CELEX: 62019CJ0274
Αίτηση αναιρέσεως
Ρήτρα διαιτησίας
Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002
Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2342/2002
Κανονισμός (ΕΚ) 1906/2006
Σύμβαση επιχορηγήσεως Actibio
Έργο Actibio
Έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο
Επιλέξιμες δαπάνες
Σύγκρουση συμφερόντων
Βάρος αποδείξεως
Φύλλα καταγραφής χρόνου απασχόλησης
Έκθεση ελέγχου
Αποδεικτική ισχύς
Αρχή της αναλογικότητας

Με την αίτηση αναιρέσεως, το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) (Ελλάδα) ζητεί την αναίρεση της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της 22ας Ιανουαρίου 2019, EKETA κατά Επιτροπής (T‑198/17, μη δημοσιευθείσα, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2019:27), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή του με αίτημα να αναγνωρισθεί ότι η απαίτηση ύψους 38 241  ευρώ που αποτυπώνεται στο χρεωστικό σημείωμα αριθ. 3241615335 ήταν αβάσιμη κατά το ποσό των 9 353,56 ευρώ και ότι, συνακόλουθα, το EKETA δεν όφειλε να επιστρέψει το τελευταίο αυτό ποσό στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Το νομικό πλαίσιο

Το δίκαιο της Ένωσης

Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002
Το άρθρο 52 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 1605/2002 του Συμβουλίου, της 25ης Ιουνίου 2002, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στον γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ 2002, L 248, σ. 1), ορίζει τα εξής:
«1.      Απαγορεύεται στους δημοσιονομικούς παράγοντες να εκδίδουν οποιαδήποτε πράξη εκτέλεσης του προϋπολογισμού η οποία ενδέχεται να φέρει τα συμφέροντά τους σε σύγκρουση με τα συμφέροντα των Κοινοτήτων. Εάν προκύψει τέτοια περίπτωση, οι εν λόγω παράγοντες υποχρεούνται να απόσχουν από τη σχετική ενέργεια και να αναφέρουν το γεγονός στην αρμόδια αρχή.
2.      Υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων όταν η αμερόληπτη και αντικειμενική άσκηση των καθηκόντων ενός φορέα εκτέλεσης του προϋπολογισμού ή ενός εσωτερικού ελεγκτή υπονομεύεται από οικογενειακούς ή συναισθηματικούς λόγους, από λόγους πολιτικών ή εθνικών δεσμών, από λόγους οικονομικού συμφέροντος ή από οποιονδήποτε άλλο λόγο σύμπτωσης συμφερόντων με τον ενδιαφερόμενο.»
Το άρθρο 94 του κανονισμού αυτού προβλέπει τα εξής:
«Από την ανάθεση σύμβασης αποκλείονται οι υποψήφιοι ή προσφέροντες οι οποίοι, κατά τη διαδικασία σύναψης της εν λόγω σύμβασης:
α)      τελούν υπό κατάσταση σύγκρουσης συμφερόντων·
[...]»

Ο κανονισμός 2342/2002
Κατά το άρθρο 172α, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2342/2002 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 1605/2002 (ΕΕ 2002, L 357, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 478/2007 της Επιτροπής, της 23ης Απριλίου 2007 (ΕΕ 2007, L 111, σ. 13) (στο εξής: κανονισμός 2342/2002), επιλέξιμες δαπάνες είναι οι δαπάνες τις οποίες πραγματικά αναλαμβάνει ο δικαιούχος επιδότησης, οι οποίες, μεταξύ άλλων, είναι αναγκαίες για την υλοποίηση της ενέργειας ή του προγράμματος εργασίας που αποτελεί το αντικείμενο της επιδότησης, είναι αναγνωρίσιμες και επαληθεύσιμες, ιδίως με την εγγραφή τους στα λογιστικά βιβλία του δικαιούχου, προσδιοριζόμενες σύμφωνα με τα ισχύοντα λογιστικά πρότυπα της χώρας στην οποία είναι εγκατεστημένος ο δικαιούχος και σύμφωνα με τις συνήθεις πρακτικές κοστολόγησης που αυτός εφαρμόζει, είναι εύλογες, δικαιολογημένες και συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, ιδίως όσον αφορά την οικονομία και την αποδοτικότητα.

Ο κανονισμός (ΕΚ) 1906/2006
Από το άρθρο 19 του κανονισμού (ΕΚ) 1906/2006 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, με τον οποίο καθορίζονται οι κανόνες συμμετοχής επιχειρήσεων, ερευνητικών κέντρων και πανεπιστημίων στις δράσεις που αναλαμβάνονται βάσει του έβδομου προγράμματος-πλαισίου και οι κανόνες διάδοσης των ερευνητικών αποτελεσμάτων (2007-2013) (ΕΕ 2006, L 391, σ. 1), προκύπτει ότι η σύμβαση που συνάπτει η Επιτροπή με τρίτους σε σχέση με δραστηριότητα έρευνας και τεχνολογικής ανάπτυξης καθορίζει τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμμετεχόντων έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδίως όσον αφορά την καταβολή της χρηματοδοτικής συνεισφοράς της Ένωσης και τις προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των δαπανών.
Tο άρθρο 31, παράγραφος 3, στοιχεία αʹ και γʹ, του κανονισμού 1906/2006 προβλέπει ότι οι επιλέξιμες δαπάνες πρέπει να είναι «πραγματικές» και να έχουν πραγματοποιηθεί «με αποκλειστικό σκοπό την επίτευξη των στόχων και των αναμενόμενων αποτελεσμάτων της έμμεσης δράσης, τηρουμένων των αρχών της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας».

Η απόφαση 1982/2006/EK
Κατά την αιτιολογική σκέψη 34 της αποφάσεως 1982/2006/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο δραστηριοτήτων έρευνας, τεχνολογικής ανάπτυξης και επίδειξης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας (2007‑2013) (ΕΕ 2006, L 412, σ. 1), οι διαδικασίες που διέπουν τη χρηματοδοτική συνδρομή της Ένωσης στις δράσεις που αναλαμβάνονται στο πλαίσιο του εν λόγω εβδόμου προγράμματος-πλαισίου ρυθμίζονται από τον κανονισμό 1605/2002 καθώς και από τον κανονισμό 2342/2002.

Η σύμβαση
Actibio
Το έργο «Unobtrusive Authentication Using Activity related and Soft Biometrics» (στο εξής: έργο Actibio) χρηματοδοτούνταν δυνάμει της υπ’  αριθ. 215372 συμβάσεως επιχορηγήσεως (στο εξής: σύμβαση Actibio), η οποία υπογράφηκε στις 19 Νοεμβρίου 2007. Η σύμβαση αυτή περιλαμβάνει την κύρια συμφωνία χρηματοδοτήσεως (στο εξής: κύρια συμφωνία) και επτά παραρτήματα. Το πρώτο παράρτημα περιγράφει το έργο Actibio και το δεύτερο παράρτημα περιλαμβάνει τους εφαρμοστέους γενικούς όρους (στο εξής: γενικοί όροι).
Το άρθρο 9, πρώτο εδάφιο, της κύριας συμφωνίας ορίζει ότι η σύμβαση Actibio διέπεται από τους όρους της συμφωνίας αυτής, από τις νομοθετικές πράξεις της Ένωσης που αφορούν το έβδομο πρόγραμμα-πλαίσιο, από τον κανονισμό 1605/2002 και, επικουρικώς, από το βελγικό δίκαιο. Το άρθρο 9, τρίτο εδάφιο, περιλαμβάνει ρήτρα διαιτησίας κατά την έννοια του άρθρου 272 ΣΛΕΕ.
Το σημείο II.3, στοιχείο n, των γενικών όρων ορίζει τα εξής:
«Κάθε δικαιούχος:
[...]
λαμβάνει κάθε απαραίτητη προφύλαξη για να αποφύγει κάθε πιθανότητα σύγκρουσης συμφερόντων σε σχέση με οικονομικά συμφέροντα, πολιτικές ή εθνικές συγγένειες, οικογενειακούς ή συναισθηματικούς δεσμούς ή με οποιοδήποτε άλλο συμφέρον είναι πιθανόν να επηρεάσει την αμερόληπτη και αντικειμενική εκτέλεση του έργου.»
Το σημείο II.14, παράγραφος 1, των γενικών όρων, με τίτλο «Επιλέξιμες δαπάνες του έργου», προβλέπει τα εξής:
«1.      Προκειμένου να θεωρηθούν επιλέξιμες, οι δαπάνες που πραγματοποιούνται για την υλοποίηση του έργου πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις:
a)      πρέπει να είναι πραγματικές·
b)      πρέπει να πραγματοποιούνται από τον δικαιούχο·
[...]
d)      [...] Οι εσωτερικές διαδικασίες λογιστικής και ελέγχου του δικαιούχου πρέπει να καθιστούν δυνατή την άμεση συμφωνία των δαπανών και εσόδων που δηλώνονται στο πλαίσιο του έργου με τις αντίστοιχες οικονομικές καταστάσεις και τα αντίστοιχα δικαιολογητικά·
e)      πρέπει να χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την επίτευξη των στόχων του έργου και των αναμενόμενων από αυτό αποτελεσμάτων, κατά τρόπο που να συνάδει με τις αρχές της οικονομίας, της αποδοτικότητας και της αποτελεσματικότητας·
[...]
g)      πρέπει να αναφέρονται στον εκτιμώμενο συνολικό προϋπολογισμό του παραρτήματος Ι.
[...]»
Το σημείο II.15 των γενικών όρων, με τίτλο «Προσδιορισμός άμεσων και έμμεσων δαπανών», ορίζει τα εξής:
«1.      Άμεσες είναι όλες οι επιλέξιμες δαπάνες που μπορούν να συνδεθούν άμεσα με το έργο και προσδιορίζονται ως τέτοιες από τον δικαιούχο, σύμφωνα με τις λογιστικές του αρχές και τους συνήθεις εσωτερικούς του κανόνες.
Όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού, μπορούν να καταλογιστούν μόνον οι δαπάνες των πραγματικών ωρών κατά τις οποίες εργάστηκαν τα άτομα που εκτελούν απευθείας εργασίες στο πλαίσιο του έργου [...]
2.      Έμμεσες είναι όλες οι επιλέξιμες δαπάνες που δεν μπορούν να προσδιοριστούν από τον δικαιούχο ως συνδεόμενες άμεσα με το έργο, αλλά μπορούν να προσδιοριστούν και να δικαιολογηθούν από το λογιστικό του σύστημα ως πραγματοποιηθείσες σε άμεση σχέση με τις επιλέξιμες άμεσες δαπάνες που συνδέονται με το έργο [...]».
Το σημείο II.22 των γενικών όρων προβλέπει, πρώτον, ότι η Επιτροπή μπορεί ανά πάσα στιγμή κατά τη διάρκεια της υλοποίησης του έργου και εντός της πενταετίας που ακολουθεί την ολοκλήρωσή του να οργανώσει τη διενέργεια οικονομικών ελέγχων, δεύτερον, ότι οι δικαιούχοι θέτουν στη διάθεση της Επιτροπής όλες τις λεπτομερείς πληροφορίες και τα στοιχεία που αυτή μπορεί να ζητήσει με στόχο την επαλήθευση της ορθής διαχείρισης και υλοποίησης της συμφωνίας επιχορήγησης, τρίτον, ότι οι σχετικές πληροφορίες και τα στοιχεία πρέπει να είναι επακριβή, πλήρη και πραγματικά και, τέταρτον, ότι, βάσει των πορισμάτων του ελέγχου, η Επιτροπή λαμβάνει όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα που κρίνει αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης ενταλμάτων ανάκτησης.

Το βελγικό δίκαιο
Το άρθρο 1134 του code civil (αστικού κώδικα) ορίζει, στο μεν πρώτο εδάφιο, ότι «[ο]ι νομίμως συναφθείσες συμβάσεις επέχουν θέση νόμου μεταξύ των συμβαλλομένων», στο δε δεύτερο ότι «[ο]ι συμβάσεις αυτές δεν μπορούν να ανατραπούν παρά μόνο με αμοιβαία συναίνεση των συμβαλλομένων ή για τους λόγους που επιτρέπει ο νόμος».
Το άρθρο 1134, τρίτο εδάφιο, του code civil (αστικού κώδικα) προβλέπει περαιτέρω ότι οι συμβάσεις πρέπει να εκτελούνται σύμφωνα με την καλή πίστη.
Το άρθρο 1135 του ίδιου κώδικα ορίζει ότι «[ο]ι συμβάσεις επιβάλλουν υποχρεώσεις στα μέρη όχι μόνον εκ του περιεχομένου τους, αλλά και βάσει όσων προκύπτουν για την ενοχή από την επιείκεια, τα συναλλακτικά ήθη ή τον νόμο, λαμβανομένης υπόψη της φύσεώς της». Επομένως, το άρθρο αυτό συνιστά επίσης εκδήλωση της αρχής της εκτελέσεως των συμβάσεων σύμφωνα με την καλή πίστη.
Το άρθρο 1156 του code civil (αστικού κώδικα) προβλέπει ότι πρέπει να αναζητείται στις συμβάσεις «η κοινή βούληση των συμβαλλομένων μερών, χωρίς προσήλωση στην κατά γράμμα έννοια των όρων».

Το ιστορικό της διαφοράς
Στο πλαίσιο της εκτελέσεως του έργου Actibio, το EKETA υπέγραψε, στις 19 Νοεμβρίου 2007, ως συντονιστής κοινοπραξίας, τη σύμβαση Actibio.
Έχοντας την υποψία ότι μέλη των κοινοπραξιών οι οποίες είχαν αναλάβει διάφορα επιχορηγούμενα έργα προέβαιναν στην ανάθεση κατά τρόπο αδιαφανή των συμβάσεων υπεργολαβίας σε εταιρίες ανήκουσες στο προσωπικό άλλων μελών των εν λόγω κοινοπραξιών, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) ξεκίνησε, στη διάρκεια του 2010, έρευνα όσον αφορά δέκα πρόσωπα, μεταξύ των οποίων ο Ε. Μ. και η Ε. Π. Η έρευνα περατώθηκε στις 21 Ιουνίου 2012 χωρίς συστάσεις.
Με έγγραφο της 7ης Μαρτίου 2011, η Επιτροπή ενημέρωσε το νυν αναιρεσείον (στο εξής: αναιρεσείον) ότι σκόπευε να προβεί σε οικονομικό έλεγχο όσον αφορά το έργο Actibio.
Ο οικονομικός έλεγχος πραγματοποιήθηκε από τις 29 έως τις 31 Μαρτίου 2011 στις εγκαταστάσεις του αναιρεσείοντος στην Αθήνα (Ελλάδα) και στη Θεσσαλονίκη.
Στις 9 Ιουλίου 2012 η Επιτροπή απέστειλε στο αναιρεσείον προσωρινή έκθεση ελέγχου και το κάλεσε να υποβάλει τις παρατηρήσεις του επ’ αυτής.
Στις 11 Οκτωβρίου 2012 το αναιρεσείον απέστειλε τις παρατηρήσεις του επί της προσωρινής εκθέσεως ελέγχου, συνοδευόμενες από συμπληρωματικά έγγραφα στοιχεία.
Στις 12 Μαΐου 2015 η Επιτροπή απέστειλε στο αναιρεσείον την τελική έκθεση ελέγχου (στο εξής: έκθεση ελέγχου), σύμφωνα με την οποία είχαν διαπιστωθεί παρατυπίες όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού και τη χρήση υπεργολάβων.
Όσον αφορά τις δαπάνες προσωπικού, η εν λόγω έκθεση, η οποία υιοθετούσε τα πορίσματα των ελεγκτών, ανέφερε ότι οι ελεγκτές είχαν επισημάνει ότι ορισμένα άτομα που εργάζονταν για το έργο Actibio απασχολούνταν ταυτόχρονα και σε άλλα έργα ή είχαν και άλλες επαγγελματικές δραστηριότητες και ότι οι εν λόγω παράλληλες επαγγελματικές δραστηριότητες ήταν τόσο σημαντικές, ώστε κλόνιζαν την αξιοπιστία των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης των ενδιαφερομένων.
Επιπλέον, οι ως άνω ελεγκτές επισήμαναν την ύπαρξη συγκρούσεως συμφερόντων και εξαιρετικά στενών σχέσεων μεταξύ ορισμένων εργαζομένων και του υπεύθυνου του έργου Actibio οι οποίες δημιουργούσαν αμφιβολίες όχι μόνο για την αναγκαιότητα της συμμετοχής τους στο έργο αλλά και για την πραγματική συμμετοχή τους σε αυτό. Κατόπιν των ανωτέρω, η έκθεση ελέγχου ανέφερε ότι οι ελεγκτές είχαν κρίνει, μεταξύ άλλων, ότι η μισθολογική δαπάνη του Ε. Μ. έπρεπε να θεωρηθεί μη επιλέξιμη και, ως εκ τούτου, να απορριφθεί.
Η έκθεση ελέγχου προσέθετε ότι οι ελεγκτές, οι οποίοι είχαν εκφράσει τη λύπη τους για το γεγονός ότι δεν είχε καταστεί δυνατό να συναντήσουν ορισμένους ερευνητές, προκειμένου να επαληθεύσουν τις δηλωθείσες ώρες εργασίας, είχαν επίσης κρίνει ότι το σύστημα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης παρουσίαζε ορισμένες αδυναμίες και ότι οι επίμαχες ώρες εργασίας δεν αποδεικνύονταν επαρκώς από τα συμπληρωματικά έγγραφα που είχε προσκομίσει το αναιρεσείον.
Τέλος, η εν λόγω έκθεση ελέγχου περιέγραφε λεπτομερώς τα συγκεκριμένα ζητήματα που ανέκυπταν από τις εργασίες που είχαν ανατεθεί σε τρεις ερευνητές, ήτοι τους Ε. Μ. και Α. A. και την Ε. Π., των οποίων οι δαπάνες απορρίφθηκαν ως μη επιλέξιμες.
Στις 29 Νοεμβρίου 2016 η Επιτροπή απέστειλε στο αναιρεσείον το υπ’  αριθ. 3241615335 χρεωστικό σημείωμα, ποσού 38 241  ευρώ, το οποίο αντιστοιχούσε στις άμεσες και έμμεσες δαπάνες του Ε. Μ., του Α. A. και της Ε. Π. Το ποσό αυτό ανακτήθηκε από την Επιτροπή στις 21 Φεβρουαρίου 2017, πλέον τόκων υπερημερίας, ύψους 132,01  ευρώ.

Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 29 Μαρτίου 2017, το EKETA άσκησε αγωγή με αίτημα να αναγνωριστεί ότι η απαίτηση που αποτυπωνόταν στο χρεωστικό σημείωμα, ύψους 38 241  ευρώ, από την επιχορήγηση που είχε λάβει για το έργο Actibio, ήταν αβάσιμη κατά το ποσό των 9 353,56  ευρώ και ότι, ως εκ τούτου, δεν όφειλε να επιστρέψει το ποσό αυτό.
Προς στήριξη της αγωγής του, το EKETA προέβαλε πέντε ισχυρισμούς. Ο πρώτος ισχυρισμός στηρίζεται  σε παράβαση του άρθρου 172α του κανονισμού 2342/2002, ο δεύτερος σε παράβαση των σημείων II.14, II.15 και II.16 των γενικών όρων, ο τρίτος σε παράβαση των διεθνών ελεγκτικών προτύπων, ο τέταρτος σε παράβαση του καθήκοντος αμεροληψίας των ελεγκτών και της Επιτροπής και ο πέμπτος σε παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την αγωγή του ΕΚΕΤΑ και το καταδίκασε στα δικαστικά έξοδα.

Τα αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
Το αναιρεσείον ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–        να αναπέμψει την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο προς νέα κρίση και
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και
–        να καταδικάσει το αναιρεσείον στα δικαστικά έξοδα.

Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως το αναιρεσείον προβάλλει τρεις λόγους.
Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, το EKETA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, κατ’  ουσίαν, παρέλειψε να εξετάσει και να αξιολογήσει προσηκόντως όλα τα προσκομισθέντα ενώπιόν του αποδεικτικά στοιχεία, παρέβη τους κανόνες που διέπουν την κατανομή του βάρους αποδείξεως,  παραμόρφωσε ορισμένα αποδεικτικά στοιχεία καθώς επίσης παρέβη την υποχρέωση αιτιολογήσεως που υπέχει. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, το ΕΚΕΤΑ προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον δέχθηκε εσφαλμένο ορισμό της έννοιας της «συγκρούσεως συμφερόντων» και,  με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, του προσάπτει ότι παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας.
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη όλων των λόγων αναιρέσεως και της αιτήσεως αναιρέσεως στο σύνολό της.
Συναφώς, επισημαίνεται προκαταρκτικώς ότι ορισμένα επιχειρήματα τα οποία ανέπτυξε το αναιρεσείον αφορούν την εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου ερμηνεία των διατάξεων της συμβάσεως Actibio, καθώς και τις εκτιμήσεις του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία που είχαν προσκομίσει ενώπιόν του οι διάδικοι της διαφοράς της οποίας είχε επιληφθεί.
Υπενθυμίζεται ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι αποτελεί ερμηνεία δικαίου η εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου εξέταση συμβατικού όρου και ότι, ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να ελέγξει αναιρετικώς την εξέταση αυτή, διότι άλλως θα υποκαθιστούσε το Γενικό Δικαστήριο στην αρμοδιότητά του προς διαπίστωση των πραγματικών περιστατικών (απόφαση της 14ης Μαρτίου 2019, Meta Group κατά Επιτροπής, C‑428/17 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:201, σκέψη 23 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως κρίνει ότι μόνον το Γενικό Δικαστήριο είναι αρμόδιο να διαπιστώσει τα πραγματικά περιστατικά, εκτός αν η ανακρίβεια των διαπιστώσεών του προκύπτει από τα έγγραφα της δικογραφίας που του υποβλήθηκαν, καθώς και να εκτιμήσει τα αποδεικτικά στοιχεία που λαμβάνει υπόψη. Επομένως, η διαπίστωση των ως άνω πραγματικών περιστατικών και η εκτίμηση των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων  δεν αποτελούν, υπό την επιφύλαξη της παραμορφώσεώς τους, νομικό ζήτημα υποκείμενο, ως τέτοιο, στον έλεγχο του Δικαστηρίου (απόφαση της 14ης Μαρτίου 2019, Meta Group κατά Επιτροπής, C‑428/17 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:201, σκέψη 24 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η παραμόρφωση πρέπει να προκύπτει προδήλως από τα στοιχεία της δικογραφίας, χωρίς να απαιτείται εκ νέου εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών και των αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 2018, Scuola Elementare Maria Montessori κατά Επιτροπής, Επιτροπή κατά Scuola Elementare Maria Montessori και Επιτροπή κατά Ferracci, C‑622/16 P έως C‑624/16 P, EU:C:2018:873, σκέψη 86  και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Περαιτέρω, υπενθυμίζεται ότι η κρίση του Γενικού Δικαστηρίου όσον αφορά την αποδεικτική ισχύ των στοιχείων της δικογραφίας δεν επιτρέπεται να τεθεί εν αμφιβόλω ενώπιον του Δικαστηρίου, υπό την επιφύλαξη των περιπτώσεων είτε παράβασης των κανόνων σχετικά με το βάρος και τη διεξαγωγή απόδειξης είτε παραμόρφωσης των εν λόγω στοιχείων (απόφαση της 26ης Ιανουαρίου 2017, Επιτροπή κατά Keramag Keramische Werke κ.λπ., C‑613/13 P, EU:C:2017:49, σκέψη 26 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως
Ο πρώτος λόγος αναιρέσεως περιλαμβάνει τέσσερα σκέλη.
Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο πρέπει να εξεταστεί πρώτο, το ΕΚΕΤΑ προβάλλει ότι το Γενικό Δικαστήριο, σε πλείονες περιπτώσεις, παραμόρφωσε πραγματικά περιστατικά και στοιχεία.
Το αναιρεσείον υποστηρίζει, πρώτον, ότι το Γενικό Δικαστήριο, καθόσον έκρινε, με τις σκέψεις 40 και 41 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Επιτροπή δεν είχε υποχρέωση να διενεργήσει συμπληρωματικό έλεγχο, παραμόρφωσε το αποδεικτικό στοιχείο που συνίστατο στην τελική έκθεση ελέγχου την οποία το αναιρεσείον κατέθεσε στη δικογραφία.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν παραμόρφωσε την τελική έκθεση ελέγχου την οποία επικαλέστηκε το αναιρεσείον. Συγκεκριμένα, το έγγραφο αυτό περιορίζεται, σύμφωνα με τους ίδιους τους ισχυρισμούς του ΕΚΕΤΑ, στην επισήμανση ότι ο έλεγχος διεξήχθη βάσει, μεταξύ άλλων, των διεθνών ελεγκτικών προτύπων. Πλην όμως μια τέτοια διαπίστωση δεν μπορεί να εξομοιωθεί με αναγνώριση, εκ μέρους της Επιτροπής, της υποχρεώσεώς της να διενεργήσει τον έλεγχο βάσει των εν λόγω προτύπων, τα οποία επέβαλαν, εν προκειμένω, κατά το ΕΚΕΤΑ, τη διενέργεια συμπληρωματικού ελέγχου.
Το EKETA υποστηρίζει, δεύτερον, ότι το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, εσφαλμένως έκρινε ότι τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης του Ε. Μ. είχαν υπογραφεί από τον διευθυντή του ΕΚΕΤΑ, ενώ επρόκειτο για τον διευθυντή του ινστιτούτου στο οποίο υπάγεται ο ερευνητής και ότι, με τον τρόπο αυτό, το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα αποδεικτικά στοιχεία.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι, με τις σκέψεις 108 έως 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή μπορούσε να αμφισβητήσει τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης του Ε. Μ. στο μέτρο που, αφενός, αυτός είχε υπογράψει τα δικά του φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης υπό τη διπλή ιδιότητά του ως ερευνητή και υπευθύνου του έργου και, αφετέρου, η επίμαχη προσυπογραφή δεν αποτελούσε επαρκή δικλείδα ασφαλείας, δεδομένου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 27, παράγραφος 5, του εσωτερικού κανονισμού του ΕΚΕΤΑ, τα φύλλα καταγραφής προσυπογράφονταν «για τελικό έλεγχο και για επιβεβαίωση του επιμερισμού στα ερευνητικά προγράμματα του συμβατικού χρόνου εργασίας».
Στο μέτρο που το αναιρεσείον δεν αμφισβήτησε, στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως αναιρέσεως, την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου ότι τα προαναφερθέντα στην προηγούμενη σκέψη δύο στοιχεία ήταν ικανά, ανεξαρτήτως της ταυτότητας του προσυπογράφοντος τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης, να κλονίσουν την αξιοπιστία των φύλλων αυτών, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το επιχείρημα που στηρίζεται σε πλάνη στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο όσον αφορά την ταυτότητα του προσυπογράψαντος τα εν λόγω φύλλα καταγραφής πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελές.
Το αναιρεσείον υποστηρίζει, τρίτον,  ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά, καθόσον εσφαλμένως ανέφερε, στη σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο Ε. Μ. απασχολήθηκε εκτός ΕΚΕΤΑ κατά το διάστημα από το 2004 έως το 2010, μολονότι το επίδικο έργο, διάρκειας τριών ετών, άρχισε να εκτελείται το έτος 2008.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι, εφόσον, όπως προκύπτει από τη σκέψη 3 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η διάρκεια της συμβάσεως ήταν τριετής, με ημερομηνία ενάρξεως τον Μάρτιο του έτους 2008, το Γενικό Δικαστήριο μπορούσε να λάβει υπόψη του πραγματικά περιστατικά που είχαν λάβει χώρα σε χρόνο καλύπτοντα σημαντικό τμήμα της διάρκειας της συμβάσεως, χωρίς να μπορεί, ως εκ τούτου, να του προσαφθεί ότι προέβη σε οποιαδήποτε παραμόρφωση.
Τέταρτον, το αναιρεσείον υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε, με τη σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο Ε. Μ. ήταν μέτοχος της εταιρίας I κατά ποσοστό συμμετοχής 72 %, ενώ, όπως προκύπτει από τη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το πρόσωπο αυτό είχε αποχωρήσει από την εταιρία I ήδη από το 2001.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο, στη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ανέφερε ότι ο Ε. Μ. «είχε παύσει […] να εργάζεται για την εταιρία I», γεγονός το οποίο ουδόλως είναι ασυμβίβαστο με τη δυνατότητα του ίδιου αυτού προσώπου να είναι πλειοψηφών μέτοχος της εταιρίας αυτής και, επομένως, δεν προκύπτει παραμόρφωση εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου.
Πέμπτον, το αναιρεσείον υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο παραμόρφωσε τα πραγματικά περιστατικά, καθόσον, αφού επισήμανε, με τη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι ο Ε. Μ. δεν είχε πλέον σχέση, από το 2001, με την εταιρία I και ότι, κατά τα έτη 2009 και 2010, δεν είχε ασκήσει καμία δραστηριότητα εκτός του ΕΚΕΤΑ, απέρριψε τη μισθολογική δαπάνη του Ε. Μ., μολονότι, με τις σκέψεις 142 και 143 της αποφάσεως της 22ας Ιανουαρίου 2019, EKETA κατά Επιτροπής (T‑166/17, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2019:26), δέχθηκε τη μισθολογική δαπάνη άλλου ερευνητή ο οποίος δεν ασκούσε παράλληλη επαγγελματική δραστηριότητα.
Συναφώς, επισημαίνεται ότι, ακόμη και αν υποτεθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο δέχθηκε ότι ο Ε. Μ. δεν είχε ασκήσει παράλληλη δραστηριότητα εκτός του ΕΚΕΤΑ, εντούτοις επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, με τις σκέψεις 104 έως 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τις δαπάνες που αφορούσαν τον Ε. Μ. με την αιτιολογία, αφενός, ότι αυτός είχε εμπλακεί σε κατάσταση που ενείχε σύγκρουση συμφερόντων και ότι είχε παραλείψει να αποφύγει τέτοια κατάσταση, κατά παράβαση του σημείου II.3, στοιχείο n, των γενικών όρων, και, αφετέρου, ότι η εποπτεία  και ο έλεγχος των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησής του δεν αποτελούσαν επαρκή δικλείδα ασφαλείας για την αξιοπιστία τους, ούτως ώστε να γίνει δεκτό ότι τα εν λόγω φύλλα καταγραφής συνιστούσαν αποδεικτικά στοιχεία.
Επομένως, στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο, προκειμένου να απορρίψει τη μισθολογική δαπάνη του Ε. Μ., στηρίχθηκε και σε άλλα πραγματικά στοιχεία πέραν εκείνων που αφορούσαν το κατά πόσον υφίστατο άσκηση παράλληλων δραστηριοτήτων εκ μέρους του Ε. Μ., το τελευταίο αυτό επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί ως αλυσιτελές.
Με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το οποίο πρέπει να εξεταστεί δεύτερο, το EKETA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, παρέλειψε να εξετάσει και να αξιολογήσει όλα τα αποδεικτικά στοιχεία που αυτό επικαλείτο.
Το ΕΚΕΤΑ υποστηρίζει, αφενός, ότι, με τις σκέψεις 50, 64, 77 έως 79, 87 και 102 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο εσφαλμένως έκρινε ότι η έκθεση ελέγχου της Επιτροπής και τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης αρκούσαν αφ’  εαυτών για την απόρριψη του συνόλου των δαπανών, χωρίς να λάβει υπόψη τα συμπληρωματικά αποδεικτικά στοιχεία τα οποία ο διάδικος αυτός είχε καταθέσει στη δικογραφία. Κατά το ΕΚΕΤΑ, τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία αποδεικνύουν το υποστατό των δηλωθεισών ωρών απασχόλησης του Ε. Μ., σε σχέση με τις οποίες  ζητούσε την απόδοση των δαπανών.
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι, στο πλαίσιο της εξουσίας του εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων, το Γενικό Δικαστήριο δύναται να προβεί σε στάθμιση των αποδεικτικών στοιχείων και να προσδώσει καθοριστική σημασία σε μια κατηγορία εξ αυτών, αλλά να προσδώσει περιορισμένη αποδεικτική αξία ή να μην προσδώσει καμία αποδεικτική αξία σε άλλα αποδεικτικά στοιχεία, τηρώντας τους κανόνες που διέπουν τη διεξαγωγή αποδείξεων και την κατανομή του βάρους αποδείξεως, του τελευταίου αυτού ζητήματος αποτελούντος το αντικείμενο του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως.
Εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο εξέτασε το σύνολο των αποδεικτικών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων, στις σκέψεις 77 έως 80 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όλων των συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων που το αναιρεσείον είχε προσκομίσει. Το Γενικό Δικαστήριο είχε την εξουσία να προσδώσει καθοριστική αξία στην έκθεση ελέγχου καθώς και στην έλλειψη αξιοπιστίας των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης και να μην προσδώσει καμία αποδεικτική αξία στα συμπληρωματικά αυτά στοιχεία.
Επομένως, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτο και εν μέρει αβάσιμο.
Στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το EKETA προβάλλει πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά την κατανομή του βάρους αποδείξεως, στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, καθόσον έκρινε ότι απλή εικασία περί κινδύνου τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης να μην αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα αρκούσε για την αντιστροφή του βάρους αποδείξεως εις βάρος του δικαιούχου της συμβάσεως.
Συναφώς, διαπιστώνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο ορθώς προσδιόρισε την κρίσιμη νομολογία παραπέμποντας στη σκέψη 106 της αποφάσεως της 20ής Ιουλίου 2017, ADR Center κατά Επιτροπής (T‑644/14, EU:T:2017:533).
Πράγματι, η ύπαρξη συγκεκριμένων στοιχείων ενδεικτικών περί της υπάρξεως κινδύνου να μην πληρούνται οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των δαπανών αρκεί προκειμένου να φέρει το βάρος αποδείξεως ο δικαιούχος της συμβάσεως.
Το γεγονός που προέβαλε το ΕΚΕΤΑ ότι, στην περίπτωση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση της 20ής Ιουλίου 2017, ADR Center κατά Επιτροπής (T‑644/14, EU:T:2017:533), ο δικαιούχος δεν είχε υποβάλει κανένα αποδεικτικό στοιχείο προκειμένου να δικαιολογήσει την επιλεξιμότητα των δαπανών δεν ασκεί επιρροή.
Ασφαλώς, το ΕΚΕΤΑ υποστηρίζει ότι προσκόμισε τέτοια αποδεικτικά στοιχεία. Εντούτοις, αν τα στοιχεία αυτά είχαν αποδεικτική αξία, θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα να μετατεθεί το βάρος αποδείξεως στην Επιτροπή, όπως αναφέρεται στη σκέψη 49 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως. Ωστόσο, τούτο δεν συνέβη εν προκειμένω.
Συγκεκριμένα, ορθώς το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τη σκέψη 48 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι οι δαπάνες που επικαλέστηκε το ΕΚΕΤΑ μπορούν να του αποδοθούν μόνον υπό την προϋπόθεση, αφενός, ότι το ΕΚΕΤΑ αποδεικνύει το υποστατό τους με την υποβολή αξιόπιστων πληροφοριών και, αφετέρου, ότι αποδεικνύει ότι οι δαπάνες αυτές πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται για τη χορήγηση της οικείας συνδρομής. Με τις σκέψεις 50 και 51 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, όμως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η Επιτροπή μπορούσε, βάσει της εκθέσεως ελέγχου την οποία είχε στη διάθεσή της, να θεωρήσει ότι ο δηλωθείς από το EΚΕΤΑ χρόνος εργασίας των συγκεκριμένων ερευνητών δεν ήταν αξιόπιστος, με συνέπεια ότι το ΕΚΕΤΑ εξακολουθούσε να φέρει το βάρος αποδείξεως του υποστατού των δαπανών που επικαλούνταν και ότι, ως εκ τούτου, όπως υπογράμμισε το Γενικό Δικαστήριο στη σκέψη 53 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, στο ΕΚΕΤΑ εναπόκειτο να αποδείξει, με λυσιτελή στοιχεία, ότι οι προϋποθέσεις επιλεξιμότητας των εν λόγω δαπανών είχαν τηρηθεί.
Στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το αναιρεσείον δεν είχε προσκομίσει αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τις δαπάνες τις οποίες είχε επικαλεσθεί, δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
Επομένως, το τρίτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Με το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως, το αναιρεσείον προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο τόσο έλλειψη αιτιολογίας όσο και αντιφάσεις στο σκεπτικό της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Όσον αφορά τις αιτιάσεις που αντλούνται από έλλειψη αιτιολογίας, το ΕΚΕΤΑ επικρίνει, πρώτον, το γεγονός ότι η σκέψη 65 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως παραπέμπει σε νομολογία μη σχετική εν προκειμένω.
Δεύτερον, το ΕΚΕΤΑ θεωρεί ότι δεν είναι δυνατό να καταστεί αντιληπτό ποια είναι η εύλογη και αξιόπιστη μέθοδος στην οποία αναφέρεται το Γενικό Δικαστήριο με τη σκέψη 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Τρίτον, το ΕΚΕΤΑ φρονεί ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν αιτιολόγησε, με τη σκέψη 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, γιατί η αντιστοίχιση μεταξύ των αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε το ΕΚΕΤΑ και των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης ήταν αβέβαιη και δυσχερής.
Τέταρτον, το ΕΚΕΤΑ υποστηρίζει ότι η σκέψη 88 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως παραγνωρίζει το αντικείμενο της διαφοράς, που αφορά έναν μόνο ερευνητή, και δεν επιτρέπει να γίνουν αντιληπτοί οι λόγοι για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι τα κρίσιμα αποδεικτικά μέσα που προσκόμισε δεν αρκούν για να κλονίσουν τη διαπίστωση των ελεγκτών.
Πέμπτον, το ΕΚΕΤΑ υποστηρίζει ότι, με τις σκέψεις 56 έως 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο αιτιολόγησε ανεπαρκώς γιατί απέρριψε την αιτίαση περί ελλείψεως αμεροληψίας του ελέγχου.
Όσον αφορά τις αιτιάσεις που στηρίζονται σε αντιφατική αιτιολογία, το EKETA υποστηρίζει, αφενός, ότι το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορούσε, χωρίς να υποπέσει σε αντιφάσεις, να επισημαίνει, με τη σκέψη 71 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ότι καμία διάταξη των γενικών όρων δεν αναφερόταν  στην άσκηση παράλληλων δραστηριοτήτων, αλλά να καταλήγει, με τη σκέψη 88 της αποφάσεως αυτής, στο συμπέρασμα ότι, λαμβανομένων υπόψη των παράλληλων δραστηριοτήτων των ερευνητών, αυτοί δεν ήταν ευλόγως δυνατό να απασχολήθηκαν στο έργο Actibio τις ώρες που δήλωσαν στα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησής τους, επισημαίνοντας συγχρόνως, με τη σκέψη 103 της ίδιας αυτής αποφάσεως, ότι ο Ε. Μ. είχε παύσει, το 2001, να εργάζεται για την εταιρία I και ότι, κατά τα έτη 2009 και 2010, δεν είχε πλέον καμία άλλη εργασιακή δέσμευση εκτός αυτής προς το  ΕΚΕΤΑ.
Αφετέρου, το ΕΚΕΤΑ φρονεί ότι οι σκέψεις 49 και 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως ενέχουν επίσης αντιφατική αιτιολογία η οποία δεν του παρέχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί τους λόγους της αντιστροφής του βάρους αποδείξεως στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση.
Κατά πάγια νομολογία, από την αιτιολογία αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου πρέπει να προκύπτει με σαφήνεια και χωρίς αμφισημία η συλλογιστική του Γενικού Δικαστηρίου, ώστε να παρέχεται η δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους της αποφάσεώς του και στο Δικαστήριο να ασκήσει τον δικαστικό έλεγχό του. Το ζήτημα αν η αιτιολογία αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου είναι αντιφατική ή ανεπαρκής αποτελεί νομικό ζήτημα το οποίο μπορεί να προβληθεί κατ’ αναίρεση (απόφαση της 11ης Iουνίου 2020, China Construction Bank κατά EUIPO,  C‑115/19 P, EU:C:2020:469, σκέψη 67 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία). Εντούτοις, η υποχρέωση αιτιολογήσεως δεν επιβάλλει στο Γενικό Δικαστήριο τη δέσμευση να παραθέτει αιτιολογία ακολουθούσα αναλυτικά έναν προς έναν όλους τους λόγους που προβάλλουν οι διάδικοι. Επομένως, η αιτιολογία μπορεί να συνάγεται εμμέσως, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή παρέχει τη δυνατότητα στους μεν ενδιαφερομένους να γνωρίζουν τους λόγους για τους οποίους το Γενικό Δικαστήριο δεν έκανε δεκτά τα επιχειρήματά τους, στο δε Δικαστήριο να διαθέτει επαρκή στοιχεία  ώστε να ασκήσει τον έλεγχό του (απόφαση της 18ης Ιουνίου 2020, Dovgan κατά EUIPO, C‑142/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2020:487, σκέψη 63).
Πρέπει ακόμη να προστεθεί ότι η υποχρέωση αιτιολογήσεως που προβλέπει το άρθρο 296 ΣΛΕΕ αποτελεί ουσιώδη τύπο ο οποίος πρέπει να διακρίνεται από το ζήτημα του βασίμου της αιτιολογίας, δεδομένου ότι αυτό αφορά την ουσιαστική νομιμότητα της επίδικης πράξεως. Συγκεκριμένα, η αιτιολογία μιας αποφάσεως συνίσταται στη ρητή παράθεση του σκεπτικού στο οποίο στηρίζεται η απόφαση αυτή. Εάν το σκεπτικό εμπεριέχει σφάλματα, αυτά πλήττουν την ουσιαστική νομιμότητα της αποφάσεως, αλλά όχι την αιτιολογία της αποφάσεως, η οποία μπορεί να είναι επαρκής έστω και αν παραθέτει εσφαλμένο σκεπτικό. Συνεπώς, οι αιτιάσεις και τα επιχειρήματα που σκοπούν στην αμφισβήτηση του βασίμου πράξεως είναι αλυσιτελή στο πλαίσιο λόγου αντλούμενου από έλλειψη αιτιολογίας ή από ανεπαρκή αιτιολογία (απόφαση της 18ης Ιουνίου 2015, Ipatau κατά Συμβουλίου,  C‑535/14 P, EU:C:2015:407, σκέψη 37).
Ως εκ τούτου, η αιτίαση που βάλλει κατά της προβαλλόμενης ελλείψεως αιτιολογίας της σκέψεως  65 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να απορριφθεί, στο μέτρο που η αιτίαση αυτή σκοπεί αποκλειστικά στην αμφισβήτηση της λυσιτέλειας της νομολογίας της οποίας επίκληση γίνεται στην εν λόγω σκέψη.
Eν συνεχεία, όσον αφορά τη σκέψη 77 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο διαπίστωσε, με την εν λόγω σκέψη, ότι τα συμπληρωματικά αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε το  ΕΚΕΤΑ δεν καθιστούν δυνατό τον άμεσο συσχετισμό με τις δηλωθείσες από τους συγκεκριμένους ερευνητές ώρες σύμφωνα με μια εύλογη και αξιόπιστη μέθοδο.
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το αναιρεσείον, το Γενικό Δικαστήριο διευκρίνισε, στην ίδια σκέψη, τον λόγο για τον οποίο δεν ήταν δυνατός ένας τέτοιος άμεσος συσχετισμός σύμφωνα με μια εύλογη και αξιόπιστη μέθοδο, υπογραμμίζοντας ότι τα έγγραφα αυτά απαιτούσαν μια αξιολόγηση όχι μόνον επίπονη αλλά και χρονοβόρα, προκειμένου να γίνει αντιστοίχισή τους με τις ώρες εργασίας, και ότι το ίδιο το αναιρεσείον δεν είχε παράσχει καμία ένδειξη ως προς τον χρόνο απασχόλησης τον οποίο αντικατόπτριζε καθένα από τα εν λόγω έγγραφα ή ως προς τη μέθοδο που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί, προκειμένου να προσδιορισθεί με τρόπο αξιόπιστο βάσει των εν λόγω εγγράφων ο χρόνος απασχόλησης που αφιερώθηκε στο έργο Actibio από κάθε συγκεκριμένο ερευνητή.
Όσον αφορά, εξάλλου, την προβαλλόμενη έλλειψη αιτιολογίας της σκέψεως 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνεται ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το  ΕΚΕΤΑ, το Γενικό Δικαστήριο σαφώς εξέθεσε, στην εν λόγω σκέψη, τον λόγο για τον οποίο η αντιστοίχιση μεταξύ των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης και των συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε ο διάδικος αυτός ήταν αβέβαιη και δυσχερής, υπογραμμίζοντας ότι στα εν λόγω φύλλα καταγραφής δεν αναγράφονταν τα πακέτα εργασίας στα οποία οι συγκεκριμένοι ερευνητές είχαν απασχοληθεί σε δεδομένη χρονική στιγμή, γεγονός το οποίο δεν καθιστούσε δυνατό να εξακριβωθεί αν οι δαπάνες που δήλωσε ο διάδικος αυτός ήταν πραγματικές, ενώ καθιστούσε δυσχερέστερο τον συσχετισμό μεταξύ της εργασίας που πραγματοποιήθηκε και των εν λόγω φύλλων καταγραφής.
Περαιτέρω επισημαίνεται ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε το  ΕΚΕΤΑ ότι το Γενικό Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη εκτίμηση, με τις σκέψεις 77 και 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, των συμπληρωματικών αποδεικτικών στοιχείων που προσκόμισε ο διάδικος αυτός είναι αλυσιτελή στο πλαίσιο του υπό κρίση σκέλους, για τον λόγο που εκτίθεται στη σκέψη 79 της παρούσας αποφάσεως.
Όσον αφορά τη φερόμενη έλλειψη αιτιολογίας της σκέψεως 88 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, αρκεί η διαπίστωση ότι η σκέψη αυτή συνιστά το συμπέρασμα της συλλογιστικής του Γενικού Δικαστηρίου και ότι παραπέμπει ρητώς στις διευκρινίσεις που προηγούνται, μεταξύ άλλων στις σκέψεις 77 και 78 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, προκειμένου να απορριφθούν τα επιχειρήματα του  ΕΚΕΤΑ με τα οποία αμφισβητείται η διαπίστωση ότι οι συγκεκριμένοι ερευνητές δεν ήταν εύλογο να απασχολήθηκαν στο έργο Actibio τις ώρες που δήλωσαν στα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησής τους. Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε ρητώς στις διαπιστώσεις που περιλαμβάνονται στις σκέψεις που προηγούνται της ως άνω σκέψεως 88, προκειμένου να αιτιολογήσει γιατί, κατά την άποψή του, έπρεπε να καταλήξει στο ανωτέρω συμπέρασμα. Εξάλλου, ούτε το γεγονός ότι το Γενικό Δικαστήριο υιοθέτησε συναφώς τη συλλογιστική της Επιτροπής, ακόμη και αν θεωρηθεί αποδειχθέν, είναι ικανό να οδηγήσει σε διαπίστωση παραβάσεως της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως που υπέχει το Γενικό Δικαστήριο.
Η ίδια εκτίμηση επιβάλλεται όσον αφορά τις σκέψεις 56 έως 58 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως.
Πράγματι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει το EKETA, το Γενικό Δικαστήριο αιτιολόγησε επαρκώς κατά νόμο, με τη σκέψη 57 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, γιατί η δήλωση του υπεύθυνου για τη διεξαγωγή του ελέγχου υπαλλήλου, περί της οποίας γίνεται λόγος στη σκέψη 56 της αποφάσεως αυτής, ακόμη και αν θεωρείτο αποδειχθείσα, δεν μπορούσε να οδηγήσει, κατά την άποψή του, στη διαπίστωση παραβιάσεως της αρχής της αντικειμενικότητας και της αμεροληψίας του ελέγχου, επικαλούμενο τον συλλογικό και αντικειμενικό χαρακτήρα της εργασίας των ελεγκτών, καθώς και την απουσία στοιχείων ικανών να αποδείξουν ότι ο συγκεκριμένος υπάλληλος ήταν σε θέση να ασκήσει αποφασιστική επιρροή επί των εκτιμήσεων του συνόλου των ελεγκτών και της Επιτροπής.
Κατά τα λοιπά, στο μέτρο που το αναιρεσείον επικρίνει την εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου, θεωρώντας ότι υφίσταται πρόδηλη παραβίαση των αρχών της αμεροληψίας και της αντικειμενικότητας, πρέπει να υπομνησθεί ότι το επιχείρημα αυτό άπτεται της εκτιμήσεως της ορθότητας της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως και όχι της αιτιολογίας της και, επομένως, δεν ασκεί επιρροή στο πλαίσιο του υπό κρίση σκέλους.
Όσον αφορά, τέλος, την παραγνώριση του αντικειμένου της διαφοράς στην οποία προβάλλεται ότι προέβη η σκέψη 88 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνεται ότι, πέραν του γεγονότος ότι το Γενικό Δικαστήριο, με τις σκέψεις 99 έως 111 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, ανέλυσε την ειδική κατάσταση του Ε. Μ., το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε μόνον επί των δαπανών που αφορούσαν τον συγκεκριμένο ερευνητή και ότι, ως εκ τούτου, δεν διεύρυνε το αντικείμενο της διαφοράς.
Όσον αφορά την προβαλλόμενη από το  ΕΚΕΤΑ αντίφαση μεταξύ των σκέψεων 88 και 71 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, διαπιστώνεται ότι αυτή απορρέει από εσφαλμένη ερμηνεία των εν λόγω σκέψεων.
Πράγματι, το γεγονός ότι οι γενικοί όροι της συμβάσεως Actibio δεν αναφέρονται στην άσκηση παράλληλων δραστηριοτήτων των ερευνητών ουδόλως αποκλείει τη δυνατότητα των ελεγκτών, υπό συγκεκριμένες περιστάσεις, να διαπιστώσουν ότι, λόγω της παράλληλης δραστηριότητας των ερευνητών αυτών, οι τελευταίοι δεν ήταν εύλογο να απασχολήθηκαν στο έργο Actibio κατά τις ώρες που δήλωσαν στα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησής τους.
Όσον αφορά την προβαλλόμενη αντιφατική αιτιολογία των σκέψεων 88 και 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επισημαίνεται ότι, μολονότι είναι αληθές ότι, με τη σκέψη 103 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ο Ε. Μ. είχε παύσει, από το 2001, να εργάζεται για την εταιρία I και ότι, κατά τα έτη 2009 και 2010, δεν είχε πλέον καμία άλλη εργασιακή δέσμευση εκτός αυτής προς το  ΕΚΕΤΑ, εντούτοις γεγονός παραμένει ότι, με τις σκέψεις 104 έως 110 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι οι δαπάνες που αφορούσαν τον συγκεκριμένο ερευνητή ήταν μη επιλέξιμες λόγω της έλλειψης σύνεσης που αυτός επέδειξε  σε μια μη δηλωθείσα κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων, καθώς και λόγω της ελλείψεως αξιοπιστίας των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης, με αποτέλεσμα το επιχείρημα αυτό να καθίσταται, επομένως, αλυσιτελές.
Τέλος, όσον αφορά την προβαλλόμενη αντιφατική αιτιολογία των σκέψεων 49 και 50 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο, όπως ήδη αναφέρθηκε στις σκέψεις 64 έως 68 της παρούσας αποφάσεως, επισήμανε, χωρίς να υποπέσει σε αντιφάσεις, ότι τα στοιχεία της εκθέσεως ελέγχου περιείχαν επαρκείς ενδείξεις ώστε να θεωρηθεί ότι τα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης δεν ήταν αξιόπιστα και ότι, ως εκ τούτου, εναπόκειτο στο αναιρεσείον να αποδείξει το υποστατό των ωρών αυτών.
Κατά συνέπεια, το τέταρτο σκέλος του πρώτου λόγου αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμο.
Επομένως, ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.

Επί του δευτέρου λόγου αναιρέσεως
Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, το EKETA προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με τις σκέψεις 91, 104, 105, 107 και 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο στο μέτρο που, σύμφωνα με τις επιταγές τόσο του  άρθρου 52, παράγραφος 2, του κανονισμού 1605/2002 όσο και του  άρθρου 94 του ίδιου κανονισμού, για τη στοιχειοθέτηση κατάστασης συγκρούσεως συμφερόντων απαιτείται η σύγκρουση αυτή να είναι πραγματική και όχι υποθετική. Το  ΕΚΕΤΑ φρονεί ότι από τον ως άνω ορισμό συνάγεται  ότι δεν αρκεί η σύγκρουση αυτή να είναι ενδεχόμενη, αλλά ότι πρέπει να υπονομεύει πράγματι την ορθή εκτέλεση της συμβάσεως.
Το EKETA επικαλείται επίσης, παραπέμποντας στη σκέψη 91 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το σημείο II.3, παράγραφος 2, στοιχείο n, των γενικών όρων της συμβάσεως Actibio, το οποίο αναφέρει μόνον τον κίνδυνο συγκρούσεως συμφερόντων και εκτιμά ότι ο κίνδυνος αυτός πρέπει να είναι πράγματι διαπιστωμένος κατόπιν συγκεκριμένης αξιολογήσεως.
Επιπλέον, το  ΕΚΕΤΑ υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τις σκέψεις 105 έως 107 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η κατάσταση συγκρούσεως συμφερόντων μεταξύ του Ε. Μ. και της πρώην συζύγου του, της Ε. Π., δεν μπορεί εν πάση περιπτώσει να στοιχειοθετηθεί, στο μέτρο που το  ΕΚΕΤΑ δεν ζήτησε, στο πλαίσιο της υπό κρίση διαφοράς, επιχορήγηση όσον αφορά το τελευταίο αυτό πρόσωπο και ότι οι σκέψεις αυτές στερούνται παντελώς αιτιολογίας.
Τέλος, το  ΕΚΕΤΑ επισημαίνει ότι, με τη σκέψη 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε ερμηνευτικό σφάλμα, στο μέτρο που είναι αδύνατο να διαπιστωθεί η ύπαρξη σχέσεως μεταξύ του Ε. Μ. και της Μ. Π., η οποία ουδεμία σχέση είχε με το έργο Actibio.
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη του λόγου αυτού.
Όσον αφορά την προβαλλόμενη παράβαση του άρθρου 52, παράγραφος 2, και του άρθρου 94 του κανονισμού 1605/2002, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, σε κανένα στάδιο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, το αναιρεσείον δεν επικαλέστηκε τις διατάξεις αυτές. Όσον αφορά την ύπαρξη κατάστασης συγκρούσεως συμφερόντων, το Γενικό Δικαστήριο στήριξε την ανάλυσή του στο σημείο II.3, παράγραφος 2, στοιχείο l, των γενικών όρων της συμβάσεως Actibio.
Κατά συνέπεια, η επίκληση των ανωτέρω διατάξεων από το αναιρεσείον πρέπει να θεωρηθεί ως νέος ισχυρισμός, ο οποίος διευρύνει το αντικείμενο της διαφοράς και ο οποίος, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να προβληθεί για πρώτη φορά στο στάδιο της αναιρέσεως (απόφαση της 18ης Νοεμβρίου 2010, ArchiMEDES κατά Επιτροπής, C‑317/09 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2010:700, σκέψη 90 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).
Όσον αφορά την εφαρμογή του σημείου II.3, παράγραφος 2, στοιχείο n, των γενικών όρων της συμβάσεως Actibio, διαπιστώνεται ότι πρόκειται περί συμβατικής ρήτρας της οποίας η ερμηνεία από το Γενικό Δικαστήριο δεν μπορεί, σύμφωνα με τη νομολογία που παρατίθεται στη σκέψη 40 της παρούσας αποφάσεως, να ελεγχθεί αναιρετικώς, πλην της περιπτώσεως παραμορφώσεως της ρήτρας αυτής από το Γενικό Δικαστήριο. Εν προκειμένω, το αναιρεσείον δεν επικαλέστηκε τέτοια παραμόρφωση.
Όσον αφορά, εξάλλου, τη φερόμενη έλλειψη αιτιολογίας των σκέψεων 105 και 107 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως,  υπογραμμίζεται ότι το γεγονός και μόνον ότι το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη την κατάσταση ενός ερευνητή του οποίου η μισθολογική δαπάνη απορρίφθηκε από την Επιτροπή ως μη επιλέξιμη, χωρίς το  ΕΚΕΤΑ να έχει βάλει κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, δεν είναι δυνατό να συνιστά παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως, όπως αυτή ορίζεται στη σκέψη 78 της παρούσας αποφάσεως. Όπως υποστηρίζει το Γενικό Δικαστήριο, με τη σκέψη 107 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, η εκτίμησή του σχετικά με την ύπαρξη κινδύνου συγκρούσεως συμφερόντων δεν μπορεί να εξαρτάται από το αν το αναιρεσείον αμφισβήτησε, με την αγωγή του, τον μη επιλέξιμο χαρακτήρα και την απόρριψη των μισθολογικών δαπανών όλων των προσώπων που ενδέχεται να εμπλέκονται σε αυτή τη σύγκρουση συμφερόντων ή αμφισβήτησε αποκλειστικώς την απόρριψη των δαπανών ενός και μόνον των εμπλεκομένων, με κίνδυνο άλλως να κατακερματισθεί η εικόνα της κατάστασης που προέκυψε κατά τον έλεγχο. Ενεργώντας δε κατ’  αυτόν τον τρόπο, το Γενικό Δικαστήριο ουδόλως διεύρυνε το αντικείμενο της διαφοράς που υποβλήθηκε στην κρίση του.
Τέλος, όσον αφορά την επίκριση που διατυπώνεται κατά της σκέψεως 109 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το επιχείρημα αυτό είναι αλυσιτελές, στο μέτρο που το Γενικό Δικαστήριο δεν αναφέρθηκε στην Μ. Π. για να αποδείξει την ύπαρξη συγκρούσεως συμφερόντων, αλλά για να καταδείξει ότι η υπογραφή από αυτήν των φύλλων καταγραφής του χρόνου απασχόλησης του Ε. Μ. δεν συνιστούσε εγγύηση της αξιοπιστίας τους.
Κατόπιν των ανωτέρω, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.

Επί του τρίτου λόγου αναιρέσεως
Με τον τρίτο λόγο αναιρέσεως, το EKETA υποστηρίζει, κατ’  ουσίαν, ότι το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας, με τη σκέψη 113 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το σύνολο των δαπανών του Ε. Μ.,  παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας.
Με το υπόμνημά του απαντήσεως, το EKETA υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο, συγχέοντας, στη σκέψη 43 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, την αρχή της αναλογικότητας, η οποία έχει συνταγματική ισχύ, και την καλόπιστη εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων, υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
Η Επιτροπή ζητεί την απόρριψη αυτού του λόγου αναιρέσεως ως απαράδεκτου.
Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή, ο λόγος αναιρέσεως που παρατίθεται στη σκέψη 107 της παρούσας αποφάσεως δεν αποτελεί απλή επανάληψη ισχυρισμού  προβληθέντος σε πρώτο βαθμό ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Πράγματι, αρκεί η διαπίστωση ότι ο λόγος αυτός αναφέρει επακριβώς τα επικρινόμενα στοιχεία της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως καθώς και τα νομικά επιχειρήματα που στηρίζουν κατά τρόπο συγκεκριμένο το αίτημα αναιρέσεως της αποφάσεως αυτής. Επιπλέον, ο υπό κρίση λόγος αναιρέσεως αφορά νομικό ζήτημα, στο μέτρο που το αναιρεσείον εκτιμά ότι το Γενικό Δικαστήριο παραβίασε την αρχή της αναλογικότητας, καθόσον απέρριψε, με τις σκέψεις 112 έως 115 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, τις δαπάνες ως μη επιλέξιμες, λόγω ουσιωδών παραβάσεων εκ μέρους του αναιρεσείοντος των συμβατικών του υποχρεώσεων, καίτοι οι επίμαχες εργασίες είχαν εκτελεστεί ορθώς.
Επομένως, οι ενστάσεις απαραδέκτου που προέβαλε η Επιτροπή πρέπει να απορριφθούν.
Αντιθέτως, στο μέτρο που το επιχείρημα του  ΕΚΕΤΑ, το οποίο συνοψίζεται στη σκέψη 108 της παρούσας αποφάσεως, διατυπώθηκε για πρώτη φορά με το υπόμνημά του απαντήσεως, δεν στηρίζεται σε στοιχεία που ανέκυψαν μετά την άσκηση της αγωγής και δεν αποτελεί ανάπτυξη ισχυρισμού προβληθέντος με το δικόγραφο της αγωγής, πρέπει να θεωρηθεί, λόγω του εκπρόθεσμου χαρακτήρα του, απαράδεκτο, σύμφωνα με το άρθρο 127, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου.
Επί της ουσίας υπογραμμίζεται ότι, με τις σκέψεις 113 και 114 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε ως μη επιλέξιμες τις δαπάνες τις οποίες επικαλέστηκε το αναιρεσείον κατ’ ουσίαν για τον λόγο, μεταξύ άλλων, ότι δεν δικαιολογούνταν από αξιόπιστα φύλλα καταγραφής του χρόνου απασχόλησης, με συνέπεια να είναι δικαιολογημένη η απόρριψη των δαπανών αυτών, στο μέτρο που, όπως αναφέρεται στη σκέψη 114 της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως, «η ορθή εκτέλεση των έργων δεν αρκεί προκειμένου ο αντισυμβαλλόμενος να αποκτήσει οριστικό δικαίωμα για την καταβολή της χρηματοδοτικής συνδρομής της Ένωσης, εάν δεν έχουν τηρηθεί δεόντως οι προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η χορήγηση της χρηματοδοτικής συνδρομής».
Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, στο πλαίσιο συμβάσεως επιδοτήσεως, οσάκις οι δαπάνες δεν είναι επιλέξιμες στο πλαίσιο της εν λόγω συμβάσεως διότι κρίθηκαν μη επαληθεύσιμες ή στηριζόμενες σε αναξιόπιστα στοιχεία, η τήρηση της αρχής της χρηστής δημοσιονομικής διαχειρίσεως υποχρεώνει την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 317 ΣΛΕΕ, να προβεί σε ανάκτηση της επιδοτήσεως μέχρι του ύψους των μη δικαιολογούμενων ποσών, στο μέτρο που το θεσμικό αυτό όργανο επιτρέπεται να καταβάλει από τον προϋπολογισμό της Ένωσης μόνον ποσά δεόντως αιτιολογημένα, ανεξαρτήτως του αν το έργο που αφορά η σύμβαση επιδοτήσεως ολοκληρώθηκε ή μη από τον δικαιούχο (πρβλ. απόφαση της 28ης Φεβρουαρίου 2019, Alfamicro κατά Επιτροπής, C‑14/18 P, EU:C:2019:159, σκέψεις 65 έως 68).
Κατά συνέπεια, το Γενικό Δικαστήριο, απορρίπτοντας τις μη δικαιολογημένες δαπάνες, συμμορφώθηκε απόλυτα με τους κανόνες του άρθρου 317 ΣΛΕΕ, χωρίς να μπορεί να προβληθεί παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας.
Επομένως, ο τρίτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει απαράδεκτος και εν μέρει αβάσιμος.
Κατόπιν του συνόλου των προεκτεθέντων, η αίτηση αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της ως εν μέρει απαράδεκτη και εν μέρει αβάσιμη.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας, που εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184, παράγραφος 1, του εν λόγω Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου.
Δεδομένου ότι το  ΕΚΕΤΑ ηττήθηκε, πρέπει να καταδικασθεί στα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το σχετικό αίτημα της Επιτροπής.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (δέκατο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει το Εθνικό Κέντρο Έρευνας και Τεχνολογικής Ανάπτυξης (ΕΚΕΤΑ) στα δικαστικά έξοδα.
Juhász
Λυκούργος
Jarukaitis
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 22 Οκτωβρίου 2020.
Ο Γραμματέας

Ο προεδρεύων του δεκάτου τμήματος
A. Calot Escobar

E. Juhász
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.