CELEX: 62017CJ0670
Odwołanie
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)
Sekcja Orientacji
Zmniejszenie pomocy finansowej
Rozporządzenie (WE) nr 1260/1999
Program operacyjny
Korekty finansowe
Artykuł 39
Podstawa prawna
Przepisy przejściowe

Republika Grecka wnosi w odwołaniu o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 19 września 2017 r., Grecja/Komisja (T‑327/15, niepublikowanego, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”,
EU:T:2017:631
), którym oddalił on skargę o stwierdzenie nieważności decyzji wykonawczej Komisji C(2015) 1936 final z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie zastosowania korekty finansowej do pomocy z Sekcji Orientacji EFOGR przyznanej na rzecz programu operacyjnego CCI 2000GR061PO021 (Grecja – Cel 1 – Rekonstrukcja terenów wiejskich) (zwanej dalej „sporną decyzją”).
Ramy prawne
Rozporządzenie nr 1260/1999
Artykuł 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1260/1999 z dnia 21 czerwca 1999 r. ustanawiającego przepisy ogólne w sprawie funduszy strukturalnych (
Dz.U. 1999, L 161, s. 1
– wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 14, t. 1, s. 31), zatytułowany „Korekty finansowe”, stanowi:
„1.   Państwa członkowskie w pierwszej instancji biorą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów wszelkich zasadniczych zmian wpływających na charakter lub warunki wykonania lub nadzorowania pomocy i dokonując wymaganych korekt finansowych.
Państwo członkowskie dokonuje wymaganych korekt finansowych w związku z indywidualnymi lub systemowymi nieprawidłowościami. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu Wspólnoty. Uwolnione w ten sposób fundusze wspólnotowe mogą zostać ponownie wykorzystane przez państwo członkowskie na daną pomoc zgodnie z rozwiązaniami, które zostaną określone na podstawie art. 53 ust. 2.
2.   Jeśli po dokonaniu niezbędnych weryfikacji Komisja stwierdza, że:
a)
państwo członkowskie nie spełniło swych zobowiązań w ramach [ust.] 1;
lub
b)
całość lub część działań nie usprawiedliwia ani części, ani całości wkładu z funduszy;
lub
c)
istnieją poważne wady systemów zarządzania lub kontroli, które mogłyby prowadzić do nieprawidłowości systemowych,
Komisja zawiesza dane płatności okresowe i po przedstawieniu powodów tej decyzji domaga się od państwa członkowskiego przedstawienia uwag i, w miarę potrzeb, dokonania korekt w określonym czasie.
Jeżeli państwo członkowskie zgłasza zastrzeżenia do uwag poczynionych przez Komisję, zostaje zaproszone przez Komisję na spotkanie, w trakcie którego obie strony w ramach współpracy opartej na partnerstwie dokładają starań dla osiągnięcia porozumienia w sprawie tych uwag i wniosków z nich wyciągniętych.
3.   Na zakończenie okresu wyznaczonego przez Komisję, jeżeli nie zostało osiągnięte porozumienie, a państwo członkowskie nie dokonało korekt po uwzględnieniu uwag dokonanych przez państwo członkowskie, może ona w ciągu trzech miesięcy podjąć decyzję o:
a)
obniżeniu wpłaty na rachunek określon[ej] w art. 32 ust. 2;
lub
b)
dokonaniu wymaganych korekt finansowych poprzez anulowanie całości lub części wkładu funduszy dla danej pomocy.
Przy podejmowaniu decyzji o wielkości korekty Komisja bierze pod uwagę, zgodnie z zasadą proporcjonalności, rodzaj nieprawidłowości lub zmiany, jak również zakres i następstwa finansowe wad stwierdzonych w systemach zarządzania lub kontroli państw członkowskich.
Przy braku decyzji zgodnie z lit. a) lub b) płatności okresowe zostają niezwłocznie odwieszone.
4.   Każda suma otrzymana niesłusznie, którą należy odzyskać, jest zwracana Komisji wraz z odsetkami za zwłokę.
5.   Niniejszy artykuł jest stosowany bez uszczerbku dla art. 32”.
Rozporządzenie nr 1290/2005
Rozporządzenie Rady (WE) nr 1290/2005 z dnia 21 czerwca 2005 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej (
Dz.U. 2005, L 209, s. 1
) przewiduje w art. 40, zatytułowanym „Wydatki [Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR)] – Sekcja Orientacji”:
„1.   Kwoty przyznane na finansowanie działań związanych z rozwojem obszarów wiejskich przez EFOGR – Sekcja Orientacji na mocy decyzji Komisji przyjętej między dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 31 grudnia 2006 r., dla których dokumenty niezbędne do zakończenia działań nie zostały przekazane Komisji do końca terminu przyznanego na przekazanie sprawozdania końcowego, podlegają automatycznemu zwolnieniu przez Komisję najpóźniej w dniu 31 grudnia 2010 r. i pociągają za sobą zwrot przez państwa członkowskie kwot niesłusznie otrzymanych. Dokumentami niezbędnymi dla zakończenia działań są deklaracja wydatków dotycząca płatności salda, sprawozdanie końcowe z wykonania oraz deklaracja, o której mowa w art. 38 ust. 1 lit. f) [rozporządzenia nr 1260/1999].
2.   Kwoty związane z działaniami lub programami będącymi przedmiotem postępowania sądowego lub postępowania administracyjnego, które zgodnie z ustawodawstwem krajowym mają skutek zawieszający, są wyłączone z obliczania kwoty automatycznego anulowania przewidzianego w ust. 1”.
Rozporządzenie nr 1083/2006
Artykuł 1, zatytułowany „Przedmiot”, rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie nr 1260/1999 (
Dz.U. 2006, L 210, s. 25
) stanowi w akapicie pierwszym:
„Niniejsze rozporządzenie ustanawia ogólne zasady dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR), Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) (zwanych dalej »funduszami strukturalnymi«) oraz Funduszu Spójności, bez uszczerbku dla szczególnych przepisów ustanowionych w [rozporządzeniu (WE) nr 1080/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1783/1999 (
Dz.U. 2006, L 210, s. 1
), w rozporządzeniu (WE) nr 1081/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie Europejskiego Funduszu Społecznego i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1784/1999 (
Dz.U. 2006, L 210, s. 12
) i w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1084/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającym Fundusz Spójności i uchylającym rozporządzenie (WE) nr 1164/94 (
Dz.U. 2006, L 210, s. 79
)]”.
Artykuł 105 rozporządzenia nr 1083/2006, zatytułowany „Przepisy ogólne”, stanowi:
„1.   Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację lub modyfikację, łącznie z całkowitym lub częściowym anulowaniem, pomocy współfinansowanej z funduszy strukturalnych lub projektu współfinansowanego z Funduszu Spójności zatwierdzonych przez Komisję na podstawie [rozporządzenia Rady (EWG) nr 2052/88 z dnia 24 czerwca 1988 r. w sprawie zadań funduszy strukturalnych i ich skuteczności oraz w sprawie koordynacji działań funduszy między sobą i z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (
Dz.U. 1988, L 185, s. 9
), rozporządzenia Rady (EWG) nr 4253/88 z dnia 19 grudnia 1988 r. ustanawiającego przepisy wykonawcze do rozporządzenia (EWG) nr 2052/88 w odniesieniu do koordynacji działań różnych funduszy strukturalnych między nimi oraz z operacjami Europejskiego Banku Inwestycyjnego i innymi istniejącymi instrumentami finansowymi (
Dz.U. 1988, L 374, s. 1
), rozporządzenia Rady (WE) nr 1164/94 z dnia 16 maja 1994 r. ustanawiającego Fundusz Spójności (
Dz.U. 1994, L 130, s. 1
– wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 14, t. 1, s. 9) i rozporządzenia nr 1260/1999], lub wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2006 r., które w związku z tym będą miały zastosowanie po tym terminie do tej pomocy lub danych projektów aż do momentu ich zamknięcia.
2.   Przy podejmowaniu decyzji w sprawie programów operacyjnych Komisja uwzględnia wszelką pomoc współfinansowaną z funduszy strukturalnych lub wszelkie projekty współfinansowane z Funduszu Spójności zatwierdzone przez Radę lub przez Komisję przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, a mające skutki finansowe w okresie objętym tymi programami operacyjnymi.
3.   Na zasadzie odstępstwa od art. 31 ust. 2, art. 32 ust. 4 i art. 37 ust. 1 [rozporządzenia nr 1260/1999] częściowe kwoty przeznaczone na pomoc współfinansowaną z EFRR lub EFS zatwierdzone przez Komisję między dniem 1 stycznia 2000 r. a dniem 31 grudnia 2006 r., dla których poświadczone deklaracje faktycznie poniesionych wydatków, sprawozdanie końcowe z realizacji i zestawienie, o którym mowa w art. 38 ust. 1 lit. f) tego rozporządzenia, nie zostały przesłane Komisji w terminie 15 miesięcy po ostatecznej dacie kwalifikowalności wydatków określonej w decyzji przyznającej wkład funduszy, są automatycznie anulowane przez Komisję nie później niż 6 miesięcy po tym terminie ostatecznym, skutkując zwrotem nienależnie wypłaconych kwot.
Kwoty dotyczące operacji lub programów zawieszonych ze względu na postępowania prawne lub odwołania administracyjne o skutku zawieszającym nie są uwzględniane przy obliczaniu kwoty podlegającej automatycznemu anulowaniu”.
Artykuł 107 rozporządzenia nr 1083/2006, zatytułowany „Uchylenie”, stanowi:
„Bez uszczerbku dla przepisów art. 105 ust. 1 niniejszego rozporządzenia, niniejszym uchyla się rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 z dniem 1 stycznia 2007 r.
Odniesienia do uchylonego rozporządzenia są rozumiane jako odniesienia do niniejszego rozporządzenia”.
Rozporządzenie nr 1303/2013
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie nr 1083/2006 (
Dz.U. 2013, L 347, s. 320
) stanowi w art. 152, zatytułowanym „Przepisy przejściowe”:
„1.   Niniejsze rozporządzenie nie ma wpływu na kontynuację albo modyfikację, w tym całkowite lub częściowe anulowanie pomocy zatwierdzonej przez Komisję na podstawie [rozporządzenia nr 1083/2006] lub wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2013 r. Niniejsze rozporządzenie lub takie inne przepisy prawa mające zastosowanie stosują się nadal po dniu 31 grudnia 2013 r. do tej pomocy lub do danych operacji aż do ich zamknięcia. Dla celów niniejszego ustępu pomoc obejmuje programy operacyjne i duże projekty.
2.   Wnioski o pomoc złożone lub zatwierdzone na podstawie [rozporządzenia nr 1083/2006] zachowują ważność.
3.   W przypadku gdy państwo członkowskie korzysta z opcji określonej w art. 123 ust. 3, może ono przedłożyć Komisji wniosek o to, aby instytucja zarządzająca pełniła funkcje instytucji certyfikującej na zasadzie odstępstwa od art. 59 ust. 1 lit. b) [rozporządzenia nr 1083/2006] dla odnośnych programów operacyjnych wdrażanych na podstawie [rozporządzenia nr 1083/2006]. Do wniosku dołącza się ocenę dokonaną przez instytucję audytową. Jeżeli na podstawie informacji uzyskanych od instytucji audytowej oraz w ramach własnych audytów Komisja stwierdza, że systemy zarządzania i kontroli tych programów operacyjnych działają skutecznie, a pełnienie przez instytucję zarządzającą funkcji instytucji certyfikującej nie wpłynie negatywnie na te systemy, to informuje ona państwo członkowskie o zgodzie w ciągu dwóch miesięcy od daty otrzymania wniosku”.
Okoliczności powstania sporu i sporna decyzja
Okoliczności powstania sporu, które zostały przedstawione w pkt 1–15 zaskarżonego wyroku, można na potrzeby niniejszej sprawy streścić w następujący sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 lit. f) rozporządzenia nr 1260/1999 pismem z dnia 31 marca 2011 r. władze greckie przedłożyły Komisji deklarację zakończenia programu operacyjnego CCI 2000GR061PO021 (Grecja – Cel 1 – Rekonstrukcja terenów wiejskich) (zwanego dalej „rozpatrywanym programem operacyjnym”) za okres obejmujący lata 2000–2006. Do tej deklaracji, mającej na celu uzyskanie przez Republikę Grecką finansowania Unii Europejskiej, dołączono w szczególności końcowe sprawozdanie, o którym mowa w art. 37 tego rozporządzenia, z wykonania rozpatrywanego programu operacyjnego.
Pismem z dnia 2 sierpnia 2011 r. Komisja wezwała władze greckie do dostarczenia jej w terminie dziesięciu dni uzupełniających informacji dotyczących deklaracji zamknięcia rozpatrywanego programu operacyjnego i poinformowała je, że po ocenie treści tej deklaracji może wszcząć procedurę przewidzianą w art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999. Władze te dostarczyły wymaganych informacji pismem z dnia 5 sierpnia 2011 r.
Pismem z dnia 24 maja 2012 r. Komisja poinformowała władze greckie, że końcowe sprawozdanie z wykonania rozpatrywanego programu operacyjnego zostało zaakceptowane.
W dniu 3 stycznia 2013 r. Komisja wezwała władze greckie do poinformowania jej w terminie dwóch miesięcy, czy zgadzają się na zastosowanie korekty finansowej w łącznej wysokości 94465089,65 EUR, odpowiadającej różnicy pomiędzy kwotą płatności dokonanych w ramach EFOGR a kwotą należnej składki w ramach tego funduszu w odniesieniu do rozpatrywanego programu operacyjnego. Instytucja ta dodała, że w wypadku nieosiągnięcia porozumienia w tym terminie będzie kontynuowała badanie kwalifikowalności wydatków dokonanych przez władze greckie i będzie mogła nałożyć korekty finansowe, których kwota obliczona na podstawie danych przekazanych przez te władze może sięgnąć, bez uwzględniania korekt już wprowadzonych przez władze greckie, 211582686,65 EUR.
Pismem z dnia 5 marca 2013 r. władze greckie poinformowały Komisję, że nie zgadzają się z kwotami wymienionymi w poprzednim punkcie, ponieważ podjęły już środki kontrolne i odpowiednie środki naprawcze, wobec czego wszelkie dodatkowe korekty finansowe prowadziłyby do zastosowania podwójnej korekty. Wyjaśniły również, że łączna kwota korekt finansowych, które zostały zastosowane do całego rozpatrywanego programu operacyjnego, wynosi 143206588,48 EUR, co odpowiada finansowaniu przez Unię w wysokości 108308798,38 EUR.
Pismem z dnia 8 marca 2013 r. władze greckie podtrzymały swoje stanowisko, że podjęły odpowiednie środki naprawcze we wszystkich dziedzinach, w których zostały stwierdzone nieprawidłowości.
W dniu 17 lipca 2013 r., w wyniku ponownej oceny kwoty składki należnej z tytułu EFOGR w odniesieniu do rozpatrywanego programu operacyjnego, Komisja wezwała władze greckie do poinformowania w terminie dwóch miesięcy, czy zgadzają się na zastosowanie korekty finansowej w łącznej wysokości 30472624,09 EUR, odpowiadającej różnicy pomiędzy kwotą płatności dokonanych w ramach EFOGR a kwotą wspomnianej składki. Komisja wskazała ponadto, że w wypadku braku udzielenia zgody w tym terminie przez władze greckie będzie kontynuowała badanie kwalifikowalności dokonanych przez nie wydatków i będzie mogła zastosować korekty finansowe, których kwota obliczona na podstawie całości danych przekazanych przez wspomniane władze może wynieść, bez uwzględniania korekt wprowadzonych już przez te władze, 116487848,75 EUR.
Pismem z dnia 19 września 2013 r. władze greckie ponownie zakwestionowały te kwoty. Ponadto dostarczyły one Komisji w dniach 13 i 14 stycznia 2014 r. informacji uzupełniających, o które zwróciła się ta instytucja do nich w dniu 13 września 2013 r.
W dniu 27 maja 2014 r. w siedzibie Komisji odbyło się wysłuchanie, a informacje uzupełniające zostały przekazane przez władze greckie w dniu 20 czerwca 2014 r.
Pismem z dnia 11 lipca 2014 r. Komisja przekazała władzom greckim protokół wysłuchania z dnia 27 maja 2014 r. oraz zwróciła się o dostarczenie nowych informacji uzupełniających w terminie dwóch miesięcy. W dniu 5 września 2014 r. Komisja przedłużyła ten termin. Władze greckie dostarczyły wymaganych informacji w dniu 26 września 2014 r.
Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. Komisja przedstawiła władzom greckim końcowe stanowisko co do konsekwencji finansowych, które należy wyciągnąć z analizy dokumentów przedstawionych przez te władze, a mianowicie wyłączenia z finansowania przez Unię w ramach EFOGR kwoty 72105592,41 EUR.
W spornej decyzji Komisja wyłączyła z finansowania Unii niektóre wydatki poniesione przez Republikę Grecką w ramach Sekcji Orientacji EFOGR za okres obejmujący lata 2000–2006 w kwocie 72105592,41 EUR.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 2 czerwca 2015 r. Republika Grecka wniosła skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji, na poparcie której podniosła cztery zarzuty, z których pierwszy dotyczył braku podstawy prawnej spornej decyzji, drugi – braku właściwości ratione temporis Komisji do przyjęcia tej decyzji i naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, prawa do bycia wysłuchanym i prawa do obrony, trzeci – naruszenia zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, a czwarty – naruszenia zasady ne bis in idem i zasady proporcjonalności.
W zaskarżonym wyroku Sąd oddalił te zarzuty i w konsekwencji oddalił w całości skargę wniesioną przez Republikę Grecką.
Co się tyczy konkretnie pierwszej części zarzutu pierwszego, dotyczącej braku podstawy prawnej spornej decyzji ze względu na to, że art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 został uchylony przed przyjęciem tej decyzji, Sąd w szczególności wskazał w pkt 23–34 zaskarżonego wyroku, co następuje:
„23   Z dniem 1 stycznia 2007 r. rozporządzenie nr 1083/2006, zgodnie z jego art. 107 ust. 1, uchyliło rozporządzenie nr 1260/1999. Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 ma ono zastosowanie do [EFRR], [EFS] i Funduszu Spójności. Jednak, jak wynika z motywu 6 tego rozporządzenia, instrumenty pomocy na rzecz rozwoju obszarów wiejskich, a mianowicie [Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), który zastąpił Sekcję Orientacji EFOGR, oraz dla sektora rybołówstwa, a mianowicie Europejski Fundusz Rybołówstwa (EFR), powinny zostać zintegrowane z instrumentami w ramach wspólnej polityki rolnej oraz wspólnej polityki rybołówstwa oraz skoordynowane z instrumentami w ramach polityki spójności. W tym względzie rozporządzenie nr 1290/2005 utworzyło, jak wynika z jego motywu 1 i art. 1, dwa europejskie fundusze rolnicze, z których pierwszy – Europejski Fundusz Rolniczy Gwarancji (EFRG) – finansuje środki rynkowe i inne środki, a drugi – EFRROW – przeznaczony jest do finansowania programów rozwoju obszarów wiejskich.
24   Niemniej art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, zatytułowany »Przepisy przejściowe«, stanowi, że »rozporządzenie [to] nie ma wpływu na kontynuację lub modyfikację, łącznie z całkowitym lub częściowym anulowaniem, pomocy współfinansowanej z funduszy strukturalnych lub projektu współfinansowanego z Funduszu Spójności zatwierdzonych przez Komisję na podstawie rozporządzeń […] nr 1260/1999 lub wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2006 r., które w związku z tym będą miały zastosowanie po tym terminie do tej pomocy lub danych projektów aż do momentu ich zamknięcia«.
25   Ponadto art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 przewiduje, że »[p]rzy podejmowaniu decyzji w sprawie programów operacyjnych Komisja uwzględnia wszelką pomoc współfinansowaną z funduszy strukturalnych lub wszelkie projekty współfinansowane z Funduszu Spójności zatwierdzone przez Radę lub przez Komisję przed wejściem w życie niniejszego rozporządzenia, a mające skutki finansowe w okresie objętym tymi programami operacyjnymi«.
26   Wynika stąd, że art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 ma za przedmiot określenie systemu przejściowego dla funduszy strukturalnych, które zostały zatwierdzone na podstawie uregulowania Unii obowiązującego do dnia 31 grudnia 2006 r., są kontynuowane po tej dacie i których zamknięcie ma miejsce w późniejszym terminie (wyrok z dnia 21 września 2016 r., Komisja/Hiszpania,
C‑140/15 P
,
EU:C:2016:708
, pkt
).
27   Innymi słowy rozporządzenie nr 1260/1999 zostało uchylone rozporządzeniem nr 1083/2006, jednak zgodnie z art. 105 ust. 1 i art. 107 ust. 1 tego ostatniego rozporządzenia rozporządzenie nr 1260/1999 ma nadal zastosowanie do wcześniejszych programów operacyjnych (wyrok z dnia 22 września 2011 r., Hiszpania/Komisja,
T‑67/10
, niepublikowany,
EU:T:2011:518
, pkt
).
28   System przejściowy przewidziany w art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 odnosi się do przepisów materialnych mających zastosowanie do wcześniejszych programów operacyjnych, jak wynika zresztą z użycia wyrazów »pomoc« i »projekt« w tym artykule, jak i treści jego ust. 2 i 3. Natomiast przywołany system przejściowy nie dotyczy przepisów o charakterze proceduralnym zgodnie z zasadą, że przepisy proceduralne mają natychmiastowe zastosowanie (wyrok z dnia 21 września 2016 r., Komisja/Hiszpania,
C‑140/15 P
,
EU:C:2016:708
, pkt
,
).
[…]
34   Wynika z tego, że rozporządzenie nr 1083/2006 utrzymało w mocy na podstawie jego art. 105 ust. 1 przepisy art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999, czyli te, które definiują odpowiednią rolę i określają prawa i obowiązki państw członkowskich i Komisji w ramach procedury mającej zastosowanie w przypadku nieprawidłowości stwierdzonych w ramach kontroli finansowej pomocy z EFOGR”.
Żądania stron przed Trybunałem
Republika Grecka wnosi do Trybunału o:
–
uchylenie zaskarżonego wyroku;
–
stwierdzenie nieważności spornej decyzji zgodnie z żądaniami skargi w pierwszej instancji oraz
–
obciążenie Komisji kosztami postępowania poniesionymi w pierwszej instancji oraz w instancji odwoławczej.
Komisja wnosi do Trybunału o:
–
oddalenie odwołania oraz
–
obciążenie wnoszącej odwołanie kosztami postępowania.
W przedmiocie odwołania
Na poparcie odwołania Republika Grecka podnosi pięć zarzutów, z których pierwszy dotyczy błędnej wykładni i błędnego zastosowania przepisów przejściowych rozporządzeń nr 1083/2006 i nr 1303/2013 w związku z przepisami rozporządzenia nr 1290/2005, naruszenia prawa, a także niewystarczającego i błędnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, drugi – błędnej wykładni i błędnego zastosowania art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999, jak również wewnętrznie sprzecznego oraz niewystarczającego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, trzeci – błędnej wykładni i wadliwego zastosowania art. 144 i 145 rozporządzenia nr 1303/2013, jak też wewnętrznie sprzecznego oraz niewystarczającego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, czwarty – błędnej wykładni i błędnego zastosowania zasad pewności prawa i ochrony uzasadnionych oczekiwań, a piąty – niewystarczającego uzasadnienia oddalenia przez Sąd zarzutów dotyczących nieproporcjonalnego charakteru zastosowanej korekty finansowej.
W przedmiocie zarzutu pierwszego
Argumentacja stron
Republika Grecka zarzuca Sądowi, że orzekł, iż sporna decyzja miała słusznie za podstawę prawną art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999. W tym względzie podnosi ona zasadniczo, że Sąd naruszył prawo w pkt 25–28 i 34 zaskarżonego wyroku, uznając, że wyjątek przewidziany w art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 obejmuje programy operacyjne z Sekcji Orientacji EFOGR. Wbrew stwierdzeniom zawartym w zaskarżonym wyroku system przejściowy dotyczący funduszy strukturalnych, zdefiniowanych w art. 1 akapit pierwszy rozporządzenia nr 1083/2006, został ustanowiony wyłącznie w art. 105 ust. 1, a nie w art. 105 ust. 2 tego rozporządzenia. Sąd błędnie przywołuje w pkt 25 i 28 zaskarżonego wyroku art. 105 ust. 2 tego rozporządzenia i stosuje go w pkt 26 i 27 tego wyroku w celu wyciągnięcia konkretnego wniosku w odniesieniu do programów operacyjnych z Sekcji Orientacji EFOGR. Fundusz ten, który jest przedmiotem rozporządzenia nr 1290/2005, został wykluczony z zakresu stosowania art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006. Wyjątek przewidziany w art. 107 tego rozporządzenia należy natomiast interpretować w sposób ścisły i dotyczy on wyłącznie przepisów art. 105 ust. 1 tego rozporządzenia, a nie przepisów art. 105 ust. 2 tego rozporządzenia. W tym względzie pkt 26 zaskarżonego wyroku, który wymienia art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, dokonuje zmiany pkt 94 wyroku z dnia 21 września 2016 r., Komisja/Hiszpania (
C‑140/15 P
,
EU:C:2016:708
), który odnosi się do art. 105 ust. 1 tego rozporządzenia.
Ze względu na to, że środek przewidziany w art. 105 ust. 3 rozporządzenia nr 1083/2006, jeśli chodzi o wydatki z Sekcji Orientacji EFOGR, został wprowadzony wyraźnie w art. 40 rozporządzenia nr 1290/2005, Sąd w pkt 28 zaskarżonego wyroku błędnie wyciąga wniosek na podstawie art. 105 ust. 3 rozporządzenia nr 1083/2006.
Rozwiązawszy konkretne kwestie związane z funduszami należącymi do sektora rolnego w rozporządzeniu nr 1290/2005, prawodawca Unii uchylił w całości rozporządzenie nr 1260/1999, jak wynika z tytułu rozporządzenia nr 1083/2006. Sąd zatem błędnie wyciąga przeciwny wniosek w pkt 23 i 34 zaskarżonego wyroku.
Zdaniem Komisji zarzut pierwszy jest bezzasadny.
Sąd słusznie uznał, że EFOGR należał w okresie programowania obejmującym lata 2000–2006 do funduszy strukturalnych. W konsekwencji Sekcja Orientacji EFOGR zachowuje ten sam charakter i należy do tej samej kategorii co fundusze strukturalne. Niemniej rozporządzenie nr 1083/2006 ma zastosowanie jedynie do EFRR, EFS i Funduszu Spójności, natomiast EFRROW, który zastąpił Sekcję Orientacji EFOGR, został włączony do mechanizmów finansowania wspólnej polityki rolnej.
Sąd zatem prawidłowo wywiódł z dosłownego brzmienia art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, że chociaż rozporządzenie nr 1260/1999 zostało uchylone rozporządzeniem nr 1083/2006, ma nadal zastosowanie do wcześniejszych programów operacyjnych na podstawie art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006.
Ocena Trybunału
W ramach pierwszego zarzutu odwołania Republika Grecka utrzymuje zasadniczo, że Sąd błędnie uznał za zgodne z prawem zastosowanie art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 jako podstawy prawnej spornej decyzji.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 rozporządzenie nr 1260/1999 zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2007 r. W momencie wydania spornej decyzji mogła być ona zatem oparta na art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 wyłącznie wtedy, gdy przepisy szczególne przedłużyły stosowanie tego artykułu.
W tym względzie Sąd wyjaśnia w pkt 38 zaskarżonego wyroku, że na podstawie rozporządzenia nr 1083/2006 art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 został utrzymany w mocy do dnia 31 grudnia 2013 r. w odniesieniu do programów operacyjnych w okresie obejmującym lata 2000–2006 i że ponownie został utrzymany w mocy od dnia 1 stycznia 2014 r. zgodnie z rozporządzeniem nr 1303/2013 w odniesieniu do tych samych programów.
W zakresie, w jakim rozporządzenie nr 1083/2006, którego art. 105 ust. 1 przewidywał przedłużenie stosowania rozporządzenia nr 1260/1999, zostało uchylone z dniem 1 stycznia 2014 r., możliwość oparcia spornej decyzji na art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 opierała się bowiem na art. 152 ust. 1 rozporządzenia nr 1303/2013, który uzależniał przedłużenie stosowania rozporządzenia nr 1083/2006 od istnienia „pomocy zatwierdzonej przez Komisję na podstawie [rozporządzenia nr 1083/2006] lub wszelkich innych przepisów prawa mających zastosowanie do tej pomocy na dzień 31 grudnia 2013 r.”.
Należy jednak zauważyć, że art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 przewiduje przedłużone stosowanie rozporządzenia nr 1260/1999 wyłącznie w odniesieniu do „pomocy współfinansowanej z funduszy strukturalnych lub projektu współfinansowanego z Funduszu Spójności”.
W tym względzie należy stwierdzić, że Sekcja Orientacji EFOGR nie należy ani do funduszy strukturalnych, które są zdefiniowane w art. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 jako EFRR i EFS, ani do Funduszu Spójności.
Tymczasem Sąd stwierdził jednak, iż art. 105 ust. 1 tego rozporządzenia może mieć zastosowanie do programów operacyjnych współfinansowanych w ramach Sekcji Orientacji EFOGR za okres obejmujący lata 2000–2006.
Niemniej stosowanie art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 do programów operacyjnych współfinansowanych przez Sekcję Orientacji EFOGR za okres obejmujący lata 2000–2006 nie wynika ani z brzmienia tego przepisu, ani z brzmienia art. 105 ust. 2 tego rozporządzenia, ani też z wyroku z dnia 21 września 2016 r., Komisja/Hiszpania (
C‑140/15 P
,
EU:C:2016:708
).
Po pierwsze, jak wskazał rzecznik generalny w pkt 36 opinii, rozumowanie przeprowadzone przez Sąd w pkt 25 i 26 zaskarżonego wyroku, dotyczące art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, nie może podważać definicji funduszy strukturalnych zawartej w art. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, ani w konsekwencji określenia zakresu zastosowania art. 105 ust. 1 tego rozporządzenia.
Po drugie, art. 105 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006 mówi o „funduszach strukturalnych” i „Funduszu Spójności”, nie zmieniając ich definicji w stosunku do definicji zawartej w art. 1 rozporządzenia nr 1083/2006.
Po trzecie, jeżeli chodzi o wyrok z dnia 21 września 2016 r., Komisja/Hiszpania (
C‑140/15 P
,
EU:C:2016:708
), nie ulega wątpliwości, że dotyczy on wyłącznie Funduszu Spójności, który w przeciwieństwie do Sekcji Orientacji EFOGR wyraźnie wchodził w zakres zastosowania art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006.
W ten sposób, dokonując rozszerzającego stosowania art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 do programów operacyjnych współfinansowanych przez Sekcję Orientacji EFOGR i uznając w konsekwencji, że Komisja słusznie mogła oprzeć sporną decyzję na art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999 w odniesieniu do okresu obejmującego lata 2000–2006, Sąd naruszył prawo.
Należy zatem uwzględnić zarzut pierwszy i uchylić zaskarżony wyrok bez konieczności rozpatrywania pozostałych zarzutów odwołania.
W przedmiocie wniesionej do Sądu skargi
Zgodnie z art. 61 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w przypadku uchylenia orzeczenia Sądu Trybunał może wydać orzeczenie ostateczne w sprawie, jeśli stan postępowania na to pozwala.
Taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Należy zatem zbadać skargę o stwierdzenie nieważności spornej decyzji wniesioną przez Republikę Grecką.
Argumentacja stron
W ramach pierwszej części zarzutu pierwszego podniesionego przed Sądem Republika Grecka utrzymuje zasadniczo, że art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 nie ma zastosowania do finansowania z Sekcji Orientacji EFOGR za okres obejmujący lata 2000–2006. Jako że sporna decyzja nie może więc być oparta na art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999, jest ona pozbawiona podstawy prawnej i powinna w związku z tym zostać uchylona.
Komisja odpowiada zasadniczo, że art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 przewiduje wyraźnie, iż rozporządzenie nr 1083/2006 nie ma wpływu na finansowanie zatwierdzone na podstawie rozporządzenia nr 1260/1999 – „łącznie z […] [jego] anulowaniem” – „aż do momentu [jego] zamknięcia”. Przepis ten dotyczy zatem wszystkich rodzajów finansowania przyznanych na podstawie rozporządzenia nr 1260/1999.
Ponadto ze względu na to, że przepis ten odnosi się do systemu mającego zastosowanie na mocy rozporządzenia nr 1260/1999, siłą rzeczy powinien obejmować wszystkie programy, które zostały zatwierdzone pod rządami tego systemu, z zachowaniem bez zmian ich podstawy prawnej i ram prawnych aż do ich zamknięcia. Tym samym zdaniem Komisji Sekcja Orientacji EFOGR powinna była zostać włączona do grupy, której podlegają fundusze strukturalne i Fundusz Spójności „zarówno z punktu widzenia systemowego, jak i celowościowego”, tak aby zachowała pierwotne ramy prawne.
Ocena Trybunału
Należy przypomnieć na wstępie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału, o ile sytuacja prawna powstała i ostatecznie zakończona pod rządami dawnej ustawy podlega co do zasady nadal tej ustawie, o tyle ustawodawca może postanowić o tym inaczej, w szczególności w drodze przepisów przejściowych (zob. podobnie wyrok z dnia 7 listopada 2013 r., Gemeinde Altrip i in.,
C‑72/12
,
EU:C:2013:712
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Przepisy przejściowe należy jednak interpretować ściśle (wyrok z dnia 2 września 2010 r., Kirin Amgen,
C‑66/09
,
EU:C:2010:484
, pkt
).
W niniejszej sprawie brzmienie art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 dotyczy w szczególności anulowania pomocy współfinansowanej z funduszy strukturalnych lub projektu współfinansowanego z Funduszu Spójności. Jak wynika z pkt 38 niniejszego wyroku, fundusze te nie obejmują Sekcji Orientacji EFOGR.
Zgodnie z orzecznictwem Trybunału zasada pewności prawa wymaga, aby dane uregulowanie umożliwiało zainteresowanym dokładne zapoznanie się z zakresem obowiązków, które na nich nakłada, w szczególności w przypadku ryzyka konsekwencji finansowych (wyrok z dnia 6 września 2018 r., Republika Czeska/Komisja,
C‑4/17 P
,
EU:C:2018:678
, pkt
).
Tymczasem argumentacja Komisji, zgodnie z którą należy zdefiniować pojęcie „funduszy strukturalnych” użyte w art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 nie w świetle art. 1 tego rozporządzenia, lecz na podstawie przepisów rozporządzenia nr 1260/1999, z takim skutkiem, że pojęcie to obejmuje także Sekcję Orientacji EFOGR, oznaczałaby nałożenie na państwo członkowskie, wobec którego zastosowano korektę finansową, konsekwencji finansowych, których treść rozporządzenia nr 1083/2006 nie pozwala przyjąć.
Ze względu na to, że autonomiczne pojęcia prawa Unii należy interpretować z uwzględnieniem kontekstu uregulowania, w którym one występują, i w świetle celów tego uregulowania (wyrok z dnia 15 listopada 2018 r., BTA Baltic Insurance Company,
C‑648/17
,
EU:C:2018:917
, pkt
), należy bowiem uznać, że w braku wyraźnego odniesienia w art. 105 rozporządzenia nr 1083/2006 do definicji „funduszy strukturalnych” szerszej w ramach rozporządzenia nr 1260/1999 niż w ramach rozporządzenia nr 1083/2006, sam fakt, że przepis ten ustanawia „przepisy przejściowe”, jak wynika z jego tytułu, nie prowadzi wbrew temu, co utrzymuje Komisja, do wyłączenia pojęć użytych w tym przepisie z definicji, jaką pojęciom tym nadaje rozporządzenie nr 1083/2006, które je zawiera.
Uwzględniając powyższe rozważania, należy stwierdzić, że art. 105 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006 nie ma zastosowania do finansowania z Sekcji Orientacji EFOGR za okres obejmujący lata 2000–2006. Jako że sporna decyzja nie może być oparta na art. 39 rozporządzenia nr 1260/1999, jest ona pozbawiona podstawy prawnej, a w konsekwencji należy stwierdzić jej nieważność, bez konieczności rozpatrywania drugiej części zarzutu pierwszego, jak też pozostałych zarzutów podniesionych przez Republikę Grecką przed Sądem.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest zasadne i Trybunał wydaje orzeczenie kończące postępowanie w sprawie, rozstrzyga on również o kosztach.
Artykuł 138 § 1 regulaminu postępowania, mający zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 owego regulaminu, stanowi, że kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę. Ponieważ Republika Grecka wygrała sprawę w ramach odwołania, a skarga wniesiona do Sądu została uwzględniona, należy zgodnie z żądaniem Republiki Greckiej obciążyć Komisję własnymi kosztami, a także kosztami poniesionymi przez Republikę Grecką zarówno w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Z powyższych względów Trybunał (pierwsza izba) orzeka, co następuje:

1)
Wyrok Sądu Unii Europejskiej z dnia 19 września 2017 r., Grecja/Komisja (
T‑327/15
, niepublikowany,
EU:T:2017:631
), zostaje uchylony.

2)
Stwierdza się nieważność decyzji wykonawczej Komisji C(2015) 1936 final z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie zastosowania korekty finansowej do pomocy z Sekcji Orientacji EFOGR programu operacyjnego CCI 2000GR061PO021 (Grecja – Cel 1 – Rekonstrukcja terenów wiejskich).

3)
Komisja Europejska pokrywa własne koszty oraz koszty poniesione przez Republikę Grecką zarówno w postępowaniu pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: grecki.