CELEX: 62017CJ0554
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili
Proċedura Ewropea għal talbiet żgħar
Regolament (KE) Nru 861/2007
Artikolu 16
‘Il-parti telliefa’
Spejjeż tal-kawża
Tqassim
Artikolu 19
Liġi proċedurali tal-Istati Membri

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 16 tar-Regolament (KE) Nru 861/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2007 li jistabbilixxi Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar (
ĠU 2007, L 199, p. 1
, rettifika fil-
ĠU 2015, L 141, p. 118
).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn Rebecka Jonsson, residenti Svediża, u s-Société du Journal L’Est Républicain, stabbilita fi Franza (iktar ’il quddiem “L’Est Républicain”), dwar talba għar-rimbors tal-ispejjeż tal-kawża.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessa 29 tar-Regolament Nru 861/2007 hija redatta kif ġej:
“Huwa xieraq li l-parti telliefa tħallas l-ispejjeż tal-kawża. L-ispejjeż tal-kawża għandhom jiġu stabbiliti b’mod konformi mal-liġi nazzjonali. B’kont meħud ta’ l-objettivi tas-sempliċità u ta’ l-effikaċja meta mqabbla ma’ l-ispejjeż, huwa kunsiljabbli li l-qorti jew it-tribunal jordnaw li parti telliefa tkun obbligata tħallas biss għall-ispejjeż tal-kawża, inkluża per eżempju kwalunkwe spiża li tirriżulta mill-fatt li l-parti l-oħra kienet rappreżentata minn avukat jew professjonist legali ieħor, jew kwalunkwe spiża li tirriżulta min-notifika jew mit-traduzzjoni ta’ dokumenti, li jkunu proporzjonati għall-valur tat-talba jew li jkunu neċessarjament tħallsu [ġew sostnuti].”
L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament jistabbilixxi:
“Dan ir-Regolament jistabbilixxi proċedura Ewropea għal talbiet żgħar (minn hawn ’il quddiem imsejħa ‘Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar’), bil-ħsieb li tissimplifika u taċċelera l-litigazzjoni dwar talbiet żgħar f’każijiet transkonfinali, u li tnaqqas l-ispejjeż. […]”
L-Artikolu 2(1) tal-imsemmi regolament huwa fformulat kif ġej:
“Dan ir-Regolament għandu japplika, f’każijiet transkonfinali, għal materji ċivili u kummerċjali, irrispettivament min-natura tal-qorti jew tat-tribunal, fejn il-valur ta’ talba ma jaqbiżx l-EUR 2000 fiż-żmien meta l-qorti jew it-tribunal kompetenti jirċievu l-formola tat-talba, esklużi l-interessi, l-ispejjeż u l-infiq kollha. […]”
L-Artikolu 16 tal-istess regolament jipprevedi:
“Il-parti telliefa għandha tħallas l-ispejjeż tal-kawża. Madankollu, il-qorti jew it-tribunal m’għandhomx jaġġudikaw l-ispejjeż lill-parti li favur tagħha tinqata’ l-kawża safejn dawn ma jkunux saru mingħajr ħtieġa jew ma jkunux proporzjonati għat-talba.”
Bit-titolu “Liġi proċedurali applikabbli”, l-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 861/2007 jipprovdi:
“Suġġett għad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament, il-Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar għandha tkun regolata mil-liġi proċedurali ta’ l-Istat Membru li fih titmexxa l-proċedura.”
Id-dritt Svediż
L-Artikolu 1 tal-Kapitolu 18 tar-rättegångsbalken (il-Kodiċi ta’ Proċedura Ġudizzjarja) huwa fformulat kif ġej:
“Il-parti li titlef il-kawża għandha tbati l-ispejjeż tal-parti avversarja, sakemm ma jiġix ipprovdut mod ieħor.”
L-Artikolu 4 ta’ dan il-kodiċi jipprevedi:
“Jekk, fl-istess kawża, ikun hemm diversi talbiet u l-partijiet rebħu l-kawża rispettivament fuq id-diversi aspetti, kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha stess, jew kull waħda mill-partijiet għandha tingħata kumpens xieraq tal-ispejjeż tagħha, jew saħansitra, jekk tkun tista’ ssir distinzjoni bejn l-ispejjeż relatati mad-diversi aspetti tal-kawża, l-obbligu ta’ kumpens għandu jiġu ddeterminat fuq din il-bażi. Jekk il-parti titlef biss minimalment, hija tista’ madankollu tirċievi kumpens totali tal-ispejjeż tagħha.
Dan ta’ hawn fuq japplika bl-istess mod fil-każ fejn it-talba ta’ parti tintlaqa’ biss parzjalment.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Fil-bidu tas-sena 2012, R. Jonsson iffilmjat persuna li kienet qiegħda taqa’ f’mogħdija tal-ilma wara li wettqet qabża b’ħabel tal-elastiku (bungee jumping) u dak il-ħabel inqata’. Hija sabet sekwenza mill-filmat tagħha kif ukoll stampa minn dan il-filmat fuq is-sit tal-internet ta’ L’Est Républicain.
Peress li qieset li d-dritt esklużiv tagħha li tagħmel użu minn dan il-filmat u minn din l-istampa ġie ppreġudikat, R. Jonsson ippreżentat rikors quddiem l-Attunda Tingsrätt (il-Qorti tal-Ewwel Istanza ta’ Attunda, l-Isvezja) intiż sabiex L’Est Républicain tiġi kkundannata tħallasha danni ta’ EUR 1950 għad-danni sostnuti, li jikkorrispondu għall-kumpens għall-użu redazzjonali tal-filmat (EUR 379) u tal-istampa (EUR 211), il-kumpens għan-nuqqas ta’ indikazzjoni ta’ isem l-awtur tal-filmat (EUR 542) u tal-istampa (EUR 317) kif ukoll il-kumpens għad-danni għall-preġudizzju tad-drittijiet tal-awtur, l-ipproċessar u l-manipulazzjoni tal-filmat (EUR 284) u tal-istampa (EUR 217). Hija talbet ukoll ir-rimbors tal-ispejjeż sostnuti tal-ammont ta’ 15 652.50 krone Svediż (SEK) (madwar EUR 1530).
L’Est Républicain ikkontestat din it-talba fl-intier tagħha u talbet il-kundanna ta’ R. Jonsson għall-ħlas tal-ispejjeż li din il-kumpannija sostniet, tal-ammont ta’ EUR 2040, relatati ma’ traduzzjonijiet.
Il-qorti tal-ewwel istanza parzjalment laqgħet it-talba għal kumpens ta’ R. Jonsson, u aġġudikatilha s-somma ta’ EUR 1101 bħala danni, li EUR 379 minnhom jikkorrispondu għall-kumpens għall-użu tal-film u EUR 211 għall-użu tal-istampa, EUR 211 li jikkorrispondu għall-kumpens għan-nuqqas ta’ indikazzjoni tal-isem fir-rigward tal-istampa kif ukoll EUR 200 bħala kumpens għad-danni sostnuti minħabba użu intenzjonali jew negliġenti tal-filmat u EUR 100 għal tali użu fir-rigward tal-istampa.
Barra minn hekk, din il-qorti ddeċidiet li kull parti għandha tbati l-ispejjeż tagħha stess.
Peress li qieset li fl-ewwel istanza hija kienet tilfet biss minimalment, R. Jonsson appellat minn din id-deċiżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju fejn illimitat l-appell tagħha għall-parti tad-deċiżjoni li tikkonċerna l-ispejjeż. Għaldaqstant hija talbet li L’Est Républicain tiġi kkundannata għall-ispejjeż kollha li hija sostniet fl-ewwel istanza.
Din il-qorti tqis li r-Regolament Nru 861/2007 ma tatix preċiżazzjonijiet dwar it-tqassim tal-ispejjeż f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża quddiemha.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, is-Svea hovrätt (il-Qorti tal-Appell sedenti fi Stokkolma, l-Isvezja) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 16 tar-[Regolament Nru 861/2007] jipprekludi l-applikazzjoni ta’ dispożizzjoni tad-dritt nazzjonali li permezz tagħha l-kundanna għall-ħlas tal-ispejjeż tal-proċeduri tista’ tiġi eskluża jew aġġustata minħabba l-fatt li l-partijiet ikunu parzjalment rebbieħa u parzjalment telliefa, meta jkun hemm diversi talbiet fil-kawża jew meta talba tiġi milqugħa biss parzjalment?
2)
Fil-każ ta’ risposta fl-affermattiv għall-ewwel domanda, kif għandha tinftiehem l-espressjoni ‘parti telliefa’ li tinsab fl-Artikolu 16 [tar-Regolament Nru 861/2007]?”
Fuq id-domandi preliminari
Permezz tad-domandi tagħha, li għandhom jiġu eżaminati flimkien, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 861/2007 għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, meta parti tirbaħ biss parzjalment, il-qorti nazzjonali tista’ tordna li kull waħda mill-partijiet tbati l-ispejjeż tagħha stess tal-kawża jew tista’ tqassam dawn l-ispejjeż bejn dawn il-partijiet.
Skont l-ewwel sentenza ta’ dan l-artikolu, “[i]l-parti telliefa għandha tħallas l-ispejjeż tal-kawża”.
Sabiex jiġi stabbilit jekk sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fejn parti tirbaħ biss parzjalment, taqax fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi artikolu, għandu jiġi ddeterminat jekk l-espressjoni “il-parti telliefa” tirrigwardax biss l-ipoteżi fejn parti titlef totalment fil-pretensjonijiet tagħha jew jekk din l-espressjoni tirrigwardax ukoll l-ipoteżi fejn parti titlef biss parzjalment.
Mill-formulazzjoni stess tal-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 861/2007 jirriżulta li dan ma fih ebda indikazzjoni fir-rigward ta’ din l-aħħar ipoteżi.
F’dan ir-rigward għandu jiġi kkonstatat li, meta waħda mill-partijiet titlef fil-pretensjonijiet tagħha parzjalment, il-parti l-oħra titlef ukoll. Madankollu, jekk dan l-artikolu kellu jiġi interpretat bħala li jkopri s-sitwazzjonijiet fejn parti titlef biss parzjalment fil-pretensjonijiet tagħha, interpretazzjoni bħal din iċċaħħad lill-imsemmi artikolu mill-effettività tiegħu inkwantu ma tippermettix lill-qorti nazzjonali tiddetermina l-parti li għandha tbati l-ispejjeż tal-kawża.
Barra minn hekk, li kieku l-leġiżlatur tal-Unjoni kien qies li s-sitwazzjonijiet li fihom parti tirbaħ biss parzjalment kellhom ukoll jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 861/2007, tali preċiżazzjoni kien ikollha tiġi inkluża f’dan ir-regolament, iktar u iktar peress li l-imsemmi regolament jarmonizza biss parzjalment ir-regoli proċedurali għal talbiet żgħar.
Minn dan isegwi li l-ewwel sentenza tal-Artikolu 16 ta’ dan ir-regolament għandha tiġi interpretata fis-sens li tkopri biss sitwazzjonijiet fejn parti titlef kompletament fil-pretensjonijiet tagħha.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li, kif jirriżulta mill-Artikolu 19 tar-Regolament Nru 861/2007, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament, il-proċedura Ewropea għal talbiet żgħar għandha tkun irregolata mil-liġi proċedurali ta’ l-Istat Membru li fih tkun qiegħda titwettaq il-proċedura. Barra minn hekk, il-premessa 29 ta’ dan ir-regolament tindika li l-parti li titlef għandha tħallas l-ispejjeż tal-kawża, li għandhom jiġu stabbiliti b’mod konformi mad-dritt nazzjonali.
Għalhekk, skont l-Artikolu 19 ta’ dan l-istess regolament, moqri flimkien mal-premessa 29 tiegħu, f’każ bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali fejn parti tirbaħ biss parzjalment, il-kwistjonijiet proċedurali dwar kif għandhom jinqasmu l-ispejjeż tal-kawża bejn il-partijiet jibqgħu rregolati mid-dritt nazzjonali tal-Istati Membri.
F’dan ir-rigward, hemm lok li jiġi enfasizzat li, fl-assenza ta’ armonizzazzjoni tal-mekkaniżmi nazzjonali ta’ tqassim tal-ispejjeż tal-kawża, il-modalitajiet proċedurali ta’ determinazzjoni ta’ tali tqassim jaqgħu, bla ħsara għad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Nru 861/2007, taħt l-ordinament ġuridiku intern tal-Istati Membri skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali ta’ dawn tal-aħħar. Madankollu, dawn il-modalitajiet ma għandhomx ikunu inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali (prinċipju ta’ ekwivalenza) u lanqas ma għandhom ikunu organizzati b’tali mod li, fil-prattika, l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni jkun impossibbli jew eċċessivament diffiċli (prinċipju ta’ effettività) (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-13 ta’ Diċembru 2012, Szyrocka,
C‑215/11
,
EU:C:2012:794
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li, meta parti tirbaħ biss parzjalment, il-qorti nazzjonali tibqa’, bħala prinċipju, ħielsa li tiddetermina t-tqassim tal-ispejjeż tal-kawża skont il-modalitajiet previsti mid-dritt nazzjonali, dejjem jekk ir-regoli proċedurali nazzjonali tat-tqassim tal-ispejjeż tal-kawża fit-talbiet transkonfinali żgħar ma jkunux inqas favorevoli mir-regoli proċedurali li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali u jekk ir-rekwiżiti proċedurali marbuta mat-tqassim ta’ dawn l-ispejjeż tal-kawża ma jwasslux lill-persuni kkonċernati biex jirrinunzjaw milli jagħmlu użu minn din il-proċedura Ewropea għal talbiet żgħar billi jimponu fuq l-attur, meta dan ikun rebaħ il-biċċa l-kbira tal-kawża, li xorta waħda jsostni l-ispejjeż tal-kawża tiegħu jew parti sostanzjali minnhom.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domandi magħmula għandha tkun li l-Artikolu 16 tar-Regolament Nru 861/2007 għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, meta parti tirbaħ biss parzjalment, il-qorti nazzjonali tista’ tordna li kull waħda mill-partijiet fil-kawża għandha tbati l-ispejjeż tagħha stess tal-kawża jew tista’ tqassam dawn l-ispejjeż bejn dawn il-partijiet. F’tali każ, il-qorti nazzjonali tibqa’, bħala prinċipju, ħielsa li tqassam l-ammont tal-imsemmija spejjeż, dejjem jekk ir-regoli proċedurali nazzjonali ta’ tqassim tal-ispejjeż tal-kawża fit-talbiet transkonfinali żgħar ma jkunux inqas favorevoli mir-regoli proċedurali li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali u jekk ir-rekwiżiti proċedurali marbuta mat-tqassim ta’ dawn l-ispejjeż tal-kawża ma jwasslux lill-persuni kkonċernati biex jirrinunzjaw milli jagħmlu użu minn din il-proċedura Ewropea għal talbiet żgħar billi jimponu fuq l-attur, meta dan ikun rebaħ il-biċċa l-kbira tal-kawża, li xorta waħda jsostni l-ispejjeż tal-kawża tiegħu jew parti sostanzjali minnhom.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (It-Tielet Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 16 tar-Regolament (KE) Nru 861/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2007 li jistabbilixxi Proċedura Ewropea għal Talbiet Żgħar, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li, meta parti tirbaħ biss parzjalment, il-qorti nazzjonali tista’ tordna li kull waħda mill-partijiet fil-kawża għandha tbati l-ispejjeż tagħha stess tal-kawża jew tista’ tqassam dawn l-ispejjeż bejn dawn il-partijiet. F’tali każ, il-qorti nazzjonali tibqa’, bħala prinċipju, ħielsa li tqassam l-ammont tal-imsemmija spejjeż, dejjem jekk ir-regoli proċedurali nazzjonali ta’ tqassim tal-ispejjeż tal-kawża fit-talbiet transkonfinali żgħar ma jkunux inqas favorevoli mir-regoli proċedurali li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt nazzjonali u jekk ir-rekwiżiti proċedurali marbuta mat-tqassim ta’ dawn l-ispejjeż tal-kawża ma jwasslux lill-persuni kkonċernati biex jirrinunzjaw milli jagħmlu użu minn din il-proċedura Ewropea għal talbiet żgħar billi jimponu fuq l-attur, meta dan ikun rebaħ il-biċċa l-kbira tal-kawża, li xorta waħda jsostni l-ispejjeż tal-kawża tiegħu jew parti sostanzjali minnhom.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Isvediż.