CELEX: 62017CJ0584
Appell
Klawżola ta’ arbitraġġ
Ftehimiet ta’ sussidju konklużi fil-kuntest tal-programm speċifiku ‘Ġustizzja Ċivili’ għall-perijodu 2007-2013
Rapporti ta’ awditu li jikkontestaw in-natura eliġibbli ta’ ċerti spejjeż
Deċiżjoni tal-Kummissjoni Ewropea li tordna l-irkupru tas-somom imħallsa indebitament
Artikolu 299 TFUE
Setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali
Ġurisdizzjoni tal-qorti tal-Unjoni
Protezzjoni ġudizzjarja effettiva

Permezz tal-appell tagħha, ADR Center SpA (iktar ’il quddiem “ADR”) titlob l-annullament tas-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-Unjoni Ewropea tal-20 ta’ Lulju 2017, ADR Center vs Il-Kummissjoni (
T‑644/14
, iktar ’il quddiem, is-sentenza appellata,
EU:T:2017:533
), li permezz tagħha din ċaħdet ir-rikors tagħha intiż, minn naħa, għall-annullament tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni C(2014) 4485 final tas-27 ta’ Ġunju 2014 dwar l-irkupru ta’ parti mill-kontribuzzjoni finanzjarja mogħtija lil ADR b’eżekuzzjoni ta’ tliet ftehimiet ta’ sussidju konklużi fil-kuntest tal-programm speċifiku “Ġustizzja ċivili” (iktar ’il quddiem, id-“deċiżjoni inkwistjoni”) u, min-naħa l-oħra, sabiex il-Kummissjoni Ewropea tiġi kkundannata tħallas il-bilanċ dovut minn dawn it-tliet ftehimiet ta’ sussidju ta’ ammont ta’ EUR 49 172.52 kif ukoll tħallas danni.
Il-kuntest ġuridiku
L-Artikolu 2(b) tar-Regolament (UE, Euratom) Nru 966/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2012 dwar ir-regoli finanzjarji applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Unjoni u li jħassar ir-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 (
ĠU 2012, L 298, p. 1
, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju”) jipprovdi li, għall-finijiet ta’ dan ir-regolament, “istituzzjoni” tfisser, b’mod partikolari, il-Kummissjoni.
L-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju huwa fformulat kif ġej:
“L-istituzzjoni tista’ formalment tistabbilixxi ammont bħala riċevibbli minn persuni għajr Stati Membri permezz ta’ deċiżjoni li għandha tkun inforzabbli skont it-tifsira tal-Artikolu 299 TFUE.
[…]”
L-Artikolu 90 tar-Regolament Finanzjarju jipprovdi:
“1.   Il-ħlas għandu jsir mal-preżentazzjoni ta’ prova li l-azzjoni relevanti tkun konformi mad-dispożizzjonijiet tal-att bażiku jew mal-kuntratt u għandu jkopri waħda jew aktar mill-operazzjonijiet li ġejjin:
a)
il-ħlas tal-ammont kollu dovut;
b)
il-ħlas tal-ammont dovut f’xi wieħed minn dawn il-metodi li ġejjin:
i)
prefinanzjament li jista’ jinqasam f’numru ta’ ħlasijiet wara l-iffirmar tal-ftehim ta’ delega, il-kuntratt jew ftehim ta’ għotja jew wara li tiġi rċevuta notifika tad-deċiżjoni tal-għotja;
ii)
ħlas interim wieħed jew aktar bħala kontroparti għat-twettiq parzjali tal-azzjoni;
iii)
ħlas tal-bilanċ tal-ammonti dovuti meta l-azzjoni tiġi mwettqa b’mod sħiħ.
[…]”
Il-fatti li wasslu għall-kawża
Il-fatti li wasslu għall-kawża huma indikati fil-punti 1 sa 42 tas-sentenza appellata. Għall-finijiet ta’ din il-proċedura, dawn jistgħu jinġabru fil-qosor kif ġej.
ADR hija kumpannija stabbilita fl-Italja li tipprovdi servizzi fil-qasam tas-soluzzjoni bonarja tat-tilwimiet.
F’Diċembru 2008, il-Kummissjoni kkonkludiet ma’ konsorzji, li ADR assumiet il-koordinazzjoni tagħhom, tliet ftehimiet ta’ sussidju (iktar ’il quddiem il-“ftehimiet ta’ sussidju”), b’eżekuzzjoni tad-Deċiżjoni Nru 1149/2007/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Settembru 2007 li tistabbilixxi għall-perijodu 2007–2013 il-Programm Speċifiku “Ġustizzja Ċivili” bħala parti mill-Programm Ġenerali “Drittijiet Fundamentali u Ġustizzja” (
ĠU 2007, L 257, p. 16
).
Konformement mal-Artikolu I.6 tal-ftehimiet ta’ sussidju, moqri flimkien mal-Artikolu II.15.4 ta’ dawn tal-aħħar, il-koordinatur kellu jippreżenta, f’terminu ta’ xahrejn mill-għeluq tal-azzjoni kkonċernata, l-ewwel nett, rapport finali dwar l-eżekuzzjoni teknika ta’ din l-azzjoni, it-tieni nett, rendikont finanzjarju finali tal-ispejjeż eliġibbli effettivament sostnuti skont l-istruttura u d-deskrizzjoni tal-baġit provviżorju u, it-tielet nett, dikjarazzjoni rikapitolattiva sħiħa tad-dħul u tal-ispejjeż tal-imsemmija azzjoni.
L-Artikolu I.9 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jipprovdi li s-sussidji kienu rregolati mill-klawżoli tal-ftehimiet infushom, mid-dispożizzjonijiet tal-Unjoni applikabbli u, sussidjarjament, mid-dritt Belġjan dwar is-sussidji. Dawn kienu jindikaw li d-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-applikazzjoni tal-klawżoli tal-ftehim ta’ sussidju kkonċernat kif ukoll il-modalitajiet tal-implimentazzjoni tiegħu setgħu jkunu s-suġġett ta’ rikors ippreżentat mill-benefiċjarji quddiem il-qorti tal-Unjoni.
L-Artikolu II.14.1 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jippreċiża l-kriterji ġenerali li magħhom kellhom jikkorrispondu l-ispejjeż sabiex ikunu jistgħu jitqiesu bħala spejjeż eliġibbli tal-azzjoni kkonċernata.
L-Artikolu II.19.5 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jippreċiża, fir-rigward tal-benefiċjarji, li, skont l-Artikolu 256 KE (li sar l-Artikolu 299 TFUE), il-Kummissjoni setgħet tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ kreditu kontra persuni għajr Stati f’deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv. Din id-deċiżjoni setgħet tiġi appellata quddiem il-Qorti Ġenerali.
L-Artikolu II.20 tal-ftehimiet ta’ sussidju kien jinkludi klawżoli ddettaljati dwar il-verifiki u l-awditi.
Wara l-għoti tar-rapporti finali u fid-dawl tal-kontenut tagħhom, il-Kummissjoni kkomunikat lil ADR l-intenzjoni tagħha li tirkupra ċerti somom imħallsa bħala ħlasijiet ta’ prefinanzjament li hija kienet wettqet fil-kuntest tal-ftehimiet ta’ sussidju.
Barra minn hekk, wara l-awditi kontradittorji mwettqa mill-Kummissjoni, din tal-aħħar ikkomunikat lil ADR, fl-10 ta’ Ġunju 2013, l-ammonti tas-somom li hija kienet iddeċidiet li tirkupra minħabba n-natura ineliġibbli ta’ ċerti spejjeż iddikjarati għal kull wieħed mill-ftehimiet inkwistjoni. Il-Kummissjoni informat ukoll lil ADR li hija kienet ser tibgħatilha, f’terminu ta’ xahar, noti ta’ debitu u li hija kienet ser tipproċedi, jekk ikun il-każ, permezz ta’ tpaċija jew b’eżekuzzjoni forzata, għall-irkupru tas-somom imħallsa indebitament.
Permezz ta’ ittra tad-9 ta’ Lulju 2013, ADR ikkontestat il-konklużjonijiet tal-awditi u sostniet li l-ordnijiet ta’ rkupru tal-Kummissjoni kienu nulli peress li dawn tal-aħħar kienu ġew adottati iktar minn sentejn wara l-għeluq tal-proċedura ta’ awditu.
Fis-16 ta’ Ottubru 2013, il-Kummissjoni kkomunikat lil ADR tliet noti ta’ debitu, li kull waħda minnhom kienet relatata ma’ wieħed mill-ftehimiet inkwistjoni u għal ammonti ta’ EUR 62 649.47, EUR 78 991.12 u EUR 52 634.75 rispettivament. Dawn in-noti ta’ debitu kienu jippreċiżaw li, fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħlas mal-iskadenza, l-ammonti tas-somom imħallsa indebitament kienu jiżdiedu b’interessi moratorji.
Fis-27 ta’ Ġunju 2014, wara li bagħtet lil ADR ittri ta’ tfakkira fis-16 ta’ Diċembru 2013 u ittri ta’ intimazzjoni fis-26 ta’ Frar 2014, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni inkwistjoni abbażi tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju. Permezz ta’ din id-deċiżjoni, il-Kummissjoni ordnat lil ADR tirkupra l-ammont ta’ EUR 194 275.34 bħala kapital dovut minnha b’eżekuzzjoni tal-ftehimiet ta’ sussidju, miżjuda b’ammont ta’ EUR 3236 bħala interessi moratorji sat-30 ta’ April 2014, u b’ammont addizzjonali ta’ EUR 21.30 għal kull jum ta’ dewmien mill-1 ta’ Mejju segwenti. L-Artikolu 4 tad-deċiżjoni inkwistjoni kien jippreċiża, b’mod partikolari, li din tal-aħħar tikkostitwixxi titolu eżekuttiv fis-sens tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE.
Il-proċedura quddiem il-Qorti Ġenerali u s-sentenza appellata
Permezz ta’ att ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit-30 ta’ Awwissu 2014, ADR ippreżentat rikors li permezz tiegħu talbet l-annullament tad-deċiżjoni inkwistjoni, il-ħlas tal-bilanċ dovut skont il-ftehimiet ta’ sussidju ta’ ammont ta’ EUR 49 172.52 kif ukoll il-ħlas ta’ danni minħabba allegat dannu għar-reputazzjoni tagħha u minħabba ż-żmien investit mill-persunal tagħha sabiex jiddefendu l-interessi tagħha fil-kuntest ta’ proċeduri amministrattivi u ġudizzjarji.
Fir-rigward tal-ammissibbiltà tar-rikors ippreżentat minn ADR, għal dak li jirrigwarda t-talba għall-ħlas tal-bilanċ dovut, il-Qorti Ġenerali fakkret, fil-punt 56 tas-sentenza appellata, li l-ammissibbiltà ta’ din it-talba kienet tiddependi min-natura ġuridika tar-rikors. Fil-fatt, skont il-Qorti Ġenerali, jekk dan ikun rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, din it-talba tkun inammissibbli sa fejn ma hijiex il-qorti tal-Unjoni li għandha tindirizza, fil-kuntest tal-istħarriġ tal-legalità tal-atti tal-Unjoni, ordnijiet lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni jew li tissostitwixxi li dawn tal-aħħar, li għandhom jieħdu l-miżuri neċessarji għall-eżekuzzjoni ta’ sentenza mogħtija wara rikors għal annullament.
Madankollu, fil-punti 59 u 60 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li rikors jista’, minkejja l-bażi espliċita tiegħu fuq l-Artikolu 263 TFUE, ikollu, fir-realtà, għan doppju, intiż mhux biss sabiex jinkiseb l-annullament tad-deċiżjoni inkwistjoni, iżda wkoll il-konstatazzjoni li l-Kummissjoni ma kellhiex il-kreditu kuntrattwali inkwistjoni. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li, meta l-kuntratt jinkludi klawżola ta’ arbitraġġ, fis-sens tal-Artikolu 272 TFUE, hija tista’ tivverifika jekk ir-rikors ippreżentat jistax jiġi parzjalment ikklassifikat mill-ġdid. Skont il-Qorti Ġenerali, tali klassifikazzjoni mill-ġdid tar-rikors hija possibbli, mingħajr ma jiġu affettwati d-drittijiet tad-difiża tal-istituzzjoni konvenuta, fil-każ fejn, minn naħa, ir-rikorrenti ma tikkontestax dan espressament u, min-naħa l-oħra, minn tal-inqas motiv wieħed ibbażat fuq il-ksur tar-regoli li jirregolaw ir-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni jiġi invokat fir-rikors, konformement mad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 44(1)(c) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali.
Wara li, fil-punt 61 tas-sentenza appellata, wettqet il-klassifikazzjoni mill-ġdid parzjali tar-rikors li kienet adita bih bħala rikors ippreżentat abbażi kemm tal-Artikolu 263 TFUE kif ukoll tal-Artikolu 272 TFUE, il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 62 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 272 TFUE, li “[j]istabbilixxi l-qorti tal-Unjoni bħala qorti ta’ litigazzjoni”, kien jippermettilha, “bil-kontra tal-qorti adita bil-legalità abbażi tal-Artikolu 263 TFUE” tieħu konjizzjoni ta’ kull tip ta’ talba skont klawżola ta’ arbitraġġ u, għalhekk, ukoll ta’ talba intiża sabiex il-Qorti Ġenerali tordna lill-Kummissjoni tħallas il-bilanċ dovut. Konsegwentement, it-talba ta’ ADR intiża għall-ħlas tal-bilanċ dovut skont il-ftehimiet ta’ sussidji tqieset li hija ammissibbli mill-Qorti Ġenerali.
Fir-rigward tat-talba intiża għall-ħlas ta’ danni bħala kumpens għad-dannu allegatament imġarrab minn ADR, il-Qorti Ġenerali ċaħditha, fil-punt 67 tas-sentenza appellata, bħala inammissibbli, sa fejn din ma kienet tissodisfa ebda waħda mit-tliet kundizzjonijiet meħtieġa mill-ġurisprudenza għall-istabbiliment tar-responsabbiltà tal-Unjoni fir-rigward ta’ kumpens għal dannu kkawżat minn waħda mill-istituzzjonijiet, korpi jew organi tagħha.
Fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-mertu tar-rikors ippreżentat minn ADR, il-Qorti Ġenerali fakkret, preliminarjament, fil-punt 70 tas-sentenza appellata, li, adita b’rikors għal annullament abbażi tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 263 TFUE, il-qorti tal-Unjoni għandha tevalwa l-legalità tal-att ikkontestat fid-dawl tat-Trattat FUE jew ta’ kull dispożizzjoni legali relatata mal-applikazzjoni tiegħu u, konsegwentement, tad-dritt tal-Unjoni. Hija sostniet ukoll li, min-naħa l-oħra, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 272 KE, rikorrent jista’ jinvoka kontra l-istituzzjoni inkwistjoni biss nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt ikkonċernat jew ksur tad-dritt applikabbli għal dan il-kuntratt. Sussegwentement, il-Qorti Ġenerali eżaminat in-natura tal-ħames motivi invokati minn ADR sabiex tiddetermina jekk l-argumenti invokati insostenn ta’ dawn il-motivi kinux intiżi sabiex jikkontestaw il-legalità tad-deċiżjoni inkwistjoni, fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE, jew jekk, kuntrarjament, dawn l-argumenti kinux, essenzjalment, jaqgħu fil-kuntest ta’ tilwima ta’ natura kuntrattwali u kellhomx, konsegwentement, jiġu eżaminati fid-dawl ta’ nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-ftehimiet ta’ sussidju jew ta’ ksur tad-dritt applikabbli għalihom.
Peress li d-deċiżjoni inkwistjoni kienet sempliċement tirrendi eżegwibbli l-kreditu kuntrattwali allegatament miżmum mill-Kummissjoni kontra ADR, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li kien opportun li qabel kollox tiddeċiedi dwar l-eżistenza u l-ammont ta’ dan il-kreditu.
Il-Qorti Ġenerali eżaminat, fil-punti 91 sa 116 tas-sentenza appellata, it-tielet motiv, ibbażat fuq il-ksur mill-Kummissjoni tal-obbligu tagħha li tissodisfa l-oneru tal-prova f’dan ir-rigward.
F’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali fakkret, fil-punt 93 tas-sentenza appellata, li, skont prinċipju fundamentali li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni, din tal-aħħar setgħet tissussidja biss spejjeż effettivament sostnuti. Skont il-Qorti Ġenerali, ma huwiex biżżejjed għall-benefiċjarju ta’ sussidju li juri li proġett twettaq sabiex l-għoti ta’ dan is-sussidju jkun iġġustifikat, iżda dan il-benefiċjarju għandu wkoll jipproduċi l-prova li huwa sostna l-ispejjeż iddikjarati skont il-kundizzjonijiet finanzjarji stabbiliti għall-għoti tal-imsemmi sussidju, peress li huma biss l-ispejjeż debitament iġġustifikati li jistgħu jitqiesu bħala eliġibbli. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-obbligu li jiġu osservati dawn il-kundizzjonijiet kien jikkostitwixxi għalhekk wieħed mill-“impenji essenzjali” tal-benefiċjarju ta’ sussidju u, minħabba f’hekk, kien jikkundizzjona l-għoti ta’ dan is-sussidju.
Wara li rrilevat, fil-punt 94 tas-sentenza appellata, li dan il-prinċipju kien rifless fil-ftehimiet ta’ sussidju u wara li kkonstatat, fil-punt 96 tas-sentenza appellata, li r-rapporti ta’ awditu finali kienu jikkostitwixxu provi insostenn tal-pretensjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżekuzzjoni ta’ dawn il-ftehimiet, il-Qorti Ġenerali eżaminat id-diversi argumenti invokati minn ADR fir-rigward taċ-ċaħda ta’ ċerti spejjeż.
Il-Qorti Ġenerali kkonkludiet, fil-punt 103 tas-sentenza appellata, li, fil-preżenza tal-konstatazzjonijiet konkreti mwettqa mill-awdituri, ADR kellha tipproduċi provi li juru li l-ispejjeż inkwistjoni kienu jissodisfaw il-kundizzjonijiet ta’ eliġibbiltà previsti mill-ftehimiet ta’ sussidju. Peress li ADR ma pproduċiet ebda prova la matul il-proċedura prekontenzjuża u lanqas quddiem il-Qorti Ġenerali, din tal-aħħar ċaħdet it-tielet motiv bħala infondat.
Fir-rigward tar-raba’ motiv, ibbażat fuq allegati żbalji inklużi fir-rapporti ta’ awditu finali, il-Qorti Ġenerali wkoll ċaħditu bħala infondat. B’mod partikolari, fil-punt 157 tas-sentenza appellata, hija ċaħdet l-argument invokat minn ADR li l-awdituri u l-Kummissjoni ma kinux ħadu inkunsiderazzjoni l-kwalità tas-servizzi mwettqa u tar-riżultati miksuba, billi bbażat ruħha fuq il-prinċipju fundamentali li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni, stabbilit fil-punt 93 tas-sentenza appellata.
L-ewwel motiv, ibbażat fuq l-assenza ta’ ftehim bejn il-partijiet dwar ir-regoli tal-awditu segwiti, u t-tieni motiv, ibbażat fuq l-assenza ta’ komunikazzjoni tar-rapporti ta’ awditu finali f’terminu raġonevoli u fuq il-ġestjoni ħażina tal-azzjonijiet ikkonċernati mill-Kummissjoni, ukoll ġew miċħuda mill-Qorti Ġenerali bħala infondati.
Fir-rigward tal-ħames motiv, ibbażat fuq in-nuqqas ta’ kompetenza tal-Kummissjoni li tadotta d-deċiżjoni inkwistjoni, il-Qorti Ġenerali fakkret, fil-punt 192 tas-sentenza appellata, li din id-deċiżjoni kellha bħala bażi legali l-Artikolu 299 TFUE u l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju.
F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali rrilevat, fil-punti 195 u 196 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju kien jinsab f’kapitolu ta’ dan ir-regolament li huwa intiż li japplika għat-tranżazzjonijiet kollha li jaqgħu taħt il-baġit tal-Unjoni, inklużi dawk imwettqa fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali, u mhux biss f’qasam partikolari tal-azzjoni tal-Unjoni, kif jikkonferma wkoll l-Artikolu 90 tal-imsemmi regolament.
Minn dan il-Qorti Ġenerali ddeduċiet, fil-punti 197 u 198 tas-sentenza appellata, li, konformement mal-ġurisprudenza, kemm l-Artikolu 299 TFUE kif ukoll l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju jikkonferixxu lill-Kummissjoni kompetenza sabiex tadotta deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv, minkejja l-fatt li l-kreditu previst huwa ta’ natura kuntrattwali.
Fil-punti 199 sa 213 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali ppreċiżat li din il-konklużjoni la kienet tmur kontra s-sentenza tas-17 ta’ Ġunju 2010, CEVA vs Il-Kummissjoni (
T‑428/07 u T‑455/07
,
EU:T:2010:240
), u lanqas kontra s-sentenza tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni (
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
) li kienu jqajmu l-kwistjoni dwar jekk nota ta’ debitu tikkostitwixxix att li jista’ jiġi kkontestat, fis-sens tal-Artikolu 263 TFUE. Skont il-Qorti Ġenerali, tali konklużjoni lanqas kienet tikser l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”), għaliex wara l-klassifikazzjoni mill-ġdid parzjali tar-rikors, hija eżaminat, fil-kuntest tal-istess rikors, kemm il-legalità tad-deċiżjoni inkwistjoni kif ukoll il-fondatezza tal-kreditu kuntrattwali tal-Kummissjoni fir-rigward ta’ ADR li tat lok għall-adozzjoni ta’ din id-deċiżjoni.
Konsegwentement, il-Qorti Ġenerali ċaħdet il-ħames motiv bħala infondat u, għaldaqstant, ċaħdet ir-rikors fl-intier tiegħu.
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja u t-talbiet tal-partijiet
Permezz tal-appell tagħha, ADR titlob, essenzjalment, li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tannulla s-sentenza appellata;
–
tannulla d-deċiżjoni inkwistjoni u tagħti deċiżjoni definittiva fuq il-kawża billi tilqa’ l-motivi li hija invokat fl-ewwel istanza;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż marbuta mal-proċeduri quddiem il-Qorti Ġenerali u l-Qorti tal-Ġustizzja.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha:
–
tiċħad l-appell;
–
tikkundanna lil ADR għall-ispejjeż relatati mal-proċedura tal-appell.
Fuq l-appell
Insostenn tal-appell tagħha, ADR tinvoka żewġ aggravji, l-ewwel wieħed, ibbażat fuq żball ta’ liġi mwettaq mill-Qorti Ġenerali fl-interpretazzjoni tal-prinċipju li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni u, it-tieni wieħed, fuq żball ta’ liġi mwettaq mill-Qorti Ġenerali fl-interpretazzjoni tal-Artikolu 299 TFUE, tal-Artikolu 79 tar-Regolament Finanzjarju kif ukoll tal-Artikolu 47 tal-Karta.
Peress li t-tieni aggravju huwa intiż, essenzjalment, li jikkontesta s-sentenza appellata sa fejn il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet il-kompetenza tal-Kummissjoni li tadotta d-deċiżjoni inkwistjoni, hemm lok li qabelxejn jiġi eżaminat dan l-aggravju.
Fuq it-tieni aggravju
L-argumenti tal-partijiet
Fl-ewwel lok, skont ADR, il-Qorti Ġenerali wettqet interpretazzjoni żbaljata tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju, meta ddeċidiet li dawn l-artikoli jagħtu lill-Kummissjoni s-setgħa li tadotta ordni ta’ rkupru li jikkostitwixxi titolu eżekuttiv fil-kuntest tal-eżekuzzjoni ta’ kuntratti ta’ sussidji. L-imsemmija artikoli ma jistgħux jikkostitwixxu bażi legali suffiċjenti f’dan ir-rigward.
Ir-raġunament tal-Qorti Ġenerali, li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju jikkostitwixxi l-bażi legali li tapplika għall-krediti kollha, kuntrattwali jew le, imur kontra l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tipprovdi li r-regolamenti tal-Unjoni dwar ir-regoli finanzjarji għandhom jiġu interpretati b’mod strett (sentenza tas-6 ta’ Mejju 1982, BayWa et,
146/81, 192/81 u 193/81
,
EU:C:1982:146
, punt
). Sa fejn din id-dispożizzjoni ma tippreċiżax espressament li hija tapplika fil-qasam kuntrattwali, il-Kummissjoni ma tistax tiġi awtorizzata tapplikaha f’kuntest kuntrattwali.
ADR issostni li r-riferiment magħmul mill-Qorti Ġenerali, fil-punt 196 tas-sentenza appellata, għall-Artikolu 90 tar-Regolament Finanzjarju, fis-sens li dan l-artikolu jsemmi espressament il-qasam kuntrattwali, jikkonferma, għall-kuntrarju, li d-dispożizzjonijiet kollha applikabbli għar-relazzjonijiet kuntrattwali huma formalment identifikati, b’tali mod li d-dispożizzjonijiet l-oħra kollha ma humiex applikabbli f’dan il-qasam.
ADR issostni li r-raġunament segwit mill-Qorti Ġenerali fil-punti 200 u 201 tas-sentenza appellata, li jwassal sabiex tiġi rrikonoxxuta l-adozzjoni, fil-kuntest kuntrattwali, ta’ ordni ta’ rkupru li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv, huwa bbażat fuq viżjoni żbilanċjata tar-relazzjonijiet kuntrattwali bejn il-Kummissjoni u l-benefiċjarji ta’ sussidju. Dan ir-raġunament jikser il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi fir-rigward ta’ dawn il-benefiċjarji.
Barra minn hekk, dan ir-raġunament imur kontra l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, u b’mod iktar preċiż is-sentenza tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni (
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
), li fiha hija kkontestat il-bażi legali u l-validità stess tal-prattika tal-Kummissjoni li tikkonsisti fl-evażjoni tal-obbligi tagħha bħala parti kontraenti bl-adozzjoni unilaterali ta’ ordni ta’ rkupru li jikkostitwixxi titolu eżekuttiv sabiex tinħeles mill-obbligu li tressaq rikors intiż għar-rimbors tas-sussidju kkonċernat abbażi tal-Artikolu 272 TFUE quddiem il-qorti kompetenti. ADR tqis li, skont din il-ġurisprudenza, il-Kummissjoni hija obbligata tibqa’ fil-kuntest iddefinit għas-sussidju, fil-każ ineżami, il-kuntest kuntrattwali. Għaldaqstant, l-adozzjoni ta’ ordni ta’ rkupru hija biss prevedibbli f’żewġ każijiet: il-Kummissjoni tkun għażlet li tagħti sussidju permezz ta’ deċiżjoni ta’ sussidju, jew il-Kummissjoni tista’ eċċezzjonalment tevadi l-qafas kuntrattwali ddefinit mill-ftehim ta’ sussidju inkwistjoni jekk il-kokontraent tagħha jagħti l-kunsens espress tiegħu u jekk l-ammonti tas-somom inkwistjoni ma humiex ikkontestati — li madankollu ma huwiex il-każ ineżami.
Skont ADR, ir-raġunament segwit mill-Qorti Ġenerali, li jgħid li ordni ta’ rkupru li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv tipproduċi mingħajr dubju effetti legali vinkolanti li ma jaqgħux taħt ir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet, ma jistax jiġi aċċettat, peress li l-Qorti Ġenerali barra minn hekk ma spjegatx liema huma dawn l-effetti li ma jaqgħux taħt din ir-relazzjoni kuntrattwali.
Fit-tieni lok, ADR issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet li l-fatt li tiġi attribwita kompetenza lill-Kummissjoni sabiex tadotta ordnijiet ta’ rkupru li jikkostitwixxu titolu eżekuttiv fil-qasam kuntrattwali ma kienx jikser l-Artikolu 47 tal-Karta.
F’dan ir-rigward, ADR issostni li l-Qorti Ġenerali eżaminat l-ilment ibbażat fuq ksur tal-Artikolu 47 tal-Karta biss mill-perspettiva tad-dritt ta’ aċċess għal qorti, mingħajr ma ddeċidiet dwar il-kwistjoni tad-dritt għal rimedju effettiv. Billi attribwixxiet lill-Kummissjoni d-dritt li tadotta miżuri unilaterali, minkejja li l-kokontraent tagħha ppreżenta rikors ibbażat fuq l-Artikolu 272 TFUE quddiem il-qorti kompetenti, kemm jekk il-qorti tal-Unjoni kif ukoll jekk il-qrati nazzjonali, il-Qorti Ġenerali tippermetti lil din l-istituzzjoni tevita r-rikors ippreżentat minn dan il-kokontraent. L-effikaċja tar-rikors ibbażat fuq l-Artikolu 272 TFUE titnaqqas b’mod kunsiderevoli u, peress li r-rikorsi ppreżentati kontra l-ordni ta’ rkupru li jikkostitwixxu titolu eżekuttiv ma għandhomx effett sospensiv, tali sitwazzjoni jista’ jkollha konsegwenzi dannużi sinjifikattivi għall-benefiċjarji tas-sussidji, li jistgħu jwasslu għall-falliment jew għal-likwidazzjoni ta’ dawn tal-aħħar.
Il-Kummissjoni tikkontesta l-argument invokat minn ADR insostenn tat-tieni aggravju.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Permezz tat-tieni aggravju, ADR tinvoka argument ibbażat, essenzjalment, fuq l-interpretazzjoni żbaljata, mhux biss tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju, iżda wkoll tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, kif stabbilit fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 47 tal-Karta.
–
Fuq l-interpretazzjoni tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju
Fir-rigward tal-allegata interpretazzjoni żbaljata tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju, għandu qabelxejn jiġi ddeterminat jekk il-Kummissjoni kellhiex dritt tadotta deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv abbażi tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE, minkejja li l-kreditu li hija invokat kien jirriżulta minn relazzjoni kuntrattwali.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, mill-kliem tal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE jirriżulta li l-atti tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, tal-Kummissjoni jew tal-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) li jimponu obbligu pekunjarju fuq persuni għajr Stati, jikkostitwixxu titolu eżekuttiv. Konsegwentement, din id-dispożizzjoni ma tinkludi ebda restrizzjoni fir-rigward tan-natura tal-atti li jistabbilixxu obbligu pekunjarju, ħlief li hija ma tapplikax għall-atti indirizzati lill-Istati Membri.
Barra minn hekk, peress li l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 299 TFUE jinsab fil-Kapitolu 2, intitolat “Atti legali tal-Unjoni, proċeduri ta’ adozzjoni u dispożizzjonijiet oħra”, tat-Titolu I, intitolat “Dispożizzjonijiet istituzzjonali”, tas-sitt parti tat-Trattat FUE, din id-dispożizzjoni tagħmel parti mid-dispożizzjonijiet ġenerali dwar l-atti tal-Unjoni. Minn dan għandu jiġi konkluż li din tapplika għall-atti kollha li jistabbilixxu obbligu pekunjarju tal-istituzzjonijiet tal-Unjoni li jissemmew fihom.
Madankollu, kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 59 tal-konklużjonijiet tagħha, l-Artikolu 299 TFUE ma jikkostitwixxix, waħdu, bażi legali suffiċjenti għall-adozzjoni ta’ atti li jikkostitwixxu titolu eżekuttiv. Fil-fatt, is-setgħa għall-istituzzjonijiet koperti minn din id-dispożizzjoni li jadottaw tali atti għandha tirriżulta minn dispożizzjonijiet oħra.
F’dan il-każ, id-deċiżjoni inkwistjoni ssemmi bħala bażi legali, mhux biss l-Artikolu 299 TFUE, iżda wkoll l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju.
Din l-aħħar dispożizzjoni, moqrija flimkien mal-Artikolu 2(b) tar-Regolament Finanzjarju, tikkonferixxi lill-Kummissjoni s-setgħa li tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ kreditu kontra persuni għajr Stati Membri f’deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv.
Il-Qorti Ġenerali rrilevat, ġustament, fil-punt 195 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju kien jinsab fl-ewwel parti ta’ dan ir-regolament, intitolata “Dispożizzjonijiet komuni”, f’kapitolu intitolat “Operazzjonijiet ta’ dħul”, li huwa segwit minn kapitolu dwar l-operazzjonijiet tal-infiq. Hija ppreċiżat b’mod korrett li dawn iż-żewġ kapitoli ma kinux limitati għal qasam partikolari tal-azzjoni tal-Unjoni, iżda li dawn kienu intiżi li japplikaw għall-operazzjonijiet kollha li jaqgħu taħt il-baġit tal-Unjoni.
Għaldaqstant, il-Qorti Ġenerali ġustament ikkonkludiet, fil-punt 197 tas-sentenza appellata, li la l-Artikolu 299 TFUE u lanqas l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju ma kienu jagħmlu distinzjoni skont jekk il-kreditu li l-konstatazzjoni tiegħu hija fformalizzata minn deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv ikunx ta’ oriġini kuntrattwali jew mhux kuntrattwali.
Konsegwentement, għandu jiġi konkluż li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju jista’ jservi ta’ bażi legali għall-Kummissjoni sabiex tadotta deċiżjonijiet li jikkostitwixxu titolu eżekuttiv, fis-sens tal-Artikolu 299 TFUE, minkejja li l-obbligu pekunjarju inkwistjoni jkun ta’ natura kuntrattwali.
Din il-konklużjoni ma hijiex ikkontestata mill-Artikolu 90 tar-Regolament Finanzjarju, li jagħmel riferiment espliċitu għar-relazzjonijiet kuntrattwali. Fil-fatt, hekk kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 65 tal-konklużjonijiet tagħha, dan l-artikolu jipprevedi biss, b’mod ġenerali, li kull ħlas għandu jkun ibbażat fuq il-prova li l-azzjoni korrispondenti hija konformi mal-att ġuridiku li jipprevedi din l-azzjoni. Konsegwentement, minn dan ma jistax jiġi dedott li l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju ma japplikax fil-qasam kuntrattwali.
L-imsemmija konklużjoni lanqas ma tista’ tiġi kkontestata mill-ġurisprudenza invokata minn ADR, li tipprovdi li d-dispożizzjonijiet tar-regolamenti tal-Kunsill jew tal-Kummissjoni li jagħtu lok għal servizzi ffinanzjati mill-fondi tal-Unjoni għandhom jiġu interpretati b’mod strett (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Mejju 1982, BayWa et,
146/81, 192/81 u 193/81
,
EU:C:1982:146
, punt
). Fil-fatt, din il-ġurisprudenza tapplika esklużivament għar-regoli applikabbli għall-inkarigu ta’ spejjeż mill-fondi differenti tal-Unjoni u għandha tiġi applikata b’mod partikolari sabiex tiġi ggarantita l-ugwaljanza bejn l-operaturi ekonomiċi differenti tal-Istati Membri (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas-7 ta’ Frar 1979, Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il-Kummissjoni,
11/76
,
EU:C:1979:28
, punt
, u tas-7 ta’ Frar 1979, Il-Ġermanja vs Il-Kummissjoni,
18/76
,
EU:C:1979:30
, punt
). Madankollu, din ma hijiex rilevanti għall-finijiet tal-interpretazzjoni tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li l-Qorti Ġenerali ma wettqitx żball ta’ liġi meta ddeċidiet, fil-punt 198 tas-sentenza appellata, li l-Artikolu 299 TFUE u l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju jikkonferixxu kompetenza lill-Kummissjoni sabiex tadotta d-deċiżjoni inkwistjoni.
Sussegwentement, għandu jitfakkar li r-rikors għal annullament skont l-Artikolu 263 TFUE huwa disponibbli b’mod ġenerali kontra l-atti kollha adottati mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, indipendentement min-natura jew mill-forma tagħhom, li huma intiżi li jipproduċu effetti legali vinkolanti ta’ natura li jaffettwaw l-interessi tar-rikorrent, billi jbiddlu b’mod sinjifikattiv is-sitwazzjoni legali ta’ dan tal-aħħar (sentenzi tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni,
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
, punt
; tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
; u tal-25 ta’ Ġunju 2020, CSUE vs KF,
C‑14/19 P
,
EU:C:2020:492
, punt
).
Madankollu, il-qorti tal-Unjoni ma għandhiex ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar rikors għal annullament meta s-sitwazzjoni legali tar-rikorrent tkun tagħmel parti mir-relazzjonijiet kuntrattwali li s-sistema ġuridika tagħhom tkun irregolata mid-dritt nazzjonali miftiehem mill-partijiet kontraenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni,
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
, punt
; tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
; u tal-25 ta’ Ġunju 2020, CSUE vs KF,
C‑14/19 P
,
EU:C:2020:492
, punt
).
Fil-fatt, li kieku l-qorti tal-Unjoni tikkonstata li għandha ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar l-annullament ta’ atti li jaqgħu f’kuntest purament kuntrattwali f’din is-sitwazzjoni, hija tirriskja mhux biss li xxejjen l-Artikolu 272 TFUE, li jippermetti l-attribuzzjoni ta’ ġurisdizzjoni lill-Unjoni abbażi ta’ klawżola ta’ arbitraġġ, iżda wkoll, fil-każ fejn il-kuntratt ma jkunx fih tali klawżola, li jestendi l-ġurisdizzjoni tagħha lil hinn mil-limiti stabbiliti mill-Artikolu 274 TFUE, li jagħti lill-qrati nazzjonali l-ġurisdizzjoni tad-dritt komuni sabiex jiddeċiedu tilwimiet fejn l-Unjoni tkun parti (sentenzi tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni,
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
, punt
; tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
; tal-25 ta’ Ġunju 2020, CSUE vs KF,
C‑14/19 P
,
EU:C:2020:492
, punt
).
Minn din il-ġurisprudenza jirriżulta li, fil-każ ta’ kuntratt li jorbot lir-rikorrent ma’ waħda mill-istituzzjonijiet tal-Unjoni, tista’ biss titressaq kawża quddiem il-qrati tal-Unjoni skont l-Artikolu 263 TFUE jekk l-att ikkontestat ikun intiż li jipproduċi effetti legali vinkolanti li ma jaqgħux taħt ir-relazzjoni kuntrattwali li torbot lill-partijiet u li jimplikaw l-eżerċizzju tal-prerogattivi ta’ awtorità pubblika mogħtija lill-istituzzjoni kontraenti fil-kwalità tagħha ta’ awtorità amministrattiva (sentenzi tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni,
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
, punt
; u tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
).
Barra minn hekk, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li nota ta’ debitu jew ittra ta’ intimazzjoni, li jkollhom bħala għan l-irkupru ta’ kreditu abbażi tal-ftehim ta’ sussidju kkonċernat, u li jinkludu l-indikazzjoni ta’ data ta’ skadenza kif ukoll il-kundizzjonijiet ta’ ħlas tal-kreditu li huma jikkonstataw, ma jistgħux jiġu assimilati ma’ titolu eżekuttiv bħala tali, anki jekk dawn ikunu jirreferu għall-eżekuzzjoni tal-Artikolu 299 TFUE bħala għażla possibbli fost oħrajn li jkollha l-Kummissjoni fil-każ li d-debitur ma jeżegwixxix l-obbligi tiegħu fid-data tal-iskadenza stabbilita (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-9 ta’ Settembru 2015, Lito Maieftiko Gynaikologiko kai Cheirourgiko Kentro vs Il-Kummissjoni,
C‑506/13 P
,
EU:C:2015:562
, punt
, u tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
).
Huwa b’applikazzjoni ta’ din il-ġurisprudenza li l-Qorti Ġenerali ppreċiżat, fil-punt 200 tas-sentenza appellata, li, fil-kuntest kuntrattwali, il-Kummissjoni ma għandhiex id-dritt li tadotta atti unilaterali u l-obbligu li tindirizza att ta’ natura deċiżjonali lill-kokontraent ikkonċernat, għall-finijiet tal-eżekuzzjoni minn dan tal-aħħar tal-obbligi kuntrattwali tiegħu ta’ natura finanzjarja, iżda li hija għandha, jekk ikun il-każ, tressaq talba għal ħlas quddiem il-qorti kompetenti. Minn dan, il-Qorti Ġenerali ġustament iddeduċiet, fil-punt 201 ta’ din is-sentenza, li, skont ftehim ta’ sussidju, il-Kummissjoni ma setgħetx tadotta att unilaterali intiż għall-irkupru ta’ kreditu kuntrattwali.
Madankollu, u kuntrarjament għal dak li ssostni ADR, il-Qorti tal-Ġustizzja ma kkontestatx, fil-kuntest tal-imsemmija ġurisprudenza, il-prassi tal-Kummissjoni li tikkonsisti fl-adozzjoni unilaterali ta’ ordni ta’ rkupru li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali. Fil-fatt, kif ġustament irrilevat il-Qorti Ġenerali fil-punt 204 tas-sentenza appellata, fl-istess ġurisprudenza, il-Qorti tal-Ġustizzja sempliċement analizzat in-natura ġuridika u n-natura kontestabbli tan-noti ta’ debitu mibgħuta fil-kuntest kuntrattwali kkonċernat, mingħajr madankollu ma ttrattat il-kwistjoni dwar jekk il-Kummissjoni tistax, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali, tinvoka s-setgħa tagħha li tifformalizza l-konstatazzjoni tal-kreditu permezz ta’ deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li, meta l-Kummissjoni tadotta ordni ta’ rkupru li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv, fis-sens tal-Artikolu 299 TFUE, l-effetti u s-saħħa vinkolanti ta’ tali deċiżjoni unilaterali ma jistgħux jirriżultaw mill-klawżoli kuntrattwali, iżda jirriżultaw minn dan l-artikolu tat-Trattat FUE u mill-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju.
Konsegwentement, f’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali ġustament ikkonstatat, fil-punt 207 tas-sentenza appellata, li d-deċiżjoni inkwistjoni ma kinitx tirriżulta mill-ftehimiet ta’ sussidju, iżda kienet ibbażata fuq l-Artikolu 299 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju. Barra minn hekk, il-Qorti Ġenerali setgħet, ġustament, tikkonkludi li din id-deċiżjoni kienet timplika l-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ setgħa pubblika mogħtija lill-Kummissjoni fil-kwalità tagħha ta’ awtorità amministrattiva.
Għalhekk, ma jistax jiġi allegat li l-Qorti Ġenerali naqset milli tispjega sa liema punt id-deċiżjoni inkwistjoni kellha effetti legali vinkolanti barra mir-relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, meta l-Kummissjoni tagħmel użu mill-prerogattivi tagħha ta’ awtorità pubblika billi tadotta atti li l-effetti legali tagħhom ma jagħmlux parti mill-kuntest kuntrattwali, dawn l-atti jkunu jaqgħu taħt il-kompetenza tal-qorti tal-Unjoni. Fil-fatt, l-imsemmija atti, bħad-deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv, fis-sens tal-Artikolu 299 TFUE, maħruġa mill-Kummissjoni fil-każ ineżami, jikkostitwixxu atti tal-Unjoni li jistgħu jikkawżaw preġudizzju b’mod li jistgħu jiġu kkontestati permezz ta’ rikors għal annullament ippreżentat quddiem il-qorti tal-Unjoni abbażi tal-Artikolu 263 TFUE.
Madankollu, kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punti 52 sa 56 tal-konklużjonijiet tagħha, il-Kummissjoni ma tistax tadotta deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali li ma fihomx klawżola ta’ arbitraġġ favur il-qorti tal-Unjoni u li, minħabba f’hekk, taqa’ taħt il-ġurisdizzjoni tal-qrati ta’ Stat Membru. Fil-fatt, l-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni mill-Kummissjoni fl-assenza ta’ klawżola ta’ arbitraġġ twassal għar-restrizzjoni tal-ġurisdizzjoni ta’ dawn l-aħħar qrati peress li l-qorti tal-Unjoni takkwista ġurisdizzjoni sabiex tiddeċiedi dwar il-legalità ta’ din id-deċiżjoni. Il-Kummissjoni tista’ għalhekk tevita sistematikament it-tqassim tal-ġurisdizzjoni bejn il-qorti tal-Unjoni u l-qrati nazzjonali stabbilit fid-dritt primarju, kif imfakkar fil-punti 62 sa 64 ta’ din is-sentenza. Għalhekk, is-setgħa tal-Kummissjoni li tadotta deċiżjonijiet li jikkostitwixxu titolu eżekuttiv fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali għandha tiġi limitata għal kuntratti li jinkludu klawżola ta’ arbitraġġ li tattribwixxi ġurisdizzjoni lill-qorti tal-Unjoni.
Fl-aħħar nett, lanqas ma jista’ jiġi allegat li l-Qorti Ġenerali kisret il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi meta rrikonoxxiet li, fil-kuntest ta’ relazzjonijiet kuntrattwali, il-Kummissjoni tista’ tuża, b’mod unilaterali, is-setgħa mogħtija lilha mill-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju, moqri flimkien mal-Artikolu 299 TFUE.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li d-dritt li jiġi invokat il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi jippreżupponi li assigurazzjonijiet preċiżi, inkundizzjonati u konkordanti, li joriġinaw minn sorsi awtorizzati u affidabbli, ikunu ġew ipprovduti lill-persuna kkonċernata mill-awtoritajiet kompetenti tal-Unjoni (ara, b’mod partikolari, is-sentenzi tat-22 ta’ Ġunju 2006, Il-Belġju u Forum 187 vs Il-Kummissjoni,
C‑182/03 u C‑217/03
,
EU:C:2006:416
, punt
, kif ukoll tas-7 ta’ April 2011, Il-Greċja vs Il-Kummissjoni,
C‑321/09 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2011:218
, punt
). Min-naħa l-oħra, ebda individwu ma jista’ jinvoka ksur ta’ dan il-prinċipju fl-assenza ta’ dawn l-assigurazzjonijiet (sentenza tal-31 ta’ Jannar 2019, Islamic Republic of Iran Shipping Lines et vs Il-Kunsill,
C‑225/17 P
,
EU:C:2019:82
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, fil-każ ineżami, kif irrilevat l-Avukat Ġenerali fil-punt 80 tal-konklużjonijiet tagħha, ADR ma setgħetx tallega li l-ġurisprudenza tal-qorti tal-Unjoni kienet tagħtiha xi assigurazzjoni li l-Kummissjoni ma setgħetx teżerċita s-setgħa mogħtija lilha mill-Artikolu 299 TFUE u mill-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju sabiex tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ kreditu kuntrattwali permezz ta’ deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv.
Barra minn hekk, konformement mad-dmir tagħha ta’ amministrazzjoni tajba li jobbligaha, fil-każ li hija tirriżerva l-eżerċizzju ta’ tali setgħa fil-kuntest ta’ relazzjoni kuntrattwali, tipprovdi dan espressament fi klawżola tal-kuntratt ikkonċernat, il-Kummissjoni, fil-każ ineżami, ippreċiżat fl-Artikolu II.19.5 tal-ftehimiet ta’ sussidju, li hija setgħet tifformalizza l-konstatazzjoni ta’ kreditu li għandu jitħallas minn persuni għajr Stati f’deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv. Minn dan isegwi li ADR kellha tkun taf li l-Kummissjoni setgħet tadotta deċiżjoni bħad-deċiżjoni inkwistjoni fil-kuntest ta’ kuntratti ta’ sussidji.
Konsegwentement, l-argument ibbażat fuq l-interpretazzjoni żbaljata tal-Artikolu 299 TFUE u tal-Artikolu 79(2) tar-Regolament Finanzjarju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
–
Fuq il-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva
Fir-rigward tal-argument ta’ ADR ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, il-Qorti Ġenerali fakkret, ġustament, fil-punt 210 tas-sentenza appellata, li dan il-prinċipju jikkostitwixxi prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni u li huwa kkostitwit minn diversi elementi fosthom id-dritt ta’ aċċess għall-qrati (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Novembru 2012, Otis et,
C‑199/11
,
EU:C:2012:684
, punti
u
).
Fil-punt 211 tas-sentenza appellata, il-Qorti Ġenerali fakkret il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja li tipprovdi li, sabiex qorti tkun tista’ tiddeċiedi dwar kontestazzjoni fuq id-drittijiet u l-obbligi li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni fl-osservanza tal-Artikolu 47 tal-Karta, din il-qorti għandu jkollha ġurisdizzjoni sabiex teżamina l-kwistjonijiet kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti għall-kawża li jkollha quddiemha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-6 ta’ Novembru 2012, Otis et,
C‑199/11
,
EU:C:2012:684
, punt
).
Madankollu, il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali mfakkra fil-punt 70 tas-sentenza appellata għandha l-konsegwenza li l-qorti tal-Unjoni, adita b’rikors għal annullament ippreżentat abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, tista’ biss tevalwa motivi li jikkontestaw il-legalità tal-att ikkontestat fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni, filwaqt li, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 272 TFUE, rikorrent jista’ jinvoka biss ksur ta’ klawżoli kuntrattwali jew tad-dritt applikabbli għall-kuntratt ikkonċernat.
Minn dan jirriżulta li, skont din il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, il-qorti tal-Unjoni, adita b’rikors għal annullament ippreżentat kontra deċiżjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv, li tikkostitwixxi att adottat bis-saħħa ta’ ġurisdizzjoni proprja u distinta mir-relazzjoni kuntrattwali bejn il-partijiet, għandha tiddikjara bħala inammissibbli kull motiv ibbażat fuq in-nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt ikkonċernat jew fuq il-ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali applikabbli għal dan il-kuntratt.
Fil-każ fejn il-qorti tal-Unjoni madankollu jkollha l-intenzjoni li teżamina motiv relatat mal-imsemmi kuntratt fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, hija jkollha, dejjem skont l-imsemmija ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, teżamina jekk ir-rikors li tkun adita bih jistax jiġi kklassifikat mill-ġdid, b’mod partikolari, bħala intiż, mhux biss, għall-annullament tad-deċiżjoni kkontestata, iżda wkoll għall-konstatazzjoni li l-Kummissjoni ma għandhiex id-dritt ta’ kreditu kuntrattwali inkwistjoni. F’dan il-każ, il-Qorti Ġenerali wettqet tali eżami fil-punti 56 sa 62 tas-sentenza appellata u kkonkludiet li tali klassifikazzjoni mill-ġdid setgħet issir.
Madankollu, tali klassifikazzjoni mill-ġdid tar-rikors, peress li ma tiddependix biss fuq ir-rieda tal-qorti tal-Unjoni, iżda wkoll, skont l-istess ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali, hija suġġetta għal kundizzjonijiet indipendenti minnha, bħall-fatt li r-rikorrent ma jopponix dan espressament u l-eżistenza ta’ motiv ibbażat fuq il-ksur tar-regoli li jirregolaw ir-relazzjoni kuntrattwali inkwistjoni, ma tistax titqies li tiżgura protezzjoni ġudizzjarja effettiva skont l-Artikolu 47 tal-Karta, peress li dan id-dritt fundamentali jeżiġi, kif tfakkar fil-punt 80 ta’ din is-sentenza, li din il-qorti teżamina l-kwistjonijiet kollha ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti għall-kawża li tkun adita biha.
Barra minn hekk, dejjem skont il-ġurisprudenza tal-Qorti Ġenerali riprodotta fil-punt 70 tas-sentenza appellata, meta ma jkun jeżisti ebda att separabbli mill-kuntratt ikkonċernat, l-evalwazzjoni tal-qorti tal-Unjoni adita abbażi tal-Artikolu 272 TFUE tkun limitata, bħala prinċipju, għall-motivi bbażati fuq nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt ikkonċernat jew fuq ksur tad-dritt applikabbli għal dan il-kuntratt.
Meta l-Kummissjoni teżegwixxi kuntratt, hija tibqa’ suġġetta għall-obbligi tagħha taħt il-Karta u l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni. Għalhekk, il-fatt li d-dritt applikabbli għall-kuntratt ikkonċernat ma jiżgurax l-istess garanziji bħal dawk mogħtija mill-Karta u l-prinċipji ġenerali tad-dritt tal-Unjoni ma jeżentax lill-Kummissjoni milli tiżgura l-osservanza tagħhom fir-rigward tal-kontraenti tagħha.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li din il-ġurisprudenza, li tagħmel distinzjoni skont jekk il-motivi mqajma fil-kuntest ta’ rikors għandhomx jitqiesu mill-qorti tal-Unjoni li tkun adita bihom bħala li jkunu bbażati fuq wieħed mill-ksur jew każijiet imsemmija fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 263 TFUE jew, għall-kuntrarju, li jkunu bbażati fuq nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt ikkonċernat jew fuq ksur tad-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali applikabbli għal dan il-kuntratt, ma tistax tiggarantixxi li l-kwistjonijiet kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti għar-riżoluzzjoni tat-tilwima jiġu eżaminati sabiex tiġi ggarantita protezzjoni ġudizzjarja effettiva prevista fl-Artikolu 47 tal-Karta.
Konsegwentement, meta l-qorti tal-Unjoni tiġi adita, skont l-Artikolu 263 TFUE, b’rikors għal annullament kontra deċiżjoni tal-Kummissjoni li tikkostitwixxi titolu eżekuttiv li jifformalizza kreditu kuntrattwali, din il-qorti jkollha ġurisdizzjoni sabiex teżamina dan ir-rikors fid-dawl tal-eżerċizzju ta’ prerogattivi ta’ awtorità pubblika li timplika l-adozzjoni ta’ tali deċiżjoni. Madankollu, fil-kuntest tal-eżami ta’ tali rikors, l-imsemmija qorti tintalab tieħu konjizzjoni mhux biss ta’ motivi ta’ annullament ibbażati fuq punti ta’ fatt u ta’ liġi li jirriżultaw mill-aġir tal-Kummissjoni bħala awtorità amministrattiva iżda wkoll ta’ motivi ta’ annullament ibbażati fuq punti ta’ fatt u ta’ liġi li jirriżultaw mir-relazzjonijiet kuntrattwali li jorbtu lill-Kummissjoni mar-rikorrent. Sa fejn l-imsemmi rikors ikun jinkludi barra minn hekk kontrotalba bbażata fuq l-eżekuzzjoni tal-kuntratt ikkonċernat, il-qorti tal-Unjoni ma tistax tiddikjara tali talba inammissibbli minħabba li din tal-aħħar tikkostitwixxi ordni li l-qorti tal-annullament ma tistax tieħu deċiżjoni dwarha.
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta ddeċidiet, fil-punt 70 tas-sentenza appellata, li, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 263 TFUE, il-qorti tal-Unjoni għandha tevalwa l-legalità tal-att ikkontestat biss fid-dawl tad-dritt tal-Unjoni, filwaqt li, fil-kuntest ta’ rikors ippreżentat abbażi tal-Artikolu 272 TFUE, ir-rikorrenti jista’ validament jinvoka biss nuqqas ta’ eżekuzzjoni tal-klawżoli tal-kuntratt ikkonċernat jew ksur tad-dritt applikabbli għal dan il-kuntratt.
Madankollu, meta l-aggravji ta’ sentenza appellata jkunu fihom infushom suffiċjenti sabiex jiġġustifikaw id-dispożittiv ta’ din is-sentenza, l-appell għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2017, Franza vs Schlyter,
C‑331/15 P
,
EU:C:2017:639
, punt
). Fil-kuntest tal-eżami li l-Qorti Ġenerali wettqet fil-punti 72 sa 80 tas-sentenza appellata sabiex tiddetermina sa fejn ir-rikors li kellha quddiemha seta’ jiġi kklassifikat mill-ġdid, din wettqet f’dan il-każ analiżi kompleta tal-kwistjonijiet kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti sabiex tingħata deċiżjoni dwar it-tilwima, u l-iżball ta’ liġi mwettaq b’dan il-mod ma kellux effett fuq id-dispożittiv tas-sentenza appellata.
Konsegwentement, l-argument ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva, stabbilit fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar l-Artikolu 47 tal-Karta, huwa ineffettiv u għandu, għaldaqstant, jiġi miċħud ukoll.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, it-tieni aggravju għandu jiġi miċħud.
Fuq l-ewwel aggravju
L-argumenti tal-partijiet
Permezz tal-ewwel aggravju, ADR issostni li l-Qorti Ġenerali wettqet żball ta’ liġi meta interpretat, b’mod partikolarment strett, fil-punt 157 tas-sentenza appellata, il-prinċipju li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni fis-sens li huma biss l-ispejjeż effettivament sostnuti li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ sussidju.
ADR tqis li tali interpretazzjoni tmur kontra l-prinċipju ta’ proporzjonalità. Peress li l-benefiċjarju ta’ sussidju huwa f’pożizzjoni li juri b’mezzi oħra li l-ispejjeż ġew effettivament sostnuti u li l-kwalità tas-servizzi ma hijiex ikkontestata, talba għal sussidju ma tistax tiġi miċħuda.
Barra minn hekk, skont ADR, fil-kuntest tal-interpretazzjoni ta’ kull prinċipju fundamentali, għandhom jittieħdu bħala bażi l-għan u l-istruttura ġenerali tiegħu. F’dan ir-rigward, ADR tenfasizza li l-interpretazzjoni magħmula mill-Qorti Ġenerali tmur kontra r-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni, peress li l-Kummissjoni stess irrikonoxxiet fil-proposta tagħha għall-adozzjoni ta’ regolament finanzjarju ġdid tal-Unjoni li kien jeżisti bżonn reali li “tiġi ssimplifikata l-ħajja” tal-benefiċjarji ta’ fondi tal-Unjoni u li kellu jkun hemm iffukar “fuq ir-riżultati u l-valur miżjud pjuttost milli fuq il-proċeduri amministrattivi”.
Fir-rigward tal-allegata differenza bejn kuntratti pubbliċi u ftehimiet ta’ sussidju sostnuta mill-Kummissjoni, ADR tikkonferma li ma setgħetx liberament tisfrutta r-riżultat tal-azzjonijiet meħuda, u lanqas li tibqa’ “proprjetarja” tagħhom.
Il-Kummissjoni ssostni li, sa fejn l-ewwel aggravju għandu jitqies bħala li jikkontesta l-evalwazzjoni tal-fatti magħmula mill-Qorti Ġenerali, dan għandu jiġi miċħud bħala inammissibbli u l-kumplament ta’ dan l-aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Il-kunsiderazzjonijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja
Preliminarjament, għandu jitfakkar li l-Qorti Ġenerali kkonstatat, fil-punti 94 sa 115 tas-sentenza appellata, li l-Kummissjoni kienet issodisfat l-oneru tal-prova impost fuqha u li ADR ma kienet ipproduċiet ebda prova li tippermetti li jintwera li l-ispejjeż ikkontestati kienu ġew sostnuti skont il-kundizzjonijiet stipulati fil-ftehimiet ta’ sussidju. Għandu jiġi rrilevat li l-konstatazzjonijiet hekk magħmula mill-Qorti Ġenerali ma humiex ikkontestati fl-appell u li, barra minn hekk, ebda żnaturament tar-rapporti ta’ awditu prodotti quddiem il-Qorti Ġenerali insostenn tal-allegazzjonijiet tal-Kummissjoni dwar l-eżekuzzjoni tal-ftehimiet ta’ sussidju ma huwa invokat minn ADR.
Fil-kuntest tal-eżami tal-ewwel aggravju, hemm lok li jiġi eżaminat biss jekk huwiex b’mod ġust li l-Qorti Ġenerali interpretat il-prinċipju fundamentali li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni, fis-sens li huma biss l-ispejjeż effettivament sostnuti li jistgħu jkunu s-suġġett ta’ sussidju, mingħajr ma tittieħed inkunsiderazzjoni l-kwalità tas-servizzi mwettqa.
F’dan il-kuntest, għandu jiġi rrilevat li l-Kummissjoni għandha l-obbligu, skont l-Artikolu 317 TFUE, li tosserva l-prinċipju ta’ ġestjoni finanzjarja tajba. Hija tiżgura wkoll il-protezzjoni tal-interessi finanzjarji tal-Unjoni għall-implimentazzjoni tal-baġit tagħha. Dan japplikaw ukoll fil-qasam kuntrattwali, peress li s-sussidji mogħtija mill-Kummissjoni joriġinaw mill-baġit tal-Unjoni. Skont prinċipju fundamentali li jirregola l-għajnuna mogħtija mill-Unjoni, din tal-aħħar tista’ tissussidja biss spejjeż effettivament sostnuti (sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, il-Kummissjoni ma tistax, mingħajr ma tikser il-prinċipji stabbiliti mit-Trattat FUE, tapprova nefqa mill-baġit tal-Unjoni mingħajr bażi legali. Madankollu, fir-rigward ta’ sussidju, huwa l-ftehim ta’ sussidju li jirregola l-kundizzjonijiet għall-għoti u għall-użu tiegħu u, b’mod iktar partikolari, il-klawżoli dwar id-determinazzjoni tal-ammont ta’ dan is-sussidju skont l-ispejjeż iddikjarati mill-kokontraent tal-Kummissjoni (sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
).
Għaldaqstant, jekk l-ispejjeż iddikjarati mill-benefiċjarju ma jkunux eliġibbli skont il-ftehim ta’ sussidju kkonċernat, peress li dawn ikunu tqiesu bħala mhux verifikabbli u/jew mhux affidabbli, il-Kummissjoni ma għandha ebda għażla oħra ħlief li tipproċedi għall-irkupru tas-sussidju ta’ ammonti mhux iġġustifikati, peress li, abbażi tal-bażi legali li tikkostitwixxi dan il-ftehim ta’ sussidju, din l-istituzzjoni hija biss awtorizzata tħallas, mill-baġit tal-Unjoni, dawk is-somom debitament iġġustifikati (sentenza tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
).
Fil-każ inkwistjoni, il-Kummissjoni kienet, għaldaqstant, obbligata tordna r-rimbors tas-somom li jikkorrispondu għall-ispejjeż ineliġibbli, konformement mal-kundizzjonijiet finanzjarji stabbiliti fil-ftehimiet ta’ sussidju.
Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkonfutata mill-fatt li, fil-kuntest ta’ proposta għal regolament finanzjarju ġdid, il-Kummissjoni stess irrikonoxxiet li kien jeżisti bżonn ta’ semplifikazzjoni amministrattiva u li kien jeħtieġ iffukar fuq ir-riżultati miksuba, fid-dawl tal-fatt li tali proposta hija irrilevanti fil-kuntest tal-eżami ta’ din il-kawża li hija rregolata mir-Regolament Finanzjarju ddefinit fil-punt 2 iktar ’il fuq.
Għaldaqstant, ma jistax jiġi allegat li l-Qorti Ġenerali wettqet interpretazzjoni restrittiva wisq tal-prinċipju fundamentali li jirregola l-għajnuna finanzjarja tal-Unjoni meta ddeċidiet, fil-punt 93 tas-sentenza appellata, li l-obbligu li jiġu osservati l-kundizzjonijiet finanzjarji stabbiliti fil-ftehimiet ta’ sussidju kien jikkostitwixxi wieħed mill-“impenji essenzjali” tal-benefiċjarju tas-sussidji kkonċernati.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-argument invokat minn ADR, dwar il-kwistjoni ta’ jekk il-benefiċjarju ta’ sussidju għandux jiġi ammess jipproduċi l-prova tal-ispejjeż sostnuti b’mezzi oħra minbarra dawk previsti mill-klawżoli kuntrattwali, għandu wkoll jiġi miċħud. Fil-fatt, minn naħa, il-kundizzjonijiet finanzjarji stabbiliti mill-klawżoli kuntrattwali huma imposti fuq iż-żewġ kontraenti u l-Kummissjoni, li hija marbuta bl-istess mod bħall-benefiċjarju tas-sussidju, ma tistax tkun kostretta tidderoga minnhom billi taċċetta mezzi ta’ prova oħra. Min-naħa l-oħra, u fi kwalunkwe każ, tali kunsiderazzjonijiet jaqgħu taħt l-evalwazzjoni tal-provi mill-Qorti Ġenerali. Il-Qorti Ġenerali biss għandha ġurisdizzjoni sabiex tikkonstata u tevalwa l-fatti rilevanti kif ukoll sabiex tevalwa l-provi. Għaldaqstant, l-evalwazzjoni ta’ dawn il-fatti u ta’ dawn il-provi ma tikkostitwixxix, bla ħsara għall-iżnaturament tagħhom, kwistjoni ta’ liġi suġġetta, bħala tali, għall-istħarriġ tal-Qorti tal-Ġustizzja fil-kuntest ta’ appell (sentenza tat-28 ta’ Ġunju 2005, Dansk Rørindustri et vs Il-Kummissjoni,
C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P sa C‑208/02 P u C‑213/02 P
,
EU:C:2005:408
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, meta parti mill-ispejjeż tkun tqieset bħala ineliġibbli minħabba li l-benefiċjarju tas-sussidju kkonċernat ma jkunx osserva l-obbligu kuntrattwali tiegħu li jiġġustifika l-użu tas-somom mogħtija lilu, il-fatt li dan il-benefiċjarju fil-frattemp ikun temm il-proġett kopert minn dan il-ftehim ta’ sussidju ma huwiex ta’ natura li jaffettwa l-eżekuzzjoni ta’ dan l-obbligu, peress li dan is-sussidju ma huwiex il-korrispettiv tat-twettiq tal-proġett kopert mill-imsemmi ftehim ta’ sussidju (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tad-19 ta’ Jannar 2006, Comunità montana della Valnerina vs Il-Kummissjoni,
C‑240/03 P
,
EU:C:2006:44
, punt
, u tat-28 ta’ Frar 2019, Alfamicro vs Il-Kummissjoni,
C‑14/18 P
,
EU:C:2019:159
, punt
).
Peress li s-sussidju ma huwiex il-korrispettiv tal-proġett imwettaq, il-fatt dwar jekk il-benefiċjarji tas-sussidji jingħatawx il-proprjetà materjali u intellettwali tal-prodott elaborat huwa irrilevanti.
Minn dan isegwi li l-Qorti Ġenerali ma kisritx il-prinċipju ta’ proporzjonalità meta ddeċidiet, fil-punt 157 tas-sentenza appellata, li ma kienx biżżejjed għall-benefiċjarju tas-sussidju li juri li proġett kien twettaq sabiex jiġġustifika l-għoti ta’ sussidju partikolari, iżda li dan kellu jipproduċi l-prova li l-ispejjeż iddikjarati kienu ġew sostnuti skont il-kundizzjonijiet stabbiliti għall-għoti tas-sussidji kkonċernati.
Konsegwentement, l-ewwel aggravju għandu jiġi miċħud bħala infondat.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, l-appell għandu jiġi miċħud fl-intier tiegħu.
Fuq l-ispejjeż
Skont l-Artikolu 184(2) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti tal-Ġustizzja, meta l-appell ma jkunx fondat, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi dwar l-ispejjeż.
Skont l-Artikolu 138(3) ta’ dawn ir-regoli ta’ proċedura, applikabbli għall-proċedura ta’ appell abbażi tal-Artikolu 184(1) tagħhom, jekk il-partijiet jitilfu rispettivament wieħed jew iktar mill-kapijiet, kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha. Madankollu, jekk fid-dawl taċ-ċirkustanzi tal-kawża jkun jidher iġġustifikat, il-Qorti tal-Ġustizzja tista’ tiddeċiedi li waħda mill-partijiet għandha, minbarra l-ispejjeż rispettivi tagħha, tbati parti mill-ispejjeż tal-parti l-oħra.
Peress li l-eżami tat-tieni aggravju rrileva żball ta’ liġi tal-Qorti Ġenerali, li madankollu ma wassalx għal annullament tas-sentenza appellata, jidher iġġustifikat li jiġi deċiż li ADR tbati żewġ terzi tal-ispejjeż sostnuti mill-Kummissjoni, u li l-Kummissjoni tbati, minbarra terz tal-ispejjeż tagħha, terz tal-ispejjeż sostnuti minn ADR.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-appell huwa miċħud.

2)
ADR Center SpA għandha tbati, minbarra żewġ terzi tal-ispejjeż rispettivi tagħha, żewġ terzi tal-ispejjeż sostnuti mill-Kummissjoni Ewropea.

3)
Il-Kummissjoni Ewropea għandha tbati, minbarra terz tal-ispejjeż rispettivi tagħha, terz tal-ispejjeż sostnuti minn ADR Center SpA.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.