CELEX: 62021CJ0602
Uchybienie zobowiązaniom państwa członkowskiego
Dyrektywa 2002/49/WE
Ocena i zarządzanie poziomem hałasu w środowisku
Zapobieganie powstawaniu hałasu
Główne drogi i główne linie kolejowe
Artykuł 8 ust. 1 i 2
Niezgodne z przepisami lub nieistniejące plany działań
Artykuł 10 ust. 2
Załącznik VI
Nieistniejące streszczenia planów działań

W skardze Komisja Europejska wnosi do Trybunału o stwierdzenie, że:
–        wymagając sporządzenia planów działań, o których mowa w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku (Dz.U. 2002, L 189, s. 12 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 15, t. 7, s. 101), dla obszarów, na których nie przekroczono dopuszczalne wartości hałasu nie są przekraczane  dopiero od  dnia 18 lipca 2024 r.;
–        nie wymagając, aby te plany działań zawierały wskazanie historii konsultacji społecznych zorganizowanych zgodnie z art. 8 ust. 7 dyrektywy 2002/49, a także środków, które właściwe organy zamierzają podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat w celu ochrony obszarów ciszy;
–        nie sporządzając planów działań dla 20 głównych linii kolejowych;
–        nie sporządzając planów działań dla 290 głównych dróg; oraz
–        nie przedstawiając streszczeń planów działań dla 20 głównych linii kolejowych i 290 głównych dróg,
Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1, 2 i 7 oraz art. 10 ust. 2 dyrektywy 2002/49, a także pkt 1 tiret siódme i dziewiąte załącznika V, a także  załącznika VI do tej dyrektywy.

Ramy prawne

Prawo Unii
Artykuł 1 ust. 1 dyrektywy 2002/49 stanowi:
„Niniejsza dyrektywa ma na celu zdefiniowanie wspólnego podejścia do unikania, zapobiegania lub zmniejszania szkodliwych skutków narażenia na działanie hałasu, w tym jego dokuczliwości, na podstawie ustalonych priorytetów. W tym celu zarządza się stopniowe wdrażanie następujących działań:
a)      ustalenie stopnia narażenia na hałas w środowisku poprzez sporządzanie map hałasu przy zastosowaniu wspólnych dla państw członkowskich metod oceny;
b)      zapewnienie społeczeństwu dostępu do informacji dotyczącej hałasu w środowisku i jego skutków;
c)      przyjęcie przez państwa członkowskie, na podstawie danych uzyskanych z map hałasu, planów działań zmierzających do zapobiegania powstawaniu hałasu w środowisku i obniżania jego poziomu tam, gdzie jest to konieczne, zwłaszcza tam, gdzie oddziaływanie hałasu może powodować szkodliwe skutki dla ludzkiego zdrowia, oraz zachowanie jakości klimatu akustycznego środowiska tam, gdzie jest ona jeszcze właściwa”.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej dyrektywy:
„Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do hałasu w środowisku, na jaki ludzie są narażeni w szczególności na obszarach zabudowanych, w publicznych parkach lub na innych obszarach względnie cichych w aglomeracji, na obszarach ciszy na otwartym terenie poza miastem, w pobliżu szkół, szpitali i innych wrażliwych na hałas budynków i obszarów”.
Artykuł 3 wskazanej dyrektywy stanowi:
„W rozumieniu niniejszej dyrektywy:
a)      »hałas w środowisku« oznacza niepożądane lub szkodliwe dźwięki powodowane przez działalność człowieka na wolnym powietrzu, w tym hałas emitowany przez środki transportu, ruch drogowy, ruch kolejowy, ruch samolotowy, oraz hałas pochodzący z obszarów działalności przemysłowej, jak określono w załączniku 1 do dyrektywy Rady 96/61/WE z dnia 24 września 1996 r. dotyczącej zintegrowanego zapobiegania zanieczyszczeniom i ich kontroli [Dz.U. 1996, L 257, s. 26];
[…]
n)      »główna droga« oznacza regionalną, krajową albo międzynarodową drogę oznaczoną przez państwo członkowskie, którą przejeżdża rocznie ponad trzy miliony pojazdów;
o)      »główna linia kolejowa« oznacza linię kolejową oznaczoną przez państwo członkowskie, po której przejeżdża rocznie ponad 30 tys. składów pociągów;
[…]”.
Artykuł 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49 ma następujące brzmienie:
„1.      Państwa członkowskie zapewnią sporządzenie przez właściwe władze, w terminie do dnia 18 lipca 2008 r., planów działań dla potrzeb zarządzania problemami hałasu i skutkami hałasu oraz w miarę potrzeby, zmniejszania hałasu na obszarach podległych ich właściwości:
a)      obszarów położonych w pobliżu głównych dróg o obciążeniu ruchem powyżej 6 milionów przejazdów rocznie, głównych linii kolejowych o obciążeniu ruchem powyżej 60 tysięcy przejazdów pociągów rocznie i głównych lotnisk;
b)      aglomeracji o liczbie mieszkańców powyżej 250 tysięcy. Plany, o których mowa, mają także służyć ochronie obszarów ciszy przed zwiększeniem hałasu.
Właściwe władze dobierają środki przewidziane w planach według własnego uznania, z tym że takie środki powinny w szczególności odnosić się do priorytetów, wynikających z przekroczenia odnośnej wartości granicznej lub z innych kryteriów przyjętych przez państwa członkowskie i mieć zastosowanie w szczególności do najważniejszych obszarów, ustalonych w wyniku sporządzania map hałasu.
2.      Państwa członkowskie zapewnią sporządzenie przez właściwe władze, w terminie do dnia 18 lipca 2013 r., planów działań odnoszących się szczególnie do priorytetów wynikających z przekroczenia odnośnej wartości granicznej lub z innych kryteriów, przyjętych przez państwa członkowskie dla aglomeracji, głównych dróg i głównych linii kolejowych na swym terytorium”.
Artykuł 8 ust. 5 tej dyrektywy, zmienionej rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1010 z dnia 5 czerwca 2019 r. (Dz.U. 2019, L 170, s. 115), przewiduje:
„Plany działań analizuje się i, w miarę potrzeby, zmienia w przypadku wystąpienia istotnego zdarzenia, rzutującego na istniejącą sytuację w dziedzinie hałasu, a przynajmniej co pięć lat od daty zatwierdzenia tych planów.
Analizy i zmiany, które zgodnie z akapitem pierwszym miałyby się odbyć w 2023 r., odracza się tak, aby odbyły się nie później niż do dnia 18 lipca 2024 r.”.
Artykuł 10 ust. 2 dyrektywy 2002/49 stanowi:
„Państwa członkowskie zapewniają przekazanie Komisji danych ze strategicznych map hałasu i streszczeń planów działań określonych w załączniku VI w ciągu sześciu miesięcy od terminów ustanowionych odpowiednio w art. 7 i 8”.
Punkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do tej dyrektywy ma następujące brzmienie:
„1.      Plan działań musi zawierać co najmniej następujące elementy:
[…]
–        działania, jakie właściwe władze zamierzają podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat, łącznie ze środkami zachowania obszarów ciszy”.
Zgodnie z pkt 2.8 załącznika VI do tej dyrektywy:
„Komisji przekazuje się następujące dane [dla głównych dróg, głównych linii kolejowych i głównych lotnisk]:
[…]
2.8.      Streszczenie planu działań obejmujące wszystkie ważne aspekty określone w załączniku V, o objętości nieprzekraczającej dziesięciu stron”.

Prawo polskie
Artykuł 119 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 nr 62 poz. 627) został uchylony ustawą z dnia 30 sierpnia 2019 r. o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2019 poz. 2087) (zwaną dalej „ustawą z dnia 30 sierpnia 2019 r.”). Artykuł ten miał następujące brzmienie:
„1.       Dla terenów, na których poziom hałasu przekracza poziom dopuszczalny, tworzy się programy ochrony środowiska przed hałasem, których celem jest dostosowanie poziomu hałasu do dopuszczalnego.
2.      Dla terenów, o których mowa w art. 117 ust. 2 pkt 1 i ust. 3, programy uchwala rada powiatu, a dla terenów, o których mowa w art. 117 ust. 2 pkt 2, programy określa, w drodze uchwały, sejmik województwa.
2a.      Organ, o którym mowa w ust. 2, zapewnia możliwość udziału społeczeństwa w postępowaniu, którego przedmiotem jest sporządzenie programu ochrony środowiska przed hałasem.
3.      Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe wymagania, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem.
4.      W rozporządzeniu, o którym mowa w ust. 3, zostaną ustalone:
1)      forma sporządzania programu;
2)      niezbędne części składowe programu;
3)      zakres zagadnień, które powinny zostać określone i ocenione w programie;
4)      sposób ustalania harmonogramu planowanych działań dla poszczególnych terenów z wykorzystaniem wskaźników charakteryzujących wielkość przekroczenia dopuszczalnego poziomu hałasu i liczbę mieszkańców na danym terenie.
4a.      Organ właściwy do tworzenia programu ochrony środowiska przed hałasem opracowuje łącznie z programem jego streszczenie, sporządzane w języku niespecjalistycznym, zawierające omówienie wszystkich ważnych aspektów działań przewidywanych w programie, w formie prezentacji graficznych i zestawień danych tabelarycznych.
5.      Program dla terenu, o którym mowa w art. 117 ust. 2 pkt 2, powinien być określony w terminie 1 roku od dnia przedstawienia mapy akustycznej przez podmiot zobowiązany do jej sporządzenia.
6.      Programy, o których mowa w ust. 1, aktualizuje się co najmniej raz na pięć lat, a także w przypadku wystąpienia okoliczności uzasadniających zmianę planu lub harmonogramu realizacji”.
Artykuł 119a ustawy Prawo ochrony środowiska, znowelizowanej ustawą z dnia 30 sierpnia  2019 r. (zwanej dalej „znowelizowaną ustawą Prawo ochrony środowiska”), stanowi:
„1.      Na podstawie strategicznych map hałasu marszałek województwa opracowuje dla obszaru województwa projekt uchwały w sprawie programu ochrony środowiska przed hałasem.
2.      Marszałek województwa sporządza wraz z projektem uchwały streszczenie programu ochrony środowiska przed hałasem zawierające dane o programie niezbędne do przekazania Komisji Europejskiej, na formularzu udostępnionym w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska.
3.      W programie ochrony środowiska przed hałasem wskazuje się działania ograniczające poziom hałasu w środowisku przedstawiony na strategicznych mapach hałasu:
1)      zrealizowane,
2)      planowane do realizacji w ciągu pięciu lat oraz
3)      planowane do realizacji długoterminowej
– z uwzględnieniem liczby mieszkańców na terenie objętym programem oraz efektywności ekologicznej i ekonomicznej działań programu.
4.      Program ochrony środowiska przed hałasem jest sporządzany w formie pisemnej i składa się z następujących części:
1)      wstępu zawierającego informacje ogólne o tym programie;
2)      uzasadnienia zakresu zagadnień objętych tym programem, w tym:
a)      danych i wniosków wynikających ze sporządzonych strategicznych map hałasu,
b)      oceny realizacji poprzedniego programu, o ile został sporządzony,
c)      analizy materiałów, dokumentów i publikacji wykorzystanych do opracowania programu;
3)      opisu działań w zakresie ograniczenia poziomu hałasu w środowisku, w tym harmonogramu ich realizacji, oraz obowiązków i ograniczeń wynikających z realizacji tego programu;
4)      streszczenia tego programu sporządzonego w języku niespecjalistycznym.
[…]
9.      Program ochrony środowiska przed hałasem jest uchwalany przez sejmik województwa co 5 lat, w terminie do dnia 18 lipca.
[…]”.
Zgodnie z art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r.:
„Sejmik województwa uchwala po raz pierwszy program ochrony środowiska przed hałasem, o którym mowa w art. 119a ust. 9 [znowelizowanej ustawy Prawo ochrony środowiska], do dnia 18 lipca 2024 r.”.
Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 14 października 2002 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinien odpowiadać program ochrony środowiska przed hałasem (Dz.U.  2002 nr 179 poz. 1498), określa treść tych programów.

Postępowanie poprzedzające wniesienie skargi i postępowanie przed Trybunałem
Uznawszy, że dostarczone przez władze polskie informacje dotyczące strategicznych map hałasu i planów działań, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 oraz w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, są niekompletne, a zatem nie spełniają minimalnych wymogów tej dyrektywy, w dniu 20 stycznia 2016 r. Komisja zwróciła się do tych władz o dodatkowe informacje w ramach postępowania EU Pilot. Komisja zwróciła władzom polskim uwagę na to, że niektóre przepisy dyrektywy 2002/49 nie są przestrzegane, zażądała, aby jak najszybciej zastosowano się do nich, jak również zapytała owe władze  o sposób, w jaki przepisy te zostały przetransponowane do prawa krajowego.
W dniu 30 marca 2016 r. Rzeczpospolita Polska odpowiedziała na pytania zadane przez Komisję w ramach tego postępowania.
W dniu 18 maja 2017 r. Komisja skierowała do Rzeczypospolitej Polskiej wezwanie do usunięcia uchybienia, w którym uznała, że to państwo członkowskie nie dokonało prawidłowej transpozycji art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, jak też pkt 1 tiret siódme, dziewiąte i dziesiąte załącznika V do tej dyrektywy, oraz że uchybiło ono zobowiązaniom ciążącym na nim na mocy art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 2 wskazanej dyrektywy w związku z załącznikami V i VI do niej, ponieważ nie sporządziło planów działania ani nie przekazało streszczeń planów działania dotyczących 110 głównych linii kolejowych i 1203 głównych dróg.
W piśmie z dnia 18 lipca 2017 r. władze polskie przyznały się do niedociągnięć w zakresie transpozycji dyrektywy 2002/49 i wskazały, że zostaną one usunięte w połowie 2019 r., w szczególności w odniesieniu do przyjęcia planów działań określanych w prawie krajowym mianem „programów ochrony środowiska przed hałasem”, w tym na obszarach, na których dopuszczalne wartości hałasu nie są przekraczane. Władze te wskazały ponadto, że plany działań dotyczące wszystkich głównych linii kolejowych wskazanych w wezwaniu do usunięcia uchybienia zostały włączone do planów działań dla województw, na terenie których znajdują się te linie, oraz że plany działań dotyczące wszystkich głównych dróg również zostały opracowane na poziomie województw.
Po przeprowadzeniu ponownej analizy sytuacji Komisja skierowała w dniu 25 stycznia 2019 r.  do Rzeczypospolitej Polskiej  uzasadnioną opinię, w której uznała, że to państwo członkowskie nadal nie spełnia wymogów dyrektywy 2002/49. Komisja wskazała, że rzeczone państwo członkowskie dokonało nieprawidłowej transpozycji art. 8 ust. 2 tej dyrektywy oraz pkt 1 tiret siódme, dziewiąte i dziesiąte załącznika V do niej, ograniczając się do sporządzenia planów działań jedynie dla obszarów, na których dopuszczalne wartości hałasu są przekraczane, i nie przewidując załączenia do tych planów historii konsultacji społecznych, środków zachowania obszarów ciszy oraz długofalowej strategii. Komisja uznała również, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy, po pierwsze, art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49 w związku z załącznikiem V do tej dyrektywy, a po drugie, art. 10 ust. 2 tej dyrektywy w związku z załącznikiem VI do niej, ponieważ nie sporządziła planów działań i nie przekazała streszczeń tych planów w odniesieniu do 89 głównych linii kolejowych i 1051 głównych dróg.
W odpowiedzi na uzasadnioną opinię z dnia 26 marca 2019 r. władze polskie poinformowały Komisję o zamiarze wprowadzenia poprawki do ustawy Prawo ochrony środowiska w celu rozszerzenia planów działań na wszystkie obszary objęte strategicznymi mapami hałasu, zapewnienia, aby plany te uwzględniały historię konsultacji społecznych i ich wyniki oraz opisywały działania naprawcze i środki, jakie należy podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat w celu zmniejszenia hałasu w środowisku, jak też długofalową strategię. W odniesieniu do planów dotyczących głównych linii kolejowych władze te wyjaśniły również, że informacje dotyczące niektórych z tych linii zostały uzupełnione lub są w trakcie uzupełniania, oraz że 13 innych linii nie zostało objętych takimi planami ze względu na brak dopuszczalnych wartości hałasu. Władze te wskazały ponadto, że 263 plany działań dotyczące głównych dróg nie zostały przekazane Komisji ze względu na zmiany dopuszczalnych wartości hałasu, że informacje dotyczące 44 z tych dróg mają zostać uzupełnione, że 16 z nich poddano udoskonaleniu, a tym samym wycofano je z eksploatacji, oraz że 9 z nich nie można było zidentyfikować na podstawie dostępnych danych. Wreszcie, co się tyczy nieprzedłożenia lub niekompletności niektórych streszczeń planów działań, władze polskie przekazały informacje na temat stanu zaawansowania prac nad przygotowywaniem niektórych brakujących dokumentów oraz wykaz przedłożonych już map i planów działań.
Ponieważ argumenty Rzeczypospolitej Polskiej nie przekonały Komisji, w dniu 28 września 2021 r. instytucja ta wniosła skargę o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego w niniejszej sprawie.
Pismem z dnia 26 września 2022 r. Komisja poinformowała Trybunał, że mając na uwadze zgłoszone przez Rzeczpospolitą Polską w ramach postępowania przed Trybunałem środki zmierzające do zapewnienia zgodności z dyrektywą 2002/49, o których wcześniej nie wspomniano, zamierza ona częściowo cofnąć skargę. Ściślej rzecz ujmując, Komisja wskazała, że wycofuje zarzut drugi w odniesieniu do uchybienia obowiązkowi zapewnienia, aby plany działań zawierały wskazanie historii konsultacji społecznych zorganizowanych zgodnie z art. 8 ust. 7 dyrektywy 2002/49, zarzut trzeci w odniesieniu do 7 głównych linii kolejowych, zarzut czwarty w odniesieniu do 43 głównych dróg oraz zarzut piąty w odniesieniu do 7 głównych linii kolejowych wspomnianych powyżej i 27 głównych dróg  wspomnianych powyżej.

W przedmiocie skargi

W przedmiocie zarzutu pierwszego

Argumentacja stron
W ramach zarzutu pierwszego Komisja podnosi, że Rzeczpospolita Polska dokonała nieprawidłowej transpozycji art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, przewidując, że obowiązek przyjęcia planów działań na obszarach, na których nie przekroczono dopuszczalnych wartości hałasu, może być egzekwowany dopiero od dnia 18 lipca 2024 r.
Rzeczpospolita Polska twierdzi przede wszystkim, że zarzut ten jest niedopuszczalny ze względu na to, iż różni się on zasadniczo od zarzutu podniesionego przez Komisję na etapie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, który dotyczył samego obowiązku sporządzenia planów działań na obszarach, na których dopuszczalne wartości hałasu nie są przekraczane, a nie terminu, w którym obowiązek ten powinien zostać spełniony.
Dodatkowo Rzeczpospolita Polska podnosi, że termin przewidziany w jej ustawodawstwie jest zgodny z art. 8 ust. 5 dyrektywy 2002/49 i że jest to najkrótszy rozsądny termin umożliwiający władzom lokalnym sporządzenie planów działań na obszarach, na których dopuszczalne wartości hałasu nie są przekraczane. Twierdzi ona również, że prawo krajowe nie stoi na przeszkodzie temu, aby plany działań były w praktyce przyjmowane na tych obszarach przed dniem 18 lipca 2024 r.

Ocena Trybunału
Z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi wynika, że o ile na etapie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi Komisja zarzucała Rzeczypospolitej Polskiej dokonanie nieprawidłowej transpozycji art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49 ze względu na to, że nie przewidziała ona przyjęcia planów działań na obszarach, na których dopuszczalne wartości hałasu nie są przekraczane, o tyle w ramach skargi wniesionej w niniejszej sprawie przedmiotem zastrzeżeń formułowanych przez tę instytucję jest jedynie okoliczność, że ustawą z dnia 30 sierpnia 2019 r. polski ustawodawca rozszerzył na te obszary obowiązek przyjęcia planów działań dopiero od dnia 18 lipca 2024 r.
W związku z tym wbrew temu, co twierdzi Rzeczpospolita Polska, Komisja nie podniosła nowego zarzutu ani nie zmieniła w istotny sposób treści zarzutu dotyczącego nieprawidłowej transpozycji art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, który przedstawiła w ramach postępowania poprzedzającego wniesienie skargi. Ograniczyła ona jedynie zakres tego zarzutu w celu uwzględnienia wprowadzonych przez ustawodawcę polskiego w reakcji na uzasadnioną opinię zmian w prawie krajowym, które w jej ocenie pozwoliły zaradzić zarzucanemu uchybieniu jedynie częściowo.
Natomiast, o ile Trybunał przyznał już, że skarga o stwierdzenie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego może dotyczyć przepisów krajowych innych niż te, które wskazano w uzasadnionej opinii, jeżeli w trakcie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi nastąpiła zmiana właściwych przepisów krajowych (zob. podobnie wyrok z dnia 1 lutego 2005 r., Komisja/Austria, C‑203/03, EU:C:2005:76, pkt 29), o tyle zmiany, o których uwzględnienie Komisja zwraca się do Trybunału w niniejszej sprawie, ograniczając zakres swojego zarzutu w stosunku do zarzutu podniesionego na etapie postępowania poprzedzającego wniesienie skargi, wynikają z ustawy przyjętej po upływie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, co nastąpiło w dniu 25 marca 2019 r. Tymczasem ze względu na to, że istnienie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego należy oceniać na koniec tego terminu, Trybunał nie może uwzględnić w ramach niniejszej skargi zmian w prawie krajowym, które nastąpiły po jego upływie [zob. podobnie wyrok z dnia 31 marca 2022 r., Komisja/Portugalia (Hałas w środowisku), C‑687/20, niepublikowany, EU:C:2022:244, pkt 36 i przytoczone tam orzecznictwo].
W związku z tym prawdą jest, że – jak utrzymuje Komisja – żaden z przepisów dyrektywy 2002/49 ani żaden inny tekst czy zasada nie pozwalają państwom członkowskim na odstąpienie od terminów przewidzianych w art. 8 ust. 1 i 2 tej dyrektywy w celu sporządzenia planów działań mających na celu ograniczanie skutków hałasu w środowisku w pobliżu głównych linii kolejowych lub głównych dróg oraz w aglomeracjach liczących ponad 250 000 mieszkańców, jak też w celu opracowania planów działań służących realizacji priorytetów wynikających z przekroczenia odpowiednich wartości dopuszczalnych lub zastosowania innych kryteriów wybranych przez państwa członkowskie w odniesieniu do tych aglomeracji, głównych linii kolejowych i głównych dróg, ustalonych odpowiednio na dzień 18 lipca 2008 r. i na dzień 18 lipca 2013 r. W tym względzie należy zauważyć, że termin 18 lipca 2024 r., wymieniony obecnie w art. 8 ust. 5 dyrektywy 2002/49, zmienionej rozporządzeniem 2019/1010, dotyczy jedynie przeglądu i zmiany istniejących planów działań.
W niniejszej sprawie z akt przedłożonych Trybunałowi wynika, że prawo polskie, w stanie sprzed wejścia w życie ustawy z dnia 30 sierpnia 2019 r., nie przewidywało żadnego obowiązku przyjęcia planów działań na obszarach, na których wartości dopuszczalne nie są przekraczane, podczas gdy obowiązek ten ma zastosowanie niezależnie od poziomu hałasu w środowisku [zob. podobnie wyrok z dnia 31 marca 2022 r., Komisja/Portugalia (Hałas w środowisku), C‑687/20, niepublikowany, EU:C:2022:244, pkt 45–48]. Należy zatem uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy zarzut oparty na tym, że Rzeczpospolita Polska uchybiła ciążącym na niej zobowiązaniom, uznając, iż nie jest zobowiązana do przyjęcia planów działań na obszarach, na których wartości dopuszczalne nie są przekraczane, w terminach określonych w art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, był a fortiori zasadny w dniu upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii.
W konsekwencji należy uwzględnić zarzut pierwszy Komisji i stwierdzić, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49.

W przedmiocie zarzutu drugiego

Argumentacja stron
W ramach zarzutu drugiego, po jego częściowym cofnięciu, Komisja utrzymuje jedynie, że Rzeczpospolita Polska naruszyła pkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do dyrektywy 2002/49, ponieważ nie przewidziała, że plany działań powinny zawierać opis środków, jakie należy podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat w celu ochrony obszarów ciszy. W tym względzie podnosi ona w szczególności, że art. 119a ust. 3 pkt 2 znowelizowanej ustawy Prawo ochrony środowiska nie wyeliminował tego uchybienia, ponieważ w przepisie tym nie wymieniono konkretnie środków mających na celu ochronę tych obszarów. Instytucja ta podnosi również, że przewidziane w znowelizowanej ustawie Prawo ochrony środowiska rozporządzenie ministra właściwego do spraw klimatu, które powinno szczegółowo określać treść planów działań, zostało wydane po upływie tego terminu, a mianowicie dopiero w dniu 26 lipca 2021 r.
Rzeczpospolita Polska podnosi, że programy ochrony środowiska przed hałasem, które odpowiadają planom działań przewidzianym w dyrektywie 2002/49, zawierają środki, które należy wdrożyć w terminie pięciu lat, oraz wieloletnie środki w dziedzinie zwalczania hałasu. Państwo to przypomina również, że zgodnie z prawem polskim obszary ciszy zostały utworzone uchwałami rad powiatu po konsultacji z właściwymi władzami lokalnymi. Ramy prawne zostały ostatnio wyjaśnione w rozporządzeniu Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 lipca 2021 r. w sprawie programu ochrony środowiska przed hałasem (Dz.U. 2021 poz. 1409), które przewiduje, że programy ochrony środowiska przed hałasem powinny określać środki, jakie należy podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat, oraz wyznaczać obszary ciszy w aglomeracjach i poza nimi.

Ocena Trybunału
Jak przypomniano w pkt 27 niniejszego wyroku, istnienie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego należy oceniać na podstawie sytuacji, jaka istniała w chwili upływu terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, wobec czego Trybunał nie może uwzględnić zmian, które nastąpiły później [wyrok z dnia 31 marca 2022 r., Komisja/Portugalia (Hałas w środowisku), C‑687/20, niepublikowany, EU:C:2022:244, pkt 36].
Z akt sprawy, którymi dysponuje Trybunał, wynika, że przepisy krajowe stanowiące, iż plany działań zawierają środki, jakie mają zostać wdrożone w terminie pięciu lat, oraz wieloletnie środki w zakresie zwalczania hałasu, na które to przepisy powołuje się Rzeczpospolita Polska w celu wykazania, że prawo polskie wypełnia obowiązek przewidziany w pkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do dyrektywy 2002/49, są zawarte w ustawie z dnia 30 sierpnia 2019 r. Przepisy te zostały zatem przyjęte po upływie terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, czyli po dniu 25 marca 2019 r. W każdym razie Trybunał nie może ich zatem uwzględnić w ramach niniejszej skargi. To samo dotyczy rozporządzenia Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 lipca 2021 r. w sprawie programu ochrony środowiska przed hałasem, w którym doprecyzowano treść tych programów.
Ponadto z samego faktu, na który powołała się Rzeczpospolita Polska, że obszary ciszy zostały utworzone uchwałami rad powiatu, nie można wywieść, że prawo krajowe nakazuje włączenie do planów działań opisu działań mających na celu ochronę tych obszarów.
W konsekwencji należy uwzględnić zarzut drugi Komisji i stwierdzić, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom, które na niej ciążą na mocy pkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do dyrektywy 2002/49.

W przedmiocie zarzutów od trzeciego do piątego

Argumentacja stron
W zarzutach od trzeciego do piątego, które należy zbadać łącznie, Komisja podnosi, że Rzeczpospolita Polska nie przyjęła planów działań i nie przekazała jej streszczeń planów działań dotyczących niektórych głównych linii kolejowych i głównych dróg. Z uwagi na częściowe cofnięcie skargi, o którym wspomniano w pkt 21 niniejszego wyroku, zarzuty te dotyczą już – jeśli chodzi o brak przyjęcia planów działań – jedynie 13 głównych linii kolejowych i 247 głównych dróg, a jeśli chodzi o brak przedstawienia streszczeń planów działań – tylko 13 głównych linii kolejowych i 263 głównych dróg.
Rzeczpospolita Polska podnosi, że plany działań dotyczące 13 głównych linii kolejowych, o których mowa w poprzednim punkcie, zawarto w planach działań dotyczących aglomeracji, do których linie te należą.
Co się tyczy 247 głównych dróg, które Komisja nadal identyfikuje jako te, dla których nie przyjęto planów działań, Rzeczpospolita Polska wskazuje, w zależności od przypadku, że niektóre z głównych dróg, o których mowa, zostały włączone do zakresu planów działań dotyczących dużych aglomeracji, niektóre z nich były zwolnione z obowiązku objęcia planem działań w zakresie, w jakim są one w trakcie przebudowy, a jeszcze inne były przedmiotem dodatkowych analiz.
Wreszcie,  zdaniem Rzeczypospolitej Polskiej spośród 13 głównych linii kolejowych i 263 głównych dróg zidentyfikowanych przez Komisję jako te, w odniesieniu do których streszczenia planów działań nie zostały przekazane, te linie kolejowe i drogi, w wypadku których odnośne plany działań należy uznać za włączone do planów działań dotyczących dużych aglomeracji, były z tego względu objęte przekazanymi Komisji streszczeniami. W pozostałym zakresie brak przekazania streszczeń planów działania odnosi się do dróg będących w trakcie przebudowy, objętych kolejnymi rundami planowania lub poddanych dodatkowym analizom.

Ocena Trybunału
Co się tyczy, po pierwsze, planów działań dotyczących głównych linii kolejowych i głównych dróg, co do których Rzeczpospolita Polska twierdzi, że zostały one włączone do planów działań dotyczących dużych aglomeracji, na terenie których znajdują się owe główne linie kolejowe i główne drogi, należy zaznaczyć w szczególności, że w art. 8 dyrektywy 2002/49 rozróżniono plany działań dla dużych aglomeracji i plany działań dotyczące głównych linii kolejowych lub głównych dróg, oraz że zgodnie z art. 10 ust. 2 tej dyrektywy w związku z załącznikiem VI do niej treść streszczeń planów działań, które należy przekazać Komisji, różni się w zależności od tego, czy dotyczą one dużej aglomeracji, czy też głównej linii kolejowej lub głównej drogi, co oznacza, że każda z tych stref powinna podlegać analizie i że dla każdej z nich należy zgromadzić odrębne dane.
Wynika z tego, że przy założeniu, iż ten sam dokument może służyć jako plan działań zarówno dla dużej aglomeracji, jak i dla głównych linii kolejowych lub głównych dróg znajdujących się na terenie tej aglomeracji, mogłoby tak być tylko wtedy, gdyby dokument ten został wyraźnie przedstawiony jako taki i gdyby zawierał on wszystkie elementy wymagane przez dyrektywę 2002/49 w odniesieniu do każdej aglomeracji oraz każdej głównej linii kolejowej lub głównej drogi, które wchodzą w rachubę.
W niniejszej sprawie Rzeczpospolita Polska ogranicza się do stwierdzenia, że plany działań opracowane dla dużych aglomeracji służą zasadniczo również jako plany działań dla głównych linii kolejowych i głównych dróg usytuowanych na terenie tych aglomeracji. Poza tym, że z akt sprawy przedłożonych Trybunałowi wynika, iż sama Rzeczpospolita Polska oddzielnie zidentyfikowała te aglomeracje i główne linie kolejowe lub główne drogi, to państwo członkowskie nie przedstawiło w niniejszej sprawie żadnych informacji na temat formy czy treści planów działań dotyczących wskazanych aglomeracji, które to informacje pozwoliłyby na ustalenie, że dokumenty te służą również jako plany działań dla głównych linii kolejowych lub głównych dróg położonych na terenie tych aglomeracji.
Wobec powyższego nie można uznać, że Rzeczpospolita Polska wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku przyjęcia planów działań dla wskazanych głównych linii kolejowych i głównych dróg, a tym bardziej z obowiązku przekazania Komisji streszczeń planów działań dotyczących tych linii kolejowych i dróg.
Co się tyczy, po drugie, głównych dróg, w odniesieniu do których Rzeczpospolita Polska podnosi, że żaden plan działań ani streszczenie planu działań nie zostały sporządzone ze względu na to, że drogi te były w trakcie przebudowy lub modernizacji, a zatem nie były wykorzystywane, lub też że były one przedmiotem dodatkowych analiz w celu „objęcia ich programami” lub „uzupełnienia informacji”, należy stwierdzić, że żaden z przepisów dyrektywy 2002/49 nie zwalnia państw członkowskich, z tych powodów, z ciążącego na nich obowiązku sporządzenia planów działań lub streszczeń planów działań.
Po trzecie, ponieważ istnienie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego należy oceniać na koniec terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii, który w niniejszym przypadku upłynął w dniu 25 marca 2019 r., jak przypomniano w pkt 27 niniejszego wyroku, w ramach niniejszej skargi nie można uwzględnić planów działań ani streszczeń planów działań przyjętych po tej dacie.
Po czwarte, jak orzekł już Trybunał, obowiązek sporządzenia planów działań dla dużych aglomeracji i głównych dróg lub głównych linii kolejowych w rozumieniu dyrektywy 2002/49 ma zastosowanie do państw członkowskich niezależnie od poziomu hałasu w środowisku [zob. podobnie wyrok z dnia 31 marca 2022 r., Komisja/Portugalia (Hałas w środowisku), C‑687/20, niepublikowany, EU:C:2022:244, pkt 45–48]. To samo dotyczy obowiązku sporządzenia streszczeń planów działań. Rzeczpospolita Polska nie może zatem powoływać się na zmianę lub nieprzekraczanie dopuszczalnych wartości hałasu w niektórych dużych aglomeracjach lub w sąsiedztwie niektórych głównych linii kolejowych lub głównych dróg w celu usprawiedliwienia braku planów działań lub streszczeń planów działań dotyczących tych linii kolejowych i dróg.
Z powyższego wynika, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 i 2 oraz art. 10 ust. 2 dyrektywy 2002/49 w związku z załącznikiem VI do tej dyrektywy, ponieważ przed upływem terminu wyznaczonego w uzasadnionej opinii nie sporządziła planów działań dotyczących 13 głównych linii kolejowych i 247 głównych dróg wymienionych w załączniku A do niniejszego wyroku oraz nie przedstawiła streszczeń planów działań dotyczących tych samych głównych linii kolejowych i głównych dróg, jak też 16 głównych dróg wymienionych w załączniku B do niniejszego wyroku.
W świetle całości powyższych rozważań należy stwierdzić, że Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49, pkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do tej dyrektywy, a także art. 10 ust. 2 tej dyrektywy w związku z załącznikiem VI do niej:
–        nie przyjmując w terminach określonych w tej dyrektywie planów działań dla obszarów, na których wartości dopuszczalne nie są przekraczane;
–        nie przewidując, by plany działania obejmowały działania, które planuje się podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat w celu ochrony obszarów ciszy;
–        nie sporządzając planów działań dotyczących 13 głównych linii kolejowych i 247 głównych dróg wymienionych w załączniku A do niniejszego wyroku oraz
–        nie przedstawiając streszczeń planów działań dotyczących tych samych głównych linii kolejowych i głównych dróg, jak też 16 głównych dróg wymienionych w załączniku B do niniejszego wyroku.

W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 138 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Zgodnie z art. 141 § 1 regulaminu strona, która cofa skargę, zostaje obciążona kosztami na żądanie strony przeciwnej sformułowane w uwagach w przedmiocie cofnięcia skargi. Paragraf 2 tego artykułu przewiduje jednak, że na żądanie strony, która cofa skargę, strona przeciwna pokrywa koszty, jeżeli jest to uzasadnione jej sposobem postępowania. Wreszcie, zgodnie z § 4 wskazanego artykułu, jeżeli strony nie zażądają zwrotu kosztów, każda z nich pokrywa własne koszty.
W niniejszej sprawie,  wprawdzie Komisja wniosła o obciążenie Rzeczypospolitej Polskiej kosztami postępowania, a uchybienie zostało stwierdzone w odniesieniu do żądań podtrzymanych przez Komisję,  to jednak instytucja ta częściowo cofnęła skargę, przy czym żadna ze stron nie przedstawiła żądań co do podziału kosztów związanych z cofnięciem skargi.
Należy przy tym zauważyć, że w niniejszej sprawie Komisja podtrzymała wszystkie swoje zarzuty i wycofała się z nich jedynie w odniesieniu do niektórych kwestii lub niektórych głównych linii kolejowych czy głównych dróg w celu uwzględnienia okoliczności, na temat których nie miała pełnej wiedzy w chwili wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy, wobec braku możliwości dokonania właściwego rozróżnienia między kosztami związanymi ze stwierdzonym uchybieniem a kosztami związanymi z częściowym cofnięciem skargi, Rzeczpospolita Polska pokrywa całość kosztów postępowania.
Z powyższych względów Trybunał (dziewiąta izba) orzeka, co następuje:
1)
Rzeczpospolita Polska uchybiła zobowiązaniom ciążącym na niej na mocy art. 8 ust. 1 i 2 dyrektywy 2002/49/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. odnoszącej się do oceny i zarządzania poziomem hałasu w środowisku, pkt 1 tiret dziewiąte załącznika V do tej dyrektywy, a także art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, w związku z załącznikiem VI do niej:
–
nie przyjmując w terminach określonych w tej dyrektywie planów działania dla obszarów, na których wartości dopuszczalne nie są przekraczane;
–
nie przewidując, by plany działania obejmowały działania, które planuje się podjąć w ciągu najbliższych pięciu lat w celu ochrony obszarów ciszy;
–
nie sporządzając planów działań dotyczących 13 głównych linii kolejowych i 247 głównych dróg wymienionych w załączniku A do niniejszego wyroku oraz
–
nie przedstawiając streszczeń planów działań dotyczących tych samych głównych linii kolejowych i głównych dróg, jak też 16 głównych dróg wymienionych w załączniku B do niniejszego wyroku.
2)
Rzeczpospolita Polska zostaje obciążona kosztami postępowania.
Rossi
Bonichot
Rodin
Ogłoszono na posiedzeniu jawnym w Luksemburgu w dniu 20 kwietnia 2023 r.
Sekretarz

Prezes izby
A. Calot Escobar

L. S. Rossi
Załącznik A
Główne linie kolejowe:
1.      PL_a_rl046
2.      PL_a_rl062
3.      PL_a_rl063
4.      PL_a_rl067
5.      PL_a_rl076
6.      PL_a_rl078
7.      PL_a_rl079
8.      PL_a_rl081
9.      PL_a_rl082
10.      PL_a_rl083
11.      PL_a_rl086
12.      PL_a_rl087
13.      PL_a_rl094
Główne drogi:
1.      PL_a_rd00002
2.      PL_a_rd00003
3.      PL_a_rd00004
4.      PL_a_rd00005
5.      PL_a_rd00008
6.      PL_a_rd00009
7.      PL_a_rd00010
8.      PL_a_rd00012
9.      PL_a_rd00013
10.      PL_a_rd00014
11.      PL_a_rd00015
12.      PL_a_rd00016
13.      PL_a_rd00017
14.      PL_a_rd00018
15.      PL_a_rd00019
16.      PL_a_rd00023
17.      PL_a_rd00024
18.      PL_a_rd00026
19.      PL_a_rd00027
20.      PL_a_rd00028
21.      PL_a_rd00029
22.      PL_a_rd00030
23.      PL_a_rd00031
24.      PL_a_rd00033
25.      PL_a_rd00034
26.      PL_a_rd00035
27.      PL_a_rd00036
28.      PL_a_rd00037
29.      PL_a_rd00038
30.      PL_a_rd00039
31.      PL_a_rd00040
32.      PL_a_rd00041
33.      PL_a_rd00042
34.      PL_a_rd00043
35.      PL_a_rd00045
36.      PL_a_rd00047
37.      PL_a_rd00048
38.      PL_a_rd00049
39.      PL_a_rd00050
40.      PL_a_rd00051
41.      PL_a_rd00052
42.      PL_a_rd00053
43.      PL_a_rd00054
44.      PL_a_rd00056
45.      PL_a_rd00057
46.      PL_a_rd00058
47.      PL_a_rd00059
48.      PL_a_rd00060
49.      PL_a_rd00061
50.      PL_a_rd00062
51.      PL_a_rd00063
52.      PL_a_rd00064
53.      PL_a_rd00065
54.      PL_a_rd00066
55.      PL_a_rd00067
56.      PL_a_rd00068
57.      PL_a_rd00071
58.      PL_a_rd00072
59.      PL_a_rd00073
60.      PL_a_rd00074
61.      PL_a_rd00075
62.      PL_a_rd00076
63.      PL_a_rd00077
64.      PL_a_rd00079
65.      PL_a_rd00080
66.      PL_a_rd00082
67.      PL_a_rd00083
68.      PL_a_rd00084
69.      PL_a_rd00085
70.      PL_a_rd00086
71.      PL_a_rd00087
72.      PL_a_rd00088
73.      PL_a_rd00089
74.      PL_a_rd00090
75.      PL_a_rd00092
76.      PL_a_rd00093
77.      PL_a_rd00094
78.      PL_a_rd00095
79.      PL_a_rd00096
80.      PL_a_rd00097
81.      PL_a_rd00098
82.      PL_a_rd00099
83.      PL_a_rd00100
84.      PL_a_rd00101
85.      PL_a_rd00102
86.      PL_a_rd00103
87.      PL_a_rd00104
88.      PL_a_rd00105
89.      PL_a_rd00106
90.      PL_a_rd00107
91.      PL_a_rd00108
92.      PL_a_rd00109
93.      PL_a_rd00110
94.      PL_a_rd00111
95.      PL_a_rd00112
96.      PL_a_rd00113
97.      PL_a_rd00114
98.      PL_a_rd00115
99.      PL_a_rd00116
100.      PL_a_rd00117
101.      PL_a_rd00118
102.      PL_a_rd00119
103.      PL_a_rd00120
104.      PL_a_rd00121
105.      PL_a_rd00122
106.      PL_a_rd00123
107.      PL_a_rd00124
108.      PL_a_rd00125
109.      PL_a_rd00126
110.      PL_a_rd00127
111.      PL_a_rd00347
112.      PL_a_rd00349
113.      PL_a_rd00365
114.      PL_a_rd00611
115.      PL_a_rd00612
116.      PL_a_rd00617
117.      PL_a_rd00618
118.      PL_a_rd00622
119.      PL_a_rd00764
120.      PL_a_rd00828
121.      PL_a_rd00829
122.      PL_a_rd00830
123.      PL_a_rd00831
124.      PL_a_rd00832
125.      PL_a_rd00833
126.      PL_a_rd00835
127.      PL_a_rd00836
128.      PL_a_rd00837
129.      PL_a_rd00838
130.      PL_a_rd00839
131.      PL_a_rd00840
132.      PL_a_rd00841
133.      PL_a_rd00842
134.      PL_a_rd00843
135.      PL_a_rd00844
136.      PL_a_rd00845
137.      PL_a_rd00846
138.      PL_a_rd00847
139.      PL_a_rd00848
140.      PL_a_rd00849
141.      PL_a_rd00850
142.      PL_a_rd00854
143.      PL_a_rd00855
144.      PL_a_rd00856
145.      PL_a_rd00859
146.      PL_a_rd00860
147.      PL_a_rd00861
148.      PL_a_rd00862
149.      PL_a_rd00864
150.      PL_a_rd00865
151.      PL_a_rd00866
152.      PL_a_rd00867
153.      PL_a_rd00868
154.      PL_a_rd00869
155.      PL_a_rd00870
156.      PL_a_rd00871
157.      PL_a_rd00872
158.      PL_a_rd00873
159.      PL_a_rd00874
160.      PL_a_rd00875
161.      PL_a_rd00876
162.      PL_a_rd00877
163.      PL_a_rd00878
164.      PL_a_rd00881
165.      PL_a_rd00882
166.      PL_a_rd00883
167.      PL_a_rd00884
168.      PL_a_rd00886
169.      PL_a_rd00888
170.      PL_a_rd00889
171.      PL_a_rd00890
172.      PL_a_rd00891
173.      PL_a_rd00892
174.      PL_a_rd00895
175.      PL_a_rd00897
176.      PL_a_rd00898
177.      PL_a_rd00899
178.      PL_a_rd00900
179.      PL_a_rd00901
180.      PL_a_rd00902
181.      PL_a_rd00903
182.      PL_a_rd00904
183.      PL_a_rd00906
184.      PL_a_rd00907
185.      PL_a_rd00910
186.      PL_a_rd00911
187.      PL_a_rd00912
188.      PL_a_rd00913
189.      PL_a_rd00916
190.      PL_a_rd00917
191.      PL_a_rd00918
192.      PL_a_rd00920
193.      PL_a_rd00921
194.      PL_a_rd00922
195.      PL_a_rd00925
196.      PL_a_rd00926
197.      PL_a_rd00927
198.      PL_a_rd00928
199.      PL_a_rd00929
200.      PL_a_rd00930
201.      PL_a_rd00931
202.      PL_a_rd00934
203.      PL_a_rd00935
204.      PL_a_rd00936
205.      PL_a_rd00937
206.      PL_a_rd00946
207.      PL_a_rd00995
208.      PL_a_rd00997
209.      PL_a_rd01002
210.      PL_a_rd01003
211.      PL_a_rd01004
212.      PL_a_rd01005
213.      PL_a_rd01006
214.      PL_a_rd01007
215.      PL_a_rd01009
216.      PL_a_rd01012
217.      PL_a_rd01015
218.      PL_a_rd01016
219.      PL_a_rd01038
220.      PL_a_rd01039
221.      PL_a_rd01040
222.      PL_a_rd01041
223.      PL_a_rd01042
224.      PL_a_rd01043
225.      PL_a_rd01044
226.      PL_a_rd01045
227.      PL_a_rd01046
228.      PL_a_rd01047
229.      PL_a_rd01048
230.      PL_a_rd01068
231.      PL_a_rd01069
232.      PL_a_rd01070
233.      PL_a_rd01071
234.      PL_a_rd01072
235.      PL_a_rd01073
236.      PL_a_rd01074
237.      PL_a_rd01075
238.      PL_a_rd01076
239.      PL_a_rd01077
240.      PL_a_rd01078
241.      PL_a_rd01079
242.      PL_a_rd01102
243.      PL_a_rd01103
244.      PL_a_rd01104
245.      PL_a_rd01105
246.      PL_a_rd01106
247.      PL_a_rd01107
Załącznik B
Główne drogi:
1.      PL_a_rd00272
2.      PL_a_rd00345
3.      PL_a_rd00346
4.      PL_a_rd00348
5.      PL_a_rd00350
6.      PL_a_rd00355
7.      PL_a_rd00356
8.      PL_a_rd00357
9.      PL_a_rd00358
10.      PL_a_rd00362
11.      PL_a_rd00363
12.      PL_a_rd00364
13.      PL_a_rd00367
14.      PL_a_rd00368
15.      PL_a_rd00369
16.      PL_a_rd00382
*
Język postępowania: polski.