CELEX: 62018CJ0059
Rikors għal annullament
Dritt istituzzjonali
Korpi u organi tal-Unjoni Ewropea
Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA)
Ġurisdizzjoni fil-qasam tal-iffissar tas-sede
Artikolu 341 TFUE
Kamp ta’ applikazzjoni
Deċiżjoni adottata mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill
Ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l‑Artikolu 263 TFUE
Awtur u natura legali tal-att
Assenza ta’ effetti vinkolanti fl-ordinament ġuridiku tal‑Unjoni

Permezz tar-rikorsi tagħhom, ir-Repubblika Taljana (C‑59/18) u l-Comune di Milano (il-Komun ta’ Milano, l-Italja) (C‑182/18) jitolbu l-annullament tad-deċiżjoni adottata fil-marġni tat-3579 laqgħa tal-Kunsill, f’formazzjoni “Affarijiet Ġenerali”, tal‑20 ta’ Novembru 2017, sa fejn din id-deċiżjoni tagħżel lill-Belt ta’ Amsterdam bħala s-sede l-ġdida tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (EMA) (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni kkontestata”).
Il‑kuntest ġuridiku
Fit‑12 ta’ Diċembru 1992, ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri adottaw bi ftehim komuni, fuq il-bażi tal-Artikolu 216 tat-Trattat KEE, tal-Artikolu 77 tat-Trattat KEFA u tal-Artikolu 189 tat-Trattat KEEA, id-deċiżjoni fuq il-post tas-sede tal-istituzzjonijiet u ta’ certi korpi u dipartimenti tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 223, iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni ta’ Edinburgh”).
L-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh jiffissa s-sedi rispettivi tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, tal-Kummissjoni Ewropea, tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, tal-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew, tal-Qorti Ewropea tal-Awdituri u tal-Bank Ewropew tal-Investiment.
Skont l-Artikolu 2 ta’ din id-deċiżjoni:
“Is-sede tal-kopri [korpi] u d-dipartimenti l-oħra mwaqqfa jew li se jitwaqqfu għandha tkun deċiża bi ftehim komuni bejn ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri fil-Kunsill Ewropew fil-ġejjieni, waqt li dawn iqisu l-vantaġġi tad-diżposizzjonijiet t’hawn fuq għall-Istati Membri kkonċernati, u waqt li jagħtu l-prijorità xierqa lill-Istati Membri li bħalissa ma jistgħux jipprovdu post għall-istituzzjonijiet tal-Komunità.”
L-Artikolu 341 TFUE jipprevedi li: “[i]s-sedi ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni għandhom jiġu stabbiliti bi ftehim bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri”.
Skont il-Protokoll Nru 6 dwar il-lokalità tas-sede ta’ l-istituzzjonijiet u ta’ ċerti organi, korpi u dipartimenti ta’ l-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Protokoll Nru 6”), anness mat-Trattati UE, FUE u KEEA:
“Ir-rappreżentanti tal-gvernijiet ta’ l-Istati Membri,
Wara li kkunsidraw l-Artikolu 341 tat-Trattat dwar il-Funzjonament ta’ l-Unjoni Ewropea u l-Artikolu 189 tat-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea ta’ l-Enerġija Atomika,
Waqt li jfakkru u jikkonfermaw id-Deċiżjoni tat‑8 ta’ April 1965, u mingħajr preġudizzju għad-deċiżjonijiet li jikkonċernaw is-sede ta’ istituzzjonijiet, organi, korpi u dipartimenti futuri,
Qablu dwar id-dispożizzjonijet li ġejjin […]:
Artikolu Uniku
a)
Il-Parlament Ewropew għandu jkollu s-sede tiegħu fi Strasburgu […]
b)
Il-Kunsill għandu jkollu s-sede tiegħu fi Brussell. […]
c)
Il-Kummissjoni għandha jkollha s-sede tagħha fi Brussell. […]
d)
Il-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea għandha jkollha s-sede tagħha fil-Lussemburgu.
e)
Il-Qorti ta’ l-Awdituri għandha jkollha s-sede tagħha fil-Lussemburgu.
f)
Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali għandu jkollu s-sede tiegħu fi Brussell.
g)
l-Kumitat tar-Reġjuni għandu jkollu s-sede tiegħu fi Brussell.
h)
l-Bank Ewropew ta’ l-Investiment għandu jkollu s-sede tiegħu fil-Lussemburgu.
i)
l-Bank Ċentrali Ewropew għandu jkollu is-sede tiegħu fi Frankfurt.
j)
L-Uffiċju tal-Pulizija Ewropea (Europol) għandu jkollu s-sede tiegħu fl-Aja.”
Il‑fatti li wasslu għall‑kawża
L-Aġenzija Ewropea għall-Valutazzjoni ta’ Prodotti Mediċinali ġiet stabbilita bir-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 2309/93 tat‑22 ta’ Lulju 1993 li jistipula proċeduri tal-Komunità għall-awtorizzazzjoni u s-sorveljanza ta’ prodotti mediċinali għall-użu tal-bniedem u veterinarju u li jistabbilixxi Aġenzija Ewropea għall-Valutazzjoni ta’ Prodotti Mediċinali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 12, p. 151). Dan ir-regolament ma kien jinkludi l-ebda dispożizzjoni dwar l-iffissar tas-sede ta’ din l-aġenzija.
Bis-saħħa tal-Artikolu 1(e) tad-Deċiżjoni 93/K 323/01 tad‑29 ta’ Ottubru 1993 meħuda bi ftehim komuni bejn ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri, li qed jiltaqgħu fuq livell ta’ kap ta’ stat u gvern, fuq il-post tas-sede ta’ ċerti korpi u dipartimenti tal-Komunitajiet Ewropej u l-Europol (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 1, p. 229), is-sede ta’ din l-aġenzija ġiet iffissata f’Londra (ir-Renju Unit).
Ir-Regolament Nru 2309/93 tħassar u ġie ssostitwit bir-Regolament (KE) Nru 726/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑31 ta’ Marzu 2004 li jistabbilixxi proċeduri Komunitarji għall-awtorizzazzjoni u s-sorveljanza ta’ prodotti mediċinali għall-użu mill-bniedem u veterinarju u li jistabbilixxi l-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 34, p. 229). Permezz ta’ dan ir-regolament, l-Aġenzija Ewropea għall-Valutazzjoni ta’ Prodotti Mediċinali bidlet l-isem għal “Aġenzija Ewropea għall-Mediċini” L-imsemmi regolament ma kien jinkludi l-ebda dispożizzjoni dwar l-iffissar tas-sede ta’ din tal-aħħar.
Fid‑29 ta’ Marzu 2017, ir-Renju Unit tal-Gran Brittanja u l-Irlanda ta’ Fuq, konformement mal-Artikolu 50(2) TUE, innotifika lill-Kunsill Ewropew l-intenzjoni tiegħu li joħroġ mill-Unjoni.
Fit‑22 ta’ Ġunju 2017, fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill Ewropew dwar il-proċedura prevista fl-Artikolu 50 TUE, il-Kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern tas‑27 Stat Membru ieħor approvaw, fuq il-bażi ta’ proposta tal-President tal-Kunsill Ewropew u tal-President tal-Kummissjoni, proċedura għall-finijiet tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar it-trasferiment lejn siti oħra tas-sede tal-EMA u tal-Awtorità Bankarja Ewropea fil-kuntest tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni (iktar ’il quddiem ir-“regoli ta’ selezzjoni”).
Ir-regoli ta’ selezzjoni kienu jipprevedu b’mod partikolari li din id-deċiżjoni kellha tittieħed fuq il-bażi ta’ proċess deċiżjonali ġust u trasparenti, li jinkludi l-organizzazzjoni ta’ sejħa għal offerti bbażata fuq kriterji oġġettivi preċiżi.
F’dan il-kuntest, il-punt 3 tar-regoli ta’ selezzjoni stabbilixxa sitt kriterji, jiġifieri i) l-iżgurar li l-aġenzija tista’ tiġi kkostitwita fil-post u tibda twettaq il-funzjonijiet tagħha fid-data tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni; ii) l-aċċessibbiltà tas-sit tal-istabbiliment propost; iii) l-eżistenza ta’ infrastrutturi ta’ tagħlim adegwati għat-tfal tal-persunal tal-aġenzija; iv) aċċess xieraq għas-suq tax-xogħol, għas-sigurtà soċjali u għall-kura medika kemm għat-tfal kif ukoll għall-konjuġi; v) il-kontinwità tal-operat; u vi) il-bilanċ ġeografiku.
Skont ir-regoli ta’ selezzjoni, dawn il-kriterji ġew stabbiliti b’analoġija ma’ dawk stabbiliti fl-approċċ komuni li jinsab fl-anness tad-dikjarazzjoni konġunta tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni tad‑19 ta’ Lulju 2012 dwar l-aġenziji deċentralizzati (iktar ’il quddiem id-“Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012”), b’attenzjoni partikolari li kellha tingħata għall-fatt li l-EMA u l-Awtorità Bankarja Ewropea kienu diġà ġew stabbiliti u li l-kontinwità tal-attivitajiet tagħhom kienet primordjali.
Il-punt 2 tar-regoli ta’ selezzjoni kien jesponi, barra minn hekk, li d-deċiżjoni kellha tittieħed permezz ta’ proċedura ta’ votazzjoni li r-riżultat tiegħu l-Istati Membri ftehmu minn qabel li jaċċettaw. B’mod partikolari, ġie indikat li, fil-każ ta’ voti ndaqs bejn l-offerti li jifdal matul it-tielet votazzjoni, id-deċiżjoni kienet tittieħed permezz ta’ tlugħ bix-xorti bejn l-offerti li rċevew l-istess numru ta’ voti.
Fit‑30 ta’ Settembru 2017, il-Kummissjoni ppubblikat l-evalwazzjoni tagħha tas‑27 offerta ssottomessa mill-Istati Membri.
Fil‑31 ta’ Ottubru 2017, il-Kunsill ippubblika nota li tissupplimenta r-regoli ta’ selezzjoni fir-rigward ta’ kwistjonijiet prattiċi li jikkonċernaw il-votazzjoni.
Fl‑20 ta’ Novembru 2017, l-offerta tar-Repubblika Taljana u dik tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi rċevew l-istess numru ta’ voti fil-kuntest tat-tielet votazzjoni. Wara t-tlugħ bix-xorti organizzat konformement mal-punt 2 tar-regoli ta’ selezzjoni, intgħażlet l-offerta tar-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi.
Konsegwentement, f’din l-istess data, ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, permezz tad-Deċiżjoni kkontestata, għażlu, fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill, il-Belt ta’ Amsterdam bħala s-sede l-ġdida tal-EMA. Il-minuti u l-istqarrija għall-istampa ta’ din il-laqgħa indikaw dan li ġej:
“Il-Kummissjoni issa ser tħejji proposti leġislattivi li jirriflettu l-votazzjoni tal-lum biex jiġu adottati permezz tal-proċedura leġislattiva ordinarja bl-involviment tal-Parlament Ewropew. Il-Kunsill u l-Kummissjoni huma impenjati li jiżguraw li dawn il-proposti leġislattivi jiġu pproċessati malajr kemm jista’ jkun minħabba l-urġenza tal-kwistjoni.”
Fid‑29 ta’ Novembru 2017, il-Kummissjoni adottat il-Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 726/2004 dwar il-post tas-sede tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (COM(2017) 735 final). Fil-motivi ta’ din il-proposta ġie ppreċiżat, li wara “n-notifika tar-Renju Unit fid‑29 ta’ Marzu 2017 bl-intenzjoni tiegħu li jitlaq mill-Unjoni, skont l-Artikolu 50 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, is-27 Stati Membri l-oħra, imlaqqa’ fil-marġini tal-Kunsill Affarijiet Ġenerali (iktar ’il quddiem l-‘Artikolu 50’), [kienu] għażlu lil Amsterdam, in-Netherlands, bħala s-sede l-ġdida tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini.” L-Artikolu 1 tal-imsemmija proposta kien jipprevedi l-inklużjoni tal-Artikolu 71a fir-Regolament Nru 726/2004, ifformulat kif ġej: “L-[EMA] għandu jkollha s-sede tagħha f’Amsterdam, fin-Netherlands.”
Fl‑14 ta’ Novembru 2018, ġie adottat ir-Regolament (UE) 2018/1718 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jemenda r-Regolament (KE) Nru 726/2004 dwar il-post tas-sede tal-Aġenzija Ewropea għall-Mediċini (
ĠU 2018, L 291, p. 3
). Dan ir-regolament, adottat fuq il-bażi tal-Artikolu 114 u tal-Artikolu 168(4)(ċ) TFUE, inkluda fir-Regolament Nru 726/2004 l-Artikolu 71a, li l-ewwel paragrafu tiegħu huwa fformulat f’dawn it-termini:
“L-[EMA] għandu jkollha s-sede tagħha f’Amsterdam, fin-Netherlands.”
It‑talbiet tal‑partijiet
Kawża C‑59/18
Ir-Repubblika Taljana titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
bħala miżuri istruttorji, minn naħa, titlob, bis-saħħa tal-Artikolu 24 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, lir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, lill-EMA u lil kull istituzzjoni, korp jew organu ieħor sabiex jipprovdu l-informazzjoni kollha neċessarja sabiex tittieħed inkunsiderazzjoni l-kapaċità ta’ Amsterdam, bħala sede tal-EMA, sabiex tissodisfa l-kriterji indikati u tivverifika l-korrispondenza ta’ din l-informazzjoni ma’ dik li fuqha hija bbażata l-offerta u, min-naħa l-oħra, li tieħu deċiżjoni dwar kwalunkwe mezz ieħor ta’ investigazzjoni li jista’ jitqies utli għall-istabbiliment tal-kriterji indikati;
–
tannulla d-Deċiżjoni kkontestata sa fejn din tagħżel lil Amsterdam bħala s-sede l-ġdida tal-EMA u, konsegwentement,
–
tikkonstata li din is-sede għandha tingħata lill-Belt ta’ Milano.
Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli jew infondat;
–
tikkundanna lir-Repubblika Taljana għall-ispejjeż u
–
fil-każ li r-rikors jintlaqa’, li jinżammu l-effetti legali tad-Deċiżjoni kkontestata matul il-perijodu neċessarju għall-organizzazzjoni ta’ proċedura ġdida ta’ selezzjoni.
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ April 2018, il-Kunsill qajjem eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, konformement mal-Artikolu 151(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Fl-osservazzjonijiet tagħha ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ Ġunju 2018, ir-Repubblika Taljana talbet li din l-eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà tiġi miċħuda.
Kawża C‑182/18
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea fit‑30 ta’ Jannar 2018 u rreġistrat bir-referenza T‑46/18, il-Comune di Milano fetaħ kawża kontra d-Deċiżjoni kkontestata. Permezz ta’ digriet tat‑8 ta’ Marzu 2018, Comune di Milano vs Il‑Kunsill (
T‑46/18
, mhux ippubblikat,
EU:T:2018:131
), adottat skont it-tielet paragrafu tal-Artikolu 54 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea u tal-Artikolu 128 tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali, huwa ċeda l-atti tal-Kawża T‑46/18 sabiex il-Qorti tal-Ġustizzja tkun tista’ tagħti deċiżjoni dwar ir-rikors f’din il-kawża, li ġie rreġistrat bir-referenza C‑182/18.
Il-Comune di Milano jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla d-Deċiżjoni kkontestata u
–
tikkundanna lill-Kunsill għall-ispejjeż.
Il-Kunsill jitlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli jew bħala infondat;
–
tikkundanna lill-Comune di Milano għall-ispejjeż u
–
fil-każ li r-rikors jintlaqa’, li jinżammu l-effetti legali tad-Deċiżjoni kkontestata matul il-perijodu neċessarju għall-organizzazzjoni ta’ proċedura ġdida ta’ selezzjoni.
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fis‑17 ta’ April 2018, il-Kunsill qajjem eċċezzjoni ta’ inammissibbiltà, konformement mal-Artikolu 151(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Fl-osservazzjonijiet tiegħu ppreżentati fir-Reġistru tal-Qorti tal-Ġustizzja fil‑5 ta’ Ġunju 2018, il-Comune di Milano talab, prinċipalment, li din l-eċċezzjoni tiġi miċħuda u, sussidjarjament, li l-imsemmija eċċezzjoni tiġi magħquda mal-mertu.
Il‑proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑13 ta’ April 2018 u tat‑18 ta’ Mejju 2018 fil-Kawża C‑59/18 u tas‑17 ta’ April 2018 u tat‑18 ta’ Mejju 2018 fil-Kawża C‑182/18, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni ġew ammessi sabiex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Kunsill.
Permezz ta’ deċiżjonijiet tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tal‑11 ta’ Ġunju 2018 u tal‑1 ta’ Frar 2019 fil-Kawża C‑182/18, ir-Regione Lombardia (ir-Reġjun ta’ Lombardia, l-Italja) u r-Repubblika Taljana ġew ammessi sabiex jintervjenu insostenn tat-talbiet tal-Comune di Milano.
Permezz ta’ digriet tal-Viċi President tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑2 ta’ Lulju 2018, Comune di Milano vs Il‑Kunsill (
C‑182/18 R
, mhux ippubblikat,
EU:C:2018:524
), it-talba tal-Comune di Milano għas-sospensjoni tal-eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni kkontestata ġiet miċħuda.
Permezz ta’ deċiżjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja tat‑18 ta’ Settembru 2018, l-eċċezzjonijiet ta’ inammissibbiltà mqajma mill-Kunsill f’kull waħda mill-Kawżi C‑59/18 u C‑182/18 ġew magħquda fil-mertu.
B’deċiżjoni tal-President tal-Qorti tal-Ġustizzja tad‑19 ta’ Diċembru 2019, il-Kawżi C‑59/18 u C‑182/18 ġew magħquda għall-finijiet tat-tkomplija tal-proċedura u tas-sentenza.
Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
L‑argumenti tal‑partijiet
Il-Kunsill isostni li dawn ir-rikorsi huma manifestament inammissibbli, peress li d-Deċiżjoni kkontestata, li hija, mill-perspettiva kemm tal-forma kif ukoll tal-mertu, att meħud kollettivament mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill, ma taqax taħt l-istħarriġ tal-legalità eżerċitat mill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 263 TFUE.
Il-Kunsill iqis, fl-ewwel lok, li l-kompetenza dwar l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija tal-Unjoni ma taqax taħt il-kompetenza li għandha l-Unjoni sabiex tirregola qasam partikolari fuq il-mertu u, għaldaqstant, f’dan il-każ, taħt il-proċedura leġiżlattiva ordinarja. Skont din l-istituzzjoni, id-deċiżjoni dwar l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija hija ta’ natura fundamentalment differenti minn dawk li jirregolaw id-definizzjoni tal-kompetenzi, tar-regoli ta’ funzjonament, jew tal-organizzazzjoni ta’ din l-aġenzija. Tali deċiżjoni hija kkaratterizzata minn dimensjoni politika u simbolika qawwija, li ma hijiex limitata għall-qasam sostantiv speċifiku tal-aġenzija inkwistjoni u li tmur lil hinn minn sempliċi kunsiderazzjonijiet ekonomiċi jew ta’ effikaċja. Dan jixhdu l-fatt li ġew stabbiliti kriterji tekniċi bħal dawk imsemmija fid-Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012 matul iż-żmien sabiex jiġi llimitat l-iffissar tas-sede tal-aġenziji tal-Unjoni. Għalhekk, l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija tal-Unjoni ma huwiex anċillari meta mqabbel mad-deċiżjoni li tinħoloq din l-aġenzija u, għall-kuntrarju, għandu importanza partikolari u dinamika proprja, li ma humiex anċillari meta mqabbla mad-deċiżjonijiet sostantivi dwar il-leġiżlazzjoni ta’ qasam partikolari. Il-Kunsill jirreferi b’mod partikolari għad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh, iżda wkoll għall-kawżi li jirrigwardaw is-sede tal-Parlament.
Fit-tieni lok, il-Kunsill isostni li l-kompetenza dwar l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija tal-Unjoni taqa’ fuq ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri li jiddeċiedu bi ftehim komuni. Din il-kompetenza hija għalhekk ibbażata fuq l-Artikolu 341 TFUE, interpretat fid-dawl tal-iżvilupp storiku, tal-kuntest li fih jaqa’ dan l-artikolu, jiġifieri l-Artikoli 340 u 342 TFUE, il-Protokoll Nru 6 u l-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh, kif ukoll tal-prassi ġenerali segwita. Minn din il-prassi jirriżulta b’mod partikolari li, l-ewwel, l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija tal-Unjoni jirriżulta mid-deċiżjoni legalment vinkolanti meħuda bi ftehim komuni mir-rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri. L-effett kostituttiv ta’ tali deċiżjoni huwa barra minn hekk muri mill-fatt li, f’ċerti każijiet, l-att leġiżlattiv bażiku ma jgħid xejn dwar l-għażla tas-sede, u li din iċ-ċirkustanza bl-ebda mod ma pprekludiet il-ħolqien tal-aġenzija kkonċernata u lanqas il-konklużjoni tal-ftehim dwar is-sede. It-tieni, l-inklużjoni tal-indikazzjoni tal-post tas-sede fl-att leġiżlattiv bażiku li jistabbilixxi aġenzija tal-Unjoni għandha valur purament dikjaratorju u ta’ rikonoxximent, kif ukoll kull riferiment magħmul f’test leġiżlattiv għal punt ta’ fatt. Il-leġiżlatur tal-Unjoni għalhekk ma jistax jitbiegħed mill-għażla li diġà saret mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, li għalhekk għandha natura vinkolanti. L-inklużjoni, fl-att leġiżlattiv bażiku, tal-indikazzjoni tal-post tas-sede ma hijiex madankollu nieqsa minn kull portata ġuridika. Minbarra l-fatt li din l-indikazzjoni hija fattur importanti ta’ ċertezza legali, it-test leġiżlattiv jista’, bħal f’dan il-każ bl-inklużjoni tal-Artikolu 71a fir-Regolament Nru 726/2004 bir-Regolament Nru 2018/1718, jassoċja mal-imsemmija indikazzjoni sensiela ta’ elementi leġiżlattivi oħra, kemm sostantivi kif ukoll proċedurali, sabiex jikkompleta l-iffissar purament ġeografiku tas-sede.
Skont ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi, li jintervjeni insostenn tal-Kunsill, id-Deċiżjoni kkontestata, li hija att li joriġina mill-Istati Membri u mhux mill-Kunsill, ma taqax taħt l-istħarriġ tal-legalità tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 263 TFUE. Il-ministri li pparteċipaw fl-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni kienu, f’dan il-każ, aġixxew fil-kwalità tagħhom ta’ Rappreżentanti tal-Gvern tagħhom u mhux bħala Membri tal-Kunsill. Barra minn hekk, filwaqt li jirreferi għas-sentenza tas‑27 ta’ Novembru 2012, Pringle (
C‑370/12
,
EU:C:2012:756
, punti
sa
), ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi jsostni li l-Istati Membri jistgħu jafdaw kompiti lill-istituzzjonijiet sakemm dawn josservaw il-kompetenzi tal-Unjoni u tal-istituzzjonijiet tagħha.
Il-Kummissjoni, filwaqt li taqbel mal-pożizzjoni tal-Kunsill li d-Deċiżjoni kkontestata tevita l-istħarriġ tal-legalità eżerċitat mill-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 263 TFUE, tiżviluppa argument kunsiderevolment differenti. Fil-fatt, hija tqis li l-kompetenza dwar l-iffissar tas-sede tal-aġenziji tal-Unjoni taqa’ biss fuq il-leġiżlatur tal-Unjoni li jiddeċiedi skont il-proċedura leġiżlattiva ordinarja u tqis, konsegwentement, li, f’dan il-każ, id-Deċiżjoni kkontestata, li ma tagħmilx parti mid-dritt tal-Unjoni u li hija ta’ natura purament politika, hija nieqsa minn kull konsegwenza legalment vinkolanti.
Il-Kummissjoni tenfasizza li l-Artikolu 341 TFUE, ċertament, ispirat il-prassi segwita sa issa mill-istituzzjonijiet għall-iffissar tas-sede tal-aġenziji tal-Unjoni. Fil-fatt, fil-parti l-kbira tal-każijiet, il-Kummissjoni ma tippreċiżax il-post tas-sede ta’ dawn l-aġenziji fil-proposti leġiżlattivi tagħha dwar il-ħolqien tagħhom, fl-istennija tad-deċiżjoni politika tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri.
Madankollu, il-Kummissjoni tibqa’ ħielsa li titbiegħed minn din il-prassi, kif diġà għamlet f’diversi ċirkustanzi, billi fil-proposti leġiżlattivi tagħha inkludiet indikazzjoni tal-post tas-sede ta’ ċerti aġenziji tal-Unjoni. Bl-istess mod, jekk il-leġiżlatur tal-Unjoni jikkonforma ruħu normalment mad-deċiżjoni tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, huwa ma huwiex legalment obbligat li jagħmel dan. F’dan il-każ, waqt id-dibattitu dwar il-Proposta għal Regolament imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, l-għażla tal-Belt ta’ Milano bħala post tas-sede tal-EMA ġiet miċħuda wara li kienet is-suġġett ta’ diskussjoni konkreta. Dan il-fatt jipprova, jekk ikun hemm bżonn, li l-possibbiltà li tiġi evitata d-deċiżjoni politika tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri ma hijiex sempliċement teoretika. Fil-każ li l-att adottat fi tmiem il-proċedura leġiżlattiva ordinarja jkun iffissa s-sede tal-EMA f’post differenti minn dak indikat fid-Deċiżjoni kkontestata, ebda regola tad-dritt tal-Unjoni ma tkun inkisret minħabba n-nuqqas ta’ osservanza ta’ din id-deċiżjoni.
Barra minn hekk, l-approċċ komuni anness mad-Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012 ma huwiex ta’ natura li jistabbilixxi li l-Kunsill jista’ jiddeċiedi waħdu dwar l-iffissar tas-sede ta’ aġenzija tal-Unjoni. Fil-fatt, għalkemm il-punt 6 ta’ dan l-approċċ komuni jinkludi riferiment għall-prassi segwita fil-passat, li tikkonsisti f’li ssir għażla ta’ natura politika, dan il-punt la għandu portata normattiva u lanqas effett legalment vinkolanti. Dan ma għandux l-għan li jiddetermina min jiddeċiedi s-sede tal-aġenziji tal-Unjoni u skont liema proċeduri, iżda li jipprevedi kif għandha ssir din l-għażla, jiġifieri qabel it-tmiem tal-proċedura leġiżlattiva ordinarja, fuq il-bażi ta’ kriterji oġġettivi u b’mod trasparenti.
Fir-rigward taċ-ċirkustanzi tal-adozzjoni tad-Deċiżjoni kkontestata, il-Kummissjoni tirrileva li dawn jindikaw li din toriġina mir-rappreżentanti ta’ 27 mit-28 Stat Membru, f’dak iż-żmien, tal-Unjoni, b’tali mod li din id-deċiżjoni, adottata mingħajr il-parteċipazzjoni tal-korpi kostituttivi kollha tal-Kunsill, ma tistax tiġi attribwita lilu. Il-fatt li din l-istituzzjoni poġġiet l-infrastrutturi tagħha għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri ma huwiex biżżejjed sabiex din id-deċiżjoni tiġi imputata lilha.
Ir-Repubblika Taljana ssostni li, għalkemm id-Deċiżjoni kkontestata tippreżenta ruħha formalment bħala li ġiet adottata mill-Kunsill mill-Konferenza tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri, hija għandha titqies li hija imputabbli lill-Kunsill. Hija tirrileva li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, ma huwiex biżżejjed li att jiġi kklassifikat bħala “deċiżjoni tal-Istati Membri” sabiex jevita l-istħarriġ stabbilit fl-Artikolu 263 TFUE. Fil-fatt, skont ir-Repubblika Taljana, li tirreferi għall-punt 14 tas-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 1993, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni (
C‑181/91 u C‑248/91
,
EU:C:1993:271
), għandu jiġi vverifikat ukoll jekk l-att inkwistjoni, fid-dawl tal-kontenut tiegħu u taċ-ċirkustanzi kollha li fihom ikun ġie adottat, fir-realtà ma jikkostitwixxix deċiżjoni tal-Kunsill.
Issa, f’dan il-każ, kemm il-kontenut tad-Deċiżjoni kkontestata kif ukoll iċ-ċirkustanzi tal-adozzjoni tagħha jippermettu li din id-deċiżjoni tiġi kklassifikata bħala att tal-Kunsill.
L-ewwel, il-kompetenza sabiex tiġi stabbilita s-sede tal-EMA, organu stabbilit permezz ta’ atti tad-dritt sekondarju tal-Unjoni fuq il-bażi ta’ dispożizzjonijiet li attwalment jikkorrispondu għall-Artikolu 114 u għall-Artikolu 168(4)(ċ) TFUE, hija mingħajr dubju kompetenza tal-Unjoni. Dan jirriżulta b’mod partikolari mid-Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012, li permezz tagħha l-Parlament, il-Kunsill u l-Kummissjoni qablu li l-għażla tas-sede tal-aġenziji tal-Unjoni tista’ taqa’ taħt il-kompetenza tal-Kunsill jew tal-Istati Membri. Li jiġi konkluż li r-rikorsi ppreżentati kontra d-Deċiżjoni kkontestata huma inammissibbli jkun ifisser li tiġi evitata l-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja u li ċerti deċiżjonijiet tal-Kunsill jitneħħew mill-istħarriġ tal-qorti tal-Unjoni kull darba li l-Istati Membri jaqblu li jikkunsidraw li deċiżjoni li taqa’ taħt il-kompetenzi u l-proċeduri tal-Unjoni tippreżenta natura intergovernattiva.
It-tieni, ir-Repubblika Taljana ssostni li l-konklużjoni li d-Deċiżjoni kkontestata ngħatat f’qasam li fundamentalment jaqa’ taħt id-dritt tal-Unjoni hija sostnuta mill-modalitajiet konkreti tal-adozzjoni tagħha. Hija tirrileva, qabel kollox, li, matul din l-adozzjoni, intużaw mhux biss il-bini iżda wkoll l-istrutturi funzjonali interni tal-Kunsill, bħas-Segretarjat Ġenerali, is-servizz legali, il-Presidenza Estonjana b’rotazzjoni jew ukoll il-Kumitat tar-Rappreżentanti Permanenti (Coreper). Ir-Repubblika Taljana tenfasizza, sussegwentement, li l-modalitajiet ta’ votazzjoni u ta’ teħid ta’ deċiżjoni kienu dawk previsti mir-regoli ta’ selezzjoni approvati fil-laqgħa tat‑22 ta’ Ġunju 2017 kif ukoll min-nota tal‑31 ta’ Ottubru 2017, li jikkonferma l-parteċipazzjoni tal-korpi tal-Unjoni matul il-proċedura kollha ta’ għażla tas-sede l-ġdida tal-EMA. Fl-aħħar, ir-regola tal-maġġoranza magħżula f’dan il-każ sabiex tiġi ffissata s-sede l-ġdida tal-EMA tirreferi għal proċess deċiżjonali tipiku tal-organizzazzjonijiet internazzjonali, filwaqt li, għall-kuntrarju, fil-każ tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni ta’ natura intergovernattiva imputabbli lill-Istati Membri, hija r-regola tal-unanimità jew tal-“ftehim komuni” li tipprevali.
Ir-Repubblika Taljana tippreċiża li, kuntrarjament għal dak li jallega l-Kunsill, l-Artikolu 341 TFUE, li jipprovdi li “[i]s-sedi ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni għandhom jiġu stabbiliti bi ftehim bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri”, ma huwiex applikabbli għad-deċiżjonijiet dwar is-sede tal-aġenziji tal-Unjoni. Id-Deċiżjoni kkontestata taqa’ għalhekk taħt il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni, kif iddikjarat espressament il-Kummissjoni fil-Proposta għal Regolament tagħha imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, u, konsegwentement, taħt l-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-Comune di Milano, sostnut mir-Regione Lombardia, jiżviluppa argumenti simili għal dawk tar-Repubblika Taljana.
Il-Comune di Milano jsostni, l-ewwel nett, li, ħlief jekk jiġi adottat approċċ purament formalista, id-Deċiżjoni kkontestata għandha titqies li hija imputabbli lill-Kunsill, u b’mod partikolari lill-presidenza tiegħu, li ngħatat, fil-kuntest tal-proċedura ta’ trasferiment tal-EMA, rwol ta’ aġġudikazzjoni li jippermettilha tissostitwixxi l-inkapaċità tal-Istati Membri li jifformaw maġġoranza u, għaldaqstant, li tieħu deċiżjoni fil-każ ta’ voti indaqs, anki jekk permezz ta’ tlugħ bix-xorti.
Sussegwentement, il-Comune di Milano jindika li l-imputabbiltà tad-Deċiżjoni kkontestata lill-Kunsill hija wkoll marbuta mal-fatt li, f’dan il-każ, hija regola ta’ vot b’maġġoranza u mhux b’unanimità li ġiet adottata għall-finijiet tal-iffissar tas-sede l-ġdida tal-EMA.
Barra minn hekk, il-Comune di Milano jqis li, anki fil-każ li jiġi konkluż li d-Deċiżjoni kkontestata għandha tiġi imputata lill-Istati Membri, hija xorta waħda għandha tkun suġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju. Fil-fatt, huwa jispjega li, bl-istess mod li att adottat mill-Coreper għandu jiġi imputat lill-Kunsill, l-atti tal-Presidenza tal-Unjoni għandhom jiġu imputati lill-Kunsill meta huwa jeżerċita formalment u sostantivament il-kompetenza sabiex jadotta l-miżura inkwistjoni. Il-fatt li l-att jiġi kkonfermat fil-marġni tal-Kunsill mill-Istati Membri ma jistax jeżentah mill-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja, peress li din il-konferma ttemm il-proċess deċiżjonali u tagħti natura definittiva lill-att. B’mod iktar fundamentali, l-atti tal-korpi interni tal-Kunsill għandhom ikunu jistgħu jkunu suġġetti għal stħarriġ tal-legalità skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja (sentenzi tal‑20 ta’ Settembru 2016, Ledra Advertising et vs Il‑Kummissjoni u BĊE,
C‑8/15 P sa C‑10/15 P
,
EU:C:2016:701
, kif ukoll tal‑20 ta’ Settembru 2016, Mallis et vs Il‑Kummissjoni u BĊE,
C‑105/15 P sa C‑109/15 P
,
EU:C:2016:702
).
Fl-aħħar nett, il-Comune di Milano jirreferi għall-espożizzjoni tal-motivi tal-Proposta għal Regolament imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, li fiha l-Kummissjoni ppreċiżat li “[i]l-kwistjoni dwar il-post tas-sede tal-Aġenzija taqa’ fi ħdan il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni”, u dan jikkonferma, fil-fehma tagħha, li d-Deċiżjoni kkontestata hija fil-fatt att tal-Kunsill adottat fl-eżerċizzju ta’ kompetenza esklużiva.
Barra minn hekk, il-Comune di Milano jikkritika l-formaliżmu tal-approċċ sostnut mill-Kunsill.
L-ewwel, huwa jfakkar li l-kriterju determinanti għall-finijiet tal-identifikazzjoni tal-awtur ta’ att huwa dak dwar jekk dan, fid-dawl tal-kontenut tiegħu u taċ-ċirkustanzi tal-adozzjoni tiegħu, jikkostitwixxix deċiżjoni tal-Kunsill. Issa, miċ-ċirkustanzi kollha li fihom ġiet adottata d-Deċiżjoni kkontestata kif ukoll mill-kontenut tagħha jirriżulta li din id-deċiżjoni ma tistax tiġi kklassifikata bħala att politiku u intergovernattiv li ma jaqax taħt l-istħarriġ tal-legalità stabbilit mit-Trattati. Il-Comune di Milano jenfasizza b’mod partikolari li l-imsemmija deċiżjoni mhux biss ġiet ippreparata mid-dipartimenti amministrattivi tal-Kunsill, iżda li ġiet adottata mill-Presidenza fl-eżerċizzju tiegħu. Bl-istess mod, saret l-għażla mhux biss li ssir deroga mill-prinċipju ta’ unanimità, iżda wkoll li ssir permezz ta’ tlugħ bix-xorti, fejn din l-aħħar ċirkustanza tistabbilixxi li d-Deċiżjoni kkontestata ma tkun ibbażata fuq ebda evalwazzjoni diskrezzjonali jew ibbilanċjar tal-interessi inkwistjoni, li huma elementi karatteristiċi ta’ deċiżjoni ta’ natura purament politika.
It-tieni, l-argumenti fuq il-mertu mressqa mill-Kunsill f’dan il-kuntest huma infondati. Qabelxejn, l-Artikolu 341 TFUE, li jipprevedi li d-deċiżjoni dwar l-għażla tal-post tas-sede tal-istituzzjonijiet tittieħed bi “ftehim bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri” jeskludi li, fil-materja koperta minn dan l-artikolu, issir votazzjoni. Sussegwentement, kif jirriżulta b’mod partikolari mill-Proposta għal Regolament imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, l-għażla tal-post tas-sede tal-EMA taqa’ taħt il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni. Issa, tali kompetenza ma tistax tiġi eżerċitata permezz ta’ att tal-Istati Membri. Barra minn hekk, l-Artikolu 341 TFUE ma jistax jiġi interpretat b’mod wiesa’ bħala li jirreferi għall-aġenziji tal-Unjoni. Fil-fehma tal-Comune di Milano, il-prassi reċenti fil-qasam tal-għażla tas-sede ta’ dawn l-aġenziji turi tendenza għat-trasferiment tar-responsabbiltà ta’ din l-għażla tal-Istati Membri lejn il-Kunsill, jew lejn il-Kunsill u l-Parlament. Barra minn hekk, l-argument tal-Kunsill li d-Deċiżjoni kkontestata hija imputabbli lill-Istati Membri minħabba li s-sede tal-EMA kienet intgħażlet preċedentement permezz ta’ att adottat minnhom huwa wkoll infondat. Fl-aħħar nett, il-Comune di Milano jsemmi elementi oħra ta’ natura formali li jikkonfermaw l-imputabbiltà lill-Kunsill ta’ din id-deċiżjoni, jiġifieri, minn naħa, id-dokumentazzjoni u t-tixrid tal-atti u tar-rapporti magħmula mill-Kunsill innifsu u, min-naħa l-oħra, id-dokumenti ta’ informazzjoni mxandra mill-EMA u mill-awtoritajiet Olandiżi.
It-tielet, il-Comune di Milano jsostni, sussidjarjament, li l-atti adottati mill-Presidenza tal-Kunsill fl-eżerċizzju tagħha għandhom ikunu suġġetti għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja. Minn naħa, huwa jqis li, sa fejn id-Deċiżjoni kkontestata ttemm il-proċedura ta’ selezzjoni tas-sede l-ġdida tal-EMA, hija għandha natura definittiva u għandha tkun tista’ tiġi suġġetta għal stħarriġ tal-legalità. Min-naħa l-oħra, l-azzjoni tal-korpi interni tal-Kunsill fil-kuntest tal-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni għandha, fi kwalunkwe każ, tkun is-suġġett ta’ stħarriġ mill-Qorti tal-Ġustizzja, peress li l-istituzzjonijiet tal-Unjoni għandhom l-obbligu li jirrispettaw il-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea anki meta jaġixxu barra mill-qafas istituzzjonali tal-Unjoni.
Il‑kunsiderazzjonijiet tal‑Qorti tal‑Ġustizzja
L-Unjoni Ewropea hija Unjoni tad-dritt li għandha, permezz tat-Trattat FUE, sistema kompleta ta’ rimedji ġudizzjarji u ta’ proċeduri intiżi li jagħtu lill-Qorti tal-Ġustizzja l-istħarriġ tal-legalità tal-atti tal-istituzzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑23 ta’ April 1986, Les Verts vs Il‑Parlament,
294/83
,
EU:C:1986:166
, punt
; tat‑3 ta’ Settembru 2008, Kadi u Al Barakaat International Foundation vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑402/05 P u C‑415/05 P
,
EU:C:2008:461
, punt
; kif ukoll tat‑3 ta’ Ġunju 2021, L‑Ungerija vs Il‑Parlament,
C‑650/18
,
EU:C:2021:426
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tar-rikors għal annullament previst fl-Artikolu 263 TFUE, huwa possibbli fir-rigward tad-dispożizzjonijiet kollha meħuda mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni, indipendentement min-natura jew mill-forma tagħhom, li huma intiżi li jipproduċu effetti legali vinkolanti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑31 ta’ Marzu 1971, Il‑Kummissjoni vs Il‑Kunsill,
22/70
,
EU:C:1971:32
, punt
, kif ukoll tat‑3 ta’ Ġunju 2021, L‑Ungerija vs Il‑Parlament,
C‑650/18
,
EU:C:2021:426
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, fil-kuntest tar-rikors għal annullament imsemmi mill-Artikolu 263 TFUE, il-qorti tal-Unjoni għandha kompetenza biss sabiex tistħarreġ il-legalità tal-atti imputabbli lill-istituzzjonijiet, lill-korpi jew lill-organi tal-Unjoni. Minn dan jirriżulta, b’mod partikolari, li l-atti adottati mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri li jaġixxu mhux bħala membri tal-Kunsill jew tal-Kunsill Ewropew iżda fil-kwalità ta’ Rappreżentanti tal-Gvern tagħhom u li jeżerċitaw b’mod kollettiv il-kompetenzi tal-Istati Membri ma humiex suġġetti għall-istħarriġ tal-legalità eżerċitat mill-qorti tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 1993, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑181/91 u C‑248/91
,
EU:C:1993:271
, punt
, kif ukoll id-digriet tas‑16 ta’ Ġunju 2021, Sharpston vs Il‑Kunsill u Ir‑Rappreżentanti tal‑Gvernijiet tal‑Istati Membri,
C‑685/20 P
,
EU:C:2021:485
, punt
).
Madankollu, ma huwiex biżżejjed li d-deċiżjoni li tkun is-suġġett ta’ rikors tiġi formalment ippreżentata bħala deċiżjoni tal-Istati Membri sabiex dan l-att ma jaqax taħt l-istħarriġ tal-legalità stabbilit fl-Artikolu 263 TFUE. Huwa wkoll neċessarju li jiġi stabbilit li l-att inkwistjoni, fid-dawl tal-kontenut tiegħu u tal-fatti kollha li fihom ġie adottat, fil-verità ma jikkostitwixxix deċiżjoni tal-Kunsill (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ Ġunju 1993, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑181/91 u C‑248/91
,
EU:C:1993:271
, punt
).
F’dan il-każ, id-Deċiżjoni kkontestata għandha tinftiehem fid-dawl tal-kuntest ġuridiku applikabbli għall-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni. Issa, f’dan ir-rigward, il-partijiet ma jaqblux fuq il-punt dwar jekk l-Artikolu 341 TFUE, li jipprovdi li s-sede tal-“istituzzjonijiet” tiġi ffissata “bi ftehim bejn il-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri”, jistax jiġi validament invokat bħala bażi għad-deċiżjonijiet dwar id-determinazzjoni tas-sede ta’ dawn il-korpi u ta’ dawn l-organi.
Fil-fatt, minn naħa, il-Kunsill isostni li dan l-artikolu għandu jiġi interpretat b’mod wiesa’, bħala li huwa intiż għall-estensjoni tal-imsemmija korpi u organi, b’tali mod li l-kompetenza dwar l-iffissar tas-sede ta’ tali korp jew organu taqa’ biss fuq ir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri li jiddeċiedu bi ftehim komuni. Minn dan jirriżulta li d-Deċiżjoni kkontestata, bħala att tal-Istati Membri u mhux tal-Kunsill, ma taqax taħt l-istħarriġ tal-legalità tal-Qorti tal-Ġustizzja skont l-Artikolu 263 TFUE.
Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti jsostnu li d-Deċiżjoni kkontestata hija neċessarjament imputabbli lill-Kunsill u ma tistax, konsegwentement, ma taqax taħt l-istħarriġ tal-legalità eżerċitat mill-Qorti tal-Ġustizzja.
Għalhekk, għall-ewwel, għandu jiġi ddeterminat jekk id-deċiżjoni dwar l-għażla tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni għandhiex tittieħed mill-Istati Membri, bis-saħħa tar-regola stabbilita fl-Artikolu 341 TFUE, jew jekk għandhiex tittieħed mil-leġiżlatur tal-Unjoni, skont il-bażi legali sostantiva applikabbli għall-qasam li fih il-korp jew l-organu inkwistjoni jintalab jintervjeni.
Fuq il‑kompetenza fil‑qasam tal‑iffissar tal‑post tas‑sede tal‑korpi u tal‑organi tal‑Unjoni
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fl-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-kliem tagħha u l-għanijiet tagħha, iżda wkoll il-kuntest tagħha. L-oriġini ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni tista’ wkoll tipprovdi elementi rilevanti għall-interpretazzjoni tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑10 ta’ Diċembru 2018, Wightman et,
C‑621/18
,
EU:C:2018:999
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, għandu jiġi eżaminat, fuq il-bażi ta’ dawn il-metodi ta’ interpretazzjoni, jekk l-Artikolu 341 TFUE japplikax għad-deċiżjonijiet dwar l-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni.
Fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kliem tal-Artikolu 341 TFUE, dawn jirreferu biss għall-“istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni”. Issa, konformement mal-Artikolu 13(1) TUE, il-kunċett ta’ “istituzzjonijiet” jirreferi għal lista preċiża ta’ entitajiet li ma tinkludix il-korpi u l-organi tal-Unjoni, b’mod partikolari, l-aġenziji tagħha.
Fit-tieni lok, fir-rigward tal-kuntest li jagħmel parti minnu l-Artikolu 341 TFUE, għandu jiġi enfasizzat, qabelxejn, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 94 tal-konklużjonijiet tiegħu, li ċertu numru ta’ dispożizzjonijiet tat-Trattati ġew emendati bit-Trattat ta’ Lisbona sabiex jinkludi riferiment espress għall-“korpi u [għall-]organi tal-Unjoni”, li kellu l-effett li jagħmel distinzjoni espliċita bejn, minn naħa, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni espressament imsemmija fl-Artikolu 13(1) TUE u, min-naħa l-oħra, il-korpi u l-organi tal-Unjoni. Għalhekk, filwaqt li ċerti dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE jirrigwardaw biss l-istituzzjonijiet tal-Unjoni, oħrajn mid-dispożizzjonijiet tiegħu, bħall-Artikoli 15, 16, 123, 124, 127, 130, 228, 263, 265, 267, 282, 298 u 325 ta’ dan it-trattat, jirreferu, b’mod iktar wiesa’, għall-istituzzjonijiet, għall-korpi u għall-organi tal-Unjoni. Dan huwa b’mod partikolari l-każ, fir-rigward tal-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja, tal-Artikoli 263, 265 u 267 TFUE.
Issa, għandu jiġi kkonstatat li l-kliem tal-Artikolu 341 TFUE, li jsemmi biss l-“istituzzjonijiet”, jikkorrispondi għal dak tad-dispożizzjonijiet li ppreċedew dan l-artikolu, jiġifieri l-Artikolu 216 tat-Trattat KEE (li sar l-Artikolu 216 tat-Trattat KE, li huwa stess sar l-Artikolu 289 KE).
Il-fatt, enfasizzat mill-Kunsill, li d-dispożizzjonijiet tas-seba’ parti tat-Trattat FUE, li fih jinsab l-Artikolu 341 TFUE, intitolata “Dispożizzjonijiet ġenerali u finali”, isemmu l-“istituzzjonijiet” ma jistax għalhekk jiġi interpretat, minkejja li, kif jirriżulta mill-punt 70 ta’ din is-sentenza, it-Trattat UE jwettaq distinzjoni netta bejn l-istituzzjonijiet tal-Unjoni, minn naħa, u l-korpi u l-organi tagħha, min-naħa l-oħra, bħala manifestazzjoni tal-intenzjoni tal-awturi tat-Trattati li jagħtu lill-kunċett ta’ “istituzzjonijiet” sinjifikat wiesa’, fis-sens li din tal-aħħar tinkludi mhux biss l-entitajiet elenkati fl-Artikolu 13(1) TUE, iżda wkoll il-korpi u l-organi tal-Unjoni stabbiliti mit-Trattati, jew bis-saħħa tagħhom, u intiżi li jikkontribwixxu għall-kisba tal-għanijiet tal-Unjoni. Dan għandu japplika iktar u iktar fid-dawl tal-fatt li t-Trattat UE u t-Trattat FUE jikkostitwixxu bażi kostituzzjonali unitarja għall-Unjoni bis-saħħa tat-tielet paragrafu tal-Artikolu 1 TUE u tal-Artikolu 1(2) TFUE, minkejja li d-definizzjoni tal-kunċett ta’ “istituzzjoni” li tinsab fl-Artikolu 13(1) TUE u d-distinzjoni bejn dawn l-istituzzjonijiet, minn naħa, u l-korpi u l-organi tal-Unjoni, min-naħa l-oħra, għandhom japplikaw b’mod trasversali u uniformi fiż-żewġ Trattati.
Lanqas ma tista’ tkun determinanti l-interpretazzjoni wiesgħa mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-kunċett ta’ “istituzzjonijiet”, fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, li jistabbilixxi li “[f]il-każ ta’ responsabbiltà mhux kontrattwali, l-Unjoni għandha, skond il-prinċipji ġenerali komuni għal sistemi legali ta’ l-Istati Membri, tagħmel tajjeb għal kull dannu kkaġunat mill-istituzzjonijiet tagħha jew mill-impjegati tagħha fit-twettiq ta’ dmirijiethom”.
Fil-fatt, għalkemm il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li l-kunċett ta’ “istituzzjonijiet”, fis-sens ta’ din l-aħħar dispożizzjoni, jinkludi mhux biss l-istituzzjonijiet tal-Unjoni elenkati fl-Artikolu 13(1) TUE, iżda wkoll il-korpi u l-organi kollha tal-Unjoni stabbiliti mit-Trattati, jew bis-saħħa ta’ dawn tal-aħħar, u intiżi li jikkontribwixxu għat-twettiq tal-għanijiet tal-Unjoni (sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2020, Il‑Kunsill et vs K. Chrysostomides et,
C‑597/18 P, C‑598/18 P, C‑603/18 P u C‑604/18 P
,
EU:C:2020:1028
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata) sabiex tistabbilixxi din il-ġurisprudenza, hija bbażat ruħha espliċitament fuq il-fatt, minn naħa, li l-korpi u l-organi tal-Unjoni stabbiliti mit-Trattati jew bis-saħħa tagħhom huma intiżi li jikkontribwixxu għall-kisba tal-għanijiet tal-Unjoni u, min-naħa l-oħra, li jkun kuntrarju għall-intenzjoni tal-awturi tat-Trattati jekk, meta taġixxi permezz ta’ korp jew ta organu, l-Unjoni tkun tista’ tevita l-konsegwenzi tad-dispożizzjonijiet tat-Trattati li jirregolaw ir-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 1992, SGEEM u Etroy vs BEI,
C‑370/89
,
EU:C:1992:482
, punti
sa
).
Għalhekk, l-interpretazzjoni wiesgħa mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja lill-kunċett ta’ “istituzzjonijiet”, għall-finijiet tal-applikazzjoni tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, tissodisfa l-ħtieġa, iġġustifikata mill-prinċipji ġenerali komuni għas-sistemi legali tal-Istati Membri msemmija espressament f’din id-dispożizzjoni, li jiġi evitat li l-Unjoni tkun tista’ tevita l-applikazzjoni tas-sistema ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali li taqa’ taħt l-Artikolu 268 TFUE, moqri flimkien mat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, u għall-istħarriġ ġudizzjarju tal-Qorti tal-Ġustizzja li jirriżulta minn dan, meta hija taġixxi permezz ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni distint mill-istituzzjonijiet elenkati fl-Artikolu 13(1) TUE (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑2 ta’ Diċembru 1992, SGEEM u Etroy vs BEI,
C‑370/89
,
EU:C:1992:482
, punti
u
). Dan għandu japplika iktar u iktar peress li, kif indika l-Avukat Ġenerali fil-punt 100 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-kunċett ta’ “membri tal-persunal” imsemmi fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE jinkludi minn perspettiva funzjonali l-persunal kollu li jaħdem għall-Unjoni, kemm jekk ikun fl-istituzzjonijiet jew fil-korpi u fl-organi ta’ dan tal-aħħar.
Konsegwentement, l-interpretazzjoni mogħtija lill-kunċett ta’ “istituzzjoni” fis-sens tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, li jirregola l-portata tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni, ma tistax tiġi invokata b’mod utli sabiex jiġi ddefinit b’analoġija l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 341 TFUE, dwar il-portata tal-kompetenzi rriżervati għall-Istati Membri bis-saħħa tat-Trattati.
Il-Kunsill lanqas ma jista’ jinvoka b’mod utli l-kunċett ta’ “istituzzjoni” li jinsab fl-Artikolu 342 TFUE, li jgħid li “[i]n-normi li jirregolaw il-lingwi ta’ l-istituzzjonijiet ta’ l-Unjoni għandhom, mingħajr preġudizzju għad-dispożizzjonijiet previsti fl-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja ta’ l-Unjoni Ewropea, jiġu stabbiliti mill-Kunsill, b’mod unanimu permezz ta’ regolament”. Fil-fatt, kif indika l-Avukat Ġenerali fil-punt 98 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-kunċett ta’ “istituzzjonijiet”, fis-sens ta’ dan l-aħħar artikolu, ma għandux neċessarjament jiġi interpretat bħala li jinkludi l-korpi u l-organi tal-Unjoni, sa fejn is-sistema lingwistika ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni tista’ tkun differenti minn dik fis-seħħ fl-istituzzjonijiet tagħha.
Fir-rigward tal-Protokoll Nru 6, għalkemm, kif isostni l-Kunsill, dan ma jiffissax biss is-sede tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni, iżda wkoll dak ta’ ċerti korpi u organi tal-Unjoni, fosthom l-Europol, u jirreferi għall-Artikolu 341 TFUE, dan madankollu ma jipprevedix li s-sedi tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni għandhom jiġu ddeterminati b’mod kollettiv mill-Istati Membri bis-saħħa tal-prinċipju stabbilit f’dan l-artikolu. F’dan ir-rigward, għandu jiġi osservat li dawn il-korpi u organi tal-Unjoni għandhom il-karatteristika komuni li nħolqu mill-Istati Membri, filwaqt li dan ma huwiex il-każ ta’ aġenzija tal-Unjoni bħall-EMA, li nħolqot, fuq il-bażi tat-Trattati fundaturi, mil-leġiżlatur tal-Unjoni. Għalhekk, minn dan il-protokoll ma tistax tiġi dedotta rieda tal-Istati Membri li japplikaw, direttament jew b’analoġija, il-prinċipju stabbilit f’dan l-artikolu għall-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi kollha tal-Unjoni.
Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 112 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-adozzjoni ta’ protokoll speċifiku turi, għall-kuntrarju, il-fatt li l-Istati Membri qiesu li d-deċiżjoni kollettiva tagħhom dwar l-iffissar tas-sede ta’ ċerti korpi u organi tal-Unjoni elenkati b’mod eżawrjenti kellha tiġi inkluża speċifikament fid-dritt primarju sabiex tipproduċi effetti legali fid-dritt tal-Unjoni.
Għal dak li jirrigwarda riferiment espliċitu, fil-Protokoll Nru 6, għall-Artikolu 341 TFUE, dan huwa spjegat mill-fatt li dan il-protokoll huwa intiż, l-ewwel nett, għall-istituzzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 13(1) TUE.
Barra minn hekk, huwa minnu, hekk kif jirriżulta mill-Artikolu 2 tad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh, li r-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri esprimew ix-xewqa li jirriżervaw id-deċiżjonijiet dwar is-sedi tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni bl-istess mod kif huma espressament u b’mod ċar awtorizzati mill-Artikolu 341 TFUE sabiex jistabbilixxu s-sedi tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni. Minbarra dan, fl-okkażjoni tal-Konferenza Intergovernattiva li wasslet għall-adozzjoni tat-Trattat ta’ Amsterdam, it-test tad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh ġie inkluż bħala protokoll anness mat-Trattati UE, KE, KEFA u KEEA, illum il-ġurnata l-Protokoll Nru 6, anness mat-Trattati UE, FUE u KEEA.
Madankollu, minn naħa, l-uniku artikolu ta’ dan il-protokoll tal-aħħar jiffissa biss, f’termini komparabbli għal dawk tal-Artikolu 1 tad-Deċiżjoni ta’ Edinburgh, is-sede ta’ istituzzjonijiet, ta’ korpi jew ta’ organi tal-Unjoni maħluqa mill-Istati Membri. Min-naħa l-oħra, minkejja li l-Qorti tal-Ġustizzja rrikonoxxiet valur legali vinkolanti għal din id-deċiżjoni fis-sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 1997, Franza vs Il‑Parlament (
C‑345/95
,
EU:C:1997:450
), li tirreferi għaliha f’sentenzi oħra sussegwenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑13 ta’ Diċembru 2012, Franza vs Il‑Parlament,
C‑237/11 u C‑238/11
,
EU:C:2012:796
, punti
sa
, u tat‑2 ta’ Ottubru 2018, Franza vs Il‑Parlament (Eżerċizzju tas-setgħa baġitarja),
C‑73/17
,
EU:C:2018:787
, punt
), l-Artikolu 2 tal-imsemmija deċiżjoni ma jistax iwassal sabiex tiġi adottata interpretazzjoni tal-Artikolu 341 TFUE li tmur kontra l-kliem ċar tiegħu.
Il-Kunsill jinvoka wkoll, bħala element tal-kuntest, il-prassi istituzzjonali preċedenti dwar l-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni u jsostni li din il-prassi tibbenefika minn “rikonoxximent istituzzjonali” permezz tad-Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012 u l-approċċ komuni anness magħha.
Madankollu, mill-elementi ta’ informazzjoni li ġew mgħarrfa lill-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ dawn il-kawżi jirriżulta li l-prassi allegata ma hijiex iġġeneralizzata. Fil-fatt, il-proċeduri segwiti bil-għan li tintgħażel is-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni, jew tmexxew mill-Istati Membri biss, jew involvew, fi gradi differenti u fuq bażijiet differenti, l-istituzzjonijiet tal-Unjoni fil-kwalità tagħhom jew le ta’ atturi fil-proċedura leġiżlattiva.
Anki jekk jitqies madankollu li huwa possibbli, kif isostni l-Kunsill, li tiġi identifikata prassi preċedenti stabbilita u koerenti, li fuq il-bażi tagħha s-sedi tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni kienu ġew iffissati sistematikament fuq il-bażi ta’ għażla politika magħmula mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri biss, l-interpretazzjoni tal-Artikolu 341 TFUE li l-Kunsill jirrakkomanda fuq il-bażi ta’ din il-prassi ma tistax tibbenefika minn xi “rikonoxximent istituzzjonali” permezz tad-Dikjarazzjoni konġunta tal‑2012 u tal-approċċ komuni anness magħha. Fil-fatt, din id-dikjarazzjoni ma għandha, kif jenfasizza l-ħames paragrafu tagħha, ebda natura legalment vinkolanti u, barra minn hekk, ma tinkludi ebda rikonoxximent ta’ xi riżerva ta’ kompetenza tal-Istati Membri f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni.
Fi kwalunkwe każ, tali prassi, li tmur kontra r-regoli tat-Trattat FUE u, b’mod partikolari, l-Artikolu 341 TFUE, billi testendi, minkejja l-formulazzjoni ċara tagħha, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu għall-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni, ma tistax toħloq preċedent li jorbot lill-istituzzjonijiet (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Mejju 2008, Il‑Parlament vs Il‑Kunsill,
C‑133/06
,
EU:C:2008:257
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fit-tielet u l-aħħar lok, fir-rigward tal-għan tal-Artikolu 341 TFUE, dan jikkonsisti fiż-żamma tas-setgħat deċiżjonali tal-Istati Membri fid-determinazzjoni tas-sede tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni biss. Kuntrarjament għall-pożizzjoni difiża mill-Kunsill waqt is-seduta, interpretazzjoni ta’ dan l-artikolu fis-sens li ma japplikax għall-korpi u għall-organi tal-Unjoni ma jistax ikollha l-effett li ċċaħħdu minn kull effett utli, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 138 tal-konklużjonijiet tiegħu. Għalkemm huwa minnu li s-sede tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni hija diġà ffissata mid-dritt primarju, f’dan il-każ mill-Protokoll Nru 6, l-Artikolu 341 TFUE jibqa’ rilevanti għal kull deċiżjoni futura eventwali li tbiddel is-sede ta’ istituzzjoni eżistenti jew li tiffissa s-sede ta’ istituzzjoni ġdida.
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar li, b’differenza mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, li l-ħolqien u l-funzjonijiet tagħhom huma, minħabba l-importanza kostituzzjonali tagħhom, previsti mit-Trattati stess, il-korpi u l-organi tal-Unjoni, bħall-EMA, li l-għan tagħhom huwa ddedikat għat-twettiq tal-għanijiet ta’ politika partikolari tal-Unjoni, ma humiex, bħala regola ġenerali, maħluqa mit-Trattati. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-ħolqien tagħhom, fin-nuqqas li jirriżultaw mid-dritt primarju, għandu jirriżulta minn att ta’ dritt sekondarju adottat fuq il-bażi tad-dispożizzjonijiet sostantivi li jimplimentaw il-politika tal-Unjoni li fiha jintervjeni l-korp jew l-organu kkonċernat u konformement mal-proċeduri previsti minn dawn id-dispożizzjonijiet.
Fl-assenza ta’ preċiżazzjonijiet oħra f’dan ir-rigward fit-Trattati, huwa wkoll il-leġiżlatur tal-Unjoni, konformement mal-proċeduri previsti mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati sostantivament rilevanti, li għandu jiffissa s-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni li huwa stess ikun stabbilixxa permezz ta’ att tad-dritt sekondarju adottat fuq il-bażi ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, bħall-kompetenza li huwa għandu, bis-saħħa tal-imsemmija dispożizzjonijiet, sabiex jiddefinixxi l-kompetenzi, l-organizzazzjoni u l-mod ta’ funzjonament ta’ dan il-korp jew ta’ dan l-organu.
Id-deċiżjoni dwar l-iffissar tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni, bħal aġenzija tal-Unjoni, hija għalhekk, kuntrarjament għal dak li jsostni l-Kunsill, inerenti għad-deċiżjoni dwar il-ħolqien tagħha. Deċiżjoni dwar ir-rilokazzjoni tas-sede ta’ tali aġenzija għandha l-istess natura.
Ċertament, l-iffissar tal-post tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni jista’ jikkontempla kunsiderazzjonijiet ta’ natura politika, bħan-neċessità, fl-istabbiliment tal-korpi jew tal-organi tal-Unjoni, li jiġi ggarantit ċertu bilanċ ġeografiku jew li jiġu ffavoriti l-Istati Membri li jkunu għadhom ma għandhomx sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni.
Madankollu, in-natura politika tad-deċiżjoni li tiffissa l-post tas-sede ta’ tali korp jew organu tal-Unjoni ma hijiex fiha nnifisha ta’ natura li tiġġustifika li din id-deċiżjoni ma taqax taħt il-kompetenza tal-leġiżlatur tal-Unjoni, li huwa, fil-fatt, regolarment jintalab jagħmel għażliet politiċi fl-eżerċizzju tal-kompetenzi tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Settembru 2016, Il‑Ġermanja vs Il‑Parlament u Il‑Kunsill,
C‑113/14
,
EU:C:2016:635
, punt
).
Barra minn hekk, tali deċiżjoni għandha prinċipalment tippermetti li jiġi ggarantit it-twettiq tal-missjonijiet fdati lill-korp jew lill-organu tal-Unjoni kkonċernat sabiex jintlaħqu l-għanijiet ta’ politika partikolari.
Lanqas ma jista’ jintlaqa’ l-argument li l-fatt li l-iffissar tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni jintrabat mal-bażi sostantiva li fuqha jkun ibbażat il-ħolqien tiegħu jista’ jwassal, skont il-bażi legali rilevanti, sabiex dan l-iffissar jiġi suġġett għal vot b’maġġoranza kkwalifikata fi ħdan il-Kunsill, u mhux għal deċiżjoni meħuda bi ftehim komuni tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri, filwaqt li l-imsemmi ffissar jitqies li jkun element ta’ kompromess fil-kuntest tad-dibattitu leġiżlattiv.
Fil-fatt, kif tfakkar fil-punt 92 ta’ din is-sentenza, il-fatt li d-deċiżjoni li jiġi ffissat il-post tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni jista’ jkollu dimensjoni politika importanti, sa fejn dan għandu jirrispondi b’mod partikolari għal kunsiderazzjonijiet dwar il-bilanċ ġeografiku, ma jipprekludix li din id-deċiżjoni tkun tista’ tittieħed mil-leġiżlatur tal-Unjoni konformement mal-proċeduri previsti mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati sostantivament rilevanti, peress li din id-dimensjoni politika tista’ tikkostitwixxi, f’dan ir-rigward, element li l-leġiżlatur tal-Unjoni jista’ jieħu inkunsiderazzjoni fl-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tiegħu. Barra minn hekk, għandu jiġi enfasizzat li, peress li l-proċess leġiżlattiv tal-Unjoni huwa mmexxi, bis-saħħa tad-dispożizzjonijiet ikkunsidrati flimkien tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Artikolu 10(3) TUE, mill-prinċipju ta’ trasparenza fir-rigward taċ-ċittadini, l-użu ta’ dan il-proċess huwa ta’ natura li jsaħħaħ il-bażi demokratika ta’ deċiżjoni dwar l-għażla tal-post tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni, bħall-EMA.
Barra minn hekk, u b’mod iktar fundamentali, il-fatt li deċiżjoni, bħal dik li tirrigwarda l-iffissar tal-post tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni, ikollha sensittività politika ma jistax iwassal għall-bidla tal-kompetenzi mogħtija mit-Trattati lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni u lanqas li l-eżerċizzju ta’ dawn il-kompetenzi jiġi eskluż mill-proċeduri leġiżlattivi previsti mit-Trattati. Id-determinazzjoni tal-portata ta’ dispożizzjoni tat-Trattati li tirregola kompetenza sostantiva tal-Unjoni ma tistax għalhekk tiddependi minn kunsiderazzjonijiet marbuta man-natura politikament sensittiva tal-qasam ikkonċernat jew mal-għan li tiġi żgurata l-effikaċja ta’ azzjoni.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, u b’mod partikolari mill-formulazzjoni tal-Artikolu 341 TFUE, jirriżulta li din id-dispożizzjoni ma tistax tiġi interpretata bħala li tirregola l-għażla tal-post tas-sede ta’ korp jew ta’ organu tal-Unjoni bħall-EMA.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-kompetenza sabiex jiġi deċiż l-iffissar tal-post tas-sede ta’ din l-aġenzija ma hijiex tal-Istati Membri iżda tal-leġiżlatur tal-Unjoni, li għandu jaġixxi għal dan il-għan konformement mal-proċeduri previsti mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati sostantivament rilevanti, f’dan il-każ l-Artikolu 114 u l-Artikolu 168(4) TFUE, li jipprevedu l-użu tal-proċedura leġiżlattiva ordinarja.
Huwa fid-dawl ta’ din il-konklużjoni li hemm lok li tingħata deċiżjoni, fit-tieni lok, dwar il-ġurisdizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tagħti deċiżjoni fuq dan ir-rikors.
Fuq l‑awtur tad‑Deċiżjoni kkontestata u l‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal-Ġustizzja skont l‑Artikolu 263 TFUE
–
Fuq l‑awtur tad‑Deċiżjoni kkontestata
Fl-ewwel lok, għandu jiġi vverifikat jekk id-Deċiżjoni kkontestata, li ttieħdet fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill mill-Konferenza tar-Rappreżentanti tal-Gvernijiet ta’ l-Istati Membri, hijiex imputabbli lil dawn ta’ l-aħħar.
F’dan ir-rigward, fir-rigward tal-kontenut tad-Deċiżjoni kkontestata, mit-titolu tagħha kif ukoll mill-minuti tal-laqgħa tal-Kunsill tal‑20 ta’ Novembru 2017, imsemmi fil-punt 19 ta’ din is-sentenza, jirriżulta li din id-deċiżjoni tikkostitwixxi att tal-kapijiet ta’ Stat jew ta’ Gvern ta’ 27 Stat Membru adottat fil-marġni ta’ laqgħa tal-Kunsill wara proċedura intergovernattiva. Din l-analiżi hija kkorroborata mill-indikazzjoni, li tinsab fil-proposta tal-Kummissjoni tad‑29 ta’ Novembru 2017 imsemmija fil-punt 20 ta’ din is-sentenza, li tgħid li din il-proposta għandha l-intenzjoni li tilqa’, fid-dawl tan-notifika magħmula, fid‑29 ta’ Marzu 2017, mir-Renju Unit tal-intenzjoni tiegħu li jitlaq mill-Unjoni, l-għażla dwar il-Belt ta’ Amsterdam bħala l-post tas-sede l-ġdida tal-EMA mis-“27 Stat Membru ieħor, li ltaqgħu fil-marġni tal-Kunsill tal-Affarijiet Ġenerali”.
Il-konklużjoni li d-Deċiżjoni kkontestata għandha tiġi imputata lir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri u mhux lill-Kunsill hija kkonfermata wkoll mill-adozzjoni sussegwenti tar-Regolament 2018/1718, peress li huwa biss wara l-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni li l-Kunsill ipparteċipa, fil-kwalità tiegħu ta’ koleġiżlatur mal-Parlament, fil-proċedura leġiżlattiva ordinarja, sabiex jinkludi, permezz ta’ dan ir-regolament, is-sede tal-EMA fir-Regolament Nru 726/2004 li stabbilixxa din l-aġenzija.
Fir-rigward taċ-ċirkustanzi madwar l-adozzjoni tad-Deċiżjoni kkontestata, għandu jiġi rrilevat li l-parteċipazzjoni tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni fil-proċess li wassal għall-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni, b’mod partikolari dik tal-Kummissjoni, permezz tal-evalwazzjoni li hija għamlet fuq l-offerti, u dik tal-Kunsill, mill-Presidenza tal-laqgħa tal‑20 ta’ Novembru 2017 li hija żgurat kif ukoll permezz tat-tqegħid għad-dispożizzjoni tal-bini u tal-istrutturi funzjonali interni tagħha, bħas-Segretarjat Ġenerali, ma tippermettix li jiġi konkluż li l-imsemmija deċiżjoni hija imputabbli lill-Kunsill minflok lill-Istati Membri.
Fil-fatt, l-adozzjoni ta’ att fil-bini jew bl-għajnuna ta’ istituzzjoni tal-Unjoni ma tagħtix fiha nnifisha ġurisdizzjoni lill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex tevalwa l-legalità ta’ dan l-att (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Marzu 1990, Le Pen,
C‑201/89
,
EU:C:1990:133
, punti
u
).
Għalhekk, id-Deċiżjoni kkontestata ma tistax, la mill-kontenut tagħha u lanqas miċ-ċirkustanzi li fihom ġiet adottata, tiġi kklassifikata bħala att tal-Kunsill. Għall-kuntrarju, din id-deċiżjoni tikkostitwixxi att meħud kollettivament u bi ftehim komuni mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri.
–
Fuq il‑ġurisdizzjoni tal‑Qorti tal‑Ġustizzja skont l‑Artikolu 263 TFUE
Fit-tieni lok, għandu jitfakkar li l-kriterju rilevanti adottat mill-Qorti tal-Ġustizzja sabiex teskludi l-ġurisdizzjoni tal-qrati tal-Unjoni milli jieħdu konjizzjoni ta’ azzjoni ġudizzjarja diretta kontra atti adottati mir-Rappreżentanti tal-Gvernijiet tal-Istati Membri huwa biss dak dwar l-awtur tagħhom, indipendentement mill-effetti legali vinkolanti tagħhom (digriet tas‑16 ta’ Ġunju 2021, Sharpston vs Il‑Kunsill u Ir‑Rappreżentanti tal‑Gvernijiet tal‑Istati Membri,
C‑685/20 P
,
EU:C:2021:485
, punt
).
L-argument tar-rikorrenti li jgħid li f’dan il-każ għandha tingħata tifsira wiesgħa tal-awturi tal-atti li għalihom jirreferi l-Artikolu 263 TFUE, jiġifieri l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi tal-Unjoni, sabiex jitqies li d-Deċiżjoni kkontestata ġiet adottata minn istituzzjoni, korp jew organu tal-Unjoni fis-sens ta’ dan l-artikolu, jew, tal-inqas, li dawn ir-rikorsi jiġu assimilati ma’ rikorsi ppreżentati kontra deċiżjoni tal-Kunsill, ma jistax, għaldaqstant, jiġi aċċettat mingħajr ma jikser il-kliem ċar ta’ dan l-artikolu (ara, f’dan is-sens, id-digriet tas‑16 ta’ Ġunju 2021, Sharpston vs Il‑Kunsill u Ir‑Rappreżentanti tal‑Gvernijiet tal‑Istati Membri,
C‑685/20 P
,
EU:C:2021:485
, punt
).
Tali interpretazzjoni tmur ukoll kontra r-rieda tal-awturi tat-Trattati, riflessa fl-Artikolu 263 TFUE, li l-kamp ta’ applikazzjoni tiegħu huwa limitat biss għall-atti tad-dritt tal-Unjoni adottati mill-istituzzjonijiet, mill-korpi u mill-organi tal-Unjoni, li jneħħi l-atti tal-Istati Membri mill-istħarriġ tal-qrati tal-Unjoni.
Minkejja dan, għalkemm id-Deċiżjoni kkontestata għandha tiġi analizzata bħala att adottat mill-Istati Membri biss, u b’hekk ma taqax taħt l-istħarriġ tal-legalità previst fl-Artikolu 263 TFUE, hija ma tistax madankollu tiġi assimilata ma’ deċiżjoni meħuda bis-saħħa tal-Artikolu 341 TFUE, peress li, kif jirriżulta mill-kunsiderazzjonijiet li jinsabu fil-punti 67 sa 97 ta’ din is-sentenza, dan l-artikolu għandu jiġi interpretat bħala li jirrigwarda esklużivament id-determinazzjoni tas-sede tal-istituzzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 13(1) TUE, u mhux id-determinazzjoni tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni.
Issa, hekk kif l-Avukat Ġenerali rrileva fil-punt 166 tal-konklużjonijiet tiegħu, deċiżjoni, bħad-Deċiżjoni kkontestata, li tkun ittieħdet mill-Istati Membri f’qasam fejn it-Trattati ma jipprevedux l-azzjoni tagħhom hija nieqsa minn kull effett legali vinkolanti fid-dritt tal-Unjoni. Il-fatt li istituzzjoni waħda jew iktar tal-Unjoni kellhom ċertu rwol fil-kuntest tal-proċedura li wasslet għall-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni ma jbiddilx in-natura tagħha, li ma taqax taħt l-ordinament ġuridiku tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Settembru 2016, Ledra Advertising et vs Il‑Kummissjoni u BĊE,
C‑8/15 P sa C‑10/15 P
,
EU:C:2016:701
, punt
).
F’dan il-kuntest, huwa l-leġiżlatur tal-Unjoni, għal raġunijiet kemm ta’ ċertezza legali kif ukoll ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, li għandu jadotta, konformement mal-proċeduri previsti mid-dispożizzjonijiet tat-Trattati sostantivament rilevanti, att tal-Unjoni li jikkonferma jew, għall-kuntrarju, jiddevja mid-deċiżjoni politika adottata mill-Istati Membri, filwaqt li għandu jiġi ppreċiżat li huwa biss dan l-att tal-leġiżlatur tal-Unjoni li huwa ta’ natura li jipproduċi effetti legali vinkolanti fil-kuntest tad-dritt tal-Unjoni u li, f’kuntest bħal dak f’dan il-każ, l-imsemmi att għandu neċessarjament jippreċedi kull miżura konkreta ta’ implimentazzjoni tas-sede tal-aġenzija kkonċernata.
Għalhekk, f’dan il-każ, f’dak li jirrigwarda l-iffissar tas-sede l-ġdida tal-EMA, l-unika dispożizzjoni legalment vinkolanti li taqa’ taħt id-dritt tal-Unjoni hija l-Artikolu 71a tar-Regolament Nru 726/2004, inkluż fih permezz tar-Regolament 2018/1718.
Mill-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti jirriżulta li d-Deċiżjoni kkontestata ma tikkostitwixxix att tal-Kunsill iżda att ta’ natura politika mingħajr effetti legali vinkolanti adottati mill-Istati Membri kollettivament, b’tali mod li ma tistax tkun is-suġġett ta’ rikors għal annullament bis-saħħa tal-Artikolu 263 TFUE.
Konsegwentement, u mingħajr ma huwa neċessarju li tingħata deċiżjoni dwar it-talba għal miżuri istruttorji mressqa mir-Repubblika Taljana, hemm lok li r-rikorsi tar-Repubblika Taljana u tal-Comune di Milano jiġu miċħuda bħala li huma diretti kontra att li l-Qorti tal-Ġustizzja ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tistħarreġ il-legalità tiegħu fuq il-bażi tal-Artikolu 263 TFUE.
Fuq l‑ispejjeż
Bis-saħħa tal-Artikolu 138(1) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż, jekk dawn ikunu ntalbu.
Konformement mal-Artikolu 138(3) tar-Regoli tal-Proċedura, jekk il-partijiet jitilfu rispettivament fuq waħda jew iktar mit-talbiet tagħhom, kull parti għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha. Madankollu, jekk fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża jkun jidher iġġustifikat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li waħda mill-partijiet għandha, minbarra l-ispejjeż tagħha, tbati parti mill-ispejjeż tal-parti l-oħra.
F’dan il-każ, ikkaratterizzat mill-fatt li ċ-ċirkustanzi madwar l-adozzjoni tad-Deċiżjoni kkontestata huma distinti minn prassi u minn interpretazzjonijiet diverġenti fuq il-kwistjoni tal-kompetenza deċiżjonali fil-qasam tal-iffissar tas-sede tal-korpi u tal-organi tal-Unjoni, jidher iġġustifikat li jiġi deċiż li kull parti prinċipali, jiġifieri r-Repubblika Taljana, il-Comune di Milano u l-Kunsill, għandha tbati l-ispejjeż rispettivi tagħha.
Konformement mal-Artikolu 140(1) tar-Regoli tal-Proċedura, ir-Regione Lombardia, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni, intervenjenti, għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Ir-rikorsi huma miċħuda.

2)
Ir-Repubblika Taljana, il-Comune di Milano u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

3)
Ir-Regione Lombardia, ir-Renju tal-Pajjiżi l-Baxxi u l-Kummissjoni Ewropea għandhom ibatu l-ispejjeż rispettivi tagħhom.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: it‑Taljan.