CELEX: 62013CJ0200
Odwołanie
Wspólna polityka zagraniczna i bezpieczeństwa
Walka z rozprzestrzenianiem broni jądrowej
Środki ograniczające podjęte wobec Islamskiej Republiki Iranu
Zamrożenie środków finansowych banku irańskiego
Obowiązek uzasadnienia
Procedura wydania aktu
Oczywisty błąd w ocenie

W swoim odwołaniu Rada Unii Europejskiej wnosi o uchylenie wyroku Sądu Unii Europejskiej z dnia 5 lutego 2013 r., Bank Saderat Iran/Rada (
T‑494/10
,
EU:T:2013:59
, zwanego dalej „zaskarżonym wyrokiem”), na mocy którego Sąd stwierdził nieważność w zakresie dotyczącym Banku Saderat Iran:
—
pkt 7 tabeli B załącznika II do decyzji Rady 2010/413/WPZiB z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającej wspólne stanowisko 2007/140/WPZiB (
Dz.U. L 195, s. 39
; sprostowanie
Dz.U. 2010, L 197, s. 19
);
—
pkt 5 tabeli B załącznika do rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 668/2010 z dnia 26 lipca 2010 r. w sprawie wdrożenia art. 7 ust. 2 rozporządzenia (WE) nr 423/2007 dotyczącego środków ograniczających wobec Iranu (
Dz.U. L 195, s. 25
);
—
pkt 7 tabeli B w tytule I załącznika do decyzji Rady 2010/644/WPZiB z dnia 25 października 2010 r. zmieniającej decyzję 2010/413 (
Dz.U. L 281, s. 81
);
—
pkt 7 tabeli B załącznika VIII do rozporządzenia Rady (UE) nr 961/2010 z dnia 25 października 2010 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 423/2007 (
Dz.U. L 281, s. 1
);
—
decyzji Rady 2011/783/WPZiB z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącej zmiany decyzji 2010/413 (
Dz.U. L 319, s. 71
);
—
rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 1245/2011 z dnia 1 grudnia 2011 r. dotyczącego wykonania rozporządzenia nr 961/2011 (
Dz.U. L 319, s. 11
);
—
punktu 7 tabeli B w tytule I załącznika IX do rozporządzenia Rady (UE) nr 267/2012 z dnia 23 marca 2012 r. w sprawie środków ograniczających wobec Iranu i uchylającego rozporządzenie nr 961/2010 (
Dz.U. L 88, s. 1
),
w zakresie, w jakim nazwę „Bank Saderat Iran” umieszczono w wykazach osób, podmiotów i organów, w odniesieniu do których mają zastosowanie środki ograniczające przyjęte na podstawie tych aktów (zwanych dalej łącznie „spornymi aktami”).
Ramy prawne i okoliczności powstania sporu
Rada Bezpieczeństwa Narodów Zjednoczonych (zwana dalej „Radą Bezpieczeństwa”), zaniepokojona licznymi sprawozdaniami dyrektora generalnego Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA) oraz rezolucjami Rady Gubernatorów MAEA dotyczącymi programu jądrowego Islamskiej Republiki Iranu, przyjęła w dniu 23 grudnia 2006 r. rezolucję 1737 (2006), której pkt 12, rozpatrywany wraz z załącznikiem do niej, wymienia zaangażowane w rozprzestrzenianie broni jądrowej osoby i podmioty, których środki finansowe oraz zasoby gospodarcze powinny zostać zamrożone.
W celu wdrożenia rezolucji 1737 (2006) w Unii Europejskiej Rada przyjęła w dniu 27 lutego 2007 r. wspólne stanowisko 2007/140/WPZiB w sprawie środków ograniczających wobec Iranu (
Dz.U. L 61, s. 49
).
Artykuł 5 ust. 1 wspólnego stanowiska 2007/140 przewidywał zamrożenie wszelkich środków finansowych i zasobów gospodarczych określonych kategorii osób i podmiotów wymienionych w lit. a) i b) tego przepisu. I tak, art. 5 ust. 1 lit. a) dotyczył osób i podmiotów określonych w załączniku do rezolucji 1737 (2006), jak również innych osób i podmiotów określonych przez Radę Bezpieczeństwa czy komitet Rady Bezpieczeństwa utworzony zgodnie z art. 18 rezolucji 1737 (2006). Wykaz tych osób i podmiotów znajdował się w załączniku I do wspólnego stanowiska 2007/140. Z kolei art. 5 ust. 1 lit. b) dotyczył osób i podmiotów niewymienionych w tym załączniku I, które między innymi są zaangażowane w działania Islamskiej Republiki Iranu stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, są bezpośrednio związane z takimi działaniami lub udzielają im wsparcia. Wykaz tych osób i podmiotów znajdował się w załączniku II do omawianego wspólnego stanowiska.
W zakresie dotyczącym kompetencji Wspólnoty Europejskiej rezolucja 1737 (2006) została wdrożona rozporządzeniem Rady (WE) nr 423/2007 z dnia 19 kwietnia 2007 r. dotyczącym środków ograniczających wobec Iranu (
Dz.U. L 103, s. 1
), wydanym na podstawie art. 60 WE i 301 WE i opartym na wspólnym stanowisku 2007/140, którego treść jest zasadniczo taka sama jak treść tego rozporządzenia, gdyż te same nazwy podmiotów i nazwiska osób fizycznych zostały wymienione w załączniku IV do tego rozporządzenia, dotyczącym osób, podmiotów i organów określonych przez Radę Bezpieczeństwa lub Komitet ds. Sankcji, i w załączniku V do wspomnianego rozporządzenia, dotyczącym osób, podmiotów i organów innych niż wymienione w załączniku IV.
Artykuł 7 ust. 2 lit. a) rozporządzenia nr 423/2007 jest sformułowany w następujący sposób:
„Zamraża się wszystkie fundusze [środki finansowe] i zasoby gospodarcze należące do osób, podmiotów lub organów wymienionych w załączniku V, pozostające w ich posiadaniu lub pod ich kontrolą. W załączniku V wymieniono osoby fizyczne i prawne, podmioty i organy, które nie są objęte załącznikiem IV, ale zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b) wspólnego stanowiska 2007/140/WPZiB zostały określone jako:
a)
zaangażowane w działalność Iranu stwarzającą zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, bezpośrednio związane z taką działalnością lub wspierające ją […]”.
Stwierdziwszy, że Islamska Republika Iranu kontynuuje działania związane ze wzbogacaniem uranu oraz nie współpracuje z MAEA, Rada Bezpieczeństwa przyjęła w dniu 3 marca 2008 r. rezolucję 1803 (2008). W pkt 10 tej rezolucji Rada Bezpieczeństwa:
„Wzywa wszystkie państwa do zachowania czujności w związku z działaniami instytucji finansowych na ich terytoriach prowadzonymi ze wszystkimi bankami mającymi siedzibę w Iranie, w szczególności Bankiem Melli i Bankiem Saderat oraz ich oddziałami i agencjami za granicą, aby zapobiec takim działaniom, które przyczyniają się do rozprzestrzeniania lub opracowywania systemów przenoszenia broni jądrowej, jak wskazano w rezolucji 1737 (2006)”.
Na mocy rezolucji 1929 (2010) z dnia 9 czerwca 2010 r. Rada Bezpieczeństwa przyjęła surowsze środki, a w szczególności postanowiła o zamrożeniu środków finansowych różnych instytucji finansowych. W pkt 21 rzeczonej rezolucji Rada Bezpieczeństwa wzywa państwa w szczególności do tego, aby „zapobiegały świadczeniu usług finansowych – w tym ubezpieczeniowych lub reasekuracyjnych – lub przekazywaniu na swoje terytorium, przez nie lub z niego, na rzecz lub przez swoich obywateli lub przez swoje podmioty podlegające ich jurysdykcji (w tym oddziały zagraniczne), lub przez osoby lub instytucje finansowe działające na ich terytorium, jakichkolwiek funduszy [środków finansowych], innych aktywów lub zasobów gospodarczych, które mogłyby posłużyć Iranowi do wspomagania działań wrażliwych z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych [stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej] lub opracowywania systemów przenoszenia broni jądrowej, w szczególności poprzez zamrożenie funduszy [środków finansowych], innych aktywów i zasobów gospodarczych znajdujących się lub mogących później znaleźć się na ich terytorium lub które podlegają lub będą podlegać ich jurysdykcji i są związane z tymi programami lub działaniami oraz poprzez wykonywanie wzmocnionego nadzoru w celu zapobiegania takim transakcjom w porozumieniu ze swoimi organami krajowymi i zgodnie z ustawodawstwem krajowym”.
W oświadczeniu załączonym do swych konkluzji z dnia 17 czerwca 2010 r. Rada Europejska podkreśliła coraz większe zaniepokojenie irańskim programem jądrowym i z zadowoleniem przyjęła uchwalenie przez Radę Bezpieczeństwa rezolucji 1929 (2010), odnotowała ostatnie sprawozdanie MAEA z dnia 31 maja 2010 r. oraz ogłosiła ustanowienie nowych środków ograniczających dotyczących w szczególności sektora finansowego.
Decyzją 2010/413 z dnia 26 lipca 2010 r. Rada wprowadziła to oświadczenie w życie, uchylając wspólne stanowisko 2007/140 i przyjmując dodatkowe środki ograniczające w porównaniu z tym ostatnim. W motywach 17–20 decyzji 2010/413, dotyczących działalności finansowej, przypomniano decyzje Rady Bezpieczeństwa zawarte w rezolucji 1929 (2010) oraz oświadczenie Rady Europejskiej z dnia 17 czerwca 2010 r. Rozdział 2 decyzji 2010/413 jest poświęcony sektorowi finansowemu. Artykuł 10 ust. 1 tej decyzji przewiduje, że aby zapobiegać świadczeniu usług finansowych lub przekazywaniu na terytorium państw członkowskich, przez nie lub z niego, lub na rzecz lub przez obywateli państw członkowskich lub podmioty podlegające ich jurysdykcji (w tym podmioty zależne za granicą), lub osoby lub instytucje finansowe działające na terytorium państw członkowskich, jakichkolwiek środków finansowych, aktywów lub zasobów gospodarczych, które mogłyby posłużyć do wspomagania działań Iranu stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej lub opracowywania systemów przenoszenia broni jądrowej, państwa członkowskie ściśle monitorują wszystkie działania instytucji finansowych podlegających ich jurysdykcji prowadzone z bankami mającymi siedzibę w Iranie, z kontrolowanymi przez nie agencjami, oddziałami lub podmiotami.
Artykuł 20 ust. 1 decyzji 2010/413 przewiduje zamrożenie środków finansowych wielu kategorii osób i podmiotów. Artykuł 20 ust. 1 lit. a) dotyczy osób i podmiotów wskazanych przez Radę Bezpieczeństwa, które zostały wymienione w załączniku I do tej decyzji. Artykuł 20 ust. 1 lit. b) obejmuje „osoby lub podmioty niewymienione w załączniku I, które są zaangażowane w irańskie działania wrażliwe z punktu widzenia rozprzestrzeniania materiałów jądrowych [stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej] lub opracowywania systemów przenoszenia broni jądrowej, w tym przez zaangażowanie w zdobywanie zakazanych produktów, towarów, materiałów i technologii, lub które są bezpośrednio związane z tymi działaniami lub zapewniające im wsparcie, a także osoby lub podmioty działające w ich imieniu lub pod ich kierownictwem, lub podmioty należące do nich lub przez nie kontrolowane, w tym w sposób nielegalny, lub osoby i podmioty, które pomagały wskazanym osobom lub podmiotom w obejściu lub naruszaniu postanowień rezolucji […] 1737 (2006), […] 1747 (2007), […] 1803 (2008) i […] 1929 (2010) lub niniejszej decyzji, a także wyższych rangą członków i podmioty IRGC i linii żeglugowej IRISL oraz podmioty do nich należące lub przez nie kierowane [podmioty do nich należące, przez nie kontrolowane lub działające w ich imieniu], wymienione w załączniku II”.
W załączniku II do decyzji 2010/413 wymieniono kilka podmiotów finansowych lub grup takich podmiotów. Bank Saderat Iran (w tym wszystkie jego oddziały i jednostki zależne) jest wymieniony w pkt 7 części I lit. B tego załącznika. Wskazano następujące powody:
„Irański bank państwowy (należący w 94% do rządu). Świadczył usługi finansowe podmiotom realizującym zamówienia na potrzeby irańskiego programu jądrowego i balistycznego, w tym podmiotom umieszczonym w wykazie na mocy rezolucji […] 1737 [(2006)]. Jeszcze w marcu 2009 roku [Bank Saderat Iran] przekazywał [Organizacji Przemysłu Obronnego (zwanej dalej »DIO«)] (obłożonej sankcjami na mocy rezolucji […] 1737 [(2006)]) i Iran Electronics Industries [zwanej dalej »IEI«] płatności i akredytywy. W 2003 roku [Bank Saderat Iran] przekazał akredytywę w imieniu irańskiej Mesbah Energy Company, powiązanej z działalnością jądrową (następnie obłożonej sankcjami na mocy rezolucji […] 1737 [(2006)])”.
Rozporządzeniem wykonawczym nr 668/2010, wydanym w dniu 26 lipca 2010 r. w wykonaniu art. 7 ust. 2 rozporządzenia nr 423/2007, nazwa Banku Saderat Iran, wymieniona w pkt 5 części I lit. B załącznika do rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, została dodana do znajdującego się w tabeli I załącznika V do rozporządzenia nr 423/2007 wykazu osób prawnych, podmiotów i organów.
Uzasadnienie umieszczenia Banku Saderat Iran we wspomnianym wykazie jest niemalże identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Pismem z dnia 27 lipca 2010 r. Rada poinformowała Bank Saderat Iran o umieszczeniu jego nazwy w wykazach zawartych w załączniku II do decyzji 2010/413 i w załączniku V do rozporządzenia nr 423/2007.
W pismach z dnia 18 i 25 sierpnia oraz 2, 9 i 30 września 2010 r. Bank Saderat Iran wezwał Radę do przedstawienia informacji, które stanowiły podstawę zastosowania wobec niego środków ograniczających. Pismem z dnia 15 września 2010 r. wezwał on także Radę do przeprowadzenia przeglądu wspomnianej decyzji.
Załącznik II do decyzji 2010/413 został poddany przeglądowi i przepisany do decyzji 2010/644, przyjętej w dniu 25 października 2010 r. W motywie 2 tej decyzji Rada wskazuje, że uwzględniła uwagi przedłożone przez zainteresowanych.
Nazwa Banku Saderat Iran została powtórzona w pkt 7 wykazu podmiotów znajdującym się w tabeli I załącznika II do decyzji 2010/413, tak jak wynika to z decyzji 2010/644. W uzasadnieniu nie wskazano już, że chodzi o irański bank państwowy należący w 94% do rządu irańskiego, ale o bank, który częściowo należy do rządu Iranu. W pozostałej części uzasadnienie to jest identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413.
Rozporządzenie nr 423/2007 zostało uchylone i zastąpione rozporządzeniem nr 961/2010, przyjętym w dniu 25 października 2010 r. Zgodnie z art. 16 ust. 2 tego rozporządzenia:
„Zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do osób, podmiotów i organów wyszczególnionych w załączniku VIII, jak również wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze będące w posiadaniu lub pod kontrolą tych osób, podmiotów i organów. W załączniku VIII wymieniono osoby fizyczne i prawne, podmioty i organy, które […] zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. b) decyzji [2010/413] zostały określone jako:
a)
zaangażowane w działania bezpośrednio związane z działaniami lub wspierające działania stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej przez Iran lub tworzenie systemów przenoszenia broni jądrowej przez Iran, w tym przez zaangażowanie w dostarczanie zakazanych towarów i technologii, lub jako podmioty będące w posiadaniu lub pod kontrolą takich osób, podmiotów lub organów, w tym w sposób nielegalny, lub działające w ich imieniu lub według ich wskazówek;
b)
osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy, które wspierały wymienione osoby, podmioty lub organy w obejściu lub naruszeniu przepisów niniejszego rozporządzenia, decyzji [2010/413] lub rezolucji […] 1737 (2006), […] 1747 (2007), […] 1803 (2008) i […] 1929 (2010);
[…]”.
Nazwa Banku Saderat Iran została umieszczona przez Radę w pkt 7 wykazu osób prawnych, podmiotów i organów wymienionych w załączniku VIII lit. B do rozporządzenia nr 961/2010. Uzasadnienie tego umieszczenia jest niemalże identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413, w brzmieniu zmienionym decyzją 2010/644.
Pismem z dnia 28 października 2010 r. Rada udzieliła odpowiedzi na pismo Banku Saderat Iran z dnia 15 września 2010 r., wskazując, że po przeprowadzeniu przeglądu decyzji oddaliła ona wniosek tego banku o wykreślenie jego nazwy z wykazu zawartego w załączniku II do decyzji 2010/413 oraz z wykazu zawartego w załączniku VIII do rozporządzenia nr 961/2010. Uściśliła w tym względzie, że nie podziela zdania Banku Saderat Iran, iż jego działalność związana z obsługą akredytyw nie przyczyniała się do rozprzestrzeniania broni jądrowej. W odpowiedzi na wniosek Banku Saderat Iran o udostępnienie akt sprawy Rada przekazała mu kopie wniosków państw członkowskich dotyczących zastosowania środków ograniczających (zwanych dalej „wnioskami przekazanymi w dniu 28 października 2010 r.”).
W dniu 31 maja 2011 r. Rada przekazała Bankowi Saderat Iran – w załączniku do dupliki złożonej w ramach skargi o stwierdzenie nieważności, w wyniku której został wydany zaskarżony wyrok – dokument Rady z dnia 27 maja 2011 r. zawierający odpis trzeciego wniosku dotyczącego umieszczenia Banku Saderat Iran w wykazie podmiotów, do których mają zastosowanie środki ograniczające (zwanego dalej „trzecim wnioskiem”).
W dniu 1 grudnia 2011 r., po przeprowadzeniu przeglądu, Rada postanowiła na mocy decyzji 2011/783 o pozostawieniu nazwy Banku Saderat Iran w wykazie zawartym w decyzji 2010/413, a na mocy rozporządzenia wykonawczego nr 1245/2011 o pozostawieniu tej nazwy także w wykazie zawartym w rozporządzeniu nr 961/2010.
Odnosząc się do konkluzji Rady Europejskiej z dnia 9 grudnia 2011 r., Rada przyjęła nowe środki na podstawie decyzji 2012/35/WPZiB z dnia 23 stycznia 2012 r. zmieniającej decyzję 2010/413 (
Dz.U. L 19, s. 22
).
W dniu 23 marca 2012 r. Rada przyjęła nowe środki na podstawie rozporządzenia nr 267/2012, uchylającego i zastępującego rozporządzenie nr 961/2010. Zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych jest przewidziane w art. 23 rozporządzenia nr 267/2012. Artykuł 23 ust. 2 miał wówczas następujące brzmienie:
„Zamraża się wszystkie środki finansowe i zasoby gospodarcze należące do, będące własnością, pozostające w posiadaniu lub pod kontrolą osób, podmiotów i organów wymienionych w załączniku IX. Załącznik IX obejmuje osoby fizyczne i prawne, podmioty i organy, które zgodnie z art. 20 ust. 1 lit. b) i c) decyzji [2010/413] zostały określone jako:
a)
zaangażowane w działania, bezpośrednio związane z działaniami lub wspierające działania Iranu stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej lub tworzenie systemów przenoszenia broni jądrowej przez Iran, w tym przez zaangażowanie w dostarczanie zakazanych towarów i technologii, lub jako podmioty będące własnością lub pod kontrolą takich osób, podmiotów lub organów, w tym w sposób nielegalny, lub działające w ich imieniu lub na ich polecenie;
b)
osoby fizyczne lub prawne, podmioty lub organy, które wspierały wymienione osoby, podmioty lub organy w obejściu lub naruszeniu przepisów niniejszego rozporządzenia, decyzji [2010/413] lub rezolucji 1737 (2006), […] 1747 (2007), […] 1803 (2008) i […] 1929 (2010);
[…]
d)
inne osoby, podmioty lub organy udzielające wsparcia, takiego jak wsparcie materialne, logistyczne lub finansowe, rządowi Iranu oraz osobom i podmiotom z nim związanym;
[…]”.
Nazwa Banku Saderat Iran jest umieszczona w pkt 7 tabeli B w tytule I załącznika IX do rozporządzenia nr 267/2012. Uzasadnienie tego umieszczenia jest niemalże identyczne z uzasadnieniem zawartym w decyzji 2010/413, w brzmieniu zmienionym decyzją 2010/644.
Postępowanie przed Sądem i zaskarżony wyrok
Pismem, które wpłynęło do sekretariatu Sądu w dniu 7 października 2010 r., Bank Saderat Iran wniósł skargę o stwierdzenie nieważności decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010. Następnie Bank Saderat Iran rozszerzył swe żądania, wnosząc także o stwierdzenie nieważności decyzji 2010/644, rozporządzenia nr 961/2010, decyzji 2011/783, rozporządzenia wykonawczego nr 1245/2011 i rozporządzenia nr 267/2012 w zakresie, w jakim akty te dotyczą tego banku.
Sąd najpierw odrzucił argumentację zarówno Rady, jak i Komisji, które twierdziły, że Bank Saderat Iran nie może powoływać się na ochronę i gwarancje związane z prawami podstawowymi.
Następnie zbadał skargę złożoną przez Bank Saderat Iran. W skardze tej zostały podniesione trzy zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczył naruszenia obowiązku uzasadnienia oraz prawa do obrony i do skutecznej ochrony sądowej. Zarzut drugi dotyczył oczywistego błędu w ocenie popełnionego w związku z zastosowaniem wobec Banku Saderat Iran środków ograniczających. Zarzut trzeci dotyczył naruszenia zasady proporcjonalności.
W ramach zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia, prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej, Sąd zbadał każdy z powodów dotyczących Banku Saderat Iran i znajdujących się w spornych aktach oraz we wnioskach dotyczących przyjęcia środków ograniczających. Sąd orzekł, że w odniesieniu do powodu drugiego, dotyczącego usług finansowych, Rada naruszyła obowiązek uzasadnienia ze względu na jego niejasny charakter. W związku z tym niejasnym charakterem doszło także do naruszenia prawa do ochrony sądowej Banku Saderat Iran w odniesieniu do powodu drugiego. Prawo to zostało poza tym naruszone także w odniesieniu do decyzji 2010/413, rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010 ze względu na opóźnione przekazanie trzeciego wniosku dotyczącego przyjęcia środków ograniczających. Wreszcie, Sąd orzekł, że badanie decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 było obarczone wadą, ponieważ akta sprawy nie zawierały żadnej wskazówki sugerującej, że Rada zweryfikowała znaczenie i zasadność informacji i dowodów dotyczących Banku Saderat Iran. W konsekwencji Sąd uwzględnił zarzut pierwszy w zakresie dotyczącym decyzji 2010/413, rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010.
Następnie Sąd zbadał zarzut drugi, dotyczący oczywistego błędu w ocenie popełnionego w związku z zastosowaniem wobec Banku Saderat Iran środków ograniczających. Badanie to odnosiło się do powodów uznanych za wystarczająco precyzyjne i nienaruszające obowiązku uzasadnienia. Ponieważ żaden z tych powodów przytoczonych przez Radę przeciwko skarżącemu w pierwszej instancji nie uzasadniał przyjęcia w odniesieniu do niego środków ograniczających, Sąd uwzględnił zarzut drugi i stwierdził nieważność spornych aktów w zakresie, w jakim dotyczyły one skarżącego w pierwszej instancji, przy czym badanie zarzutu trzeciego, dotyczącego naruszenia zasady proporcjonalności, nie było konieczne.
Bank Saderat Iran podniósł, że rozporządzenie nr 267/2012 stanowiło względem niego w rzeczywistości decyzję, która przybrała formę rozporządzenia, nie zaś prawdziwe rozporządzenie. W konsekwencji art. 60 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej nie powinien był znaleźć zastosowania w niniejszym przypadku. W pkt 123 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem rozporządzenie nr 267/2012, w tym załącznik IX do niego, ma charakter rozporządzenia, ponieważ jego art. 51 akapit drugi przewiduje, że wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, co odpowiada skutkom rozporządzenia przewidzianym w art. 288 TFUE. W konsekwencji art. 60 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma zastosowanie w niniejszym przypadku.
Żądania stron
W przedmiocie odwołania głównego
Rada wnosi do Trybunału o:
—
uchylenie zaskarżonego wyroku;
—
ostateczne rozstrzygnięcie sporu i oddalenie skargi wniesionej przez Bank Saderat Iran na sporne akty;
—
obciążenie Banku Saderat Iran kosztami poniesionymi przez Radę zarówno w postępowaniu w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym.
Bank Saderat Iran wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania i obciążenie Rady kosztami.
Komisja w pełni popiera żądania przedstawione przez Radę w odwołaniu.
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej wnosi do Trybunału o uwzględnienie odwołania, uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi wniesionej przez Bank Saderat Iran na sporne akty.
W przedmiocie odwołania wzajemnego
Bank Saderat Iran wnosi do Trybunału o:
—
uwzględnienie odwołania wzajemnego i uchylenie wyroku Sądu w związku z błędami podniesionymi w odwołaniu wzajemnym;
—
stwierdzenie nieważności spornych aktów (uwzględnianych osobno) w zakresie, w jakim mają one zastosowanie wobec Banku Saderat Iran, oraz
—
obciążenie Rady kosztami postępowania poniesionymi przez Bank Saderat Iran w związku z wniesieniem odwołania wzajemnego.
Rada wnosi do Trybunału o oddalenie odwołania wzajemnego i obciążenie Banku Saderat Iran kosztami postępowania związanymi z tym odwołaniem.
W przedmiocie odwołania głównego
Rada podnosi, że zaskarżony wyrok jest obarczony kilkoma naruszeniami prawa.
W przedmiocie zarzutu niedopuszczalności odnoszącego się do zarzutów dotyczących naruszenia praw podstawowych
Zaskarżony wyrok
W pkt 44 zaskarżonego wyroku Sąd odrzucił argumentację zarówno Rady, jak i Komisji, które twierdziły, że Bank Saderat Iran nie mógł powoływać się na ochronę i gwarancje związane z prawami podstawowymi. W pkt 39 tego wyroku Sąd orzekł, że prawo Unii nie zawiera normy uniemożliwiającej osobom prawnym będącym emanacją państw trzecich powoływanie się na swoją rzecz na ochronę i gwarancje związane z prawami podstawowymi, a w pkt 40 wspomnianego wyroku stwierdził, że ponadto i w każdym razie Rada i Komisja nie przedstawiły dowodów pozwalających na wykazanie, iż skarżący w pierwszej instancji jest rzeczywiście emanacją państwa irańskiego.
Argumentacja stron
Rada kwestionuje najpierw pkt 34–43 zaskarżonego wyroku. Twierdzi ona, że Sąd naruszył prawo poprzez stwierdzenie, że nawet gdyby zostało ustalone, iż Bank Saderat Iran jest emanacją państwa irańskiego, bank ten mógłby powoływać się przed sądem Unii na ochronę i gwarancje związane z prawami podstawowymi.
Rada powołuje się na art. 34 europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, podpisanej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (zwanej dalej „EKPC”), który wyklucza wniesienie skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka przez organizacje rządowe i podobne podmioty, oraz na inne porównywalne przepisy, takie jak art. 44 Amerykańskiej konwencji praw człowieka z dnia 22 listopada 1969 r. Ratio legis stanowi jej zdaniem fakt, że państwo nie może być beneficjentem praw podstawowych. Nawet jeśli traktaty Unii i Karta praw podstawowych Unii Europejskiej nie zawierają postanowień analogicznych do art. 34 EKPC, zastosowanie ma ta sama zasada.
Rada twierdzi, że Sąd naruszył także prawo poprzez stwierdzenie, że nie istnieje żaden dowód pozwalający na ustalenie, iż Bank Saderat Iran rzeczywiście stanowi organizację rządową. W tym względzie Rada wymienia:
—
orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, zgodnie z którym należy poddać dokładnej ocenie określony kontekst faktyczny i prawny, aby ustalić, czy podmiot jest organizacją lub instytucją rządową czy pozarządową;
—
prace Komisji Prawa Międzynarodowego Narodów Zjednoczonych, a w szczególności komentarze dotyczące art. 2 lit. b) Konwencji Narodów Zjednoczonych o immunitecie jurysdykcyjnym państw i ich własności, przyjętej w dniu 2 grudnia 2004 r., zgodnie z którymi koncepcja „organów i agencji państwowych lub innych podmiotów” może obejmować przedsiębiorstwa państwowe lub inne podmioty ustanowione przez państwo, które dokonują transakcji handlowych, oraz
—
orzecznictwo Trybunału w zakresie pomocy (wyrok Francja/Komisja,
C‑482/99
,
EU:C:2002:294
, pkt
).
A zatem Sąd niesłusznie orzekł, że ze względu na okoliczność, iż Bank Saderat Iran prowadzi działalność handlową podlegającą prawu powszechnemu, działalność ta nie może zostać uznana za świadczenie „usług publicznych”, nawet jeśli owa działalność jest konieczna do funkcjonowania gospodarki państwa. Sąd nie uwzględnił także odpowiednio wpływu, jaki rząd irański wywiera na Bank Saderat Iran, pomimo zmniejszenia jego udziału w następstwie procesu prywatyzacji.
Bank Saderat Iran podważa argumentację Rady.
Ocena Trybunału
Należy stwierdzić, że skarga wniesiona przez Bank Saderat Iran wpisuje się w ramy art. 275 akapit drugi TFUE (wyroki: Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
Bank Saderat Iran podnosi zarzuty naruszenia prawa do obrony oraz prawa do skutecznej ochrony sądowej. Na prawa te może się powołać każda osoba fizyczna lub każdy podmiot wnoszący skargę do sądów Unii (wyrok Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
Podobnie jest w przypadku zarzutów dotyczących naruszenia istotnych wymogów proceduralnych, takich jak zarzut dotyczący naruszenia obowiązku uzasadnienia aktu (wyrok Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W odniesieniu do zarzutów dotyczących oczywistego błędu w ocenie lub naruszenia ogólnej zasady proporcjonalności należy stwierdzić, że możliwość powołania się na nie przez podmiot państwowy jest kwestią odnoszącą się do istoty sporu (wyroki: Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W świetle powyższego zarzut Rady należy oddalić bez konieczności badania argumentu dotyczącego błędu, jaki zdaniem Rady Sąd popełnił poprzez orzeczenie, że nie zostało ustalone, iż Bank Saderat Iran jest podmiotem państwowym, ponieważ argument ten jest bezskuteczny.
W przedmiocie obowiązku uzasadnienia, prawa do obrony, prawa do skutecznej ochrony sądowej i dostępu do akt
Zaskarżony wyrok
W pkt 47–49 zaskarżonego wyroku Sąd przypomniał orzecznictwo dotyczące przewidzianego w art. 296 akapit drugi TFUE obowiązku uzasadnienia aktów. W pkt 50–53 tego wyroku przypomniał on orzecznictwo dotyczące prawa do obrony i obowiązku podania do wiadomości dowodów obciążających zainteresowany podmiot, aby ten mógł skutecznie przedstawić swój punkt widzenia w przedmiocie tych dowodów.
W pkt 61 i 62 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że w celu dokonania oceny dopełnienia obowiązku uzasadnienia i obowiązku podania do wiadomości Banku Saderat Iran obciążających go dowodów należy wziąć pod uwagę, poza uzasadnieniami znajdującymi się w spornych aktach, dwa wnioski dotyczące przyjęcia środków ograniczających przekazane skarżącemu w pierwszej instancji przez Radę pismem z dnia 28 października 2010 r., a także trzeci wniosek załączony przez Radę do złożonej przez nią w dniu 31 maja 2011 r. dupliki. Zdaniem Sądu wnioski te zostały przedłożone delegacjom państw członkowskich w kontekście przyjęcia środków ograniczających dotyczących skarżącego w pierwszej instancji i stanowią w konsekwencji dowody, na których oparte są te środki.
W pkt 63 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził:
„[…] prawdą jest, że owe trzy wnioski zostały podane do wiadomości [skarżącego w pierwszej instancji] już po wniesieniu przez [niego] niniejszej skargi, a konkretnie – w odniesieniu do wniosku załączonego do dupliki – po zmianie przez [skarżącego w pierwszej instancji] żądań w następstwie wydania kolejno decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010. W związku z tym wnioski te nie mogą skutecznie uzupełniać uzasadnienia decyzji 2010/413, rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 i – w odniesieniu do wniosku załączonego do dupliki – decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010. Niemniej jednak mogą one być uwzględnione w ramach oceny legalności późniejszych aktów, a konkretnie – w odniesieniu do trzech wniosków – decyzji 2011/783, rozporządzenia wykonawczego nr 1245/2011 i rozporządzenia nr 267/2012 oraz – w odniesieniu do wniosków przekazanych w dniu 28 października 2010 r. – decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010”.
W pkt 64–73 zaskarżonego wyroku Sąd zbadał każdy z powodów znajdujących się w spornych aktach i we wnioskach dotyczących przyjęcia środków ograniczających. Punkty 64–66 tego wyroku mają następujące brzmienie:
„64
[Sporne] akty wymieniają następujące cztery powody dotyczące [skarżącego w pierwszej instancji]:
—
[skarżący w pierwszej instancji] stanowi własność irańskiego skarbu państwa – albo w 94% – stosownie do decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 – albo częściowo – stosownie do późniejszych aktów [zwany dalej »pierwszym powodem«];
—
[skarżący w pierwszej instancji] świadczy usługi finansowe na rzecz podmiotów realizujących zamówienia na potrzeby irańskiego programu jądrowego i balistycznego; pośród tych podmiotów figurują podmioty wskazane w rezolucji […] 1737 (2006) [zwany dalej »drugim powodem«];
—
w marcu 2009 r. [skarżący w pierwszej instancji] nadal [obsługiwał] płatności i akredytywy [DIO] i [IEI], które były objęte środkami ograniczającymi [zwany dalej »trzecim powodem«];
—
w 2003 r. [skarżący w pierwszej instancji obsługiwał] akredytywy wystawione na rzecz irańskiej spółki Mesbah Energy Company, która jest powiązana z irańskim programem jądrowym [zwany dalej »czwartym powodem«].
Powody wskazane we wnioskach dotyczących zastosowania środków ograniczających dołączonych do pisma Rady z dnia 28 października 2010 r. w całości pokrywają się z powodami wskazanymi w [spornych] aktach.
W trzecim wniosku dotyczącym zastosowania środków ograniczających, który został załączony do dupliki, wskazano jeszcze piąty powód, zgodnie z którym [skarżący w pierwszej instancji świadczył] usługi finansowe na rzecz Sanam Industria Group”.
W pkt 73 Sąd orzekł, że Rada naruszyła obowiązek uzasadnienia, jak również obowiązek przekazania skarżącemu w pierwszej instancji obciążających go dowodów w odniesieniu do powodu drugiego ze względu na jego niejasny charakter, ale że obowiązki te zostały dopełnione w odniesieniu do pozostałych powodów.
W odniesieniu do dostępu do akt sprawy Sąd w pkt 79 zaskarżonego wyroku orzekł, że Rada nie udzieliła skarżącemu w pierwszej instancji dostępu do wniosków dotyczących przyjęcia środków ograniczających w stosownym terminie, ponieważ dwa wnioski zostały przekazane w piśmie z dnia 28 października 2010 r., a trzeci w załączniku do dupliki, podczas gdy termin wyznaczony skarżącemu w pierwszej instancji przez Radę na przedstawienie uwag w związku z przyjęciem decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 upłynął w dniu 15 września 2010 r.
Rozpatrując możliwość skutecznego przedstawienia przez skarżącego w pierwszej instancji jego punktu widzenia, w pkt 82 i 83 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że skarżący w pierwszej instancji miał sposobność skutecznego przedstawienia swego punktu widzenia, co jednak nie dotyczy z jednej strony wskazanego przez Radę powodu drugiego, który jest nadmiernie niejasny, a z drugiej strony trzech wniosków dotyczących przyjęcia środków ograniczających,
W pkt 86 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że Rada uwzględniła uwagi skarżącego w pierwszej instancji w trakcie przeprowadzonego przez nią przeglądu. W pkt 85 tego wyroku w szczególności Sąd stwierdził, że Rada sprostowała argument dotyczący posiadania przez irański skarb państwa udziałów w kapitale Banku Saderat Iran, którego prawdziwość bank ten kwestionował.
W pkt 90 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że prawo skarżącego w pierwszej instancji do skutecznej ochrony sądowej zostało naruszone ze względu na niejasny charakter przedstawionego przez Radę powodu drugiego oraz ze względu na opóźnione przekazanie trzech wniosków dotyczących przyjęcia środków ograniczających.
Argumentacja stron
W pierwszej kolejności, w tytule „Obowiązek uzasadnienia”, Rada twierdzi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, ponieważ zbadał każdy z powodów odrębnie, zamiast zbadać je całościowo. Powody te są bowiem w sposób oczywisty powiązane. W szczególności powody trzeci i czwarty są bardziej szczegółowym opisem zachowania wskazanego w powodzie drugim. Poza tym, nawet jeśli w tym powodzie drugim nie wskazano nazwy podmiotów wymienionych w wykazach Organizacji Narodów Zjednoczonych i Unii, jakim Bank Saderat Iran świadczy swe usługi bankowe, to bank ten mógł był podważyć wspomniany powód w przypadku, gdyby żaden z jego klientów nie był wskazany w wykazach Organizacji Narodów Zjednoczonych lub Unii.
Komisja utrzymuje, że stanowiska przyjętego przez Sąd w pkt 73 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym skarga o stwierdzenie nieważności jest zasadna w odniesieniu do niektórych powodów, a w odniesieniu do powodu drugiego jest bezzasadna, nie da się obronić. W odniesieniu do każdego powodu odrębnie nie można uznać, że Rada naruszyła względem skarżącego w pierwszej instancji obowiązek uzasadnienia i podania do wiadomości.
W uwagach interwenienta Zjednoczone Królestwo podważa także wniosek Sądu, zgodnie z którym powód drugi jest nadmiernie niejasny, podczas gdy powód ten należy rozpatrywać z uwzględnieniem powodów, które zostały wymienione po nim.
W drugiej kolejności, w tytule „Dostęp do akt”, Rada podważa rozstrzygnięcie Sądu zawarte w pkt 61 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym „aby ocenić, czy doszło do naruszenia obowiązku uzasadnienia i obowiązku powiadomienia zainteresowanego o zebranych przeciwko niemu dowodach, oprócz powodów podanych w zaskarżonych aktach należy uwzględnić trzy wnioski dotyczące zastosowania […] środków ograniczających, które Rada przekazała [skarżącemu w pierwszej instancji]”.
Rada podnosi, że Sąd nieprawidłowo zastosował orzecznictwo przytoczone w pkt 52 zaskarżonego wyroku, które utrwaliło się w kontekście pierwszych spraw dotyczących terroryzmu, podczas gdy nie został przedstawiony żaden powód w celu uzasadnienia umieszczenia w wykazie osób, podmiotów i jednostek objętych środkami ograniczającymi, a wyrażenia „powody” i „dowody” były w tych okolicznościach zamienne. W niniejszym przypadku akta zawierały powody, tak więc nic nie uzasadniało podania do wiadomości wniosków dotyczących przyjęcia środków ograniczających, które w każdym razie nie stanowiłyby żadnej wartości dodanej.
Co do elementów, które nie znajdują się w przedstawionym przez Radę uzasadnieniu, one także nie powinny zostać podane do wiadomości odrębnie, ponieważ nie można domniemywać z urzędu, że Rada posłużyła się nimi jako powodami i jako dowodami. Zdaniem Rady Sąd powinien był zastosować orzecznictwo, które przytoczył w pkt 53 zaskarżonego wyroku, zgodnie z którym jedynie na wniosek zainteresowanej strony Rada ma obowiązek zapewnić dostęp do wszystkich dokumentów administracyjnych, które nie są poufne, dotyczących danego środka (wyrok Bank Melli Iran/Rada,
T‑390/08
,
EU:T:2009:401
, pkt
).
Odwołując się do pkt 111 wyroku Komisja i in./Kadi (
C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
), Zjednoczone Królestwo podnosi, że – w odniesieniu do wykazów podmiotów objętych środkami ograniczającymi – ujawnione powinno zostać tylko przedstawione przez Radę uzasadnienie umieszczenia w takich wykazach, a nie wnioski dotyczące umieszczenia w wykazach danych podmiotów.
Bank Saderat Iran przyjmuje argumentację Sądu. Podnosi on, że powody trzeci i czwarty nie mogły uszczegółowiać powodu drugiego.
Bank Saderat Iran podnosi, że Rada była zobowiązana do przedstawienia wniosków dotyczących umieszczenia we wspomnianych wykazach w samej dacie tego umieszczenia lub wkrótce po nim, ponieważ były to jedyne elementy wchodzące w skład akt sprawy. W odniesieniu do twierdzenia Rady, że uzyskanie tych wniosków nie było w żaden sposób przydatne dla Banku Saderat Iran, bank ten odpowiada, że ocena elementów akt sprawy, które mogą być istotne dla skarżącego, nie należy do Rady. Umożliwienie Radzie dokonywania wyboru elementów akt sprawy, jakie należy uwzględnić, byłoby sprzeczne z prawem do obrony.
Bank Saderat Iran podważa argument, zgodnie z którym orzecznictwo wynikające z wyroku Bank Melli Iran/Rada (
T‑390/08
,
EU:T:2009:401
) powinno było zostać zastosowane w niniejszym przypadku, ponieważ bank ten nie posiadał wystarczająco dokładnych informacji pozwalających mu na skuteczne przedstawienie jego punktu widzenia na temat obciążających go dowodów. Podkreśla on, że zarówno Sąd, jak i Rada oparły się na fakcie, iż wnioski dotyczące umieszczenia w wykazach podmiotów objętych środkami ograniczającymi stanowią dowody, podczas gdy tak nie było.
Ocena Trybunału
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem obowiązek uzasadnienia niekorzystnego aktu, ściśle związany z zasadą poszanowania prawa do obrony, ma za zadanie, po pierwsze, zapewnić zainteresowanemu wskazówki wystarczające do ustalenia, czy akt jest zasadny lub ewentualnie czy nie zawiera wady pozwalającej na zakwestionowanie jego ważności przed sądem Unii, a po drugie, zapewnić sądowi Unii możliwość kontroli zgodności z prawem tego aktu (zob. wyroki: Rada/Bamba,
C‑417/11 P
,
EU:C:2012:718
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
Uzasadnienie, jakiego wymaga art. 296 TFUE, powinno być dostosowane do charakteru danego aktu i kontekstu, w jakim został on wydany. Ten wymóg uzasadnienia należy oceniać w odniesieniu do konkretnej sytuacji, w szczególności do treści spornego aktu, charakteru powołanych argumentów, a także interesu, jaki w uzyskaniu informacji mogą mieć adresaci aktu lub inne osoby, których dotyczy on bezpośrednio i indywidualnie. Nie ma wymogu, by uzasadnienie wyszczególniało wszystkie istotne okoliczności faktyczne i prawne, ponieważ ocena tego, czy uzasadnienie aktu jest wystarczające, winna nie tylko opierać się na jego brzmieniu, ale także uwzględniać okoliczności jego wydania, jak również całość przepisów prawa regulujących daną dziedzinę (zob. wyrok Rada/Bamba,
C‑417/11 P
,
EU:C:2012:718
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo). Akt niekorzystny jest wystarczająco uzasadniony, jeżeli został wydany w okolicznościach znanych zainteresowanemu, pozwalających mu na zrozumienie treści przyjętego względem niego środka (wyroki: Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W odniesieniu do środków ograniczających, nie posuwając się do wymogu szczegółowego ustosunkowania się do uwag przedłożonych przez zainteresowaną osobę, obowiązek uzasadnienia przewidziany w art. 296 TFUE zakłada we wszystkich okolicznościach – w tym gdy uzasadnienie aktu Unii odpowiada powodom podanym przez organ międzynarodowy – wskazanie w tym uzasadnieniu indywidualnych, szczególnych i konkretnych powodów, dla których właściwe organy uważają, że określona osoba powinna zostać objęta środkami ograniczającymi. Sąd Unii powinien zatem między innymi sprawdzić, czy przywołane powody są wystarczająco precyzyjne i konkretne (zob. podobnie wyroki: Komisja i in./Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, pkt
,
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W niniejszym przypadku przy badaniu powodu drugiego Sąd nie naruszył prawa, ponieważ Rada nie podniosła przed nim, że powody drugi, trzeci i czwarty należy rozpatrywać łącznie.
W każdym razie, nawet przy założeniu – jak utrzymuje Rada – że wspomniany powód drugi należy rozpatrywać w świetle powodów trzeciego i czwartego, odczytanie tych powodów łącznie nie umożliwiłoby Bankowi Saderat Iran uzyskanie konkretnych informacji na temat tego, jakie usługi bankowe świadczył on na rzecz jakich podmiotów „realizujących zamówienia na potrzeby irańskiego programu jądrowego i balistycznego”, pośród których znajdują się podmioty „wskazane w rezolucji […] 1737 (2006) […]”. W takich okolicznościach nie można zarzucać Sądowi, że w pkt 73 zaskarżonego wyroku orzekł on, iż powód drugi umieszczenia we wspomnianych wykazach jest nadmiernie niejasny.
Wreszcie, w odniesieniu do dostępu do akt, w pkt 77, 83 i 102 zaskarżonego wyroku Sąd słusznie stwierdził, że Rada miała obowiązek upewnienia się – przed przyjęciem wspomnianych środków – iż dowody obciążające Bank Saderat Iran mogą mu zostać przekazane we właściwym czasie, aby ten mógł skutecznie przedstawić swój punkt widzenia, oraz że spóźnione przekazanie trzech wniosków dotyczących przyjęcia środków ograniczających naruszało prawo do obrony skarżącego w pierwszej instancji i jego prawo do skutecznej ochrony sądowej, a zatem wpłynęło na zgodność z prawem decyzji 2010/413, rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, decyzji 2010/644 i rozporządzenia nr 961/2010 w zakresie, w jakim akty te dotyczą Banku Saderat Iran.
W przedmiocie wadliwości analizy przeprowadzonej przez Radę
Zaskarżony wyrok
W ramach zarzutu pierwszego, dotyczącego naruszenia obowiązku uzasadnienia, prawa do obrony i prawa do skutecznej ochrony sądowej, Sąd w następujący sposób streszcza argumentację Banku Saderat Iran:
„91 [Skarżący w pierwszej instancji] podnosi, że w rzeczywistości Rada nie zbadała okoliczności niniejszej sprawy, a jedynie ograniczyła się do przyjęcia wniosków przedstawionych przez państwa członkowskie. Błąd ten zaważył zarówno na wstępnej analizie sytuacji [skarżącego w pierwszej instancji] przed podjęciem decyzji o zastosowaniu wobec [niego] środków ograniczających, jak i na przeglądzie tych środków”.
Sąd orzekł:
„95
W niniejszym przypadku z jednej strony akta sprawy nie zawierają żadnych wskazówek sugerujących, że Rada zbadała znaczenie i zasadność dowodów dotyczących [skarżącego w pierwszej instancji], które otrzymała przed wydaniem decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010. Wprost przeciwnie, błędne oznaczenie w owych aktach stopnia udziału irańskiego skarbu państwa w kapitale [skarżącego w pierwszej instancji], którego niedokładności Rada nie kwestionuje, zdaje się świadczyć o tym, że informacje na ten temat nie zostały w żaden sposób zweryfikowane.
Z drugiej strony z pkt 84–86 powyżej wynika, że w toku procedury wydawania późniejszych aktów, które zostały zaskarżone, Rada ponownie zbadała sytuację [skarżącego w pierwszej instancji] w świetle [jego] uwag, jako że zmieniła oznaczenie udziału irańskiego skarbu państwa w kapitale [skarżącego w pierwszej instancji] oraz ustosunkowała się do [jego] argumentacji dotyczącej działalności związanej z obsługą akredytyw.
[…]
W tych okolicznościach należy uwzględnić argumenty [skarżącego w pierwszej instancji] dotyczące wadliwości przeprowadzonej przez Radę oceny w odniesieniu do decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, oraz oddalić je w pozostałym zakresie”.
W pkt 100 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że w toku procedury wydawania decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 Rada naruszyła obowiązek zbadania znaczenia i zasadności informacji i dowodów przekazanych jej na temat skarżącego w pierwszej instancji, skutkiem czego akty te są niezgodne z prawem.
Argumentacja stron
Rada, popierana przez Komisję, twierdzi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa, wymagając w pkt 94 i 95 zaskarżonego wyroku, by w aktach sprawy znajdowały się wskazówki potwierdzające, iż Rada sprawdziła przedłożone jej informacje i dowody. Podnosi ona, że niemożliwe jest określenie wskazówek, jakie muszą zostać przedstawione w celu wykazania, iż taka weryfikacja rzeczywiście została przeprowadzona przez członków Rady, a ponadto, że niektóre informacje i dowody pochodziły z poufnych źródeł, do których nie mają dostępu wszyscy członkowie Rady.
Bank Saderat Iran podnosi, że zasada prawna, zgodnie z którą Rada powinna oceniać znaczenie i zasadność przedkładanych jej informacji i dowodów, nie została podważona. Bank ten twierdzi, że Sąd miał prawo powołać się na brak jakiegokolwiek dowodu co do okoliczności, że Rada przeprowadziła odpowiednią weryfikację na poparcie swego wniosku, zgodnie z którym nie postąpiła ona w ten sposób. Podnosi on poza tym, że Rada przyznaje, iż nie przeprowadziła żadnej weryfikacji twierdzeń zawartych we wnioskach, które zostały jej przedłożone w odniesieniu do określenia Banku Saderat Iran jako podmiotu objętego środkami ograniczającymi, właśnie dlatego, że nie miała dostępu do wspierających je dowodów, uznanych za poufne.
Ocena Trybunału
Z zaskarżonego wyroku wynika, że Bank Saderat Iran został umieszczony w wykazach podmiotów objętych środkami ograniczającymi poprzez wydanie decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 na podstawie samych złożonych przez państwa członkowskie wniosków dotyczących umieszczenia w wykazach. Jednakże Sąd nie wykazał, w jaki sposób element ten może stanowić jedną z przyczyn stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 263 TFUE.
Jak stwierdziła rzecznik generalna w pkt 95 opinii, nie wydaje się, aby badanie znaczenia i zasadności informacji i dowodów dotyczących skarżącego, które zostały przedłożone Radzie przed wydaniem decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010, mogło stanowić istotny wymóg proceduralny wydania tych aktów, którego nieprzestrzeganie mogłoby prowadzić do ich niezgodności z prawem. Sąd nie ustalił, aby taki wymóg był przewidziany w traktacie FUE lub akcie prawa wtórnego.
Sąd nie ustalił także, w jaki sposób element ten mógłby przyczynić się do naruszania obowiązku uzasadnienia, prawa do obrony Banku Saderat Iran lub prawa do skutecznej ochrony sądowej, na które Bank Saderat Iran powołał się w zarzucie pierwszym, czy też jakiejkolwiek innej zasady prawnej.
Ponieważ Sąd nie wykazał, jakoby którakolwiek z przyczyn stwierdzenia nieważności, o których mowa w art. 263 TFUE, mogła wpływać na ważność decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 ze względu na brak weryfikacji znaczenia i zasadności informacji i dowodów odnoszących się do skarżącego w pierwszej instancji, należy stwierdzić, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa poprzez stwierdzenie w pkt 94 zaskarżonego wyroku, iż w toku procedury wydawania pierwszego aktu nakładającego środki ograniczające skierowane przeciwko podmiotom uważanym za zaangażowane w rozprzestrzenianie broni jądrowej Rada jest zobowiązana do zbadania znaczenia i zasadności informacji i dowodów, które zostały jej przedłożone przez państwo członkowskie lub przez wysokiego przedstawiciela Unii do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. W konsekwencji Sąd dopuścił się takiego samego naruszenia prawa poprzez stwierdzenie w pkt 100 zaskarżonego wyroku, że w toku procedury wydawania decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 Rada naruszyła obowiązek zbadania znaczenia i zasadności informacji i dowodów przekazanych jej na temat skarżącego w pierwszej instancji, skutkiem czego akty te są niezgodne z prawem.
W przedmiocie oczywistego błędu w ocenie
Zaskarżony wyrok
W pkt 106 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że mając na uwadze brak uzasadnienia drugiego powodu, podanego przez Radę w odniesieniu do skarżącego w pierwszej instancji, wystarczy jedynie zbadać zasadność pierwszego, trzeciego, czwartego i piątego z podanych powodów.
W pkt 107 wspomnianego wyroku Sąd orzekł, że powód pierwszy, zgodnie z którym irański skarb państwa posiada 94% udziałów w kapitale Banku Saderat Iran, opiera się na błędnym ustaleniu faktycznym i nie może zatem uzasadniać środków ograniczających zastosowanych wobec skarżącego w pierwszej instancji w decyzji 2010/413 i w rozporządzeniu wykonawczym nr 668/2010.
W odniesieniu do powodu czwartego, dotyczącego Mesbah Energy Company, w pkt 109 tego samego wyroku Sąd orzekł, iż Rada nie przedstawiła żadnego dowodu ani informacji przemawiających za tym, że skarżący w pierwszej instancji istotnie świadczył te usługi czy też że wiedział o zaangażowaniu Mesbah Energy Company w rozprzestrzenianie broni jądrowej, która w 2003 r. nie była jeszcze objęta środkami ograniczającymi.
W pkt 110 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że ta sama uwaga – w kontekście legalności decyzji 2011/783, rozporządzenia wykonawczego nr 1245/2011 i rozporządzenia nr 267/2012 – odnosi się do powodu piątego. Chociaż bowiem skarżący w pierwszej instancji zaprzecza, iż świadczył usługi finansowe na rzecz Sanam Industria Group już po objęciu tej spółki środkami ograniczającymi, Rada nie przedstawiła żadnego dowodu świadczącego o tym, że było inaczej lub że skarżący był świadomy zaangażowania Sanam Industria Group w rozprzestrzenianie broni jądrowej jeszcze przed objęciem tej spółki środkami ograniczającymi.
W odniesieniu do powodu trzeciego skarżący w pierwszej instancji nie zaprzeczał, by DIO i IEI uczestniczyły w działaniach związanych z rozprzestrzenianiem broni jądrowej, ale twierdził, że świadczone przez niego na rzecz tych podmiotów usługi nie uzasadniały przyjęcia wobec niego środków ograniczających. Zasadniczo podnosił w tym względzie, że owe usługi stanowiły bieżące usługi bankowe, które były w przeszłości świadczone w kontekście obsługi akredytyw eksportowych wystawionych przez inne banki, i nie dotyczyły transakcji związanych z rozprzestrzenianiem broni jądrowej. Aby zbadać zasadność tych argumentów, Sąd zwrócił się do Rady, by ta przekazała mu szczegółowe informacje w sprawie obsługiwanych przez skarżącego w pierwszej instancji akredytyw DIO i IEI. Ponieważ Rada w odpowiedzi na żądanie Sądu nie przedstawiła tych informacji, w pkt 116 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że brak możliwości zbadania zasadności argumentów skarżącego w pierwszej instancji spowodowany jest niedochowaniem przez Radę obowiązku przedstawienia istotnych dowodów i informacji.
W świetle tych elementów w pkt 116 zaskarżonego wyroku Sąd orzekł, że należy uwzględnić zarzut drugi.
Argumentacja stron
W odniesieniu do zarzutu czwartego, dotyczącego akredytyw wystawionych na rzecz spółki Mesbah Energy Company, Rada podnosi, że Sąd nie uwzględnił w sposób właściwy tajnego charakteru działalności, to znaczy faktu, że dowody pochodzą ze źródeł poufnych i nie we wszystkich przypadkach mogą być przekazywane. Rada podkreśla także zasadę wzajemnego zaufania pomiędzy państwami członkowskimi i instytucjami, a także zasadę lojalnej współpracy. Poza tym podnosi, że zgodnie z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka nie istnieje prawo absolutne do ujawnienia dowodów. Skoro taka zasada ma zastosowanie do oskarżenia w postępowaniu karnym, to ma ona zastosowanie a fortiori względem danych środków ograniczających, które są środkami zabezpieczającymi.
W odniesieniu do powodu trzeciego, dotyczącego obsługi w marcu 2009 r. akredytyw DIO, wskazanej w rezolucji 1737 (2006), i IEI, wskazanej w decyzji 2008/475, Rada stwierdza, że Bank Saderat Iran nie podważał prowadzenia tej obsługi, ale twierdził, że były to bieżące usługi bankowe świadczone w kontekście obsługi akredytyw eksportowych. Rada, wspierana przez Zjednoczone Królestwo, podnosi, że Sąd dopuścił się naruszenia prawa poprzez stwierdzenie, że Rada powinna była przekazać szczegółowe informacje dotyczące tych akredytyw. Twierdzi ona, że sama obsługa tych akredytyw wystarczy do uzasadnienia przyjętych względem Banku Saderat Iran środków ograniczających. W tym kontekście Rada przypomina kilka przepisów, takich jak art. 1 ust. 4 i art. 15 ust. 1 decyzji 2010/413, art. 4 rozporządzenia nr 267/2012, pkt 7 rezolucji 1737 (2006) Rady Bezpieczeństwa i pkt 5 rezolucji 1747 (2007) Rady Bezpieczeństwa, zakazujących eksportu z Iranu, a w szczególności zakupu w Iranie i przewozu z Iranu materiałów stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, także w innych państwach, a także broni i amunicji, tak więc założenie, że akredytywy umożliwiające eksport przez DIO i IEI nie miały żadnego związku z działaniami Islamskiej Republiki Iranu stwarzającymi zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, jest błędne. Rada twierdzi, że Sąd niesłusznie zastąpił swą własną oceną celowości ocenę przeprowadzoną przez Radę w odniesieniu do faktów uzasadniających zastosowanie tytułem zabezpieczenia środka w postaci zamrożenia środków finansowych, co jest sprzeczne z jego własnym orzecznictwem (zob. podobnie wyrok People’s Mojahedin Organization of Iran/Rada,
T‑256/07
,
EU:T:2008:461
, pkt
).
Zjednoczone Królestwo podkreśla, że Bank Saderat Iran jest bardzo ważnym bankiem irańskim, który zajmuje centralną pozycję w Iranie, co pozwala mu na wspieranie działań stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej. Co do zasady podlega on kontroli rządu irańskiego i uzasadniona jest obawa, że – z uwagi na jego pozycję – może on udzielać takiego wsparcia. Zjednoczone Królestwo twierdzi, że uzasadnia to zastosowanie środków zabezpieczających, zważywszy na słuszny i bardzo istotny cel polegający na wywarciu presji na Iran, by państwo to zakończyło działania stwarzające zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej, w celu utrzymania pokoju i bezpieczeństwa. Tego rodzaju decyzje objęte są zakresem uprawnień dyskrecjonalnych Rady.
Komisja podnosi, że działania Banku Saderat Iran należy postrzegać z bardziej ogólnej perspektywy i nie można ich badać jako transakcji indywidualnych z pominięciem kontekstu. Przypomina ona, że umieszczenie Banku Saderat Iran w wykazie było rozpatrywane przez Radę Bezpieczeństwa.
Umieszczenie banków w wykazach uzasadnione jest korzystaniem przez Iran z usług bankowych w celu przywozu uranu i innych minerałów oraz importu technologii. Zdaniem Komisji wykluczenie banku takiego jak Bank Saderat Iran z jednego z głównych rynków finansowych, na których zawierane są tego rodzaju transakcje, jest w sposób logiczny związane z celem wspólnoty międzynarodowej polegającym na zapobieżeniu rozwojowi i rozprzestrzenianiu broni jądrowej. Rada nie powinna być zobowiązana do udowodnienia, że konkretnie rozpatrywane usługi i transakcje były „bezpośrednio” związane z rozprzestrzenianiem broni jądrowej, czego wydaje się wymagać Sąd. Wystarczy, że podmiot, który ma zostać umieszczony w wykazie, świadczy usługi podmiotom trzecim, takim jak w niniejszym przypadku DIO i IEI, znanym z uczestniczenia w rozprzestrzenianiu broni jądrowej.
Bank Saderat Iran podważa argumentację przedstawioną przez Radę, Komisję i Zjednoczone Królestwo.
Ocena Trybunału
Argumentacja Rady dotyczy wyłącznie oceny przez Sąd zasadności powodów trzeciego i czwartego.
W odniesieniu do elementów uwzględnionych w celu uzasadnienia umieszczenia Banku Saderat Iran we wspomnianych wykazach i dowodu zasadności tego umieszczenia należy przypomnieć, że skuteczność kontroli sądowej gwarantowanej przez art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej wymaga w szczególności, by sąd Unii upewnił się, iż decyzja ta, która ma dla tej osoby lub tego podmiotu skutek indywidualny, opiera się na wystarczająco solidnej podstawie faktycznej. Oznacza to sprawdzenie okoliczności faktycznych wskazanych w uzasadnieniu, na którym opiera się ta decyzja, tak aby kontrola sądowa nie ograniczała się do abstrakcyjnej oceny prawdopodobieństwa powodów, jakie w nim wskazano, lecz do ustalenia, czy powody te – lub przynajmniej jeden z nich, który mógłby samoistnie uzasadniać konieczność wydania tej decyzji – są poparte dowodami (zob. podobnie wyroki: Komisja i in./Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/10 P i C‑595/10 P
,
EU:C:2013:518
, pkt
; Rada/Fulmen i Mahmoudian,
C‑280/12 P
,
EU:C:2013:775
, pkt
; Rada/Manufacturing Support & Procurement Kala Naft,
C‑348/12 P
,
EU:C:2013:776
, pkt
; Anbouba/Rada,
C‑605/13 P
,
EU:C:2015:248
, pkt
; Anbouba/Rada,
C‑630/14 P
,
EU:C:2015:407
, pkt
; Ipatau/Rada,
C‑535/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W tym celu sąd Unii ma obowiązek przeprowadzić to badanie, zwracając się w razie potrzeby do właściwego organu Unii o przedstawienie informacji lub dowodów, poufnych lub nie, mających znaczenie dla takiego badania (zob. wyroki: Komisja i in./Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/120 P i C‑595/12 P
,
EU:C:2013:775
, pkt
; Rada/Fulmen i Mahmoudian,
C‑280/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
Jeśli właściwy organ Unii nie jest w stanie zastosować się do wezwania sądu Unii, sąd Unii musi wtedy oprzeć się jedynie na materiałach, które zostały mu przekazane (zob. wyroki: Komisja i in./Kadi,
C‑584/10 P, C‑593/123 P i C‑595/12 P
,
EU:C:2013:775
, pkt
; Rada/Fulmen i Mahmoudian,
C‑280/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
; a także Rada/Bank Mellat,
C‑176/13 P
,
EU:C:2016:96
, pkt
).
W odniesieniu do powodu czwartego, dotyczącego Mesbah Energy Company, Rada nie podważa, że nie przedstawiła żadnego dowodu, co stwierdza Sąd w pkt 109 zaskarżonego wyroku. Podnosi ona natomiast, że dowody wspierania przez Bank Saderat Iran działań Islamskiej Republiki Iranu stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej pochodzą z poufnych źródeł, których ujawnienie umożliwiłoby zidentyfikowanie osób, które ich dostarczyły, co zagroziłoby w szczególności życiu i bezpieczeństwu tych osób.
W tym zakresie należy stwierdzić, że argument ten został podniesiony po raz pierwszy w odwołaniu. Tymczasem, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, umożliwienie stronie przedstawienia po raz pierwszy przed Trybunałem zarzutu i argumentów, które nie zostały podniesione przed Sądem, byłoby równoznaczne z pozwoleniem jej na wniesienie do Trybunału, którego kompetencje w postępowaniu odwoławczym są ograniczone, sprawy o zakresie szerszym niż zakres sprawy, która była rozpoznawana przez Sąd. Tymczasem w postępowaniu odwoławczym kompetencje Trybunału są ograniczone do oceny prawnego rozstrzygnięcia w kwestii zarzutów i argumentów, które były rozpatrywane w pierwszej instancji (wyrok Szwecja i in./API i Komisja,
C‑514/07 P, C‑528/07 P i C‑532/07 P
,
EU:C:2010:541
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W konsekwencji argument dotyczący poufności dowodów jest niedopuszczalny.
Z świetle powyższych elementów Sąd nie dopuścił się naruszenia prawa poprzez orzeczenie w pkt 109 zaskarżonego wyroku, że powód czwarty nie może uzasadniać zastosowania względem Banku Saderat Iran środków ograniczających.
W odniesieniu do powodu trzeciego Sąd orzekł, że uwzględniając brak szczegółowych informacji dotyczących akredytyw obsługiwanych przez Bank Saderat Iran na rzecz DIO i IEI, nie ma możliwości zbadania zasadności argumentów Banku Saderat Iran. Należy oddalić argumenty Rady, Komisji i Zjednoczonego Królestwa, które zostały oparte na art. 1 ust. 4 i art. 15 ust. 1 decyzji 2010/413, art. 4 rozporządzenia nr 267/2012, a także na pkt 5, 7 i 14 rezolucji 1737 (2006), 1747 (2007) i 1929 (2010) Rady Bezpieczeństwa, w celu wykazania, że obsługa przez Bank Saderat Iran akredytyw eksportowych DIO i IEI stanowi sama w sobie wspieranie działań Islamskiej Republiki Iranu stwarzających zagrożenie rozprzestrzeniania broni jądrowej. Ponieważ Rada nie przedstawiła przed Sądem żadnego dowodu w celu wykazania, że akredytywy te dotyczyły towarów, których wywóz z Iranu był zakazany zgodnie z przepisami wskazanych powyżej aktów i rezolucji, zatem nie wykazała ona, że usługi świadczone przez Bank Saderat Iran na rzecz DIO i IEI stanowią takie wsparcie. W konsekwencji Sąd nie naruszył prawa poprzez orzeczenie w pkt 116 zaskarżonego wyroku, że należy uwzględnić zarzut drugi.
Z powyższego wynika, że nie można uwzględnić argumentacji Rady dotyczącej oceny przez Sąd zasadności powodów czwartego i trzeciego.
W przedmiocie wniosków, jakie należy wyciągnąć z badania odwołania
Z badania odwołania wynika, że Sąd naruszył prawo poprzez stwierdzenie w pkt 100 zaskarżonego wyroku, iż w toku procedury wydawania decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 Rada naruszyła obowiązek zbadania znaczenia i zasadności informacji i dowodów przekazanych jej na temat Banku Saderat Iran. Należy jednak sprawdzić, czy sentencja tego wyroku może zostać utrzymana w mocy na podstawie tej części uzasadnienia wspomnianego wyroku, która nie jest obarczona naruszeniem prawa.
Z zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd stwierdził nieważność spornych aktów z kilku względów łącznie.
Tak więc, o ile w pkt 100 zaskarżonego wyroku Sąd niesłusznie orzekł, że wada, jaką obarczona jest decyzja Rady, uzasadnia także stwierdzenie nieważności decyzji 2010/413 i rozporządzenia wykonawczego nr 668/2010 w zakresie dotyczącym Banku Saderat Iran, o tyle w pkt 102 zaskarżonego wyroku Sąd stwierdził nieważność tych samych aktów ze względu na inne wady, przy czym Trybunał nie stwierdził naruszenia prawa w tym zakresie. Z powyższego wynika, że stwierdzona w pkt 100 zaskarżonego wyroku wada nie ma wpływu na sentencję tego wyroku.
Z całości powyższych rozważań wynika, że odwołanie główne należy oddalić.
W przedmiocie odwołania wzajemnego
W uzasadnieniu odwołania wzajemnego Bank Saderat Iran podnosi dwa zarzuty. Zarzut pierwszy dotyczy bezzasadności spornych aktów. Zarzut drugi odnosi się do skutków w czasie zaskarżonego wyroku.
W przedmiocie zarzutu pierwszego, dotyczącego bezzasadności spornych aktów
Argumentacja stron
W zarzucie pierwszym Bank Saderat Iran twierdzi, że Sąd naruszył prawo poprzez przyjęcie w pkt 95 zaskarżonego wyroku błędnego założenia, iż informacje, jakie posiadała Rada, stanowią pod względem prawnym dowody, których znaczenie i zasadność Rada mogła zbadać. Tymczasem akta sprawy nie zawierały żadnego dowodu, tak że badanie dowodów z definicji było niemożliwe. Sąd powinien był stwierdzić nieważność pierwotnych aktów – a także aktów wydanych w ich następstwie – w oparciu o tę jedną podstawę.
Rada twierdzi, że zarzut pierwszy jest bezzasadny.
Ocena Trybunału
W odniesieniu do zarzutu pierwszego należy stwierdzić, że zgodnie z art. 169 § 1 i art. 178 § 1 regulaminu postępowania przed Trybunałem każde odwołanie główne lub wzajemne ma wyłącznie na celu uchylenie, w całości lub w części, orzeczenia Sądu.
W niniejszym przypadku Bank Saderat Iran uzyskał przed Sądem stwierdzenie nieważności wymienienia w wykazie zgodnie z żądaniami zawartymi we wniesionej przez niego skardze. Celem zarzutu pierwszego odwołania wzajemnego jest w rzeczywistości tylko uzyskanie zastąpienia uzasadnienia, przy czym zastąpienie to nie uzasadnia uchylenia – chociażby w części – orzeczenia Sądu. Zarzut pierwszy odwołania wzajemnego należy więc odrzucić jako niedopuszczalny.
W przedmiocie zarzutu drugiego, odnoszącego się do skutków w czasie zaskarżonego wyroku
Argumentacja stron
W zarzucie drugim Bank Saderat Iran utrzymuje, że Sąd naruszył prawo poprzez stwierdzenie w pkt 121–124 zaskarżonego wyroku, iż art. 60 statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma zastosowanie do spornych aktów, które mają formę rozporządzenia. Zdaniem tego banku indywidualne wymienienie w wykazie, które stanowi – tak jak w niniejszym przypadku – indywidualną decyzję w formie rozporządzenia, nie powinno zostać uznane za część rozporządzenia w rozumieniu art. 60 akapit drugi wspomnianego statutu. W konsekwencji stwierdzenie nieważności wymienienia Banku Saderat Iran w spornych aktach powinno było wywrzeć natychmiastowe skutki. W tym zakresie bank ten przytacza orzecznictwo dotyczące rozporządzeń antydumpingowych oraz fakt, że o wymienieniu w wykazie informuje się indywidualnie osoby i podmioty.
Rada i Komisja twierdzą, że zarzut drugi jest bezzasadny.
Ocena Trybunału
Z art. 60 akapit pierwszy statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że odwołanie nie ma skutku zawieszającego. Jednakże akapit drugi tego artykułu przewiduje, że – na zasadzie odstępstwa od art. 280 TFUE – orzeczenia Sądu o nieważności rozporządzenia stają się skuteczne dopiero po upływie terminu, w którym można wnieść odwołanie, bądź, jeśli w terminie tym wniesiono odwołanie, od daty jego oddalenia.
Jak orzekł Trybunał, rozporządzenia przewidujące zamrożenie środków finansowych osób i podmiotów wymienionych w wykazach podobne są zarówno do aktów o charakterze generalnym, ponieważ zabraniają adresatom określonym w sposób ogólny i abstrakcyjny w szczególności udostępniania środków finansowych i zasobów gospodarczych osobom i podmiotom wymienionym w wykazach zawartych w załącznikach do tych aktów, jak i do zbioru indywidualnych decyzji stosowanych wobec takich osób i podmiotów (zob. podobnie wyroki: Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja,
C‑402/05 P i C‑415/05 P
,
EU:C:2008:461
, pkt
–
; a także Gbagbo i in./Rada, od
C‑478/11 P do C‑482/11 P
,
EU:C:2013:258
, pkt
).
Indywidualny charakter tych aktów umożliwia, zgodnie z art. 275 akapit drugi TFUE i art. 263 akapit czwarty TFUE, dostęp osób fizycznych i prawnych do sądu Unii (wyrok Gbagbo i in./Rada, od
C‑478/11 P do C‑482/11 P
,
EU:C:2013:258
, pkt
). Jednakże okoliczność, iż osoby i jednostki, których dotyczą środki ograniczające nałożone spornym rozporządzeniem, są imiennie wskazane, w ten sposób, że rozporządzenie wydaje się dotyczyć ich bezpośrednio i indywidualnie, w rozumieniu art. 263 akapit czwarty TFUE, nie oznacza, że akt ten nie ma charakteru generalnego w rozumieniu art. 288 akapit drugi TFUE i że nie można zakwalifikować go jako rozporządzenia (wyrok Kadi i Al Barakaat International Foundation/Rada i Komisja,
C‑402/05 P i C‑415/05 P
,
EU:C:2008:461
, pkt
).
W niniejszym przypadku, jak orzekł Sąd w pkt 123 zaskarżonego wyroku, rozporządzenie nr 267/2012, w tym załącznik IX do niego, ma charakter rozporządzenia, ponieważ jego art. 51 akapit drugi przewiduje, że wiąże ono w całości i jest bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich, co odpowiada skutkom rozporządzenia przewidzianym w art. 288 TFUE.
Sąd zatem nie naruszył prawa poprzez orzeczenie w pkt 124 zaskarżonego wyroku, że art. 60 akapit drugi statutu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma zastosowanie w niniejszym przypadku.
W konsekwencji należy oddalić odwołanie wzajemne.
W przedmiocie kosztów
Zgodnie z art. 184 § 2 regulaminu postępowania przed Trybunałem, jeżeli odwołanie jest bezzasadne, Trybunał rozstrzyga o kosztach.
Zgodnie z art. 138 § 1 tego regulaminu, mającym zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, kosztami zostaje obciążona, na żądanie strony przeciwnej, strona przegrywająca sprawę.
W odniesieniu do odwołania głównego, ponieważ Bank Saderat Iran wniósł o obciążenie Rady kosztami, a Rada przegrała sprawę, należy obciążyć ją własnymi kosztami oraz kosztami poniesionymi przez Bank Saderat Iran w postępowaniu w obydwu instancjach.
W odniesieniu do odwołania wzajemnego, ponieważ Rada wniosła o obciążenie Banku Saderat Iran kosztami postępowania, a bank ten przegrał sprawę, należy obciążyć go, poza własnymi kosztami odnoszącymi się do odwołania wzajemnego, kosztami poniesionymi przez Radę.
W myśl art. 140 § 1 regulaminu postępowania, mającego zastosowanie do postępowania odwoławczego na podstawie art. 184 § 1 regulaminu, państwa członkowskie i instytucje interweniujące w sprawie pokrywają własne koszty.
Zjednoczone Królestwo i Komisja pokryją własne koszty poniesione w obydwu instancjach.

Z powyższych względów Trybunał (piąta izba) orzeka, co następuje:

1)
Odwołanie zostaje oddalone.

2)
Odwołanie wzajemne zostaje oddalone.

3)
Rada Unii Europejskiej pokrywa, poza własnymi kosztami, koszty poniesione przez Bank Saderat Iran w obydwu instancjach, z wyjątkiem kosztów związanych z odwołaniem wzajemnym.

4)
Bank Saderat Iran pokrywa, poza własnymi kosztami związanymi w odwołaniem wzajemnym, poniesione przez Radę koszty związane w odwołaniem wzajemnym.

5)
Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej oraz Komisja Europejska pokrywają własne koszty poniesione w obydwu instancjach.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: angielski.