CELEX: 62016CJ0600
Odwołanie
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
Środki ograniczające podjęte wobec Islamskiej Republiki Iranu
Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych
Stwierdzenie przez Sąd nieważności umieszczenia w wykazie
Ponowne umieszczenie w wykazie
Dowody pochodzące sprzed daty pierwszego umieszczenia w wykazie
Okoliczności faktyczne znane przed pierwszym umieszczeniem w wykazie
Powaga rzeczy osądzonej
Zakres
Pewność prawna
Ochrona uzasadnionych oczekiwań
Skuteczna ochrona sądowa
Podstawa umieszczenia dotycząca udzielania wsparcia logistycznego rządowi Iranu
Zakres
Działalność w zakresie transportu ropy naftowej

W swoim odwołaniu National Iranian Tanker Company (zwana dalej „NITC”) wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 14 września 2016 r., National Iranian Tanker Company/Rada (T‑207/15, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2016:471
), w którym Sąd oddalił jej skargę mającą na celu:
–
stwierdzenie nieważności decyzji Rady (WPZiB) 2015/236 z dnia 12 lutego 2015 r. zmieniającej decyzję 2010/413/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (
Dz.U. 2015, L 39, s. 18
) i rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) 2015/230 z dnia 12 lutego 2015 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia (UE) nr 267/2012 w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (
Dz.U. 2015, L 39, s. 3
) w zakresie, w jakim akty dotyczą NITC (akty te są zwane dalej „zaskarżonymi aktami”) oraz
–
posiłkowo, stwierdzenie niemożności stosowania art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji Rady 2010/413/WPZiB z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającej wspólne stanowisko 2007/140/WPZiB (
Dz.U. 2010, L 195, s. 39
) i art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (UE) nr 961/2010 (
Dz.U. 2012, L 88, s. 1
) w zakresie, w jakim przepisy te do niej się odnoszą.
Ramy prawne
Rezolucje Rady Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 1929 i nr 2231 (2015)
W dniu 9 czerwca 2010 r. Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucję nr 1929 (2010) (zwaną dalej „rezolucją nr 1929”), która rozszerzyła zakres środków ograniczających ustanowionych rezolucjami nr 1737 (2006), nr 1747 (2007) i nr 1803 (2008) oraz wprowadziła dodatkowe środki ograniczające przeciwko Islamskiej Republice Iranu. W rezolucji tej Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych wskazuje w szczególności na „potencjalny związek między dochodami Iranu pochodzącymi z sektora energetycznego a finansowaniem przez Iran działań istotnych z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych”.
W dniu 24 listopada 2013 r. Islamska Republika Iranu, z jednej strony, oraz Republika Federalna Niemiec, Chińska Republika Ludowa, Stany Zjednoczone Ameryki, Federacja Rosyjska, Republika Francuska oraz Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, przy wsparciu wysokiego przedstawiciela Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, z drugiej strony, zawarły w Genewie (Szwajcaria) porozumienie w sprawie wspólnego planu działania (zwanego dalej „wspólnym planem działań”), który określa sposób postępowania w celu znalezienia kompleksowego, długoterminowego rozwiązania irańskiej kwestii jądrowej.
W dniu 14 lipca 2015 r. Islamska Republika Iranu, z jednej strony, oraz Republika Federalna Niemiec, Chińska Republika Ludowa, Stany Zjednoczone Ameryki, Federacja Rosyjska, Republika Francuska oraz Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz wysoki przedstawiciel Unii Europejskiej do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa, z drugiej strony, przyjęli w Wiedniu (Austria) „Wspólny kompleksowy plan działania” w celu kompleksowego, długoterminowego rozwiązania irańskiej kwestii jądrowej (zwany dalej „wspólnym kompleksowym planem działania”).
W dniu 20 lipca 2015 r. Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych przyjęła rezolucję nr 2231 (2015), zatwierdzającą wspólny kompleksowy plan działania, wzywającą do jego pełnego wdrożenia zgodnie z harmonogramem w nim ustalonym i przewidującą przeprowadzenie działań zgodnie z tym planem.
Prawo Unii
W dniu 17 czerwca 2010 r. Rada Europejska wezwała Radę Unii Europejskiej, aby przyjęła środki wdrażające środki zawarte w rezolucji nr 1929, a także środki dodatkowe, z myślą o wsparciu rozwiązania w drodze negocjacji wszystkich nierozstrzygniętych kwestii dotyczących opracowywania przez Islamską Republikę Iranu technologii wrażliwych służących rozwijaniu jej programów jądrowego i rakietowego. Środki te powinny dotyczyć w szczególności sektora handlowego, sektora finansowego, sektora transportu irańskiego oraz kluczowych sektorów przemysłu gazowego i naftowego.
W dniu 26 lipca 2010 r. Rada Unii Europejskiej przyjęła decyzję 2010/413 wymieniającą w załączniku II nazwiska osób i nazwy podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu. W motywie 22 tej decyzji odniesiono się do rezolucji nr 1929 i wspomniano o istnieniu wskazanych w rezolucji powiązań między dochodami Islamskiej Republiki Iranu pochodzącymi z sektora energetycznego a finansowaniem przez nią działań wrażliwych z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych.
W dniu 23 stycznia 2012 r. Rada przyjęła decyzję 2012/35/WPZiB zmieniającą decyzję 2010/413 (
Dz.U. 2012, L 19, s. 22
). Zgodnie z motywem 13 tej decyzji zamrażaniem środków finansowych i zasobów gospodarczych powinny zostać objęte kolejne osoby i podmioty udzielające rządowi Iranu wsparcia, które pozwala mu kontynuować działania stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej lub opracowywanie systemów przenoszenia broni jądrowej, w szczególności osoby i podmioty zapewniające rządowi Iranu wsparcie finansowe, logistyczne lub materialne.
Wspomniana decyzja wprowadziła do decyzji 2010/413 art. 3a, który zakazuje importu, kupna lub transportu irańskiej ropy naftowej i irańskich produktów ropopochodnych.
Decyzją 2012/35 dodano do art. 20 ust. 1 decyzji 2010/413 lit. c), przewidującą zamrożenie środków finansowych należących do następujących osób i podmiotów:
„inne osoby [i podmioty] nieobjęte zakresem załącznika I, udzielające wsparcia rządowi Iranu, oraz osoby i podmioty z nimi powiązane, zgodnie z wykazem w załączniku II”.
W dniu 23 marca 2012 r. Rada przyjęła rozporządzenie nr 267/2012, które wdraża w odniesieniu do Unii Europejskiej środki ograniczające przewidziane w decyzji 2012/35.
Artykuł 11 tego rozporządzenia wprowadza ograniczenia analogiczne do ograniczeń zawartych w art. 3a decyzji 2010/413 w odniesieniu do importu, kupna lub transportu irańskiej ropy naftowej i irańskich produktów naftowych.
Artykuł 23 ust. 2 lit. d) wspomnianego rozporządzenia przewiduje zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych osób, podmiotów i organów wymienionych w załączniku IX, które zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 zostały określone jako „inne osoby, podmioty lub organy udzielające wsparcia, takiego jak wsparcie materialne, logistyczne lub finansowe, rządowi Iranu oraz osob[y] i podmiot[y] z nim związan[e]”.
Decyzją Rady 2012/635/WPZiB z dnia 15 października 2012 r. dotyczącą zmiany decyzji 2010/413 (
Dz.U. 2012, L 282, s. 58
; sprostowanie
Dz.U. 2013, L 251, s. 33
) zmieniono brzmienie art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 w następujący sposób:
„inne osoby [i podmioty] niewymienione w załączniku I, udzielające wsparcia rządowi Iranu, oraz osoby i podmioty do nich należące lub przez nie kontrolowane lub osoby i podmioty z nimi powiązane, zgodnie z wykazem w załączniku II”.
Rozporządzeniem (WE) nr 1263/2012 z dnia 21 grudnia 2012 r. zmieniającym rozporządzenie (UE) nr 267/2012 (
Dz.U. 2012, L 356, s. 34
) Rada zmieniła brzmienie art. 23 ust. 2 lit. d) tego ostatniego rozporządzenia w następujący sposób:
„inne osoby, podmioty lub organy udzielające wsparcia, takiego jak wsparcie materialne, logistyczne lub finansowe, rządowi Iranu oraz podmiot[y] będąc[e] ich własnością lub przez nie kontrolowan[e], lub osob[y] i podmiot[y] z nimi związan[e]”.
W dniu 20 stycznia 2014 r. w celu wdrożenia wspólnego planu działania Rada przyjęła decyzję 2014/21/WPZiB zmieniającą decyzję 2010/413 (
Dz.U. 2014, L 15, s. 22
). Zgodnie z motywem 3 decyzji 2014/21 w ramach pierwszego etapu wspólnego planu działania Islamska Republika Iranu ma zastosować dobrowolne środki określone w tym planie, a w zamian za to zostaną zastosowane przez Unię dobrowolne środki obejmujące zawieszenie środków ograniczających odnoszących się do zakazu dotyczącego w szczególności transportu irańskiej ropy naftowej. Wspomnianą decyzją Rada w szczególności zawiesiła na okres sześciu miesięcy zakaz określony w art. 3a decyzji 2010/413 w odniesieniu do transportu irańskiej ropy naftowej. Zawieszenie tego zakazu przedłużono następnie kilkoma kolejnymi aktami Rady.
W tym samym dniu Rada przyjęła rozporządzenie (UE) nr 42/2014 zmieniające rozporządzenie nr 267/2012 (
Dz.U. 2014, L 15, s. 18
; sprostowanie
Dz.U. 2014, L 19, s. 7
), którym zawiesiła na okres sześciu miesięcy przewidziany w art. 11 ust. 1 lit. c) rozporządzenia nr 267/2012 zakaz transportu ropy naftowej lub produktów naftowych, jeśli pochodzą one z Iranu lub są wywożone z Iranu do jakiegokolwiek innego państwa. Zawieszenie tego zakazu przedłużono następnie kilkoma kolejnymi aktami Rady. Zakaz ten został ostatecznie uchylony rozporządzeniem Rady (UE) 2015/1861 z dnia 18 października 2015 r. zmieniającym rozporządzenie nr 267/2012 (
Dz.U. 2015, L 274, s. 1
).
Okoliczności powstania sporu
NITC jest irańską spółką specjalizującą się w transporcie ropy naftowej i gazu ziemnego. Jest operatorem jednej z największych na świecie flot zbiornikowców podwójnokadłubowych.
W dniu 15 października 2012 r. decyzją 2012/635 i rozporządzeniem wykonawczym (UE) nr 945/2012 dotyczącym wykonania rozporządzenia nr 267/2012 (
Dz.U. 2012, L 282, s. 16
; sprostowanie
Dz.U. 2013, L 205, s. 18
), Rada umieściła nazwę NITC w wykazach osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, zamieszczonych, odpowiednio, w załączniku II do decyzji 2010/413 i w załączniku IX do rozporządzenia nr 267/2012. Uzasadnienia umieszczenia w tych wykazach były identyczne i brzmiały następująco:
„Skutecznie kontrolowane przez rząd Iranu. Udziela finansowego wsparcia rządowi Iranu poprzez akcjonariuszy utrzymujących związki z rządem”.
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), Sąd stwierdził nieważność decyzji 2012/635 i rozporządzenia wykonawczego nr 945/2012 w zakresie, w jakim akty te dotyczyły NITC, na tej podstawie, że umieszczenie jej nazwy w wykazach osób i podmiotów, których aktywa ulegają zamrożeniu, było nieuzasadnione, jako że twierdzenia Rady, zgodnie z którymi NITC jest kontrolowana przez rząd Iranu i udziela mu wsparcia finansowego, nie zostały udowodnione. Poza tym Sąd postanowił utrzymać wobec NITC skutki wspomnianych aktów aż do upływu terminu na wniesienie odwołania, określonego w art. 56 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, bądź w razie wniesienia odwołania w tym terminie – do daty jego oddalenia. Nie wniesiono odwołania od tego wyroku.
W dniu 12 lutego 2015 r. zaskarżonymi aktami Rada ponownie umieściła nazwę NITC, po pierwsze, w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, umieszczonym w załączniku II do decyzji 2010/413, a po drugie, w wykazie umieszczonym w załączniku IX do rozporządzenia nr 267/2012 (zwanych dalej „spornymi wykazami”) na podstawie uzasadnienia o następującym brzmieniu:
„[NITC] zapewnia wsparcie finansowe rządowi Iranu poprzez swoich akcjonariuszy Iranian State Retirement Fund (irański państwowy fundusz emerytalny), Iranian Social Security Organization (irańską organizację ubezpieczeń społecznych) oraz Oil Industry Employees Retirement and Savings Fund (fundusz emerytalny i oszczędnościowy pracowników sektora ropy naftowej), które są podmiotami państwowymi. Ponadto NITC jest jednym z największych na świecie operatorów zbiornikowców do przewozu ropy naftowej i jednym z głównych przewoźników irańskiej ropy naftowej. W związku z tym NITC udziela rządowi irańskiemu wsparcia logistycznego, transportując irańską ropę”.
W dniu 18 października 2015 r. w ramach wdrażania wspólnego kompleksowego planu działania Rada przyjęła, po pierwsze, decyzję (WPZiB) 2015/1863 zmieniającą decyzję 2010/413 (
Dz.U. 2015, L 274, s. 174
), którą zawieszono wobec NITC środki ograniczające przewidziane decyzją 2010/413, a po drugie, rozporządzenie wykonawcze (UE) 2015/1862 dotyczące wykonania rozporządzenia nr 267/2012 (
Dz.U. 2015, L 274, s. 161
), którym skreślono jej nazwę z wykazu zamieszczonego w załączniku IX do tego ostatniego rozporządzenia.
Decyzja 2015/1863 i rozporządzenie wykonawcze 2015/1862 stosują się od dnia 16 stycznia 2016 r. na mocy, odpowiednio, decyzji Rady (WPZiB) 2016/37 z dnia 16 stycznia 2016 r. w sprawie daty rozpoczęcia stosowania decyzji 2015/1863 (
Dz.U. 2016, L 11
I, s. 1) i informacji dotyczącej daty rozpoczęcia stosowania rozporządzenia 2015/1861 oraz rozporządzenia 2015/1862 (
Dz.U. 2016, C 15
I, s. 1).
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 24 kwietnia 2015 r. NITC wniosła skargę o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów. Posiłkowo NITC wniosła na podstawie art. 277 TFUE o uznanie, że art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 i art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012 nie mają wobec niej zastosowania.
Wraz ze wspomnianą skargą NITC złożyła wniosek w przedmiocie środka tymczasowego mający na celu wstrzymanie wykonania zaskarżonych aktów. Wniosek ten został oddalony postanowieniem prezesa Sądu z dnia 16 lipca 2015 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑207/15 R
,
EU:T:2015:535
).
Na poparcie swojej skargi NITC podniosła pięć zarzutów, z których pierwszy dotyczył naruszenia zasad powagi rzeczy osądzonej, pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz prawa do skutecznego środka prawnego, drugi – oczywistego błędu w ocenie, trzeci – naruszenia prawa do obrony, prawa do dobrej administracji i zasady skutecznej ochrony sądowej, a czwarty – naruszenia prawa własności, prawa do dobrego imienia oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej. Zarzut piąty, podniesiony posiłkowo, dotyczył niezgodności z prawem art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 i art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012.
Sąd oddalił każdy z tych zarzutów i w rezultacie oddalił skargę w całości.
Żądania stron i postępowanie przed Trybunałem
NITC wnosi do Trybunału:
–
o uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
o uwzględnienie żądań, które przedstawiła przed Sądem, w szczególności:
–
o stwierdzenie nieważności zaskarżonych aktów w zakresie, w jakim mają one do niej zastosowanie;
–
posiłkowo, o stwierdzenie, że art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 i art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012 nie mają zastosowania w zakresie, w jakim jej dotyczą, oraz
–
o obciążenie Rady kosztami postępowania odwoławczego i kosztami postępowania przed Sądem.
Rada wnosi do Trybunału:
–
o oddalenie odwołania wniesionego przez NITC jako niedopuszczalnego, a ewentualnie jako bezzasadnego;
–
posiłkowo, jeśli Trybunał postanowi uchylić zaskarżony wyrok i sam wydać ostateczne rozstrzygnięcie – o oddalenie skargi o stwierdzenie nieważności oraz żądania uznania niemożności stosowania, oraz
–
o obciążenie NITC kosztami postępowania odwoławczego.
W przedmiocie odwołania
W przedmiocie dopuszczalności odwołania
Argumentacja stron
Rada podnosi, że NITC nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu rozpatrywanego odwołania i że jest ono zatem niedopuszczalne ze względu na uchylenie przez decyzję 2015/1863 i rozporządzenie wykonawcze nr 2015/1862 podjętych wobec niej środków ograniczających, a także brak naruszenia przez zaskarżone akty jej dobrego imienia.
NITC utrzymuje, że ma ona interes w dalszym żądaniu uchylenia zaskarżonego wyroku i stwierdzenia nieważności zaskarżonych aktów w celu uznania, że jej ponowne umieszczenie w spornych wykazach było bezprawne ab initio, w celu ewentualnego wniesienia skargi o naprawienie szkody poniesionej w wyniku jej ponownego umieszczenia we wspomnianych wykazach i w celu przywrócenia dobrego imienia.
Ocena Trybunału
Z utrwalonego orzecznictwa wynika, że istnienie legitymacji czynnej wnoszącego odwołanie oznacza, że odwołanie, poprzez swój wynik, może przynieść korzyść stronie, która je wnosi (wyrok z dnia 21 grudnia 2011 r., Francja/People’s Mojahedin Organization of Iran,
C‑27/09 P
,
EU:C:2011:853
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał orzekł zaś już, że osoby lub podmioty umieszczone w wykazie osób lub podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, zachowują przynajmniej moralny interes w uzyskaniu stwierdzenia nieważności tego umieszczenia w wykazie dla celów uznania przez sąd Unii, że nigdy nie powinny były zostać wpisane do takiego wykazu, biorąc pod uwagę wpływ na ich reputację, także po wykreśleniu ich nazwisk lub nazw ze wspomnianego wykazu lub po zawieszeniu zamrożenia ich aktywów (zob. podobnie wyroki: z dnia 28 maja 2013 r., Abdulrahim/Rada i Komisja,
C‑239/12 P
,
EU:C:2013:331
, pkt
–
; z dnia 8 września 2016 r., Iranian Offshore Engineering & Construction/Rada,
C‑459/15 P
, niepublikowany,
EU:C:2016:646
, pkt
; a także z dnia 15 czerwca 2017 r., Al-Faqih i in./Komisja,
C‑19/16 P
,
EU:C:2017:466
, pkt
).
Wynika stąd, że NITC ma interes, przynajmniej moralny, w dalszym żądaniu stwierdzenia nieważności jej ponownego umieszczenia w spornych wykazach, nawet jeśli, po pierwsze, zamrożenie aktywów wynikające z tego ponownego umieszczenia w wykazie zamieszczonym w załączniku II do decyzji 2010/413 zostało zawieszone, a po drugie, jej nazwa została usunięta z wykazu zamieszczonego w załączniku IX do rozporządzenia nr 267/2012 na mocy, odpowiednio, decyzji 2015/1863 i rozporządzenia wykonawczego nr 2015/1862.
Odwołanie jest zatem dopuszczalne.
Co do istoty sprawy
Na poparcie odwołania NITC podnosi cztery zarzuty.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
–
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym NITC podnosi, że Sąd naruszył prawo, orzekając w pkt 45–65 i 68 zaskarżonego wyroku, że zaskarżone akty nie naruszają zasad powagi rzeczy osądzonej, pewności prawa, ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz prawa do skutecznego środka prawnego. I tak Sąd uznał niesłusznie, że Rada mogła ponownie umieścić NITC w spornych wykazach na podstawie twierdzeń faktycznych identycznych z przywołanymi na poparcie pierwotnego umieszczenia, którego nieważność stwierdzono prawomocnym wyrokiem, i pomimo braku istotnej zmiany okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, których nie można było uzyskać przy okazji tego pierwszego umieszczenia. Zdaniem NITC Rada dla celów jej ponownego umieszczenia w spornych wykazach na podstawie tego samego kryterium nie mogła ograniczyć się do przekwalifikowania okoliczności faktycznych leżących u podstaw jej pierwotnego umieszczenia.
NITC dodaje, odnosząc się do postanowienia prezesa Sądu z dnia 16 lipca 2015 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑207/15 R
,
EU:T:2015:535
), że nawet jeśli zasada powagi rzeczy osądzonej nie stosuje się w ścisłym znaczeniu, zasady pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań oraz prawo do skutecznego środka prawnego w rozumieniu art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej (zwanej dalej „kartą”) i art. 13 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r., wymagają od Rady przedstawienia wszystkich argumentów i dowodów, którymi dysponuje, w ramach pierwszego umieszczenia pod rygorem niemożności ich powołania w późniejszym czasie. Sąd przyjął zatem zbyt wąską wykładnię art. 47 karty. Z logiki tkwiącej u podstaw zaskarżonego wyroku wynikałoby, że Radzie przysługuje nieograniczone uprawnienie do przywracania środków ograniczających na identycznych lub opartych na tych samych okolicznościach podstawach, które mogły i powinny były zostać powołane przy okazji pierwotnego umieszczenia. Logika ta mogłaby prowadzić do nadużyć oraz narażać dany podmiot na ponawianie postępowań, co stałoby w sprzeczności z zasadą rzetelności postępowania i prawem do dobrej administracji.
NITC wskazuje, że Sąd w szczególności naruszył prawo w pkt 51 i 52 zaskarżonego wyroku, uznając, że Rada może się ponownie oprzeć na podstawie umieszczenia w wykazie dotyczącej udzielania wsparcia logistycznego rządowi Iranu, podczas gdy dostarczone dowody w większości odnosiły się do daty poprzedzającej pierwotne umieszczenie i były publicznie dostępne lub pochodziły z prowadzonej z nią korespondencji. W odniesieniu do podstawy umieszczenia w wykazie dotyczącej wsparcia logistycznego NITC podnosi, że Sąd niesłusznie uznał w pkt 53 zaskarżonego wyroku, iż nie była ona poddana kontroli Sądu w sprawie, w której zapadł wyrok z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
). O ile podstawa ta nie została ujęta w pierwotnym umieszczeniu, o tyle według NITC jest ona jednak identyczna z twierdzeniem faktycznym dotyczącym wsparcia finansowego – takim, jakie zostało oddalone w pkt 60 tego wyroku pod inną kwalifikacją.
Rada kwestionuje zasadność zarzutu pierwszego. W jej ocenie nie była ona w momencie pierwotnego umieszczenia NITC zobowiązana do powołania wszystkich kryteriów umieszczenia w wykazie oraz podstaw, które mogły zostać przyjęte. Rada uściśla, że podczas pierwotnego umieszczenia NITC Rada nie przedstawiła żadnego dowodu wykazującego podstawę umieszczenia w wykazie dotyczącą udzielania wsparcia finansowego, na której umieszczenie to się opierało. Co się tyczy podstawy umieszczenia w wykazie dotyczącej wsparcia logistycznego, zdaniem Rady nie została ona ani powołana, ani przedłożona Sądowi do zbadania.
–
Ocena Trybunału
W ramach pierwszego zarzutu odwołania podnoszone przez NITC naruszenie różnych zasad prawa Unii i praw podstawowych opiera się w istocie na argumencie, zgodnie z którym Sąd naruszył prawo, uznając, iż podmiot, który uzyskał stwierdzenie nieważności przyjętych wobec niego środków ograniczających może zostać ponownie umieszczony w wykazie podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, na podstawie uzasadnienia lub dowodów, które mogły być przedstawione przy pierwszym umieszczeniu tego podmiotu, choć nie nastąpiła żadna istotna zmiana okoliczności faktycznych i pomimo braku jakichkolwiek nowych dowodów.
Przede wszystkim, co się tyczy zasady powagi rzeczy osądzonej, należy przypomnieć, że wydane przez sądy Unii wyroki stwierdzające nieważność, gdy tylko staną się prawomocne, nabierają powagi rzeczy osądzonej. Wspomniana powaga rzeczy osądzonej nie tylko obejmuje sentencję orzeczeń sądowych w sprawie stwierdzenia nieważności, lecz także rozciąga się na uzasadnienie danego orzeczenia, które stanowi niezbędne wsparcie sentencji i którego nie można od niej oddzielić (zob. podobnie wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa,
C‑539/10 P i C‑550/10 P
,
EU:C:2012:711
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Z utrwalonego orzecznictwa Trybunału wynika zaś, że powaga rzeczy osądzonej dotyczy jednak tylko tych kwestii faktycznych i prawnych, które rzeczywiście lub siłą rzeczy zostały rozstrzygnięte w orzeczeniu sądowym (wyroki: z dnia 29 marca 2011 r., ThyssenKrupp Nirosta/Komisja,
C‑352/09 P
,
EU:C:2011:191
, pkt
; a także z dnia 13 września 2017 r., Pappalardo i in./Komisja,
C‑350/16 P
,
EU:C:2017:672
, pkt
).
W niniejszej sprawie należy zauważyć, że w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), Sąd stwierdził nieważność pierwotnego umieszczenia NITC, uznając w pkt 64 tego wyroku, że informacje, które należy wziąć pod uwagę, nie zawierają żadnych wskazówek potwierdzających tezę Rady, że NITC jest kontrolowana przez rząd Iranu i udziela mu finansowego wsparcia. Jak bowiem wynika z pkt 61 wspomnianego wyroku, dla celów wykazania zasadności podstawy dotyczącej udzielania wsparcia finansowego rządowi Iranu z uwagi na istniejące związki między akcjonariuszami NITC a tym rządem Rada nie przedstawiła żadnego dowodu dotyczącego jej struktury kapitałowej i akcjonariuszy. Jeśli chodzi o podniesiony przez Radę na rozprawie w tym postępowaniu argument oparty na działalności NITC w zakresie transportu ropy naftowej, Sąd stwierdził jedynie w pkt 58–60 tegoż wyroku, że informacje te nie widniały w uzasadnieniu pierwotnego umieszczenia NITC i nie wykazywały podstawy dotyczącej udzielania wsparcia finansowego rządowi Iranu, na której umieszczenie to się opierało.
To zatem właśnie ze względu na brak przedstawienia przez Radę wystarczających dowodów na poparcie podstawy faktycznej stwierdzono nieważność aktów Rady wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
). Nie można wywieść z takiego stwierdzenia, któremu zgodnie z orzecznictwem przytoczonym w pkt 43 niniejszego wyroku przysługuje powaga rzeczy osądzonej, że Rada nie mogła następnie przyjąć innych dowodów poświadczających udzielanie wsparcia finansowego rządowi Iranu lub oprzeć się na pewnym rodzaju wsparcia, o innym charakterze, udzielanego temu rządowi.
Należy zaś stwierdzić, że dokonane zaskarżonymi aktami ponowne umieszczenie NITC w spornych wykazach opiera się na dwóch odrębnych podstawach, którymi są, jak wynika z pkt 48 zaskarżonego wyroku, po pierwsze, wsparcie finansowe udzielane przez NITC rządowi Iranu ze względu na związki między jej akcjonariuszami a tym rządem oraz, po drugie, wsparcie logistyczne udzielane przez NITC wspomnianemu rządowi z uwagi na transport irańskiej ropy naftowej. Jak wskazał Sąd w pkt 50 zaskarżonego wyroku, wyłącznie podstawa związana ze wsparciem finansowym była już ujęta w uzasadnieniu jej pierwotnego umieszczenia, którego nieważność stwierdzono wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
). Poza tym, jak wynika z tego samego punktu i pkt 51 zaskarżonego wyroku, dowody przedłożone Sądowi w odniesieniu do tej podstawy w ramach wniesionej w pierwszej instancji skargi, w przedmiocie której zapadł zaskarżony wyrok, nie są takie same jak te, które zostały mu przedstawione w ramach postępowania dotyczącego pierwotnego umieszczenia i zakończonego wyrokiem z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
).
NITC podnosi jednak, że w zakresie, w jakim okoliczności faktyczne, na których Rada oparła swoją decyzję o jej ponownym umieszczeniu w spornych wykazach, były już dostępne w chwili pierwotnego umieszczenia, Rada miała obowiązek wyczerpania wszystkich dostępnych dowodów oraz kwalifikacji prawnych mogących uzasadniać nałożenie na nią środków ograniczających przy okazji wspomnianego pierwszego umieszczenia, pod rygorem niemożności ich powołania w późniejszym czasie. Jak wyjaśniła to podczas rozprawy przed Trybunałem, NITC uważa, że nawet gdyby zasada powagi rzeczy osądzonej nie miała zastosowania w ścisłym znaczeniu, taki obowiązek wynikałby z tej zasady odczytywanej łącznie z zasadą pewności prawa.
Wystarczy jednak zauważyć, że ten szczegółowy zarzut nie może doprowadzić do stwierdzenia naruszenia zasady powagi rzeczy osądzonej, jako że z uwagi na to, iż z założenia wspomniane dowody i kwalifikacje prawne nie zostały uwzględnione w orzeczeniu, które uzyskało powagę rzeczy osądzonej, nie mogą one stanowić kwestii prawnych lub faktycznych rzeczywiście lub siłą rzeczy rozstrzygniętych we wspomnianym orzeczeniu w rozumieniu orzecznictwa przytoczonego w pkt 43 niniejszego wyroku.
Należy dodać, że w odwołaniu NITC nie przedstawia żadnego konkretnego argumentu przemawiającego za tym, że zasady powagi rzeczy osądzonej i pewności prawa, rozpatrywane łącznie, przyznają w niniejszej sprawie osobom lub podmiotom, które uzyskały stwierdzenie nieważności ich umieszczenia w wykazie osób i podmiotów objętych zamrożeniem aktywów, ochronę szerszą niż ochrona wynikająca jedynie z zasady powagi rzeczy osądzonej przed przyjęciem nowych środków ograniczających opartych na innych podstawach lub dowodach.
Co się tyczy zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału prawo powołania się na nią przysługuje każdej jednostce znajdującej się w sytuacji, w której instytucja Unii, udzielając konkretnych zapewnień, wzbudziła w niej uzasadnione nadzieje. Natomiast w braku wspomnianych zapewnień nie można powoływać się na naruszenie owej zasady (zob. podobnie wyroki: z dnia 13 września 2017 r., Pappalardo i in./Komisja,
C‑350/16 P
,
EU:C:2017:672
, pkt
; a także z dnia 21 lutego 2018 r., Kreuzmayr,
C‑628/16
,
EU:C:2018:84
, pkt
).
Decyzja o umieszczeniu podmiotu w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, nie prowadzi zaś do udzielenia temu podmiotowi konkretnych zapewnień, że Rada nie dysponuje żadną inną podstawą odnoszącą się do tego podmiotu oprócz podstaw zawartych w uzasadnieniu tej decyzji ani innymi dowodami mogącymi uzasadnić nałożenie względem niego środków ograniczających. Ponadto, jak Sąd słusznie orzekł w pkt 59 zaskarżonego wyroku, wyrok z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), nie mógł prowadzić do powstania uzasadnionych oczekiwań po stronie NITC co do tego, że Rada nie będzie mogła, z poszanowaniem wspomnianego wyroku, podjąć w przyszłości decyzji o ponownym umieszczeniu. Sąd uściślił zresztą w pkt 77 tegoż wyroku, że nie można z góry wykluczyć ponownego umieszczenia nazwy NITC w wykazach osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, i że Rada ma możliwość ponownego umieszczenia jej nazwy we wspomnianych wykazach w oparciu o podstawy wykazane w sposób wymagany prawem.
Z powyższego wynika, że Sąd nie naruszył prawa, orzekając, że Rada nie naruszyła zasady powagi rzeczy osądzonej przysługującej wyrokowi z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), ani zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań poprzez przyjęcie zaskarżonych aktów w oparciu o przypomniane w pkt 46 niniejszego wyroku podstawy dotyczące udzielania przez NITC wsparcia finansowego i logistycznego rządowi Iranu.
Co się tyczy prawa do skutecznego środka prawnego w rozumieniu art. 47 karty, na które powołuje się NITC, należy przypomnieć, że artykuł ten zapewnia w prawie Unii ochronę przyznaną na mocy art. 6 ust. 1 i art. 13 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (wyrok z dnia 16 maja 2017 r., Berlioz Investment Fund,
C‑682/15
,
EU:C:2017:373
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Wspomniany art. 47 wymaga w akapicie pierwszym, by każdy, czyje prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, miał prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami ustanowionymi w tym artykule.
Zasada skutecznej ochrony sądowej nie może zaś uniemożliwiać Radzie ponownego umieszczenia danej osoby lub danego podmiotu w wykazach osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, w oparciu o inne podstawy niż te, na których zasadzało się pierwotne umieszczenie, lub na identycznej podstawie opartej na innych dowodach. Zasada ta ma bowiem na celu zapewnienie, by niekorzystny akt mógł zostać zaskarżony do sądu, a nie to, by nie można było przyjąć nowego niekorzystnego aktu, opartego na innych podstawach lub dowodach.
Jak orzekł już Trybunał, gdy zostaje stwierdzona nieważność będącej przedmiotem skargi decyzji instytucji Unii, uznaje się, że ta decyzja nigdy nie istniała, a instytucja ta, która zamierza wydać nową decyzję, może dokonać pełnego przeglądu i powołać się na podstawy inne niż podstawy, na których opierała się decyzja dotknięta stwierdzeniem nieważności (zob. analogicznie wyrok z dnia 6 marca 2003 r., Interporc/Komisja,
C‑41/00 P
,
EU:C:2003:125
, pkt
).
Wynika z tego, że niezgodność z prawem taka jak stwierdzona przez Sąd w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), w związku z pierwszym umieszczeniem NITC w wykazie osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, nie może uniemożliwić Radzie po dokonaniu przeglądu sytuacji przyjęcia nowych środków ograniczających na podstawie okoliczności faktycznych już istniejących lub dostępnych.
Ponadto należy przypomnieć, że w ramach postępowania prowadzącego do wydania wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
), który się uprawomocnił, NITC domagała się i doprowadziła do stwierdzenia nieważności środków ograniczających przyjętych w 2012 r., które zostały w rezultacie usunięte z porządku prawnego Unii. Wynika stąd, że NITC może powoływać się na ten wyrok na poparcie roszczenia o naprawienie szkody, jak wynika z pkt 65 zaskarżonego wyroku. Ponadto NITC ma możliwość, z której skorzystała, wniesienia do sądu Unii nowej skargi w przedmiocie kontroli zgodności z prawem decyzji o ponownym umieszczeniu w celu ewentualnego przywrócenia stanu poprzedniego oraz uzyskania naprawienia szkody.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy stwierdzić, że Sąd słusznie stwierdził, że Rada nie naruszyła zasad powagi rzeczy osądzonej, pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań ani przysługującego NITC prawa do skutecznego środka odwoławczego.
Z tego względu pierwszy zarzut odwołania należy oddalić.
W przedmiocie zarzutów drugiego i czwartego
–
Argumentacja stron
W zarzucie drugim NITC podnosi, że Sąd błędnie stwierdził, że kryteria umieszczenia w wykazie zostały w odniesieniu do NITC spełnione. Jej zdaniem Sąd naruszył prawo w pkt 87–89 zaskarżonego wyroku, uznając, że udziela ona wsparcia rządowi Iranu w rozumieniu kryterium wymienionego w art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 i w art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012 ze względu na wsparcie logistyczne udzielane rządowi Iranu z uwagi na transport przez NITC irańskiej ropy i związek istniejący między sektorem energetycznym a działaniami w zakresie rozprzestrzeniania broni jądrowej w Iranie. Pojęcie „wsparcia logistycznego” nie może obejmować wsparcia udzielanego osobom trzecim. Zgodnie zaś z wykładnią Sądu wystarczy, by NITC była aktywna w irańskim sektorze naftowym, aby uznać, że udziela ona wsparcia logistycznego rządowi Iranu, mimo że nie świadczy żadnych usług na rzecz tego rządu. Zresztą wykładnia taka byłaby co do istoty równoznaczna z zarzutem dotyczącym udzielania pośredniego wsparcia finansowego rządowi Iranu, jaki został oddalony w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
, pkt
).
Ponadto ujęte w pkt 86 zaskarżonego wyroku odniesienie do motywu 22 decyzji 2010/413 nie pozwala zdaniem NITC na ustalenie związku między działalnością NITC, sektorem energetycznym a rozprzestrzenianiem broni jądrowej i jest błędne, ponieważ po wydaniu tej decyzji Unia przyzwoliła na działalność w zakresie transportu ropy naftowej na warunkach wspólnego planu działania realizowanego przez rozporządzenie nr 42/2014. O ile wspólny plan działania nie przewidywał zawieszenia indywidualnych środków ograniczających lub zmiany kryteriów umieszczania w wykazach osób i podmiotów, których aktywa podlegają zamrożeniu, o tyle plan ten oraz rozporządzenie nr 42/2014 powinny były ukierunkować wykładnię i stosowanie tych kryteriów. Byłoby zaś wewnętrznie sprzeczne uznanie, że pojęcie „wsparcia logistycznego” obejmuje działalność w zakresie transportu ropy naftowej, na którą zezwolono w ramach wspomnianych planu oraz rozporządzenia, i nie do pomyślenia, by Unia mogła zezwolić na działalność mogącą mieć wymiar jakościowy lub ilościowy wystarczający do wspierania rozprzestrzeniania broni jądrowej. Według NITC nie zostało ocenione zagrożenie, jakie stanowiła NITC w świetle wspólnego planu działania w stosunku do przedmiotu środków ograniczających.
Wreszcie wykładnia przyjęta przez Sąd jest według NITC nieproporcjonalna w świetle celów realizowanych przez decyzję 2010/413 i rozporządzenie nr 267/2012 w zakresie, w jakim umożliwia Radzie przyjęcie środków ograniczających wobec wszelkich osób lub podmiotów działających w sektorze, który może generować istotne dochody na rzecz rządu Iranu. Tak szeroka interpretacja kryteriów umieszczenia w wykazie przekształca te akty w instrumenty sankcji handlowych. Taka wykładnia jest także sprzeczna z zasadą pewności prawa, wymagającą przyjęcia, w razie dwuznaczności uregulowania, interpretacji najkorzystniejszej dla NITC.
W zarzucie czwartym NITC twierdzi, że Sąd naruszył prawo, oddalając podniesiony przez nią posiłkowo argument, zgodnie z którym gdyby utrzymać szeroką wykładnię kryterium umieszczenia w wykazie ujętego w art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413 i w art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012, wykładnia ta sprawiłaby, że kryterium to stałoby się nieproporcjonalne w stosunku do celów realizowanych przez decyzję 2010/413 i rozporządzenie nr 267/2012, a co za tym idzie – wspomniane przepisy stałyby się niezgodne z prawem.
Rada kwestionuje zasadność zarzutów drugiego i czwartego. Uważa, że Sąd nie naruszył prawa, uznając, iż podstawa dotycząca udzielania wsparcia logistycznego rządowi Iranu została spełniona, i twierdzi, że o ile wspólny plan działania przewiduje pewne złagodzenie sankcji wobec Islamskiej Republiki Iranu, o tyle nadal było konieczne na tym etapie dalsze wywieranie presji na wspomniany rząd, aby zaprzestał działalności polegającej na rozprzestrzenianiu broni jądrowej.
–
Ocena Trybunału
Poprzez zarzuty drugi i czwarty, które należy rozpatrzyć łącznie, NITC podważa wykładnię i zastosowanie wobec niego przez Sąd kryterium umieszczenia w wykazie przewidzianego w art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2012/635, i w art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012, zmienionego rozporządzeniem nr 1263/2012.
W pierwszej kolejności nie można uwzględnić podniesionego przez NITC argumentu, jakoby podstawa dotycząca udzielania wsparcia logistycznego rządowi Iranu, której zasadność uznał Sąd w pkt 92 zaskarżonego wyroku, odpowiadała podstawie dotyczącej udzielania wsparcia finansowego temu rządowi, która została zakwestionowana w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
). W tym względzie wystarczy zauważyć, że w pkt 84–87 zaskarżonego wyroku Sąd uzasadnił zasadność podstawy dotyczącej udzielania przez NITC wsparcia logistycznego rządowi Iranu za pomocą uzasadnienia różniącego się od uzasadnienia zastosowanego do oddalenia w wyroku z dnia 3 lipca 2014 r., National Iranian Tanker Company/Rada (
T‑565/12
,
EU:T:2014:608
, pkt
–
), twierdzeń, na których Rada oparła się w celu uznania, że NITC udziela wsparcia finansowego wspomnianemu rządowi. W szczególności należy podkreślić, że w pkt 82 zaskarżonego wyroku Sąd uściślił, że Rada nie zarzuca NITC udzielania pośredniego wsparcia rządowi Iranu poprzez podmiot trzeci, który wypłaca mu dywidendę, lecz że to ze względu na znaczenie jej działalności transportowej w irańskim sektorze ropy naftowej, który jest kontrolowany przez rząd Iranu, skarżącą uznaje się za udzielającą wsparcia logistycznego wspomnianemu rządowi.
W drugiej kolejności należy zauważyć, iż Sąd słusznie przypomniał w pkt 85 zaskarżonego wyroku, że kryterium dotyczące udzielania wsparcia rządowi Iranu ujęte w art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2012/635, i w art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012, zmienionego rozporządzeniem 1263/2012, należy rozumieć w ten sposób, że odnosi się ono do działań prowadzonych przez daną osobę lub podmiot, które – nawet jeśli same w sobie nie mają żadnego związku bezpośredniego lub pośredniego z rozprzestrzenianiem broni jądrowej – mogą jednak mu sprzyjać poprzez dostarczanie rządowi Iranu środków lub udogodnień materialnych, finansowych lub logistycznych umożliwiających temu rządowi kontynuowanie działań w zakresie rozprzestrzeniania broni jądrowej (zob. podobnie wyroki: z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada,
C‑440/14 P
,
EU:C:2016:128
, pkt
,
; a także z dnia 7 kwietnia 2016 r., Central Bank of Iran/Rada,
C‑266/15 P
,
EU:C:2016:208
, pkt
).
Jak wynika z pkt 81 i 82 wyroku z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada (
C‑440/14 P
,
EU:C:2016:128
), kryterium to uwzględnia „potencjalne powiązania między dochodami pochodzącymi z sektora energetycznego i finansowaniem przez Iran działań wrażliwych z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych”, wskazane zwłaszcza w rezolucji nr 1929 i w motywie 22 decyzji 2010/413, w celu przeszkodzenia w finansowaniu irańskiego programu jądrowego przez rząd Iranu. Powiązania pomiędzy sektorem energetycznym a rozprzestrzenianiem broni jądrowej zostały zatem ustalone przez samego prawodawcę Unii.
Ponadto z orzecznictwa Trybunału wynika, że kryterium to w świetle celów realizowanych przez Radę obejmuje formy wspierania rządu Iranu, które ze względu na swój wymiar ilościowy lub jakościowy przyczyniają się do kontynuowania działań Iranu w dziedzinie jądrowej (zob. podobnie wyrok z dnia 1 marca 2016 r., National Iranian Oil Company/Rada,
C‑440/14 P
,
EU:C:2016:128
, pkt
; postanowienie z dnia 4 kwietnia 2017 r., Sharif University of Technology/Rada,
C‑385/16 P
, niepublikowane,
EU:C:2017:258
, pkt
).
Co się tyczy pojęcia „wsparcia logistycznego”, Trybunał orzekł, że określenie „logistyczne” nie ogranicza się do przewozu towarów lub osób, ale obejmuje działania wiążące się w istocie z metodami i sposobami organizowania danej operacji lub procesu i udostępnianiem zasobów niezbędnych do tego, by dana działalność lub proces mogły mieć miejsce (zob. podobnie wyrok z dnia 8 września 2016 r., Iranian Offshore Engineering & Construction/Rada,
C‑459/15 P
, niepublikowany,
EU:C:2016:646
, pkt
,
).
W świetle tych okoliczności Sąd słusznie orzekł w pkt 87 zaskarżonego wyroku, że ze względu na znaczenie działalności transportowej NITC w irańskim sektorze ropy naftowej, umożliwiającej rządowi Iranu sprostanie określonym potrzebom logistycznym w tym – kontrolowanym przezeń – sektorze, oraz związek istniejący między sektorem energetycznym a działalnością w zakresie rozprzestrzeniania broni jądrowej w Iranie należy stwierdzić, iż NITC dostarcza wsparcia rządowi Iranu, wobec czego zostało spełnione kryterium wymienione w art. 20 ust. 1 lit. c) decyzji 2010/413, zmienionej decyzją 2012/635, i art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia nr 267/2012, zmienionego rozporządzeniem nr 1263/2012.
Przyjęta w ten sposób przez Sąd wykładnia, jak wynika z pkt 67–70 niniejszego wyroku, wpisuje się w ramy prawne wyraźnie wyznaczone celami realizowanymi przez uregulowanie normujące środki ograniczające podjęte wobec Islamskiej Republiki Iranu, tak że nie jest ona sprzeczna z zasadą pewności prawa.
W trzeciej kolejności należy stwierdzić, że Sąd nie naruszył prawa w pkt 88 i 89 zaskarżonego wyroku, uznając, że stwierdzenia tego nie może podważać zawieszenie – poprzez wspólny plan działania oraz decyzję 2014/21 i rozporządzenie nr 42/2014 – zakazu transportu ropy naftowej pochodzącej lub wywożonej z Iranu do jakiegokolwiek innego państwa.
W tym względzie złagodzenie sankcji wobec Islamskiej Republiki Iranu wynikające z tych aktów nastąpiło w ramach pierwszego etapu procesu zmierzającego do znalezienia kompleksowego, długoterminowego rozwiązania irańskiej kwestii jądrowej bez podważenia realizowanego przez decyzję 2010/413 i rozporządzenie nr 267/2012 celu niedopuszczenia do rozprzestrzeniania broni jądrowej oraz wywarcia w ten sposób nacisku na Islamską Republikę Iranu, aby zakończyła działania w tym kierunku. Ponadto, o ile wspomniane akty doprowadziły do chwilowego zawieszenia rzeczonego zakazu, przedłużanego na mocy kilku kolejnych aktów Rady, wobec czego działalność wykonywana przez NITC nie podlegała tymczasowo zakazowi, ani elementy określone w ramach pierwszego etapu wspólnego planu działania, ani akty prawne przyjęte przez Radę w celu realizacji tego planu nie przewidywały zawieszenia indywidualnych środków ograniczających lub zmiany kryteriów, na podstawie których takie środki mogły zostać przyjęte, jak słusznie wskazał Sąd w pkt 89 i 90 zaskarżonego wyroku i jak to przyznaje NITC.
W czwartej kolejności NITC twierdzi, że przyjęta przez Sąd wykładnia kryterium umieszczenia w wykazach dotyczącego udzielania wsparcia rządowi Iranu nadaje temu kryterium charakter nieproporcjonalny w świetle celów realizowanych przez decyzję 2010/413 i rozporządzenie 267/2012 i tym samym czyni je niezgodnym z prawem i niemającym zastosowania do NITC.
W tym względzie zasada proporcjonalności wymaga, by środki prawne wynikające z zastosowania przepisów prawa Unii były odpowiednie do realizacji uzasadnionych celów zamierzonych przez daną regulację i nie wykraczały poza to, co jest konieczne do ich osiągnięcia (wyrok z dnia 15 listopada 2012 r., Al-Aqsa/Rada i Niderlandy/Al-Aqsa,
C‑539/10 P i C‑550/10 P
,
EU:C:2012:711
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Trybunał orzekł, że decyzja 2010/413 i rozporządzenie nr 267/2012 mają na celu, jak wskazano w pkt 74 niniejszego wyroku, niedopuszczenie do rozprzestrzeniania broni jądrowej oraz wywarcie w ten sposób nacisku na Islamską Republikę Iranu, aby zakończyła ona działania w tym kierunku. Cel ten, który wpisuje się w bardziej ogólne ramy wysiłków mających na celu utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, podlega słusznej ochronie (zob. podobnie wyrok z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/12 P
,
EU:C:2013:776
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Przyjęta zaś przez Sąd wykładnia kryterium umieszczenia w wykazach dotyczącego „wsparcia rządowi Iranu” pozwala zgodnie z orzecznictwem przywołanym w pkt 67–69 niniejszego wyroku na objęcie nim działań, które mogą sprzyjać rozprzestrzenianiu broni jądrowej poprzez dostarczanie rządowi Iranu środków lub udogodnień materialnych, finansowych lub logistycznych umożliwiających temu rządowi kontynuowanie działań w zakresie rozprzestrzeniania broni jądrowej, przy czym nie prowadzi do tego, by każde działanie mogło stanowić takie wsparcie; stanowią je tylko te działania, które z uwagi na swój wymiar ilościowy lub jakościowy przyczyniają się do dalszego prowadzenia działalności polegającej na rozprzestrzenianiu broni jądrowej. W tych okolicznościach nie wydaje się, by kryterium to, stosownie do jego wykładni przyjętej przez Sąd w niniejszej sprawie, było nieodpowiednie i wykraczało poza granice tego, co jest konieczne do osiągnięcia wspomnianego celu.
Wynika stąd, że zarzuty odwołania drugi i czwarty należy oddalić.
W przedmiocie zarzutu trzeciego
–
Argumentacja stron
W zarzucie trzecim NITC podnosi, że Sąd naruszył prawo, orzekając w pkt 123–138 zaskarżonego wyroku, iż wynikające z ponownego umieszczenia NITC w spornych wykazach naruszenie przysługującego NITC prawa własności, prawa do dobrego imienia oraz wolności prowadzenia działalności gospodarczej jest proporcjonalne. Po pierwsze, Sąd powinien był stwierdzić, że to ponowne umieszczenie jest w oczywisty sposób nieproporcjonalne w świetle naruszeń zasad i praw podstawowych, na które się przed nim powołano w ramach zarzutu pierwszego. Po drugie, Sąd zdaniem NITC naruszył prawa podstawowe NITC, nie nadając wystarczającej wagi wspólnemu planowi działania. W tym względzie NITC twierdzi, że okoliczność, iż Rada miała ją „na celu”, jest jednocześnie nieproporcjonalna i dyskryminująca. Rozumowanie Sądu polegające na stwierdzeniu w pkt 135 zaskarżonego wyroku, że środki ograniczające przyjęte wobec NITC są uzasadnione ze względu na znaczenie działalności w zakresie transportu ropy naftowej, przy jednoczesnym uznaniu, że działalność ta została dopuszczona, jest wewnętrznie sprzeczne. W zakresie bowiem, w jakim zgodnie z pkt 86 i 87 zaskarżonego wyroku uznaje się, że związek z rozprzestrzenianiem broni jądrowej stanowią dochody rządu Iranu pochodzące ostatecznie ze sprzedaży irańskiej ropy naftowej, okoliczność, czy ta ropa jest transportowana przez nią, czy przez jedno lub kilka innych przedsiębiorstw, nie czyni różnicy.
Rada kwestionuje zasadność zarzutu trzeciego. Podnosi ona, że Sąd w pełni uwzględnił zasadę proporcjonalności, orzekając, iż ponowne umieszczenie NITC w spornych wykazach jest uzasadnione ze względu na znaczenie działalności transportowej NITC w irańskim sektorze naftowym, oraz uznając, że działalność innych podmiotów w zakresie transportu ropy naftowej nie ma porównywalnej skali.
–
Ocena Trybunału
Zgodnie z art. 52 ust. 1 karty wszelkie ograniczenia w korzystaniu z praw i wolności uznanych w karcie muszą być przewidziane ustawą i szanować ich istotę, zaś, z zastrzeżeniem zasady proporcjonalności, ograniczenia tych praw i wolności mogą być wprowadzone wyłącznie wtedy, gdy są konieczne i rzeczywiście odpowiadają celom interesu ogólnego uznawanym przez Unię lub potrzebom ochrony praw i wolności innych osób.
Jeśli chodzi o prawo własności i wolność prowadzenia działalności gospodarczej ustanowione w art. 16 i 17 karty, na które powołała się NITC, Trybunał orzekł, że te prawa podstawowe nie są prawami absolutnymi. Wobec tego wykonywanie wspomnianych praw może zostać poddane ograniczeniom, pod warunkiem że ograniczenia te rzeczywiście odpowiadają celom Unii służącym dobru ogólnemu i nie stanowią, w stosunku do swego celu, ingerencji nieproporcjonalnej i niemożliwej do przyjęcia, która naruszałaby istotę praw w ten sposób gwarantowanych (zob. podobnie wyrok z dnia 28 listopada 2013 r., Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/12 P
,
EU:C:2013:776
, pkt
,
i przytoczone tam orzecznictwo).
O ile zaskarżone akty nakładają ograniczenia praw podstawowych przysługujących NITC, o tyle ograniczenia te odpowiadają jednak uzasadnionemu celowi, jakiemu służy prawo Unii, jak wynika z badania zarzutów odwołania drugiego i czwartego, czyli zwalczaniu rozprzestrzeniania broni jądrowej, które wpisuje się w bardziej ogólne ramy na rzecz utrzymania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego, czego pierwszorzędne znaczenie Sąd uwypuklił w pkt 132 zaskarżonego wyroku.
Ponadto we wspomnianym pkt 132 Sąd podkreślił, że wspomniane ograniczenia dotyczą tylko części aktywów NITC i że decyzja 2010/413 oraz rozporządzenie nr 267/2012 przewidują pewne wyjątki. Te akty przewidują bowiem możliwość uwolnienia środków finansowych umożliwiających NITC pokrycie pewnych kosztów, w szczególności uznawanych za koszty o charakterze podstawowym, lub wywiązanie się z niektórych szczególnych umów handlowych. Co się tyczy naruszenia dobrego imienia, Sąd zauważył, że Rada nie czyniła NITC zarzutu, że NITC sama jest zaangażowana w rozprzestrzenianie broni jądrowej. Wywiódł na tej podstawie, że NITC nie jest zatem osobiście związana z zachowaniami stwarzającymi zagrożenie dla pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego oraz z tego powodu w mniejszym stopniu wzbudza ona podejrzliwość.
W świetle tych okoliczności ograniczenia prawa własności i wolności prowadzenia działalności gospodarczej NITC nie wydają się nadmierne w stosunku do zamierzonych celów. Taki sam wniosek narzuca się w odniesieniu do przywołanego przez nią naruszenia jej dobrego imienia (zob. podobnie wyrok z dnia 7 kwietnia 2016 r., Central Bank of Iran/Rada,
C‑266/15 P
,
EU:C:2016:208
, pkt
).
Wreszcie Sąd nie naruszył prawa, uznając, że wniosku tego nie może podważyć przyjęcie wspólnego planu działania i że sytuacji NITC nie można porównać do sytuacji innych podmiotów prowadzących działalność w zakresie transportu ropy naftowej taką samą jak ona. W tym względzie wystarczy odesłać do rozważań przedstawionych w pkt 65–79 niniejszego wyroku.
Należy zatem oddalić trzeci zarzut odwołania, a w konsekwencji rozpatrywane odwołanie w całości.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Artykuł 138 § 1 tego regulaminu, mający zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, stanowi, że kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ Rada wniosła o obciążenie NITC kosztami postępowania, a NITC przegrała sprawę, należy obciążyć ją, poza własnymi kosztami, kosztami poniesionymi przez Radę.

Z powyższych względów Trybunał (czwarta izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
National Iranian Tanker Company pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Radę Unii Europejskiej.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.