CELEX: 62019CJ0062
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Artikolu 56 TFUE
Applikabbiltà
Sitwazzjoni purament interna
Direttiva 2000/31/KE
Artikolu 2(a)
Kunċett ta’ ‘servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni’
Artikolu 3(2) u (4)
Artikolu 4
Applikabbiltà
Direttiva 2006/123/KE
Servizzi
Kapitoli III (Libertà għall‑Istabbiliment ta’ Fornituri) u IV (Moviment Liberu ta’ Servizzi)
Applikabbiltà
Artikoli 9 u 10
Direttiva (UE) 2015/1535
Artikolu 1(1)(e) u (f)
Kunċett ta’ ‘regola dwar is-servizzi’
Kunċett ta’ ‘regolament tekniku’
Artikolu 5(1)
Nuqqas ta’ notifika minn qabel
Infurzabbiltà
Attività ta’ tqegħid f’kuntatt, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati
Klassifikazzjoni
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tissuġġetta din l-attività għal sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 56 TFUE, tal-punt 2 tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-22 ta’ Ġunju 1998 li tistabbilixxi proċedura dwar l-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam ta’ l-istandards u r-regolamenti tekniċi u r-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà ta’ l-Informatika (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 20, p. 337), kif emendata mid-Direttiva 98/48/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 1998 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 21, p. 8), tal-Artikolu 3(2) u (4) u tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-8 ta’ Ġunju 2000 dwar ċerti aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (Direttiva dwar il-kummerċ elettroniku) (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 13, Vol. 25, p. 399), tal-Artikoli 9, 10 u 16 tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern (
ĠU 2006, L 376, p. 36
), u, fl-aħħar, tal-Artikolu 5 tad-Direttiva (UE) 2015/1535 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Settembru 2015 li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tar-regolamenti tekniċi u tar-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika (
ĠU 2015, L 241, p. 1
).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn Star Taxi App SRL u l-Unitatea Administrativ Teritorială Municipiul București prin Primar General (l-Unità Amministrattiva Territorjali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, ir-Rumanija, iktar ’il quddiem il-“Muniċipalità ta’ Bukarest”) u l-Consiliul General al Municipiului București (il-Kunsill Ġenerali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest) fir-rigward ta’ leġiżlazzjoni li tissuġġetta l-eżerċizzju ta’ attività ta’ tqegħid f’kuntatt, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva 98/34
Id-Direttiva 2015/1535 ħassret u ssostitwixxiet, b’effett mis-7 ta’ Ottubru 2015, id-Direttiva 98/34 u r-riferimenti magħmula għal din tal-aħħar issa għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għad-Direttiva 2015/1535, skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 10 tagħha.
B’mod partikolari, il-punt 2 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34 ġie ssostitwit, f’termini identiċi, mill-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535.
Id-Direttiva 2000/31
L-Artikolu 2(a) tal-imsemmija direttiva jiddefinixxi s-“servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni” bħala “s-servizzi fis-sens tal-[Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535]”.
L-Artikolu 3(2) u (4) tad-Direttiva 2000/31 jipprovdi li:
“2.   L-Istati Membri ma jistgħux, għal raġunijiet li jidħlu fil-qasam ikkordinat, jillimitaw il-libertà li jkunu provduti servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni minn Stat Membru ieħor.
[…]
4.   L-Istati Membri jistgħu jieħdu miżuri biex jidderogaw mill-paragrafu 2 fir-rigward ta’ servizz partikolari għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni jekk dawn il-kundizzjonijiet ikunu mwettqa:
(a)
il-miżuri għandhom ikunu:
(i)
meħtieġa għal waħda minn dawn ir-raġunijiet:
–
strateġija pubblika, partikolarment għal prevenzjoni, investigazzjoni, tkixxif u prosekuzzjoni ta’ reati kriminali, inklużi il-protezzjoni ta’ minuri u tal-ġlieda kontra t-tixwix għall-mibegħda fuq il-bażi ta’ razza, sess, reliġjon jew nazzjonalità, u vjolazzjonijiet tad-dinjità umana li jikkonċernaw persuni ndividwali,
–
il-protezzjoni tas-saħħa pubblika,
–
is-sigurtà pubblika, inkluż is-salvagward tas-sigurtà nazzjonali u difiża,
–
il-protezzjoni ta’ konsumaturi, inklużi investituri;
(ii)
meħuda kontra servizz partikolari għas-soċjetà ta’ l-informazzjoni mingħajr preġudizzju għall-għanijiet [li jippreġudika l-għanijiet] li hemm referenza għalihom f’punt (1) jew li jippreżentaw riskju serju u gravi għal dawk l-għanijiet;
(iii)
proporzjonat għal dawk l-għanijiet;
(b)
qabel ma jittieħdu l-miżuri f’dak il-każ u mingħajr preġudizzju għal proċess fil-qrati, inklużi proċedimenti prelimenari u atti mwettqa fil-qafas ta’ investigazzjoni kriminali, l-Istat Membru jkun:
–
talab lill-Istat Membru li hemm referenza għalih fil-paragrafu 1 biex jieħu l-miżuri u dan ta’ l-aħħar ma jkunx ħa dawk il-miżuri, jew li dawn kienu inadegwati,
–
innotifika lill-Kummissjoni u lill-Istat Membru li hemm referenza għalih fil-paragrafu 1 bl-intenzjoni tiegħu li jieħu dawk il-miżuri.”
Skont l-Artikolu 4 ta’ din id-direttiva:
“1.   L-Istati Membri għandhom jassiguraw li l-bidu u l-prattika ta’ l-attività ta’ dak li jipprovdi servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni ma jkunux jistg[ħ]u jsiru suġġetti għal awtorizzazzjoni bil-quddiem jew ta’ ħtiġijiet oħra li jkollhom effett ekwivalenti.
2.   Il-paragrafu 1 għandu jkun mingħajr preġudizzju għal skemi ta’ awtorizzazzjoni li ma humiex speċifikament u esklussivament immirati lejn servizz minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, jew li huma koperti mid-Direttiva 97/13/KE tal-Parlament Ewropew u l-Kunsill ta’ l-10 ta’ April 1997 dwar il-qafas komuni għal awtorizzazzjoni ġenerali u liċenzi individwali fil-qasam ta’ servizzi tat-telekomunikazzjoni [
ĠU 1997, L 117, p. 15
].”
Id-Direttiva 2006/123
Il-premessa 21 tad-Direttiva 2006/123 tipprovdi li:
“Servizzi ta’ trasport, inkluż trasport urban, taxis u ambulanzi kif ukoll servizzi fil-portijiet, għandhom ikunu esklużi mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-Direttiva.”
L-Artikolu 2(2)(d) tal-imsemmija direttiva jipprevedi li din ma tapplikax għal servizzi fil-qasam tat-trasport, inklużi servizzi tal-port, li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-Titolu V tat-Tielet Parti tat-Trattat KE, li sar it-Titolu VI tat-Tielet Parti tat-Trattat FUE.
L-Artikolu 3(1) tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Jekk id-dispożizzjonijiet ta’ din id-Direttiva jmorru kontra dispożizzjoni ta’ att Komunitarju ieħor li jirregola aspetti speċifiċi ta’ aċċess għal jew l-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz fis-setturi speċifiċi jew għal professjonijiet speċifiċi, id-dispożizzjoni ta’ l-att Komunitarju l-ieħor jipprevalu u għandhom japplikaw f’dawk is-setturi jew professjonijiet speċifiċi. Dawn jinkludu:
(a)
Id-Direttiva 96/71/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta’ Diċembru 1996 dwar l-impjieg ta’ ħaddiema fil-qafas ta’ prestazzjoni ta’ servizzi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 2, p. 431, rettifika fil-
ĠU 2015 L 16, p. 66
)];
(b)
Ir-Regolament (KEE) Nru 1408/71 [tal-Kunsill tal-14 ta’ Ġunju 1971 dwar l-applikazzjoni tal-iskemi tas-Sigurtà Soċjali għall-persuni impjegati, għall-persuni li jaħdmu għal rashom u għal membri tal-familja tagħhom li jiċċaqilqu fil-Komunità, fil-verżjoni emendata u aġġornata tagħha bir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 118/97 tat-2 ta’ Diċembru 1996 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 3, p. 3)];
(ċ)
Id-Direttiva tal-Kunsill 89/552/KEE tat-3 ta’ Ottubru 1989 dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti b’liġi, regolament jew azzjoni amministrattiva fl-Istati Membri rigward is-segwitu ta’ attivitajiet ta’ xandir bit-televixin [ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 6, Vol. 1, p. 224].
(d)
Id-Direttiva 2005/36/KE [tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-7 ta’ Settembru 2005 dwar ir-Rikonoxximent ta’ Kwalifiki Professjonali (
ĠU 2005, L 255, p. 22
)].”
Il-punt 1 tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/123 jiddefinixxi “servizz” bħala “attività ekonomika mhux imħallsa [mhux ta’ impieg], normalment magħmula għal remunerazzjoni kif imsemmija fl-[Artikolu 57 TFUE]”.
Il-Kapitolu III tad-Direttiva 2006/123, intitolat “Libertà għall-Istabbiliment ta’ Fornituri”, jinkludi l-Artikoli 9 sa 15 tagħha. L-Artikolu 9 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri m’għandhomx jissoġġettaw l-aċċess għal attività ta’ servizz jew l-eżerċizzju tagħha għal skema ta’ awtorizzazzjoni ħlief jekk il-kondizzjonijiet li ġejjin ikunu sodisfatti:
(a)
l-iskema ta’ awtorizzazzjoni ma tiddiskriminax kontra l-fornitur ikkonċernat;
(b)
il-ħtieġa għal skema ta’ awtorizzazzjoni hi ġġustifikata minn raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
(ċ)
l-objettiv segwit ma jistax jinkiseb b’mezzi inqas ristrettivi, b’mod partikolari peress li spezzjoni a posteriori isseħħ tard wisq biex tkun ġenwinament effettiv.
2.   Fir-rapport imsemmi fl-Artikolu 39(1), l-Istati Membri għandhom jidentifikaw l-iskemi ta’ awtorizzazzjoni tagħhom u jagħtu raġunijiet li juru l-kompatibbiltà tagħhom mal-paragrafu 1 ta’ dan l-Artikolu.
3.   Din is-sezzjoni m’għandhiex tapplika għal dawk l-aspetti ta’ skemi ta’ awtorizzazzjoni li huma regolati direttament jew indirettament minn strumenti Komunitarji oħrajn.”
Skont l-Artikolu 10(1) u (2) tad-Direttiva 2006/123:
“1.   Skemi ta’ awtorizzazzjoni għandhom ikunu bbażati fuq kriterji li jżommu lill-awtoritajiet kompetenti milli jeżerċitaw is-setgħa tagħhom ta’ evalwazzjoni b’mod arbitrarju.
2.   Il-kriterji msemmija fil-paragrafu 1 għandhom ikunu:
(a)
mhux-diskriminatorji;
(b)
iġġustifikati mir-raġuni aktar importanti li għandha x’taqsam ma’ l-interess pubbliku;
(ċ)
proporzjonati ma’ dak l-objettiv ta’ interess pubbliku;
(d)
ċari u mingħajr ambigwità;
(e)
oġġettivi;
(f)
magħmulin disponibbli għal pubbliku minn qabel;
(g)
trasparenti u aċċessibbli.”
Taħt il-Kapitolu IV ta’ din id-direttiva, dwar il-moviment liberu tas-servizzi, jinsab l-Artikolu 16 tagħha, li jipprovdi:
“1.   L-Istati Membri għandhom jirrispettaw id-dritt tal-fornituri li jfornu servizzi fi Stat Membru ieħor għajr dak fejn huma stabbiliti.
L-Istat Membru fejn ġie provdut is-servizz għandu jiżgura aċċess liberu u eżerċizzju liberu ta’ attività ta’ servizz fi ħdan it-territorju tiegħu.
L-Istati Membri m’għandhomx jagħmlu l-aċċess għal jew l-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz fit-territorju tagħhom soġġett għal konformità ma’ xi rekwiżit li ma jirrispettax il-prinċipji li ġejjin:
(a)
non-diskriminazzjoni: ir-rekwiżit m’għandux ikun diskriminatorju la direttament lanqas indirettament fir-rigward tan-nazzjonalità jew, f’każ ta’ persuni ġuridiċi, fir-rigward ta’ l-Istat Membru fejn huma stabbiliti,
(b)
bżonn: il-bżonn għandu jkun ġusitifikat għal raġunijiet tal-politika pubblika, is-sigurtà pubblika, is-saħħa pubblika jew il-protezzjoni ta’ l-ambjent,
(ċ)
proporzjonalità: ir-rekwiżit għandu jkun adatt biex jikseb l-objettivi mfittxa, u m’għandux imur lil hinn minn dak li hu meħtieġ biex jinkiseb dan l-objettiv.
2.   L-Istati Membri ma jistgħux jillimitaw il-libertà għall-provvista ta’ servizzi f’każ ta’ fornitur stabbilit fi Stat Membru ieħor billi jimponu xi wieħed minn dawn ir-rekwiżiti li ġejjin:
(a)
obbligu fuq il-fornitur li jkollu stabbiliment fit-territorju tagħhom;
(b)
obbligu fuq il-fornitur li jikseb awtorizzazzjoni mill-awtoritjiet kompetenti tagħhom li jinkludi d-dħul fir-reġistru jew reġistrazzjoni ma’ korp jew assoċjazzjoni professjonali fit-territorju tagħhom, ħlief fejn previst f’din id-Direttiva jew strumenti oħrajn tal-liġi Komunitarja;
(ċ)
projbizzjoni fuq il-fornitur li jistabbilixxi ċertu forma jew tip ta’ infrastruttura fit-territorju tagħhom, inkluż uffiċċju jew kamra, meħtieġa mill-fornitur sabiex iforni s-servizzi kkonċernati;
(d)
l-applikazzjoni ta’ arranġamenti kuntrattwali speċifiċi bejn il-fornitur u r-riċevitur li jxekklu jew jillimitaw il-provvediment tas-servizz minn dawk li jaħdmu għal rashom;
(e)
obbligu fuq il-fornitur li jkollu dokument ta’ l-identità maħruġ mill-awtoritajiet kompetenti tiegħu speċifiċi għall-eżerċizzju ta’ attività ta’ servizz;
(f)
rekwiżiti, minbarra dawk meħtieġa għas-saħħa u s-sigurtà fil-post tax-xogħol, li jaffettwaw l-użu ta’ tagħmir u materjal li jagħmlu parti integrali mis-servizz provdut;
(g)
restrizzjonijiet fuq il-libertà li jiġu provduti s-servizzi msemmija fl-Artikolu 19.”
Id-Direttiva 2015/1535
L-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535 jipprovdi:
“1.   Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(b)
‘servizz’ tfisser kull servizz tas-Soċjetà tal-Informatika, jiġifieri kull servizz normalment ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi.
Għall-għanijiet ta’ din id-definizzjoni:
(i)
‘mill-bogħod’ tfisser illi servizz jiġi pprovdut mingħajr ma l-partijiet ikunu preżenti simultanjament,
(ii)
‘b’mezzi elettroniċi’ tfisser illi fil-bidu s-servizz jintbagħat u jiġi rċevut fid-destinazzjoni tiegħu permezz ta’ tagħmir elettroniku għall-ipproċessar (inkluża kompressjoni diġitali) u l-ħażna ta’ data, u dan jiġi trasmess, imwassal u rċevut għalkollox permezz ta’ wajers, bir-radju, b’mezzi ottiċi jew b’mezzi oħra elettro-manjetiċi,
(iii)
‘fuq it-talba individwali ta’ riċevitur tas-servizzi’ tfisser illi s-servizz jiġi pprovdut permezz tat-trasmissjoni ta’ data fuq talba individwali;
[…]
(e)
‘regola dwar is-servizzi’ tfisser ħtieġa ta’ natura ġenerali li għandha x’taqsam mal-bidu u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ servizzi fit-tifsira tal-punt (b), b’mod partikolari id-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-fornitur tas-servizz, is-servizzi u r-riċevitur tas-servizzi, għajr kull regola li mhijiex speċifikament immirata lejn is-servizzi definiti f’dak il-punt.
Għall-għanijiet ta’ din id-definizzjoni:
(i)
regola għandha tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika fejn, filwaqt li tqis id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tagħha u tal-parti operattiva tagħha, il-mira speċifika u l-għan tad-dispożizzjonijiet kollha jew ta’ xi wħud minnhom individwali tagħha huma dawk li jirregolaw dawn is-servizzi b’mod espliċitu u mmirat,
(ii)
regola m’għandhiex tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika jekk din taffettwa dawn is-servizzi biss b’mod impliċitu jew aċċidentali;
(f)
‘regolament tekniku’ tfisser speċifikazzjonijiet tekniċi u ħtiġiet oħra jew regoli dwar servizzi, inklużi d-dispożizzjonijiet amministrattivi relevanti, li l-osservanza tagħhom hija obbligatorja,
de jure
jew
de facto
, fil-każ tat-tqegħid fis-suq, il-forniment ta’ servizz, l-istabbiliment ta’ operatur tas-servizz jew l-użu fi Stat Membru jew f’parti l-kbira minnu, kif ukoll il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri, għajr dawk ipprovduti fl-Artikolu 7, li jipprojbixxu l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, it-tqegħid fis-suq jew l-użu ta’ prodott, jew li jipprojbixxu l-forniment jew l-użu ta’ servizz, jew l-istabbiliment ta’ fornitur tas-servizz;
[…]”
L-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 5(1) ta’ din id-direttiva jipprevedi li:
“Soġġetti għall-Artikolu 7, l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw fil-pront lill-Kummissjoni kull abbozz ta’ regolament tekniku, għajr fejn dan sempliċiment jittrasponi t-test ta’ standard internazzjonali jew Ewropew, f’liema każ l-informazzjoni li jkollha x’taqsam mal-istandard relevanti tkun biżżejjed; għandhom ukoll iħallu lill-Kummissjoni tagħmel dikjarazzjoni dwar ir-raġunijiet li jagħmlu meħtieġa l-leġislazzjoni ta’ dan ir-regolament tekniku, fejn dawk ir-raġunijiet ma jkunux diġà ġew magħmula ċari fl-abbozz.”
Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 10 tal-imsemmija direttiva:
“Referenzi għad-Direttiva [98/34] mħassra għandhom jinftiehmu bħala referenzi għal din id-Direttiva u għandhom jinqraw skont it-tabella ta’ korrelazzjoni fl-Anness IV.”
Id-dritt Rumen
Il-Liġi Nru 38/2003
L-Artikolu 1a tal-Legea nr. 38/2003 privind transportul în regim de taxi și în regim de închiriere (il-Liġi Nru 38/2003 dwar it-Trasport b’Taksi u b’Vettura tal-Kiri), tal-20 ta’ Jannar 2003 (Monitorul Oficial al României, Parti I, Nru 45 tat-28 ta’ Jannar 2003), fil-verżjoni applikabbli għall-fatti fit-tilwima tal-kawża prinċipali, jipprovdi:
“[…]
(j)
dispatching ta’ taksi, iktar ’il quddiem ‘dispatching’: attività konnessa mat-trasport b’taksi, li tikkonsisti f’li l-ordnijiet tal-klijenti jiġu rċevuti bit-telefon jew b’mezzi oħra u jiġu trażmessi lis-sewwieq tat-taksi permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni”.
L-Artikolu 15 ta’ din il-liġi jipprovdi:
“1.   L-attività ta’ dispatching ta’ taksis tista’ tiġi eżerċitata biss fil-limiti tal-lokalità indikata mill-awtorizzazzjoni għal kull persuna ġuridika, iktar ’il quddiem imsejħa ‘ċentru ta’ riżervazzjoni’, li jkollha awtorizzazzjoni maħruġa mill-awtorità kompetenti konformement ma’ din il-liġi.
2.   L-awtorizzazzjoni ta’ dispatching ta’ taksis tista’ tinkiseb billi jiġu ppreżentati d-dokumenti segwenti:
(a)
kopja taċ-ċertifikat ta’ reġistrazzjoni maħruġ mir-reġistru tal-kummerċ;
(b)
dikjarazzjoni fuq l-unur tal-operatur tat-trasport b’taksi jew b’vettura tal-kiri li tiddikjara li ċ-ċentru ta’ riżervazzjoni għandu l-mezzi tekniċi neċessarji, apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni, frekwenza tar-radju sigura, persunal awtorizzat u l-ispazju meħtieġ;
(c)
kopja taċ-ċertifikat bħala operatur tat-telefonija bir-radju tal-impjegati taċ-ċentru ta’ riżervazzjoni ta’ taksis maħruġ mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-komunikazzjonijiet;
(d)
kopja tal-liċenzja għall-użu tal-frekwenzi elettriċi tar-radju maħruġa mill-awtorità kompetenti.
[…]
5.   It-trasportaturi awtorizzati li jipprovdu servizzi ta’ taksi għandhom jużaw ċentru ta’ riżervazzjoni konformement ma’ din il-liġi, fuq il-bażi ta’ kuntratt ta’ dispatching konkluż ma’ dan iċ-ċentru f’kundizzjonijiet mhux diskriminatorji.
6.   Is-servizzi ta’ dispatching huma obbligatorji għat-taksis kollha tat-trasportaturi awtorizzati li jeżerċitaw l-attività tagħhom f’lokalità, bl-eċċezzjoni tal-lokalitajiet fejn ikunu nħarġu inqas minn mitt liċenzja tat-taksi, jew fejn dan is-servizz ikun fakultattiv.
[…]
8.   Il-kuntratti ta’ dispatching ta’ taksis konklużi ma’ trasportaturi awtorizzati għandhom jinkludi klawżoli dwar l-obbligi tal-partijiet li josservaw il-leġiżlazzjoni fil-qasam tal-kwalità u tal-legalità tas-servizz ipprovdut kif ukoll it-tariffi ta’ distanza miftiehma.
9.   It-taksis moqdija minn ċentru ta’ riżervazzjoni jistgħu jipprovdu s-servizz ta’ trasport billi japplikaw tariffa unika jew tariffi li jvarjaw skont il-kategorija tal-vetturi, konformement mal-kuntratt ta’ dispatching.
10.   Iċ-ċentru ta’ riżervazzjoni għandu jqiegħed għad-dispożizzjoni tat-trasportaturi awtorizzati moqdija minnu l-apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni sabiex jitqiegħed fit-taksis, fuq il-bażi ta’ kuntratt ta’ kera konkluż f’kundizzjonijiet mhux diskriminatorji.”
Id-Deċiżjoni Nru 178/2008
Fit-territorju tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, is-servizzi tat-taksi huma rregolati mid-dispożizzjonijiet tal-Hotărârea Consiliului General al Municipiului București nr. 178/2008 privind aprobarea Regulamentului cadru, a Caietului de sarcini și a contractului de atribuire în gestiune delegată pentru organizarea și executarea serviciului public de transport local în regim de taxi (id-Deċiżjoni Nru 178/2008 tal-Kunsill Ġenerali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest dwar l-Approvazzjoni tar-Regolament Qafas, tal-Ispeċifikazzjonijiet u tal-Kuntratt għall-Għoti taħt Ġestjoni Delegata tal-Organizzazzjoni u tal-Provvista tas-Servizz Pubbliku tat-Taksi Lokali), tal-21 ta’ April 2008, kif emendata bid-Deċiżjoni tal-Kunsill Ġenerali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest Nru 626/2017, tad-19 ta’ Diċembru 2017 (iktar ’il quddiem id-“Deċiżjoni Nru 178/2008”).
L-Artikolu 3 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008 jipprovdi:
“It-termini u l-kunċetti użati u ddefiniti fil-Liġi Nru 38/2003 hawnhekk għandhom l-istess tifsira u, għall-finijiet ta’ dan ir-regolament qafas, għandhom japplikaw id-definizzjonijiet segwenti:
[…]
(ia)
dispatching permezz ta’ kull mezz ieħor: attività eżerċitata minn ċentru ta’ riżervazzjoni awtorizzat mill-awtorità kompetenti sabiex jirċievi l-ordnijiet minn klijenti permezz ta’ applikazzjoni tal-informatika jew ordnijiet imwettqa fuq is-sit internet ta’ ċentru ta’ riżervazzjoni awtorizzat u sabiex jgħaddi l-ordnijiet lis-sewwieqa tat-taksi permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni.
(ib)
applikazzjoni tal-informatika: software, installat u li jopera fuq apparat mobbli jew fiss, li jappartjeni esklużivament liċ-ċentru ta’ riżervazzjoni awtorizzat u li jkollha l-istess isem.
[…]”
L-Artikolu 21 ta’ dan l-Anness 1 huwa fformulat kif ġej:
“1.   Fit-territorju tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, is-servizzi ta’ dispatching huma obbligatorji għat-taksis kollha tat-trasportaturi awtorizzati u jistgħu jiġu pprovduti biss miċ-ċentri ta’ riżervazzjoni awtorizzati mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-awtorizzazzjoni tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, f’kundizzjonijiet li jiżguraw lill-klijent il-possibbiltà li jitlob dawn is-servizzi bit-telefon jew b’mezzi oħra, inkluż permezz ta’ applikazzjonijiet konnessi mal-internet u li għandu jkollhom b’mod mandatorju l-isem taċ-ċentru tar-riżervazzjoni li jidher fl-awtorizzazzjoni ta’ dispatching maħruġa mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-awtorizzazzjoni tal-Muniċipalità ta’ Bukarest.
[…]
3a.   Is-servizzi ta’ dispatching huma obbligatorji għat-taksis kollha tat-trasportaturi awtorizzati li jeżerċitaw l-attività ta’ taksi fit-territorju tal-Muniċipalità ta’ Bukarest u jistgħu jiġu pprovduti biss miċ-ċentri ta’ riżervazzjoni awtorizzati mill-awtorità kompetenti fil-qasam tal-awtorizzazzjoni tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, f’kundizzjonijiet li jiżguraw lill-klijent il-possibbiltà li jitlob dawn is-servizzi bit-telefon jew b’mezzi oħra (applikazzjonijiet tal-informatika, ordnijiet imwettqa fuq is-sit internet ta’ ċentru ta’ riżervazzjoni), u li dawn l-ordnijiet jiġu trażmessi lis-sewwieqa tat-taksis permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni.”
L-Artikolu 41(2a) tal-imsemmi anness jipprovdi:
“Fl-eżerċizzju tal-attività tat-taksi, is-sewwieqa tat-taksi għandhom b’mod partikolari l-obbligu li ma jużawx telefons jew apparati mobbli oħra matul il-provvista tas-servizz ta’ trasport.”
Il-punt 6a tal-Artikolu 59 tal-istess anness jipprovdi:
“In-nuqqas ta’ osservanza tal-obbligi stabbiliti fl-Artikolu 21(3a) li japplikaw għall-attivitajiet kollha assimilati indipendentement mill-mod u mill-ambjent li fih jitwettqu u li għandhom ir-riżultat li jqiegħdu f’kuntatt sewwieq mhux awtorizzat jew trasportatur b’taksi awtorizzat għat-trasport ta’ persuna jew ta’ grupp ta’ persuni fit-territorju tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, huwa suġġett għal multa ta’ bejn 4500 u 5000 [lei Rumen (RON) (bejn madwar EUR 925 u EUR 1025)].”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Star Taxi App hija kumpannija rregolata mid-dritt Rumen stabbilita f’Bukarest li topera applikazzjoni għal smartphones eponima li ddaħħal f’kuntatt dirett l-utenti ta’ servizzi tat-taksi u s-sewwieqa tat-taksi.
Il-qorti tar-rinviju tiddeskrivi l-funzjonament ta’ din l-applikazzjoni, li tista’ titniżżel mingħajr ħlas, kif ġej.
Meta persuna tkun tixtieq twettaq vjaġġ urban, hija twettaq riċerka permezz tal-imsemmija applikazzjoni li tipproponi għalhekk lista ta’ sewwieqa tat-taksi disponibbli, li tindika ħames jew sitt tipi ta’ vetturi li joffru tariffi differenti. Il-klijent jista’ jagħżel wieħed mis-sewwieqa fil-lista abbażi tal-kummenti u tal-marki mogħtija preċedentement minn klijenti oħra, filwaqt li jkollu l-possibbiltà li jirrifjuta l-ordni. Star Taxi App ma tibgħatx l-ordnijiet lis-sewwieqa tat-taksi u ma tiddeterminax il-prezz tal-vjaġġ, li jitħallas direttament lis-sewwieq mat-tmiem tiegħu.
Star Taxi App tipprovdi dan is-servizz billi tikkonkludi direttament kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi mas-sewwieqa ta’ taksi professjonalment awtorizzati li jwettqu trasport bit-taksi, mingħajr ma tagħżilhom. L-għan ta’ dawn il-kuntratti jikkonsisti fit-tqegħid għad-dispożizzjoni ta’ dawn is-sewwieqa ta’ applikazzjoni tal-informatika, imsejħa “STAR TAXI – sewwieq”, smartphone li fuqu hija installata din l-applikazzjoni u kard SIM li tinkludi volum ta’ data limitat, inkambju għall-ħlas ta’ abbonament mensili. Barra minn hekk, Star Taxi App ma teżerċita l-ebda kontroll, la fuq il-kwalità tal-vetturi u tas-sewwieqa tagħhom u lanqas fuq l-aġir ta’ dawn tal-aħħar.
Fit-19 ta’ Diċembru 2017, il-Kunsill Ġenerali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest adotta, abbażi tal-Liġi Nru 38/2003, id-Deċiżjoni Nru 626/2017.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tindika li din id-deċiżjoni tal-aħħar, billi introduċiet il-punti (ia) u (ib) fl-Artikolu 3 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008, estendiet id-definizzjoni tal-attività ta’ “dispatching” suġġetta għall-awtorizzazzjoni minn qabel prevista mil-Liġi Nru 38/2003 għall-attività tal-istess natura mwettqa permezz ta’ applikazzjoni tal-informatika. Billi emendat l-Artikolu 21 ta’ dan l-anness, l-imsemmija deċiżjoni għamlet obbligatorji wkoll is-servizzi ta’ dispatching għat-taksis kollha tat-trasportaturi awtorizzati. B’hekk, dawn is-servizzi jistgħu jiġu pprovduti biss miċ-ċentri ta’ riżervazzjoni tat-taksis awtorizzati mill-awtorità kompetenti, f’kundizzjonijiet li jiżguraw lill-klijent il-possibbiltà li jitlob dawn is-servizzi bit-telefon jew b’mezzi oħra, inkluż permezz ta’ applikazzjonijiet li jaqbdu mal-internet u li għandu jkollhom b’mod mandatorju l-isem taċ-ċentru tar-riżervazzjoni li jidher fl-awtorizzazzjoni ta’ dispatching maħruġa mill-awtorità kompetenti. Fl-aħħar nett, l-istess deċiżjoni żiedet, fil-punt (6a) tal-Artikolu 59 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008, li n-nuqqas ta’ osservanza ta’ dawn ir-regoli issa huwa suġġett għal multa ta’ bejn RON 4500 u RON 5000 (madwar EUR 925 u EUR 1025).
Minħabba li kisret din il-leġiżlazzjoni, Star Taxi App ngħatat multa ta’ RON 4500 (madwar EUR 925).
Peress li qieset li l-attività tagħha tikkostitwixxi servizz tas-soċjetà tal-informatika, li ma jistax ikun suġġett għal sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel jew kwalunkwe rekwiżit ieħor b’effett ekwivalenti skont Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31, Star Taxi App ippreżentat ilment amministrattiv preliminari li permezz tiegħu talbet ir-revoka tad-Deċiżjoni Nru 626/2017. Din it-talba ġiet miċħuda għaliex l-adozzjoni tal-leġiżlazzjoni kkontestata kienet saret meħtieġa minħabba n-numru kunsiderevoli ta’ ordnijiet li għaddew minn entitajiet legali mhux awtorizzati u għaliex din il-leġiżlazzjoni ma kinitx tikser il-libertà li jiġu pprovduti servizzi b’mezzi elettroniċi peress li tirregola servizz intermedjarju marbut mal-attività tat-trasport ta’ persuni b’taksi.
Star Taxi App għalhekk ippreżentat quddiem it-Tribunalul București (il-Qorti tal-Kontea ta’ Bukarest, ir-Rumanija) rikors intiż għall-annullament tad-Deċiżjoni Nru 626/2017.
Il-qorti tar-rinviju tikkonstata li s-servizz inkwistjoni quddiemha huwa differenti minn dak inkwistjoni fil-kawża li wasslet għas-sentenza tal-20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi (
C‑434/15
,
EU:C:2017:981
), li fiha hija rrilevat li l-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li servizz ta’ intermedjazzjoni, li kellu bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, li jqiegħed f’kuntatt, bi ħlas, sewwieqa mhux professjonisti li jużaw il-vettura proprja tagħhom ma’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban, kellu jiġi kklassifikat bħala “servizz fil-qasam tat-trasport”, fis-sens tal-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 2006/123, eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi inġenerali u, b’mod iktar partikolari, tad-Direttiva 2006/123 u tad-Direttiva 2000/31. B’differenza mill-fornitur tas-servizz inkwistjoni fl-imsemmija kawża, Star Taxi App ma tagħżilx sewwieqa mhux professjonisti li jużaw il-vetturi tagħhom stess, iżda tikkonkludi kuntratti għall-provvista ta’ servizzi ma’ sewwieqa professjonalment awtorizzati sabiex jipprovdu trasport bit-taksi, ma tistabbilixxix il-prezz tal-vjaġġ u lanqas ma tiġbor il-prezz mingħand il-klijent, li jħallas direttament lis-sewwieq tat-taksi, u lanqas ma teżerċita kontroll fuq il-kwalità tal-vetturi u s-sewwieqa tagħhom kif ukoll fuq l-aġir tagħhom.
Madankollu, dik il-qorti għandha dubji dwar jekk is-servizz ipprovdut minn Star Taxi App għandux jiġi kklassifikat bħala “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni” u, fil-każ affermattiv, jekk leġiżlazzjoni li tissuġġetta l-provvista ta’ tali servizz għal sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel hijiex konformi mad-Direttiva 2000/31 u għandhiex tiġi nnotifikata lill-Kummissjoni qabel l-adozzjoni tagħha, konformement mal-Artikolu 5 tad-Direttiva 2015/1535.
Kien f’dawn iċ-ċirkustanzi li t-Tribunalul București (il-Qorti tal-Kontea ta’ Bukarest) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
[Il-punt 2 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34 u l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31], li abbażi tagħhom is-servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni huwa ‘servizz ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi’, għandhom jiġu interpretati fis-sens li attività bħal dik eżerċitata minn Star Taxi App SRL (jiġifieri s-servizz li jikkonsisti fit-tqegħid f’kuntatt dirett, permezz ta’ applikazzjoni elettronika, tal-klijenti tat-taksi max-xufiera tat-taksi) għandha titqies bħala servizz speċifiku tas-soċjetà tal-informazzjoni u tal-ekonomija kollaborattiva (peress li Star Taxi App SRL ma tissodisfax il-kriterji sabiex titqies bħala trasportatur li ttieħdu inkunsiderazzjoni mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea fil-punt 39 tas-sentenza [tal-20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi
C‑434/15
,
EU:C:2017:981
] b’riferiment għal Uber)?
2)
Fil-każ li [s-servizz ipprovdut minn] Star Taxi App SRL [j]itqies bħala servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni, id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31, tal-Artikoli 9, 10 u 16 tad-Direttiva 2006/123, kif ukoll tal-Artikolu 56 TFUE [u, fil-każ] ta’ risposta fl-affermattiv, dawn id-dispożizzjonijiet jipprekludu leġiżlazzjoni bħal dik [tal-Artikolu 3, tal-Artikolu 21(1) u (3a), tal-Artikolu 41(2a), u tal-punt 6a tal-Artikolu 59 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008]?
3)
Fil-każ li d-Direttiva 2000/31 hija applikabbli għas-servizz mogħti minn Star Taxi App SRL, ir-restrizzjonijiet imposti minn Stat Membru fuq il-libertà li jiġi pprovdut servizz elettroniku, billi jissuġġettaw is-servizz għall-ksib ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ liċenzja, jikkostitwixxu miżuri validi li [jistgħu jidderogaw, bis-saħħa tal-Artikolu 3(4) ta’ din id-direttiva, mill-paragrafu 2 ta’ dan l-artikolu]?
4)
[L]-Artikolu 5 tad-Direttiva 2015/1535 jipprekludi l-adozzjoni, mingħajr notifika minn qabel lill-Kummissjoni Ewropea, ta’ leġiżlazzjoni bħal dik li tinsab [fl-Artikolu 3, fl-Artikolu 21(1) u (3a), fl-Artikolu 41(2a) u fil-punt 6a tal-Artikolu 59 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008]?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Peress li ddeċidiet li tiddeċiedi l-kawża mingħajr ma żżomm seduta, minħabba r-riskji sanitarji marbuta mal-pandemija tal-Coronavirus, il-Qorti tal-Ġustizzja bagħtet lill-partijiet ikkonċernati msemmija fl-Artikolu 23 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea diversi mistoqsijiet għal tweġiba bil-miktub li għalihom wieġbu Star Taxi App u l-Kummissjoni.
Fuq id-domandi
Fuq l-ewwel domanda
B’mod preliminari, għandu jiġi rrilevat, minn naħa, li l-qorti tar-rinviju tirreferi, fl-ewwel domanda, għall-punt 2 tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 1 tad-Direttiva 98/34. Madankollu, din id-direttiva tħassret u ġiet issostitwita, qabel l-adozzjoni tad-Deċiżjoni Nru 626/2017, bid-Direttiva 2015/1535, li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 10 tagħha jipprevedi li r-riferimenti magħmula għad-Direttiva 98/34 għandhom jinftiehmu bħala riferimenti għad-Direttiva 2015/1535. Għaldaqstant, għandu jsir riferiment, fil-kuntest ta’ din id-domanda, għall-Artikolu 1(1)(b) ta’ din id-direttiva tal-aħħar.
Min-naħa l-oħra, il-qorti tar-rinviju tillimita ruħha fid-domanda tagħha sabiex tindika li l-attività inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha l-forma ta’ servizz li jikkonsisti fit-tqegħid f’kuntatt dirett, permezz ta’ applikazzjoni elettronika, tal-klijenti mas-sewwieqa tat-taksi, li madankollu ma jissodisfax il-kriterji msemmija mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-punt 39 tas-sentenza tal-20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi (
C‑434/15
,
EU:C:2017:981
).
Madankollu, kif indikat fil-punti 26 sa 28 u 34 ta’ din is-sentenza, hija tipprovdi fid-deċiżjoni ta’ rinviju tagħha iktar dettalji dwar il-modalitajiet ta’ organizzazzjoni tal-attività kkonċernata. Fil-fatt, il-kawża prinċipali tirrigwarda servizz ta’ intermedjazzjoni li jqiegħed f’kuntatt, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, persuni li jixtiequ jivvjaġġaw b’taksi u sewwieqa tat-taksi awtorizzati. Huwa ppreċiżat ukoll li dawn tal-aħħar għandhom iħallsu abbonament mensili għall-użu ta’ din l-applikazzjoni, iżda l-fornitur tas-servizzi ma jibagħtilhomx direttament l-ordnijiet u lanqas ma jiffissa l-prezz tal-vjaġġ, li l-ħlas tiegħu ma jsirx mill-intermedjarju tiegħu. Għaldaqstant, dan għandu jittieħed inkunsiderazzjoni b’mod sħiħ għall-finijiet tar-risposta li għandha tingħata għall-ewwel domanda.
Barra minn hekk, hemm lok li jinftiehem li l-ewwel domanda tirrigwarda, essenzjalment, il-punt dwar jekk l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għandux jiġi interpretat fis-sens li jikkostitwixxi “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, servizz ta’ intermedjazzjoni li jikkonsisti, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, f’li jitqiegħdu f’kuntatt, bi ħlas, persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban u sewwieqa tat-taksi awtorizzati, li għalih il-fornitur tal-imsemmi servizz ikkonkluda għal dan l-għan kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ma’ dawn is-sewwieqa inkambju għall-ħlas ta’ abbonament mensili, iżda ma jibagħtilhomx l-ordnijiet, ma jiffissax il-prezz tal-vjaġġ u lanqas ma jiġbor il-ħlas mingħand dawn il-persuni, li jħallsu l-prezz direttament lis-sewwieq tat-taksi, u lanqas ma jeżerċita kontroll fuq il-kwalità tal-vetturi u s-sewwieqa tagħhom u l-aġir ta’ dawn tal-aħħar.
Skont l-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni” għandu jinftiehem bħala “kull servizz normalment ipprovdut għal rimunerazzjoni, mill-bogħod, b’mezzi elettroniċi u fuq it-talba individwali ta’ riċevitur ta’ servizzi”.
Issa, minn naħa, għandu jiġi rrilevat, fatt li ma huwa kkontestat minn ebda waħda mill-partijiet jew persuni oħra kkonċernati li pparteċipaw f’din il-proċedura, li l-attività ta’ intermedjazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali taqa’ taħt il-kunċett ta’ “servizz”, fis-sens tal-Artikoli 56 u 57 TFUE.
Min-naħa l-oħra, jirriżulta ċar, qabelxejn, li tali servizz ta’ intermedjazzjoni jissodisfa l-ewwel kundizzjoni stabbilita fl-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, jiġifieri li huwa pprovdut bi ħlas (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland,
C‑390/18
,
EU:C:2019:1112
, punt
).
F’dan ir-rigward, huwa irrilevanti li tali servizz jiġi pprovdut mingħajr ħlas lill-persuna li tixtieq tagħmel jew twettaq vjaġġ urban, peress li dan jagħti lok għall-konklużjoni bejn il-fornitur tiegħu u kull sewwieq tat-taksi awtorizzat ta’ kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi flimkien mal-ħlas minn dan tal-aħħar ta’ abbonament mensili. Fil-fatt, skont ġurisprudenza stabbilita, ir-remunerazzjoni għal servizz ipprovdut minn persuna li tipprovdi servizzi fil-kuntest ta’ attività ekonomika ma titħallasx neċessarjament mill-persuni li jibbenefikaw minnu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-15 ta’ Settembru 2016, Mc Fadden,
C‑484/14
,
EU:C:2016:689
, punt
, u tal-4 ta’ Mejju 2017, Vanderborght,
C‑339/15
,
EU:C:2017:335
, punt
).
Sussegwentement, sa fejn it-tqegħid f’kuntatt ta’ persuna li tixtieq twettaq vjaġġ urban ma’ sewwieq tat-taksi awtorizzat isir permezz ta’ pjattaforma elettronika mingħajr preżenza simultanja, minn naħa, tal-fornitur tas-servizz ta’ intermedjazzjoni u, min-naħa l-oħra, ta’ din il-persuna jew ta’ dan is-sewwieq, l-imsemmi servizz għandu jitqies li huwa pprovdut mill-bogħod u b’mezz elettroniku (ara, b’analoġija, is-sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland,
C‑390/18
,
EU:C:2019:1112
, punt
), fis-sens tat-tieni u t-tielet kundizzjoni stipulati fl-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535.
Fl-aħħar nett, servizz bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali huwa pprovdut fuq talba individwali tad-destinatarji tiegħu, fis-sens tar-raba’ kundizzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni, peress li dan jimplika, simultanjament, talba, magħmula permezz tal-applikazzjoni tal-informatika Star Taxi, min-naħa tal-persuna li tixtieq twettaq vjaġġ urban u konnessjoni ma’ din l-applikazzjoni min-naħa tas-sewwieq tat-taksi awtorizzat li juri d-disponibbiltà tiegħu.
Għaldaqstant, tali servizz jissodisfa l-erba’ kundizzjonijiet kumulattivi msemmija fl-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535 u, għalhekk, jikkostitwixxi, bħala prinċipju, “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tad-Direttiva 2000/31.
Madankollu, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, għalkemm servizz ta’ intermedjazzjoni li jissodisfa dawn il-kundizzjonijiet kollha jikkostitwixxi, bħala prinċipju, servizz distint mis-servizz sussegwenti li miegħu ikun relatat, f’dan il-każ servizz tat-trasport, u, għaldaqstant, għandu jiġi kklassifikat bħala “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, dan ma għandux japplika jekk jidher li dan is-servizz ta’ intermedjazzjoni jagħmel parti integrali minn servizz globali li l-element prinċipali tiegħu jkun servizz li jaqa’ taħt klassifikazzjoni legali oħra (sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland,
C‑390/18
,
EU:C:2019:1112
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja kkunsidrat li, meta fornitur ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni joħloq offerta ta’ servizzi ta’ trasport urban, li jagħmel aċċessibbli b’mod partikolari permezz ta’ għodod tal-informatika u li huwa jorganizza l-funzjonament ġenerali tagħhom favur persuni li jixtiequ jirrikorru għal din l-offerta, is-servizz ta’ intermedjazzjoni pprovdut għandu jitqies bħala li jagħmel parti integrali minn servizz globali li l-element prinċipali tiegħu huwa servizz ta’ trasport u, għaldaqstant, bħala li jissodisfa l-klassifikazzjoni mhux ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jagħmel riferiment għalih l-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, iżda ta’ “servizz fil-qasam tat-trasport”, fis-sens tal-Artikolu 2(2)(d) tad-Direttiva 2006/123, li għalih id-Direttiva 2000/31, id-Direttiva 2006/123 u l-Artikolu 56 TFUE ma humiex applikabbli (sentenza tal-20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi,
C‑434/15
,
EU:C:2017:981
, punti
sa
).
Issa, fid-dawl tal-karatteristiċi tiegħu, servizz ta’ intermedjazzjoni bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma jistax jiġi kklassifikat bħala “servizz fil-qasam tat-trasport”, kuntrarjament għal dak li ssostni l-muniċipalità ta’ Bukarest.
L-ewwel nett, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, bil-kontra tas-servizz ta’ intermedjazzjoni inkwistjoni fil-kawża li wasslet għas-sentenza tal-20 ta’ Diċembru 2017, Asociación Profesional Elite Taxi (
C‑434/15
,
EU:C:2017:981
), li ħolqot u għamlet aċċessibbli l-provvista ta’ servizzi ta’ vvjaġġar urban imwettqa minn sewwieqa mhux professjonisti li preċedentement kienu assenti mis-suq, is-servizz inkwistjoni fil-kawża prinċipali sempliċement jippermetti, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 49 tal-konklużjonijiet tiegħu, it-tqegħid f’kuntatt ta’ persuni li jkunu jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati li l-attività tagħhom kienet teżisti qabel u li għalihom l-imsemmi servizz ta’ intermedjazzjoni jikkostitwixxi biss modalità fost oħrajn ta’ ħolqien ta’ klijentela, li għaliha, barra minn hekk, huma ma humiex marbuta li jirrikorru.
It-tieni nett, tali servizz ta’ intermedjazzjoni ma jistax jitqies li jorganizza l-funzjonament ġenerali tas-servizz sussegwenti ta’ vjaġġ urban, peress li l-fornitur la jagħżel is-sewwieqa tat-taksis, la jiffissa jew jirċievi l-prezz tal-vjaġġ, u lanqas ma jeżerċita kontroll fuq il-kwalità tal-vetturi u tas-sewwieqa tagħhom u l-aġir ta’ dawn tal-aħħar.
Minn dan isegwi li servizz ta’ intermedjazzjoni bħal dak ipprovdut minn Star Taxi App ma jistax jitqies li jifforma parti integrali minn servizz globali li l-element prinċipali tiegħu huwa provvista ta’ trasport u jaqa’, konsegwentement, taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31.
Fid-dawl tal-premess, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għandu jiġi interpretat fis-sens li jikkostitwixxi “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, servizz ta’ intermedjazzjoni li jikkonsisti, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, fit-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, li għalih il-fornitur tal-imsemmi servizz ikkonkluda għal dan l-għan kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ma’ dawn is-sewwieqa inkambju għall-ħlas ta’ abbonament mensili, iżda ma jibagħtilhomx l-ordnijiet, ma jiffissax il-prezz tal-vjaġġ u ma jiżgurax il-ġbir tal-prezz mingħand dawn il-persuni, li jħallsu direttament lis-sewwieq tat-taksi, u lanqas ma jeżerċita kontroll fuq il-kwalità tal-vetturi u tas-sewwieqa tagħhom u fuq l-aġir ta’ dawn tal-aħħar.
Fuq ir-raba’ domanda
Permezz tar-raba’ domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535 jipprekludix l-adozzjoni mingħajr notifika minn qabel lill-Kummissjoni ta’ leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, f’dan il-każ dik li tinsab fl-Artikolu 3, fl-Artikolu 21(1) u (3a), fl-Artikolu 41(2)(a) u fil-punt 6a tal-Artikolu 59 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008.
Għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535 jipprevedi li, bħala prinċipju, l-Istati Membri għandhom jikkomunikaw immedjatament lill-Kummissjoni kull abbozz ta’ “regolament tekniku” fis-sens tal-Artikolu 1(1)(f) ta’ din id-direttiva u li, skont ġurisprudenza stabbilita, in-nuqqas ta’ osservanza minn Stat Membru tal-obbligu tiegħu ta’ notifika minn qabel ta’ tali abbozz iwassal għan-nuqqas ta’ infurzabbiltà tar-“regolament tekniku” kkonċernat fil-konfront tal-individwi (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-30 ta’ April 1996, CIA Security International,
C‑194/94
,
EU:C:1996:172
, punti
u
), kemm fi proċedura kriminali (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal-4 ta’ Frar 2016, Ince,
C‑336/14
,
EU:C:2016:72
, punt
), kif ukoll f’tilwima bejn individwi (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tas-27 ta’ Ottubru 2016, James Elliott Construction,
C‑613/14
,
EU:C:2016:821
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, dan l-obbligu ta’ notifika minn qabel japplika biss meta l-abbozz ikkunsidrat ikollu bħala suġġett regolament tekniku fis-sens tal-Artikolu 1(1)(f) tal-imsemmija direttiva.
Għaldaqstant, għandu jitqies li, permezz tar-raba’ domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 1(1)(f) tad-Direttiva 2015/1535 għandux jiġi interpretat fis-sens li tikkostitwixxi “regolament tekniku”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni tal-aħħar, leġiżlazzjoni ta’ awtorità lokali, li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni tat-taksis u, fil-każ affermattiv, jekk l-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535 għandux jiġi interpretat fis-sens li n-nuqqas ta’ notifika minn qabel tal-abbozz ta’ dan ir-regolament lill-Kummissjoni jwassalx għan-nuqqas ta’ infurzabbiltà tal-leġiżlazzjoni li ġiet adottata.
Fir-rigward tal-klassifikazzjoni ta’ tali leġiżlazzjoni, mill-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(f) tad-Direttiva 2015/1535 jirriżulta li “regolament tekniku” tfisser “speċifikazzjonijiet tekniċi u ħtiġiet oħra jew regoli dwar servizzi, inklużi d-dispożizzjonijiet amministrattivi relevanti, li l-osservanza tagħhom hija obbligatorja,
de jure
jew
de facto
, fil-każ tat-tqegħid fis-suq, il-forniment ta’ servizz, l-istabbiliment ta’ operatur tas-servizz jew l-użu fi Stat Membru jew f’parti l-kbira minnu, kif ukoll il-liġijiet, ir-regolamenti jew id-dispożizzjonijiet amministrattivi tal-Istati Membri, għajr dawk ipprovduti fl-Artikolu 7, li jipprojbixxu l-fabbrikazzjoni, l-importazzjoni, it-tqegħid fis-suq jew l-użu ta’ prodott, jew li jipprojbixxu l-forniment jew l-użu ta’ servizz, jew l-istabbiliment ta’ fornitur tas-servizz”.
Minn dan jirriżulta li, sabiex leġiżlazzjoni nazzjonali li taffettwa servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni tkun tista’ tiġi kklassifikata bħala “regolament tekniku”, hija għandha mhux biss taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “regola dwar is-servizzi”, kif iddefinita fl-Artikolu 1(1)(e) tad-Direttiva 2015/1535, iżda wkoll tkun obbligatorja
de jure
jew
de facto
, b’mod partikolari, għall-provvista tas-servizz ikkonċernat jew l-użu tiegħu fi Stat Membru jew f’parti sostanzjali minnu.
Skont l-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 1(1)(e) ta’ din id-direttiva, “regola dwar is-servizzi” hija ddefinita bħala “ħtieġa ta’ natura ġenerali li għandha x’taqsam mal-bidu u l-eżerċizzju ta’ attivitajiet ta’ [servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni], b’mod partikolari id-dispożizzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-fornitur tas-servizz, is-servizzi u r-riċevitur tas-servizzi, għajr kull regola li mhijiex speċifikament immirata lejn is-[servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni]”.
It-tieni subparagrafu ta’ din id-dispożizzjoni jippreċiża li, għall-finijiet ta’ din id-definizzjoni, “regola għandha tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika fejn, filwaqt li tqis id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet tagħha u tal-parti operattiva tagħha, il-mira speċifika u l-għan tad-dispożizzjonijiet kollha jew ta’ xi wħud minnhom individwali tagħha huma dawk li jirregolaw dawn is-servizzi b’mod espliċitu u mmirat”. Huwa jżid ukoll li “regola m’għandhiex tiġi kkunsidrata li tkun speċifikament immirata lejn is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika jekk din taffettwa dawn is-servizzi biss b’mod impliċitu jew aċċidentali”.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-leġiżlazzjoni Rumena inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kemm fir-rigward tal-Liġi Nru 38/2003 kif ukoll tad-Deċiżjoni Nru 178/2008, bl-ebda mod ma ssemmi s-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni. Barra minn hekk, l-Artikolu 3, l-Artikolu 21(1) u (3a), kif ukoll l-Artikolu 41(2a) tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008 jirreferu mingħajr distinzjoni għat-tipi kollha tas-servizz ta’ dispatching, kemm jekk jiġu pprovduti bit-telefon jew bi kwalunkwe mezz ieħor, bħal applikazzjoni tal-informatika.
Barra minn hekk, kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 108 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-Liġi Nru 38/2003 timponi fuq il-fornituri ta’ servizz ta’ dispatching li jeżerċitaw l-attività tagħhom permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, bl-istess mod bħal fuq l-operaturi l-oħra kollha li jipprovdu servizz ta’ dispatching, il-pussess ta’ tagħmir – f’dan il-każ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni – mingħajr ebda utilità minħabba l-modalitajiet tekniċi ta’ provvista ta’ dan is-servizz.
Għalhekk, fin-nuqqas ta’ riferiment speċifiku għas-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni, leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkonċerna dawn is-servizzi biss b’mod impliċitu jew inċidentali. Għalhekk, tali regola ma tistax tiġi kklassifikata bħala “regola dwar is-servizzi” fis-sens tal-Artikolu 1(1)(e) tad-Direttiva 2015/1535 u, konsegwentement, bħala “regolament tekniku” fis-sens tal-Artikolu 1(1)(f) ta’ din id-direttiva.
Minn dan jirriżulta li l-obbligu ta’ notifika minn qabel lill-Kummissjoni ta’ abbozzi tar-“regolamenti tekniċi”, previst fl-Artikolu 5(1) tad-Direttiva 2015/1535, ma japplikax għal tali leġiżlazzjoni u li, għaldaqstant, in-nuqqas ta’ notifika ta’ abbozz ta’ din in-natura ma jistax, skont din id-dispożizzjoni, ikollu konsegwenzi fir-rigward tal-infurzabbiltà tal-leġiżlazzjoni proposta f’tilwima bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fid-dawl tal-premess, ir-risposta għar-raba’ domanda għandha tkun li l-Artikolu 1(1)(f) tad-Direttiva 2015/1535 għandu jiġi interpretat fis-sens li tikkostitwixxi “regolament tekniku”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, leġiżlazzjoni ta’ awtorità lokali, li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni tat-taksis.
Fuq it-tieni u t-tielet domanda
Permezz tat-tieni u tat-tielet domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 3(2) u (4) u l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31, l-Artikoli 9, 10 u 16 tad-Direttiva 2006/123 kif ukoll l-Artikolu 56 TFUE għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala l-għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, li għalih jirreferi l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni tat-taksis u li hija kkundizzjonata, b’mod partikolari, għat-trażmissjoni ta’ vjaġġi lis-sewwieqa permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni.
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li l-kawża prinċipali hija bejn Star Taxi App, kumpannija rregolata mid-dritt Rumen stabbilita fit-territorju tar-Rumanija, u żewġ awtoritajiet pubbliċi Rumeni, jiġifieri l-Muniċipalità ta’ Bukarest u l-Kunsill Ġenerali tal-Muniċipalità ta’ Bukarest, u, li, għaldaqstant, din it-tilwima hija kkaratterizzata minn elementi li huma lkoll interni għall-Istat Rumen.
Issa, skont ġurisprudenza stabbilita, id-dispożizzjonijiet tat-Trattat FUE fil-qasam tal-libertà li jiġu pprovduti servizzi ma japplikawx għal sitwazzjoni fejn l-elementi kollha tagħha jkunu interni għal Stat Membru wieħed (sentenza tal-15 ta’ Novembru 2016, Ullens de Schooten,
C‑268/15
,
EU:C:2016:874
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Mill-formulazzjoni tal-Artikolu 3(2) tad-Direttiva 2000/31 jirriżulta wkoll li din id-dispożizzjoni tapplika biss għas-servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni li joriġinaw minn Stat Membru ieħor, peress li l-paragrafu 4 ta’ dan l-artikolu jipprevedi, taħt ċerti kundizzjonijiet li huwa jistabbilixxi, il-possibbiltà għall-Istati Membri li jieħdu miżuri li jidderogaw minn din id-dispożizzjoni.
L-istess japplika għall-Artikolu 16 tad-Direttiva 2006/123, li jinsab fil-Kapitolu IV ta’ din id-direttiva dwar il-moviment liberu tas-servizzi, li d-dispożizzjonijiet tiegħu japplikaw biss għas-servizzi pprovduti fi Stat Membru li ma huwiex dak li fih il-fornitur tagħhom huwa stabbilit, kuntrarjament għad-dispożizzjonijiet tal-Kapitolu III tal-imsemmija direttiva, dwar il-libertà ta’ stabbiliment tal-fornituri, jiġifieri l-Artikoli 9 sa 15 tagħha, li japplikaw min-naħa tagħhom ukoll għal sitwazzjoni li l-elementi rilevanti tagħha jkunu lkoll interni għal Stat Membru wieħed biss (sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, Cali Apartments,
C‑724/18 u C‑727/18
,
EU:C:2020:743
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, l-Artikolu 56 TFUE, l-Artikolu 3(2) u (4) tad-Direttiva 2000/31 kif ukoll l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2006/123 ma humiex applikabbli għal tilwima bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Fir-rigward tad-dispożizzjonijiet l-oħra previsti mill-qorti tar-rinviju, jiġifieri l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31, li minnu ma jirriżultax, la mill-kliem u lanqas mill-kuntest, li dan japplika biss għall-fornituri ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni stabbiliti fi Stat Membru ieħor (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-30 ta’ Jannar 2018, X u Visser,
C‑360/15 u C‑31/16
,
EU:C:2018:44
, punti
u
), kif ukoll l-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva 2006/123, li fil-punt 73 ta’ din is-sentenza tfakkar li dawn japplikaw ukoll għas-sitwazzjonijiet purament interni, għandu jiġi rrilevat li dawn jistabbilixxu, skont modalitajiet distinti, prinċipju ta’ projbizzjoni tas-sistemi ta’ awtorizzazzjoni. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi ddeterminat liema waħda minn dawn id-dispożizzjonijiet tista’ tkun applikabbli għal leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Kif jirriżulta mill-punti 43 u 48 ta’ din is-sentenza, is-servizz ta’ intermedjazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali jaqa’ mhux biss taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz”, fis-sens tal-Artikolu 57 TFUE, u, għaldaqstant, tal-punt 1 tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2006/123, iżda wkoll taħt dik ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535.
Konsegwentement, leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tirregola tali servizz tista’ taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2000/31 kif ukoll f’dak tad-Direttiva 2006/123, peress li mill-punti 49 sa 54 ta’ din is-sentenza jirriżulta li dan is-servizz ma jaqax taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz fil-qasam tat-trasport”, espressament eskluż mill-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva skont l-Artikolu 2(2)(d) tagħha, moqri fid-dawl tal-premessa 21 tagħha.
Madankollu, skont l-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 2006/123, din id-direttiva ma tkunx applikabbli jekk id-dispożizzjonijiet tagħha jmorru kontra dispożizzjoni ta’ att ieħor tal-Unjoni li jirregola aspetti speċifiċi tal-aċċess għal attività ta’ servizzi jew għall-eżerċizzju tagħha f’setturi speċifiċi jew għal professjonijiet speċifiċi (sentenza tad-19 ta’ Diċembru 2019, Airbnb Ireland,
C‑390/18
,
EU:C:2019:1112
, punt
).
Għaldaqstant, għandu jiġi vverifikat jekk leġiżlazzjoni li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, li għalih jirreferi l-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha l-fornituri l-oħra tas-servizzi ta’ riżervazzjoni tat-taksis huma diġà suġġetti u li hija kkundizzjonata, b’mod partikolari, bit-trażmissjoni tal-vjaġġi lis-sewwieqa permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni, taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31 u, fil-każ affermattiv, jekk din id-dispożizzjoni tal-aħħar tmurx kontra l-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva 2006/123.
Fir-rigward tal-applikabbiltà tal-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31, minn qari flimkien tal-paragrafi 1 u 2 ta’ dan l-artikolu jirriżulta li, għalkemm l-Istati Membri ma jistgħux jissuġġettaw l-aċċess għall-attività ta’ fornitur ta’ servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni u l-eżerċizzju tagħha għal sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel jew għal kull rekwiżit ieħor li għandu effett ekwivalenti, il-projbizzjoni prevista f’din id-dispożizzjoni tikkonċerna biss, madankollu, ir-regoli tal-Istati Membri li jirrigwardaw speċifikament u esklużivament is-“servizzi tas-soċjetà tal-informazzjoni”.
Issa, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, għalkemm, ċertament id-Deċiżjoni Nru 626/2017 tirrigwarda prinċipalment jekk mhux esklużivament is-servizzi ta’ intermedjazzjoni li għandhom l-għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, li jqiegħdu f’kuntatt, bi ħlas, persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, hija tillimita ruħha, billi testendi għal dan it-tip ta’ servizz il-kamp ta’ applikazzjoni tal-kunċett ta’ “dispatching” kif iddefinit fl-Artikolu 3 tal-Anness 1 tad-Deċiżjoni Nru 178/2008, għall-estensjoni għal dan is-servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni ta’ obbligu eżistenti qabel ta’ awtorizzazzjoni minn qabel applikabbli għall-attivitajiet taċ-ċentri ta’ riżervazzjoni tat-taksis, liema attivitajiet ma jaqgħux taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”.
Minħabba f’hekk, kif indika l-Avukat Ġenerali fil-punt 69 tal-konklużjonijiet tiegħu, tali leġiżlazzjoni, li l-qorti tar-rinviju tikkonstata li għandha l-effett li ġġiegħel lil Star Taxi App tikseb awtorizzazzjoni minn qabel għall-eżerċizzju tal-attività tagħha quddiem l-awtorità kompetenti, ma hijiex ekwivalenti għall-ħolqien ta’ sistema ġdida ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li tirrigwarda speċifikament u esklużivament servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni.
Minn dan jirriżulta li l-projbizzjoni ta’ kull sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel jew kull rekwiżit ieħor li għandu effett ekwivalenti, prevista fl-Artikolu 4(1) tad-Direttiva 2000/31, ma tapplikax għal leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Għaldaqstant, ma jistax ikun hemm kunflitt bejn din id-dispożizzjoni u l-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva 2006/123 li, minħabba f’hekk, huma applikabbli għal tali leġiżlazzjoni.
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat jekk dawn l-artikoli għandhomx jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu tali leġiżlazzjoni.
F’dan ir-rigward, mit-Taqsima 1 tal-Kapitolu III tad-Direttiva 2006/123 jirriżulta li l-konformità ta’ sistema nazzjonali ta’ awtorizzazzjoni mar-rekwiżiti previsti minnha tippreżupponi, b’mod partikolari, li tali sistema, li min-natura tagħha tirrestrinġi l-libertà li jiġi pprovdut is-servizz ikkonċernat, tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 9(1) ta’ din id-direttiva, jiġifieri li ma tkunx diskriminatorja, li tkun iġġustifikata minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali u proporzjonata, iżda wkoll li l-kriterji ta’ għoti tal-awtorizzazzjonijiet previsti minn din is-sistema jkunu konformi mal-Artikolu 10(2) tal-imsemmija direttiva, jiġifieri li ma jkunux diskriminatorji, ikunu ġġustifikati minn raġuni imperattiva ta’ interess ġenerali u proporzjonati għal dan l-għan ta’ interess ġenerali, ċari u mhux ambigwi, oġġettivi, ippubblikati minn qabel kif ukoll trasparenti u aċċessibbli (sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, Cali Apartments,
C‑724/18 u C‑727/18
,
EU:C:2020:743
, punt
).
Minn dan jirriżulta li l-evalwazzjoni tal-konformità ta’ leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tistabbilixxi tali sistema ta’ awtorizzazzjoni maż-żewġ artikoli msemmija fil-punt preċedenti, li jistabbilixxu obbligi ċari, preċiżi u inkundizzjonati li jagħtuhom effett dirett, teħtieġ li tiġi evalwata separatament u suċċessivament, l-ewwel nett, in-natura ġġustifikata tal-prinċipju stess tal-istabbiliment ta’ din is-sistema, imbagħad il-kriterji għall-għoti tal-awtorizzazzjonijiet previsti minnha (sentenza tal-22 ta’ Settembru 2020, Cali Apartments,
C‑724/18 u C‑727/18
,
EU:C:2020:743
, punt
).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li d-deċiżjoni tar-rinviju tipprovdi biss ftit elementi lill-Qorti tal-Ġustizzja li jippermettulha tagħti risposta utli lill-qorti tar-rinviju.
Għaldaqstant, hija din tal-aħħar li għandha tevalwa, fid-dawl tal-elementi rilevanti kollha, jekk is-sistema ta’ awtorizzazzjoni minn qabel stabbilita mil-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali tissodisfax effettivament iż-żewġ sensiliet ta’ rekwiżiti mfakkra fil-punti 86 u 87 ta’ din is-sentenza (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-22 ta’ Settembru 2020, Cali Apartments,
C‑724/18 u C‑727/18
,
EU:C:2020:743
, punt
).
Madankollu, fir-rigward tal-evalwazzjoni tan-natura ġġustifikata tal-kriterji li jirregolaw l-eżerċizzju tas-setgħa diskrezzjonali tal-awtoritajiet kompetenti, għandu jiġi rrilevat, bħalma għamel l-Avukat Ġenerali fil-punti 99 u 100 tal-konklużjonijiet tiegħu, li l-fatt li l-għoti ta’ awtorizzazzjoni ta’ provvista ta’ servizz huwa suġġett għal li jiġu ssodisfatti rekwiżiti tekniċi mhux adattati għas-servizz ikkonċernat u, għaldaqstant, li jiġġeneraw imposti u spejjeż mhux iġġustifikati għall-fornituri tiegħu ma jistax ikun konformi mal-Artikolu 10(2) tad-Direttiva 2006/123.
Dan jista’ partikolarment ikun il-każ, liema fatt għandu madankollu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju, fil-każ ta’ obbligu impost fuq il-fornituri ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandu bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, li jittrażmettu l-vjaġġi lil dawn is-sewwieqa permezz ta’ apparat radju għat-trażmissjoni u għar-riċezzjoni.
Fil-fatt, tali obbligu li jimponi fuq kemm il-fornitur tas-servizz ta’ intermedjazzjoni kif ukoll is-sewwieqa tat-taksis l-obbligu li wieħed ikollu tali apparat ta’ trażmissjoni u li jimponi wkoll fuq il-fornitur tas-servizz ta’ intermedjazzjoni li jkollu persunal speċifiku responsabbli mit-trażmissjoni tal-vjaġġi lis-sewwieqa huwa mhux biss inutli, iżda wkoll mingħajr ebda relazzjoni mal-karatteristiċi ta’ servizz li huwa kompletament marbut mal-kapaċitajiet tekniċi tal-ismartphones li jippermettu, mingħajr intermedjazzjoni umana diretta, li jiġu llokalizzati kemm is-sewwieqa tat-taksis kif ukoll il-klijenti potenzjali tagħhom u li dawn jitqiegħdu awtomatikament f’kuntatt.
Fid-dawl tal-premess, it-tieni u t-tielet domanda għandhom jitwieġbu bil-mod kif ġej:
–
L-Artikolu 56 TFUE, l-Artikolu 3(2) u (4) tad-Direttiva 2000/31 u l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2006/123 għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma japplikawx għal tilwima li l-elementi rilevanti kollha tagħha huma biss interni għal Stat Membru wieħed biss.
–
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma japplikax għal leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31 li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni ta’ taksis.
–
L-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva 2006/123 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għall-eżerċizzju tal-attività tagħhom, meta l-kundizzjonijiet għall-kisba ta’ din l-awtorizzazzjoni ma jissodisfawx ir-rekwiżiti previsti f’dawn l-artikoli, sa fejn dawn jimponu b’mod partikolari rekwiżiti tekniċi li ma humiex adattati għas-servizz ikkonċernat, u dan hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifikah.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-8 ta’ Ġunju 2000 dwar ċerti aspetti legali tas-servizzi minn soċjetà ta’ l-informazzjoni, partikolarment il-kummerċ elettroniku, fis-Suq Intern (Direttiva dwar il-kummerċ elettroniku), li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva (UE) 2015/1535 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tad-9 ta’ Settembru 2015 li tistabbilixxi proċedura għall-għoti ta’ informazzjoni fil-qasam tar-regolamenti tekniċi u tar-regoli dwar is-servizzi tas-Soċjetà tal-Informatika, għandu jiġi interpretat fis-sens li jikkostitwixxi “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, servizz ta’ intermedjazzjoni li jikkonsisti, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, fit-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, li għalih il-fornitur tal-imsemmi servizz ikkonkluda għal dan l-għan kuntratti ta’ provvista ta’ servizzi ma’ dawn is-sewwieqa inkambju għall-ħlas ta’ abbonament mensili, iżda ma jibagħtilhomx l-ordnijiet, ma jiffissax il-prezz tal-vjaġġ, ma jiżgurax il-ġbir tal-prezz mingħand dawn il-persuni, li jħallsu l-prezz direttament lis-sewwieq tat-taksi, u lanqas ma jeżerċita kontroll fuq il-kwalità tal-vetturi u s-sewwieqa tagħhom kif ukoll fuq l-aġir ta’ dawn tal-aħħar.

2)
L-Artikolu 1(1)(f) tad-Direttiva 2015/1535 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma tikkostitwixxix “regolament tekniku” leġiżlazzjoni ta’ awtorità lokali li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni ta’ taksis.

3)
L-Artikolu 56 TFUE, l-Artikolu 3(2) u (4) tad-Direttiva 2000/31 kif ukoll l-Artikolu 16 tad-Direttiva 2006/123/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2006 dwar is-servizzi fis-suq intern għandhom jiġu interpretati fis-sens li ma japplikawx għal tilwima li l-elementi rilevanti kollha tagħha huma ta’ natura interna għal Stat Membru wieħed biss.
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 2000/31 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma japplikax għal leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, u li taqa’ taħt il-klassifikazzjoni ta’ “servizz tas-soċjetà tal-informazzjoni”, fis-sens tal-Artikolu 2(a) tad-Direttiva 2000/31, li jirreferi għall-Artikolu 1(1)(b) tad-Direttiva 2015/1535, għal awtorizzazzjoni minn qabel li għaliha huma diġà suġġetti l-fornituri l-oħra ta’ servizzi ta’ riżervazzjoni ta’ taksis.
L-Artikoli 9 u 10 tad-Direttiva 2006/123 għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li tissuġġetta l-provvista ta’ servizz ta’ intermedjazzjoni, li għandha bħala għan, permezz ta’ applikazzjoni għal smartphones, it-tqegħid f’kuntatt, bi ħlas, ta’ persuni li jixtiequ jwettqu vjaġġ urban ma’ sewwieqa tat-taksi awtorizzati, għall-kisba ta’ awtorizzazzjoni minn qabel għall-eżerċizzju tal-attività tagħhom, meta l-kundizzjonijiet għall-kisba ta’ din l-awtorizzazzjoni ma jissodisfawx ir-rekwiżiti previsti f’dawn l-artikoli, sa fejn dawn jimponu b’mod partikolari rekwiżiti tekniċi li ma humiex adattati għas-servizz ikkonċernat, u dan hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifikah.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: ir-Rumen.