CELEX: 62015CJ0243
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Ambjent
Direttiva 92/43/KEE
Konservazzjoni tal-habitat naturali
Artikolu 6(3)
Konvenzjoni ta’ Aarhus
Parteċipazzjoni tal-pubbliku fil-proċess deċiżjonali u aċċess għall-ġustizzja fil-qasam tal-ambjent
Artikoli 6 u 9
Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Artikolu 47
Dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva
Proġett ta’ bini ta’ ħajt ta’ lqugħ
Sit protett ta’ Strážovské vrchy
Proċedura amministrattiva għall-awtorizzazzjoni
Organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent
Talba intiża għall-kisba tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura
Ċaħda
Rimedju ġudizzjarju

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-drittijiet fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u l-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, iffirmata f’Aarhus fil-25 ta’ Ġunju 1998 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/370/KE, tas-17 ta’ Frar 2005 (
ĠU 2006, L 164M, p. 17
, iktar ’il quddiem il-“Konvenzjoni ta’ Aarhus”).
Din it-talba ġiet imressqa fil-kuntest ta’ kawża bejn Lesoochranárske zoskupenie VLK (assoċjazzjoni għall-protezzjoni tal-foresti VLK, iktar ’il quddiem “LZ”), organizzazzjoni ta’ protezzjoni tal-ambjent ikkostitwita skont id-dritt Slovakk, u Obvodný úrad Trenčín (awtorità tad-distrett ta’ Trenčín, is-Slovakkja), dwar talba ta’ din l-organizzazzjoni biex tiġi rrikonoxxuta bħala parti fil-proċedura amministrattiva għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni għal proġett ta’ bini ta’ ħajt ta’ lqugħ minħabba t-tkabbir ta’ park tal-annimali tal-kaċċa fuq sit protett.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt internazzjonali
L-Artikolu 2(4) u (5) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, intitolat “Definizzjonijiet”, jistipula:
“4.   It-terminu ‘pubbliku’ tfisser persuna waħda jew iktar fiżiċi jew ġuridiċi, u, skont il-leġiżlazzjoni jew il-prattika nazzjonali, l-assoċjazzjonijiet, l-organizzazzjonijiet jew il-gruppi tagħhom.
5.   L-espressjoni ‘pubbliku kkonċernat’ tfisser il-pubbliku affettwat jew li aktarx ikun affettwat minn, jew li għandu interess fit-teħid ta’ deċiżjonijiet ambjentali; għall-finijiet ta’ din id-definizzjoni, organizzazzjonijiet mhux governattivi li jippromwovu l-ħarsien ambjentali u li jissodisfaw ir-rekwiżiti taħt id-dritt nazzjonali għandhom jitqiesu li għandhom interess” [traduzzjoni mhux uffiċjali].
L-Artikolu 6 tal-konvenzjoni msemmija intitolat “Parteċipazzjoni pubblika f’deċiżjonijiet dwar ċerti attivitajiet” jipprevedi:
“1.   Kull Parti:
[…]
b)
għandha tapplika wkoll, skont id-dritt nazzjonali tagħha, id-dispożizzjonijiet ta’ dan l-artikolu għal deċiżjonijiet dwar attivitajiet proposti, li ma humiex elenkati fl-Anness I, li jista’ jkollhom effett sinjifikattiv fuq l-ambjent. Għal dan il-għan, il-partijiet għandhom jistabbilixxu jekk dan l-artikolu japplikax għal tali attività proposta
[…]
2.   Meta jinbeda proċess deċiżjonali li jmiss l-ambjent, il-pubbliku kkonċernat huwa informat kif għandu jkun, b’mod effettiv u fil-ħin mixtieq, permezz ta’ avviż pubbliku jew individwalment, skont il-każ, fil-bidu tal-proċess. […]
[…]
3.   Għall-istadji differenti tal-proċedura ta’ parteċipazzjoni tal-pubbliku, hemm termini raġonevoli li jipprovdu żmien biżżejjed sabiex il-pubbliku jiġi informat skont il-paragrafu 2 iktar ’il fuq u sabiex il-pubbliku jipprepara ruħu u jipparteċipa b’mod effettiv fix-xogħlijiet matul il-proċess deċiżjonali kollu fil-qasam tal-ambjent.
4.   Kull parti għandha tipprovdi għal parteċipazzjoni pubblika fil-bidu tal-proċedura, jiġifieri meta l-għażliet u s-soluzzjonijiet kollha jkunu għadhom possibbli u l-pubbliku jkun jista’ jeżerċita influwenza effettiva.
5.   Kull parti għandha, kif xieraq, tinkoraġġixxi kull min għandu l-intenzjoni jressaq talba għal awtorizzazzjoni, jidentifika l-pubbliku kkonċernat, jinformah dwar is-suġġett tat-talba li huwa jikkunsidra li jressaq u jkollu diskussjoni miegħu dwar dan is-suġġett qabel ma jressaq it-talba tiegħu.
6.   Kull parti għandha titlob lill-awtoritajiet pubbliċi kompetenti biex jagħmlu mod li l-pubbliku kkonċernat ikun jista’ jikkonsulta meta jagħmel talba għal dan, meta d-dritt nazzjonali jeżiġi dan, u mingħajr ħlas, minn meta tkun disponibbli, l-informazzjoni kollha li jkollha xi rilevanza għall-proċess deċiżjonali msemmi f’dan l-artikolu u li tista’ tinkiseb fil-mument tal-proċedura ta’ parteċipazzjoni pubblika, mingħajr preġudizzju għad-dritt tal-partijiet li jirrifjutaw li jiżvelaw ċerta informazzjoni, f’konformità mal-Artikolu 4(3) u (4). […]
[…]
7.   Il-proċedura ta’ parteċipazzjoni tal-pubbliku tipprevedi l-possibbiltà għall-pubbliku li jressaq bil-miktub jew, kif xieraq, f’seduta jew f’investigazzjoni pubblika fil-preżenza tal-applikant, l-osservazzjonijiet, informazzjoni, analiżi jew opinjonijiet kollha li huwa jidhirlu xieraq fir-rigward l-attività proposta.
[…]” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
L-Artikolu 9 tal-istess konvenzjoni, intitolat “Aċċess għall-ġustizzja”, jipprevedi fil-paragrafi 2 sa 4 tiegħu:
“2.   Kull parti għandha tiżgura li, fil-qafas tal-leġiżlazzjoni nazzjonali tagħha, il-membri tal-pubbliku kkonċernat
a)
li jkollhom interess suffiċjenti jew, jekk le,
b)
li jsostnu l-ksur ta’ dritt, meta l-kodiċi ta’ proċedura amministrattiva ta’ Parti tistabbilixxi tali kundizzjoni,
ikunu jistgħu jaġixxu quddiem qorti u/jew korp indipendenti u imparzjali ieħor stabbilit mil-liġi sabiex jikkontestaw il-legalità, kemm fir-rigward tal-mertu kif ukoll tal-proċedura, ta’ kull deċiżjoni, kull att jew kull ommissjoni koperta mid-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 u, jekk id-dritt intern jipprevedi dan u mingħajr ħsara għall-paragrafu 3 iktar ’il quddiem, dispożizzjonijiet oħra rilevanti ta’ din il-konvenzjoni.
Dak li jikkostitwixxi interess suffiċjenti u ksur ta’ dritt għandu jiġi ddeterminat skont id-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali u f’konformità mal-għan li l-pubbliku kkonċernat jingħata aċċess ġudizzjarju wiesa’ fil-kuntest ta’ din il-konvenzjoni. Għal dan il-għan, l-interess ta’ kull organizzazzjoni mhux governattiva li tissodisfa r-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 2(5) għandu jitqies li huwa suffiċjenti għall-finijiet tal-punt (a) iktar ’il fuq. Dawn l-organizzazzjonijiet għandhom ukoll jitqiesu li għandhom drittijiet li jistgħu jiġu ppreġudikati fis-sens tal-punt (b) iktar ’il fuq.
Id-dispożizzjonijiet ta’ dan il-paragrafu 2 ma għandhomx jeskludu l-possibbiltà li titressaq proċedura preliminari quddiem awtorità amministrattiva u ma għandhomx jitqiesu li jeludu l-obbligu li jiġu eżawriti r-rimedji amministrattivi qabel ma jingħata bidu għal proċedura ġudizzjarja, meta dan l-obbligu jkun previst fid-dritt nazzjonali.
3.   Barra minn hekk, u bla ħsara għall-proċeduri preliminari msemmija fil-paragrafi 1 u 2 iktar ’il fuq, kull parti għandha tiżgura li l-membri tal-pubbliku li jissodisfaw il-kriterji eventwali previsti mid-dritt intern tagħha jkunu jistgħu jipproċedu bi proċeduri amministrattivi jew ġudizzjarji sabiex jikkontestaw l-atti jew l-ommissjonijiet ta’ individwi jew ta’ awtoritajiet pubbliċi li jiksru d-dispożizzjonijiet tad-dritt nazzjonali dwar l-ambjent.
4.   Barra minn hekk, u bla ħsara għall-paragrafu 1, il-proċeduri msemmija fil-paragrafi 1, 2 u 3 iktar ’il fuq għandhom jipprovdu rimedji xierqa u effettivi, inklużi konformità permezz ta’ ordni fejn ikun xieraq, u għandhom ikunu oġġettivi, ekwi u mingħajr dewmien u ma għandhomx jinvolvu spiża projbittiva. Id-deċiżjonijiet meħuda skont dan l-artikolu għandhom jingħataw jew għandhom jiġu rreġistrati bil-miktub. Id-deċiżjonijiet tal-qrati, u sa fejn possibbli, dawk ta’ korpi oħra, għandhom ikunu aċċessibbli għall-pubbliku.” [traduzzjoni mhux uffiċjali]
Id-dritt tal-Unjoni
L-Artikolu 2(2), tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE, tal-21 ta’ Mejju 1992, dwar il-konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti Kapitolu 15, Vol. 2, p. 102), kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2006/105/KE, tal-20 ta’ Novembru 2006 (
ĠU 2008 L 352M, p. 883
) (iktar ’il quddiem id-“Direttiva 92/43”), jipprovdi:
“Il-miżuri meħuda skond din id-Direttiva jkunu ddisinjati biex iżommu jew jirripristinaw, fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, l-habitat naturali u l-ispeċi tal-fawna u l-flora selvaġġa li huma ta’ interess għall-Komunità.”
L-Artikolu 3(1) tad-Direttiva 92/43 jipprevedi:
“Għandu jiġi stabbilit network ekoloġiku Ewropew koerenti ta’ żoni speċjali ta’ konservazzjoni taħt l-isem ta’ ‘Natura 2000’. Dan in-network, magħmul minn siti li jħaddnu fihom it-tipi ta’ habitat naturali elenkati fl-Anness I u l-habitat ta’ l-ispeċi elenkati fl-Anness II, għandhom jippermettu li t-tipi ta’ habitat naturali u l-habitat naturali ta’ l-ispeċi konċernati jinżammu jew, fejn jixraq, jiġu ripristinati fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli fil-firxa naturali tagħhom.
In-network Natura 2000 se jkun fiha ż-żoni ta’ protezzjoni speċjali klassifikati mill-Istati Membri skond id-Direttiva 79/409/KEE [tal-Kunsill, tat-2 ta’ April 1979, dwar il-konservazzjoni tal-għasafar selvaġġi (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 98)].”
L-Artikolu 4 tad-Direttiva 92/43 jipprovdi:
“1.   Skond il-kriterji stabbiliti fl-Anness III (Stadju 1) u l-informazzjoni xjentifika relevanti, kull Stat Membru għandu jipproponi lista ta’ siti li jindikaw liema tipi ta’ habitat naturali fl-Anness I u liema speċi fl-Anness II li hemm fis-siti huma endemiċi għat-territorju tagħhom. […]
Il-lista għandha tkun mgħoddija lill-Kummissjoni, fi żmien tliet snin min-notifika ta’ din id-Direttiva, flimkien ma’ informazzjoni dwar kull sit. […]
2.   Skond il-kriterji stabbiliti fl-Anness III (Stadju 2) u fl-istruttura kemm ta’ kull wieħed mill-ħames reġjuni bioġeografiċi msemmija fl-Artikolu 1(ċ)(iii) kif ukoll dik tat-territorju kollu msemmi fl-Artikolu 2(1), il-Kummissjoni trid tistabilixxi, bi ftehim ma’ kull Stat Membru, lista preliminari tas-siti li huma ta’ importanza għall-Komunità msawra mil-listi ta’ l-Istati Membri li tidentifika dawk li jospitaw waħda jew aktar mit-tipi ta’ habitat naturali ta’ priorità jew l-ispeċi ta’ priorità.
[…]
Il-lista tas-siti magħżula bħala siti ta’ importanza għall-Komunità, li tidentifika dawk li jilqgħu fihom waħda jew aktar mit-tipi ta’ habitat naturali ta’ priorità jew l-ispeċi ta’ priorità, għandha tiġi adottata mill-Kummissjoni skond il-proċedura stabbilita fl-Artikolu 21.
[…]
4.   Ladarba sit ta’ importanza għall-Komunità jkun adottat skond il-proċedura stabbilita fil-paragrafu 2, l-Istat Membru konċernat irid jinnomina dak is-sit bħala żona speċjali ta’ konservazzjoni kemm jista’ jkun malajr […].
5.   Hekk kif sit jitniżżel fil-lista msemmija fit-tielet subparagrafu tal-paragrafu 2 dan ikun suġġett għall-Artikolu 6(2), (3) u (4).”
L-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 jiddisponi:
“Kull pjan jew proġett li mhux marbut direttament ma’ jew li ma hux meħtieġ għat-tmexxija tas-sit iżda li x’aktarx se jkollu effett sinifikanti fuqu, jew b’mod individwali jew inkella flimkien ma’ xi pjanijiet jew proġetti oħra, għandu jkun suġġett għal evalwazzjoni xierqa ta’ l-implikazzjonijiet tiegħu għas-sit in vista ta’ l-għanjiet ta’ konservazzjoni tas-sit. Fl-isfond tar-riżultati ta’ l-evalwazzjoni ta’ l-implikazzjonijiet għas-sit u skond id-dispożizzjonijiet tal-paragrafu 4, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom jaqblu dwar il-pjan jew il-proġett biss wara li jkunu żguraw li dan ma jaffettwax ħażin l-integrità tas-sit konċernat u, jekk xieraq, wara li jkunu raw l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali.”
L-Artikolu 7 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“L-obbligi li joħorġu mill-Artikolu 6(2), (3) u (4) ta’ din id-Direttiva għandhom jissostitwixxu kull obbligu li joħroġ mill-ewwel sentenza tal-Artikolu 4(4) tad-Direttiva [79/409] dwar iż-żoni klassifikati skont l-Artikolu 4(1) jew meqjusa bl-istess mod skont l-Artikolu 4(2) tiegħu, mid-data tal-implimentazzjoni ta’ din id-Direttiva jew mid-data tal-klassifikazzjoni jew għarfien minn Stat Membru skont id-Direttiva [79/409], meta d-data tal-aħħar tiġi aktar tard.”
Id-dritt Slovakk
L-Artikolu 13(2) taż-zákon č. 543/2002 Z.z. o ochrane prírody a krajiny (liġi Nru 543/2002 dwar il-protezzjoni tan-natura u l-pajsaġġ) jiddisponi:
“Għaż-żoni li għalihom huwa previst it-tieni livell ta’ protezzjoni, jinħtieġ permess mill-korp responsabbli għall-protezzjoni tan-natura
[…]
d)
għall-bini ta’ ħajt ta’ lqugħ barra l-limiti taż-żona muniċipali intiża għall-bini, bl-eċċezzjoni ta’ mixtliet, ġonna tal-frott u dwieli.
[…]”
Skont l-Artikolu 82(3) ta’ din il-liġi:
“[…] [H]uwa biss l-applikant li huwa parti fil-proċedura tal-għoti ta’ awtorizzazzjoni jew ta’ deroga, sakemm il-liġi ma tipprovdix mod ieħor. […] Kull assoċjazzjoni li għandha personalità ġuridika u li ilha mill-inqas sena taħdem għall-protezzjoni tal-ambjent u tal-pajsaġġ […] li nnotifikat bil-miktub il-parteċipazzjoni tagħha fil-proċedura fi żmien sebat ijiem min-notifika msemmija fil-paragrafu 7, hija persuna kkonċernata.”
L-imsemmija dispożizzjoni, fil-verżjoni emendata tagħha fis-seħħ sa mill-1 ta’ Diċembru 2011, taqra kif ġej:
“Kemm il-darba din il-liġi ma tipprovdix mod ieħor, huwa biss l-applikant li għandu l-kwalità ta’ parti fil-proċeduri għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni jew għall-għoti ta’ deroga […], l-assoċjazzjonijiet li għandhom personalità ġuridika li, għal perjodu minimu ta’ sena, l-għan tagħhom huwa l-protezzjoni tal-ambjent […] u li talbu minn qabel biex jipparteċipaw fil-proċedura […], huma partijiet fil-proċedura […] jekk huma kkonfermaw l-interess tagħhom li jkunu parti bil-miktub jew b’mezzi elettroniċi fil-bidu tal-proċedura amministrattiva; id-dikjarazzjoni għandha tiġi trażmessa lill-awtorità responsabbli għall-protezzjoni tan-natura fiż-żmien stabbilit għal dan il-għan mill-awtorità inkwistjoni u nnotifikat fl-istess ħin flimkien mal-informazzjoni dwar il-ftuħ tal-proċedura bħala proċedura li tista’ taffettwa l-interessi tan-natura u tal-ispazji naturali protetti minn din il-liġi […]”.
L-Artikolu 14 tas-Správny poriadok (kodiċi ta’ proċedura amministrattiva), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprevedi:
“(1)   Hija parti fil-proċedura dik il-persuna li d-drittijiet, l-interessi legalment protetti jew l-obbligi tagħha huma involuti fil-proċedura, jew li d-drittijiet, l-interessi legalment protetti jew l-obbligi tagħha jistgħu jiġu direttament affettwati mid-deċiżjoni; parti fil-proċedura hija wkoll dik il-persuna li, sakemm ma ssirx prova kuntrarja, issostni li d-drittijiet tagħha, l-interessi legalment protetti jew l-obbligi tagħha jistgħu jkunu direttament affettwati mid-deċiżjoni.
(2)   Parti fil-proċedura hija wkoll dik il-persuna li tingħata tali status minn liġi partikolari.”
Skont l-Artikolu 15a(2) tal-Kodiċi ta’ Proċedura Amministrattiva, “persuna parteċipanti” tgawdi mid-dritt li tiġi informata bil-bidu ta’ proċedura amministrattiva, li tikkonsulta l-fajls ippreżentati mill-partijiet fil-proċedura amministrattiva, li tipparteċipa fil-verifiki tal-kontijiet u fl-ispezzjonijiet fuq il-post kif ukoll li tipproduċi provi u elementi oħrajn li abbażi tagħhom tkun ser tittieħed id-deċiżjoni.
L-Artikolu 250b(2) u (3) tal-Občiansky súdny poriadok (kodiċi ta’ proċedura ċivili), fil-verżjoni tagħha applikabbli għall-kawża prinċipali, jipprevedi:
“(2)   Jekk l-azzjoni tiġi ppreżentata minn persuna li tallega li hija ma ġietx innotifikata bid-deċiżjoni tal-awtorità amministrattiva, għalkemm hija għandha tkun involuta fil-proċedura, il-qorti għandha tistħarreġ il-validità ta’ din l-allegazzjoni, titlob lill-awtorità amministrattiva tinnotifika d-deċiżjoni amministrattiva lil din il-parti, u jekk ikun meħtieġ timponi s-sospensjoni tal-infurzabbiltà tagħha. L-awtorità amministrattiva hija marbuta b’din il-fehma tal-qorti. Jekk fil-kuntest tal-proċedura amministrattiva wara l-eżekuzzjoni tal-ordni ġudizzjarja tan-notifika tad-deċiżjoni tinbeda azzjoni amministrattiva, l-awtorità amministrattiva għandha tinforma lill-qorti dwar dan mingħajr dewmien żejjed.
(3)   Il-qorti tipproċedi skont il-paragrafu 2 biss jekk mill-adozzjoni tad-deċiżjoni li ma ġietx innotifikata lir-rikorrent ma jkunx għadu għadda terminu ta’ tliet snin”.
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
Fit-28 ta’ April 2004, ir-Repubblika tas-Slovakkja informat lill-Kummissjoni Ewropea dwar il-klassifikazzjoni tas-sit ta’ Strážovské vrchy (muntanji ta’ Strážov, is-Slovakkja), ta’ erja totali ta’ ċirka 59000 ettaru, bħala żona ta’ protezzjoni speċjali skont id-Direttiva 79/409, sabiex tiżgura l-konservazzjoni u r-riproduzzjoni ta’ ċerti għasafar ta’ interess Ewropew, bħall-falkun pellegrin (
falco peregrinus
).
Barra minn hekk, permezz tad-Deċiżjoni tal-Kummissjoni 2008/218/KE, tal-25 ta’ Jannar 2008 li, b’implementazzjoni tad-Direttiva 92/43, tadotta l-ewwel lista aġġornata tas-siti ta’ importanza Komunitarja għar-reġjun bijoġeografiku tal-Alpi (
ĠU 2008, L 77, p. 106
), parti mis-sit imsemmi, ta’ erja ta’ ċirka 29000 ettaru, giet inkluża fil-lista tas-siti ta’ importanza Komunitarja.
Fit-18 ta’ Novembru 2008, LZ ġiet informata bil-ftuħ mill-awtorità tad-distrett ta’ Trenčín ta’ proċedura amministrattiva li tirrigwarda talba, imressqa mill-Biely potok a.s., għall-għoti ta’ awtorizzazzjoni għal proġett ta’ bini ta’ ħajt ta’ lqugħ, għat-tkabbir ta’ riżerva għat-trobbija ta’ ċriev, fuq porzjonijiet ta’ art li jinsabu fis-sit protett ta’ Strážovské vrchy.
Sussegwentement, LZ avviċinat lil din l-awtorità, li għadditilha l-proċess verbali tal-proċedura orali kif ukoll id-dokumenti preparatorji tad-deċiżjoni tal-għoti tal-awtorizzazzjoni mitluba.
Fir-rigward ta’ dawn l-elementi, LZ talbet is-sospensjoni tal-proċedura amministrattiva billi indikat raġunijiet għar-rifjut tal-għoti ta’ awtorizzazzjoni. F’dan ir-rigward, hija bbażat ruħha b’mod partikolari fuq ċerti elementi fl-osservazzjonijiet tas-Štátná ochrana prírody – Správy ZNP (Uffiċċju pubbliku għall-protezzjoni tan-natura – Servizz ZNP, is-Slovakkja), imressqa fit-3 ta’ Diċembru 2008.
B’deċiżjoni tat-23 ta’ April 2009, l-awtorità tad-distrett ta’ Trenčín ċaħdet it-talba ta’ LZ li tiġi rrikonoxxuta bħala parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni minħabba li l-leġiżlazzjoni applikabbli tagħti biss lill-assoċjazzjonijiet li għandhom personalità ġuridika bħalma hija LZ il-kwalità ta’ “persuna kkonċernata”, iżda mhux dik ta’ “parti fil-proċedura”.
L-azzjoni amministrattiva ġerarkika ppreżentata minn LZ kontra din id-deċiżjoni ġiet miċħuda għall-istess raġuni mill-Krajský úrad pre životného prostredia Trenčín (awtorità reġjonali tal-ambjent ta’ Trenčín, is-Slovakkja), b’deċiżjoni tal-1 ta’ Ġunju 2009, li saret definittiva fl-10 ta’ Ġunju 2009 (iktar ’il quddiem dawn iż-żewġ deċiżjonijiet, meħuda flimkien, id-“deċiżjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali”).
Permezz ta’ deċiżjoni, din ukoll tal-10 ta’ Ġunju 2009 u li saret definittiva fid-19 ta’ Ġunju 2009, l-awtorità tad-distrett ta’ Trenčín tat l-awtorizzazzjoniji mitluba minn Biely potok.
Fil-11 ta’ Ġunju 2009, LZ ippreżentat appell mid-deċiżjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali quddiem il-Krajský súd v Trenčíne (qorti reġjonali ta’ Trenčín, is-Slovakkja), intiż għall-kisba tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva abbażi, b’mod partikolari, tal-Artikolu 9(3) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus.
Din il-qorti, wara li ssospendiet il-proċedimenti sakemm tingħata s-sentenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tat-8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie (
C‑240/09
,
EU:C:2011:125
), annullat, b’deċiżjoni tat-23 ta’ Awwissu 2011, id-deċiżjoni inkwistjoni fil-kawża prinċipali billi bbażat ruħha, b’mod partikolari, fuq din is-sentenza.
Permezz ta’ deċiżjoni tas-26 ta’ Jannar 2012, in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema tar-Repubblika Slovakka, is-Slovakkja) annullat id-deċiżjoni tat-23 ta’ Awwissu 2011 tal-Krajský súd v Trenčíne (qorti reġjonali ta’ Trenčín) u rreferiet il-kawża lura lil dan tal-aħħar.
Mill-imsemmija deċiżjoni tas-26 ta’ Jannar 2012 jirriżulta, minn naħa, li, skont id-dispożizzjonijiet tal-proċedura ċivili Slovakka, wara l-għeluq b’mod definittiv, fil-mertu, ta’ proċedura amministrattiva, li f’dan il-każ ġara wara d-deċiżjoni tal-10 ta’ Ġunju 2009 tal-awtorità tad-distrett ta’ Trenčín li laqgħet it-talba għall-awtorizzazzjoni, ma għadx hemm lok li jitwettaq stħarriġ ġudizzjarju awtonomu tad-deċiżjoni li ċaħdet ir-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva, peress li d-drittijiet proċedurali inerenti għal din il-kwalità jistgħu jiġu eżerċitati biss fil-każ fejn il-proċedura tkun għadha pendenti u l-persuna li titlob ir-rikonoxximent tal-kwalità msemmija ma tkunx tista’ teżerċitahom iktar għaliex din il-proċedura tkun diġà ngħalqet b’mod definittiv fil-mertu.
Min-naħa l-oħra, jekk, f’tali sitwazzjoni, il-proċedura ġudizzjarja għar-rikonoxximent ta’ tali kwalità għandha tkun magħluqa, il-persuna kkonċernata għandha tkun avżata dwar il-possibbiltà li titlob rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura billi tressaq azzjoni bħala “parti omessa” skont l-Artikolu 250(b)(2) tal-Kodiċi tal-Proċedura Ċivili, liema azzjoni għandha, madankollu, titressaq fit-terminu legali ta’ tliet snin previst mill-Artikolu 250(b)(3) ta’ din il-kodiċi.
Permezz ta’ deċiżjoni tat-12 ta’ Settembru 2012, il-Krajský súd v Trenčíne (qorti reġjonali ta’ Trenčín) għat-tieni darbi, annullat id-deċiżjonijiet inkwistjoni fil-kawża prinċipali.
Skont din il-qorti, id-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni tal-10 ta’ Ġunju 2009 tal-awtorità tad-distrett ta’ Trenčín ittieħdet b’mod prematur peress li, waqt l-iżvolġiment tal-proċedura amministrattiva dwar it-talba għal awtorizzazzjoni, il-proċedura ġudizzjarja dwar it-talba intiża għar-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti f’din il-proċedura amministrattiva ma kinitx magħluqa b’mod definittiv. Din il-qorti ssostni li, sa dan l-għeluq b’mod definittiv, il-proċedura dwar it-talba għal awtorizzazzjoni kellha tiġi sospiża.
Permezz ta’ deċiżjoni tat-28 ta’ Frar 2013, in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema tar-Repubblika Slovakka) annullat id-deċiżjoni tat-12 ta’ Settembru 2012 tal-Krajský súd v Trenčíne (qorti reġjonali ta’ Trenčín) essenzjalment għall-istess raġunijiet tad-deċiżjoni tagħha tas-26 ta’ Jannar 2012.
Permezz ta’ deċiżjoni tat-23 ta’ Novembru 2013, il-Krajský súd v Trenčíne (qorti reġjonali ta’ Trenčín) ċaħdet it-talba għar-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil‑proċedura mitluba minn LZ u kkunsidrat li ma hemmx għalfejn tavża lil din tal-aħħar dwar il-possibbiltà li titlob rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura billi tressaq azzjoni bħala “parti omessa” skont l-Artikolu 250(b)(2) tal-Kodiċi tal-Proċedura Civili, peress li, sadanittant, it-terminu ta’ tliet snin tal-Artikolu 250(b)(3) ta’ dan il-kodiċi kien għadda.
Fuq appell ta’ LZ minn din id-deċiżjoni tat-23 ta’ Novembru 2013, il-qorti tar-rinviju ssostni li, fid-dawl tas-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie (
C‑240/09
,
EU:C:2011:125
), tqum essenzjalment il-kwistjoni dwar jekk, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali li tirrigwarda d-drittijiet li għandhom il-partijiet f’kawża skont id-dritt tal-Unjoni, b’mod partikolari, skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, ġewx osservati d-dritt fundamentali għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva kif stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta kif ukoll l-għan li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent li huwa l-għan ta’ din id-direttiva u tal-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus.
Il-qorti tar-rinviju tqis, f’dan ir-rigward, li jista’ jiġi kkunsidrat li d-dritt nazzjonali proċedurali għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, il-proċedura amministrattiva dwar l-għoti ta’ awtorizzazzjoni la tista’ titkompla u lanqas, għaldaqstant, tingħalaq b’mod definittiv sakemm ma tkunx ittieħdet deċiżjoni ġudizzjarja definittiva dwar it-talba għar-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva.
Fil-fatt, f’tali sitwazzjoni, it-tkomplija tal-proċedura amministrattiva dwar it-talba għal awtorizzazzjoni tista’ tikser il-prinċipju ta’ kontradittorju sa fejn huwa l-applikant għall-awtorizzazzjoni biss li huwa parti għal din il-proċedura u ma jistax jiġi eskluż li, fin-nuqqas ta’ parteċipazzjoni fl-imsemmija proċedura ta’ organizzazzjonijiet għall-protezzjoni tal-ambjent bħal LZ, argumenti intiżi għall-protezzjoni tal-ambjent ma jiġux invokati, jew meħuda inkunsiderazzjoni, b’mod li l-għan fundamentali ta’ tali proċedura, jiġifieri dak li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent, ma jkunx intlaħaq.
Għall-kuntrarju, jista’ jitqies ukoll li t-tkomplija tal-proċedura amministrattiva dwar it-talba tal-għoti ta’ awtorizzazzjoni, anki meta hija pendenti l-proċedura ġudizzjarja għar-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura, tippermetti trattament partikolarment mgħaġġel tal-imsemmija talba għall-awtorizzazzjoni. Jekk tali proċedura amministrattiva ma tistax titkompla mingħajr ma tkun ingħatat deċiżjoni dwar l-azzjonijiet ġudizzjarji relatati mar-rikonoxximent ta’ din il-kwalità, l-applikant għall-awtorizzazzjoni jista’ jilmenta mal-korpi amministrattivi minħabba trattament inġust.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, in-Najvyšší súd Slovenskej republiky (qorti suprema tar-Repubblika Slovakka) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domanda preliminari li ġejja lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“Fil-każ ta’ allegat ksur tad-dritt għal livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent, implementat prinċipalment, f’dak li jikkonċerna l-Unjoni Ewropea, bid-Direttiva tal-Kunsill 92/43 dwar il-konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa, jiġifieri b’mod partikolari permezz ta’ għajnuna sabiex tinkiseb l-opinjoni tal-pubbliku ġenerali fuq proġett li x’aktarx jaffettwa b’mod sinjifikattiv żoni speċjali ta’ konservazzjoni kkonċentrati fin-netwerk ekoloġiku Ewropew taħt l-isem ta’ NATURA 2000, id-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, u d-dritt li r-rikorrenti, fil-kwalità tagħha bħala assoċjazzjoni mingħajr skop ta’ lukru stabbilita għall-finijiet tal-protezzjoni tal-ambjent fil-livell nazzjonali, issostni skont l-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni tal-pubbliku ġenerali fil-proċess deċiżjonali u l-aċċess għall-qrati fil-qasam tal-ambjent u fil-limiti indikati fis-sentenza Lesoochranárske zoskupenie [tat-8 ta’ Marzu 2011] (
C‑240/09
,
EU:C:2011:125
) jistgħu jiġu applikati b’mod ekwu wkoll meta l-qorti nazzjonali tagħlaq l-istħarriġ ġudizzjarju f’tilwima dwar l-eżami mill-ġdid ta’ deċiżjoni li ma tirrikonoxxix il-pożizzjoni legali bħala parti fi proċedura amministrattiva dwar l-għoti ta’ awtorizzazzjoni, bħalma huwa l-każ f’din il-kawża, u tistieden lir-rikorrenti sabiex tippreżenta appell peress li ġiet eskluża mill-proċedura amministrattiva msemmija?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 9 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, għandux jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan jipprekludi interpretazzjoni tar-regoli tad-dritt proċedurali nazzjonali li appell minn deċiżjoni li jċaħħad ir-rikonoxximent lil organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett li jrid jitwettaq fuq sit protett skont id-Direttiva 92/43 ma għandux neċessarjament jiġi eżaminat waqt l-iżvolġiment ta’ din il-proċedura msemmija, li tista’ tingħalaq b’mod definittiv qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni ġudizzjarja definittiva fuq il-kwalità ta’ parti, u hija awtomatikament miċħuda fil-mument li dan il-proġett jiġi awtorizzat, li jobbliga lil din l-organizzazzjoni tressaq tip ieħor ta’ azzjoni sabiex tikseb ir-rikonoxximent ta’ din il-kwalità u tissuġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju l-osservanza mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti tal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva.
Fil-kawża prinċipali, LZ, organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent, titlob, permezz tal-qorti, ir-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni sabiex tkun tista’ tinvoka, fil-kuntest ta’ azzjoni ġudizzjarja, drittijiet li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent, sa fejn din l-organizzazzjoni tikkunsidra li d-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni tal-proġett ikkunsidrat, li għandu jitwettaq fuq sit protett skont id-Direttiva 92/43 bħala żona ta’ protezzjoni speċjali jew sit ta’ importanza Komunitarja, ittieħdet bi ksur tal-obbligi li jaqgħu fuq l-awtoritajiet nazzjonali skont l-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva.
F’dan ir-rigward, mill-atti tal-proċess li għandha l-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li, skont ir-regoli tad-dritt nazzjonali proċedurali fis-seħħ, organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent bħal LZ tista tikkontesta, fejn xieraq, permezz tal-qorti, deċiżjoni li setgħet ittieħdet bi ksur tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, b’mod partikolari fil-kuntest ta’ appell mid-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni sussegwenti, biss jekk din l-organizzazzjoni tiġi rrikonoxxuta qabel bħala parti fil-proċedura inkwistjoni, f’dan il-każ il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett li għandu jitwettaq fuq sit protett.
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, evalwazzjoni xierqa tal-effetti fuq is-sit ikkonċernat mill-pjan jew mill-proġett timplika li, qabel l-approvazzjoni tiegħu, għandhom jiġu identifikati, fid-dawl tal-aħjar għarfien xjentifiku f’dan il-qasam, l-aspetti kollha tal-pjan jew tal-proġett li jistgħu, fihom innifishom jew flimkien ma’ pjanijiet jew proġetti oħra, jaffettwaw l-għanijiet ta’ konservazzjoni ta’ dan is-sit. L-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jawtorizzaw attività fis-sit protett biss jekk ikollhom iċ-ċertezza li din l-attività ma għandhiex effetti ta’ ħsara fuq l-integrità tas-sit imsemmi. Dan huwa l-każ meta ma jibqa’ ebda dubju raġonevoli mill-aspett xjentifiku fir-rigward tan-nuqqas ta’ tali effetti (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tal-24 ta’ Novembru 2011, Il-Kummissjoni vs Spanja,
C‑404/09
,
EU:C:2011:768
, punt
, kif ukoll tal-14 ta’ Jannar 2016, Grüne Liga Sachsen et,
C‑399/14
,
EU:C:2016:10
, punti
u
).
B’dan il-mod, l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 jikkontribwixxi għall-kisba tal-għan tal-miżuri meħuda abbażi ta’ din id-direttiva li, skont l-Artikolu 2(2) tagħha, huwa li jiġi żgurat il-manteniment jew ir-ripristinar fi stat ta’ konservazzjoni favorevoli, il-habitat naturali u l-ispeċi tal-fawna u l-flora selvaġġa li huma ta’ interess għall-Unjoni, u l-għan iktar ġenerali tal-istess direttiva li huwa li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent fir-rigward is-siti protetti permezz tagħha.
Madankollu, ikun inkompatibbli mal-effett vinkolanti li l-Artikolu 288 TFUE jattribbwixxi lil direttiva, li jiġi eskluż, fil-prinċipju, li l-obbligi li hija timponi jiġu invokati mill-persuni kkonċernati. L-effettività tad-Direttiva 92/43 kif ukoll l-għan tagħha, imfakkra fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, jeżiġu li individwi jkunu jistgħu jinvokawhom quddiem il-qrati u li l-qrati jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni din id-direttiva bħala element tad-dritt tal-Unjoni sabiex, b’mod partikolari, jivverifikaw jekk l-awtorità nazzjonali li toħroġ awtorizzazzjoni għal pjan jew proġett tkunx osservat l-obbligi imposti fuqha skont l-Artikolu 6(3) tad-direttiva msemmija, imfakkra fil-punt 42 ta’ din is-sentenza, u li għalhekk baqgħet fil-limiti tal-marġni ta’ diskrezzjoni mogħti lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti minn din id-direttiva (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-7 ta’ Settembru 2004, Waddenvereniging u Vogelbeschermingsvereniging,
C‑127/02
,
EU:C:2004:482
, punti
u
).
Barra minn hekk, l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 jipprevedi li, qabel ma japprovaw proġett jew pjan bħal dak indikat f’din id-dispożizzjoni, l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għandhom, fejn xieraq, jieħdu inkunsiderazzjoni l-opinjoni tal-pubbliku. L-imsemmija dispożizzjoni għandha tinqara flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, li hija parti integrali mill-ordinament ġuridiku tal-Unjoni.
Din id-dispożizzjoni tal-aħħar tipprevedi li d-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus fil-qasam ta’ parteċipazzjoni tal-pubbliku fid-deċiżjonijiet relatati ma’ attivitajiet partikolari japplikaw fil-każ tal-adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar attivitajiet proposti li ma humiex elenkati fl-Anness I ta’ din il-konvenzjoni li jista’ jkollhom effett sinjifikattiv fuq l-ambjent. Kif jirriżulta minn dan l-Artikolu 6(3), (4) u (7), dan jagħti lill-pubbliku, b’mod partikolari, id-dritt li jipparteċipa “effettivament fix-xogħlijiet involuti fil-proċess deċiżjonali kollu fil-qasam ambjentali”, billi jissottometti “bil-miktub, jew, kif xieraq, f’seduta jew f’investigazzjoni pubblika fil-preżenza tal-applikant, l-osservazzjonijiet, informazzjoni, analiżi jew opinjonijiet kollha li huwa jidhirlu xieraq fir-rigward l-attività proposta”. Din il-parteċipazzjoni għandha tibda “fil-bidu tal-proċedura, jiġifieri meta l-għażliet u s-soluzzjonijiet kollha jkunu għadhom possibbli u l-pubbliku jkun jista’ jeżerċita influwenza effettiva”.
Fil-kawża prinċipali, LZ, li huwa paċifiku li hija tissodisfa r-rekwiżiti stipulati fl-Artikolu 2(5) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus u taqa’ taħt il-kunċett ta’ “pubbliku kkonċernat”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, hija wkoll koperta mill-kunċett iktar wiesa’ ta’ “pubbliku”, għall-finijiet tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 ta’ din il-konvenzjoni. Barra minn hekk, jekk, kif irrilevat ukoll l-Avukat Ġenerali fil-punt 65 tal-konklużjonijiet tagħha, il-proġett ta’ bini ta’ ħajt ta’ lqugħ f’sit protett, inkwistjoni fil-kawża prinċipali, ma huwiex inkluż fl-attivitajiet elenkati fl-Anness I tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, il-fatt li l-awtoritajiet nazzjonali kompetenti ddeċidew jiftħu proċedura ta’ awtorizzazzjoni għal dan il-proġett skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 jippermetti, madankollu, li jitqies li dawn l-awtoritajiet nazzjonali kkunsidraw li huwa neċessarju li ssir evalwazzjoni dwar l-importanza tal-effett tal-imsemmi proġett fuq l-ambjent, fis-sens tal-Artikolu 6(1)(b) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus.
Ċertament, din id-dispożizzjoni tal-aħħar tippreċiża li l-applikazzjoni tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus hija rregolata bid-dritt intern tal-parti kontraenti kkonċernata. Madankollu, din il-preċiżjoni hija relatata biss mal-modalitajiet tal-parteċipazzjoni tal-pubbliku kif spjegat f’dan l-Artikolu 6, mingħajr preġudizzju għad-dritt ta’ parteċipazzjoni ta’ organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent bħal LZ skont l-artikolu msemmi.
Konsegwentement, organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent li, bħal LZ, tissodisfa r-rekwiżiti stipulati fl-Artikolu 2(5) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, għandha skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) ta’ din il-konvenzjoni, dritt ta’ parteċipazzjoni, fis-sens ippreċiżat fil-punt 46 ta’ din is-sentenza, f’proċedura ta’ adozzjoni ta’ deċiżjoni dwar talba ta’ awtorizzazzjoni ta’ pjan jew proġett li jista’ jkollu effett sinjifikattiv fuq l‑ambjent sa fejn, fil-kuntest ta’ din il-proċedura, trid tittieħed waħda mid-deċiżjonijiet imsemmija fl-Artikolu 6(3) tal-imsemmija direttiva.
Konsegwentement, għandu jitfakkar li skont ġurisprudenza stabbilita, huma l-qrati tal-Istati Membri li, skont il-prinċipju ta’ kooperazzjoni leali indikat fl-Artikolu 4(3) TUE, għandhom jiżguraw il-protezzjoni ġudizzjarja tad-drittijiet li jitnisslu favur l-individwi mid-dritt tal-Unjoni. L-Artikolu 19(1) TUE jobbliga lill-Istati Membri jipprovdu r-rimedji meħtieġa sabiex jiżguraw protezzjoni legali effettiva fl-oqsma koperti mid-dritt tal-Unjoni (sentenza tad-19 ta’ Novembru 2014, ClientEarth,
C‑404/13
,
EU:C:2014:2382
, punt
). Fir-rigward tad-deċiżjonijiet amministrattivi meħuda fil-kuntest tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, dan l-obbligu jirriżulta wkoll mill-Artikolu 47 tal-Karta.
Fil-fatt, il-kamp ta’ applikazzjoni ta’ dan l-artikolu tal-Karta, f’dak li jirrigwarda l-azzjonijiet tal-Istati Membri, huwa ddefinit fl-Artikolu 51(1) tagħha, li jgħid li d-dispożizzjonijiet tal-Karta huma indirizzati lill-Istati Membri meta dawn jimplementaw id-dritt tal-Unjoni, u din id-dispożizzjoni tikkonferma l-ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja li tgħid li d-drittijiet fundamentali ggarantiti fl-ordinament ġuridiku tal-Unjoni għandhom japplikaw fis-sitwazzjonijiet kollha rregolati mid-dritt tal-Unjoni, iżda mhux lil hinn minn tali sitwazzjonijiet (ara, b’mod partikolari, is-sentenza tat-30 ta’ Ġunju 2016, Toma u Biroul Executorului Judecătoresc Horațiu-Vasile Cruduleci,
C‑205/15
,
EU:C:2016:499
, punt
, kif ukoll il-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, meta Stat Membru jistabbilixxi regoli ta’ dritt proċedurali applikabbli għall-azzjonijiet li jirrigwardaw l-eżerċizzju tad-drittijiet li organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent għandha taħt l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, sabiex jiġu kkontrallati deċiżjonijiet ta’ awtoritajiet nazzjonali kompetenti fir-rigward l-obbligi tagħhom skont dawn id-dispożizzjonijiet, dan l-Istat Membru jimplementa l-obbligi li jirriżultaw mid-dispożizzjonijiet imsemmija u għandu għalhekk jitqies li qiegħed jimplementa d-dritt tal-Unjoni, fis-sens tal-Artikolu 51(1) tal-Karta.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha ġurisdizzjoni sabiex tirrispondi għat-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa sa fejn din tirrigwarda l-Artikolu 47 tal-Karta.
Id-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali indikat fl-imsemmi Artikolu 47 jinkludi, b’mod partikolari, id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti.
Fir-rigward tal-imsemmi dritt għal rimedju effettiv, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus jagħti dritt għal azzjoni legali lill-organizzazzjonijiet għall-protezzjoni tal-ambjent li jissodisfaw ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 2(5) ta’ din il-konvenzjoni, li huwa l-każ fil-każ ta’ LZ, sa fejn l-azzjoni legali hija diretta kontra deċiżjoni li taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-imsemmi Artikolu 9(2).
Madankollu, deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti fil-kuntest tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, li jirrigwardaw talba għall-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, l-evalwazzjoni tan-neċessità ta’ evalwazzjoni ambjentali tal-effetti ta’ pjan jew ta’ proġett fuq sit protett jew in-natura xierqa tal-konklużjonijiet li jirriżultaw minn tali evalwazzjoni fir-rigward ir-riskji ta’ dan il-proġett jew dan il-pjan għall-integrità ta’ tali sit, u kemm jekk ikunu indipendenti kif ukoll integrati f’deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni, huma deċiżjonijiet li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus.
Fil-fatt, kif essenzjalment irrilevat l-Avukat Ġenerali, fil-punt 80 tal-konklużjonijiet tagħha, id-deċiżjonijiet meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, li ma jirrigwardawx attività msemmija fl-Anness I tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, huma indikati fl-Artikolu 6(1)(b) ta’ din il-konvenzjoni u, għalhekk, jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikolu 9(2) tagħha, sa fejn dawn id-deċiżjonijiet jimplikaw li l-awtoritajiet kompetenti jevalwaw, qabel kwalunkwe awtorizzazzjoni ta’ attività, jekk din, fiċ-ċirkustanzi tal-każ, jistax ikollha effett sinjifikattiv fuq l-ambjent.
Madankollu, mill-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus jirriżulta li din id-dispożizzjoni tirrestrinġi l-marġni ta’ diskrezzjoni li l-Istati Membri għandhom fid-determinazzjoni tal-modalitajiet ta’ rimedju msemmija peress li l-għan tagħha huwa li tagħti “aċċess wiesa’ għall-ġustizzja” lill-pubbliku kkonċernat li jinkludi l-organizzazzjonijiet għall-protezzjoni tal-ambjent li jissodisfaw ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 2(5) ta’ din il-konvenzjoni, [ara, b’analoġija, l-Artikolu 10(a) tad-Direttiva tal-Kunsill 85/337/KEE, tas-27 ta’ Ġunju 1985, dwar l-istima tal-effetti ta’ ċerti proġetti pubbliċi u privati fuq l-ambjent (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 1, p. 248), kif emendat bid-Direttiva 2003/35/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-26 ta’ Mejju 2003 (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 15, Vol. 7, p. 466, iktar ’il quddiem id-“Direttiva 85/337”) li jirriproduċi fi kliem kważi identiċi l-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, sentenza tas-16 ta’ April 2015, Gruber,
C‑570/13
,
EU:C:2015:231
, punt
].
Għaldaqstant, dawn l-organizzazzjonijiet għandhom neċessarjament ikunu jistgħu jsostnu, ġudizzjarjament, ir-regoli tad-dritt nazzjonali li jimplementaw il-leġiżlazzjoni tal-Unjoni fil-qasam tal-ambjent kif ukoll ir-regoli tad-dritt tal-Unjoni tal-ambjent li għandhom effett dirett (ara, b’analoġija, fir-rigward tal-Artikolu 10(a) tad-Direttiva 85/337, is-sentenza tal-15 ta’ Ottubru 2015, Il-Kummissjoni vs. Il-Ġermanja,
C‑137/14
,
EU:C:2015:683
, punt
).
Fost in-numru ta’ drittijiet li tali organizzazzjoni għandha tkun tista’ tinvoka fil-kuntest ta’ azzjoni msemmija fl-Artikolu 9(2) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus hemm ir-regoli tad-dritt nazzjonali li jirriżultaw mill-Artikolu 6 tad-Direttiva 92/43 (ara, b’analoġija, fir-rigward tal-Artikolu 10(a) tad-Direttiva 85/337, is-sentenza tat-12 ta’ Mejju 2011, Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland, Landesverband Nordrhein-Westfalen,
C‑115/09
,
EU:C:2011:289
, punti
u
).
Għalhekk, tali organizzazzjoni għandha tkun tista’ tikkontesta, fil-kuntest ta’ tali azzjoni, mhux biss id-deċiżjoni li ma titwettaqx evalwazzjoni xierqa tal-effetti tal-pjan jew tal-proġett ikkunsidrat fuq is-sit ikkonċernat, iżda wkoll, skont il-każ, l-evalwazzjoni mwettqa meta din tkun ivvizzjata b’difetti (ara b’analoġija, fir-rigward l-Artikolu 10(a) tad-Direttiva 85/337, is-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2013, Gemeinde Altrip et,
C‑72/12
,
EU:C:2013:712
, punt
).
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 9(4) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus jeżiġi li l-proċeduri msemmija fl-Artikolu 9(2) tagħha jipprovdu rimedji “xierqa u effettivi”.
Għaldaqstant, sabiex tingħata risposta għad-domanda magħmula mill-qorti tar-rinviju, għandu jiġi eżaminat jekk l-Aritkolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 9(2) u (4) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, jipprekludix, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, interpretazzjoni tar-regoli tad-dritt proċedurali nazzjonali li minnhom jirriżulta li appell, imressaq minn organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent li jissodisfa r-rekwiżiti tal-Artikolu 2(5) ta’ din il-konvenzjoni minn deċiżjoni ta’ rifjut ta’ rikonoxximent bħala parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett li għandu jitwettaq fuq sit protett skont id-Direttiva 92/43, ma għandux neċessarjament jiġi eżaminat waqt l-iżvolġiment ta’ din il-proċedura msemmija, li tista’ tingħalaq b’mod definittiv qabel ma tkun ittieħdet deċiżjoni ġudizzjarja definittiva fuq il-kwalità ta’ parti fil-proċedura, u hija awtomatikament miċħuda fil-mument li dan il-proġett jiġi awtorizzat, li jobbliga lil din l-organizzazzjoni tressaq tip ieħor ta’ azzjoni sabiex tikseb din il-kwalità u tissuġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju l-osservanza mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti tal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 6(3) ta’ din id-direttiva.
Filwaqt li, ċertament, bħala prinċipju, dan l-eżami huwa l-kompitu tal-qorti tar-rinviju biss, xorta waħda jibqa’ l-fatt li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha l-ġurisdizzjoni sabiex tislet mid-dispożizzjonijiet tad-dritt tal-Unjoni, il-kriterji li din il-qorti tista’ jew għandha tapplika f’dan il-kuntest. Barra minn hekk, ma hemm xejn li jżomm lil qorti nazzjonali milli titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tagħti deċiżjoni dwar l-applikazzjoni tad-disposiżizzjonijiet imsemmija fil-każ ineżami, sakemm madankollu, fid-dawl tal-elementi kollha tal-proċess għad-dispożizzjoni ta’ din il-qorti nazzjonali, hija tipproċedi bil-konstatazzjoni u bl-evalwazzjoni tal-fatti neċessarji għal dan il-għan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Diċembru 2015, Banif Plus Bank,
C‑312/14
,
EU:C:2015:794
, punti
u
).
Wara din il-kjarifika, għandu jitfakkar li, fin-nuqqas ta’ leġiżlazzjoni tal-Unjoni f’dan il-qasam, huwa l-ordinament ġuridiku nazzjonali ta’ kull wieħed mill-Istati Membri li għandu jirregola l-modalitajiet proċedurali ta’ azzjonijiet intiżi sabiex jiżguraw il-protezzjoni tad-drittijiet li l-individwi għandhom bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, billi l-Istati Membri għandhom ir-responsabbiltà li jiżguraw, f’kull każ, il-protezzjoni effettiva ta’ dawn id-drittijiet u, b’mod partikolari, li jiggarantixxu l-osservanza tad-dritt għal rimedju effettiv u għal proċess imparzjali, stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-8 ta’ Marzu 2011, Lesoochranárske zoskupenie,
C‑240/09
,
EU:C:2011:125
, punt
, kif ukoll tal-15 ta’ Settembru 2016, Star Storage et,
C‑439/14 u C‑488/14
,
EU:C:2016:688
, punt
).
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43 jistabbilixxi proċedura ta’ kontroll minn qabel li hija bbażata fuq kriterju ta’ awtorizzazzjoni strett li, bl-inkorporazzjoni tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, tippermetti li jiġu evitati, b’mod effettiv, il-ħsarat lill-integrità tas-siti protetti minħabba l-pjanijiet jew il-proġetti li jkunu qegħdin jiġu kkunsidrati peress li tobbliga lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti jirrifjutaw l-awtorizzazzjoni ta’ pjan jew proġett meta jeżistu xi inċertezzi dwar l-assenza ta’ effetti dannużi ta’ dawn il-pjanijiet jew ta’ dawn il-proġetti għall-integrità ta’ dawn is-siti (ara f’dan is-sens, b’mod partikolari, is-sentenzi tas-7 ta’ Settembru 2004, Waddenvereniging u Vogelbeschermingsvereniging,
C‑127/02
,
EU:C:2004:482
, punti
u
, kif ukoll tal-14 ta’ Jannar 2016, Grüne Liga Sachsen et,
C‑399/14
,
EU:C:2016:10
, punt
).
Madankollu, fil-kawża prinċipali, filwaqt li huwa paċifiku li, sa ċertu punt, LZ setgħet tipparteċipa fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni bħala “persuna kkonċernata”, li ppermettilha, b’mod partikolari, li fid-dawl ta’ osservazzjonijiet ippreżentati minn awtorità ambjentali, tinvoka argumenti intiżi sabiex juru li l-proġett inkwistjoni fil-kawża prinċipali jista’ jaffettwa l-integrità ta’ sit protett, din il-kwalità ma hijiex ekwivalenti għal “parti fil-proċedura”.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, l-interpretazzjoni tad-dritt proċedurali nazzjonali, ikkontestata minn LZ, li appell minn deċiżjoni amministrattiva ta’ rifjut ta’ rikonoxximent bħala parti fil-proċedura ta’ awtorizzazzjoni ma għandux neċessarjament jiġi eżaminat waqt l-iżvolġiment ta’ din il-proċedura msemmija u huwa miċħud
ex officio
mal-għoti tal-awtorizzazzjoni mitluba, ma tiżgurax lil organizzazzjoni bħal LZ protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-diversi prerogattivi li jirriżultaw mid-dritt ta’ parteċipazzjoni tal-pubbliku, fis-sens tal-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, kif ippreċiżat fil-punt 46 ta’ din is-sentenza.
Għaldaqstant, mill-atti tal-proċess li l-Qorti tal-Ġustizzja għandha għad-dispożizzjoni tagħha jirriżulta li l-kwalità ta’ “parti fil-proċedura”, kieku din ġiet irrikonoxxuta lil LZ, kienet tippermetti lil LZ tipparteċipa b’mod iktar attiv fil-proċess deċiżjonali bl-iżvilupp ulterjuri u b’mod iktar rilevanti tal-argumenti tagħha dwar ir-riskji ta’ ħsara għall-integrità tas-sit protett bil-proġett previst, li barra minn hekk kien ikollhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mill-awtoritajiet kompetenti qabel l-awtorizzazzjoni u t-twettiq ta’ dan il-proġett.
F’dan il-kuntest, il-qorti tar-rinviju rrilevat ukoll li, sa fejn huwa l-applikant għall-awtorizzazzjoni biss li huwa parti fil-proċedura, ma jistax jiġi eskluż li, fin-nuqqas ta’ parteċipazzjoni fil-proċedura amministrattiva ta’ organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent bħal LZ bħala parti fil-proċedura, argumenti intiżi għall-protezzjoni tal-ambjent ma jkunux saru jew ittieħdu inkunsiderazzjoni, u għalhekk l-għan fundamentali tal-proċedura msemmija fl-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, jiġifieri li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tal-ambjent, ma jkunx intlaħaq.
Barra minn hekk, għandu jiġi rrilevat li l-kwalità ta’ “persuna kkonċernata”, li ġiet irrikonoxxuta lil LZ fil-kawża prinċipali, hija insuffiċjenti sabiex, fil-kuntest ta’ appell, jiġu invokati l-argumenti għall-kontestazzjoni tal-legalità tad-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni, peress li sabiex ikun jista’ jitressaq dan l-appell, hija meħtieġa l-kwalità ta’ “parti fil-proċedura”.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li l-interpretazzjoni tad-dritt proċedurali nazzjonali, ikkontestata minn LZ, li l-preżentata ta’ appell kontra deċiżjoni ġudizzjarja amministrattiva li tirrifjuta r-rikonoxximent tal-kwalità ta’ parti fi proċedura ta’ awtorizzazzjoni ma tipprekludix li din tal-aħħar tingħalaq b’mod definittiv u dan l-appell huwa miċħud
ex officio
fi kwalunkwe ċirkustanza sa mill-mument tal-għoti tal-awtorizzazzjoni kkonċernata, ma hijiex tali li, fid-dawl tal-għan li jiġi ggarantit aċċess wiesa’ għall-ġustizzja fir-rigward ta’ appelli minn deċiżjonijiet ambjentali, tiggarantixxi protezzjoni ġudizzjarja effettiva tad-drittijiet li organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent għandha skont l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, intiż sabiex jiġu evitati l-ħsarat lill-integrità tas-siti protetti taħt din id-direttiva.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 47 tal-Karta, moqri flimkien mal-Artikolu 9(2) u (4) tal-Konvenzjoni ta’ Aarhus, sa fejn dan jistabbilixxi d-dritt għall-protezzjoni ġudizzjarja effettiva, f’kundizzjonijiet li jiżguraw aċċess wiesa’ għall-ġustizzja, drittijiet li għandha organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent li tissodisfa r-rekwiżiti indikati fl-Artikolu 2(5) ta’ din il-konvenzjoni, bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, f’dan il-każ l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva 92/43, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) ta’ din il-konvenzjoni, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan jipprekludi interpretazzjoni tar-regoli tad-dritt proċedurali nazzjonali li appell minn deċiżjoni li ma tirrikonoxxix lil tali organizzazzjoni l-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett li għandu jitwettaq fuq sit protett taħt din id-direttiva ma għandux neċessarjament jiġi eżaminat waqt l-iżvolġiment ta’ din il-proċedura, li tista’ tingħalaq b’mod definittiv qabel ma tittieħed deċiżjoni ġudizzjarja definittiva dwar il-kwalità ta’ parti, u huwa awtomatikament miċħud fil-mument li dan il-proġett jiġi awtorizzat, li b’hekk jobbliga lil din l-organizzazzjoni tressaq tip ieħor ta’ azzjoni sabiex tikseb din il-kwalità u tissuġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju l-osservanza mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti tal-obbligi tagħhom taħt l-Artikolu 6(3) tal-imsemmija direttiva.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Awla Manja) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-Artikolu 9(2) u (4) tal-Konvenzjoni dwar l-aċċess għall-informazzjoni, il-parteċipazzjoni pubblika fit-teħid ta’ deċiżjonijiet u l-aċċess għall-ġustizzja fi kwistjonijiet ambjentali, iffirmata f’Aarhus fil-25 ta’ Ġunju 1998 u approvata f’isem il-Komunità Ewropea bid-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/370/KE, tas-17 ta’ Frar 2005, sa fejn dan jistabbilixxi d-dritt għal protezzjoni ġudizzjarja effettiva, f’kundizzjonijiet li jiżguraw aċċess wiesa’ għall-ġustizzja, drittijiet li għandha organizzazzjoni għall-protezzjoni tal-ambjent li tissodisfa r-rekwiżiti indikati fl-Artikolu 2(5) ta’ din il-konvenzjoni bis-saħħa tad-dritt tal-Unjoni, f’dan il-każ l-Artikolu 6(3) tad-Direttiva tal-Kunsill 92/43/KEE, tal-21 ta’ Mejju 1992, dwar il-konservazzjoni tal-habitat naturali u tal-fawna u l-flora selvaġġa, kif emendata bid-Direttiva tal-Kunsill 2006/105/KE, tal-20 ta’ Novembru 2006, moqri flimkien mal-Artikolu 6(1)(b) ta’ din il-konvenzjoni, għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, dan jipprekludi interpretazzjoni tar-regoli tad-dritt proċedurali nazzjonali li appell minn deċiżjoni li ma tirrikonoxxix lil tali organizzazzjoni l-kwalità ta’ parti fil-proċedura amministrattiva ta’ awtorizzazzjoni ta’ proġett li għandu jitwettaq fuq sit protett taħt id-Direttiva 92/43, kif emendata bid-Direttiva 2006/105, ma għandux neċessarjament jiġi eżaminat waqt l-iżvolġiment ta’ din il-proċedura, li tista’ tingħalaq b’mod definittiv qabel ma tittieħed deċiżjoni ġudizzjarja definittiva dwar il-kwalità ta’ parti, u huwa awtomatikament miċħud fil-mument li dan il-proġett jiġi awtorizzat, li b’hekk jobbliga lil din l-organizzazzjoni tressaq tip ieħor ta’ azzjoni sabiex tikseb din il-kwalità u tissuġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju l-osservanza mill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti tal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 6(3) tal-imsemmija direttiva.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: is-Slovakk.