CELEX: 62018CJ0006
Αίτηση αναιρέσεως
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ)
Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ)
Κανονισμός (ΕΚ) 1290/2005
Χρηματοδότηση της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής
Αποκλειόμενες δαπάνες
Δαπάνες τις οποίες πραγματοποίησε η Ελληνική Δημοκρατία

Με την αίτηση αναιρέσεως, η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί να αναιρεθεί η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 25ης Οκτωβρίου 2017, Ελλάδα κατά Επιτροπής (T-26/16, στο εξής: αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, EU:T:2017:752), με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της κατά της εκτελεστικής απόφασης (ΕΕ) 2015/2098 της Επιτροπής, της 13ης Νοεμβρίου 2015, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) (ΕΕ 2015, L 303, σ. 35, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση).

Το νομικό πλαίσιο

Ο κανονισμός (ΕΚ) 1290/2005
O κανονισμός (ΕΚ) 1290/2005 του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 2015, για τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΕΕ 2005, L 209, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1437/2007 του Συμβουλίου, της 26ης Νοεμβρίου 2007 (ΕΕ 2007, L 322, σ. 1, στο εξής: κανονισμός 1290/2005), προβλέπει, στις αιτιολογικές σκέψεις 6, 8, 24 έως 26 και 41, τα ακόλουθα:
«(6)      Για να εξασφαλιστεί η αρμονική συνεργασία της Επιτροπής με τα κράτη μέλη στο πεδίο της χρηματοδότησης των δαπανών της κοινής γεωργικής πολιτικής και, ειδικότερα, να δοθεί στην Επιτροπή η δυνατότητα να παρακολουθεί στενά τη δημοσιονομική διαχείριση εκ μέρους των κρατών μελών και να εκκαθαρίζει τους λογαριασμούς των διαπιστευμένων οργανισμών πληρωμών, είναι απαραίτητο να γνωστοποιούν τα κράτη μέλη στην Επιτροπή ορισμένα στοιχεία ή να τα διατηρούν στη διάθεσή της. [...]
(8)      Τα μέτρα και οι δράσεις που απαιτεί η κοινή γεωργική πολιτική χρηματοδοτούνται εν μέρει στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης. Για να διασφαλιστεί η χρηστή οικονομική διαχείριση των κοινοτικών χρηματοδοτικών πόρων, η Επιτροπή θα πρέπει να προβαίνει σε ενέργειες που αποσκοπούν στον έλεγχο της ορθής εφαρμογής των κανόνων διαχείρισης των ταμείων από τις αρμόδιες για τις πληρωμές αρχές των κρατών μελών. Ενδείκνυται να προσδιοριστεί το είδος των ελέγχων που θα διενεργεί η Επιτροπή, να καθοριστούν οι όροι άσκησης των αρμοδιοτήτων της όσον αφορά την εκτέλεση του προϋπολογισμού και να διασαφηνιστούν οι υποχρεώσεις συνεργασίας που επιβάλλονται στα κράτη μέλη.
(24)      Είναι σημαντικό να κρίνει η Επιτροπή, η οποία είναι επιφορτισμένη με την ορθή εφαρμογή της κοινοτικής νομοθεσίας σύμφωνα με το άρθρο 211 της συνθήκης, αν οι δαπάνες των κρατών μελών είναι σύμφωνες με την κοινοτική νομοθεσία. Είναι σημαντικό να δοθεί στα κράτη μέλη το δικαίωμα να αιτιολογούν τις οικείες αποφάσεις πληρωμών και να προσφεύγουν στη διαδικασία συμβιβασμού σε περίπτωση διαφωνίας τους με την Επιτροπή. Για να δοθούν στα κράτη μέλη νομικές και οικονομικές διασφαλίσεις όσον αφορά τις δαπάνες του παρελθόντος, θα πρέπει να καθοριστεί μέγιστη περίοδος, στη διάρκεια της οποίας η Επιτροπή δύναται να αποφαίνεται ότι η έλλειψη συμμόρφωσης έχει οικονομικές συνέπειες.
(25)      Για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων του κοινοτικού προϋπολογισμού, τα κράτη μέλη θεσπίζουν μέτρα ώστε να βεβαιώνονται για την πραγματική και ορθή εκτέλεση των πράξεων που χρηματοδοτούνται από τα ταμεία. Είναι επίσης αναγκαίο να προλαμβάνουν τα κράτη μέλη και να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά κάθε παρατυπία που διαπράττεται από δικαιούχο.
(26)      Σε περίπτωση ανάκτησης ποσών που έχουν καταβληθεί από το ΕΓΤΕ, τα ανακτώμενα ποσά θα πρέπει να επιστρέφονται στο ταμείο, εφόσον πρόκειται για δαπάνες που δεν είναι σύμφωνες με την κοινοτική νομοθεσία και για τις οποίες δεν θεμελιώνεται κανένα δικαίωμα. Θα πρέπει να προβλεφθεί ένα σύστημα οικονομικής ευθύνης για τις περιπτώσεις όπου έχουν διαπραχθεί παρατυπίες και δεν έχει ανακτηθεί το σύνολο του ποσού. Για το σκοπό αυτό, ενδείκνυται να θεσπιστεί διαδικασία που θα επιτρέπει στην Επιτροπή να προστατεύει τα συμφέροντα του κοινοτικού προϋπολογισμού, αποφασίζοντας να καταλογίσει εις βάρος του εμπλεκόμενου κράτους μέλους ένα μέρος των ποσών που απωλέσθησαν εξαιτίας παρατυπιών και δεν ανακτήθηκαν εντός εύλογης προθεσμίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις αμέλειας του κράτους μέλους, δικαιολογείται ο καταλογισμός του συνόλου του ποσού στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος. Ωστόσο, με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων των κρατών μελών που απορρέουν από τις εσωτερικές διαδικασίες τους, ενδείκνυται να μπορούν να κλείνονται οι λογαριασμοί των κρατών μελών έναντι του κοινοτικού προϋπολογισμού μετά από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα, με δίκαιη κατανομή της οικονομικής επιβάρυνσης μεταξύ της Κοινότητας και του κράτους μέλους, βασιζόμενη στις πραγματικές ανακτήσεις κατά τα προηγούμενα έτη.
[...]
(41)      Δεδομένου ότι η περίοδος προγραμματισμού των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται βάσει του παρόντος κανονισμού αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2007, ενδείκνυται να εφαρμόζεται ο παρών κανονισμός από την ημερομηνία αυτή. Είναι ωστόσο σημαντικό η ημερομηνία εφαρμογής ορισμένων διατάξεων να είναι προγενέστερη.»
Το άρθρο 9 του κανονισμού αυτού, με τίτλο «Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας και διασφαλίσεις για τη διαχείριση των κοινοτικών κονδυλίων», ορίζει στις παραγράφους 1 και 2 τα εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη:
α)      θεσπίζουν, στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής, όλες τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις και λαμβάνουν όλα τα άλλα μέτρα, που είναι αναγκαία για την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας, ειδικότερα για:
i)      την εξακρίβωση της πραγματικής εκτέλεσης και της κανονικότητας των πράξεων που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ,
ii)      την αποτροπή και τη δίωξη των παρατυπιών,
iii)      την ανάκτηση των ποσών που απωλέσθησαν εξαιτίας παρατυπιών ή αμέλειας,
[...]
2.      Η Επιτροπή μεριμνά ώστε τα κράτη μέλη να εξακριβώνουν τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 και στο άρθρο 4, καθώς και την τήρηση των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και, στο πλαίσιο αυτό, προβαίνει στις ακόλουθες ενέργειες και ελέγχους:
α)      εξακριβώνει την ύπαρξη και την εύρυθμη λειτουργία στα κράτη μέλη, συστημάτων διαχείρισης, και ελέγχου·
β)      μειώνει ή αναστέλλει το σύνολο ή μέρος των ενδιάμεσων πληρωμών και επιβάλλει τις απαιτούμενες δημοσιονομικές διορθώσεις, κυρίως στις περιπτώσεις ελλείψεων στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου·
[...]».
Ο κανονισμός 1290/2005 περιλαμβάνει τον τίτλο IV, που επιγράφεται «Εκκαθάριση των λογαριασμών και εποπτεία από την Επιτροπή», και στον οποίο εντάσσεται το κεφάλαιο 1 σχετικά με την «εκκαθάριση», του οποίου το άρθρο 31, που φέρει τον τίτλο «Εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση», ορίζει τα εξής:
«1.      Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώσει ότι δαπάνες που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 και στο άρθρο 4, δεν πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες, αποφασίζει τι ποσά πρέπει να αποκλειστούν από την κοινοτική χρηματοδότηση, με τη διαδικασία του άρθρου 41 παράγραφος 3.
2.      Η Επιτροπή εκτιμά τα προς αποκλεισμό ποσά με γνώμονα κυρίως την έκταση της έλλειψης συμμόρφωσης που διαπίστωσε. Η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το είδος και τη σοβαρότητα της παράβασης, καθώς και την οικονομική ζημία που υπέστη η Κοινότητα.
3.      Πριν από κάθε απόφαση απόρριψης της χρηματοδότησης, τα αποτελέσματα των ελέγχων της Επιτροπής και οι απαντήσεις του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους κοινοποιούνται εγγράφως και, κατόπιν, τα δύο μέρη επιχειρούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, το κράτος μέλος δύναται να ζητήσει, εντός τεσσάρων μηνών, την έναρξη διαδικασίας συμβιβασμού των αντίστοιχων θέσεων. Τα αποτελέσματα της διαδικασίας αυτής ανακοινώνονται με έκθεση προς την Επιτροπή, η οποία τα εξετάζει, πριν αποφασίσει να απορρίψει ενδεχομένως τη χρηματοδότηση.
4.      Η απόρριψη χρηματοδότησης δεν μπορεί να αφορά:
α)      δαπάνες που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1 και πραγματοποιήθηκαν νωρίτερα από είκοσι τέσσερις μήνες πριν από την έγγραφη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος από την Επιτροπή·
β)      δαπάνες για πολυετή μέτρα που εντάσσονται στις αναφερόμενες στο άρθρο 3 παράγραφος 1 δαπάνες ή στα προγράμματα του άρθρου 4 και για τις οποίες η τελευταία υποχρέωση που υπέχει ο δικαιούχος ανελήφθη περισσότερο από είκοσι τέσσερις μήνες πριν από την έγγραφη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος από την Επιτροπή·
γ)      δαπάνες για τα μέτρα που προβλέπονται από τα προγράμματα που αναφέρονται στο άρθρο 4, πλην αυτών του στοιχείου β), για τις οποίες η εξόφληση, ή ενδεχομένως η εξόφληση του υπολοίπου, από τον οργανισμό πληρωμών, έγινε περισσότερο από είκοσι τέσσερις μήνες πριν από την έγγραφη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος από την Επιτροπή.
5.      Η παράγραφος 4 δεν εφαρμόζεται στις οικονομικές συνέπειες που προκύπτουν από:
α)      τις παρατυπίες που αναφέρονται στα άρθρα 32 και 33,
β)      εθνικές ενισχύσεις ή παραβάσεις για τις οποίες έχει κινηθεί η διαδικασία του άρθρου 88 ή του άρθρου 226 της συνθήκης.
[...]»
Ο τίτλος IV του εν λόγω κανονισμού περιλαμβάνει το κεφάλαιο 2, με τίτλο «Παρατυπίες», στο οποίο το άρθρο 32, σχετικά με τις «Ειδικές διατάξεις για το ΕΓΤΕ», προβλέπει τα εξής:
«1.      Τα ποσά που ανακτώνται ως επακόλουθο παρατυπιών ή αμέλειας και οι τόκοι τους οποίους αυτά αποφέρουν καταβάλλονται στους οργανισμούς πληρωμών, οι οποίοι τα εγγράφουν στα έσοδα που διατίθενται στο ΕΓΤΕ για το μήνα της πραγματικής είσπραξής τους.
2.      Κατά την καταβολή στον κοινοτικό προϋπολογισμό, το κράτος μέλος δύναται να παρακρατεί το 20 % των αντιστοίχων ποσών ως κατ’ αποκοπή επιστροφή των εξόδων ανάκτησης, με εξαίρεση τα ποσά που συνδέονται με παρατυπίες ή αμέλεια που μπορούν να αποδοθούν στις διοικητικές υπηρεσίες ή σε άλλους οργανισμούς του εξεταζόμενου κράτους μέλους.
3.      Κατά τη διαβίβαση των ετήσιων λογαριασμών, που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο iii), τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή ανακεφαλαιωτική κατάσταση των διαδικασιών ανάκτησης που κίνησαν κατόπιν παρατυπιών, με ανάλυση των ποσών που δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί κατά διοικητική ή/και δικαστική διαδικασία και έτος της πρώτης διοικητικής ή δικαστικής πράξης με την οποία διαπιστώθηκε η παρατυπία.
Τα κράτη μέλη διατηρούν στη διάθεση της Επιτροπής την αναλυτική κατάσταση των επιμέρους διαδικασιών ανάκτησης και των ποσών που δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί.
4.      Αφού εφαρμόσει τη διαδικασία του άρθρου 31 παράγραφος 3, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να καταλογίσει τα προς ανάκτηση ποσά στο κράτος μέλος, εφόσον:
α)      το κράτος μέλος δεν κίνησε όλες τις διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες που προβλέπονται από την εθνική και την κοινοτική νομοθεσία με σκοπό την ανάκτηση των ποσών στη διάρκεια του έτους που ακολουθεί την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη διαπίστωσης·
β)      η πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη διαπίστωσης δεν συντάχθηκε ή συντάχθηκε με καθυστέρηση ικανή να υπονομεύσει την ανάκτηση ή εφόσον η παρατυπία δεν καταχωρίσθηκε στην ανακεφαλαιωτική κατάσταση που προβλέπεται στην παράγραφο 3 πρώτο εδάφιο του παρόντος άρθρου για το έτος της πρώτης διοικητικής η δικαστικής πράξης διαπίστωσης.
5.      Εφόσον η ανάκτηση δεν πραγματοποιηθεί εντός τεσσάρων ετών από την ημερομηνία της πρώτης διοικητικής ή δικαστικής πράξης διαπίστωσης ή οκτώ ετών, εάν η ανάκτηση αποτελεί το αντικείμενο προσφυγής στα εθνικά δικαστήρια, οι οικονομικές συνέπειες της έλλειψης ανάκτησης βαρύνουν κατά 50 % το εμπλεκόμενο κράτος μέλος και κατά 50 % τον κοινοτικό προϋπολογισμό.
Το κράτος μέλος αναφέρει χωριστά στην ανακεφαλαιωτική κατάσταση που προβλέπεται στην παράγραφο 3 πρώτο εδάφιο τα ποσά που δε[ν] ανακτήθηκαν εντός των προθεσμιών που καθορίζονται στο πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου.
H κατανομή του δημοσιονομικού βάρους που απορρέει από την έλλειψη ανάκτησης σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο δεν θίγει την υποχρέωση του εμπλεκόμενου κράτους μέλους να κινήσει τις διαδικασίες ανάκτησης κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9 παράγραφος 1 του παρόντος κανονισμού. Τα ποσά που ανακτώνται με τον τρόπο αυτό καταβάλλονται στο ΕΓΤΕ σε ποσοστό 50 %, μετά την παρακράτηση που προβλέπεται στην παράγραφο 2.
Εάν, στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάκτησης, διαπιστωθεί με οριστική διοικητική ή δικαστική πράξη ότι δεν έχει διαπραχθεί παρατυπία, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δηλώνει στο ΕΓΤΕ ως δαπάνη τη δημοσιονομική επιβάρυνσή του δυνάμει του πρώτου εδαφίου.
Ωστόσο, εάν, για λόγους που δεν μπορούν να αποδοθούν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, η ανάκτηση δεν μπόρεσε να γίνει εντός των προθεσμιών που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο, και το προς ανάκτηση ποσό υπερβαίνει το 1 εκατ. ευρώ, η Επιτροπή μπορεί, έπειτα από αίτηση του κράτους μέλους, να επεκτείνει τις προθεσμίες κατά 50 % κατ’ ανώτατο όριο των αρχικών προθεσμιών.
6.      Σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, τα κράτη μέλη δύνανται να αποφασίσουν να μην επιδιώξουν ανάκτηση. Η απόφαση αυτή μπορεί να ληφθεί μόνο στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      εάν το σύνολο των πραγματοποιηθέντων και των προβλεπόμενων εξόδων ανάκτησης υπερβαίνει το προς ανάκτηση ποσό·
β)      εάν η ανάκτηση είναι αδύνατη λόγω αφερεγγυότητας του οφειλέτη ή των προσώπων που φέρουν τη νομική ευθύνη για την παρατυπία, η οποία αφερεγγυότητα έχει διαπιστωθεί και αναγνωριστεί σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο του σχετικού κράτους μέλους.
Το κράτος μέλος αναφέρει χωριστά στην ανακεφαλαιωτική κατάσταση που προβλέπεται στην παράγραφο 3 πρώτο εδάφιο τα ποσά για τα οποία αποφάσισε να μην εφαρμόσει τις διαδικασίες ανάκτησης, καθώς και τους λόγους που υπαγόρευσαν την απόφασή του αυτή.
7.      Το κράτος μέλος εγγράφει τις οικονομικές συνέπειες που το βαρύνουν κατ’ εφαρμογή της παραγράφου 5 στους ετήσιους λογαριασμούς που υποχρεούται να διαβιβάζει στην Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο iii). Η Επιτροπή εξακριβώνει την ορθότητα της εγγραφής και προβαίνει στις τυχόν αναγκαίες αναπροσαρμογές κατά την έκδοση της απόφασης που προβλέπεται στο άρθρο 30 παράγραφος 1.
8.      Αφού εφαρμόσει τη διαδικασία του άρθρου 31 παράγραφος 3, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να αποκλείσει από την κοινοτική χρηματοδότηση τα ποσά που έχουν καταλογιστεί στον κοινοτικό προϋπολογισμό στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      κατ’ εφαρμογή των παραγράφων 5 και 6 του παρόντος άρθρου, εφόσον διαπιστώσει ότι οι παρατυπίες ή η απουσία ανάκτησης οφείλονται σε παρατυπίες ή αμέλεια που μπορούν να αποδοθούν στις διοικητικές ή άλλες υπηρεσίες ή σε οργανισμούς των κρατών μελών·
β)      κατ’ εφαρμογή της παραγρά[φ]ου 6 του παρόντος άρθρου, εφόσον κρίνει ότι οι λόγοι τους οποίους επικαλείται το κράτος μέλος δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν την απόφασή του να παύσει τη διαδικασία ανάκτησης.»
Το άρθρο 33 του κανονισμού 1290/2005, με τίτλο «Ειδικές διατάξεις για το ΕΓΤΑΑ», έχει ως εξής:
«1.      Τα κράτη μέλη επιβάλλουν τις δημοσιονομικές επανορθώσεις που αποτελούν συνέπεια της διαπίστωσης παρατυπιών ή αμέλειας στις πράξεις ή στα προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης, ακυρώνοντας το σύνολο ή μέρος της αντίστοιχης κοινοτικής χρηματοδότησης. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν υπόψη το είδος και τη σοβαρότητα των παρατυπιών που διαπίστωσαν, καθώς και την οικονομική ζημία που υπέστη το ΕΓΤΑΑ.
2.      Σε περίπτωση όπου τα κοινοτικά κονδύλια έχουν ήδη καταβληθεί στο δικαιούχο, ανακτώνται από το διαπιστευμένο οργανισμό πληρωμών σύμφωνα με τις οικείες διαδικασίες ανάκτησης και επαναχρησιμοποιούνται σύμφωνα με την παράγραφο 3, στοιχείο γ).
[...]
4.      Κατά τη διαβίβαση των ετήσιων λογαριασμών, που προβλέπεται στο άρθρο 8 παράγραφος 1 στοιχείο γ) σημείο iii), τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή ανακεφαλαιωτική κατάσταση των διαδικασιών ανάκτησης που κίνησαν κατόπιν παρατυπιών, με ανάλυση των ποσών που δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί κατά διοικητική ή/και δικαστική διαδικασία και έτος της πρώτης διοικητικής ή δικαστικής πράξης με την οποία διαπιστώθηκε η παρατυπία.
5.      Αφού εφαρμόσει τη διαδικασία του άρθρου 31 παράγραφος 3, η Επιτροπή δύναται να αποφασίσει να καταλογίσει τα προς ανάκτηση ποσά στο κράτος μέλος, εφόσον:
α)      το κράτος μέλος δεν κίνησε όλες τις διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες που προβλέπονται από την εθνική και την κοινοτική νομοθεσία με σκοπό την ανάκτηση των ποσών που καταβλήθηκαν στους δικαιούχους κατά το έτος που ακολουθεί την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη με την οποία διαπιστώθηκε η παρατυπία·
β)      το κράτος μέλος δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της παραγράφου 3 στοιχεία α) και γ) του παρόντος άρθρου.
6.      Σε περίπτωση όπου η αναφερόμενη στην παράγραφο 2 ανάκτηση καταστεί δυνατή μετά την περάτωση ενός προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, το κράτος μέλος επανακαταβάλλει τα ανακτηθέντα ποσά στον κοινοτικό προϋπολογισμό.
[...]
8.      Αν η ανάκτηση δεν γίνει πριν από το κλείσιμο ενός προγράμματος αγροτικής ανάπτυξης, οι δημοσιονομικές συνέπειες της μη ανάκτησης βαρύνουν κατά 50 % το οικείο κράτος μέλος, και κατά 50 % τον κοινοτικό προϋπολογισμό και λαμβάνονται υπόψη είτε στο τέλος της τετραετούς προθεσμίας μετά την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη με την οποία διαπιστώθηκε η παρατυπία, είτε μετά πάροδο οκτώ ετών αν η ανάκτηση βρίσκεται ενώπιον των εθνικών δικαστικών αρχών, είτε κατά την περάτωση του προγράμματος, αν οι προθεσμίες αυτές λήγουν πριν από την περάτωση αυτή.
Ωστόσο, εάν, για λόγους που δεν μπορούν να αποδοθούν στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, η ανάκτηση δεν μπόρεσε να γίνει εντός των προθεσμιών που ορίζονται στο πρώτο εδάφιο, και το προς ανάκτηση ποσό υπερβαίνει το 1 εκατ. ευρώ, η Επιτροπή μπορεί, έπειτα από αίτηση του κράτους μέλους, να επεκτείνει τις προθεσμίες κατά 50 % κατ’ ανώτατο όριο των αρχικών προθεσμιών.
9.      Στις περιπτώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 8, το κράτος μέλος καταβάλλει στον κοινοτικό προϋπολογισμό τα ποσά που αντιστοιχούν στο ποσοστό 50 %, με το οποίο έχει επιβαρυνθεί.
10.      Στις περιπτώσεις όπου επιβάλλεται δημοσιονομική επανόρθωση από την Επιτροπή, αυτή δεν θίγει την υποχρέωση των κρατών μελών να ανακτούν τα ποσά που καταβάλλονται στο πλαίσιο της δικής τους χρηματοδοτικής συμμετοχής, δυνάμει του άρθρου 14 του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 1999, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του άρθρου 93 της συνθήκης ΕΚ [ΕΕ 1999, L 83, σ. 1].»
Το άρθρο 49 του εν λόγω κανονισμού, το οποίο αφορά την έναρξη ισχύος του, περιλαμβάνει ένα τρίτο εδάφιο το οποίο έχει ως εξής:
«Ωστόσο, οι ακόλουθες διατάξεις εφαρμόζονται από τις 16 Οκτωβρίου 2006:
–        άρθρα 30 και 31, για τις δαπάνες που έχουν πραγματοποιηθεί από τις 16 Οκτωβρίου 2006,
–        άρθρο 32, για τις περιπτώσεις που γνωστοποιούνται στο πλαίσιο του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 595/91 [του Συμβουλίου, της 4ης Μαρτίου 1991, περί των ανωμαλιών και της ανακτήσεως των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών στα πλαίσια της χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής ως και της οργανώσεως ενός συστήματος πληροφορήσεως στον τομέα αυτό (ΕΕ 1991, L 67, σ. 11)] και για τις οποίες η πλήρης ανάκτηση δεν έχει ακόμη συντελεστεί στις 16 Οκτωβρίου 2006,
–        [...]».

Ο κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013
Ο κανονισμός (ΕΕ) 1306/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 17ης Δεκεμβρίου 2013, σχετικά με τη χρηματοδότηση, τη διαχείριση και την παρακολούθηση της κοινής γεωργικής πολιτικής και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΟΚ) 352/78, (ΕΚ) 165/94, (ΕΚ) 2799/98, (ΕΚ) 814/2000, (ΕΚ) 1200/2005 και (ΕΚ) 485/2008 του Συμβουλίου (ΕΕ 2013, L 347, σ. 549), περιλαμβάνει το κεφάλαιο IV, το οποίο τιτλοφορείται «Εκκαθάριση λογαριασμών». Στο τμήμα ΙΙ του κεφαλαίου αυτού, με τίτλο «Εκκαθάριση», περιλαμβάνεται το άρθρο 52, που αφορά την εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση και το οποίο ορίζει στην παράγραφο 2 τα εξής:
«Η Επιτροπή εκτιμά τα ποσά που πρέπει να αποκλειστούν με βάση τη σοβαρότητα της διαπιστούμενης μη συμμόρφωσης. Η Επιτροπή λαμβάνει δεόντως υπόψη το είδος της παράβασης και την οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση. Βασίζει τον αποκλεισμό στον προσδιορισμό των αχρεωστήτως δαπανηθέντων ποσών και, σε περίπτωση [που] ο υπολογισμός των εν λόγω ποσών απαιτεί δυσανάλογη προσπάθεια, δύναται να εφαρμόζει διορθώσεις κατά παρεκβολή ή κατ’ αποκοπήν. Οι κατ’ αποκοπήν διορθώσεις εφαρμόζονται μόνο όταν, λόγω της φύσης της περίπτωσης ή επειδή το κράτος μέλος δεν διαβίβασε στην Επιτροπή τις απαραίτητες πληροφορίες, δεν είναι εφικτό, με μια λογική προσπάθεια, να προσδιοριστεί ακριβέστερα η οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση.»
Το τμήμα III του εν λόγω κεφαλαίου IV, με τίτλο «Παρατυπίες», περιέχει το άρθρο 54 για τις «Κοινές διατάξεις», το οποίο προβλέπει στις παραγράφους 1, 2 και 5 τα κατωτέρω:
«1.      Για κάθε αχρεωστήτως καταβληθέν ποσό ή ως επακόλουθο παρατυπίας ή αμέλειας, τα κράτη μέλη ζητούν ανάκτηση από τον δικαιούχο εντός 18 μηνών αφότου εγκριθεί και, κατά περίπτωση, παραληφθεί από τον οργανισμό πληρωμών ή τον αρμόδιο για την ανάκτηση φορέα, έκθεση ελέγχου ή ανάλογο έγγραφο όπου διαπιστώνεται ότι έχει διαπραχθεί παρατυπία. Τα αντίστοιχα ποσά καταγράφονται κατά τη στιγμή της αιτήσεως ανάκτησης στο βιβλίο οφειλετών του οργανισμού πληρωμών.
2.      Εφόσον η ανάκτηση δεν πραγματοποιηθεί εντός τεσσάρων ετών από την ημερομηνία της αιτήσεως ανάκτησης ή εντός οκτώ ετών αν η ανάκτηση αποτελεί αντικείμενο προσφυγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων, οι δημοσιονομικές επιπτώσεις της μη ανάκτησης βαρύνουν κατά 50 % το οικείο κράτος μέλος και κατά 50 % τον προϋπολογισμό της Ένωσης, με την επιφύλαξη της απαιτήσεως ότι το οικείο κράτος μέλος πρέπει να συνεχίσει τις διαδικασίες ανάκτησης σύμφωνα με το άρθρο 58.
[...]
5.      Η Επιτροπή μπορεί, σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 52 παράγραφος 3, να εκδίδει εκτελεστικές πράξεις για να αποκλείσει από την ενωσιακή χρηματοδότηση τα ποσά που βαρύνουν τον γενικό προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις ακόλουθες περιπτώσεις:
α)      εάν το κράτος μέλος δεν τήρησε τις προθεσμίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1·
[...]
γ)      εάν θεωρεί ότι η παρατυπία ή η μη ανάκτηση είναι αποτέλεσμα παρατυπίας ή αμέλειας που μπορεί να καταλογιστεί στις διοικητικές αρχές ή σε άλλο επίσημο φορέα του κράτους μέλους.
[...]»

Το έγγραφο VI/5330/97
Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τις κατ’ αποκοπήν διορθώσεις καθορίστηκαν με το έγγραφο VI/5330/97 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1997. Όταν τα στοιχεία που προκύπτουν από την έρευνα δεν παρέχουν τη δυνατότητα αξιολόγησης των απωλειών της Κοινότητας με παρέκταση των απωλειών αυτών, με στατιστικά μέσα ή με παραπομπή σε άλλα επαληθεύσιμα στοιχεία, μπορεί να προβλεφθεί διόρθωση κατ’ αποκοπήν. Ο εφαρμοζόμενος διορθωτικός συντελεστής εξαρτάται από τη σοβαρότητα των παραβάσεων που διαπιστώθηκαν στο πλαίσιο εφαρμογής των ελέγχων.
Το παράρτημα 4 του ανωτέρω εγγράφου αφορά την αντιμετώπιση της οποίας τυγχάνουν οι διαπιστώσεις των οργανισμών ελέγχου των κρατών μελών στο πλαίσιο της εκκαθάρισης των λογαριασμών, ορίζει δε μεταξύ άλλων τα εξής:
«[...] Αναμένεται όμως ότι το κράτος μέλος λαμβάνει υπόψη τα συμπεράσματα των εκθέσεων αυτών, συμπεριλαμβανομένης της διόρθωσης οποιασδήποτε διαπιστωθείσας ατέλειας στις διαδικασίες που εφαρμόζονται από κάποια εθνική υπηρεσία, της επανεξέτασης όλων των δραστηριοτήτων που επηρεάζονται από την ατέλεια αυτή και της ανάκτησης οποιουδήποτε ποσού καταβλήθηκε λόγω σφάλματος ή για το οποίο διαπιστώθηκε παρατυπία. Είναι προφανές ότι η αδυναμία να δοθεί συνέχεια στις εκθέσεις αυτές καθιστά αναποτελεσματικούς τους ελέγχους, και ως εκ τούτου το τμήμα εκκαθάρισης των λογαριασμών, υπό τις συνθήκες αυτές και μόνον, θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο οικονομικών συνεπειών.»

Οι κατευθυντήριες γραμμές του 2015
Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των δημοσιονομικών διορθώσεων στο πλαίσιο των διαδικασιών εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση και της δημοσιονομικής εκκαθάρισης των λογαριασμών, ανακοίνωση C(2015) 3675 final, της 8ης Ιουνίου 2015 (στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές του 2015), περιέχουν το κεφάλαιο 11, με τίτλο «Δημοσιονομικές διορθώσεις όσον αφορά παρατυπίες και οφειλές», το οποίο περιλαμβάνει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τις αρχές, τα κριτήρια και τις ενδεικτικές κλίμακες για τον υπολογισμό των δημοσιονομικών διορθώσεων τις οποίες μπορεί να προτείνει η Επιτροπή σύμφωνα με τα άρθρα 52 και 54 του κανονισμού 1306/2013 σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς τους ενωσιακούς κανόνες σχετικά με τη διαχείριση των παρατυπιών και την ανάκτηση των σχετικών ποσών από τους οργανισμούς πληρωμών.

Το ιστορικό της διαφοράς
Στο πλαίσιο της χρηματοδότησης της κοινής γεωργικής πολιτικής, η Επιτροπή διενήργησε ορισμένους ελέγχους των δαπανών που πραγματοποίησε η Ελληνική Δημοκρατία κατά το έτος 2009.
Με επιστολή παρατηρήσεων της 4ης Ιανουαρίου 2010, η Επιτροπή γνωστοποίησε στην Ελληνική Δημοκρατία τις ελλείψεις και τις παρατυπίες που είχε διαπιστώσει στο πλαίσιο επιτόπιου ελέγχου και οι οποίες αφορούσαν ειδικότερα, αφενός, καθυστερήσεις στη διαδικασία ανάκτησης, είτε επειδή μεσολάβησαν περισσότερα από τέσσερα έτη μεταξύ της ημερομηνίας της έκθεσης ελέγχου και εκείνης της πρώτης σχετικής διοικητικής ή δικαστικής πράξης είτε επειδή μεσολάβησε διάστημα άνω του έτους μεταξύ της πρώτης διοικητικής ή δικαστικής διαπίστωσης και της έκδοσης εντολής ανάκτησης, και, αφετέρου, μεμονωμένες περιπτώσεις όπου σημειώθηκαν καθυστερήσεις ανάκτησης. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πρότεινε τον αποκλεισμό ποσού 11 467 310,85 ευρώ από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τον καταλογισμό του ποσού αυτού στην Ελληνική Δημοκρατία.
Με έγγραφο της 3ης Μαρτίου 2010, η Ελληνική Δημοκρατία γνωστοποίησε τη διαφωνία της με την ανάλυση αυτή. Την 1η Απριλίου 2011 πραγματοποιήθηκε διμερής σύσκεψη, κατόπιν της οποίας συντάχθηκαν πρακτικά με ημερομηνία 12 Ιουλίου 2011. Η Επιτροπή εξέφρασε τη λύπη της για το γεγονός ότι οι ελληνικές αρχές δεν ήταν σε θέση να προσκομίσουν στοιχεία για το σύνολο των περιπτώσεων που παρουσίαζαν καθυστερήσεις ανάκτησης, πέραν των μεμονωμένων περιπτώσεων που είχε ήδη επισημάνει το θεσμικό αυτό όργανο. Όσον αφορά τις μεμονωμένες περιπτώσεις, η Ελληνική Δημοκρατία δήλωσε ότι το γεγονός ότι αυτές ανέτρεχαν στο απώτερο παρελθόν ή ότι αποτελούσαν αντικείμενο δικαστικής αμφισβήτησης εμπόδιζε, κατά τη γνώμη της, τον συνυπολογισμό των σχετικών δαπανών.
Στις 24 Ιανουαρίου 2013, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Ελληνική Δημοκρατία την πρότασή της περί αποκλεισμού του ποσού των 11 467 310,85 ευρώ από τη χρηματοδότηση της Ένωσης. Στις 7 Μαρτίου 2013, η Ελληνική Δημοκρατία ζήτησε την παρέμβαση του οργάνου συμβιβασμού.
Κατά τη διαδικασία συμβιβασμού, το όργανο συμβιβασμού επισήμανε, με την από 19 Οκτωβρίου 2013 γνώμη του, αφενός, ότι τα μέρη μπορούσαν να καταλήξουν σε συμφωνία όσον αφορά, ιδίως, τη βάση υπολογισμού της προτεινόμενης κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης ποσοστού 10 % και, αφετέρου, ότι, ως προς το ύψος της εν λόγω διόρθωσης, το όργανο αυτό δεν μπορούσε να βοηθήσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο τα μέρη, επειδή οι ελληνικές αρχές δεν είχαν προσκομίσει τον πίνακα των περιπτώσεων στις οποίες δεν είχαν τηρηθεί οι προθεσμίες. Κατά τα λοιπά, το όργανο συμβιβασμού ανέφερε ότι δεν θεωρούσε ότι υπήρχε λόγος να αμφισβητήσει τα συμπεράσματα των υπηρεσιών της Επιτροπής.
Η Επιτροπή, η οποία εν τω μεταξύ είχε λάβει νέα στοιχεία, αφενός, αναθεώρησε προς τα πάνω, με έγγραφο της 17ης Ιουλίου 2015, τη βάση υπολογισμού της δημοσιονομικής διόρθωσης ποσοστού 10 % και, αφετέρου, δέχθηκε, σε μία περίπτωση, να μην επιβάλει διόρθωση και, σε μιαν άλλη, να μειώσει το σχετικό ποσό κατά το ήμισυ. Κατά τον τρόπο αυτό, προέκυψε αύξηση του τελικού ποσού των αποκλειόμενων από τη χρηματοδότηση της Ένωσης δαπανών, με αποτέλεσμα το εν λόγω τελικό ποσό να ανέρχεται πλέον στα 11 534 827,97 ευρώ.
Με την εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2015/2098, της 13ης Νοεμβρίου 2015, για τον αποκλεισμό από τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορισμένων δαπανών που πραγματοποιήθηκαν από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο του [ΕΓΤΕ] και [του ΕΓΤΑΑ] (ΕΕ 2015, L 303, σ. 35), η Επιτροπή απέκλεισε τελικά από τη χρηματοδότηση της Ένωσης τις δαπάνες που είχε πραγματοποιήσει ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, συνολικού ύψους 12 647 843,53 ευρώ.

Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση
Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 22 Ιανουαρίου 2016, η Ελληνική Δημοκρατία άσκησε προσφυγή ακυρώσεως κατά της προσβαλλόμενης απόφασης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου επικαλούμενη, κατ’ ουσίαν, πέντε λόγους.
Με τον πρώτο λόγο ακυρώσεως προβλήθηκε έλλειψη νόμιμης βάσης προς επιβολή κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης λόγω των ελλείψεων που διαπιστώθηκαν σχετικά με τη διαδικασία ανάκτησης των αχρεωστήτως καταβληθεισών ενισχύσεων.
Με τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως προβλήθηκε ότι η κατ’ αποκοπήν δημοσιονομική διόρθωση, που επιβλήθηκε το 2015 λόγω ελλείψεων του συστήματος ελέγχου, αφορούσε σε ορισμένες περιπτώσεις καταστάσεις προγενέστερες του έτους 2000, βάσει διαπιστώσεων που φέρεται να έγιναν για πρώτη φορά κατά το 2011, με αποτέλεσμα την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Ελληνικής Δημοκρατίας. Το εν λόγω κράτος μέλος υποστήριξε επίσης ότι η ανωτέρω δημοσιονομική διόρθωση τού επέβαλλε δυσανάλογα μεγάλο βάρος και αντέβαινε στις αρχές της ασφάλειας δικαίου, της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της τήρησης εύλογης προθεσμίας κατά τη διεξαγωγή των διοικητικών διαδικασιών.
Με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως προβλήθηκε έλλειψη αιτιολογίας και πρόδηλη πλάνη εκτίμησης όσον αφορά τις προβαλλόμενες καθυστερήσεις στη διαδικασία είσπραξης με συμψηφισμό μεταξύ ταμείων.
Με τον τέταρτο λόγο ακυρώσεως προβλήθηκε εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή από την Επιτροπή του άρθρου 32, παράγραφοι 1 και 5, του κανονισμού 1290/2005, όσον αφορά, αφενός, τον υπολογισμό των τόκων που εκκαθαρίστηκαν σύμφωνα με τον κανόνα ότι οι οικονομικές συνέπειες της μη ανάκτησης βαρύνουν κατά το ήμισυ το εμπλεκόμενο κράτος μέλος και κατά το άλλο ήμισυ τον προϋπολογισμό της Ένωσης και, αφετέρου, τη μη αναγραφή των τόκων αυτών στους πίνακες του παραρτήματος III του κανονισμού (EK) 885/2006 της Επιτροπής, της 21ης Ιουνίου 2006, για τη θέσπιση λεπτομερών κανόνων εφαρμογής του κανονισμού 1290/2005 σχετικά με τη διαπίστευση των οργανισμών πληρωμών και άλλων οργανισμών και την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ (ΕΕ 2006, L 171, σ. 90), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (EK) 1034/2008 της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 2008 (ΕΕ 2008, L 279, σ. 13).
Τέλος, με τον πέμπτο λόγο ακυρώσεως προβλήθηκαν σφάλματα σχετικά με διάφορες μεμονωμένες περιπτώσεις.
Με την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε όλους τους ως άνω λόγους ακυρώσεως.
Στο πλαίσιο της απάντησής του όσον αφορά τον πρώτο λόγο, με τις σκέψεις 26 έως 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 31, παράγραφος 2, του κανονισμού 1290/2005 μπορεί να παράσχει νομική βάση η οποία να επιτρέπει στην Επιτροπή να επιβάλει κατ’ αποκοπήν δημοσιονομική διόρθωση σε περίπτωση διαπίστωσης παρατυπιών βάσει των άρθρων 32 και 33 του εν λόγω κανονισμού, οι οποίες αφορούν την καθυστερημένη ανάκτηση ή ακόμη και τη μη ανάκτηση παράτυπων πληρωμών.
Επί του ζητήματος αυτού, με τις σκέψεις 29 έως 32 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε από το γράμμα των άρθρων 31 έως 33 του εν λόγω κανονισμού ότι τα άρθρα αυτά δεν αποκλείουν τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 31, παράγραφος 2, του κανονισμού 1290/2005 στις παρατυπίες τις οποίες αφορούν τα άρθρα 32 και 33 του ίδιου κανονισμού. Με τη σκέψη 33 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η ερμηνεία αυτή είναι επίσης σύμφωνη με τον σκοπό που επιδιώκει ο εν λόγω κανονισμός, όπως αυτός αποτυπώνεται στις αιτιολογικές σκέψεις 25 και 26 του κανονισμού αυτού. Με τις σκέψεις 36 έως 41 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο απέρριψε τα επιχειρήματα της Ελληνικής Δημοκρατίας κατά τα οποία, αν ήταν δυνατή η επιβολή κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης όσον αφορά τις δημοσιονομικές συνέπειες των παρατυπιών περί των οποίων γίνεται λόγος στα άρθρα 32 και 33 του ίδιου αυτού κανονισμού, τότε θα ήταν επίσης δυνατή στις περιπτώσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 31, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1290/2005, σχετικά με τις κρατικές ενισχύσεις και τις παραβάσεις κράτους μέλους.
Με τις σκέψεις 43 έως 47 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης που αφορούν τον ίδιο λόγο ακυρώσεως, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε ότι η εφαρμογή κατ’ αποκοπήν διόρθωσης ήταν δικαιολογημένη λόγω της μη είσπραξης ή των επανειλημμένων καθυστερήσεων κατά την είσπραξη των σχετικών οφειλών προς τα ταμεία. Πράγματι, η Επιτροπή δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει επακριβώς τα μη ανακτηθέντα ποσά, διότι η Ελληνική Δημοκρατία παρέλειψε να κοινοποιήσει στην Επιτροπή ανακεφαλαιωτική κατάσταση των διαδικασιών ανάκτησης και είσπραξης που κίνησε μετά τον εντοπισμό παρατυπιών.
Με τις σκέψεις 73 έως 115 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, εξέτασε χωριστά κάθε συγκεκριμένη περίπτωση στην οποία η Επιτροπή επέβαλε μεμονωμένη διόρθωση.
Ειδικότερα, στο πλαίσιο εξέτασης της περίπτωσης EL/1997/078/J, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε με τις σκέψεις 99 και 100 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης τα εξής:
«99      Όσον αφορά την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του κανονισμού 1290/2005, στην αιτιολογική του σκέψη 41 εκτίθεται ότι, “[δ]εδομένου ότι η περίοδος προγραμματισμού των προγραμμάτων αγροτικής ανάπτυξης που χρηματοδοτούνται βάσει του παρόντος κανονισμού αρχίζει την 1η Ιανουαρίου 2007, ενδείκνυται να εφαρμόζεται ο παρών κανονισμός από την ημερομηνία αυτή”, αλλά και ότι, “[ε]ίναι ωστόσο σημαντικό η ημερομηνία εφαρμογής ορισμένων διατάξεων να είναι προγενέστερη”. Ειδικότερα, υπό τον τίτλο “Έναρξη ισχύος”, το άρθρο 49, τρίτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι το άρθρο 32 του ίδιου κανονισμού εφαρμόζεται από τις 16 Οκτωβρίου 2006 “για τις περιπτώσεις που γνωστοποιούνται στο πλαίσιο του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 595/91 και για τις οποίες η πλήρης ανάκτηση δεν έχει ακόμη συντελεστεί στις 16 Οκτωβρίου 2006”.
100      Επομένως, η Επιτροπή ορθώς στηρίχθηκε στο άρθρο 32 του κανονισμού 1290/2005, ελλείψει ανακτήσεως ποσών που δεν είχαν ακόμη επιστραφεί στην Ένωση εντός των προθεσμιών που τάσσει η διάταξη αυτή, έστω και αν οι επίμαχες περιπτώσεις είχαν γεννηθεί πριν από την έκδοση του εν λόγω κανονισμού. Κατά συνέπεια, η αιτίαση της Ελληνικής Δημοκρατίας που στηρίζεται σε αδυναμία εφαρμογής ratione temporis του άρθρου αυτού πρέπει να απορριφθεί.»
Με τις σκέψεις 81, 92, 99, 100, 104 και 109 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε ρητώς στην ως άνω εκτίμηση που περιέχεται στις σκέψεις 99 και 100, στο πλαίσιο της εξέτασης των περιπτώσεων 47761, 162861, 162561, 154141, EL/1997/078/J, EL/1995/002 και 47781.

Τα αιτήματα των διαδίκων ενώπιον του Δικαστηρίου
Η Ελληνική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο:
–        να αναιρέσει την αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση·
–        να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση·
–        να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα τόσο της διαδικασίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσο και της αναιρετικής διαδικασίας.
Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως και να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Επί της αιτήσεως αναιρέσεως
Προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η Ελληνική Δημοκρατία προβάλλει δύο λόγους αναιρέσεως. Με τον πρώτο λόγο προβάλλεται εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή των άρθρων 31 έως 33 του κανονισμού 1290/2005, πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά την εφαρμογή των κατευθυντηρίων οδηγιών που περιλαμβάνονται στο έγγραφο VI/5330/97 για την επιβολή των κατ’ αποκοπήν διορθώσεων στην περίπτωση του άρθρου 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005, παραβίαση της αρχής της ασφάλειας δικαίου, καθώς και ανεπαρκής αιτιολογία. Με τον δεύτερο λόγο αναιρέσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο ερμήνευσε και εφάρμοσε εσφαλμένα το άρθρο 32, παράγραφος 4, και το άρθρο 49 του κανονισμού 1290/2005, παραβίασε τις αρχές της μη αναδρομικότητας των νόμων και της ασφάλειας δικαίου και παρέθεσε ανεπαρκή και αντιφατική αιτιολογία.

Επί του πρώτου λόγου αναιρέσεως

Επιχειρήματα των διαδίκων
Με τον πρώτο λόγο αναιρέσεως, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι είναι εσφαλμένη η εκτίμηση στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 29 έως 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, και σύμφωνα με την οποία το άρθρο 31 του κανονισμού 1290/2005 μπορεί να παράσχει νομική βάση στην Επιτροπή προκειμένου να επιβάλει κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικές διορθώσεις για τις αναφερόμενες στα άρθρα 32 και 33 του εν λόγω κανονισμού περιπτώσεις παρατυπιών, όπως είναι οι διαπιστωθείσες ελλείψεις στο σύστημα διαχείρισης των παρατυπιών και οφειλών.
Προς στήριξη του επιχειρήματος αυτού, η Ελληνική Δημοκρατία προβάλλει, κατ’ ουσίαν, τέσσερις αιτιάσεις.
Πρώτον, προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι παρέλειψε να προβεί σε ορθή συστηματική ερμηνεία των άρθρων 31 έως 33 του κανονισμού 1290/2005, από την οποία προκύπτει ότι ο νομοθέτης της Ένωσης διαχώρισε διαρθρωτικά τις περιπτώσεις εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση από τις περιπτώσεις των παρατυπιών εντάσσοντας τα άρθρα αυτά σε χωριστά κεφάλαια τιτλοφορούμενα, αντιστοίχως, «Εκκαθάριση» και «Παρατυπίες». Η Ελληνική Δημοκρατία φρονεί ότι το Γενικό Δικαστήριο, μη συνάγοντας τις συνέπειες του διαχωρισμού αυτού, κατέληξε, με τις σκέψεις 29 έως 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, σε εσφαλμένη ερμηνεία των άρθρων 31 έως 33 του εν λόγω κανονισμού. Συγκεκριμένα, η κανονιστική ρύθμιση που προβλέπεται στα άρθρα 32 και 33 του εν λόγω κανονισμού είναι πλήρης και ειδική, αφορά δε μόνον τα ζητήματα σχετικά με τις παρατυπίες. Κατά συνέπεια, η διαχείριση των παρατυπιών δεν μπορεί να ενταχθεί στο «ρυθμιστικό πεδίο» του άρθρου 31 του κανονισμού 1290/2005.
Εκτός αυτού, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι το Γενικό Δικαστήριο στηρίχθηκε στην εσφαλμένη παραδοχή ότι η διακριτική ευχέρεια της Επιτροπής για τις κατ’ αποκοπήν διορθώσεις την οποία προβλέπει το άρθρο 31, παράγραφος 2, του κανονισμού 1290/2005 εκτείνεται και στις περιπτώσεις παρατυπιών των άρθρων 32 και 33 του κανονισμού αυτού. Κατά την αναιρεσείουσα, όμως, η εν λόγω διακριτική ευχέρεια εγκλωβίζεται αποκλειστικά στο πλαίσιο του άρθρου 31 του εν λόγω κανονισμού και των παρατυπιών που διαπιστώνονται από την Επιτροπή κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της σχετικά με την εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση.
Δεύτερον, η αναιρεσείουσα φρονεί ότι η a contrario ερμηνεία του άρθρου 31, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού, στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 32 και 36 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, είναι εσφαλμένη. Συγκεκριμένα, μια τέτοια εκτίμηση θα είχε ως συνέπεια να γίνει δεκτό ότι, αντιθέτως προς το γράμμα του άρθρου 31, παράγραφος 5, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 1290/2005, η επιβολή κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης μπορεί να εφαρμόζεται στις διαδικασίες που αφορούν τις κρατικές ενισχύσεις και τις παραβάσεις κράτους μέλους.
Τρίτον, η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης ενέχει πλάνη στον βαθμό που, δεδομένου ότι ο κανονισμός 1290/2005 δεν περιέχει διάταξη παρεμφερή προς το άρθρο 52, παράγραφος 2, του κανονισμού 1306/2013, το οποίο επιτρέπει στην Επιτροπή να επιβάλλει κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικές διορθώσεις «όταν, [...] επειδή το κράτος μέλος δεν διαβίβασε στην Επιτροπή τις απαραίτητες πληροφορίες, δεν είναι εφικτό, με μια λογική προσπάθεια, να προσδιοριστεί ακριβέστερα η οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση», η Επιτροπή δεν μπορεί να επιβάλει κατ’ αποκοπήν δημοσιονομική διόρθωση σε περίπτωση παράβασης των άρθρων 32 και 33 του κανονισμού 1290/2005.
Κατά πρώτον, η Ελληνική Δημοκρατία επισημαίνει ότι το μέτρο της κατ’ αποκοπήν διόρθωσης σε μια τέτοια περίπτωση εισήχθη για πρώτη φορά με τον κανονισμό 1306/2013 και ότι, ως εκ τούτου, τέτοια διόρθωση δεν μπορεί να επιβληθεί στο πλαίσιο του προϊσχύσαντος καθεστώτος.
Κατά δεύτερον, υποστηρίζει ότι, με τον κανονισμό 1306/2013, ο νομοθέτης της Ένωσης θέσπισε νέα συστηματική ρύθμιση εντάσσοντας, για πρώτη φορά, τις περιπτώσεις των παρατυπιών στο κεφάλαιο για την εκκαθάριση. Συναφώς, η αναιρεσείουσα υπογραμμίζει, αφενός, ότι τα άρθρα 54 επ. του εν λόγω κανονισμού περιέχουν «απολύτως διαφορετική» ρύθμιση των παρατυπιών και, αφετέρου, ότι το άρθρο 54 του εν λόγω κανονισμού παραλείπει να ρυθμίσει τον καταλογισμό των προς ανάκτηση ποσών που προβλέπεται στο προϊσχύσαν άρθρο 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005.
Τέταρτον, οι κατευθυντήριες γραμμές του 2015 που εξέδωσε η Επιτροπή μετά τον κανονισμό 1306/2013 περιέλαβαν, για πρώτη φορά, κεφάλαιο σχετικό με τις δημοσιονομικές διορθώσεις όσον αφορά τις παρατυπίες και τις οφειλές. Δεδομένου ότι το έγγραφο VI/5330/97, το οποίο αποτέλεσε τη βάση για την επιβολή της κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικής διόρθωσης, δεν περιλαμβάνει τέτοιο κεφάλαιο, το έγγραφο αυτό δεν μπορούσε να εφαρμοστεί στις παρατυπίες που τελέστηκαν στην προκείμενη υπόθεση, οπότε η περί του αντιθέτου εκτίμηση, όπως εκτίθεται στις σκέψεις 39, 40, 46 και 47 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, είναι εσφαλμένη.
Η Επιτροπή αντιτάσσει ότι η ερμηνεία στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 29 έως 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης είναι σύμφωνη με πάγια νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, η οποία δέχεται την επιβολή κατ’ αποκοπήν δημοσιονομικών διορθώσεων στις περιπτώσεις παρατυπιών στις οποίες τα κράτη μέλη δεν δίδουν τη δέουσα συνέχεια και ιδίως όταν δεν έχουν προβεί στην είσπραξη των ποσών που καταλογίστηκαν παρατύπως στον προϋπολογισμό της Ένωσης. Συνεπώς, κατά την Επιτροπή, ο λόγος αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου
Πρώτον, επισημαίνεται ότι το ΕΓΤΕ και το ΕΓΤΑΑ χρηματοδοτούν, με επιμερισμένη διαχείριση μεταξύ των κρατών μελών και της Ένωσης, τις δαπάνες που πραγματοποιούνται σύμφωνα με το δίκαιο της Ένωσης.
Προκειμένου να διασφαλιστεί η χρηστή δημοσιονομική διαχείριση των κονδυλίων της Ένωσης και η προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, το άρθρο 9 του κανονισμού 1290/2005, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 8 του κανονισμού αυτού, διευκρινίζει τις υποχρεώσεις που υπέχουν αντιστοίχως τα κράτη μέλη και η Επιτροπή.
Αφενός, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 25 του κανονισμού 1290/2005, εναπόκειται στα κράτη μέλη που ορίζουν τους διαπιστευμένους οργανισμούς πληρωμών να εξασφαλίζουν την αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, να εντοπίζουν και να διώκουν τις παρατυπίες που έχουν διαπραχθεί από τους δικαιούχους, καθώς και να ανακτούν τα ποσά που απωλέσθησαν εξαιτίας των εν λόγω παρατυπιών ή αμέλειας.
Επομένως, στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, τα κράτη μέλη υποχρεούνται, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9 του εν λόγω κανονισμού, σε συνδυασμό με τα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού αυτού, να διώκουν τις παρατυπίες και να ανακτούν τα παρατύπως καταβληθέντα ποσά. Προς τούτο, όπως προκύπτει από το άρθρο 32, παράγραφος 3, και το άρθρο 33, παράγραφος 4, του ίδιου κανονισμού, κατά τη διαβίβαση των ετήσιων λογαριασμών, τα κράτη μέλη κοινοποιούν στην Επιτροπή ανακεφαλαιωτική κατάσταση των διαδικασιών ανάκτησης που κίνησαν και διατηρούν στη διάθεση της τελευταίας αναλυτική κατάσταση των επιμέρους διαδικασιών ανάκτησης.
Αφετέρου, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 9, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ, σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές σκέψεις 6, 8 και 24 του κανονισμού 1290/2005, η Επιτροπή, προς εκπλήρωση της αποστολής της που συνίσταται στην προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, μεριμνά ώστε τα κράτη μέλη να εξακριβώνουν τη νομιμότητα και την κανονικότητα των δαπανών, καθώς και την τήρηση των αρχών της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή διενεργεί ελέγχους με σκοπό κυρίως να βεβαιωθεί για την ύπαρξη και την εύρυθμη λειτουργία των συστημάτων διαχείρισης και ελέγχου στα κράτη μέλη, καθώς και να επιβάλει τις απαιτούμενες δημοσιονομικές διορθώσεις, ιδίως στις περιπτώσεις ελλείψεων στα συστήματα διαχείρισης και ελέγχου.
Στο πλαίσιο της επιμερισμένης διαχείρισης, έχει ανατεθεί στην Επιτροπή να προβαίνει σε εκκαθάριση ως προς τη συμμόρφωση σύμφωνα με το άρθρο 31 του κανονισμού 1290/2005. Το άρθρο 31, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού προβλέπει ότι η Επιτροπή εκτιμά τα προς αποκλεισμό ποσά με γνώμονα κυρίως την έκταση της έλλειψης συμμόρφωσης που διαπίστωσε. Συναφώς, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη το είδος και τη σοβαρότητα της παράβασης, καθώς και την οικονομική ζημία που υπέστη η Ένωση.
Εξάλλου, το άρθρο 32, παράγραφος 4, και το άρθρο 33, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού, ερμηνευόμενα υπό το πρίσμα της αιτιολογικής σκέψης 26, προβλέπουν ότι η Επιτροπή μπορεί να καταλογίσει στο κράτος μέλος τα προς ανάκτηση ποσά εφόσον το τελευταίο δεν έχει κινήσει τις διοικητικές ή δικαστικές διαδικασίες στη διάρκεια του έτους που ακολουθεί την πρώτη διοικητική ή δικαστική πράξη διαπίστωσης της παρατυπίας.
Επιπλέον, το άρθρο 32, παράγραφος 8, του κανονισμού 1290/2005 ορίζει ότι τα ποσά μπορούν να αποκλείονται από τη χρηματοδότηση της Ένωσης όταν η παρατυπία ή η μη ανάκτηση οφείλονται σε παρατυπίες ή αμέλεια δυνάμενες να αποδοθούν στο κράτος μέλος.
Τέλος, για καθεμία από αυτές τις εκτιθέμενες στις σκέψεις 52 και 53 της παρούσας απόφασης περιπτώσεις καταλογισμού στο κράτος μέλος λόγω μη δίωξης των παρατυπιών ή μη ανάκτησης των σχετικών ποσών, διευκρινίζεται ότι η απόφαση της Επιτροπής μπορεί να ληφθεί μόνον αφού εφαρμοστεί η διαδικασία του άρθρου 31, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού.
Όπως προκύπτει από τη συνδυασμένη ερμηνεία του συνόλου των διατάξεων αυτών, η διαδικασία εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση είναι πολύ στενά συνδεδεμένη με την υποχρέωση δίωξης και άρσης των οικονομικών συνεπειών οι οποίες συναρτώνται με τις παρατυπίες που έχουν διαπιστωθεί από τα κράτη μέλη.
Εξάλλου, το γράμμα του άρθρου 32, παράγραφος 3, του κανονισμού 1290/2005 αντικατοπτρίζει τη στενή αυτή σχέση απαιτώντας από τα κράτη μέλη να κοινοποιούν στην Επιτροπή ανακεφαλαιωτική κατάσταση των διαδικασιών ανάκτησης που κίνησαν κατόπιν παρατυπιών και να διατηρούν στη διάθεση της Επιτροπής την αναλυτική κατάσταση των επιμέρους διαδικασιών ανάκτησης και των ποσών που δεν έχουν ακόμη ανακτηθεί.
Επομένως, η έλλειψη είσπραξης ή οι επανειλημμένες καθυστερήσεις στην είσπραξη των οφειλών του ΕΓΤΕ και του ΕΓΤΑΑ συνιστούν βάσιμη δικαιολογία για την επιβολή διόρθωσης δυνάμει του άρθρου 31, παράγραφος 2, του κανονισμού 1290/2005.
Κατά συνέπεια, κρίνοντας, με τη σκέψη 29 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι καμία διάταξη του κανονισμού 1290/2005 δεν αποκλείει τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 31, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού στις δημοσιονομικές συνέπειες περί των οποίων γίνεται λόγος στα άρθρα 32 και 33 του εν λόγω κανονισμού, το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο.
Ως εκ τούτου, και λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω σκέψεων, η αιτίαση που αφορά τη συστηματική ερμηνεία του κανονισμού 1290/2005, όπως εκτίθεται με τη σκέψη 39 της παρούσας απόφασης, πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
Ομοίως, δεύτερον, πρέπει να απορριφθεί και η αιτίαση που αφορά την a contrario ερμηνεία του άρθρου 31, παράγραφος 5, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 1290/2005, στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 32 και 36 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
Πράγματι, όπως προκύπτει από το άρθρο 31, παράγραφος 4, του κανονισμού αυτού, η απόρριψη χρηματοδότησης δεν μπορεί να αφορά δαπάνες πραγματοποιηθείσες περισσότερους από 24 μήνες πριν από την εκ μέρους της Επιτροπής έγγραφη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των ελέγχων στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, ενώ το άρθρο 31, παράγραφος 5, προβλέπει ότι το άρθρο 31, παράγραφος 4, του εν λόγω κανονισμού δεν εφαρμόζεται στις οικονομικές συνέπειες που προκύπτουν από τις παρατυπίες που αναφέρονται στα άρθρα 32 και 33 του κανονισμού αυτού ούτε στις οικονομικές συνέπειες που συνδέονται με τις εθνικές ενισχύσεις ή με παραβάσεις για τις οποίες έχει κινηθεί η διαδικασία του άρθρου 108 ΣΛΕΕ ή του άρθρου 258 ΣΛΕΕ.
Επομένως, από το γράμμα του εν λόγω άρθρου 31, παράγραφος 5, προκύπτει σαφώς ότι η διάταξη αυτή απλώς αποκλείει την εφαρμογή της προθεσμίας των 24 μηνών, η οποία ισχύει για τις δαπάνες που υπόκεινται στον έλεγχο της Επιτροπής στο πλαίσιο της διαδικασίας εκκαθάρισης ως προς τη συμμόρφωση, στις οικονομικές συνέπειες που προκύπτουν από τις παρατυπίες που διαπιστώθηκαν από τα κράτη μέλη, καθώς και στις οικονομικές συνέπειες που συνδέονται με τις κρατικές ενισχύσεις και τις παραβάσεις κράτους μέλους.
Κατά συνέπεια, η επιχειρηματολογία της Ελληνικής Δημοκρατίας στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 31, παράγραφοι 4 και 5, του κανονισμού 1290/2005 και, επομένως, η ερμηνεία στην οποία προέβη το Γενικό Δικαστήριο με τις σκέψεις 32 και 36 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης είναι ορθή.
Τρίτον, όσον αφορά την αιτίαση που στηρίζεται σε εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 52, παράγραφος 2, του κανονισμού 1306/2013 και βάλλει κατά της σκέψης 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, η αιτίαση αυτή πρέπει να απορριφθεί.
Συναφώς, στον βαθμό που η Ελληνική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι, εν προκειμένω, το Γενικό Δικαστήριο εφάρμοσε τον κανονισμό 1306/2013 με τη σκέψη 42 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, επιβάλλεται να επισημανθεί ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέπεμψε στον κανονισμό αυτό ως εκ περισσού. Κατά συνέπεια, η ως άνω επιχειρηματολογία είναι αλυσιτελής.
Τέλος, η Ελληνική Δημοκρατία βάλλει κατά των σκέψεων 39, 40, 46 και 47 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, όσον αφορά την εφαρμογή του εγγράφου VI/5330/97. Συγκεκριμένα, κατά την Ελληνική Δημοκρατία, από τις κατευθυντήριες γραμμές του 2015, που αντικατέστησαν το έγγραφο VI/5330/97, προκύπτει για πρώτη φορά ότι η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα να επιβάλει κατ’ αποκοπήν δημοσιονομική διόρθωση για τις οικονομικές συνέπειες των παρατυπιών που διαπιστώνονται δυνάμει των άρθρων 32 και 33 του κανονισμού 1290/2005.
Συναφώς, σε αντίθεση προς το επιχείρημα της Ελληνικής Δημοκρατίας σχετικά με την κατ’ αυτήν νέα προσέγγιση που εκφράζεται στις κατευθυντήριες γραμμές του 2015, επισημαίνεται ότι το έγγραφο VI/5330/97 προέβλεπε ήδη, στο παράρτημα IV, ότι το κράτος μέλος οφείλει να συναγάγει τις αναγκαίες συνέπειες των διαπιστώσεων παρατυπιών, αναζητώντας κάθε ποσό καταβληθέν αχρεωστήτως ή κριθέν ως παράτυπο και ανακτώντας κάθε ποσό καταβληθέν λόγω σφάλματος ή για το οποίο διαπιστώθηκε παρατυπία. Σε αντίθετη περίπτωση, η Επιτροπή μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο οικονομικών συνεπειών.
Ως εκ τούτου, ματαίως επιχειρεί η Ελληνική Δημοκρατία να αποδείξει, επικαλούμενη τις κατευθυντήριες γραμμές του 2015, ότι το έγγραφο VI/5330/97 δεν μπορούσε να εφαρμοστεί εν προκειμένω.
Επομένως, η υπό κρίση αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.
Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι ο πρώτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως εν μέρει αβάσιμος και εν μέρει αλυσιτελής.

Επί του δεύτερου λόγου αναιρέσεως

Επιχειρήματα των διαδίκων
Στο πλαίσιο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, η Ελληνική Δημοκρατία προσάπτει στο Γενικό Δικαστήριο ότι, με τις σκέψεις 77, 81, 92, 97, 99, 100, 102, 104 και 109 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, κατέληξε σε εσφαλμένη ερμηνεία όσον αφορά τη δυνατότητα εφαρμογής ratione temporis του άρθρου 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005, σε συνδυασμό με το άρθρο 49 του εν λόγω κανονισμού, με αποτέλεσμα οι εφάπαξ δημοσιονομικές διορθώσεις που επέβαλε η Επιτροπή να στερούνται νομικής βάσεως.
Η Επιτροπή εκφράζει αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό του λόγου αυτού, για το σύνολο των επίμαχων εν προκειμένω μεμονωμένων περιπτώσεων. Συγκεκριμένα, το θεσμικό αυτό όργανο φρονεί ότι η επίκληση του άρθρου 49 του κανονισμού 1290/2005 συλλήβδην για όλες τις μεμονωμένες περιπτώσεις διευρύνει το αντικείμενο του λόγου ακυρώσεως που προβλήθηκε πρωτοδίκως.
Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, εν πάση περιπτώσει, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως που προβάλλει η Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να απορριφθεί.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου
–
Επί του παραδεκτού
Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 170, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, η αίτηση αναιρέσεως δεν μπορεί να μεταβάλει το αντικείμενο της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης.
Επομένως, κατά πάγια νομολογία, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της αιτήσεως αναιρέσεως περιορίζεται στην αξιολόγηση της νομικής λύσης που δόθηκε βάσει των ισχυρισμών που προβλήθηκαν και εξετάστηκαν πρωτοδίκως. Συνεπώς, αν οι διάδικοι επιτρεπόταν να προβάλουν για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου λόγο που δεν προέβαλαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, τούτο θα τους παρείχε τη δυνατότητα να υποβάλουν στην κρίση του Δικαστηρίου, του οποίου η αρμοδιότητα στις αναιρετικές διαδικασίες είναι περιορισμένη, διαφορά με περιεχόμενο ευρύτερο της διαφοράς που εκδίκασε το Γενικό Δικαστήριο (βλ., συναφώς, απόφαση της 1ης Ιουνίου 1994, Επιτροπή κατά Brazzelli Lualdi κ.λπ., C-136/92 P, EU:C:1994:211, σκέψη 59).
Εν προκειμένω, πρώτον, επισημαίνεται ότι, με το δικόγραφο της προσφυγής, η Ελληνική Δημοκρατία προέβαλε τον λόγο ακυρώσεως που στηρίζεται σε αδυναμία εφαρμογής ratione temporis του άρθρου 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005, ρητώς για τις περιπτώσεις των μεμονωμένων διορθώσεων 162561, EL/1997/078/J, EL/1995/002, 47781 και σιωπηρώς για την περίπτωση 47781.
Δεύτερον, το Γενικό Δικαστήριο έκρινε, με τις σκέψεις 81, 92, 99, 100, 104 και 109 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το άρθρο 32, παράγραφος 4, του κανονισμού αυτού είχε σαφώς εφαρμογή ratione temporis όσον αφορά τις περιπτώσεις 47761, 162861, 162561, 154141, EL/1997/078/J, EL/1995/002 και 47781. Όσον αφορά την περίπτωση 163981, πρέπει να επισημανθεί ότι, μολονότι το Γενικό Δικαστήριο δεν έλαβε ρητώς θέση επί της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005, εντούτοις, εφάρμοσε τη διάταξη αυτή με τη σκέψη 77 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.
Επομένως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το Γενικό Δικαστήριο αποφάνθηκε, όσον αφορά τις οκτώ περιπτώσεις μεμονωμένων διορθώσεων που αποτελούν το αντικείμενο του δεύτερου λόγου αναιρέσεως, επί του ζητήματος της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 32, παράγραφος 4, του κανονισμού 1290/2005.
Κατά συνέπεια, ο δεύτερος λόγος αναιρέσεως που προβάλλει η Ελληνική Δημοκρατία πρέπει να κριθεί παραδεκτός.
–
Επί της ουσίας
Όσον αφορά το βάσιμο του δεύτερου λόγου, επισημαίνεται ότι το Γενικό Δικαστήριο υπενθύμισε, με τη σκέψη 99 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι το άρθρο 49, τρίτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 1290/2005 ορίζει ότι το άρθρο 32 του κανονισμού αυτού εφαρμόζεται από τις 16 Οκτωβρίου 2006 για τις περιπτώσεις που γνωστοποιούνται στο πλαίσιο του άρθρου 3 του κανονισμού 595/91 και για τις οποίες η πλήρης ανάκτηση δεν έχει ακόμη συντελεστεί στις 16 Οκτωβρίου 2006.
Εξ αυτών το Γενικό Δικαστήριο συνήγαγε, με τη σκέψη 100 της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, ότι η Επιτροπή, προκειμένου να απορρίψει την αιτίαση της Ελληνικής Δημοκρατίας που στηρίζεται στην αδυναμία εφαρμογής ratione temporis του άρθρου 32 του κανονισμού 1290/2005, ορθώς στηρίχθηκε στο άρθρο 32 του ίδιου αυτού κανονισμού, ελλείψει ανακτήσεως των ποσών που δεν είχαν ακόμη επιστραφεί στην Ένωση εντός των προθεσμιών που τάσσει η διάταξη αυτή, έστω και αν οι επίμαχες περιπτώσεις είχαν γεννηθεί πριν από την έκδοση του εν λόγω κανονισμού.
Το Γενικό Δικαστήριο δεν υπέπεσε όμως σε πλάνη περί το δίκαιο αποφαινόμενο κατά τον τρόπο αυτόν.
Πράγματι, όπως σαφώς προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 49, τρίτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 1290/2005, το άρθρο 32 εφαρμόζεται, στο σύνολό του, από τις 16 Οκτωβρίου 2006 για τις περιπτώσεις που γνωστοποιούνται στο πλαίσιο του άρθρου 3 του κανονισμού 595/91 και για τις οποίες η πλήρης ανάκτηση δεν έχει ακόμη συντελεστεί κατά την ημερομηνία αυτή.
Κατά συνέπεια, ο τέταρτος λόγος αναιρέσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.
Δεδομένου ότι δεν έγινε δεκτός κανένας από τους δύο λόγους που προέβαλε η αναιρεσείουσα προς στήριξη της αιτήσεως αναιρέσεως, η αίτηση αυτή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Επί των δικαστικών εξόδων
Κατά το άρθρο 138 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο εφαρμόζεται στην αναιρετική διαδικασία δυνάμει του άρθρου 184 του ίδιου Κανονισμού, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Ελληνική Δημοκρατία ηττήθηκε και η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη της στα δικαστικά έξοδα, πρέπει να καταδικαστεί το εν λόγω κράτος μέλος στα δικαστικά έξοδα της παρούσας διαδικασίας.
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφασίζει:
1)
Απορρίπτει την αίτηση αναιρέσεως.
2)
Καταδικάζει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.
Malenovský
Safjan
Šváby
Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 31 Ιανουαρίου 2019.
Ο Γραμματέας

Ο Πρόεδρος
A. Calot Escobar

K. Lenaerts
*
Γλώσσα διαδικασίας: η ελληνική.