CELEX: 62015CJ0210
Odwołanie
EFRG i EFRROW
Wydatki wyłączone z finansowania przez Unię
Rozporządzenia (WE) nr 1257/1999 i nr 1698/2005.
Wcześniejsze emerytury rolników
Ostateczne zaprzestanie prowadzenia komercyjnej działalności rolniczej

Rzeczpospolita Polska wnosi w odwołaniu o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 25 lutego 2015 r., Polska/Komisja
(T‑257/13, EU:T:2015:111, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), którym Sąd oddalił skargę tego państwa członkowskiego o stwierdzenie
nieważności decyzji wykonawczej Komisji 2013/123/UE z dnia 26 lutego 2013 r. wyłączającej z finansowania Unii Europejskiej
niektóre wydatki poniesione przez państwa członkowskie z tytułu Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji
Rolnej (EFOGR), Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów
Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. 2013, L 67, s. 20) (zwanej dalej „sporną decyzją”) w części dotyczącej wdrożonego przez Rzeczpospolitą
Polską działania „Renty strukturalne”. Wnosi ona ponadto o stwierdzenie nieważności tej decyzji w zakresie, w jakim wyłączone
w niej zostają z finansowania Unii kwoty 28 763 238,60 EUR i 5 688 440,96 EUR.

Ramy prawne
Motyw 23 rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego
Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz.U. 1999, L 160,
s. 80 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 25, s. 391) brzmi następująco:
„Uwzględniając doświadczenie nabyte przy wykonywaniu rozporządzenia (EWG) nr 2079/92, powinno się zachęcać do wcześniejszego
przechodzenia na emeryturę w rolnictwie w celu poprawy wydajności gospodarstw rolnych”.
Dla okresu programowania 2004–2006 art. 10 ust. 1 rozporządzenia nr 1257/1999 przewiduje:
„Wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w gospodarce rolnej przyczynia się do realizacji następujących celów:
–        zapewnienia dochodu starszym rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie gospodarowania,
–        zachęcenia do zastępowania takich starszych rolników przez rolników, którzy mogą poprawić, w miarę potrzeb, rentowność pozostawionych
im gospodarstw rolnych,
–        wydzielenia użytków rolnych dla produkcji nierolniczej, tam gdzie gospodarka rolna przy zachowaniu rentowności nie jest możliwa”.
Artykuł 11 ust. 1 rozporządzenia nr 1257/1999 stanowi:
„Osoba przekazująca gospodarstwo:
–        zaprzestaje całkowicie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej; może ona jednak kontynuować niekomercyjną gospodarkę rolną
i utrzymać użytkowanie budynków,
–        ma nie mniej niż 55 lat, ale nie osiągnęła jeszcze normalnego wieku emerytalnego w momencie przekazywania gospodarstwa, oraz
–        prowadziła gospodarstwo rolne przez 10 lat poprzedzających przekazanie gospodarstwa”.
Motyw 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez
Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. 2005, L 277, s. 1) ma następujące brzmienie:
„Celem wcześniejszych emerytur w rolnictwie powinna być znacząca zmiana strukturalna przekazywanych gospodarstw poprzez środek
na rzecz wsparcia młodych rolników w podjęciu działalności zgodnie z wymogami tego środka lub poprzez przekazanie gospodarstwa
w celu zwiększenia jego wielkości, również przy uwzględnieniu doświadczenia zdobytego podczas wdrażania wcześniejszych systemów
wspólnotowych w tej dziedzinie”.
W odniesieniu do okresu programowania 2007–2013 art. 20 rozporządzenia nr 1698/2005, zatytułowany „Środki”, stanowi:
„Wsparcie ukierunkowane na konkurencyjność sektora rolnego i leśnego dotyczy:
a)      środków, których celem jest upowszechnianie wiedzy i poprawa potencjału ludzkiego poprzez:
[…]
iii)      wcześniejsze emerytury rolników […]”.
Artykuł 23 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 1698/2005 przewiduje:
„1.      Wsparcia, o którym mowa w art. 20 lit. a) ppkt iii), udziela się:
a)      rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie działalności rolniczej w celu przekazania gospodarstwa innym rolnikom;
[…]
2.      Przekazujący gospodarstwo:
a)      ma nie mniej niż 55 lat, ale nie jest jeszcze w normalnym wieku emerytalnym w momencie przekazania lub ma nie więcej niż 10
lat mniej niż wymagane dla normalnego wieku emerytalnego w danym państwie członkowskim w momencie przekazania;
b)      zaprzestaje ostatecznie wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej;
c)      prowadził działalność rolniczą przez 10 lat poprzedzających przekazanie”.

Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu i treść spornej decyzji zostały przedstawione w pkt 1–23 zaskarżonego wyroku. Dla celów niniejszego
postępowania można je streścić następująco.
W wyniku kontroli wydatków dokonanych w Polsce na środki rozwoju obszarów wiejskich w ramach EFOGR oraz EFRROW Komisja Europejska
sporną decyzją wyłączyła z finansowania Unii niektóre wydatki zgłoszone tytułem wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę
w rolnictwie w kwotach 28 763 238,60 EUR i 5 688 440,96 EUR.
Zarówno rozporządzenie nr 1257/1999 w odniesieniu do okresu programowania 2004–2006, jak i rozporządzenie nr 1698/2005 w odniesieniu
do okresu programowania 2007–2013 przewidywały wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w rolnictwie pod warunkiem
przedłożenia przez państwa członkowskie Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich (zwanego dalej „PROW”), opisującego w szczególności
środki przewidziane dla ich wdrożenia. PROW 2004–2006 i PROW 2007–2013 przedłożone przez Rzeczpospolitą Polską i zatwierdzone
przez Komisję przewidywały wdrożenie działania „Renty strukturalne”.
W odniesieniu do okresu programowania 2004–2006 Komisja zastosowała wobec Rzeczypospolitej Polskiej korekty finansowe z powodu
trzech uchybień, a mianowicie, po pierwsze, braku kontroli prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej w okresie poprzedzającym
przekazanie gospodarstwa przejmującemu, po drugie, akceptacji zaświadczeń pisemnych od członków rodziny lub bliskich osób
przejmującego gospodarstwo jako dowodu jego stażu pracy, i po trzecie, braku kar w wypadku nieprzestrzegania przez przejmującego
gospodarstwo obowiązku kontynuowania działalności rolniczej przez co najmniej pięć lat. Jako że Komisja uznała, iż chodzi
o uchybienia w kluczowych kontrolach, uchybienia te spowodowały zastosowanie ogólnej korekty ryczałtowej w wysokości 5%.
Co się tyczy okresu programowania 2007–2013, Komisja stwierdziła tylko jedno uchybienie, dotyczące braku kontroli prowadzenia
komercyjnej gospodarki rolnej w okresie poprzedzającym przekazanie gospodarstwa przejmującemu. Komisja przyjęła stawkę korekty
wynoszącą 2%, stwierdzając, że uchybienie to niosło ze sobą mniejsze ryzyko dla EFRROW, ponieważ Rzeczpospolita Polska uznała,
iż komercyjna gospodarka rolna prowadzona jest w gospodarstwie rolnym, jeżeli owo gospodarstwo posiada powierzchnię minimalną
3 ha zamiast powierzchni minimalnej 1 ha wymaganej w okresie programowania 2004–2006.

Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 8 maja 2013 r. Rzeczpospolita Polska wniosła skargę o stwierdzenie nieważności
spornej decyzji.
W uzasadnieniu skargi Rzeczpospolita Polska podniosła cztery zarzuty, z których pierwszy dotyczył naruszenia art. 7 ust. 4
akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) nr 1258/99 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej
(Dz.U. 1999, L 160, s. 103 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 3, t. 25, s. 414) oraz art. 31 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE)
nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (Dz.U. 2005, L 209, s. 1), które to
przepisy przewidują, że Komisja podejmuje decyzję o wyłączeniu wydatków z finansowania unijnego, jeśli stwierdzi, że wydatki
te nie zostały dokonane zgodnie z przepisami Unii, drugi – naruszenia art. 7 ust. 4 akapit czwarty rozporządzenia nr 1258/1999
i art. 31 ust. 2 rozporządzenia nr 1290/2005, a także naruszenia zasady proporcjonalności, trzeci – naruszenia art. 296 TFUE,
a  czwarty – naruszenia zasady pomocniczości.
W ramach badania zarzutu pierwszego Sąd uznał, po pierwsze, w pkt 30–74 zaskarżonego wyroku, że art. 11 ust. 1 tiret pierwsze
rozporządzenia nr 1257/1999 i art. 23 ust. 2 rozporządzenia nr 1698/2005 (zwane dalej „spornymi przepisami”) należy interpretować,
mając na uwadze ich treść i kontekst oraz cele, do których zmierzają uregulowania, których owe przepisy stanowią część, w
ten sposób, że przed przekazaniem gospodarstwa rolnego należało prowadzić komercyjną gospodarkę rolną. W konsekwencji Sąd
stwierdził, że Komisja słusznie uznała, iż wspomniane przepisy wymagały od Rzeczypospolitej Polskiej skontrolowania, czy rolnicy
prowadzili komercyjną gospodarkę rolną w okresie poprzedzającym zaprzestanie prowadzenia tej gospodarki.
Po drugie, Sąd uznał w pkt 75–107 zaskarżonego wyroku, że ze względu na to, iż Rzeczpospolita Polska była zobowiązana zorganizować
skuteczny system kontroli i nadzoru celem zapewnienia, by przejmujący gospodarstwo posiadał odpowiednią wiedzę i umiejętności
zawodowe, Komisja miała podstawy, by uznać, że w odniesieniu do okresu programowania 2004–2006 samo uwzględnienie oświadczeń
osób bliskich przejmującego gospodarstwo dla wykazania posiadania przez niego odpowiedniej wiedzy i umiejętności zawodowych
niosło ryzyko dla EFOGR i EFRROW.
Po trzecie, Sąd stwierdził w pkt 108–118 zaskarżonego wyroku, że Komisja mogła uznać zasadnie, iż dla EFOGR i EFRROW istniało
ryzyko ze względu na to, że w odniesieniu do okresu programowania 2004–2006 nie otrzymała ona wyjaśnień dotyczących kar za
nieprzestrzeganie przez przejmującego gospodarstwo obowiązku prowadzenia działalności rolniczej przez co najmniej pięć lat
i w konsekwencji nie miała wiedzy o czynnikach, które mogłyby odwodzić przejmujących gospodarstwa od zaprzestania działalności
rolniczej.
Następnie Sąd oddalił podniesione w skardze zarzuty od drugiego do czwartego w pkt 119–191 zaskarżonego wyroku, które to punkty
nie są kwestionowane w niniejszym odwołaniu.
W konsekwencji Sąd w pkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku oddalił skargę w całości.

Żądania stron przed Trybunałem
Rzeczpospolita Polska wnosi do Trybunału o:
–        uchylenie w całości zaskarżonego wyroku;
–        stwierdzenie nieważności spornej decyzji i
–        obciążenie Komisji kosztami postępowania w obu instancjach.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–        odrzucenie odwołania jako w części niedopuszczalnego, a w każdym razie oddalenie go jako bezpodstawnego i
–        obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania.

W przedmiocie odwołania
W uzasadnieniu odwołania Rzeczpospolita Polska podnosi jeden zarzut, dotyczący błędu popełnionego przez Sąd przy wykładni
spornych przepisów w zakresie, w jakim uznał on, że prowadzenie komercyjnej gospodarki rolnej przez osobę przekazującą w okresie
poprzedzającym przekazanie gospodarstwa stanowi warunek przyznania renty strukturalnej.

Argumentacja stron
Rzeczpospolita Polska uważa, że rozporządzenia nr 1257/1999 i nr 1698/2005 wymagają prowadzenia gospodarki rolnej przez osobę
przekazującą – niezależnie od tego, czy owa gospodarka ma charakter komercyjny czy niekomercyjny – przez 10 lat poprzedzających
przekazanie gospodarstwa oraz całkowitego zaprzestania prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej przez przekazującego gospodarstwo
po jego przekazaniu. Kwestionuje ona uzasadnienie zawarte w pkt 41–43, 49–52, 54, 55, 57, 59–64, 66, 68, 71–74, 133, 172,
181–183, 192 i 193 zaskarżonego wyroku.
Rzeczpospolita Polska uważa, że Sąd oparł wykładnię spornych przepisów na domniemaniu, gdyż przepisy te nie przewidują obowiązku
prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej przed przekazaniem gospodarstwa.
Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej należy stwierdzić, że sporne przepisy odnoszą się do okresu po przekazaniu gospodarstwa,
w szczególności do możliwości kontynuacji niekomercyjnej gospodarki rolnej, i że nakładają one obowiązki na przekazującego
gospodarstwo w tym okresie, a mianowicie zakaz prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej.
Pojęcie „prowadzenia gospodarstwa rolnego”, o którym mowa w art. 11 ust. 1 tiret trzecie rozporządzenia nr 1257/1999, odnoszące
się do okresu poprzedzającego przekazanie gospodarstwa, jest szersze niż pojęcie prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej
wynikające ze spornych przepisów, a ponadto odpowiada definicji działalności rolniczej zawartej w art. 2 lit. c) rozporządzenia
Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach
wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG)
nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999,
(WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001 (Dz.U. 2003, L 270, s. 1).
Zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej dokonana przez Sąd wykładnia spornych przepisów prowadzi do sprzeczności między warunkami
uzyskania wsparcia określonymi dla okresu programowania 2004–2006 w art. 11 ust. 1 tiret pierwsze i trzecie rozporządzenia
nr 1257/1999 a warunkami określonymi dla okresu programowania 2007–2013 w art. 23 ust. 2 lit. b) i c) rozporządzenia nr 1698/2005.
Ponadto długość okresu poprzedzającego przekazanie gospodarstwa, w którym osoba przekazująca była zobowiązana prowadzić komercyjną
gospodarkę rolną, nie jest sprecyzowana w spornych przepisach, gdyż sama Komisja nie była w stanie wskazać takiego okresu
nawet w przybliżeniu.
Ponadto z zapisów PROW 2004–2006 i PROW 2007–2013 nie wynika, by warunkiem przyznania wsparcia było prowadzenie działalności
rolniczej o charakterze komercyjnym w okresie poprzedzającym przekazanie gospodarstwa.
Co się tyczy wykładni teleologicznej spornych przepisów, Rzeczpospolita Polska uważa, że należy odwołać się do art. 10 rozporządzenia
nr 1257/1999, z którego wynika w szczególności, że wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę ma zapewnić dochód starszym
rolnikom, którzy decydują się na zaprzestanie działalności rolnej, poprzez zachęcenie ich, by zakończyli ostatecznie swoją
działalność wcześniej, niż uczyniliby to w normalnych okolicznościach.
Rzeczpospolita Polska zaznacza szczególnie, że żaden z celów wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę nie jest związany
z jakimkolwiek czynnikiem produkcji odnoszącym się do działalności prowadzonej przed przekazaniem gospodarstwa, w tym z wysokością
produkcji i obrotem, gdyż przepisy realizują przede wszystkim cel wymiany pokoleniowej związany bezpośrednio z osobą rolnika,
nie zaś z kierunkiem i skalą działalności rolniczej prowadzonej przed przekazaniem gospodarstwa. Podkreśla ona również, że
kryteria stosowane przez władze polskie nie prowadzą do przyznania wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę rolnikom
niezawodowym. W tym względzie zaznacza ona, że rolnik prowadzący działalność rolniczą generującą produkcję, która zaspokaja
potrzeby własne rolnika i jego rodziny, nie jest rolnikiem niezawodowym i że sytuacja ta odpowiada uzyskiwaniu dochodu. Przekazanie
takiego gospodarstwa bez uzyskania kompensacji w postaci renty strukturalnej prowadzi do utraty środków do życia oznaczającej
utratę dochodu.
W końcu Rzeczpospolita Polska podkreśla, że przyznanie wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę rolnikowi, który nie
wykorzystywał w celach komercyjnych posiadanego zasobu, w sposób oczywisty przyczynia się do realizacji celów wsparcia polegających
na poprawie rentowności gospodarstw rolnych oraz ich zmianie strukturalnej, w szczególności tych gospodarstw, które produkują
wyłącznie na potrzeby własne rolnika i jego rodziny i najbardziej potrzebują poprawy rentowności i jakości gospodarowania.
Komisja podważa argumentację Rzeczypospolitej Polskiej.

Ocena Trybunału
Na wstępie należy stwierdzić, podobnie jak uczyniła to Komisja, że w odniesieniu do okresu programowania 2004–2006 Rzeczpospolita
Polska kwestionuje tylko jedno z trzech zarzuconych jej uchybień, a mianowicie brak kontroli prowadzenia komercyjnej gospodarki
rolnej w okresie poprzedzającym przekazanie gospodarstwa przejmującemu. Jak podnosi Komisja, i co nie jest kwestionowane,
dwa pozostałe uchybienia dały podstawę do korekty finansowej na tym samym poziomie co korekta dokonana z powodu uchybienia
związanego z brakiem kontroli prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej, to jest 5%. Niemniej zastosowano jedynie korektę
ryczałtową w wysokości 5%, zgodnie z zasadą, że korekty finansowe nie są kumulatywne.
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, jeżeli jeden z punktów uzasadnienia przedstawionego przez Sąd jest
wystarczający do uzasadnienia sentencji wyroku, to wady, którymi może być dotknięty inny punkt uzasadnienia tego wyroku, nie
mają w żadnym razie wpływu na tę sentencję, przez co zarzut odnoszący się do tych wad jest bezskuteczny i powinien zostać
oddalony (zob. w szczególności wyroki: z dnia 29 kwietnia 2004 r., Komisja/CAS Succhi di Frutta, C‑496/99 P, EU:C:2004:236,
pkt 68; z dnia 29 listopada 2012 r., Zjednoczone Królestwo/Komisja, C‑416/11 P, niepublikowany, EU:C:2012:761, pkt 45).
Tym samym nawet gdyby argument Rzeczypospolitej Polskiej został uwzględniony, sentencja zaskarżonego wyroku byłaby zasadna
z innych względów prawnych niż te podniesione w odwołaniu, a które wynikają z pkt 75–118 zaskarżonego wyroku, w oparciu o które
oddalone zostały argumenty skierowane przeciwko dwóm pozostałym uchybieniom stwierdzonym przez Komisję w spornej decyzji,
co powodowałoby utrzymanie korekty ryczałtowej w wysokości 5% dla okresu programowania 2004–2006.
W konsekwencji jedyny zarzut – w zakresie, w jakim dotyczy on korekt ryczałtowych obejmujących okres programowania 2004–2006
– nie może prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku i powinien zostać w tym zakresie oddalony jako bezskuteczny, a Trybunał
nie musi tym samym wypowiadać się w kwestii wykładni art. 11 ust. 1 tiret pierwsze rozporządzenia nr 1257/1999, mającego zastosowanie
do tego okresu.
Co się tyczy okresu programowania 2007–2013, jedyny zarzut odnosi się do jedynego uchybienia stwierdzonego w odniesieniu do
tego okresu, dotyczącego braku kontroli prowadzenia komercyjnej gospodarki rolnej w okresie poprzedzającym przekazanie gospodarstwa
przejmującemu. W zarzucie tym kwestionowana jest przyjęta przez Sąd wykładnia art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005,
a Rzeczpospolita Polska opiera się na wykładni literalnej, kontekstowej i celowościowej tego przepisu celem wykazania, że
przewidziane w nim zaprzestanie działalności rolniczej obejmuje każdy rodzaj działalności rolniczej niezależnie od tego, czy
ma ona charakter komercyjny czy niekomercyjny.
Po pierwsze, z pkt 42, 59 i 60 zaskarżonego wyroku wynika, że wykładnia literalna art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005
skłoniła Sąd do uznania, iż obowiązek ostatecznego zaprzestania wszelkiej komercyjnej działalności rolniczej oznacza, że działalność
ta była faktycznie wykonywana komercyjnie w okresie poprzedzającym przekazanie.
Otóż ta ocena Sądu nie jest obarczona żadnym błędem, gdyż jest ona oparta na pojęciu zaprzestania działalności, które oznacza
samo z siebie, że działalność ta była prowadzona wcześniej. Potwierdza ją również analiza celów, które prawodawca Unii realizował,
przyjmując rozporządzenie nr 1698/2005 przewidujące wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Jak zaznaczył Sąd w pkt 45–47,
61 i 62 zaskarżonego wyroku, środkiem tym prawodawca Unii zamierzał zachęcić do przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w rolnictwie
celem poprawy rentowności gospodarstw rolnych i stworzenia zachęty ekonomicznej dla starszych rolników, aby wcześniej kończyli
oni swoją działalność, w okolicznościach, w których normalnie by tego nie zrobili (zob. opinia rzecznika generalnego N. Jääskinena
w sprawie Soukupová, C‑401/11, EU:C:2012:658, pkt 32, 33), a uzupełnienie świadczenia emerytalnego lub dodatkowy dochód są
jedynie konsekwencjami stosowania rozporządzenia nr 1698/2005, jak zaznaczył Sąd w pkt 47 w związku z pkt 59 zaskarżonego
wyroku.
Wskazując bowiem, że wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę miało zachęcić rolników do wcześniejszego zaprzestania
działalności w okolicznościach, w których rolnicy ci normalnie by tego nie zrobili, Sąd w sposób dorozumiany, lecz logiczny
uznał, że osobami kwalifikującymi się do skorzystania z tej pomocy mogli być wyłącznie rolnicy, którzy prowadzili komercyjną
gospodarkę rolną. Jeżeli bowiem wsparcie może zachęcać rolników do zaprzestania działalności rolniczej wtedy, gdy normalnie
by tego nie zrobili, oznacza to, że działalność ta dostarcza dochodów tym, którzy ją wykonują.
Taka wykładnia art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005 wpisuje się w logikę rozporządzenia Rady (EWG) nr 2079/92
z dnia 30 czerwca 1992 r. ustanawiającego wspólnotowy system wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę w rolnictwie
(Dz.U. 1992, L 215, s. 91). Artykuł 5 pkt 1 tiret drugie tego rozporządzenia przewidywał, że osoby przekazujące były między
innymi zobowiązane do prowadzenia działalności rolniczej jako swej głównej działalności przez dziesięć lat poprzedzających
jej zaprzestanie, przy czym działalność rolnicza jako główna działalność oznaczała zgodnie z art. 2 tego rozporządzenia działalność
prowadzoną w warunkach przewidzianych w art. 5 ust. 1 lit. a) rozporządzenia Rady (EWG) nr 2328/91 z dnia 15 lipca 1991 r.
w sprawie poprawy efektywności struktur rolniczych (Dz.U. 1991, L 218, s. 1). Ten ostatni artykuł przewidywał system wsparcia
inwestycji w gospodarstwach rolnych prowadzonych przez rolnika, dla którego prowadzenie gospodarstwa było główną działalnością,
i stanowił, że państwa członkowskie mogą stosować system pomocy względem rolników, którzy pomimo tego, że nie prowadzą działalności
rolniczej jako swej głównej działalności, uzyskują co najmniej 50% dochodu ogółem z działalności rolniczej, leśnej, turystycznej,
rzemieślniczej lub też z działalności polegającej na utrzymaniu obszarów przyrodniczych, korzystającej z pomocy publicznej
i wykonywanej na ich gospodarstwie.
Po drugie, wykładnia kontekstowa, odnosząca się konkretnie do art. 23 ust. 2 lit. c) rozporządzenia nr 1698/2005, nie może
podważyć tego wniosku, ponieważ z celów wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę, przypomnianych w pkt 39 i 40 niniejszego
wyroku, wynika, że środek ten ma zachęcać rolników, którzy czerpią dochody ze swej działalności rolniczej, do zaprzestania
tej działalności w okolicznościach, w których normalnie by tego nie zrobili.
Po trzecie, okoliczność, że PROW 2007–2013 nie przewidywał, iż przyznanie pomocy jest uzależnione od prowadzenia komercyjnej
gospodarki rolnej w okresie poprzedzającym przekazanie gospodarstwa, nie ma wpływu na wykładnię art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia
nr 1698/2005. Z art. 15 ust. 1 akapit pierwszy tego rozporządzenia wynika bowiem, że programy rozwoju obszarów wiejskich wdrażają
strategię rozwoju obszarów wiejskich poprzez szereg środków zgrupowanych zgodnie z kierunkami określonymi w tytule IV tego
rozporządzenia. W tych ramach państwa członkowskie są zobowiązane przestrzegać warunków określonych w przepisach dotyczących
tych kierunków przy opracowywaniu i wdrażaniu swoich programów rozwoju obszarów wiejskich.
Po czwarte, mając na uwadze to, co stwierdzono w pkt 39 i 40 niniejszego wyroku, należy oddalić proponowaną przez Rzeczpospolitą
Polską wykładnię celowościową art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1257/1999.
Ponadto odwołanie do art. 10 rozporządzenia nr 1257/1999 nie pozwala zrewidować wykładni art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia
nr 1698/2005 dokonanej przez Sąd, ponieważ rozporządzenie nr 1257/1999 nie miało zastosowania do okresu programowania 2007–2013.
Poza tym okoliczność – przy założeniu, że zostałaby wykazana – że cele wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę nie
są związane z czynnikami produkcji, nie ma wpływu na stwierdzenie, iż podstawowym celem tego środka jest zachęcanie rolników
do zaprzestania działalności rolniczej wtedy, gdy normalnie by tego nie zrobili, to znaczy kiedy działalność ta przynosi im
dochody.
Z tych samych powodów należy oddalić argument, zgodnie z którym działalność rolnicza generująca produkcję zaspokajającą potrzeby
rolnika i jego rodziny odpowiada uzyskiwaniu dochodów. Co prawda wsparcie przechodzenia na wcześniejszą emeryturę przewidziane
w art. 23 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005 opiera się na logice zachęcania do zaprzestania działalności rolniczej
w okolicznościach, w których rolnik normalnie by tego nie zrobił ze względu na uzyskiwanie dochodów dzięki tej działalności,
niemniej faktu prowadzenia działalności rolniczej celem zaspokojenia potrzeb własnych i rodziny nie można porównywać do prowadzenia
działalności rolniczej generującej dochód.
Poza tym chociaż wśród celów wsparcia przechodzenia na wcześniejszą emeryturę figuruje poprawa rentowności gospodarstw rolnych
i ich zmiana strukturalna, nie może to uzasadniać przyznawania wsparcia rolnikom, którzy przed przekazaniem gospodarstwa nie
prowadzili swej działalności w sposób komercyjny, gdyż w przeciwnym razie podważono by wykładnię literalną art. 23 ust. 2
lit. b) rozporządzenia nr 1698/2005, dokonaną prawidłowo przez Sąd w pkt 41 i 42 zaskarżonego wyroku i potwierdzoną przez
wykładnię kontekstową tego przepisu, która wynika z pkt 42 niniejszego wyroku.
Z powyższych rozważań wynika, że odwołanie należy oddalić w całości.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 tego regulaminu,
kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Komisja wniosła o obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania, a ta przegrała sprawę, należy obciążyć
ją, poza jej własnymi kosztami, także kosztami poniesionymi przez Komisję.
Z powyższych względów Trybunał (ósma izba) orzeka, co następuje:
1)
Odwołanie zostaje oddalone.
2)
Rzeczpospolita Polska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Podpisy
*
Język postępowania: polski.