CELEX: 62019CJ0544
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Artikolu 63 TFUE
Moviment liberu tal-kapital
Direttiva (UE) 2015/849
Kamp ta’ applikazzjoni
Leġiżlazzjoni nazzjonali li teżiġi li jsiru pagamenti li jaqbżu ċertu ammont esklużivament permezz ta’ trasferiment jew permezz ta’ depożitu f’kont ta’ pagament
Artikolu 65 TFUE
Ġustifikazzjoni
Ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali
Proporzjonalità
Sanzjonijiet amministrattivi ta’ natura kriminali
Artikolu 49 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Prinċipji ta’ nullum crimen, nulla poena sine lege u ta’ proporzjonalità ta’ delitti u ta’ pieni

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 63 TFUE, tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE (
ĠU 2015, L 141, p. 73
), moqri fid-dawl tal-premessa 6 u flimkien mal-Artikoli 4 u 5 ta’ din id-direttiva, kif ukoll tal-Artikolu 58(1) u tal-Artikolu 60(4) tal-imsemmija direttiva, moqrija flimkien mal-Artikolu 47 u mal-Artikolu 49(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn “ECOTEX BULGARIA” EOOD (iktar ’il quddiem “Ecotex”) u t-Teritorialna direktsia na Natsionalna agentsia za prihodite – Sofia (id-Direttorat Territorjali tal-Aġenzija Nazzjonali tad-Dħul ta’ Sofija, il-Bulgarija) (iktar ’il quddiem l-“awtorità fiskali kompetenti”) dwar il-legalità tas-sanzjoni amministrattiva pekunjarja imposta fuq din il-kumpannija minħabba ksur tal-leġiżlazzjoni nazzjonali dwar il-limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Skont il-premessa 1 tad-Direttiva 2015/849:
“Il-flussi ta’ flus illeċiti jistgħu jagħmlu ħsara lill-integrità, l-istabbiltà u r-reputazzjoni tas-settur finanzjarju, u jheddu s-suq intern tal-Unjoni kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali. Il-ħasil ta’ flus, il-finanzjament tat-terroriżmu u l-kriminalità organizzata jibqgħu problemi sinifikanti li għandhom jiġu indirizzati fil-livell tal-Unjoni. Minbarra l-iżvilupp ulterjuri tal-applikazzjoni tal-liġi kriminali fil-livell tal-Unjoni, il-prevenzjoni mmirata u proporzjonata tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu hija indispensabbli u tista’ tipproduċi riżultati komplementari.”
Il-premessa 6 ta’ din id-direttiva hija fformulata kif ġej:
“L-użu ta’ pagamenti kbar fi flus kontanti huwa vulnerabbli ħafna għall-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu. Sabiex tiżdied il-viġilanza u jiġu mitigati r-riskji li jirriżultaw minn tali pagamenti bi flus kontanti, persuni li jinnegozjaw il-prodotti għandhom ikunu koperti minn din id-Direttiva sal-punt li jagħmlu jew jirċievu pagamenti bi flus kontanti ta’ EUR 10000 jew aktar. L-Istati Membri għandhom ikunu jistgħu jadottaw limiti aktar baxxi, limitazzjonijiet ġenerali addizzjonali għall-użu tal-flus kontanti u dispożizzjonijiet ulterjuri aktar stretti.”
Il-premessa 11 tal-imsemmija direttiva tistabbilixxi:
“Huwa importanti espressament li ssir enfasi li ‘reati fiskali’ relatati ma’ taxxi diretti u indiretti huma inklużi fid-definizzjoni wiesa’ ta’ ‘attività kriminali’ f’din id-Direttiva, f’konformità mar-Rakkomandazzjonijiet riveduti tal-[Grupp ta’ Azzjoni Finanzjarja Internazzjonali (FATF)]. Billi f’kull Stat Membru jistgħu jiġu indikati reati fiskali differenti bħala li jikkostitwixxu ‘attività kriminali’ punibbli permezz tas-sanzjonijiet kif imsemmi fil-punt (4)(f) tal-Artikolu 3 ta’ din id-Direttiva, id-definizzjonijiet tal-liġi nazzjonali ta’ reati fiskali jistgħu jvarjaw. Filwaqt li mhi qed tintalab l-ebda armonizzazzjoni tad-definizzjonijiet ta’ reati fiskali fil-liġi nazzjonali tal-Istati Membri, l-Istati Membri għandhom jippermettu, sal-aktar grad possibbli taħt il-liġi nazzjonali tagħhom, l-iskambju ta’ informazzjoni jew l-għoti ta’ assistenza bejn l-Unitajiet ta’ Intelligence Finanzjarja (UIF) tal-UE.”
Skont l-Artikolu 1(1) tagħha, id-Direttiva 2015/849 hija intiża sabiex tipprevjeni l-użu tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu.
L-Artikolu 2(1) ta’ din id-direttiva jiddisponi:
“Din id-Direttiva għandha tapplika għall-entitajiet marbutin b’obbligu li ġejjin:
(1)
l-istituzzjonijiet ta’ kreditu;
(2)
l-istituzzjonijiet finanzjarji;
(3)
il-persuni fiżiċi jew ġuridiċi li ġejjin meta jeżerċitaw l-attivitajiet professjonali tagħhom:
[…]
(e)
persuni oħrajn li jinnegozjaw fi prodotti, sa fejn il-ħlasijiet isiru jew jiġu riċevuti fi flus kontanti f’ammont ta’ EUR 10000 jew aktar, kemm jekk it-transazzjoni ssir f’operazzjoni waħda jew inkella f’bosta operazzjonijiet li jidhru li għandhom x’jaqsmu ma’ xulxin;
[…]”
L-Artikolu 3 tal-imsemmija direttiva jiddisponi:
“Għall-finijiet ta’ din id-Direttiva, japplikaw id-definizzjonijiet li ġejjin:
[…]
(4)
‘attività kriminali’ tfisser kwalunkwe tip ta’ involviment kriminali fit-twettiq tar-reati serji li ġejjin:
[…]
(f)
ir-reati kollha, inklużi reati fiskali, relatati ma’ taxxi diretti u taxxi indiretti u kif definiti fil-liġi nazzjonali tal-Istati Membri, li huma punibbli b’ċaħda tal-libertà jew ordni ta’ detenzjoni għal massimu ta’ aktar minn sena jew, fir-rigward ta’ Stati Membri li għandhom livell limitu minimu għal reati fis-sistema legali tagħhom, ir-reati kollha punibbli b’ċaħda tal-libertà jew ordni ta’ detenzjoni għal minimu ta’ aktar minn sitt xhur;
[…]”
L-Artikolu 4 tal-istess direttiva jipprevedi:
“1.   L-Istati Membri għandhom, f’konformità mal-approċċ ibbażat fuq ir-riskju, jiżguraw li l-ambitu ta’ din id-Direttiva tiġi estiżi kollha kemm hi jew parzjalment għall-professjonijiet u għall-kategoriji tal-impriżi, minbarra l-entitajiet marbutin b’obbligu msemmija fl-Artikolu 2(1), li jidħlu f’attivitajiet li għandhom probabbiltà partikolari li jintużaw għal għanijiet ta’ ħasil tal-flus jew finanzjament tat-terroriżmu.
2.   Fejn Stat Membru jestendi l-ambitu ta’ din id-Direttiva għal professjonijiet jew għal kategoriji ta’ intrapriżi minbarra dawk imsemmija fl-Artikolu 2(1), huwa għandu jinforma lill-Kummissjoni b’dan.”
L-Artikolu 5 tad-Direttiva 2015/849 huwa redatt kif ġej:
“L-Istati Membri jistgħu jadottaw jew iżommu fis-seħħ dispożizzjonijiet aktar stretti fil-qasam kopert minn din id-Direttiva sabiex jipprevjenu l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, fil-limiti tal-liġi tal-Unjoni.”
L-Artikolu 58(1) ta’ din id-direttiva jiddisponi:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-entitajiet marbutin b’obbligu jkunu jistgħu jinżammu responsabbli għal ksur tad-dispożizzjonijiet nazzjonali li jittrasponu din id-Direttiva f’konformità ma’ dan l-Artikolu u mal-Artikoli 59 sa 61. Kwalunkwe sanzjoni jew miżura li tirriżulta għandha tkun effettiva, proporzjonata u dissważiva.”
L-Artikolu 60(4) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, meta jiddeterminaw it-tip u l-livell ta’ sanzjonijiet jew miżuri amministrattivi, l-awtoritajiet kompetenti għandhom jikkunsidraw iċ-ċirkostanzi rilevanti kollha, inkluż, fejn ikun applikabbli:
(a)
il-gravità u t-tul ta’ żmien tal-ksur;
(b)
il-livell ta’ responsabbiltà tal-persuna fiżika jew ġuridika miżmuma responsabbli;
(c)
is-saħħa finanzjarja tal-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli, kif indikat pereżempju mill-fatturat totali tal-persuna ġuridika li tinżamm responsabbli jew mid-dħul annwali tal-persuna fiżika li tinżamm responsabbli;
(d)
il-benefiċċju li jirriżulta mill-ksur mill-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli, dment li dan ikun jista’ jiġi ddeterminat;
(e)
it-telf għal partijiet terzi kkawżat mill-ksur, dment li dan ikun jista’ jiġi ddeterminat;
(f)
il-livell ta’ kooperazzjoni tal-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli mal-awtorità kompetenti;
(g)
ksur preċedenti mill-persuna fiżika jew ġuridika li tinżamm responsabbli.”
L-Artikolu 67(1) tal-istess direttiva jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom idaħħlu fis-seħħ il-liġijiet, ir-regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi meħtieġa biex jikkonformaw ma’ din id-Direttiva sas‑26 ta’ Ġunju 2017. Huma għandhom immedjatament jikkomunikaw it-test ta’ dawk il-miżuri lill-Kummissjoni.
Meta l-Istati Membri jadottaw dawk il-miżuri, dawn għandhom jirreferu għal din id-Direttiva jew ikunu akkumpanjati mit-tali referenza waqt il-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom. Il-metodi kif għandha issir tali referenza għandhom jiġu stabbiliti mill-Istati Membri.”
Id-dritt Bulgaru
Skont l-Artikolu 1 taż-zakon za ogranichavane na plashtaniyata v broy (il-Liġi dwar il-Limitazzjoni tal-Pagamenti fi Flus Kontanti, DV Nru 16 tat‑22 ta’ Frar 2011, iktar ’il quddiem iz-“ZOPB”), din il-liġi tirregola r-restrizzjonijiet għall-pagamenti fi flus kontanti fit-territorju Bulgaru.
Skont l-Artikolu 2 taz-ZOPB:
“Il-liġi ma tapplikax:
1.   għall-irtirar u għall-ħlas ta’ flus fil-kont ta’ pagament tiegħu stess;
2.   għall-irtirar u għall-ħlas ta’ flus fil-kontijiet ta’ persuni milquta minn inkapaċità ġenerali jew speċjali, jew fil-kontijiet ta’ konjuġi jew ta’ qraba fil-linja diretta;
3.   għat-tranżazzjonijiet f’muniti barranin fi flus kontanti għal skopijiet kummerċjali;
4.   għat-tranżazzjonijiet f’karti tal-flus u muniti li jinvolvu l-Bank Ċentrali Bulgaru;
5.   għall-iskambju, minn banek, ta’ karti tal-flus u ta’ muniti Bulgari użati;
6.   għall-pagament ta’ remunerazzjonijiet salarjali fis-sens tal-[Kodeks na Truda (il-Kodiċi tax-Xogħol)];
7.   […] għall-pagament ta’ depożiti ggarantiti fis-sens taż-[zakon za garantirane na vlogovete v bankite (il-Liġi dwar il-Garanzija ta’ Depożiti Bankarji)].”
L-Artikolu 3 taz-ZOPB jipprevedi:
“(1)   Il-pagamenti fit-territorju tal-pajjiż għandhom jitwettqu esklużivament permezz ta’ trasferiment jew pagament fuq kont ta’ pagamenti meta jkunu:
1.
[…] ta’ somma ta’ 10000 [lev Bulgaru (BGN) (madwar EUR 5110)] jew iktar;
2.
[…] ta’ somma inqas minn BGN 10000, li tirrappreżenta parti minn benefiċċju finanzjarju kuntrattwali li l-valur tiegħu huwa ta’ BGN 10000 jew iktar.
(2)   […] Il-paragrafu 1 għandu japplika wkoll f’każ ta’ pagamenti f’muniti barranin li l-ammonti tagħhom ikkonvertiti f’BGN ikunu ta’ BGN 10000 jew iktar. Il-konverżjoni f’BGN għandha titwettaq skont il-Balgarska narodna banka [il-Bank Nazzjonali Bulgaru] fil-ġurnata tal-pagament.”
L-Artikolu 5 taz-ZOPB huwa fformulat kif ġej:
“(1)   Kull persuna li twettaq jew tippermetti t-twettiq ta’ ksur tal-Artikolu 3 hija punibbli b’multa ugwali għal 25 % tal-ammont totali tal-pagament magħmul, f’każ ta’ persuna fiżika, jew b’sanzjoni pekunjarja sa massimu ta’ 50 % tal-ammont totali tal-pagament magħmul, f’każ ta’ persuna ġuridika.
(2)   F’każ ta’ repetizzjoni tal-ksur imsemmi fil-paragrafu 1, l-ammont tal-multa jiżdied għal 50 % tal-ammont tal-pagament magħmul, u l-ammont tas-sanzjoni pekunjarja jiżdied għal 100 % tal-ammont tal-pagament magħmul.”
Skont l-Artikolu 6 taz-ZOPB:
“(1)   L-atti ta’ konstatazzjoni tal-ksur imsemmi f’din il-liġi huma stabbiliti mill-awtoritajiet tan-Natsionalna agentsia za prihodite [l-Aġenzija Nazzjonali tad-Dħul, il-Bulgarija]. Is-sanzjonijiet amministrattivi għandhom jiġu adottati mid-Direttur Eżekuttiv tal-Aġenzija Nazzjonali tad-Dħul jew mill-uffiċjali maħtura minnu.
(2)   Iż-zakon za administrativnite narushenia i nakazania [(il-Liġi dwar il-Ksur u s-Sanzjonijiet Amministrattivi, DV Nru 92 tat‑28 ta’ Novembru 1969, iktar ’il quddiem iz-“ZANN”)] tiddetermina l-istabbiliment tas-sanzjonijiet amministrattivi, l-adozzjoni tagħhom, ir-rimedji ġudizzjarji li huma s-suġġett tagħhom, kif ukoll l-eżekuzzjoni tagħhom.”
L-Artikolu 27(1) sa (5) taz-ZANN jiddisponi:
“(1)   Is-sanzjoni amministrattiva hija stabbilita skont id-dispożizzjonijiet ta’ din il-liġi fil-limiti tas-sanzjoni prevista f’każ ta’ twettiq tal-ksur.
(2)   Waqt id-determinazzjoni tas-sanzjoni, għandha tittieħed inkunsiderazzjoni l-gravità tal-ksur, il-motivi tat-twettiq tagħha u ċirkustanzi oħra attenwanti u aggravanti, kif ukoll is-sitwazzjoni patrimonjali tal-awtur.
(3)   Iċ-ċirkustanzi attenwanti jimplikaw l-applikazzjoni ta’ sanzjoni eħfef u ċ-ċirkustanzi aggravanti ta’ sanzjoni itqal.
[…]
(5)   Lanqas ma huwa awtorizzat l-istabbiliment ta’ sanzjoni inqas mill-ammont minimu previst tas-sanzjonijiet li jikkostitwixxu l-multa u ċ-ċaħda temporanja tad-dritt li tiġi eżerċitata professjoni jew attività determinata.”
L-Artikolu 28(a) taz-ZANN jipprevedi li, f’każ ta’ ksur amministrattiv negliġibbli, l-awtorità bis-setgħa ta’ sanzjoni tista’ ma timponix sanzjoni, filwaqt li tavża lill-persuna li twettaq il-ksur, verbalment jew bil-miktub, li, f’każ ta’ repetizzjoni tal-ksur, ser tiġi imposta lilha sanzjoni amministrattiva.
Skont l-Artikolu 63 ta’ din il-liġi, ir-Rayonen sad (il-Qorti Distrettwali, il-Bulgarija), sedenti bi mħallef wieħed, għandha ġurisdizzjoni fuq il-mertu tal-kawża u tiddeċiedi permezz ta’ sentenza li tista’ tikkonferma, temenda jew tannulla jew id-deċiżjoni li timponi sanzjoni amministrattiva jew il-proċess verbal elettroniku. Is-sentenza tista’ tkun suġġett ta’ appell ta’ kassazzjoni quddiem l-Administrativen sad (il-Qorti Amministrattiva, il-Bulgarija) għar-raġunijiet previsti min-nakazatelnoprotsesualen kodeks (il-Kodiċi ta’ Proċedura Kriminali) u skont il-modalitajiet previsti fil-Kapitolu 12 tal-administrativnoprotsesualen kodeks (il-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva).
L-Artikolu 83 taz-ZANN jipprevedi:
“(1)   Fil-każijiet previsti mil-liġi rilevanti, permezz ta’ digriet tal-Kunsill tal-Ministri jew permezz ta’ digriet tal-Kunsill Muniċipali, tista’ tiġi imposta sanzjoni pekunjarja fuq il-persuni ġuridiċi jew in-negozjanti individwali talli naqsu milli jwettqu l-obbligi tagħhom fil-konfront tal-Istat jew tal-muniċipalità fl-eżerċizzju tal-attività tagħhom.
(2)   Is-sanzjoni msemmija fil-paragrafu preċedenti hija imposta bis-saħħa ta’ din il-liġi, sakemm l-att normattiv ikkonċernat ma jipprovdix mod ieħor.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Ecotex, kumpannija kummerċjali rregolata mid-dritt Bulgaru, għandha bħala attività prinċipali l-kummerċ bl-ingrossa ta’ magni ta’ produzzjoni u l-installazzjoni tagħhom. KS, ta’ nazzjonalità Griega u residenti fil-Greċja, huwa d-direttur kif ukoll is-soċju uniku ta’ din il-kumpannija.
Waqt il-laqgħa ġenerali tal-imsemmija kumpannija fl‑14 ta’ Marzu 2018, ġie deċiż li l-profitt mhux iddistribwit, ta’ ammont ta’ BGN 100000 (madwar EUR 51110), nett tat-taxxa fuq il-kumpanniji, kien ser jitqassam fil-forma ta’ dividendi lis-soċju uniku, KS. Ġie deċiż ukoll li din is-somma kellha titħallas lilu fi flus kontanti, mill-fond tal-istess kumpannija, permezz ta’ awtorizzazzjonijiet ta’ ħlas.
Waqt kontroll fiskali, ġie stabbilit, b’mod partikolari, li, skont id-deċiżjoni tal-laqgħa ġenerali tal‑14 ta’ Marzu 2018 dwar id-distribuzzjoni ta’ dividendi, matul il-perijodu bejn l‑14 ta’ Marzu 2018 u t‑22 ta’ Marzu 2018, kienet tħallset somma ta’ BGN 95000 (madwar EUR 48550) fi flus kontanti, lil KS, permezz ta’ disa’ awtorizzazzjonijiet ta’ ħlas kull waħda għall-ħlas fi flus kontanti ta’ BGN 10000 (madwar EUR 5110), u ta’ awtorizzazzjoni ta’ ħlas ta’ ammont ta’ BGN 5000 (madwar EUR 2555).
Fil‑5 ta’ Ġunju 2018, l-awtorità fiskali kompetenti ħabbret il-ftuħ ta’ proċeduri kriminali ta’ natura amministrattiva kontra Ecotex u adottat, fis‑26 ta’ Ġunju 2018, proċess verbal li kkonstata l-eżistenza ta’ ksur tad-dispożizzjonijiet taz-ZOPB, minħabba li, fl‑14 ta’ Marzu 2018, Ecotex kienet ħallset fi flus kontanti, permezz ta’ awtorizzazzjoni ta’ ħlas, ammont ta’ BGN 10000 favur KS, abbażi tad-deċiżjoni meħuda mil-laqgħa ġenerali tal‑14 ta’ Marzu 2018 li tqassam lil KS dividendi li jammontaw għal BGN 100000.
Fl‑10 ta’ Lulju 2018, Ecotex ressqet ilment kontra dan il-proċess verbal fejn sostniet li l-ħlas tas-somma ta’ BGN 10000 fl‑14 ta’ Marzu 2018 kien jeċċedi biss b’BGN 0.01 (madwar EUR 0.005) il-limitazzjoni relatata mal-pagamenti fi flus kontanti prevista miz-ZOPB u, għaldaqstant, li l-ksur kien ta’ “negliġibbli”, fis-sens tal-Artikolu 28 taz-ZANN.
Fit‑3 ta’ Settembru 2018, abbażi tal-imsemmi proċess verbal, l-awtorità fiskali kompetenti adottat deċiżjoni li timponi sanzjoni pekunjarja fuq Ecotex, abbażi tal-Artikolu 5(1) taz-ZOPB, minħabba li, fl‑14 ta’ Marzu 2018, din il-kumpannija kienet wettqet ħlas fi flus kontanti fl-ammont ta’ BGN 10000 favur KS. Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li kull wieħed mill-pagamenti fi flus kontanti ta’ BGN 10000 lil KS ġie kklassifikat bħala ksur tal-punt 1 tal-Artikolu 3(1) taz-ZOPB u li ġew adottati disa’ sanzjonijiet amministrattivi ta’ natura pekunjarja skont l-Artikolu 5(1) taz-ZOPB. Skont id-dispożizzjonijiet nazzjonali, kull sanzjoni pekunjarja kienet ta’ BGN 5000, li tikkorrispondi għal nofs is-somma mħallsa fi flus kontanti.
Permezz ta’ sentenza tal‑14 ta’ Diċembru 2018, ir-Rayonen sad Petrich (il-Qorti Distrettwali ta’ Petrich, il-Bulgarija) ċaħdet ir-rikors għal annullament ippreżentat minn Ecotex kontra din id-deċiżjoni tal-awtorità kompetenti. Ecotex għalhekk ippreżentat appell ta’ kassazzjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, l-Administrativen sad Blagoevgrad (il-Qorti Amministrattiva ta’ Blagoevgrad, il-Bulgarija).
Quddiem din il-qorti, Ecotex ittenni, essenzjalment, l-argument li jinsab fil-punt 27 ta’ din is-sentenza, billi tippreċiża li, fid-dawl tal-importanza minuri tal-ksur, sanzjoni pekunjarja li tikkorrispondi għal nofs is-somma totali mħallsa fi flus kontanti tidher sproporzjonata. Ecotex issostni wkoll li d-dritt li tirċievi d-dividendi tal-kumpannija ma jikkostitwixxix tranżazzjoni jew kuntratt u għalhekk ma jaqax taħt il-kunċett ta’ “pagament” fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 3(1) taz-ZOPB.
L-awtorità fiskali kompetenti ssostni li l-kunċett ta’ “pagament”, fis-sens tal-punt 1 tal-Artikolu 3(1) taz-ZOPB, għandu jinftiehem bħala li jirreferi, mingħajr eċċezzjonijiet, għal kull pagament jew tranżazzjoni finanzjarja, irrispettivament mill-fatt li dan huwa distribuzzjoni ta’ dividendi jew mill-punt dwar jekk dan huwiex ibbażat fuq relazzjoni kuntrattwali, mhux kuntrattwali jew ta’ affiljazzjoni.
Il-qorti tar-rinviju tirrileva, preliminarjament, li z-ZOPB hija l-istrument nazzjonali ta’ traspożizzjoni tad-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas‑26 ta’ Ottubru 2005 dwar il-prevenzjoni ta’ l-użu tas-sistema finanzjarja għall-iskop tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu (
ĠU 2005, L 309, p. 15
, rettifika fil-
ĠU 2006, L 114, p. 102
), li tħassret u ġiet issostitwita, mis‑26 ta’ Ġunju 2017, bid-Direttiva 2015/849.
Hija tqis, konsegwentement, li l-punt 1 tal-Artikolu 3(1) ta’ din il-liġi għandu jiġi interpretat fid-dawl tad-dispożizzjonijiet rilevanti tad-Direttiva 2015/849, iżda wkoll tal-Artikolu 63 TFUE.
Fl-ewwel lok, filwaqt li tirreferi għas-sentenza tas‑6 ta’ Ġunju 2000, Verkooijen (
C‑35/98
,
EU:C:2000:294
), il-qorti tar-rinviju tfakkar li l-kunċett ta’ “moviment tal-kapital” jinkludi,
inter alia
, il-ġbir ta’ dividendi ta’ azzjonijiet u ta’ ishma f’kumpanniji kummerċjali. Għalhekk tqum il-kwistjoni dwar jekk l-Artikolu 63 TFUE li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, jipprojbixxi b’mod partikolari l-miżuri ta’ natura li jiddisswadu lill-persuni mhux residenti milli jagħmlu investimenti fi Stat Membru jew milli jżommu tali investimenti, jipprekludix leġiżlazzjoni bħall-punt 1 tal-Artikolu 3(1) taz-ZOPB li timponi limitazzjoni għall-pagamenti fi flus kontanti.
Fit-tieni lok, il-qorti tar-rinviju tirrileva li l-għan tad-Direttiva 2015/849 huwa l-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja tal-Unjoni għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu. Issa, skont l-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva, l-Istati Membri jistgħu, għal dan l-għan, jintroduċu limitazzjonijiet għall-użu ta’ pagamenti fi flus kontanti iktar stretti minn dawk previsti mill-imsemmija direttiva. F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk il-limitazzjoni ta’ pagament fi flus kontanti, previst fil-punt 1 tal-Artikolu 3(1) taz-ZOPB, taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni
ratione materiae
tad-Direttiva 2015/849 u, fl-affermattiv, jekk l-Istati Membri humiex liberi li jiddeterminaw limitu ta’ pagament fi flus kontanti ta’ inqas minn EUR 10000.
Fit-tielet lok, fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għal din it-tieni domanda, ikun neċessarju li tiġi evalwata, fid-dawl tal-Artikolu 58(1) u tal-Artikolu 60(4) tad-Direttiva 2015/849, moqrija fid-dawl tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, sa fejn dispożizzjoni nazzjonali bħall-Artikolu 5(1) taz-ZOPB tista’ tipprevedi, għat-tranżazzjonijiet finanzjarji kollha, sanzjoni pekunjarja, imposta fuq persuni ġuridiċi, ta’ ammont fiss li jammonta għal nofs l-ammont totali tal-ħlas imwettaq fi flus kontanti. Barra minn hekk, skont il-qorti tar-rinviju, tqum ukoll il-kwistjoni dwar jekk tali dispożizzjoni nazzjonali tippreġudikax il-prinċipju ta’ stħarriġ ġudizzjarju effettiv, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta, peress li mill-Artikolu 27(5) taz-ZANN jirriżulta li l-qorti nazzjonali kompetenti ma tistax tnaqqas is-sanzjoni, fil-każ ta’ rikors, b’mod li jkun inqas mill-ammont minimu previst fl-Artikolu 5(1) taz-ZOPB.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-Administrativen sad Blagoevgrad (il-Qorti Amministrattiva ta’ Blagoevgrad) iddeċidiet li tissospendi l-proċedura quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 63 TFUE għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi dispożizzjoni legali nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi li l-pagamenti fit-territorju nazzjonali b’valur ta’ 10000 leva Bulgari (BGN) jew iktar għandhom jitwettqu esklużivament permezz ta’ trasferiment jew permezz ta’ ħlas fuq kont għal pagamenti u li tillimita l-pagament fi flus kontanti ta’ dividendi ta’ BGN 10000 jew iktar minn profitti li ma jiġux iddistribwiti u, jekk jippermetti tali dispożizzjoni legali, tali restrizzjoni hija ġġustifikata mill-għanijiet tad-Direttiva [2015/849]?
2)
L-Artikolu 2(1) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrat flimkien mal-premessa 6 tal-preambolu tagħha u mal-Artikoli 4 u 5 tagħha, għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti dispożizzjoni legali nazzjonali ġenerali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprovdi li l-pagamenti fit-territorju nazzjonali b’valur ta’ BGN 10000 jew iktar għandhom jitwettqu esklużivament permezz ta’ trasferiment jew permezz ta’ ħlas fuq kont għal pagamenti u li ma tidħolx fil-kwistjoni tal-entità u tal-motivazzjoni tal-pagament fi flus kontanti sa fejn tkopri mingħajr ebda distinzjoni l-pagamenti kollha fi flus kontanti bejn persuni fiżiċi u ġuridiċi?
a)
Fil-każ li din id-domanda tingħata risposta fl-affermattiv: il-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrat flimkien mal-premessa 6 tal-preambolu tagħha u mal-Artikoli 4 u 5 tagħha, jippermetti lill-Istati Membri jadottaw limitazzjonijiet ġenerali supplimentari fir-rigward ta’ pagamenti fi flus kontanti permezz ta’ dispożizzjoni legali nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li tipprovdi li l-pagamenti fit-territorju nazzjonali b’valur ta’ BGN 10000 jew iktar għandhom jitwettqu esklużivament permezz ta’ trasferiment jew permezz ta’ ħlas fuq kont għal pagamenti f’sitwazzjoni fejn il-pagament fi flus kontanti jkun ibbażat fuq ‘profitti mhux iddistribwiti’ (dividendi)?
b)
Fil-każ li din id-domanda tingħata risposta fl-affermattiv: il-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrat flimkien mal-premessa 6 tal-preambolu tagħha u mal-Artikolu 5 tagħha, jippermetti lill-Istati Membri jadottaw limitazzjonijiet fir-rigward ta’ pagamenti fi flus kontanti permezz ta’ dispożizzjoni legali nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li tipprovdi li l-pagamenti fit-territorju nazzjonali b’valur ta’ BGN 10000 jew iktar għandhom jitwettqu esklużivament permezz ta’ trasferiment jew permezz ta’ ħlas fuq kont għal pagamenti, fejn il-limitu minimu ta’ dawn il-pagamenti huwa inqas minn EUR 10000?
3)
a)
L-Artikolu 58(1) u l-Artikolu 60(4) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrati flimkien mal-Artikolu 49(3) tal-[Karta], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni legali nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi ammont fiss għas-sanzjonijiet amministrattivi fir-rigward ta’ ksur tal-limitazzjonijiet dwar il-pagamenti fi flus kontanti mingħajr ma tippermetti approċċ iddifferenzjat skont iċ-ċirkustanzi konkreti rilevanti ta’ kull każ?
b)
Fil-każ li din id-domanda tingħata risposta fis-sens li l-Artikolu 58(1) u l-Artikolu 60(4) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrati flimkien mal-Artikolu 49(3) tal-[Karta], ma jipprekludux dispożizzjoni legali nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi ammont fiss għas-sanzjonijiet amministrattivi fir-rigward ta’ ksur tal-limitazzjonijiet dwar il-pagamenti fi flus kontanti, l-Artikolu 58 u l-Artikolu 60(4) tad-Direttiva [2015/849], ikkunsidrati flimkien mal-prinċipju ta’ effettività u mad-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva fis-sens tal-Artikolu 47 tal-[Karta], għandhom jiġu interpretati fis-sens li jipprekludu dispożizzjoni legali nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprevedi ammont fiss għas-sanzjonijiet amministrattivi fir-rigward ta’ ksur tal-limitazzjonijiet dwar il-pagamenti fi flus kontanti, mingħajr ma tippermetti li qorti, fil-każ li jiġi ppreżentat rikors kontra tali sanzjoni amministrattiva, tistabbilixxi, fid-dawl taċ-ċirkustanzi konkreti rilevanti ta’ kull każ, l-ammont ta’ din is-sanzjoni amministrattiva b’mod li jkun inqas mill-ammont minimu previst?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, li għandha tiġi eżaminata fl-ewwel lok, il-qorti tar-rinviju tfittex li ssir taf, essenzjalment, jekk il-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2015/849, moqri fid-dawl tal-premessa 6 ta’ din id-direttiva u flimkien mal-Artikoli 4 u 5 tagħha, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għall-pagament fit-territorju nazzjonali ta’ somma daqs jew ogħla mil-livell stabbilit, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jħallsu fi flus kontanti u teħtieġ li dawn tal-aħħar jagħmlu trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 2 tad-Direttiva 2015/849 jelenka l-entitajiet li għalihom tapplika din id-direttiva minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fl-eżekuzzjoni ta’ tranżazzjoni jew ta’ attività ta’ natura finanzjarja.
L-imsemmija direttiva b’hekk tapplika b’mod partikolari, konformement mal-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) tagħha, għall-pagamenti li jsiru jew jiġu rċevuti fi flus kontanti minn persuni li jinnegozjaw fi prodotti ta’ ammont ta’ EUR 10000 jew iktar, irrispettivament minn jekk it-tranżazzjoni tkunx eżegwita f’daqqa jew f’bosta tranżazzjonijiet li jidhru li huma relatati.
Barra minn hekk, fl-Artikolu 4 tagħha, id-Direttiva 2015/849 tipprevedi li l-Istati Membri jistgħu jestendu dan il-kamp ta’ applikazzjoni għall-professjonijiet u għall-kategoriji tal-impriżi li jeżerċitaw attivitajiet li partikolarment jistgħu jintużaw għal għanijiet ta’ ħasil tal-flus jew ta’ finanzjament tat-terroriżmu. Barra minn hekk, l-Artikolu 5 ta’ din id-direttiva jipprovdi li l-Istati Membri jistgħu wkoll jadottaw, fil-qasam irregolat minnha, dispożizzjonijiet iktar stretti sabiex jipprevjenu dawn l-attivitajiet kriminali fil-limiti tad-dritt tal-Unjoni. Barra minn hekk, mill-premessa 6 tal-imsemmija direttiva jirriżulta li l-Istati Membri għandhom “ikunu jistgħu jadottaw limiti aktar baxxi [mil-limitu ta’ EUR 10000], limitazzjonijiet ġenerali addizzjonali għall-użu tal-flus kontanti u dispożizzjonijiet ulterjuri aktar stretti”.
Għalhekk, għandu jiġi eżaminat jekk leġiżlazzjoni nazzjonali bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tistax taqa’ taħt id-Direttiva 2015/849 u, b’mod partikolari, taħt waħda jew iktar minn dawn id-dispożizzjonijiet.
F’dan ir-rigward, kif indika l-Avukat Ġenerali fil-punt 45 tal-konklużjonijiet tiegħu, jidher, fid-dawl tal-għanijiet u tal-istruttura tad-Direttiva 2015/849, li dan ma huwiex il-każ.
Fil-fatt, fir-rigward, fl-ewwel lok, tal-għanijiet tad-Direttiva 2015/849, din tal-aħħar hija intiża, kif jirriżulta mill-Artikolu 1 tagħha, moqri fid-dawl tal-premessa 1 tagħha, li tipprevjeni l-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus u tal-finanzjament tat-terroriżmu, sabiex jiġi evitat li flussi ta’ flus illegali jkunu jistgħu jkunu ta’ ħsara għall-integrità, għall-istabbiltà u għar-reputazzjoni tas-settur finanzjarju tal-Unjoni, jipperikolaw is-suq intern tagħha, kif ukoll l-iżvilupp internazzjonali. Kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 46 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-imsemmija direttiva, għal dan l-għan, tarmonizza miżuri ta’ viġilanza u ta’ kontroll li l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu fir-rigward tal-kategoriji professjonali l-iktar esposti għall-manipulazzjoni ta’ flus idderivati mill-kriminalità serja u għall-ġbir ta’ flus jew proprjetà għal finijiet terroristiċi.
Għalkemm huwa minnu li r-reati fiskali marbuta mat-taxxi diretti u indiretti jinsabu fost l-attivitajiet kriminali li jaqgħu taħt il-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2015/849, madankollu mill-punt 4(f) tal-Artikolu 3 kif ukoll mill-premessa 11 tagħha jirriżulta li dan huwa l-każ biss bil-kundizzjoni li dan ir-reat ikun punibbli b’piena li ċċaħħad il-libertà jew b’ordni ta’ detenzjoni ta’ ċertu tul. Konsegwentement, l-imsemmija direttiva hija intiża sabiex tipprevjeni t-twettiq ta’ ksur tal-leġiżlazzjoni fiskali iktar gravi minn dak li jirriżulta mill-ksur ta’ limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti.
Fir-rigward tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li hija tfittex li tilħaq għanijiet differenti minn dawk imfittxija mid-Direttiva 2015/849. Fil-fatt jidher li din il-leġiżlazzjoni hija intiża sabiex tiġġieled kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali billi teħtieġ li l-pagamenti ta’ ammont ta’ BGN 10000 jew iktar jitwettqu mhux fi flus kontanti, iżda permezz ta’ trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, b’mod li tiġi żgurata t-traċċabbiltà tat-tranżazzjonijiet finanzjarji. Skont il-Gvern Bulgaru, iz-ZOPB għalhekk għandha l-għan li tillimita s-settur informali fl-ekonomija Bulgara u li tipprevjeni l-ħabi tal-pagamenti jew tad-dħul u tal-ispejjeż, bl-għan li jiġi evitat il-ħlas tat-taxxi previsti mil-leġiżlazzjoni fis-seħħ kif ukoll il-ħlas tal-kontribuzzjonijiet soċjali obbligatorji.
Il-Gvern Bulgaru barra minn hekk ippreċiża, fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, li jeżistu, fuq livell nazzjonali, żewġ testi li ġew adottati sabiex tiġi trasposta d-Direttiva 2015/849, jiġifieri ż-zakon za merkite sreshtu izpiraneto na pari (il-Liġi dwar il-Miżuri tal-Ġlieda kontra l-Ħasil tal-Flus, DV Nru 27 tas‑27 ta’ Marzu 2018) u z-zakon za merkite sreshtu finantsiraneto na terorizma (il-Liġi dwar il-Miżuri tal-Ġlieda kontra l-Finanzjament tat-Terroriżmu, DV Nru 16 tat‑18 ta’ Frar 2003). Mill-banda l-oħra, iz-ZOPB ma fiha l-ebda miżura dwar il-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu u ma tinkludi l-ebda riferiment għad-Direttiva 2015/849.
Issa, għandu jiġi enfasizzat, f’dan ir-rigward, li, konformement mal-Artikolu 67(1) tad‑Direttiva 2015/849, meta l-Istati Membri jadottaw il-liġijiet, ir‑regolamenti u d-dispożizzjonijiet amministrattivi neċessarji sabiex jikkonformaw magħha, dawn id-dispożizzjonijiet jinkludu riferiment għal din id-direttiva jew ikunu akkumpanjati minn tali riferiment fil-pubblikazzjoni uffiċjali tagħhom.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-istruttura tad-Direttiva 2015/849, din tistabbilixxi miżuri li huma differenti, permezz tan-natura tagħhom u tad-destinatarji tagħhom, minn dawk implimentati mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
F’dak li jirrigwarda, l-ewwel, in-natura tal-imsemmija miżuri, il-persuni li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ din id-direttiva għandhom, l-istess bħal dak li tipprevedi d-Direttiva 2005/60, jissuġġettaw ruħhom, minħabba l-parteċipazzjoni tagħhom fl-eżekuzzjoni ta’ tranżazzjoni jew ta’ attività ta’ natura finanzjarja, għal ċertu numru ta’ obbligi, jiġifieri, b’mod partikolari, l-identifikazzjoni u l-verifika tal-identità tal-klijent u tal-benefiċjarju effettiv, il-kisba ta’ informazzjoni dwar is-suġġett u n-natura maħsuba tar-relazzjoni kummerċjali, kif ukoll l-obbligu li tiġi ddikjarata kull indikazzjoni ta’ ħasil ta’ flus jew ta’ finanzjament tat-terroriżmu lill-awtoritajiet kompetenti (ara, f’dan is-sens, fir-rigward tad-Direttiva 2005/60, is-sentenza tas‑17 ta’ Jannar 2018, Corporate Companies,
C‑676/16
,
EU:C:2018:13
, punt
).
Mill-banda l-oħra, mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li z-ZOPB tirregola biss l-użu mill-persuni fiżiċi jew ġuridiċi tal-mezzi ta’ ħlas fit-territorju nazzjonali.
Għandu jiġi enfasizzat ukoll li d-Direttiva 2015/849 ma fiha l-ebda dispożizzjoni li tillimita l-ammont tal-pagamenti li jistgħu jsiru fi flus kontanti u lanqas ma teżiġi li l-Istati Membri jimponu tali limitazzjonijiet.
Barra minn hekk, għalkemm jirriżulta b’mod partikolari mill-Artikolu 5 tagħha u mill-premessa 6 tagħha li d-Direttiva 2015/849 ma tipprekludix lill-Istati Membri milli jadottaw jew iżommu fis-seħħ dispożizzjonijiet iktar stretti sabiex jipprevjenu l-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, dan ma huwiex l-għan tal-leġiżlazzjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali, kif jirriżulta mill-punti 46 u 47 ta’ din is-sentenza. Għaldaqstant, il-miżuri previsti minn din il-leġiżlazzjoni ma jikkostitwixxux miżuri ta’ traspożizzjoni ta’ din id-direttiva.
F’dak li jirrigwarda, it-tieni, il-kamp ta’ applikazzjoni
ratione personae
tad-Direttiva 2015/849, kif ippreċiża l-Avukat Ġenerali fil-punt 54 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-miżuri stabbiliti minn din id-direttiva huma indirizzati, konformement mal-Artikolu 2 tagħha, lil ċirku limitat ta’ entitajiet, identifikabbli kemm mill-grad tagħhom ta’ espożizzjoni għar-riskji ta’ ħasil tal-flus u ta’ finanzjament tat-terroriżmu, kif ukoll mill-grad ta’ vulnerabbiltà tat-tranżazzjonijiet tagħhom jew tal-attività finanzjarja tagħhom.
Mill-banda l-oħra, mill-proċess għad-dispożizzjoni tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija applikabbli għal kull persuna fiżika jew ġuridika, irrispettivament mill-kwalità li fiha twettaq pagament kif ukoll mill-eżistenza, u jekk ikun il-każ, min-natura tat-tranżazzjoni li magħha din tal-aħħar hija marbuta.
Barra minn hekk, fid-dawl tal-fatti tal-kawża prinċipali, għandu jiġi rrilevat li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) tad-Direttiva 2015/849 ikopri, fi kwalunkwe każ, esklużivament il-pagamenti magħmula bħala korrispettiv għal kunsinna ta’ oġġetti u ma jirreferix għar-relazzjonijiet bejn kumpannija u l-azzjonisti tagħha. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-possibbiltà mogħtija lill-Istati Membri permezz tal-premessa 6 ta’ din id-direttiva li jadottaw limiti iktar baxxi minn dak imsemmi f’dan il-punt 3(e) tal-Artikolu 2(1) ma tistax tkun rilevanti f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Bl-istess mod, minkejja li l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2015/849 jawtorizza lill-Istati Membri jestendu l-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, din id-dispożizzjoni tipprevedi din l-estensjoni biss għal professjonisti jew kategoriji ta’ impriżi “li jidħlu f’attivitajiet li għandhom probabbiltà partikolari li jintużaw għal għanijiet ta’ ħasil tal-flus jew finanzjament tat-terroriżmu”. Għaldaqstant, hija ma tistax isservi bħala bażi legali għal leġiżlazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li hija applikabbli, kif jirriżulta mill-punt 55 ta’ din is-sentenza, għal kull persuna fiżika jew ġuridika, irrispettivament mill-kwalità li fiha twettaq pagament kif ukoll mill-eżistenza u, jekk ikun il-każ, min-natura tat-tranżazzjoni li magħha din tal-aħħar hija marbuta.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda hija li leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għall-pagament fit-territorju nazzjonali ta’ ammont daqs jew ogħla mil-livell stabbilit, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jħallsu fi flus kontanti u teħtieġ li dawn tal-aħħar jagħmlu trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2015/849.
Fuq l-ewwel u t-tielet domanda
Permezz tal-ewwel u tat-tielet domanda tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 63 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 49(3) tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, minn naħa, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jwettqu, fit-territorju nazzjonali, pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla minn limitu stabbilit u teħtieġ, għal dan l-għan, li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, inkluż meta dan jirrigwarda d-distribuzzjoni ta’ dividendi ta’ kumpannija, u li, min-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ ksur ta’ din il-projbizzjoni, tipprevedi sistema ta’ sanzjonijiet li fil-kuntest tagħha l-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta jiġi kkalkolat abbażi ta’ perċentwali stabbilit applikabbli għall-ammont totali tal-pagament magħmul bi ksur tal-imsemmija projbizzjoni, mingħajr ma din il-multa tkun tista’ tiġi varjata minħabba ċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ.
Preliminarjament, għandu jiġi ppreċiżat li, għalkemm, fl-assenza ta’ regoli komuni jew armonizzati dwar il-kundizzjonijiet u l-modalitajiet li skonthom l-Istati Membri jistgħu jillimitaw il-ħlasijiet fi flus kontanti fit-territorju tagħhom, dawn huma liberi li jintroduċu tali limitazzjonijiet, huma madankollu obbligati jeżerċitaw din il-possibbiltà b’osservanza tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑22 ta’ Novembru 2018, Vorarlberger Landes- und Hypothekenbank,
C‑625/17
,
EU:C:2018:939
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Skont l-Artikolu 63(1) TFUE, hija pprojbita kull restrizzjoni fuq il-moviment tal-kapital bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn l-Istati Membri u pajjiżi terzi.
Minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-kunċett ta’ “restrizzjoni” li jinsab fl-Artikolu 63 TFUE jkopri, b’mod ġenerali, kull ostakolu għall-moviment tal-kapital li jseħħ kemm bejn l-Istati Membri kif ukoll bejn Stati Membri u pajjiżi terzi (sentenza tat‑18 ta’ Ġunju 2020, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Trasparenza assoċjattiva),
C‑78/18
,
EU:C:2020:476
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, konformement mal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-miżuri pprojbiti mill-Artikolu 63(1) TFUE, bħala restrizzjonijiet għall-movimenti tal-kapital, jinkludu dawk li huma ta’ natura li jiddisswadu lill-persuni mhux residenti milli jinvestu fi Stat Membru jew li jiddisswadu lir-residenti tal-imsemmi Stat Membru milli jinvestu fi Stati oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑30 ta’ April 2020, Société Générale,
C‑565/18
,
EU:C:2020:318
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tillimita l-modalitajiet li bihom kumpannija tista’ tagħmel il-pagamenti ta’ dividendi li jkunu waslu li jiskadu lill-azzjonisti tagħha kemm residenti kif ukoll mhux residenti u teskludi f’dan ir-rigward mill-mezzi ta’ ħlas legali l-pagament fi flus kontanti fil-Bulgarija meta dan ikun daqs jew ogħla minn ammont stabbilit. F’dan il-każ, din il-leġiżlazzjoni hija applikabbli għad-distribuzzjoni ta’ dividendi li ġejjin minn kumpannija stabbilita fil-Bulgarija lil azzjonist li huwa ċittadin u residenti fi Stat Membru ieħor.
Minkejja li hija applikabbli indistintament, il-limitazzjoni tal-mezzi ta’ ħlas legali li permezz tagħhom kumpannija stabbilita fi Stat Membru tista’ tħallas dividendi li jkunu skadew lill-azzjonisti tagħha tista’ tiddisswadi lil ċerti investituri mhux residenti milli jixtru sehem fil-kapital ta’ kumpannija stabbilita f’dak l-Istat Membru. Issa, għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li l-artikoli tat-Trattat FUE dwar il-moviment liberu tal-merkanzija, tal-persuni, tas-servizzi u tal-kapital jikkostitwixxu dispożizzjonijiet fundamentali għall-Unjoni u li kull ostakolu, anki ta’ importanza minuri, għal din il-libertà huwa pprojbit (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑5 ta’ Diċembru 2013, Zentralbetriebsrat der gemeinnützigen Salzburger Landeskliniken,
C‑514/12
,
EU:C:2013:799
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Konsegwentement, miżura ta’ projbizzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital.
Skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, il-moviment liberu tal-kapital jista’ jiġi limitat minn leġiżlazzjoni nazzjonali biss jekk din tkun iġġustifikata minn waħda mir-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 65 TFUE jew minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali fis-sens tal-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, sakemm ma tkunx teżisti miżura ta’ armonizzazzjoni fil-livell tal-Unjoni li tiżgura l-protezzjoni ta’ dawn l-interessi (sentenza tat‑13 ta’ Novembru 2014, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit,
C‑112/14
, mhux ippubblikata,
EU:C:2014:2369
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet repetutament li l-għanijiet tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali jistgħu jiġġustifikaw restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital, bil-kundizzjoni li din ir-restrizzjoni tkun xierqa sabiex tiżgura t-twettiq ta’ dawn l-għanijiet u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dawn jintlaħqu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑13 ta’ Novembru 2014, Il‑Kummissjoni vs Ir‑Renju Unit,
C‑112/14
, mhux ippubblikata,
EU:C:2014:2369
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet ukoll li n-neċessità li jiġi żgurat irkupru effikaċi tat-taxxa tikkostitwixxi għan leġittimu li jista’ jiġġustifika restrizzjoni għal-libertajiet fundamentali. Għalhekk, Stat Membru huwa awtorizzat japplika miżuri li jippermettu l-verifika, b’mod ċar u preċiż, tal-ammont tat-taxxa dovuta, bil-kundizzjoni, madankollu, li dawn il-miżuri jkunu xierqa sabiex jiżguraw it-twettiq tal-għan imfittex u li ma jmorrux lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan l-għan jintlaħaq (sentenza tat‑30 ta’ April 2020, Société Générale,
C‑565/18
,
EU:C:2020:318
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, f’dan il-każ, kif jirriżulta mill-punt 46 ta’ din is-sentenza, il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża sabiex tiġġieled kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali billi teżiġi li l-pagamenti ta’ ammont ta’ BGN 10000 jew iktar jitwettqu mhux fi flus kontanti, iżda permezz ta’ trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, b’mod li tiġi żgurata t-traċċabbiltà tat-tranżazzjonijiet finanzjarji, li jikkontribwixxi wkoll għall-ġlieda kontra t-trawwim ta’ ekonomija sewda kkaratterizzata minn kummerċ illegali. Skont il-Gvern Bulgaru, iz-ZOPB b’hekk hija intiża sabiex tillimita l-prattiki ta’ pagament fi flus kontanti, li jinkludu l-ħlas effettiv ta’ ammonti ogħla minn dawk li jidhru fid-dokumenti ta’ kontabbiltà, u li għalhekk ma jaqgħux taħt it-tassazzjoni dovuta bħala taxxa fuq id-dħul mill-persuni fiżiċi u taħt it-taxxa fuq il-kumpanniji kif ukoll taħt il-ħlas ta’ kontribuzzjonijiet soċjali obbligatorji. Għaldaqstant, kif indika l-Avukat Ġenerali fil-punt 83 tal-konklużjonijiet tiegħu, l-obbligu, waqt id-distribuzzjoni ta’ dividendi, li jsir trasferiment bankarju jew ħlas f’kont ta’ pagament jikkontribwixxi sabiex jiġi evitat li tali distribuzzjoni sseħħ b’mod moħbi u, b’hekk, sabiex jiġi żgurat li dawn id-dividendi jiġu ntaxxati mill-Istat Membru li fih il-kumpannija kkonċernata hija stabbilita.
Minn dan isegwi li restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital bħal dik li tirriżulta mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tista’ tiġi ġġustifikata mill-għan intiż tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali. Huwa wkoll neċessarju li din ir-restrizzjoni tkun, kif jirriżulta mill-punti 68 u 69 ta’ din is-sentenza, xierqa sabiex tiżgura t-twettiq ta’ dan l-għan u ma tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex dan jintlaħaq.
Għalkemm fl-aħħar mill-aħħar hija l-qorti nazzjonali, li hija l-unika li għandha ġurisdizzjoni sabiex tevalwa l-fatti u tinterpreta l-leġiżlazzjoni nazzjonali, li għandha tiddetermina jekk, f’dan il-każ, tissodisfax dawn ir-rekwiżiti, il-Qorti tal-Ġustizzja, fil-kuntest ta’ rinviju għal deċiżjoni preliminari, għandha ġurisdizzjoni, misluta mill-proċess tal-kawża prinċipali kif ukoll mill-osservazzjonijiet bil-miktub u orali li jkunu ppreżentati quddiemha, sabiex tipprovdi lil din b’indikazzjonijiet utli, ta’ natura li jippermettulha tiddeċiedi l-kawża quddiemha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑6 ta’ Marzu 2018, SEGRO u Horváth,
C‑52/16 u C‑113/16
,
EU:C:2018:157
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar, fl-ewwel lok, fir-rigward tal-kwistjoni dwar jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex xierqa sabiex tiżgura t-twettiq tal-għanijiet imfittxija, li, skont ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, leġiżlazzjoni nazzjonali tkun adegwata sabiex tiggarantixxi t-twettiq tal-għan invokat biss jekk tkun effettivament tissodisfa l-ħsieb li dan jintlaħaq b’mod koerenti u sistematiku (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑25 ta’ April 2013, Jyske Bank Gibraltar,
C‑212/11
,
EU:C:2013:270
, punt
, u tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli),
C‑235/17
,
EU:C:2019:432
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, hekk kif irrileva l-Avukat Ġenerali fil-punt 88 tal-konklużjonijiet tiegħu u bla ħsara għall-verifiki li għandhom isiru mill-qorti tar-rinviju, jirriżulta, l-ewwel, mill-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża sabiex tippermetti lill-awtoritajiet nazzjonali jaqbdu u, jekk ikun il-każ, jissanzjonaw il-frodi fiskali bl-iktar mod wiesa’ possibbli.
Fil-fatt, bla ħsara għall-eċċezzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 2 taz-ZOPB, din il-leġiżlazzjoni tidher li tapplika, kif jirriżulta mill-punt 55 ta’ din is-sentenza, b’mod uniformi għall-persuni fiżiċi u ġuridiċi kollha li jwettqu pagament fit-territorju nazzjonali li l-ammont tiegħu jkun ta’ BGN 10000 jew iktar. Għalhekk, l-operaturi u s-setturi ekonomiċi kollha huma suġġetti għal obbligi identiċi, tkun xi tkun in-natura u l-għan tat-tranżazzjoni li magħha huwa marbut il-pagament.
Barra minn hekk, il-limitu ta’ BGN 10000 jidher li japplika kemm jekk it-tranżazzjoni titwettaq f’darba jew fil-forma ta’ tranżazzjonijiet maqsuma, li jippermetti li jinqabad l-aġir ta’ dawk li jipprovaw jevitaw l-imsemmija leġiżlazzjoni billi jaqsmu l-pagament tas-somma dovuta f’kemm ikun neċessarju sabiex dan ma jaqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha.
It-tieni, il-modalitajiet ta’ pagament stabbiliti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għall-finijiet tal-pagamenti ta’ ammont ta’ BGN 10000 jew iktar, dawn jidhru xierqa sabiex jiżguraw l-identifikazzjoni ta’ tranżazzjonijiet frawdolenti u l-applikazzjoni tar-regoli fiskali.
Fil-fatt, it-trasferiment bankarju u l-ħlas f’kont ta’ pagament jikkontribwixxu għat-tneħħija tal-anonimità tat-tranżazzjonijiet finanzjarji u sabiex tiġi żgurata t-traċċabbiltà tagħhom għall-finijiet ta’ kontabbiltà u sabiex jiġu ntaxxati mid-dipartiment fiskali tal-Istat, u dan għall-kuntrarju tal-pagamenti fi flus kontanti.
Fl-aħħar nett, it-tielet, fir-rigward tal-adegwatezza tas-sistema ta’ sanzjonijiet prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali mal-għanijiet segwiti minnha, għandu jiġi osservat li din is-sistema tippenalizza l-ksur tal-leġiżlazzjoni dwar il-limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti permezz ta’ multa ta’ ammont li jista’, skont il-każ, jammonta għal 25 %, 50 % jew 100 % tal-ammont tal-pagament magħmul. Għandu jiġi kkonstatat li, b’dan il-mod, tali sistema ta’ sanzjonijiet tippermetti li jiġu miġġielda, permezz tal-prevenzjoni u tad-dissważjoni, il-frodi u l-evażjoni tat-taxxa.
Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tipprojbixxi li jsir pagament fi flus kontanti fit-territorju nazzjonali meta dan ikun ta’ ammont ugwali għal jew ogħla minn limitu stabbilit u teħtieġ, għal dan l-għan, li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, taħt piena ta’ multi ta’ ammont li jista’ jvarja minn 25 % sa 100 % tas-somma totali mħallsa fi flus kontanti, tidher, bla ħsara għall-verifiki li l-qorti tar-rinviju għandha twettaq, bħala xierqa sabiex jintlaħqu, b’mod koerenti u sistematiku, l-għanijiet tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali.
Fir-rigward, fit-tieni lok, tal-kwistjoni dwar jekk il-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tmurx lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet tagħha, għandu jiġi kkonstatat, l-ewwel, li l-limitu ta’ BGN 10000, li jinvolvi l-obbligu li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, ma jidhirx li huwa eċċessivament baxx peress li ma jwassalx għas-sitwazzjoni li fiha rifjut ta’ pagament fi flus kontanti jiġi invokat fil-konfront ta’ individwi waqt ix-xiri jew it-tranżazzjonijiet ta’ kuljum tagħhom. Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, skont il-punt 2 tal-Artikolu 2 taz-ZOPB, l-imsemmija liġi ma tapplikax għall-pagament ta’ remunerazzjonijiet salarjali, fis-sens tal-Kodiċi tax-Xogħol.
Barra minn hekk, ma jidhirx li l-pagament ta’ ammont ogħla mil-limitu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali permezz ta’ trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament jipprekludi jew jittardja, f’dan il-każ, it-twettiq tat-tranżazzjoni ta’ pagament.
Fid-dawl ta’ dawn l-elementi u bla ħsara għall-verifiki li għandha tagħmel il-qorti tar-rinviju, il-projbizzjoni li jsir, fit-territorju nazzjonali, pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla mil-limitu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali u l-obbligu, għal dan l-għan, li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament ma jidhrux li jmorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet imfittxija minn din il-leġiżlazzjoni.
It-tieni, fir-rigward tal-proporzjonalità tas-sistema ta’ sanzjonijiet prevista mill-imsemmija leġiżlazzjoni fir-rigward ta’ ksur tal-projbizzjoni li jitwettaq, fit-territorju nazzjonali, pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla mil-limitu stabbilit mill-imsemmija leġiżlazzjoni, minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tas-sanzjonijiet applikabbli fil-każ ta’ inosservanza tal-kundizzjonijiet previsti minn sistema stabbilita minn din il-leġiżlazzjoni, l-Istati Membri għandhom is-setgħa li jagħżlu s-sanzjonijiet li jidhrilhom huma xierqa. Madankollu, huma marbuta jeżerċitaw is-setgħa tagħhom konformement mad-dritt tal-Unjoni u mal-prinċipji ġenerali tiegħu, u, konsegwentement, b’osservanza tal-prinċipju ta’ proporzjonalità (sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2015, Chmielewski,
C‑255/14
,
EU:C:2015:475
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, kif ukoll tat‑2 ta’ Ġunju 2016, Kapnoviomichania Karelia,
C‑81/15
,
EU:C:2016:398
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-kuntest, għandu jitfakkar ukoll li d-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta huma intiżi li jiġu applikati fis-sitwazzjonijiet kollha rregolati mid-dritt tal-Unjoni u li għalhekk għandhom jiġu rrispettati meta leġiżlazzjoni nazzjonali taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan id-dritt (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli),
C‑235/17
,
EU:C:2019:432
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, dan ikun partikolarment il-każ fejn leġiżlazzjoni nazzjonali tkun tali li timpedixxi waħda jew iktar mil-libertajiet fundamentali ggarantiti mit-Trattat FUE u li l-Istat Membru kkonċernat jinvoka r-raġunijiet imsemmija fl-Artikolu 65 TFUE jew raġunijiet prevalenti ta’ interess ġenerali rrikonoxxuti mid-dritt tal-Unjoni sabiex jiġġustifika tali ostaklu. F’każ bħal dan, il-leġiżlazzjoni nazzjonali kkonċernata tista’, skont ġurisprudenza stabbilita, tibbenefika mill-eċċezzjonijiet hekk previsti biss jekk tkun konformi mad-drittijiet fundamentali li l-Qorti tal-Ġustizzja tiżgura l-osservanza tagħhom (sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli),
C‑235/17
,
EU:C:2019:432
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għandu jitfakkar, f’dan ir-rigward, li, meta Stat Membru jippromulga miżura li tidderoga minn libertà fundamentali ggarantita mit-Trattat FUE, bħall-moviment liberu tal-kapital, din il-miżura taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-dritt tal-Unjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑14 ta’ Ġunju 2017, Online Games et,
C‑685/15
,
EU:C:2017:452
, punt
).
Fil-fatt, l-użu, minn Stat Membru, tal-eċċezzjonijiet previsti mid-dritt tal-Unjoni sabiex jiġġustifika ostakolu għal libertà fundamentali ggarantita mit-Trattat FUE għandu jitqies li “jimplimenta d-dritt tal-Unjoni”, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta (sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli),
C‑235/17
,
EU:C:2019:432
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, f’dan il-każ, kif jirriżulta mill-punti 66 u 71 ta’ din is-sentenza, miżura ta’ projbizzjoni bħal dik prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkostitwixxi restrizzjoni għall-moviment liberu tal-kapital li tista’ tiġi ġġustifikata minn raġunijiet imperattivi ta’ interess ġenerali. F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-kompatibbiltà ta’ din il-leġiżlazzjoni mad-dritt tal-Unjoni għandha tiġi eżaminata fid-dawl kemm tal-eċċezzjonijiet hekk previsti mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja kif ukoll tad-drittijiet fundamentali ggarantiti mill-Karta, li fosthom hemm il-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni msemmi fl-Artikolu 49(3) ta’ din tal-aħħar, li għalih tirreferi t-tielet domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑21 ta’ Mejju 2019, Il‑Kummissjoni vs L‑Ungerija (Użufrutt fuq artijiet agrikoli),
C‑235/17
,
EU:C:2019:432
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Peress li l-Artikolu 49(3) tal-Karta, li jipprevedi li l-intensità tal-pieni ma għandhiex tkun sproporzjonata meta mqabbla mal-ksur, jirrigwarda s-sanzjonijiet ta’ natura kriminali, għandu l-ewwel jiġi ddeterminat jekk is-sistema ta’ sanzjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali hijiex ta’ natura kriminali.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, tliet kriterji huma rilevanti. L-ewwel wieħed huwa l-klassifikazzjoni ġuridika tal-ksur fid-dritt intern, it-tieni huwa n-natura stess tal-ksur u t-tielet huwa l-grad ta’ severità tas-sanzjoni li l-persuna kkonċernata tista’ ġġarrab (sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci,
C‑524/15
,
EU:C:2018:197
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalkemm hija l-qorti tar-rinviju li għandha tevalwa, fid-dawl ta’ dawn il-kriterji, jekk is-sanzjonijiet previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandhomx natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 49(3) tal-Karta, il-Qorti tal-Ġustizzja, meta tiddeċiedi dwar rinviju għal deċiżjoni preliminari, tista’ madankollu tagħti indikazzjonijiet intiżi sabiex jiggwidaw lil din il-qorti fl-evalwazzjoni tagħha (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci,
C‑524/15
,
EU:C:2018:197
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, kif ikkonstata l-Avukat Ġenerali fil-punt 117 tal-konklużjonijiet tiegħu, qabelxejn mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-multa li għaliha tesponi ruħha l-persuna li tikser il-projbizzjoni li twettaq, fit-territorju nazzjonali, pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla mil-limitu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija sanzjoni amministrattiva ta’ natura kriminali. Għalhekk, mill-imsemmija deċiżjoni jirriżulta li s-sanzjoni amministrattiva hija imposta fil-kuntest ta’ proċeduri kriminali.
Sussegwentement, din is-sanzjoni ma hijiex limitata sabiex tikkumpensa d-dannu kkawżat mill-ksur, iżda għandha natura punittiva, fis-sens li għandha l-għan li twaqqaf il-ksur ta’ din il-projbizzjoni. Għalhekk jidher li tali sanzjoni għandha skop repressiv, li huwa l-karatteristika ta’ sanzjoni ta’ natura kriminali, fis-sens tal-Artikolu 49 tal-Karta (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci,
C‑524/15
,
EU:C:2018:197
, punt
).
Fl-aħħar nett, is-severità tal-imsemmija sanzjoni tista’ ssaħħaħ l-analiżi li skontha din għandha natura kriminali fis-sens tal-Artikolu 49 tal-Karta, li huwa fatt li madankollu għandu jiġi vverifikat mill-qorti tar-rinviju (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2018, Menci,
C‑524/15
,
EU:C:2018:197
, punt
). F’dan ir-rigward, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li s-sanzjoni amministrattiva prevista miz-ZOPB tieħu, skont l-Artikolu 5 ta’ din il-liġi, il-forma ta’ multa, jekk il-persuna li twettaq il-ksur hija persuna fiżika, ugwali għal 25 % tal-ammont totali tal-pagament imħallas, u f’każ ta’ repetizzjoni tal-ksur, għal 50 % ta’ dan l-ammont, u jekk il-persuna li twettaq il-ksur hija persuna ġuridika, ugwali għal 50 % tal-ammont totali tal-pagament imħallas u, f’każ ta’ repetizzjoni tal-ksur, għal 100 % ta’ dan l-ammont.
Konsegwentement, jidher li s-sistema ta’ sanzjonijiet prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali għandha natura kriminali u tista’ għalhekk tiġi evalwata fid-dawl tal-prinċipju ta’ proporzjonalità ggarantit fl-Artikolu 49(3) tal-Karta.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li s-severità ta’ sanzjoni għandha tikkorrispondi għall-gravità tal-ksur ikkonċernat, peress li tali rekwiżit jirriżulta kemm mill-Artikolu 52(1) tal-Karta kif ukoll mill-prinċipju ta’ proporzjonalità tal-pieni stabbilit fl-Artikolu 49(3) tagħha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 2018, Link Logistik N&N,
C‑384/17
,
EU:C:2018:810
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Għandu jitfakkar ukoll li l-prinċipju ta’ proporzjonalità japplika mhux biss f’dak li jirrigwarda d-determinazzjoni tal-elementi li jikkostitwixxu ksur, iżda wkoll id-determinazzjoni tar-regoli dwar l-intensità tal-multi u l-evalwazzjoni tal-elementi li jistgħu jittieħdu inkunsiderazzjoni fl-iffissar tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑31 ta’ Mejju 2018, Zheng,
C‑190/17
,
EU:C:2018:357
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta wkoll li l-miżuri amministrattivi jew repressivi permessi minn leġiżlazzjoni nazzjonali ma għandhomx imorru lil hinn minn dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet leġittimament imfittxija permezz ta’ din il-leġiżlazzjoni (sentenza tas‑16 ta’ Lulju 2015, Chmielewski,
C‑255/14
,
EU:C:2015:475
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li s-severità tas-sanzjonijiet għandha tkun proporzjonata mal-gravità tal-ksur li fir-rigward tiegħu huma imposti, b’mod partikolari billi jiżguraw effett realment dissważiv, filwaqt li josservaw il-prinċipju ġenerali ta’ proporzjonalità (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2015, Chmielewski,
C‑255/14
,
EU:C:2015:475
, punt
kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata, u tal‑15 ta’ April 2021, Braathens Regional Aviation,
C‑30/19
,
EU:C:2021:269
, punt
).
F’dan il-każ, għandu jiġi rrilevat, fir-rigward tan-natura u tal-gravità tal-ksur, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali hija intiża li tissanzjona n-nuqqas ta’ osservanza tal-limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti u r-rekwiżit li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, meta l-ammont li għandu jitħallas ikun daqs jew ogħla minn limitu stabbilit, kemm jekk dan in-nuqqas ta’ osservanza huwiex marbut jew le ma’ attivitajiet frawdolenti jew illegali. Minn ebda element fil-proċess li għandha quddiemha l-Qorti tal-Ġustizzja ma jirriżulta li din is-sanzjoni tiddependi mill-konstatazzjoni tal-eżistenza ta’ frodi fiskali.
Fil-kawża prinċipali, għandu jiġi rrilevat li l-ksur issanzjonat jikkonsisti fid-deċiżjoni min-naħa ta’ amministratur ta’ kumpannija li tirċievi dividendi fi flus kontanti, li l-ammont tagħhom jaqbeż b’mod sinjifikattiv il-limitu stabbilit mil-leġiżlazzjoni nazzjonali għall-pagament fi flus kontanti, minkejja l-projbizzjoni legali.
Fir-rigward tal-modalitajiet ta’ determinazzjoni tal-ammont tas-sanzjoni, din hija perċentwali fissa ekwivalenti, għall-persuni fiżiċi, għal 25 % tal-ammont totali tal-pagament magħmul bi ksur tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali u, fil-każ ta’ repetizzjoni tal-ksur, għal 50 % ta’ dan l-ammont. Għall-persuni ġuridiċi, din il-perċentwali fissa tammonta għal 50 % tal-ammont totali mħallas fi flus kontanti u, fil-każ ta’ repetizzjoni tal-ksur, għal 100 % ta’ dan l-ammont.
Issa, sistema li permezz tagħha l-ammont tas-sanzjonijiet ivarja skont dak imħallas bi ksur ta’ tali leġiżlazzjoni ma tidhirx, bħala prinċipju, li hija sproporzjonata fiha nnifisha. F’dan ir-rigward, għandu jiġi rrilevat li l-ammont tal-multi previsti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma huwiex assolut, iżda jiżdied b’mod lineari skont l-ammont imħallas bi ksur tiegħu u, għaldaqstant, skont il-portata u l-gravità tal-ksur imwettaq (ara, b’analoġija, is-sentenza tas‑16 ta’ Marzu 2006, Emsland-Stärke,
C‑94/05
,
EU:C:2006:185
, punti
u
).
Għandu jiġi kkonstatat ukoll li s-sitwazzjoni tal-awtur tal-ksur tittieħed inkunsiderazzjoni, sa fejn din il-leġiżlazzjoni tipprevedi ċerta individwalizzazzjoni tal-piena, fejn l-ewwel ksur huwa ssanzjonat b’mod iktar ħafif minn dawk ta’ wara.
Barra minn hekk, mill-kjarifiki li joriġinaw mill-qorti tar-rinviju kif ukoll mit-tweġibiet mogħtija mill-Gvern Bulgaru għall-mistoqsijiet magħmula mill-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, fil-kuntest tal-evalwazzjoni tan-natura negliġibbli tal-ksur imwettaq, previst fl-Artikolu 28(a) taz-ZANN, l-awtorità nazzjonali responsabbli sabiex tissanzjona l-ksur u l-awtorità ġudizzjarja adita b’rikors kontra deċiżjoni ta’ kundanna jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni l-elementi u ċ-ċirkustanzi kollha tal-każ inkwistjoni msemmija fl-Artikolu 27(2) u (3) taz-ZANN.
Għandu jiġi osservat ukoll, fir-rigward tan-natura dissważiva ta’ tali sanzjonijiet, li n-nuqqas ta’ osservanza tal-limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti jikkonċerna f’dan il-każ somom ta’ flus ta’ ammont pjuttost għoli u li jidher diffiċli li tali nuqqas ta’ osservanza jiġi identifikat, li jista’ jiġġustifika s-sistema ta’ sanzjonijiet konsegwenti, sabiex jiġu miġġielda l-frodi u l-evażjoni fiskali.
Fil-fatt, kif jenfasizza l-Gvern Bulgaru fl-osservazzjonijiet bil-miktub tiegħu, in-nuqqas ta’ osservanza tal-limitazzjoni tal-pagamenti fi flus kontanti huwa marbut ħafna drabi mall-ħabi ta’ ammont speċifiku ta’ dħul ta’ persuna ġuridika u, għaldaqstant, man-nuqqas ta’ osservanza tal-leġiżlazzjoni nazzjonali fil-qasam tat-taxxa u tal-kontribuzzjonijiet soċjali. Il-livell tas-sanzjoni għandu għalhekk natura preventiva fir-rigward ta’ dawn ir-riskji u huwa ta’ natura li jipproduċi effett dissważiv fuq il-persuni kkonċernati.
Fid-dawl ta’ dak li ntqal, is-sistema ta’ sanzjonijiet prevista mil-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali ma tidhirx li tmur lil hinn mil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju sabiex jintlaħqu l-għanijiet tal-ġlieda kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali li hija ssegwi. Madankollu, kif jirriżulta mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja msemmija fil-punt 72 ta’ din is-sentenza, hija,
in fine
, il-qorti tar-rinviju li għandha twettaq l-eżami konkret tal-proporzjonalità ta’ din il-leġiżlazzjoni, billi tieħu inkunsiderazzjoni b’mod partikolari r-rekwiżiti ta’ repressjoni u ta’ prevenzjoni, kif ukoll l-ammonti inkwistjoni u l-livell tas-sanzjonijiet effettivament imposti.
B’mod partikolari, multa li l-ammont tagħha jikkorrispondi għal 100 % tal-ammont totali mħallas fi flus kontanti, bi ksur tal-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tmur lil hinn mil-limiti ta’ dak li huwa neċessarju sabiex tiġi ggarantita l-osservanza tal-obbligu li jsiru pagamenti permezz ta’ trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament (ara, b’analoġija, is-sentenza tal‑31 ta’ Mejju 2018, Zheng,
C‑190/17
,
EU:C:2018:357
, punt
).
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti kollha, ir-risposta li għandha tingħata għall-ewwel u għat-tielet domanda hija li l-Artikolu 63 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 49(3) tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, sabiex tiġġieled kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali, minn naħa, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jwettqu fit-territorju nazzjonali pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla minn limitu stabbilit u teħtieġ, għal dan l-għan, li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, inkluż meta dan jirrigwarda d-distribuzzjoni ta’ dividendi ta’ kumpannija, u li, min-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ ksur ta’ din il-projbizzjoni, tipprevedi sistema ta’ sanzjonijiet li fil-kuntest tagħha l-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta jiġi kkalkolat abbażi ta’ perċentwali stabbilit applikabbli għall-ammont totali tal-pagament magħmul bi ksur tal-imsemmija projbizzjoni, mingħajr ma din il-multa tkun tista’ tiġi varjata minħabba ċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ, sakemm din il-leġiżlazzjoni tkun xierqa sabiex tiżgura t-twettiq tal-imsemmija għanijiet u ma teċċedix dak li huwa neċessarju sabiex tilħaqhom.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija dik il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, minbarra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
Leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, għall-pagament fit-territorju nazzjonali ta’ ammont daqs jew ogħla mil-livell stabbilit, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jħallsu fi flus kontanti u teħtieġ li dawn tal-aħħar jagħmlu trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament ma taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva (UE) 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-finijiet tal-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu, li temenda r-Regolament (UE) Nru 648/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u li tħassar id-Direttiva 2005/60/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u d-Direttiva tal-Kummissjoni 2006/70/KE.

2)
L-Artikolu 63 TFUE, moqri flimkien mal-Artikolu 49(3) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru li, sabiex tiġġieled kontra l-frodi u l-evażjoni fiskali, minn naħa, tipprojbixxi lill-persuni fiżiċi u ġuridiċi milli jwettqu fit-territorju nazzjonali pagament fi flus kontanti meta l-ammont tiegħu jkun daqs jew ogħla minn limitu stabbilit u teħtieġ, għal dan l-għan, li jsir trasferiment jew ħlas f’kont ta’ pagament, inkluż meta dan jirrigwarda d-distribuzzjoni ta’ dividendi ta’ kumpannija, u li, min-naħa l-oħra, fir-rigward ta’ ksur ta’ din il-projbizzjoni, tipprevedi sistema ta’ sanzjonijiet li fil-kuntest tagħha l-ammont tal-multa li tista’ tiġi imposta jiġi kkalkolat abbażi ta’ perċentwali stabbilit applikabbli għall-ammont totali tal-pagament magħmul bi ksur tal-imsemmija projbizzjoni, mingħajr ma din il-multa tkun tista’ tiġi varjata minħabba ċ-ċirkustanzi konkreti tal-każ, sakemm l-imsemmija leġiżlazzjoni tkun xierqa sabiex tiżgura t-twettiq tal-imsemmija għanijiet u ma teċċedix dak li huwa neċessarju sabiex tilħaqhom.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: il-Bulgaru.