġġi kollha mogħtija minn Stat jikkostitwixxu għajnuna, indipendentement minn jekk humiex jew le ffinanzjati permezz ta’ riżorsi li ġejjin mill-Istat, imma hija intiża biss sabiex tinkludi f’dan il-kunċett il-vantaġġi mogħtija direttament mill-Istat, kif ukoll dawk mogħtija permezz ta’ organu pubbliku jew privat, stabbilit jew maħtur minn dan l-Istat (sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2019, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni,
C‑405/16 P
,
EU:C:2019:268
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt, id-dritt tal-Unjoni ma jistax jaċċetta li s-sempliċi fatt li jinħolqu istituzzjonijiet awtonomi inkarigati bid-distribuzzjoni tal-għajnuna jippermetti li jiġu evitati r-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat (ara s-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2017, Il-Kummissjoni vs TV2/Danmark,
C‑656/15 P
,
EU:C:2017:836
, punt
).
F’dan il-każ, skont il-prinċipju ta’ responsabbiltà estiża tal-produttur stabbilit fl-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, in-negozjanti tal-prodotti TLC, jiġifieri l-produtturi, l-importaturi u d-distributuri, huma obbligati li jipprovdu jew li jikkontribwixxu għat-trattament tal-iskart li joriġina minn dawn il-prodotti.
Sabiex jissodisfaw dan l-obbligu, huma għandhom jew jipprovdu huma stess it-trattament tal-iskart li jirriżulta mill-prodotti TLC, jew jikkontribwixxu finanzjarjament għal organu ekoloġiku awtorizzat mill-awtoritajiet pubbliċi li għandu l-għan li jiżgura l-immaniġġjar ta’ dan l-iskart billi jikkonkludi ftehimiet mal-operaturi li jqassmu l-iskart u billi jħallashom għajnuna finanzjarja għall-operazzjonijiet ta’ riċiklaġġ u ta’ trattament tal-imsemmi skart.
Għalkemm mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, sabiex jissodisfaw l-obbligu tagħhom li jirriżulta mill-Artikolu L. 541‑10‑3 tal-Kodiċi dwar l-Ambjent, in-negozjanti tal-prodotti TLC għażlu li jissieħbu ma’ Eco TLC, organu awtorizzat għal dan il-għan permezz tad-digriet tat‑3 ta’ April 2014, tali ċirkustanza ma tippermettix, fiha nnifisha, li jiġi kkunsidrat li l-kontribuzzjonijiet li huma jħallsu lil dan l-organu ekoloġiku jikkostitwixxu kontribuzzjonijiet obbligatorji imposti mil-leġiżlazzjoni ta’ Stat.
Barra minn hekk, Eco TLC tirċievi mingħand negozjanti tal-prodotti TLC kontribuzzjonijiet finanzjarji bħala korrispettiv għas-servizz li jikkonsisti f’li jissodisfa f’isimhom l-obbligu legali tagħhom ta’ trattament tal-iskart minn dawn il-prodotti. Għal dan il-għan, Eco TLC tagħmel ftehimiet mal-operaturi li jqassmu l-iskart eliġibbli u tħallashom għajnuna finanzjarja għall-operazzjonijiet ta’ riċiklaġġ u ta’ trattament tal-iskart li ġej mill-imsemmija prodotti.
F’dan il-kuntest, għandu jiġi kkonstatat li s-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprevedi, l-ewwel, it-trasferiment ta’ kontribuzzjonijiet finanzjarji li ġejjin minn operaturi ekonomiċi privati lejn kumpannija rregolata mid-dritt privat u, it-tieni, il-ħlas minn din il-kumpannija ta’ parti minn dawn il-kontribuzzjonijiet lil operaturi ekonomiċi privati oħra.
Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 85 tal-konklużjonijiet tiegħu, dawn il-kontribuzzjonijiet iżommu natura privata matul il-perkors kollu tagħhom. Il-fondi kkostitwiti mill-ħlas tal-imsemmija kontribuzzjonijiet qatt ma jgħaddu mill-baġit tal-Istat jew minn dak ta’ entità pubblika oħra u qatt ma jgħaddu f’idejn l-awtoritajiet pubbliċi. Barra minn hekk, mill-proċess disponibbli lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-Istat Membru kkonċernat ma jirrinunzja għal ebda riżorsa, taħt kwalunkwe titolu, bħal taxxi, kontribuzzjonijiet jew oħrajn, li, skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali, kellhom jitħallsu lill-baġit tal-Istat.
Minn dan isegwi li s-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tinvolvi ebda trasferiment dirett jew indirett ta’ riżorsi tal-Istat.
Madankollu, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li miżuri li ma jinvolvux trasferiment ta’ riżorsi tal-Istat jistgħu jaqgħu taħt il-kunċett ta’ “għajnuna” fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE (sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2017, Il-Kummissjoni vs TV2/Danmark,
C‑656/15 P
,
EU:C:2017:836
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fil-fatt, l-Artikolu 107(1) TFUE jinkludi l-mezzi pekunjarji kollha li l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu effettivament jużaw sabiex isostnu impriżi, irrispettivament minn jekk dawn il-mezzi jkunux assi permanenti tal-patrimonju tal-Istat jew le. Anki jekk is-somom li jikkorrispondu mal-miżura ta’ għajnuna ma humiex kontinwament fil-pussess tat-Teżor pubbliku, il-fatt li dawn huma kontinwament taħt kontroll pubbliku, u għalhekk għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti, huwa suffiċjenti sabiex jiġu kklassifikati bħala “riżorsi tal-Istat” (sentenzi tas‑16 ta’ Mejju 2002, Franza vs Il-Kummissjoni,
C‑482/99
,
EU:C:2002:294
, punt
, kif ukoll tal‑15 ta’ Mejju 2019, Achema et,
C‑706/17
,
EU:C:2019:407
, punt
).
B’hekk, għandu jiġi vverifikat jekk il-fondi użati minn Eco TLC għall-ħlas ta’ għajnuna finanzjarja lill-operaturi li jqassmu l-iskart bi ftehim jibqgħux kontinwament taħt kontroll pubbliku, u għaldaqstant għad-dispożizzjoni tal-awtoritajiet nazzjonali kompetenti.
F’dan ir-rigward, fl-ewwel lok, kif ġie kkonstatat fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, dawn il-fondi qatt ma jgħaddu mill-baġit tal-Istat jew minn dak ta’ entità pubblika oħra u qatt ma jgħaddu f’idejn l-awtoritajiet pubbliċi.
Barra minn hekk, mill-proċess ippreżentat lill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, l-ewwel, li l-imsemmija fondi ma huma suġġetti għal ebda obbligu partikolari ta’ depożitu, it-tieni, li, f’każ ta’ waqfien tal-attività tal-organu ekoloġiku, is-somom eventwalment disponibbli, wara l-imputazzjoni tal-ispejjeż marbuta mal-waqfien tal-attività u wara tnaqqis tad-dejn miżmum minn dan l-organi ekoloġiku fir-rigward tal-Istat u tal-kredituri kollha tiegħu, ma jitħallsux lill-awtoritajiet pubbliċi, u, it-tielet, li t-tilwim dwar l-irkupru tal-kontribuzzjonijiet dovuti min-negozjanti lis-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqa’ fil-qrati ċivili jew kummerċjali.
Minn dan jirriżulta li l-Istat ma għandu fl-ebda mument aċċess effettiv għall-imsemmija fondi u li l-organu ekoloġiku ma għandu l-ebda prerogattiva proprja għall-awtoritajiet pubbliċi.
Fit-tieni lok, il-fondi użati minn Eco TLC fil-kuntest tas-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali huma esklużivament allokati għat-twettiq tal-kompiti mogħtija lilha legalment. Dan il-prinċipju legali ta’ allokazzjoni esklużiva ta’ dawn il-fondi pjuttost juri, fl-assenza ta’ kwalunkwe element ieħor fis-sens kuntrarju, preċiżament li l-Istat ma huwiex f’pożizzjoni li jiddisponi minn dawn il-fondi, jiġifieri li jiddeċiedi allokazzjoni differenti minn dik prevista mil-liġi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑28 ta’ Marzu 2019, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni,
C‑405/16 P
,
EU:C:2019:268
, punt
).
Fit-tielet lok, huwa minnu li l-iskala tal-għajnuna finanzjarja mħallsa mill-organu ekoloġiku awtorizzat lill-operaturi li jqassmu l-iskart hija stabbilita mill-Istat.
Madankollu, minn naħa, kif jirriżulta mill-punti 5 u 15 ta’ din is-sentenza, l-organi awtorizzati għandhom jiddeterminaw l-ammont globali tal-kontribuzzjoni finanzjarja li huma jirċievu mingħand in-negozjanti, b’mod li jkopru, kull sena, l-ispejjeż li jirriżultaw mill-applikazzjoni tal-ispeċifikazzjonijiet, jiġifieri l-għoti tal-għajnuna finanzjarja lill-operaturi li jqassmu l-iskart, l-ispejjeż ta’ funzjonament kif ukoll diversi azzjonijiet ta’ sensibilizzazzjoni u ta’ prevenzjoni.
Min-naħa l-oħra, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, il-Gvern Franċiż irrileva li, skont l-ispeċifikazzjonijiet annessi mad-digriet tat‑3 ta’ April 2014, l-iskala tal-għajnuna finanzjarja mħallsa mill-organu ekoloġiku awtorizzat lill-operaturi li jqassmu l-iskart tikkorrispondi għall-ispiża netta medja tat-tqassim tal-iskart. Fir-rigward, b’mod iktar partikolari, tal-irkupru mill-ġdid li twettaq permezz tad-digriet tad‑19 ta’ Settembru 2017, dan ġie ddeterminat mill-awtoritajiet pubbliċi abbażi tal-proposti li jinsabu fil-bilanċ annwali taċ-Ċentru għall-Monitoraġġ Ambjentali, Ekonomiku u Soċjali tat-tqassim u tal-irkupru tal-iskart ta’ TLC. Dan iċ-ċentru, stabbilit minn Eco TLC, identifika, għall-finijiet tal-istabbiliment ta’ dan il-bilanċ, l-ispejjeż u d-dħul tal-operaturi tat-tqassim tal-iskart u kkonstata kumpens baxx tal-attivitajiet ta’ tqassim tal-iskart.
B’hekk, l-organu ekoloġiku awtorizzat għandu rwol predominanti fid-determinazzjoni u fl-iżvilupp tal-iskala tal-għajnuna finanzjarja mħallsa lill-operaturi li jqassmu l-iskart, fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju.
Fir-raba’ lok, għalkemm mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li d-digriet tat‑3 ta’ April 2014 jipprevedi ċerti kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà li l-operaturi li jqassmu l-iskart għandhom josservaw sabiex jibbenefikaw minn din l-għajnuna finanzjarja, il-Gvern Franċiż madankollu enfasizza, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li l-organu ekoloġiku awtorizzat għandu ċerta libertà kuntrattwali fir-relazzjonijiet tiegħu mal-operaturi ta’ tqassim tal-iskart sabiex jistabbilixxi kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà supplimentari. Barra minn hekk, skont dan il-Gvern, Eco TLC użat din il-libertà billi introduċiet fuq inizjattiva tagħha stess kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà għall-għajnuna finanzjarja iktar vinkolanti minn dawk stabbiliti mill-Istat.
Eco TLC għandha, minħabba dan il-fatt, influwenza fid-determinazzjoni tal-benefiċjarji tal-għajnuna finanzjarja li tista’ titħallas abbażi tas-sistema inkwistjoni fil-kawża prinċipali. Madankollu, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex effettivament il-każ.
Fil-ħames u l-aħħar lok, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li evalwatur tal-Istat, maħtur mill-Istat, jassisti għal-laqgħat tal-bord tad-diretturi ta’ Eco TLC, jiġi informat bil-kundizzjonijiet tal-investimenti finanzjarji previsti minn din il-kumpannija qabel il-validazzjoni tagħhom mill-bord tad-diretturi, u jista’ jiġi nnotifikat bid-dokumenti kollha marbuta mal-amministrazzjoni finanzjarja sabiex, fil-każ ta’ nuqqas ta’ osservanza tar-regoli ta’ amministrazzjoni finanzjarja tajba, jinforma b’dan lill-awtoritajiet pubbliċi kompetenti li jistgħu jimponu multa, jew anki jiddeċiedu li jissospendu l-awtorizzazzjoni jew ukoll l-irtirar tal-istess awtorizzazzjoni.
Madankollu, mill-proċess disponibbli għall-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta, minn naħa, li l-imsemmi evalwatur tal-Istat ma għandux dritt ta’ vot fi ħdan il-bord tad-diretturi ta’ Eco TLC li jippermettilu jeżerċita influwenza fuq l-amministrazzjoni tal-fondi użati minn din il-kumpannija sabiex tħallas għajnuna finanzjarja lill-operaturi li jqassmu l-iskart. Min-naħa l-oħra, jidher li l-funzjoni tal-imsemmi evalwatur tikkonsisti biss f’li tiġi żgurata ż-żamma tal-kapaċitajiet finanzjarji tal-imsemmija kumpannija.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li, mingħajr preġudizzju għall-verifiki li għandha twettaq il-qorti tar-rinviju, il-fondi użati minn Eco TLC sabiex tħallas għajnuna finanzjarja lill-operaturi li jqassmu l-iskart ma jibqgħux kontinwament taħt kontroll pubbliku, fis-sens tal-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 36 ta’ din is-sentenza, u li għaldaqstant ma jikkostitwixxux riżorsi tal-Istat fis-sens tal-Artikolu 107(1) TFUE.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 107(1) TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li sistema li permezz tagħha organu ekoloġiku privat mingħajr għan ta’ qligħ, li għandu awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet pubbliċi, jirċievi mingħand in-negozjanti ta’ kategorija partikolari ta’ prodotti li jiffirmaw miegħu ftehim għal dan il-għan ta’ kontribuzzjonijiet bħala korrispettiv għas-servizz li jikkonsisti f’li jiġi pprovdut f’isimhom it-trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti, u jagħti lil operaturi responsabbli mit-tqassim u l-irkupru ta’ dan l-iskart sussidji f’ammont stabbilit fil-ftehim fir-rigward ta’ għanijiet ambjentali u soċjali, ma tikkostitwixxix intervent permezz ta’ riżorsi tal-Istat, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, sakemm dawn is-sussidji ma jibqgħux kontinwament taħt kontroll pubbliku, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 107 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li sistema li permezz tagħha organu ekoloġiku privat mingħajr għan ta’ qligħ, li għandu awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtoritajiet pubbliċi, jirċievi mingħand in-negozjanti ta’ kategorija partikolari ta’ prodotti li jiffirmaw miegħu ftehim għal dan il-għan ta’ kontribuzzjonijiet bħala korrispettiv għas-servizz li jikkonsisti f’li jiġi pprovdut f’isimhom it-trattament tal-iskart li ġej minn dawn il-prodotti, u jagħti lil operaturi responsabbli mit-tqassim u l-irkupru ta’ dan l-iskart sussidji f’ammont stabbilit fil-ftehim fir-rigward ta’ għanijiet ambjentali u soċjali, ma tikkostitwixxix intervent permezz ta’ riżorsi tal-Istat, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, sakemm dawn is-sussidji ma jibqgħux kontinwament taħt kontroll pubbliku, li hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika dan.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Franċiż.