CELEX: 62019CJ0934
Odwołanie
Unia gospodarcza i walutowa
Unia bankowa
Restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja instytucji kredytowych i firm inwestycyjnych
Jednolity mechanizm restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych (SRM)
Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB)
Procedura restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w przypadku podmiotu znajdującego się na progu upadłości lub zagrożonego upadłością
Przyjęcie programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do Banco Popular Español SA
Instrument zbycia działalności
Obniżenie wartości i konwersja instrumentów kapitałowych
Rozporządzenie (UE) nr 806/2014
Artykuł 20
Pojęcie „ostatecznej wyceny”
Konsekwencje
Odmowa lub zaniechanie przeprowadzenia ostatecznej wyceny ex post
Środki zaskarżenia
Skarga o stwierdzenie nieważności

W odwołaniu Algebris (UK) Ltd i Anchorage Capital Group LLC wnoszą o uchylenie postanowienia Sądu Unii Europejskiej z dnia 10 października 2019 r., Algebris (UK) i Anchorage Capital Group/SRB (
T‑2/19
, niepublikowanego, zwanego dalej zaskarżonym postanowieniem,
EU:T:2019:741
), w którym sąd ten odrzucił jako niedopuszczalną skargę o stwierdzenie nieważności zarzucanej Jednolitej Radzie ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB) odmowy przeprowadzenia ostatecznej wyceny ex post Banco Popular Español SA (zwanego dalej „Banco Popular”), o której strony wnoszące odwołanie zostały poinformowane pismem z dnia 18 grudnia 2018 r.
Ramy prawne
Zgodnie z motywem 64 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 806/2014 z dnia 15 lipca 2014 r. ustanawiającego jednolite zasady i jednolitą procedurę restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji kredytowych i niektórych firm inwestycyjnych w ramach jednolitego mechanizmu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz jednolitego funduszu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1093/2010 (
Dz.U. 2014, L 225, s. 1
):
„Ważne jest, by straty były ujmowane natychmiast z chwilą upadłości danego podmiotu. Wycena aktywów i zobowiązań podmiotów będących na progu upadłości powinna być oparta na rzetelnych, ostrożnych i realistycznych założeniach w momencie zastosowania instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. Na wartość zobowiązań nie powinna mieć jednak wpływu wycena stanu finansowego podmiotu. W pilnych przypadkach Jednolita Rada powinna mieć możliwość przeprowadzenia szybkiej wyceny aktywów lub zobowiązań podmiotu będącego na progu upadłości. Wycena ta powinna mieć charakter tymczasowy i powinna obowiązywać do czasu dokonania niezależnej wyceny”.
Rozporządzenie nr 806/2014 zawiera art. 20, zatytułowany „Wycena na potrzeby restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”, zgodnie z którym:
„1.   Przed podjęciem decyzji w sprawie działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub w sprawie wykonania uprawnienia do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych i zobowiązań kwalifikowalnych zgodnie z art. 21 Jednolita Rada zapewnia, by osoba niezależna od wszelkich organów publicznych, w tym od Jednolitej Rady i krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, a także od odnośnego podmiotu, przeprowadziła rzetelną, ostrożną i realistyczną wycenę aktywów i zobowiązań podmiotu, o którym mowa w art. 2.
2.   Z zastrzeżeniem ust. 15, jeśli spełnione są wszystkie wymogi określone w ust. 1 i w ust. 4–9, wycenę uznaje się za ostateczną.
3.   Jeśli nie jest możliwa niezależna wycena zgodnie z ust. 1, Jednolita Rada może przeprowadzić wstępną wycenę aktywów i zobowiązań podmiotu, o którym mowa w art. 2, zgodnie z ust. 10 niniejszego artykułu.
4.   Celem wyceny jest oszacowanie wartości aktywów i zobowiązań podmiotu, o którym mowa w art. 2 i który spełnia warunki uruchomienia procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji określone w art. 16 i 18.
5.   Cele wyceny są następujące:
a)
pomoc w ustaleniu, czy spełnione są warunki uruchomienia procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub warunki umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji instrumentów kapitałowych;
b)
jeśli spełnione są warunki uruchomienia procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji – pomoc w podjęciu decyzji w sprawie odpowiedniego działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, które należy podjąć w odniesieniu do podmiotu, o którym mowa w art. 2;
c)
jeśli wykonywane jest uprawnienie do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych – pomoc w podjęciu decyzji dotyczącej zakresu umorzenia lub obniżenia wartości instrumentów właścicielskich, a także zakresu umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych;
[…]
g)
we wszystkich przypadkach – zapewnienie, by wszelkie straty z tytułu aktywów podmiotu, o którym mowa w art. 2, zostały w pełni uznane w momencie zastosowania instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub wykonania uprawnienia do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych.
6.   Bez uszczerbku dla unijnych ram pomocy państwa w stosownych przypadkach wycena jest oparta na ostrożnych założeniach, w tym w odniesieniu do współczynników niewykonania zobowiązania i powagi strat. Wycena nie przewiduje żadnego potencjalnego udzielenia w przyszłości na rzecz podmiotu, o którym mowa w art. 2, nadzwyczajnego publicznego wsparcia finansowego, żadnego awaryjnego wsparcia płynnościowego udzielanego przez bank centralny ani żadnego wsparcia płynnościowego udzielanego przez bank centralny na niestandardowych warunkach odnoszących się do zabezpieczenia, terminu i stóp procentowych, od momentu podjęcia działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub wykonania uprawnienia do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych […].
[…]
7.   Wycenę uzupełnia się o następujące informacje zawarte w księgach rachunkowych i ewidencji podmiotu, o którym mowa w art. 2:
a)
zaktualizowany bilans i sprawozdanie na temat sytuacji finansowej podmiotu, o którym mowa w art. 2;
b)
analizę i szacunkową wartość księgową aktywów;
c)
wykaz pozostających do spłaty zobowiązań bilansowych i pozabilansowych wykazanych w księgach rachunkowych i ewidencji podmiotu, o którym mowa w art. 2, wraz z informacjami dotyczącymi odpowiednich wierzytelności i kolejnością uprzywilejowania roszczeń, o której mowa w art. 17.
[…]
9.   Wycena zawiera informacje o podziale wierzycieli na kategorie zgodnie z kolejnością uprzywilejowania roszczeń, o której mowa w art. 17, oraz oszacowanie zakładanego sposobu traktowania poszczególnych kategorii akcjonariuszy i wierzycieli, gdyby podmiot, o którym mowa w art. 2, był likwidowany w ramach standardowego postępowania upadłościowego. Oszacowanie to nie narusza zastosowania zasady »niepogarszania sytuacji wierzycieli«, o której to zasadzie mowa w art. 15 ust. 1 lit. g).
10.   Jeśli ze względu na pilny charakter sprawy nie jest możliwe spełnienie wymogów określonych w ust. 7 i 9 lub zastosowanie ma ust. 3, przeprowadza się wycenę wstępną. Wycena wstępna jest zgodna z wymogami określonymi w ust. 4 oraz, w miarę możliwości wynikających z zaistniałych okoliczności, z wymogami określonymi w ust. 1, 7 i 9.
Wycena wstępna, o której mowa w akapicie pierwszym, uwzględnia bufor z tytułu dodatkowych strat, wraz z odpowiednim uzasadnieniem.
11.   Wycenę niespełniającą wszystkich wymogów określonych w ust. 1 i w ust. 4–9 uznaje się za wstępną do czasu przeprowadzenia przez niezależną osobę, o której mowa w ust. 1, wyceny w pełni zgodnej z wszystkimi wymogami określonymi w tych ustępach. Tę ostateczną wycenę ex post przeprowadza się w najbliższym praktycznie możliwym terminie. Może ona zostać przeprowadzona odrębnie od wyceny, o której mowa w ust. 16, 17 i 18, albo jednocześnie z tą wyceną i przez tę samą niezależną osobę, która przeprowadziła tę wycenę, lecz powinna być od niej odrębna.
Cele ostatecznej wyceny ex post są następujące:
a)
zapewnić, by wszelkie straty z tytułu aktywów podmiotu, o którym mowa w art. 2, były w pełni uwzględniane w księgach rachunkowych tego podmiotu;
b)
pomóc w podjęciu decyzji w sprawie odpisania roszczeń wierzycieli lub zwiększenia wartości wypłacanego wynagrodzenia, zgodnie z ust. 12 niniejszego artykułu.
12.   Jeżeli dokonane w ramach ostatecznej wyceny ex post oszacowanie wartości aktywów netto podmiotu, o którym mowa w art. 2, przewyższa wartość oszacowania aktywów netto tego podmiotu dokonanego w ramach wyceny wstępnej, Jednolita Rada może zwrócić się do krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji o:
a)
wykonanie jego uprawnienia do zwiększenia wartości roszczeń wierzycieli lub posiadaczy odpowiednich instrumentów kapitałowych, które zostały umorzone [których wartość została obniżona] w ramach instrumentu umorzenia lub konwersji długu;
b)
zalecenie instytucji pomostowej lub podmiotowi zarządzającemu aktywami, by dokonały wypłaty dalszego wynagrodzenia w odniesieniu do aktywów, praw lub zobowiązań na rzecz instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją, lub – w zależności od przypadku – w odniesieniu do instrumentów właścicielskich na rzecz posiadaczy takich instrumentów.
13.   Niezależnie od przepisów ust. 1 wycenę wstępną przeprowadzoną zgodnie z ust. 10 i 11 uznaje się za dopuszczalną podstawę do podjęcia przez Jednolitą Radę decyzji w sprawie działań w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, w tym zalecenia krajowym organom ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przejęcia kontroli nad instytucją będącą na progu upadłości, lub w sprawie wykonania uprawnień do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych.
14.   Jednolita Rada ustanawia i stosuje uzgodnienia służące zapewnieniu, by ocena do celów zastosowania instrumentu umorzenia lub konwersji długu zgodnie z art. 27 oraz wycena, o której mowa w ust. 1–15 niniejszego artykułu, były oparte na informacjach o aktywach i zobowiązaniach instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją, które są w jak największym stopniu aktualne i kompletne.
15.   Wycena jest integralną częścią decyzji w sprawie zastosowania instrumentu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub w sprawie wykonania uprawnienia w zakresie prowadzenia restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub decyzji w sprawie wykonania uprawnienia do umorzenia [obniżenia wartości] lub konwersji instrumentów kapitałowych. Sama wycena nie podlega odrębnemu prawu do odwołania, ale może podlegać odwołaniu łącznie z decyzją Jednolitej Rady.
16.   Do celów oceny, czy akcjonariusze i wierzyciele zostaliby lepiej potraktowani, gdyby instytucja objęta restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją została poddana standardowemu postępowaniu upadłościowemu, Jednolita Rada zapewnia, by jak najszybciej po przeprowadzeniu działania lub działań w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przeprowadzona została wycena przez niezależną osobę, o której mowa w ust. 1. Wycena ta jest odrębna od wyceny przeprowadzonej na mocy ust. 1–15.
17.   Wycena, o której mowa w ust. 16, określa:
a)
sposób traktowania akcjonariuszy i wierzycieli lub odpowiednich systemów gwarancji depozytów, w przypadku gdyby instytucja objęta restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją, w stosunku do której działanie lub działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zostały podjęte, została objęta standardowym postępowaniem upadłościowym w czasie, gdy podjęta została decyzja w sprawie działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji;
b)
faktyczny sposób traktowania akcjonariuszy i wierzycieli podczas restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji instytucji objętej restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją; oraz
c)
ewentualne różnice między sposobem traktowania, o którym mowa w lit. a) niniejszego ustępu, a sposobem traktowania, o którym mowa w lit. b) niniejszego ustępu.
[…]”.
Okoliczności powstania sporu
Okoliczności powstania sporu zostały przedstawione w pkt 1–20 zaskarżonego postanowienia i dla celów niniejszego postępowania można je streścić w podany niżej sposób.
Wnoszący odwołanie, Algebris (UK) i Anchorage Capital Group, są podmiotami zarządzającymi funduszami inwestycyjnymi, które posiadały różne rodzaje instrumentów kapitałowych w Banco Popular w chwili, gdy został przyjęty wobec tego banku program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji na podstawie rozporządzenia nr 806/2014.
W celu wydania decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przeprowadzono wycenę Banco Popular na podstawie art. 20 rozporządzenia nr 806/2014. W tym celu w pierwszej kolejności zostały sporządzone dwa sprawozdania.
Pierwsze sprawozdanie (zwane dalej „pierwszym sprawozdaniem z wyceny”), z dnia 5 czerwca 2017 r., zostało sporządzone przez SRB na podstawie art. 20 ust. 5 lit. a) tego rozporządzenia i miało na celu dostarczenie informacji pozwalających na ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki wszczęcia procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji określone w art. 18 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia.
Drugie sprawozdanie (zwane dalej „drugim sprawozdaniem z wyceny”), z dnia 6 czerwca 2017 r., zostało sporządzone przez niezależnego eksperta na podstawie art. 20 ust. 10 rzeczonego rozporządzenia. Celem tej wyceny było oszacowanie wartości aktywów i zobowiązań Banco Popular, przedstawienie prognozowanego sposobu potraktowania akcjonariuszy i wierzycieli w przypadku objęcia Banco Popular standardowym postępowaniem upadłościowym, a także określenie informacji pozwalających na podjęcie decyzji w przedmiocie akcji i instrumentów właścicielskich, które miały być przeniesione, i umożliwiających SRB ustalenie, co stanowi warunki handlowe na potrzeby instrumentu zbycia działalności.
W dniu 7 czerwca 2017 r. SRB wydała decyzję SRB/EES/2017/08 dotyczącą programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do Banco Popular (zwaną dalej „decyzją o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji”). W tym samym dniu Komisja Europejska wydała decyzję (UE) 2017/1246 zatwierdzającą program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banco Popular Español SA (
Dz.U. 2017, L 178, s. 15
). Również tego samego dnia Fondo de Reestructuración Ordenada Bancaria (fundusz na rzecz uporządkowanej restrukturyzacji banków, zwany dalej „FROB”) przyjął środki niezbędne do wykonania decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji:
„Instrument restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zastosowany wobec Banco Popular będzie polegał na zbyciu działalności na podstawie art. 24 rozporządzenia nr 806/2014 poprzez przeniesienie akcji na nabywcę. Bezpośrednio przed zastosowaniem instrumentu zbycia działalności nastąpi obniżenie wartości i konwersja instrumentów kapitałowych”.
Artykuł 6 decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, dotyczący obniżenia wartości instrumentów kapitałowych oraz instrumentu zbycia działalności, zawiera ust. 1, zgodnie z którym SRB postanawia co do zasady:
a)
obniżyć wartość nominalną kapitału zakładowego Banco Popular o kwotę 2098429046 EUR, co doprowadzi do umorzenia 100% akcji Banco Popular;
b)
dokonać konwersji całej kwoty głównej instrumentów dodatkowych w Tier I wyemitowanych przez Banco Popular, które znajdują się w obrocie w dniu wydania decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, na nowo wyemitowane akcje Banco Popular, określone jako „nowe akcje I”;
c)
obniżyć do 0 wartość nominalną „nowych akcji I”, co doprowadzi do umorzenia 100% owych „nowych akcji I”;
d)
dokonać konwersji całej kwoty głównej instrumentów w Tier II wyemitowanych przez Banco Popular, które znajdują się w obrocie w dniu wydania decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, na nowo wyemitowane akcje Banco Popular, określone jako „nowe akcje II”.
Zgodnie z art. 6 ust. 3 decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wyżej wymienione środki polegające na obniżeniu wartości i konwersji opierają się na drugim sprawozdaniu z wyceny, potwierdzonym wynikami przejrzystej i otwartej procedury sprzedaży przeprowadzonej przez FROB.
W art. 6 ust. 5 decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji SRB nakazała ponadto przeniesienie na Banco Santander SA „nowych akcji II”, wolnych od wszelkich praw lub roszczeń osób trzecich, w zamian za zapłatę ceny zakupu w wysokości 1 EUR, uściślając, że nabywca wyraził już zgodę na przeniesienie.
W dniu 17 sierpnia 2017 r. wnoszące odwołanie wniosły do Sądu skargę zarejestrowaną pod numerem T‑570/17, mającą na celu stwierdzenie nieważności decyzji o uporządkowanej likwidacji. W tym samym dniu wniosły one również skargę zarejestrowaną pod numerem T‑575/17, zmierzającą do stwierdzenia nieważności decyzji 2017/1246.
W dniu 14 czerwca 2018 r. SRB otrzymała ostateczne, sporządzone przez niezależnego eksperta sprawozdanie z wyceny, przewidziane w art. 20 ust. 16 i 17 rozporządzenia nr 806/2014 mające na celu ustalenie, czy akcjonariusze i wierzyciele, których interesów dotyczyła bezpośrednio restrukturyzacja i uporządkowana likwidacja Banco Popular, mogliby skorzystać z lepszego traktowania, gdyby instytucja była przedmiotem standardowego postępowania upadłościowego (zwane dalej „trzecim sprawozdaniem z wyceny”).
W dniu 2 sierpnia 2018 r. SRB skierowała do niezależnego eksperta pismo o następującej treści:
„Po uważnej analizie ram prawnych SRB dochodzi do wniosku, że w kontekście okoliczności restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banco Popular nie jest konieczne sporządzenie ostatecznej wyceny ex post, o której mowa w art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014, w szczególności ze względu na to, że przeprowadzenie takiej wyceny nie może mieć wpływu na zbycie Banco Popular na rzecz Banco Santander, w ramach którego cenę rynkową Banco Popular jako podmiotu ustalono w otwartej, rzetelnej i przejrzystej procedurze”.
W dniu 7 sierpnia 2018 r. SRB opublikowała ogłoszenie dotyczące jej „komunikatu […] z dnia 2 sierpnia 2018 r. dotyczącego wstępnej decyzji w sprawie konieczności przyznania rekompensaty akcjonariuszom i wierzycielom, w stosunku do których zastosowano działania w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w odniesieniu do Banco Popular […], i rozpoczęci[a] procedury w związku z prawem do bycia wysłuchanym (SRB/EES/2018/132)” (
Dz.U. 2018, C 277
I, s. 1), załączając do niego trzecie sprawozdanie z wyceny. SRB wskazała w nim, co następuje:
„[Z] [trzeciego] [s]prawozdania z wyceny […] wynika, że nie ma różnicy między obecnym traktowaniem zaangażowanych akcjonariuszy i wierzycieli a traktowaniem, jakie otrzymaliby, gdyby Instytucję poddano standardowemu postępowaniu upadłościowemu w momencie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji. W świetle powyższego SRB w Komunikacie przyjmuje wstępną decyzję o braku konieczności przyznania rekompensaty akcjonariuszom i wierzycielom […].
Aby SRB mogła podjąć ostateczną decyzję w sprawie konieczności lub braku konieczności rekompensaty, SRB zaprasza za pośrednictwem Komunikatu zaangażowanych akcjonariuszy i wierzycieli do wyrażenia zainteresowania skorzystaniem z prawa do bycia wysłuchanym odnośnie do powyższej wstępnej decyzji SRB, poprzez udział w procedurze konsultacji […]”.
W dniu 28 września 2018 r. w wyniku połączenia przez przejęcie Banco Santander stał się następcą prawnym Banco Popular na zasadzie sukcesji uniwersalnej. W tym kontekście FROB wyraził zgodę na przeniesienie na Banco Santander nowych akcji Banco Popular powstałych w związku z konwersją instrumentów w Tier II.
Pismem z dnia 3 października 2018 r. skierowanym do SRB wnoszące odwołanie wskazały, że pierwsze i drugie sprawozdanie z wyceny miały oba charakter tymczasowy, i przypomniały, że zgodnie z art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014 należy przeprowadzić wycenę ostateczną ex post „w najbliższym praktycznie możliwym terminie”. Podniosły one, że SRB nie ogłosiła, kiedy ostateczne wersje tych sprawozdań będą dostępne, oraz że dowiedziały się one z hiszpańskiej prasy o skierowanym do Sądu przez SRB piśmie, zgodnie z którym nie było konieczności dokonywania ostatecznej wyceny ex post Banco Popular. Wnoszące odwołanie zwróciły się do SRB, po pierwsze, o potwierdzenie tej informacji, po drugie, o opublikowanie lub przekazanie im kopii tego pisma, oraz po trzecie, o wskazanie powodów decyzji o niedokonywaniu ostatecznej wyceny ex post.
W dniu 16 października 2018 r. SRB opublikowała na swojej stronie internetowej pismo z dnia 2 sierpnia 2018 r., o którym mowa w pkt 16 niniejszego wyroku.
Pismem z dnia 25 października 2018 r. SRB odpowiedziała na pismo wnoszących odwołanie z dnia 3 października 2018 r. Po pierwsze, wskazała ona, że nie jest w stanie skomentować, opublikować lub ujawniać informacji zawartych w dokumencie, który został przekazany Sądowi w ramach toczącego się postępowania. Po drugie, w odniesieniu do żądania wnoszących odwołanie dotyczącego przedstawienia im powodów, dla których SRB postanowiła nie dokonywać ostatecznej wyceny ex post, ta ostatnia poinformowała je o opublikowaniu na jej stronie internetowej pisma z dnia 2 sierpnia 2018 r. skierowanego do niezależnego eksperta.
Pismem z dnia 16 listopada 2018 r. skierowanym do SRB wnoszące odwołanie przypomniały treść swego pisma z dnia 3 października 2018 r. Zakwestionowały one również treść odpowiedzi udzielonej im w dniu 25 października 2018 r., w szczególności w zakresie, w jakim SRB powołała się na toczące się postępowanie w celu odmowy doręczenia im pisma przekazanego Sądowi lub powiadomienia o jego treści z naruszeniem obowiązku uzasadnienia, oraz fakt, że SRB powołała się na treść pisma z dnia 2 sierpnia 2018 r. Wnoszące odwołanie wskazały, że o ile SRB odmówiła wyraźnie potwierdzenia lub zaprzeczenia, iż postanowiła o nieprzygotowaniu ostatecznej wersji ex post pierwszego i drugiego sprawozdania z wyceny, o tyle uważają one owo pismo z dnia 2 sierpnia za dodatkowe potwierdzenie faktu, że postanowiła tego nie robić. Dodały, że gdyby tak było, stanowiłoby to naruszenie art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014. Wyjaśniły one również, że wspomniane pismo nie może zostać uznane za „opublikowane” na stronie internetowej SRB, ponieważ mogły one uzyskać do niego dostęp jedynie posługując się w wyszukiwarce hasłem „Deloitte”. Doszły one do wniosku, że pismo to nie wypełnia obowiązku uzasadnienia. Wnoszące odwołanie zwróciły się zatem do SRB o wyraźne potwierdzenie, że wydała ona decyzję o nieprzygotowywaniu ostatecznej wersji ex post sprawozdań z wyceny, a jeżeli tak by było – o przekazanie im kopii tej decyzji.
Pismem z dnia 18 grudnia 2018 r. SRB odpowiedziała na pismo wnoszących odwołanie z dnia 16 listopada 2018 r. Przypomniała o ich wnioskach z dnia 3 października 2018 r. oraz o odpowiedzi zawartej w piśmie z dnia 25 października 2018 r. Wskazała, że w piśmie z dnia 16 listopada 2018 r. wnoszące odwołanie ponowiły wniosek o potwierdzenie przez nią wydania decyzji o nieprzygotowywaniu ostatecznej wersji ex post pierwszego i drugiego sprawozdania z wyceny. Przypomniała, że jej pismo z dnia 25 października 2018 r. przedstawiało jasno jej stanowisko w tym względzie, i odesłała do pisma skierowanego do niezależnego eksperta, w którym zostały przedstawione powody, dla których nie przystąpiono do ostatecznej wyceny ex post.
SRB wskazała, że w piśmie z dnia 25 października 2018 r. wypełniła swój obowiązek uzasadnienia wynikający z art. 296 TFUE poprzez odesłanie do pisma skierowanego do tego eksperta, które samo zawierało uzasadnienie jej decyzji o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post. Wskazała, że wnoszące odwołanie mogły nie zgadzać się z tymi powodami, lecz nie oznaczało to, że jej pismo nie było uzasadnione. Wreszcie zakwestionowała twierdzenia skarżących, zgodnie z którymi pismo skierowane do niezależnego eksperta nie zostało opublikowane na jej stronie internetowej.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżone postanowienie
Pismem złożonym w sekretariacie Sądu w dniu 4 stycznia 2019 r. wnoszące odwołanie wniosły skargę o stwierdzenie nieważności „decyzji SRB, doręczonej w pierwszym piśmie z dnia 18 grudnia 2018 r., o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post Banco Popular”.
Zaskarżonym postanowieniem Sąd odrzucił skargę jako niedopuszczalną ze względu na to, że wnoszące odwołanie nie miały czynnej legitymacji procesowej, ponieważ decyzja SRB o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post Banco Popular nie dotyczyła ich bezpośrednio, jako że nie wywierała ona skutków prawnych mogących wpłynąć na ich sytuację prawną.
W tym względzie Sąd uznał na wstępie, że z uwagi na podniesiony przez SRB zarzut niedopuszczalności oparty na braku czynnej legitymacji procesowej wnoszących odwołanie należy najpierw zbadać, czy decyzja o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post Banco Popular i wynikającej z niej ewentualnej rekompensaty miała wpływ na sytuację prawną wnoszących odwołanie.
Po przedstawieniu treści art. 20 ust. 11 i 12 rozporządzenia nr 806/2014 Sąd wskazał, że ostateczna wycena ex post miała dwa cele. Sąd wskazał, że wnoszące odwołanie nie twierdziły, iż pierwszy cel, o którym mowa w art. 20 ust. 11 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014, zmierzający do zapewnienia, aby wszelkie poniesione straty dotyczące aktywów podmiotu, o którym mowa w art. 2 tego rozporządzenia, zostały w pełni uwzględnione w księgach rachunkowych danego podmiotu, miał zastosowanie w niniejszej sprawie.
Wyjaśnił on, że na podstawie decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji w następstwie skorzystania z uprawnienia do obniżenia wartości i konwersji instrumentów kapitałowych Banco Popular wszystkie akcje Banco Popular zostały przeniesione na Banco Santander przy zastosowaniu instrumentu przeniesienia działalności. Wywnioskował na tej podstawie, że do Banco Santander należało upewnienie się, że wszelkie ewentualne straty zostaną uwzględnione w księgach rachunkowych przy konsolidacji aktywów i zobowiązań Banco Popular.
Jeżeli chodzi o drugi cel, o którym mowa w art. 20 ust. 11 lit. b) rozporządzenia nr 806/2014 i który polega na dostarczeniu informacji umożliwiających podjęcie decyzji w sprawie przejęcia wierzytelności lub zwiększenia wartości wypłaconego wynagrodzenia, Sąd podkreślił, że przepis ten należy interpretować w świetle art. 20 ust. 12 tego rozporządzenia, zgodnie z którym jeżeli w następstwie ostatecznej wyceny ex post oszacowana wartość wynikająca z tej wyceny jest wyższa od wyceny wynikającej z wyceny wstępnej, SRB może zwrócić się do krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji albo o zwiększenie wartości roszczeń wierzycieli lub posiadaczy odpowiednich instrumentów kapitałowych, których wartość obniżono przy zastosowaniu instrumentu umorzenia lub konwersji długu, albo o zalecenie instytucji pomostowej lub podmiotowi zarządzającemu tymi aktywami, by dokonały wypłaty dodatkowego wynagrodzenia na rzecz instytucji objętej procedurą restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
Ponieważ ten ostatni przepis wyraźnie wskazuje sytuacje, w których kompensata (poprzez zwiększenie wartości wierzytelności lub zapłatę dodatkowego wynagrodzenia) może zostać przyznana w następstwie ostatecznej wyceny ex post, a mianowicie wyłącznie sytuacje, gdy program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji zastosowany wobec danego podmiotu jest albo instrumentem umorzenia lub konwersji długu przewidzianym w art. 27 rozporządzenia nr 806/2014, albo instrumentem instytucji pomostowej, o którym mowa w art. 25 tego rozporządzenia, albo instrumentem wydzielenia aktywów wskazanym w art. 26 wspomnianego rozporządzenia, Sąd zauważył, że owe instrumenty restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie zostały zastosowane w niniejszym wypadku, gdyż instrumentem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przyjętym w odniesieniu do Banco Popular był instrument zbycia działalności przewidziany w art. 24 rozporządzenia nr 806/2014, oraz że zastosowanie tego instrumentu doprowadziło do sprzedaży całego Banco Popular na rzecz Banco Santander.
Sąd stwierdził zatem, że zastosowany wobec Banco Popular instrument zbycia działalności nie należy do przypadków, o których mowa w art. 20 ust. 12 rozporządzenia nr 806/2014, w których w następstwie ostatecznej wyceny ex post może zostać wypłacona rekompensata, a ponadto że przepis ten nie pozwala na wypłatę odszkodowania dawnym akcjonariuszom i wierzycielom podmiotu, którego instrumenty kapitałowe zostały w całości poddane konwersji, obniżeniu wartości i przeniesieniu na osobę trzecią.
Sąd oddalił następnie argument wnoszących odwołanie, zgodnie z którym brak ostatecznej wyceny ex post może wpłynąć na sytuację kapitału, który reprezentują, w zakresie, w jakim skutkowałby on wyłączeniem badania przejęcia wartości ich dodatkowych instrumentów kapitałowych Tier I i ich instrumentów kapitałowych Tier II lub wzrostu wynagrodzenia zapłaconego przez Banco Santander.
Sąd uznał, że poprzez ten argument wnoszące odwołanie twierdziły w istocie, iż gdyby przeprowadzono ostateczną wycenę ex post Banco Popular, mogłyby one domagać się przejęcia swoich wierzytelności lub zwiększenia wartości wynagrodzenia wypłaconego przez Banco Santander, i wskazał, że taki argument nie może zostać uwzględniony, ponieważ w ramach restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banco Popular dodatkowe instrumenty kapitałowe Tier I poddano konwersji na akcje, których wartość została całkowicie obniżona, a akcje umorzone, a instrumenty kapitałowe Tier II przed ich konwertowaniem poddano obniżeniu wartości i w całości przeniesiono na Banco Santander. Na tej podstawie Sąd sformułował wniosek, że dawni akcjonariusze Banco Popular utracili swój status akcjonariuszy ze względu na wydanie decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji.
W związku z tym Sąd uznał, że w wyniku wykonania uprawnienia do obniżenia wartości i konwersji instrumentów kapitałowych Banco Popular oraz późniejszego przeniesienia wszystkich wynikających z wykonania tego uprawnienia akcji na Banco Santander wnoszące odwołanie nie były już posiadaczami instrumentów kapitałowych, które mogłyby być przedmiotem rekompensaty na podstawie art. 20 ust. 12 rozporządzenia nr 806/2014, oraz że tym samym wnoszące odwołanie nie mogą podnosić, iż decyzja SRB o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex mogła dotyczyć ich bezpośrednio, ponieważ nie były one w stanie uzyskać żadnej rekompensaty na podstawie tego przepisu. Sąd stwierdził na tej podstawie, że decyzja SRB o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post Banco Popular nie wywoływała żadnych wiążących skutków prawnych, które mogłyby wpłynąć na sytuację prawną wnoszących odwołanie.
Oddalając argumentację wnoszących odwołanie, Sąd wyjaśnił, że należało odróżnić trzecie sprawozdanie z wyceny, o którym mowa w art. 20 ust. 16 rozporządzenia nr 806/2014, od ostatecznej wyceny ex post, o której mowa w art. 20 ust. 11 tego rozporządzenia, ponieważ celem trzeciego sprawozdania z wyceny było ustalenie, czy akcjonariusze i wierzyciele zostaliby lepiej potraktowani, gdyby instytucja objęta restrukturyzacją i uporządkowaną likwidacją została poddana standardowemu postępowaniu upadłościowemu, oraz, ewentualnie, przyznanie im odszkodowania. Sąd uznał, że o ile na podstawie trzeciego sprawozdania z wyceny wnoszącym odwołanie potencjalnie przysługiwałoby prawo do rekompensaty, o tyle nie mogą one się jej domagać w oparciu o ostateczną wycenę ex post.
W związku z powyższym Sąd orzekł, że decyzja SRB o nieprzeprowadzaniu ostatecznej wyceny ex post Banco Popular nie dotyczyła wnoszących odwołanie bezpośrednio, ponieważ decyzja ta nie wywoływała skutków prawnych mogących wpłynąć na ich sytuację prawną.
Żądania stron
Wnoszące odwołanie wnoszą do Trybunału o:
–
uchylenie sentencji zaskarżonego postanowienia;
–
obciążenie SRB kosztami postępowania, w tym kosztami poniesionymi przez wnoszące odwołanie w pierwszej instancji; oraz
–
uznanie ich czynnej legitymacji procesowej w pierwszej instancji.
SRB wnosi do Trybunału o:
–
tytułem żądania głównego – odrzucenie odwołania jako niedopuszczalnego, a w każdym wypadku o oddalenie go jako bezzasadnego;
–
tytułem żądania ewentualnego – przekazanie sprawy Sądowi do ponownego rozpoznania;
–
tytułem dalszego żądania ewentualnego, w razie przejęcia sprawy do rozpoznania przez Trybunał – oddalenie skargi wniesionej w pierwszej instancji; oraz
–
obciążenie wnoszących odwołanie kosztami niniejszego postępowania i postępowania przed Sądem oraz, tytułem żądania ewentualnego, postanowienie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów odwołania nastąpi w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W przedmiocie odwołania
Na poparcie swojego odwołania wnoszące odwołanie dwa zarzuty. W zarzucie pierwszym podnoszą one, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa poprzez brak uwzględnienia konsekwencji dwóch pierwszych zdań art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014, a także naruszenia prawa własności. W zarzucie drugim twierdzą one, że Sąd dokonał błędnej wykładni art. 20 ust. 12 lit. a) tego rozporządzenia i naruszył zasadę niedyskryminacji.
W przedmiocie dopuszczalności odwołania
Zdaniem SRB odwołanie jest niedopuszczalne w świetle art. 170 ust. 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem, ponieważ opiera się na nowych zarzutach prawnych. SRB wyraziła również wątpliwości co do możliwości działania skarżących w imieniu kapitału, który, jak twierdzą, reprezentują.
Nie można uwzględnić tej argumentacji.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z art. 58 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, iż zarzuty odwołania powinny być oparte na argumentach dotyczących postępowania przed Sądem. Ponadto zgodnie z art. 170 § 1 regulaminu w ramach odwołania nie można zmienić przedmiotu postępowania, które toczyło się przed Sądem. W ramach postępowania w sprawie odwołania kompetencje Trybunału są zatem ograniczone do oceny prawnego rozstrzygnięcia zarzutów i argumentów rozpatrywanych w pierwszej instancji (postanowienie z dnia 21 lipca 2020 r., Abaco Energy i in./Komisja,
C‑436/19 P
, niepublikowane,
EU:C:2020:606
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Tymczasem, wbrew temu, co twierdzi SRB, wnoszące odwołanie w swoich dwóch zarzutach kwestionują dokonaną przez Sąd wykładnię prawa Unii lub jego zastosowanie przez Sąd, w ten sposób, że uważają one, iż ostateczna wycena ex post była obowiązkowa i że odmówienie przez SRB jej przeprowadzenia wywołało skutki prawne zmieniające właściwe im sytuacje prawne jako zarządzających funduszami posiadającymi obligacje Banco Popular.
W tym względzie należy wyjaśnić, że kwestie, po pierwsze, podnoszonego naruszenia prawa własności, a po drugie, podnoszonego naruszenia zasady równego traktowania, są jedynie konsekwencją krytyki dokonanej przez Sąd wykładni, a zatem oceny obu tych zarzutów. W związku z tym wspomniane zarzuty nie są nowymi zarzutami (zob. podobnie wyrok z dnia 28 lipca 2016 r., Tomana i in./Rada i Komisja, niepublikowany,
C‑330/15 P
,
EU:C:2016:601
, pkt
).
W drugiej kolejności – podniesiona przez SRB kwestia, czy zgodnie z prawem wnoszące odwołanie działają w imieniu funduszy, nie jest poparta konkretnymi dowodami, które mogłyby podać w wątpliwość wskazywaną przez nie cechę.
Odwołanie jest zatem dopuszczalne.
W przedmiocie zarzutów odwołania
Przedstawione dwa zarzuty odwołania trzeba zbadać łącznie w zakresie, w jakim wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd naruszył prawo poprzez brak uwzględnienia konsekwencji dwóch pierwszych zdań art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014, a także dokonał błędnej wykładni art. 20 ust. 12 lit. a) tego rozporządzenia. W zaskarżonym postanowieniu Sąd słusznie uznał bowiem, że przepisy te są ściśle ze sobą powiązane. Następnie należy zbadać w razie potrzeby kwestię podnoszonego naruszenia art. 17 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej i naruszenia zasady równego traktowania.
Argumentacja stron
W ramach zarzutu pierwszego wnoszące odwołanie wskazują, że Sąd naruszył prawo poprzez brak zbadania poważnych konsekwencji art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014. Pomimo że Sąd przytoczył całą treść tego przepisu, to jednak następnie nie wspomniał o jego dwóch pierwszych zdaniach i zbadał wyłącznie znaczenie elementów zawartych w tym przepisie pod lit. a) i b). Tymczasem elementy te wskazują jasno i wyraźne na to, że po każdej wycenie tymczasowej powinna nastąpić wycena ostateczna ex post „w najbliższym praktycznie możliwym terminie”. Chodzi tu o bezwzględny obowiązek prawny, który nie jest uzależniony od stwierdzenia szczególnych okoliczności, takich jak wykorzystanie szczególnych instrumentów restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, lub celów wymienionych w lit. a) i b). Jasne znaczenie tego przepisu polega zatem na tym, że ostateczna wycena ex post jest wymagana we wszystkich okolicznościach, w których SRB opiera się na tymczasowej wycenie z powodu pilnego charakteru sytuacji.
Taki kategoryczny obowiązek jest logiczny z uwagi na istotne wyjątki przewidziane w ramach tymczasowych sprawozdań z wyceny, jak również bardzo daleko idące i bardzo szerokie uprawnienia do wywłaszczenia przyznane SRB rozporządzeniem nr 806/2014. SRB mogłaby w ten sposób uwolnić się zgodnie z art. 20 ust. 10 rozporządzenia z obowiązku przestrzegania wymogów ustanowionych w art. 20 ust. 7 i 9 wspomnianego rozporządzenia w sytuacjach mających pilny charakter i przestrzegać warunków ust. 1 tego artykułu, przewidującego obowiązek dokonania rzetelnej, ostrożnej i realistycznej wyceny przez osobę niezależną od wszelkich organów władzy publicznej, wyłącznie w zakresie, w jakim jest to racjonalnie możliwe w świetle danych okoliczności.
Artykuł 20 ust. 7 tego rozporządzenia miałby również znaczenie w odniesieniu do wyceny, ponieważ przewiduje on obowiązek uzupełnienia wyceny o zaktualizowany bilans i sprawozdanie z sytuacji finansowej danego podmiotu, o analizę i szacunkową wartość aktywów oraz o wykaz pozostających do spłaty zobowiązań bilansowych i pozabilansowych wykazanych w księgach rachunkowych i ewidencji danego podmiotu wraz z informacjami dotyczącymi odpowiednich wierzytelności i kolejnością uprzywilejowania roszczeń. Co więcej, ponieważ przewidziana w art. 20 ust. 10 akapit drugi rozporządzenia nr 806/2014 wycena wstępna powinna w każdym wypadku uwzględniać bufor z tytułu dodatkowych strat, wycena wstępna będzie w każdym przypadku odmienna, prawdopodobnie niższa, od wyceny ostatecznej.
Sam niezależny ekspert w drugim sprawozdaniu z wyceny wezwał SRB do zachowania ostrożności przy stosowaniu tego sprawozdania, wskazując w nim wyraźnie na jego braki, z uwagi na to, że sporządzone ono zostało w ciągu zaledwie dwóch tygodni, a nie w pierwotnie uzgodnionym okresie sześciu tygodni, bez dostępu do niektórych istotnych informacji oraz bez możliwości przedyskutowania wniosków zawartych w omawianym sprawozdaniu z dyrekcją, audytorami, nadzorcami i innymi osobami dobrze znającymi Banco Popular.
Tymczasem warunki przewidziane w art. 20 ust. 1–9 rozporządzenia nr 806/2014 zostały nałożone na SRB po, aby czuwała ona nad tym, by przeprowadzane wyceny były wystarczająco solidne, a prawo własności przestrzegane. Z tego to powodu odstępstwa od przestrzegania tych warunków są dopuszczalne jedynie w sytuacjach mających pilny charakter. W przypadku nieprzeprowadzenia w najbliższym praktycznie możliwym terminie ostatecznej wyceny ex post sprawozdania z wyceny zachowują tymczasowy charakter i pozostawiają owe warunki, a w szczególności warunek wymagający dokonania rzetelnej, ostrożnej i realistycznej oceny przez niezależną osobę, w sferze życzeń.
Rozumowanie Sądu polegające na rozpatrzeniu art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014 w ten sposób, że należy go interpretować w świetle jego elementów zawartych w lit. a) i b) oraz w art. 20 ust. 12 tego rozporządzenia, ma wpływ nie tylko na kwestię, kiedy należy przyznać rekompensatę, ale również na kwestię, kiedy należy dokonać ostatecznej wyceny ex post.
Sąd wywnioskował z tego zasadniczo, że wywłaszczone strony, podobnie jak wnoszące odwołanie, mają legitymację procesową do zakwestionowania braku ostatecznej wyceny ex post jedynie wówczas, gdy mogą one uzyskać rekompensatę na podstawie art. 20 ust. 11 lit. b) tego rozporządzenia, a rekompensata należy się na podstawie tego przepisu tylko wtedy, gdy zastosowany program restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji polegał zgodnie z art. 27 rozporządzenia nr 806/2014 na zastosowaniu instrumentu umorzenia lub konwersji długu, instrumentu instytucji pomostowej zgodnie z art. 25 tego rozporządzenia, lub instrumentu wydzielenia aktywów zgodnie z art. 26 wspomnianego rozporządzenia.
Z powyższego wynikałoby, że akcjonariusze i wierzyciele nie mają czynnej legitymacji procesowej, a w okolicznościach takich jak w niniejszej sprawie trudno wyobrazić sobie, że strony inne niż wywłaszczeni akcjonariusze i wierzyciele mogliby mieć czynną legitymację procesową do zaskarżenia braku ostatecznej wyceny ex post. Wykładnia Sądu pozwalałaby zatem SRB na oparcie się na pierwszym i drugim sprawozdaniu z wyceny, które mają charakter tymczasowy, bardzo niedoskonały i nadzwyczaj mało wiarygodny.
Wnoszące odwołanie kwestionują również rozumowanie polegające na wskazaniu, że wywłaszczeni wierzyciele mogą uzyskać odszkodowanie poprzez wniesienie skargi o stwierdzenie nieważności lub o odszkodowanie na błędną decyzję w sprawie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, opartą na okoliczności, że pierwsze i drugie sprawozdania z wyceny są niedoskonałe. Prawodawca Unii przewidział mechanizm bezpieczeństwa w tym względzie, a mianowicie obowiązek dokonania ostatecznej wyceny ex post zgodnie z art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014, który byłby bardziej odpowiedni do określenia wysokości odszkodowania należnego w niniejszych okolicznościach, ponieważ osoba dokonująca wyceny miałaby dostęp do wszystkich istotnych danych leżących u jej podstawy, co prawdopodobnie nie ma miejsca w stosunku do wierzycieli w ramach środka zaskarżenia takiego jak ten, o którym mowa powyżej.
Jeżeli by przeprowadzono ostateczną wycenę ex post, to najprawdopodobniej potwierdziłaby ona błędny charakter wyceny Banco Popular oraz fakt, że obniżenie wartości obligacji posiadanych przez wnoszące odwołanie było albo niepotrzebne, albo zbyt duże, co doprowadziłoby co najmniej do przyjęcia programu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji wymagającego znacznie odmiennych warunków sprzedaży.
Gdyby w wyniku owej ostatecznej wyceny ex post SRB postanowiła nie przyznawać odszkodowania wnoszącym odwołanie za przejęcie ich obligacji, taka decyzja SRB i taka potencjalnie ostateczna wycena na podstawie art. 20 ust. 15 tego rozporządzenia mogłyby w każdym razie zostać zaskarżone poprzez wniesienie skargi o stwierdzenie nieważności, skargi na bezczynność lub skargi z tytułu odpowiedzialności pozaumownej na podstawie art. 340 TFUE.
Utrata tych konkretnych możliwości ma zatem bezpośrednie skutki dla sytuacji prawnej wnoszących odwołanie, których w związku z tym dotyczy bezpośrednio decyzja, której stwierdzenia nieważności się domagają.
W replice wnoszące odwołanie kwestionują, po pierwsze, dokonaną przez SRB wykładnię funkcji bufora z tytułu dodatkowych strat. Po drugie, kwestionują one jako stanowiące błędne koło rozumowanie SRB, zgodnie z którym ostateczne sprawozdanie z wyceny ex post nie jest wymagane, ponieważ wnoszące odwołanie dysponują ceną sprzedaży uzyskaną w wyniku postępowania prowadzonego zgodnie z prawem w trybie przetargu, ponieważ wartość wyrażona w drugim sprawozdaniu z wyceny warunkowała rozpatrywaną cenę sprzedaży.
W ramach zarzutu drugiego wnoszące odwołanie podnoszą, że Sąd w każdym wypadku błędnie uznał, iż decyzja, której stwierdzenia nieważności żądają, nie dotyczy ich bezpośrednio.
Sąd przedstawił dwa argumenty na poparcie tego wniosku, które są wynikiem błędnej wykładni przepisów rozporządzenia nr 806/2014, przy czym pierwszy z nich polega na uznaniu, że art. 20 ust. 12 tego rozporządzenia ma zastosowanie tylko wtedy, gdy SRB posłużyła się instrumentem umorzenia lub konwersji długu, instrumentem instytucji pomostowej albo instrumentem wydzielenia aktywów, a żaden z tych instrumentów nie został zastosowany w niniejszej sprawie, drugi natomiast dotyczy tego, że art. 20 ust. 12 wspomnianego rozporządzenia nie przewiduje rekompensaty dla byłych akcjonariuszy i wierzycieli podmiotu, których instrumenty kapitałowe zostały w całości skonwertowane, umorzone i przeniesione na osobę trzecią.
Po pierwsze, art. 20 ust. 12 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014 wyraźnie odnosi się do „wierzycieli lub posiadaczy odpowiednich instrumentów kapitałowych, które zostały umorzone [których wartość została obniżona] w ramach instrumentu umorzenia lub konwersji długu”. Otóż odpowiednie instrumenty kapitałowe zostały zdefiniowane w tym rozporządzeniu jako obligacje takie jak te, które znajdują się w posiadaniu wnoszących odwołanie. Nie można zatem kwestionować faktu, że przepis ten ma do nich zastosowanie. Sąd nie zbadał tej kwestii i w żaden sposób nie wziął pod uwagę znaczenia słów „odpowiednie instrumenty kapitałowe” w zaskarżonym postanowieniu.
Prawdą jest, że w niniejszym przypadku instrument umorzenia lub konwersji długu nie został zastosowany. Jednakże zawarte w nim odesłanie do art. 20 ust. 12 lit. a) rozporządzenia nr 806/2014 należy odczytywać łącznie z odniesieniem do obniżenia wartości odpowiednich instrumentów kapitałowych. Przepis ten nie może być przedmiotem formalnej wykładni dokonywanej w taki sposób, aby miał on zastosowanie jedynie do obniżenia wartości wynikającego z zastosowania instrumentu umorzenia lub konwersji długu, lecz powinien on obejmować przypadki, w których wartość odpowiednich instrumentów kapitałowych zostaje obniżona o 100%, tak jak w niniejszym przypadku, niezależnie od tego, czy owo obniżenie wartości nastąpiło na podstawie art. 22 ust. 1 tego rozporządzenia, czy na podstawie instrumentu umorzenia lub konwersji długu.
Po drugie, nic nie potwierdza wykładni Sądu, zgodnie z którą odszkodowanie nie byłoby dostępne dla wnoszących odwołanie na podstawie art. 20 ust. 12 rozporządzenia nr 806/2014 ze względu na fakt, że instrumenty kapitałowe wnoszących odwołanie zostały w całości skonwertowane, ich wartość została obniżona i zostały przeniesione na osobę trzecią, to znaczy na Banco Santander, za kwotę 1 EUR.
W zaskarżonym postanowieniu wskazano w tej kwestii, że wnoszące odwołanie nie są już posiadaczami instrumentów kapitałowych Banco Popular, które mogą być przedmiotem rekompensaty, podczas gdy przepis ten nie zawiera wyjątku mającego zastosowanie do wierzytelności wierzycieli lub właścicieli, w sytuacji gdy po obniżeniu wartości przedsiębiorstwa nastąpiło zbycie działalności.
Nic nie uzasadnia tego, by wierzyciele i właściciele odpowiednich instrumentów kapitałowych o obniżonej wartości, które zostały następnie przeniesione na podstawie instrumentu przeniesienia działalności, nie mogli uzyskać odszkodowania, jeżeli środek ten został przyjęty na podstawie niedokładnej tymczasowej wyceny aktywów i zobowiązań netto banku. Czynności te dotyczyłyby ich w ten sam sposób, jeżeli nawet nie w większym stopniu, co osób, które zachowałyby własność odpowiednich instrumentów. Wynika z tego, że decyzja dotyczy wnoszących odwołanie bezpośrednio na podstawie samego brzmienia art. 20 ust. 12 lit. a) wspomnianego rozporządzenia.
Pomimo że Sąd w zaskarżonym postanowieniu nie zbadał kwestii indywidualnego oddziaływania i interesu prawnego, wnoszące odwołanie uważają, że Trybunał powinien jednak zbadać argumenty wnoszących odwołanie w tym zakresie ze względu na ekonomię postępowania.
Uważają one, że decyzja, której stwierdzenia nieważności żądają, dotyczy ich indywidualnie, ponieważ należą do niewielkiej liczby możliwych do zidentyfikowania inwestorów, którzy posiadali obligacje wyemitowane przez Banco Popular i wywłaszczone przez SRB.
W niniejszej sprawie pierwsze i drugie sprawozdania z wyceny, choć wyjątkowo mało wiarygodne, stanowiły podstawę decyzji SRB o obniżeniu wartości inwestycji wnoszących odwołanie w kapitale Banco Popular. W związku z tym decyzja SRB o niedokonywaniu ostatecznej wyceny ex post, wskazująca na to, że SRB działała niezgodnie z prawem, obniżając wartość dóbr wnoszących odwołanie, dotyczyła ich indywidualnie.
Wbrew temu, co podniosła SRB w pierwszej instancji odnośnie do faktu, że ten rodzaj obligacji jest przedmiotem szerokiej wymiany handlowej na świecie, co stoi na przeszkodzie identyfikacji i rozliczeniu ich posiadaczy, wywłaszczane w decyzji o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przez SRB obligacje zostały w niej zidentyfikowane poprzez numer emisyjny i wartość, a zatem ich liczba była znana w dniu wydania decyzji, tj. 7 czerwca 2017 r.
Podobnie wnoszące odwołanie twierdzą, że mają interes w stwierdzeniu nieważności, która, w razie jej orzeczenia, przyniosłaby im bez wątpienia korzyść. Gdyby bowiem stwierdzono nieważność tej decyzji, SRB byłaby zobowiązana dokonać ostatecznej wyceny ex post, która powinna wykazać, że Banco Popular był wart więcej niż 2 mld EUR. Zobowiązywałoby to SRB do zbadania przejęcia wartości obligacji wnoszących odwołanie. Ponadto wnoszące odwołanie, jako główni inwestorzy w bankach objętych jednolitym mechanizmem nadzorczym, mają odrębny interes w zapobieganiu popełnieniu przez SRB w przyszłości naruszeń w ramach rozporządzenia nr 806/2014.
SRB kwestionuje zarówno dopuszczalność zarzutów pierwszego i drugiego na podstawie tych samych argumentów, które zostały już podniesione na poparcie niedopuszczalności odwołania, jak również zasadność wspomnianych zarzutów.
Ocena Trybunału
Na wstępie należy oddalić argumenty SRB dotyczące niedopuszczalności każdego z zarzutów odwołania, z powodów przedstawionych już w pkt 43–46 niniejszego wyroku w odniesieniu do tego odwołania w całości, a mianowicie dlatego, że kwestie, po pierwsze, podnoszonego naruszenia prawa własności, a po drugie, podnoszonego naruszenia zasady równego traktowania, są jedynie konsekwencją wykładni zarzucanej Sądowi i nie mogą tym samym zmieniać przedmiotu sporu rozpatrywanego przed Sądem.
Co do istoty należy przypomnieć na wstępie, że w niniejszej sprawie w obliczu szybkiego pogorszenia się sytuacji finansowej, a w szczególności ze względu na niewystarczający charakteru płynności Banco Popular, SRB postanowiła, że właściwym instrumentem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji nie będzie umorzenie lub konwersja długu, które okazały się według niej niewystarczające, lecz przeniesienie działalności przewidziane w art. 24 rozporządzenia nr 806/2014. Posługując się tym instrumentem restrukturyzacji i porządkowanej likwidacji, SRB skorzystała ze swojego uprawnienia do obniżenia wartości i konwersji odpowiednich instrumentów kapitałowych, o których mowa w art. 21 rozporządzenia nr 806/2014.
Jak wskazano w pkt 7 i 8 niniejszego wyroku, pierwsze sprawozdanie z wyceny, sporządzone przez SRB, miało na celu dostarczenie informacji pozwalających na ustalenie, czy spełnione zostały warunki wszczęcia procedury restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji, podczas gdy drugie sprawozdanie z wyceny, sporządzone przez niezależnego eksperta wyznaczonego przez SRB, miało oszacować wartość aktywów i zobowiązań Banco Popular, przedstawić oszacowanie sposobu traktowania, z jakim spotkaliby się akcjonariusze i wierzyciele, gdyby Banco Popular był przedmiotem standardowego postępowania upadłościowego, oraz wskazać informacje umożliwiające wydanie decyzji dotyczących akcji i instrumentów właścicielskich, które miały być przeniesione, i umożliwiające SRB ustalenie, co stanowi warunki handlowe na potrzeby zbycia działalności. Trzecie sprawozdanie z wyceny, również sporządzone przez niezależnego eksperta, miało na celu ustalenie, czy akcjonariusze i wierzyciele, których dotyczyła decyzja o restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji Banco Popular, skorzystaliby z lepszego traktowania, gdyby instytucja była przedmiotem standardowego postępowania upadłościowego.
SRB uznała, że w niniejszej sprawie nie było konieczne ani przygotowanie wersji ex post pierwszego sprawozdania z wyceny, ani sporządzanie ostatecznej wyceny ex post po drugim sprawozdaniu z wyceny. Przedstawiła ona tę ocenę wnoszącym odwołanie, które skierowały do niej pytanie w tym przedmiocie, i podała im do wiadomości pismo z dnia 2 sierpnia 2018 r., które skierowała ona do niezależnego eksperta. Skarżące zwróciły się do SRB o udzielenie wyjaśnień, które zostały im przekazane pismem z dnia 18 grudnia 2018 r. To przeciwko temu ostatniemu pismu została skierowana skarga w pierwszej instancji.
Ponieważ wszystkie zarzuty odwołania opierają się na twierdzeniu, że SRB naruszyła art. 20 rozporządzenia nr 806/2014, należy dokonać wykładni treści tego przepisu w świetle motywu 64 wspomnianego rozporządzenia.
Z owego motywu 64 wynika, że należy odróżnić wycenę aktywów i zobowiązań podmiotów będących na progu upadłości, którą SRB przeprowadza w pilnych przypadkach i która ma tymczasowy charakter, od niezależnej wyceny, która co do zasady kładzie kres owemu tymczasowemu charakterowi.
Jeśli chodzi o rodzaje wyceny, to art. 20 ust. 11 i 16 rozporządzenia nr 806/2014 przewiduje wyraźnie dwa jej rodzaje, a mianowicie, po pierwsze, „wycenę przeprowadz[aną] na mocy ust. 1–15”, oraz po drugie, wycenę „o której mowa w ust. 16, 17 i 18”. Zgodnie z art. 20 ust. 11 i 16 wyceny te są i powinny pozostać odrębne, pochodzić od niezależnej osoby, lecz mogą być przeprowadzone albo odrębnie, albo jednocześnie i przez tę samą niezależną osobę.
Wynika z tego, że w niniejszej sprawie zarówno pierwsze i drugie sprawozdanie z wyceny, jak i ewentualna ostateczna wycena ex post należą do pierwszego rodzaju wyceny, ponieważ objęte są one ust. 1–15 art. 20 rozporządzenia nr 806/2014, podczas gdy trzecie sprawozdanie z wyceny, objęte ust. 16–18 wspomnianego artykułu, należy do drugiego rodzaju wyceny.
Prawdą jest, że istnienie ostatecznej wyceny innej niż ostateczna wycena ex post, która wiąże się z dodaniem w art. 20 ust. 11 in limine rozporządzenia nr 806/2014 wyrażenia „ex post” do pojęcia „ostatecznej wyceny”, dla odróżnienia od ostatecznej wyceny dokonywanej „ex ante”, może mieć wpływ na możliwość odmówienia przez SRB dokonania ostatecznej wyceny ex post, ponieważ ostateczna wycena służyłaby już za podstawę decyzji o zastosowaniu instrumentu restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji lub o wykonaniu uprawnienia w zakresie restrukturyzacji i uporządkowanej lub też decyzji o wykonaniu uprawnienia do obniżenia wartości lub konwersji instrumentów kapitałowych, a zatem mogłaby zostać zakwestionowana poprzez podważenie tych decyzji zgodnie z art. 20 ust. 15 rozporządzenia nr 806/2014.
Za taką wykładnią przemawia również art. 20 ust. 2 tego rozporządzenia, zgodnie z którym „wycenę uznaje się za ostateczną”, jeżeli, z zastrzeżeniem ust. 15 owego art. 20, w którym mowa o możliwości pośredniego podważenia wyceny poprzez zaskarżenie decyzji, o których mowa w pkt 83 niniejszego wyroku, „spełnione są wszystkie wymogi określone w ust. 1 i w ust. 4–9”. Wśród tych wymogów w art. 20 ust. 1 wspomnianego rozporządzenia znajduje się wymóg przeprowadzenia wyceny przez osobę niezależną, w tym osobę niezależną od SRB i krajowego organu ds. restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji oraz od odnośnego podmiotu.
Tytułem kwestii incydentalnej należy zauważyć, że skutkuje to tym, że pierwsze sprawozdanie z wyceny sporządzone przez SRB (zob. pkt 7 niniejszego wyroku nie tylko) miało rzeczywiście charakter tymczasowy, ale również tym, że nawet gdyby SRB sporządziła wersję ex post tego pierwszego sprawozdania, co wnoszące odwołanie uznały za nieodzowne (zob. pkt 19 i 23 niniejszego wyroku), to taka wersja nie stanowiłaby ostatecznej wyceny, ponieważ nie została sporządzona przez niezależną osobę. Jak wskazała rzecznik generalna w pkt 70 opinii, ponieważ w niniejszej sprawie pierwsze sprawozdanie z wyceny zostało sporządzone przez SRB, jego tymczasowy charakter nie budzi żadnych wątpliwości. W niniejszym przypadku jedynie drugie sprawozdanie z wyceny, które spełnia ów warunek przeprowadzenia wyceny przez osobę niezależną, może w konsekwencji zostać uznane za „ostateczną wycenę” w rozumieniu art. 20 rozporządzenia nr 806/2014.
Należy jednak podkreślić, bez konieczności rozstrzygania tej ostatniej kwestii ani kwestii zmiany stanowiska SRB w tym względzie, że Sąd słusznie orzekł, iż w okolicznościach niniejszej sprawy wycena ex post w każdym przypadku nie miałaby wpływu na sytuację prawną wnoszących odwołanie, w związku z czym pismo z dnia 18 grudnia 2018 r. wskazujące im powody, dla których SRB nie zamierzała dokonać takiej wyceny, również nie wywołuje skutków prawnych mogących wpłynąć na ich sytuację prawną.
Należy bowiem zauważyć, tak jak uczyniła to rzecznik generalna w pkt 85 opinii, że w sytuacji gdy, tak jak w niniejszej sprawie, skarga o stwierdzenie nieważności zostaje złożona przez nieuprzywilejowaną skarżącą na akt, który nie jest do niej skierowany, wymóg, aby wiążące skutki prawne zaskarżonego aktu były tego rodzaju, aby mogły mieć wpływ na interesy strony skarżącej, zmieniając w określony sposób jej sytuację prawną, częściowo pokrywa się z wymogami określonymi w art. 263 akapit czwarty TFUE (wyrok z dnia 13 października 2011 r., Deutsche Post i Niemcy/Komisja,
C‑463/10 P i C‑475/10 P
,
EU:C:2011:656
, pkt
).
Udzielona przez SRB wnoszącym odwołanie odpowiedź dotycząca powodów, dla których nie zamierzała ona zlecać sporządzenia ostatecznej wyceny ex post w niniejszym przypadku, opiera się na celach takiej wyceny.
O ile prawdą jest, jak twierdzą wnoszące odwołanie, że brzmienie art. 20 ust. 11 in limine rozporządzenia nr 806/2014 wydaje się czynić niezbędnym przeprowadzenie ostatecznej wyceny ex post, gdy SRB dysponuje jedynie wyceną wstępną, w szczególności ze względu na użycie czasu teraźniejszego w trybie oznajmującym w wyrażeniu „przeprowadza się”, który ma zazwyczaj imperatywny charakter [zob. podobnie wyrok z dnia 3 marca 2020 r., X (Europejski nakaz aresztowania – podwójna odpowiedzialność karna),
C‑717/18
,
EU:C:2020:142
, pkt
], i na dodanie określenia „w najbliższym praktycznie możliwym terminie”, o tyle nie zmienia to faktu, że Sąd zasadnie podkreślił, iż brak sporządzenia takiego sprawozdania nie miał wpływu na sytuację prawną wnoszących odwołanie, w szczególności w świetle dwóch określonych w art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014 celów ostatecznej wyceny ex post.
W tym względzie ratio legis art. 20 ust. 11 rozporządzenia nr 806/2014, wyrażone w akapicie drugim tego przepisu, wynika z jego dwóch szczególnych celów, którymi są „zapewni[enie], by wszelkie straty z tytułu aktywów podmiotu, o którym mowa w art. 2, były w pełni uwzględniane w księgach rachunkowych tego podmiotu” oraz „pom[oc] w podjęciu decyzji w sprawie odpisania roszczeń wierzycieli lub zwiększenia wartości wypłacanego wynagrodzenia, zgodnie z [art. 20 ust. 12]”. Nawet jeśli brzmienie tego drugiego celu zawiera dość szeroki opis warunków, które powinny prowadzić do sporządzenia ostatecznej wyceny ex post, należy stwierdzić, że odsyła ono wyraźnie, jak Sąd słusznie zauważył w zaskarżonym postanowieniu, do art. 20 ust. 12 wspomnianego rozporządzenia, z którego wynika, że ma on zastosowanie wyłącznie do określonych sytuacji, a mianowicie tych, w których SRB skorzystała z instrumentu umorzenia lub konwersji długu, skorzystała z instrumentu instytucji pomostowej lub zwróciła się do podmiotu zarządzającego aktywami.
Z uwagi na szczególne okoliczności niniejszej sprawy sporządzenie drugiego sprawozdania z ostatecznej wyceny ex post, nawet przy założeniu, że jest ono obowiązkowe, w żadnym razie nie odpowiadało żadnemu z tych dwóch celów. Jak wskazał Sąd w pkt 43 zaskarżonego postanowienia, wnoszące odwołanie nie podniosły, że cel wymieniony w art. 20 ust. 11 akapit drugi lit. a) rozporządzenia nr 806/2014 ma zastosowanie w niniejszej sprawie. Cel wymieniony w lit. b) tego przepisu również nie ma zastosowania, ponieważ, jak słusznie podkreślił Sąd w pkt 48 i 49 zaskarżonego postanowienia, instrumentem restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji przyjętym w odniesieniu do Banco Popular jest instrument zbycia działalności przewidziany w art. 24 rozporządzenia nr 806/2014.
Tymczasem zastosowanie instrumentu zbycia działalności nie należy do przypadków, o których mowa w art. 20 ust. 12 tego rozporządzenia, w których w następstwie ostatecznej wyceny ex post może zostać wypłacona rekompensata.
Wreszcie w przypadku takim jak niniejszy, w którym po drugim sprawozdaniu z wyceny dochodzi do wykorzystania instrumentu zbycia działalności, wskazany w tym sprawozdaniu wynik zostaje w każdym wypadku albo potwierdzony, albo podważony przez cenę sprzedaży uzyskaną w wyniku przeprowadzonego zgodnie z prawem postępowania przetargowego. Uczciwa cena odpowiada zatem po prostu rzeczywistej cenie rynkowej, która została ustalona. Instrument zbycia działalności zamyka zatem de facto każdą dyskusję na temat potencjalnej wartości gospodarczej aktywów przenoszonej instytucji. W konsekwencji, przynajmniej w okolicznościach niniejszej sprawy, ostateczna wycena ex post mogła jedynie stwierdzić tę wartość rynkową, w związku z czym nie wywołałaby żadnych skutków względem wnoszących odwołanie.
Z ogółu powyższych rozważań wynika, że odwołanie należy oddalić, bez konieczności badania pozostałej części ich argumentów wspomnianych zarzutów, które zresztą stanowią jedynie konsekwencję krytyki dokonanej przez Sąd wykładni, o czym przypomniano w pkt 45 niniejszego wyroku.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach. Stosownie do art. 138 § 1 owego regulaminu postępowania, mającego zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie jego art. 184 § 1, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
Ponieważ SRB wniosła o obciążenie wnoszących odwołanie kosztami postępowania, a te ostatnie przegrały sprawę w postępowaniu odwoławczym, należy je obciążyć ich własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez SRB.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
Algebris (UK) Ltd i Anchorage Capital Group LLC zostają obciążone kosztami postępowania.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.