CELEX: 62015TJ0292
Responsabbiltà mhux kuntrattwali
Kuntratti pubbliċi għal servizzi
Proċedura ta’ sejħa għal offerti
Ammissibbiltà
Użu ħażin ta’ proċedura
Kunflitt ta’ interessi
Obbligu ta’ diliġenza
Telf ta’ opportunità

I.

Il-fatti li wasslu għall-kawża
Ir-rikorrenti, Vakakis kai Synergates – Symvouloi gia Agrotiki Anaptixi AE Meleton, hija kumpannija attiva prinċipalment fis-settur tal-assistenza teknika fil-pajjiżi li qegħdin jiżviluppaw.
Hija pparteċipat fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti “Tisħiħ tas-sistema tas-sigurtà tal-ikel fl-Albanija” (EuropeAid/129820/C/SER/AL), dwar kuntratt ta’ provvista ta’ servizzi, organizzata mid-delegazzjoni tal-Unjoni Ewropea fl-Albanija (iktar ’il quddiem id-“delegazzjoni tal-Unjoni”) f’isem il-Kummissjoni Ewropea. L-awtorità kontraenti kienet l-Unjoni Ewropea, irrappreżentata mill-Kummissjoni, li taġixxi permezz tad-delegazzjoni tagħha fl-Albanija (iktar ’il quddiem l-“awtorità kontraenti”).
Din is-sejħa għal offerti rregolata mir-Regolament tal-Kunsill (KE, EURATOM) Nru 1605/2002 tal‑25 ta’ Ġunju 2002 rigward ir-Regolament Finanazjarju applikabbli għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 4, p. 74, iktar ’il quddiem ir-“Regolament Finanzjarju”), taqa’ fil-kuntest ta’ azzjoni tal-Unjoni intiża li tikkontribwixxi għat-titjib tal-kuntest istituzzjonali, ġuridiku u amministrattiv tas-sistema tas-sigurtà tal-ikel f’dan l-Istat u fl-2007 wasslet għall-għoti tal-ewwel kuntratt pubbliku għal servizzi lill-kumpannija A. sabiex tiġi stabbilita awtorità nazzjonali tal-ikel f’dan l-Istat.
Fis‑17 ta’ Marzu 2010, ġie ppubblikat avviż ta’ informazzjoni minn qabel fejn tħabbar li f’Lulju tal-istess sena għandha tibda proċedura ta’ sejħa għal offerti għall-għoti ta’ kuntratt għal servizzi li jirrigwarda l-konsolidazzjoni tas-sistema tas-sigurtà tal-ikel fl-Albanija.
F’Ġunju 2010, il-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni talab lis-Sur P., wieħed mill-esperti tal-kumpannija A., sabiex jipprovdilu ċerta informazzjoni għat-tħejjija ta’ din il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, u b’mod partikolari t-termini ta’ referenza (iktar ’il quddiem it-“TtR”). Is-Sur P. ipprovda l-informazzjoni mitluba.
Fis‑16 ta’ Lulju 2010, wara l-pubblikazzjoni tal-avviż dwar kuntratt ta’ servizzi għall-kuntratt EuropeAid/129820/C/SER/AL u wara l-verifika tal-kandidaturi, tmien kandidati ġew preselezzjonati, inklużi l-konsorzji li l-kumpannija A. u r-rikorrenti kienu membri tagħhom.
Wara l-istedina għall-offerti tal‑15 ta’ Settembru 2010, f’Ottubru 2010 ir-rikorrenti informat lill-awtorità kontraenti li l-kumpannija A. kienet l-impriża responsabbli mill-proġett preċedenti u li, indipendentement mill-parteċipazzjoni tagħha fl-abbozzar tat-TtR, għalhekk kellha ċerta informazzjoni li poġġietha f’vantaġġ fil-konfront tal-kandidati l-oħra tal-lista mqassra.
Id-delegazzjoni tal-Unjoni weġbitha, permezz ta’ nota ta’ kjarifika li tirrigwarda s-sejħa għal offerti tat‑22 ta’ Ottubru 2010, li l-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni leali ġew issodisfatti u li t-TtR ġew abbozzati bil-għan li l-offerenti kollha jiġu pprovduti b’kemm jista’ jkun informazzjoni għat-tħejjija tal-offerti.
Sitt kandidati magħżula, inklużi l-konsorzji rispettivi li l-kumpannija A. u r-rikorrenti kienu membri tagħhom issottomettew offerti lill-awtorità kontraenti.
F’Novembru 2010, ir-rikorrenti u żewġ kandidati oħra informaw lid-delegazzjoni tal-Unjoni li s-Sur P., espert tal-kumpannija A., deher bħala l-awtur tad-dokument Word li fih it-TtR u li dan kien jikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi fis-sens tal-Gwida prattika tal-proċeduri kuntrattwali fil-kuntest tal-azzjonijiet esterni tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“PRAG”).
Fit‑12 ta’ Novembru 2010, il-President tal-kumitat tal-evalwazzjoni talab lill-kumpannija A. tagħti kjarifika, li din tal-aħħar wieġbet għaliha fil‑15 ta’ Novembru. Hija indikat, l-ewwel nett, li l-kontribut tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR kien limitat għal informazzjoni ġenerali li tirrigwarda t-Taqsimiet 1.4 u 1.5 ta’ dan it-test; it-tieni nett, li l-informazzjoni pprovduta mis-Sur P. kienet disponibbli għall-kandidati kollha u li s-sitwazzjoni ma kinitx tinvolvi kompetizzjoni żleali; u, it-tielet nett, li s-Sur P. inħatar bħala kap tal-proġett wara li ġiet ippubblikata l-lista mqassra tal-kandidati li setgħu jissottomettu l-offerti.
Fid‑19 u t‑23 ta’ Novembru 2010, ir-rikorrenti tenniet it-twissija tagħha lid-delegazzjoni tal-Unjoni rigward il-fatt li s-Sur P. kien l-awtur tad-dokument Word li fih it-TtR u li din is-sitwazzjoni kienet tikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi.
Fis‑27 ta’ Jannar 2011, id-delegazzjoni tal-Unjoni informat lill-offerenti li ma ntgħażlux li l-kuntratt ingħata lill-konsorzju li l-kumpannija A. kienet membru tiegħu u pprovdiet xi spjegazzjonijiet għall-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi.
Fis‑7 ta’ Frar 2011, ir-rikorrenti talbet lid-delegazzjoni tal-Unjoni sabiex twettaq investigazzjoni ġdida li tirrigwarda l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi. Fil‑15 ta’ Frar 2011, id-delegazzjoni tal-Unjoni wieġbet li ma kien hemm l-ebda kunflitt ta’ interessi u li l-proċedura ma kienet ivvizzjata mill-ebda kompetizzjoni żleali.
Fit‑3 ta’ Mejju 2011, ir-rikorrenti ressqet ilment quddiem l-Ombudsman Ewropew, li kkonkluda li, billi ppermettiet espert tal-offerent rebbieħ jipparteċipa fl-abbozzar tat-TtR, li wassal għal mill-inqas dak li jidher bħala kunflitt ta’ interessi, il-Kummissjoni wettqet att ta’ amministrazzjoni ħażina.
II.

Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet
Permezz ta’ rikors ippreżentat fir-Reġistru tal-Qorti Ġenerali fit‑3 ta’ Ġunju 2015, ir-rikorrenti ppreżentat dan ir-rikors.
Minħabba bidla fil-kompożizzjoni tal-Qorti Ġenerali, il-kawża ġiet assenjata lil Imħallef Relatur ieħor.
Minħabba bidla fil-kompożizzjoni tal-Awli tal-Qorti Ġenerali, l-Imħallef Relatur ġie assenjat lit-Tielet Awla, li għalhekk ġiet assenjata din il-kawża.
Fuq proposta tat-Tielet Awla tal-Qorti Ġenerali, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li, skont l-Artikolu 28 tar-Regoli tal-Proċedura tagħha, tibgħat lura l-kawża quddiem kulleġġ ġudikanti estiż.
Fuq rapport tal-Imħallef Relatur, il-Qorti Ġenerali (It-Tielet Awla Estiża) iddeċidiet li tiftaħ il-fażi orali tal-proċedura.
Fil-kuntest tal-miżuri ta’ organizzazzjoni tal-proċedura previsti fl-Artikolu 89 tar-Regoli tal-Proċedura, il-Qorti Ġenerali għamlet xi mistoqsijiet bil-miktub lill-Kummissjoni. Din tal-aħħar wieġbet fit-terminu stabbilit.
Is-seduta, li inizjalment kienet ser issir fid‑9 ta’ Diċembru 2016, ġiet posposta għall‑10 ta’ Jannar 2017 fuq talba tar-rikorrenti.
Is-sottomissjonijiet orali tal-partijiet u t-tweġibiet tagħhom għall-mistoqsijiet orali tal-Qorti Ġenerali nstemgħu fis-seduta tal‑10 ta’ Jannar 2017.
Ir-rikorrenti titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tikkonstata li l-Kummissjoni għandha, skont l-Artikolu 340 TFUE, tikkumpensa għad-dannu kkawżat minħabba l-aġir illegali tagħha, liema dannu jinkludi l-imposti u l-ispejjeż sostnuti fil-parteċipazzjoni fil-proċess kollu tas-sejħa għal offerti, l-ispiża marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċess tas-sejħa għal offerti, it-telf ta’ profitt u t-telf ta’ opportunità, iżżid is-somma mogħtija fir-rigward tal-imposti u l-ispejjeż sostnuti fil-parteċipazzjoni fil-proċess kollu tas-sejħa għal offerti b’interessi kumpensatorji u żżid it-total tas-somom li għandhom jitħallsu b’interess moratorju ta’ 8 % kkalkolat mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas definittiv;
–
tikkundanna lill-Kummissjoni għall-ispejjeż.
Il-Kummissjoni titlob li l-Qorti Ġenerali jogħġobha:
–
tiċħad ir-rikors bħala inammissibbli jew, fi kwalunkwe każ, bħala infondat;
–
tikkundanna lir-rikorrenti għall-ispejjeż.
III.

Id-dritt
A.

Fuq l-ammissibbiltà
1.

Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors
Mingħajr ma qajmet formalment oġġezzjoni ta’ inammissibbiltà, il-Kummissjoni tafferma li r-rikors huwa inammissibbli minħabba li r-rikorrenti qiegħda titlob li tingħata kumpens b’tali mod li, jekk jingħata, tispiċċa fl-istess pożizzjoni daqslikieku ngħatat il-kuntratt pubbliku inkwistjoni. Infatti, fir-realtà r-rikors għandu l-għan li jirtira deċiżjoni individwali li saret definittiva u għandu bħala effett, jekk jintlaqa’, li jinnewtralizza l-effetti legali tad-deċiżjoni, li saret definittiva, li l-kuntratt jingħata lill-konsorzju li l-kumpannija A. kienet membru tiegħu. Għalhekk, ir-rikors għad-danni għandu l-għan li jikkontesta d-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt minħabba li l-illegalità invokata mir-rikorrenti hija marbuta ma’ din id-deċiżjoni. Barra minn hekk, ir-rikors huwa inammissibbli sa fejn huwa ċar li, mill-paragun bejn l-ammont ta’ danni mitluba u l-ammont tal-profitt li r-rikorrenti kienet tagħmel li kieku ngħatat il-kuntratt, jirriżulta li dawn l-ammonti jikkoinċidu.
Ir-rikorrenti tikkontesta l-argumenti tal-Kummissjoni u ssostni li r-rikors huwa ammissibbli. F’dan ir-rigward, l-ewwel nett, hija tgħid li l-Kummissjoni ma pprovatx l-inammissibbiltà tar-rikors, għalkemm għandha tagħmel dan. It-tieni nett, hija tindika li r-rikors ma għandux l-għan li jannulla d-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, iżda jfittex li jiġi kkonstatat li din id-deċiżjoni kienet ta’ dannu għaliha. It-tielet nett, ir-rikorrenti tenfasizza li sentenza li twassal għal responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni u li tikkumpensa għad-danni tar-rikorrenti ma jkollhiex konsegwenzi fuq il-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, sa fejn din is-sentenza ma tikkontestax l-għoti tal-kuntratt pubbliku u ma tannullax
de facto
d-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt. Ir-raba’ nett, hija tafferma li kull min jaħseb li sofra xi dannu għandu jkollu l-possibbiltà li jippreżenta rikors għad-danni u li, f’dan il-każ, ir-rikors huwa ammissibbli minħabba l-gravità tal-fatti u l-prova ta’ atti ta’ amministrazzjoni ħażina. Il-ħames nett, ir-rikorrenti ssostni li d-danni mitluba ma jikkorrispondux eżattament għas-somma li setgħet irċeviet li kieku ngħatat il-kuntratt, iżda li dawn jikkorrispondu għall-ispejjeż sostnuti u għal stima ta’ dak li parzjalment kienet taqla’ li kieku ngħatat il-kuntratt.
Minħabba li l-ammissibbiltà tar-rikors għad-danni hija kwistjoni ta’ ordni pubbliku u għandha tiġi eżaminata mill-Qorti Ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Ottubru 2002, Astipesca vs Il‑Kummissjoni,
T‑180/00
,
EU:T:2002:249
, punt
), l-allegazzjoni tar-rikorrenti li tgħid li l-Kummissjoni, f’dan il-każ, ma ssodisfatx l-obbligu tagħha li tipprova l-inammissibbiltà tar-rikors, hija infondata.
Skont ġurisprudenza stabbilita, ir-rikors għad-danni fir-rigward tal-Artikolu 268 TFUE u tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, ġie ppreżentat bħala rimedju awtonomu bi skop partikolari fil-kuntest tas-sistema tar-rimedji ġudizzjarji (sentenza tas‑26 ta’ Frar 1986, Krohn vs Il‑Kummissjoni,
175/84
,
EU:C:1986:85
, punt
). Għalhekk, kwalunkwe deroga mill-prinċipju ta’ awtonomija tar-rikors għad-danni fil-konfront ta’ rimedji ġudizzjarji oħrajn għandha karattru eċċezzjonali u għandu jkollha applikazzjoni stretta (ara s-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2015, Accorinti et vs BĊE,
T‑79/13
,
EU:T:2015:756
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, għalkemm parti tista’ taġixxi permezz ta’ azzjoni għad-danni, mingħajr ma tkun kostretta minn xi test li tfittex l-annullament tal-att illegali li jikkawżalha dannu, hija ma tistax tuża’ b’dan il-mezz l-inammissibbiltà ta’ talba li ssemmi l-istess illegalità u li hija intiża għall-istess finijiet monetarji (sentenza tal‑15 ta’ Diċembru 1966, Schreckenberg vs Il‑Kummissjoni,
59/65
,
EU:C:1966:60
). Għaldaqstant, sabiex tiġi evalwata l-ammissibbiltà ta’ talba għad-danni, għandu jiġi eżaminat jekk il-parti hijiex qiegħda tfittex, permezz ta’ din it-talba, li tikseb riżultat li huwa identiku għal dak li jipprovdilha s-suċċess ta’ rikors għal annullament kontra att li kkawżalha dannu li hija naqset milli tippreżenta f’ħin xieraq (digriet tad‑29 ta’ Settembru 2016, Investigación y Desarrollo en Soluciones y Servicios IT vs Il‑Kummissjoni,
C‑102/14 P
, mhux ippubblikat,
EU:C:2016:737
, punt
).
F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li l-fatt li wieħed jikkunsidra rikors għad-danni bħala inammissibbli għall-unika raġuni li dan jista’ jwassal għal riżultat komparabbli mar-riżultati ta’ rikors għal annullament, imur kontra l-awtonomija tar-rikors għad-danni u l-effettività tas-sistema tar-rimedji ġudizzjarji stabbilita mit-Trattat. Huwa biss fil-każ fejn rikors għad-danni jkun fir-realtà mmirat għall-irtirar ta’ deċiżjoni individwali indirizzata lir-rikorrenti u li tkun saret definittiva – b’tali mod li jkollha l-istess għan u l-istess effett bħal rikors għal annullament – li r-rikors għad-danni jkun jista’ jiġi kkunsidrat bħala użu ħażin ta’ proċedura (ara d-digriet tat‑13 ta’ Jannar 2014, Investigación y Desarrollo en Soluciones y Servicios IT vs Il‑Kummissjoni,
T‑134/12
, mhux ippubblikat,
EU:T:2014:31
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Għalhekk, l-element deċiżiv li jiddetermina l-ammissibbiltà ta’ din it-talba huwa jekk dan ir-rikors għad-danni jfittixx li jikseb l-istess riżultat bħar-rikors għal annullament u mhux jekk l-ammont mitlub permezz ta’ rikors għad-danni u l-ammonti li r-rikorrenti setgħet irċeviet fl-assenza ta’ dan l-att humiex eżattament identiċi. Barra minn hekk, f’dan ir-rigward, il-Qorti tal-Ġustizzja jkollha bżonn biss rabta stretta bejn it-talba għad-danni u r-rikors għal annullament sabiex tikkonkludi li din it-talba tkun inammissibbli (ara d-digriet tad‑29 ta’ Settembru 2016, Investigación y Desarrollo en Soluciones y Servicios IT vs Il‑Kummissjoni,
C‑102/14 P
, mhux ippubblikat,
EU:C:2016:737
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandha tiġi eżaminata l-ammissibbiltà tar-rikors.
F’dan il-każ, huwa stabbilit li, minħabba li r-rikorrenti ma ppreżentatx rikors għal annullament tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tagħha u tal-għoti tal-kuntratt pubbliku lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, dan l-att sar definittiv fir-rigward tagħha.
Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, fid-dawl tan-natura speċifika tal-kontenzjuż tal-kuntratti pubbliċi tal-Unjoni, dan ir-rikors għad-danni la għandu l-istess għan u lanqas l-istess effetti legali u ekonomiċi bħal dawk ta’ rikors għal annullament tad-deċiżjoni msemmija fil-punt 34 iktar ’il fuq u ma jistax jinnewtralizza l-effetti ta’ din id-deċiżjoni.
Infatti, minn naħa, għandu jitfakkar li filwaqt li r-rikors għal annullament għandu l-għan li tiġi ssanzjonata l-illegalità ta’ att ġuridikament vinkolanti, ir-rikors għad-danni għandu bħala għan, min-naħa tiegħu, it-talba għal kumpens ta’ dannu li jirriżulta minn att jew aġir illeċitu imputabbli lil istituzzjoni jew lil korp tal-Unjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑7 ta’ Ottubru 2015, Accorinti et vs BĊE,
T‑79/13
,
EU:T:2015:756
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Madankollu, f’dan il-każ, ir-rikors għal annullament tar-rikorrenti jimmira biss lejn id-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tagħha u tal-għoti tal-kuntratt lil offerent ieħor u, ladarba milqugħ mill-Qorti Ġenerali, ikun jista’ jwassal biss għall-annullament ta’ din id-deċiżjoni. Għall-kuntrarju, permezz tar-rikors għad-danni tagħha, ir-rikorrenti ma tfittixx li titħassar din id-deċiżjoni, iżda li tikseb kumpens għad-danni li allegatament irriżultaw mill-adozzjoni tagħha. Għalhekk ir-rikorrenti ma tfittixx li tikseb, permezz ta’ dan ir-rikors għad-danni, riżultat komparabbli ma’ jew identiku għal dak tar-rikors għal annullament.
Min-naħa l-oħra, kif ġie rrikonoxxut mill-Kummissjoni matul is-seduta, rikors għal annullament u rikors għad-danni ma għandhomx l-istess effetti legali. Fil-kuntest ta’ rikors għal annullament, il-konstatazzjoni ta’ illegalità ta’ att u, bħala konsegwenza, id-dispożittiv ta’ sentenza li tannulla dan l-att, għandhom effett
ex tunc
, filwaqt li l-konstatazzjoni tal-Qorti Ġenerali li att jikkostitwixxi illegalità, li tiġġustifika l-istabbiliment tar-responsabbiltà tal-Unjoni, għandha effett
ex nunc
u, bħala prinċipju, ma għandhiex effett li telimina retroattivament il-bażi legali ta’ dan l-att (sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2011, Enviro Tech Europe u Enviro Tech International vs Il‑Kummissjoni,
T‑291/04
,
EU:T:2011:760
, punt
).
B’mod partikolari, għandu jiġi enfasizzat li, fil-kuntest tal-kontenzjuż tal-kuntratti pubbliċi tal-Unjoni, iċ-ċirkustanzi li għandhom jiġu kkunsidrati skont l-Artikoli 264 u 266 TFUE sabiex tiġi eżegwita sentenza ta’ annullament ma humiex marbuta biss mad-dispożizzjoni annullata u mal-portata ta’ din is-sentenza, iżda wkoll ma’ ċirkustanzi oħrajn bħal dawk tad-data tal-iffirmar tal-kuntratt, l-eżekuzzjoni eventwali tal-kuntratt jew l-applikazzjoni tal-Artikolu 103 tar-Regolament Finanzjarju. Infatti, ma jistax jiġi eskluż, wara sentenza li tannulla d-deċiżjoni tal-għoti ta’ kuntratt pubbliku, li l-istituzzjoni għandu mnejn ikollha ttemm il-kuntratt inkwistjoni u torganizza proċedura ġdida ta’ sejħa għal offerti (ara s-sentenza tad‑29 ta’ Jannar 2013, Cosepuri vs EFSA,
T‑339/10 u T‑532/10
,
EU:T:2013:38
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Għall-kuntrarju, sentenza li tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-Unjoni tirriżulta neċessarjament fil-ħlas tal-kumpens lir-rikorrenti, fejn din tal-aħħar tkun talbet tali kumpens u mhux kumpens
in natura
(ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑10 ta’ Mejju 2006, Galileo International Technology et vs Il‑Kummissjoni,
T‑279/03
,
EU:T:2006:121
, punt
, u tat‑8 ta’ Novembru 2011, Idromacchine et vs Il‑Kummissjoni,
T‑88/09
,
EU:T:2011:641
, punti
sa
).
Jekk dan ir-rikors jintlaqa’, ir-rikorrenti tingħata kumpens għad-danni, konformement mat-talbiet tagħha, iżda s-sentenza tal-Qorti Ġenerali bl-ebda mod ma tista’ tqajjem dubju legali dwar il-proċedura tal-għoti tal-kuntratt pubbliku inkwistjoni u l-għoti ta’ dan il-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu. Għalhekk, ir-rikorrenti ma tkunx tinsab f’sitwazzjoni legali komparabbli ma’ dik li tirriżulta minn sentenza li tannulla d-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tagħha u tal-għoti ta’ kuntratt pubbliku lil offerent ieħor.
Minn dan isegwi li, għall-kuntrarju ta’ dak li qiegħda ssostni l-Kummissjoni, dan ir-rikors la għandu l-istess għan u lanqas l-istess effett bħal rikors għal annullament tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tar-rikorrenti u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu. Din il-konklużjoni ma tistax tiġi kkontestata bl-argumenti tal-Kummissjoni.
L-ewwel nett, iċ-ċirkustanza fejn ir-rikorrenti tinvoka, insostenn ta’ dan ir-rikors, l-illegalità tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tagħha u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, ma hijiex determinanti fid-dawl tal-prinċipju ta’ awtonomija tar-rimedji ġudizzjarji u tal-fatt li din is-sitwazzjoni ma tistax minnha nnifisha tipprova l-eżistenza ta’ rabta stretta bejn it-talba għad-danni u r-rikors għal annullament. Infatti, l-element deċiżiv huwa li jsir magħruf jekk, permezz tar-rikors għad-danni, ir-rikorrenti hijiex qiegħda tfittex li tikseb riżultat identiku għal dak li kien jipprovdilha s-suċċess ta’ rikors għal annullament (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal‑4 ta’ Ottubru 2010, Ivanov vs Il‑Kummissjoni,
C‑532/09 P
, mhux ippubblikat,
EU:C:2010:577
, punt
). Madankollu, kif ġie stabbilit fil-punti 36 sa 40 iktar ’il fuq, dan ir-rikors għad-danni la għandu l-istess għan u lanqas l-istess effetti bħal dawk ta’ rikors għal annullament tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tal-konsorzju li r-rikorrenti hija parti minnu u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu.
It-tieni nett, fir-rigward tal-argument li, billi tfittex li tingħata kumpens għad-danni li huwa ekwivalenti għall-ammont ta’ profitt li kienet tagħmel li kieku ngħatat il-kuntratt, bl-interessi miżjuda, ir-rikorrenti għandha l-għan li, permezz ta’ dan ir-rikors, tannulla l-effetti tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tagħha u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, ikun biżżejjed li jiġi kkonstatat li dan l-argument għandu jiġi miċħud minħabba li, mill-punti 36 sa 40 iktar ’il fuq, jirriżulta li dan ir-rikors għad-danni la għandu l-istess għan u lanqas l-istess effetti bħal dawk ta’ rikors għal annullament tad-deċiżjoni taċ-ċaħda tal-offerta tal-konsorzju li r-rikorrenti hija parti minnu u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu.
Minn dan jirriżulta li r-rikors huwa ammissibbli.
2.

Fuq l-ammissibbiltà tal-argumenti tar-rikorrenti
L-ewwel nett, il-Kummissjoni tafferma li, minħabba li r-rikorrenti ma ressqet l-ebda argument insostenn tal-motiv ibbażat fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi mill-awtorità kontraenti, dan il-motiv huwa inammissibbli skont l-Artikolu 76(d) tar-Regoli tal-Proċedura.
Fir-replika, ir-rikorrenti tippreċiża li l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi ġie miksur sa fejn hija informat lid-delegazzjoni tal-Unjoni dwar kunflitt ta’ interessi u hija setgħet leġittimament tistenna li din tal-aħħar tieħu l-miżuri xierqa sabiex teżamina din l-informazzjoni u taġixxi kif għandu jkun. Madankollu, minkejja din l-informazzjoni, permezz tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, id-delegazzjoni tal-Unjoni ma laħqitx l-aspettattivi tagħha.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li, skont l-ewwel paragrafu tal-Artikolu 21 tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, moqri flimkien mal-ewwel paragrafu tal-Artikolu 53 tal-istess statut u l-Artikolu 44(1)(ċ) tar-Regoli tal-Proċedura tal-Qorti Ġenerali tat‑2 ta’ Mejju 1991, kull rikors promotur għandu jindika s-suġġett tat-tilwima u l-espożizzjoni fil-qosor tal-motivi invokati. Din l-indikazzjoni għandha tkun suffiċjentement ċara u preċiża sabiex tippermetti lill-konvenuta tipprepara d-difiża tagħha u lill-Qorti Ġenerali teżerċita l-istħarriġ ġudizzjarju tagħha, jekk ikun il-każ, mingħajr ebda informazzjoni oħra sabiex issostniha. Bil-għan li jiġu ggarantiti ċ-ċertezza legali u l-amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja jeħtieġ, sabiex rikors jitqies bħala ammissibbli, li l-punti essenzjali ta’ fatt u ta’ liġi li fuqhom ikun fondat joħorġu, tal-inqas fil-qosor, iżda b’mod koerenti u li jinftiehem, mit-test stess tar-rikors (sentenza tat‑18 ta’ Settembru 2014, Holcim (Romania) vs Il‑Kummissjoni,
T‑317/12
,
EU:T:2014:782
, punt
).
F’dan il-każ, mill-punti 19 u 42 tar-rikors jirriżulta li, insostenn tar-rikors għad-danni, ir-rikorrenti tinvoka illegalità minħabba, b’mod partikolari, il-ksur tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ amministrazzjoni tajba u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi. F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li mill-qari tar-rikors joħroġ ċar li l-argumenti invokati kollha insostenn ta’ din l-illegalità jikkonċernaw il-ksur, matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, tal-prinċipji msemmija iktar ’il fuq, inkluż il-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi.
Minn dan isegwi li l-argument tal-Kummissjoni għandu jiġi miċħud u li l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi huma ammissibbli.
It-tieni nett, il-Kummissjoni tisħaq li r-rikorrenti invokat, għall-ewwel darba fl-istadju tar-replika, ksur tad-drittijiet fundamentali tagħha u b’mod partikolari tal-Artikolu 41 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”) u tikkonkludi li r-rikorrenti ma tistax tgħid li fl-istadju tar-replika li “l-amministrazzjoni ħażina taħbi l-ksur tad-drittijiet fundamentali”. Hija tisħaq ukoll li dan il-motiv, ibbażat fuq il-ksur tad-drittijiet fundamentali, ma josservax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 76(d) tar-Regoli tal-Proċedura.
Skont l-Artikolu 84(1) tar-Regoli tal-Proċedura, ebda motiv ġdid ma jista’ jiġi ppreżentat matul l-istanza, ħlief jekk dan il-motiv ikun ibbażat fuq punti ta’ liġi u ta’ fatt li joħorġu matul il-proċedura. Iktar minn hekk, motiv li jikkostitwixxi estensjoni ta’ motiv stabbilit preċedentement, direttament jew impliċitament, fir-rikors promotur u li jkollu rabta stretta miegħu għandu jiġi ddikjarat ammissibbli. Barra minn hekk, l-argumenti li s-sustanza tagħhom tkun marbuta mill-qrib ma’ motiv imqajjem fir-rikors promotur ma jistgħux jitqiesu li huma motivi ġodda, u l-preżentata tagħhom tista’ ssir fl-istadju tar-replika jew tas-seduta (ara s-sentenza tat‑12 ta’ Settembru 2012, L-Italja vs Il‑Kummissjoni,
T‑394/06
, mhux ippubblikata,
EU:T:2012:417
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, qabel kollox għandu jiġi nnotat li mill-punti 39, 42, 43, 46 u 48 tar-rikors jirriżulta li r-rikorrenti tinvoka l-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba insostenn ta’ dan ir-rikors għad-danni.
It-tieni nett, mill-punt 42 tar-risposta jirriżulta li l-Kummissjoni enfasizzat li, skont il-ġurisprudenza, il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba ma jagħtix, minnu nnifsu, drittijiet lil individwi, ħlief meta jikkostitwixxi l-espressjoni ta’ drittijiet speċifiċi li ma ġewx invokati mir-rikorrenti f’dan il-każ.
Finalment, fil-punti 15 u 16 tar-replika, ir-rikorrenti wieġbet għal din l-allegazzjoni tal-Kummissjoni billi sostniet li ġie miksur il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba minħabba li ma tteħditx l-azzjoni xierqa fir-rigward tal-kunflitt ta’ interessi u tal-assenza ta’ informazzjoni kompluta u trasparenti wara l-ilment li ressqet, għalkemm kellha d-dritt li l-kwistjoni tiġi ttrattata b’mod ġust mill-Kummissjoni skont l-Artikolu 41(1) tal-Karta.
Minn dawn l-elementi jirriżulta li fir-replika r-rikorrenti twieġeb biss għall-argumenti tal-Kummissjoni u, b’mod iktar partikolari, għall-argument li jgħid li hija ma invokatx il-ksur ta’ drittijiet speċifiċi li jirriżultaw mill-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba. Għalhekk, il-Kummissjoni ma hijiex iġġustifikata li ssostni li r-rikorrenti invokat għall-ewwel darba l-ksur tad-drittijiet fundamentali tagħha fl-istadju tar-replika.
Fir-rigward tal-ksur tal-Artikolu 41 tal-Karta, qabel kollox, għandu jiġi nnotat li d-dritt għal amministrazzjoni tajba, stabbilit f’din id-dispożizzjoni, jirrifletti prinċipju ġenerali tad-dritt tal-Unjoni (sentenzi tat‑8 ta’ Mejju 2014, N.,
C‑604/12
,
EU:C:2014:302
, punt
, u tad‑19 ta’ Ġunju 2014, Commune de Millau u SEMEA vs Il‑Kummissjoni,
C‑531/12 P
,
EU:C:2014:2008
, punt
). It-tieni nett, skont l-ispjegazzjonijiet dwar il-Karta (
ĠU 2007, C 303, p. 17
), l-Artikolu 41 huwa bbażat fuq l-eżistenza tal-Unjoni bħala komunità bbażata fuq l-istat tad-dritt li l-karatteristiċi tagħha ġew żviluppati fil-ġurisprudenza li b’mod partikolari stabbilixxiet l-amministrazzjoni tajba bħala prinċipju ġenerali tad-dritt. Finalment, mill-punt 43 tar-rikors jirriżulta li r-rikorrenti tafferma b’mod partikolari li l-Kummissjoni kellha taġixxi b’diliġenza u li dan l-obbligu jirriżulta mill-prinċipju ġenerali ta’ amministrazzjoni tajba. Madankollu, għandu jiġi kkonstatat li, permezz ta’ dan, ir-rikorrenti tkun qiegħda tinvoka essenzjalment dritt speċifiku rrikonoxxut mill-Artikolu 41 tal-Karta. Infatti, l-allegazzjonijiet tar-rikorrenti huma marbuta mad-dritt irrikonoxxut fl-Artikolu 41(1) ta’ dan it-test, li jgħid li “[k]ull persuna għandha d-dritt li dak kollu li jirrigwardaha jiġi ttrattat b’mod imparzjali u ġust u fi żmien raġonevoli mill-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi ta’ l-Unjoni”, minħabba li, konformement mal-ġurisprudenza, l-obbligu ta’ diliġenza huwa inerenti għall-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, li japplika b’mod ġenerali għall-azzjoni tal-amministrazzjoni tal-Unjoni fir-relazzjonijiet tagħha mal-pubbliku u jeżiġi li hija għandha taġixxi b’attenzjoni u bi prudenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Masdar (UK) vs Il‑Kummissjoni,
C‑47/07 P
,
EU:C:2008:726
, punti
u
).
Minn dan isegwi li, minn naħa, ir-riferiment għall-Artikolu 41 tal-Karta fir-replika juri li mill-inqas hemm rabta stretta mal-argumenti bbażati fuq il-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u, min-naħa l-oħra li, billi invokat l-obbligu ta’ diliġenza inerenti għal dan il-prinċipju, fir-rikors ir-rikorrenti invokat il-ksur tal-Artikolu 41 tal-Karta. Għalhekk, għall-kuntrarju ta’ dak li tafferma l-Kummissjoni, l-argumenti bbażati fuq l-Artikolu 41 tal-Karta ma humiex argumenti ġodda u, għaldaqstant, huma ammissibbli.
Fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li jgħid li dan il-motiv huwa inammissibbli minħabba li r-rikorrenti la indikat il-ksur invokat u lanqas l-argumenti insostenn ta’ dan il-ksur, għandu jiġi nnotat li l-illegalità invokata fir-rigward tal-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u tal-Artikolu 41 tal-Karta tissodisfa l-kundizzjonijiet li jissemmew fil-punt 46 iktar ’il fuq u li japplikaw
mutatis mutandis
fil-kuntest ta’ din il-kawża. Infatti, l-argumenti mressqa mir-rikorrenti fir-rigward tal-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba għandhom jiġu kkunsidrati bħala mressqa insostenn ta’ dan il-ksur kif ukoll tal-Artikolu 41 tal-Karta.
It-tielet nett, il-Kummissjoni tafferma li r-rikorrenti qajmet, għall-ewwel darba fir-replika, motiv ibbażat fuq il-ksur tad-Direttiva 2007/66/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑11 ta’ Diċembru 2007 li temenda d-Direttivi tal-Kunsill 89/665/KEE u 92/13/KEE fir-rigward tat-titjib fl-effettività ta’ proċeduri ta’ reviżjoni dwar l-għoti ta’ kuntratti pubbliċi (
ĠU 2007, L 335, p. 31
), u li, għaldaqstant, dan il-motiv huwa inammissibbli.
F’dan ir-rigward, ikun biżżejjed li jiġi kkonstatat li r-rikorrenti tindika ċarament fil-punt 36 tar-replika li “d-Direttiva 2007/66 ma hijiex applikabbli għas-sejħiet għal offerti tal-Kummissjoni”. Għalhekk, għall-kuntrarju ta’ dak li tafferma l-Kummissjoni, ir-rikorrenti ssemmi d-Direttiva 2007/66 insostenn tal-allegazzjonijiet tagħha mingħajr ma tinvoka l-ksur ta’ dan it-test.
Għaldaqstant, dan l-argument tal-Kummissjoni għandu jiġi miċħud.
B.

Fuq il-mertu
1.

Fuq il-kundizzjonijiet ta’ stabbiliment tar-responsabbiltà tal-Unjoni
Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 340 TFUE, fil-każ ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali, l-Unjoni għandha, skont il-prinċipji ġenerali komuni għal sistemi legali tal-Istati Membri, tagħmel tajjeb għal kull dannu kkaġunat mill-istituzzjonijiet tagħha jew mill-impjegati tagħha fit-twettiq ta’ dmirijiethom.
Skont ġurisprudenza stabbilita, l-istabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni, fis-sens tad-dispożizzjoni msemmija hawn fuq, għal aġir illegali tal-korpi tagħha huwa suġġett għal tliet kundizzjonijiet, jiġifieri l-illegalità tal-aġir ilmentat tal-istituzzjoni, ir-realtà tad-dannu u l-eżistenza ta’ rabta kawżali bejn l-aġir allegat u d-dannu invokat (sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il‑Kummissjoni,
C‑352/98 P
,
EU:C:2000:361
, punti
sa
; tad‑9 ta’ Settembru 2008, FIAMM et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑120/06 P u C‑121/06 P
,
EU:C:2008:476
, punti
u
sa
, u tas‑16 ta’ Ottubru 2014, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑297/12
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:888
, punt
).
Fir-rigward tal-kundizzjoni dwar l-aġir illegali ta’ istituzzjoni, huwa meħtieġ li jiġi stabbilit ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi (sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il‑Kummissjoni,
C‑352/98 P
,
EU:C:2000:361
, punti
u
, u tad‑9 ta’ Settembru 2008, FIAMM et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑120/06 P u C‑121/06 P
,
EU:C:2008:476
, punt
).
Għalhekk, hija biss l-illegalità ta’ istituzzjoni li twassal għal tali ksur suffiċjentement serju li tista’ tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-Unjoni. F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-kriterju deċiżiv sabiex jiġi stabbilit li ksur tad-dritt tal-Unjoni huwa suffiċjentement serju huwa dak tan-nuqqas ta’ osservanza manifest u gravi min-naħa tal-istituzzjoni tal-limiti imposti fuq is-setgħa diskrezzjonali tagħha (sentenza tal‑4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il‑Kummissjoni,
C‑352/98 P
,
EU:C:2000:361
, punt
). B’mod partikolari, mill-ġurisprudenza jirriżulta li s-sistema stabbilita mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-qasam tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni tikkunsidra b’mod partikolari l-kumplessità tas-sitwazzjonijiet li għandhom jiġu rregolati, id-diffikultajiet ta’ applikazzjoni jew interpretazzjoni tat-testi u, b’mod iktar partikolari, il-marġni ta’ diskrezzjoni li għandu l-awtur tal-att inkwistjoni (sentenzi tal‑4 ta’ Lulju 2000, Bergaderm u Goupil vs Il‑Kummissjoni,
C‑352/98 P
,
EU:C:2000:361
, punt
; tal‑10 ta’ Diċembru 2002, Il‑Kummissjoni vs Camar u Tico,
C‑312/00 P
,
EU:C:2002:736
, punt
, u tal‑10 ta’ Lulju 2003, Il‑Kummissjoni vs Fresh Marine,
C‑472/00 P
,
EU:C:2003:399
, punt
).
Fir-rigward tal-kundizzjoni li tirrigwarda r-realtà tad-dannu, għandu jiġu nnotat li r-responsabbiltà tal-Unjoni tista’ tiġi stabbilita biss jekk ir-rikorrenti tkun sofriet dannu “reali u ċert”. F’dan ir-rigward, hija r-rikorrenti li għandha tipproduċi provi konklużivi lill-qorti tal-Unjoni, sabiex jiġu ddeterminati l-eżistenza u l-portata ta’ tali dannu (ara s-sentenzi tas‑16 ta’ Lulju 2009, SELEX Sistemi Integrati vs Il‑Kummissjoni,
C‑481/07 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2009:461
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata, u tat‑8 ta’ Novembru 2011, Idromacchine et vs Il‑Kummissjoni,
T‑88/09
,
EU:T:2011:641
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-kundizzjoni li tirrigwarda l-eżistenza ta’ rabta kawżali, din tiġi ssodisfatta fejn ikun hemm rabta diretta ta’ kawża u effett bejn l-illegalità mwettqa mill-istituzzjoni kkonċernata u d-dannu invokat, rabta li hija r-rikorrenti li għandha tipproduċi prova tagħha. L-Unjoni tista’ tinżamm responsabbli biss għad-dannu li jirriżulta b’mod suffiċjentement dirett mill-aġir illegali tal-istituzzjoni kkonċernata (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal‑5 ta’ Lulju 2007, Yedaş Tarim ve Otomotiv Sanayi ve Ticaret vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑255/06 P
, mhux ippubblikat,
EU:C:2007:414
, punt
).
Peress li waħda mit-tliet kundizzjonijiet ta’ stabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni ma hijiex issodisfatta, ir-rikors għad-danni għandu jiġi miċħud, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi eżaminat jekk iż-żewġ kundizzjonijiet l-oħrajn humiex issodisfatti (sentenzi tal‑15 ta’ Settembru 1994, KYDEP vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑146/91
,
EU:C:1994:329
, punt
, u tas‑16 ta’ Ottubru 2014, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑297/12
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:888
, punt
).
Għandu jiġi eżaminat jekk dawn il-kundizzjonijiet humiex issodisfatti f’dan il-każ.
a)

Fuq l-illegalitajiet
Ir-rikorrenti tinvoka, essenzjalment, żewġ illegalitajiet separati, jiġifieri, minn naħa, l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A. u, min-naħa l-oħra, id-dewmien li bih hija ġiet informata bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt.
L-ewwel nett, għandu jiġu nnotat li r-rikorrenti tinvoka, insostenn ta’ dan ir-rikors u bil-għan li tipprova l-eżistenza ta’ illegalità li kapaċi twassal għall-istabbiliment tar-responsabbiltà tal-Unjoni f’dan il-każ, id-deċiżjoni tal-Ombudsman tas‑27 ta’ Jannar 2014 li tikkonkludi li, minħabba li ppermettiet li espert tal-offerent rebbieħ jipparteċipa fl-abbozzar tat-TtR, li wassal għal mill-inqas dak li jidher bħala kunflitt ta’ interessi, il-Kummissjoni wettqet att ta’ amministrazzjoni ħażina. F’dan ir-rigward, għandu jiġi nnotat li, kif sostniet il-Kummissjoni, bħala tali, il-konklużjonijiet tal-Ombudsman ma jorbtux lill-qorti tal-Unjoni u jikkostitwixxu biss indizju ta’ ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba mill-istituzzjoni kkonċernata. Infatti, għaċ-ċittadini tal-Unjoni, il-proċedura quddiem l-Ombudsman, li ma għandux is-setgħa li jieħu deċiżjonijiet vinkolanti, hija rimedju alternattiv extraġudizzjarju għar-rikors ippreżentat quddiem il-qorti tal-Unjoni, li jissodisfa kriterji speċifiċi u ma għandux neċessarjament l-istess għan bħal azzjoni ġudizzjarja. Għaldaqstant, il-klassifikazzjoni ta’ “att ta’ amministrazzjoni ħażina” mill-Ombudsman ma tfissirx, minnha nnifisha, li l-aġir tal-istituzzjoni kkonċernata jikkostitwixxi ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali, fis-sens tal-ġurisprudenza (sentenza tal‑25 ta’ Ottubru 2007, Komninou et vs Il‑Kummissjoni,
C‑167/06 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2007:633
, punt
).
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet isegwi li, minn naħa, hija l-Qorti Ġenerali li għandha tiddetermina, wara evalwazzjoni proprja, jekk, f’dan il-każ, l-illegalitajiet invokati jikkostitwixxux ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi u, min-naħa l-oħra, għal dan il-għan, id-deċiżjoni tal-Ombudsman hija, għall-kuntrarju ta’ dak invokat mill-Kummissjoni, rilevanti, iżda għandha tiġi kkunsidrata biss bħala indizju eventwali tal-ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba mill-Kummissjoni.
1)

Fuq l-allegata illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A.
Fir-rigward tal-ewwel illegalità invokata, ir-rikorrenti tressaq żewġ sensiliet ta’ argumenti, ibbażati fuq il-ksur tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ amministrazzjoni tajba u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, li jinsabu wkoll fir-Regolament Finanzjarju u fil-PRAG. Minn naħa, ir-rikorrenti ssostni li l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-investigazzjoni li tirrigwarda l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi minħabba, b’mod partikolari, l-assenza ta’ investigazzjoni wara d-dikjarazzjonijiet li għamlu s-Sur P. u l-kumpannija A., fejn ikkonfermaw li ma jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, in-nuqqasijiet tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-kunflitt ta’ interessi, l-assenza ta’ evalwazzjoni tal-vantaġġ għall-kumpannija A. bil-parteċipazzjoni tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR, in-nuqqas ta’ imparzjalità tal-kumitat tal-evalwazzjoni u n-nuqqas ta’ preċiżjoni tal-informazzjoni pprovduta dwar l-investigazzjoni jiksru l-obbligu ta’ diliġenza u l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba.
Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti ssostni li, jekk l-insuffiċjenzi tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-kunflitt ta’ interessi jiksru l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, dawn iwasslu wkoll għal ksur tal-obbligu ta’ diliġenza, li kien jeżiġi l-konformità mal-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju. Barra minn hekk, l-Artikolu 94 tar-Regolament Finanzjarju kellu jiġi implimentat wara d-dikjarazzjonijiet li għamlu l-kumpannija A. u s-Sur P., fejn ikkonfermaw li ma jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi. Finalment, il-parteċipazzjoni tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR tikkostitwixxi, skont ir-rikorrenti, kunflitt ta’ interessi li jtellef l-ugwaljanza bejn l-offerenti u li l-Kummissjoni ma rnexxilhiex tevitah minħabba l-insuffiċjenzi fl-investigazzjoni.
Il-Kummissjoni tfakkar li, skont il-ġurisprudenza, offerent għandu jiġi eskluż mill-proċedura f’każ ta’ riskju ta’ kunflitt ta’ interessi u li dan ir-riskju għandu jiġi speċifikament evalwat. Barra minn hekk, mill-PRAG jirriżulta li kandidat li jkun ipparteċipa fit-tħejjija ta’ abbozz ta’ sejħa għal offerti għandu jiġi eskluż, sakemm ma jiġix ipprovat li dan ma jikkostitwixxix kompetizzjoni żleali.
Il-Kummissjoni ssostni li l-fatt li s-Sur P. kien espert tal-kumpannija A. matul kuntratt preċedenti ma jikkostitwixxix kunflitt ta’ interessi li jiġġustifika l-esklużjoni tiegħu mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti, minħabba l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi u, jekk ikun il-każ, il-konsegwenzi tiegħu għandhom jiġu speċifikament evalwati. Barra minn hekk, it-TtR ġew abbozzati bil-għan li jiżguraw kompetizzjoni leali. Għalhekk, meta wieħed jassumi li, bħala offerenti rebbieħ preċedenti, il-kumpannija A. kienet f’vantaġġ, il-kandidati l-oħra wkoll setgħu jiksbu l-istess għarfien tekniku.
Għalkemm il-Kummissjoni tammetti li n-negliġenza tal-awtorità kontraenti setgħet wasslet għal dak li jidher bħala kunflitt ta’ interessi, hija ssostni li, fir-rigward taċ-ċirkustanzi, ma kienx hemm kunflitt ta’ interessi. Barra minn hekk, hija tqis li l-awtorità kontraenti ssodisfat l-obbligu tagħha li twettaq eżami fid-dettall tal-kunflitt ta’ interessi eventwali.
Skont il-ġuriprudenza msemmija fil-punti 63 u 64 iktar ’il fuq, għandu jiġi ddeterminat jekk, f’dan il-każ, ir-rikorrenti stabbilixxietx l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi.
i)

Fuq l-eżistenza ta’ dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi
Fir-rigward tan-neċessità li jiġi stabbilit li l-istituzzjoni kisret dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi, ir-rikorrenti tafferma li l-Kummissjoni kisret diversi dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi, jiġifieri l-prinċipji ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ amministrazzjoni tajba, li jinsabu wkoll fir-Regolament Finanzjarju u fil-punt 2.3.6 tal-PRAG, kif ukoll l-obbligu ta’ diliġenza, li kien jobbligaha tiżgura l-osservanza tal-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju, l-Artikolu 94 ta’ dan ir-regolament u l-Linji Gwida tal-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiċi (OECD) dwar il-ġestjoni tal-kunflitti ta’ interessi fi ħdan is-servizz pubbliku.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi huwa dispożizzjoni legali li tagħti drittijiet lill-individwi (ara s-sentenza tas‑6 ta’ Diċembru 2001, Emesa Sugar vs Il‑Kunsill,
T‑43/98
,
EU:T:2001:279
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, li wassal għall-Artikoli 89 u 94 tar-Regolament Finanzjarju u l-punt 2.3.6 tal-PRAG, mill-ġurisprudenza jirriżulta li huwa stess jagħti drittijiet lill-individwi (sentenza tal‑4 ta’ Ottubru 1979, Ireks-Arkady vs KEE,
238/78
,
EU:C:1979:226
, punt
). Għaldaqstant, l-Artikolu 89(1) tar-Regolament Finanzjarju, li jgħid li l-kuntratti pubbliċi kollha li huma ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit għandhom ikunu konformi mal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni, u l-Artikolu 94 ta’ dan ir-regolament, li jgħid li l-kandidati jew l-offerenti li, matul il-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt, ikunu jinsabu f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi jew jinstabu ħatja ta’ dikjarazzjonijiet foloz għandhom jiġu esklużi mill-għoti ta’ dan il-kuntratt, għandhom jiġu kkunsidrati wkoll bħala dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi sa fejn għandhom l-għan li jiżguraw l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament matul il-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi.
Fir-rigward tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-obbligu ta’ diliġenza, inerenti għal dan il-prinċipju, għandu japplika b’mod ġenerali għall-azzjoni tal-amministrazzjoni tal-Unjoni fir-relazzjonijiet tagħha mal-pubbliku (sentenzi tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Masdar (UK) vs Il‑Kummissjoni,
C‑47/07 P
,
EU:C:2008:726
, punt
; tad‑9 ta’ Settembru 2008, MyTravel vs Il‑Kummissjoni,
T‑212/03
,
EU:T:2008:315
, punt
, u tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Chart vs SEAE,
T‑138/14
,
EU:T:2015:981
, punt
) u jimponi fuq l-istituzzjoni kompetenti li teżamina, b’attenzjoni u imparzjalità, l-elementi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni (ara s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2015, Chart vs SEAE,
T‑138/14
,
EU:T:2015:981
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, il-ġurisprudenza rrikonoxxiet li l-amministrazzjoni tal-Unjoni setgħet tkun responsabbli fuq bażi mhux kuntrattwali għal aġir illegali meta hija ma tkunx aġixxiet bid-diliġenza kollha meħtieġa u tkun ikkawżat, minħabba f’hekk, dannu (ara s-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Masdar (UK) vs Il‑Kummissjoni,
C‑47/07 P
,
EU:C:2008:726
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). B’mod partikolari, il-konstatazzjoni ta’ irregolarità li, f’ċirkustanzi analogi, ma kinitx titwettaq minn amministrazzjoni normalment prudenti u diliġenti, tippermetti l-konklużjoni li l-aġir tal-istituzzjoni kkostitwixxa illegalità ta’ natura li tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-Unjoni skont l-Artikolu 340 TFUE (sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2001, Comafrica u Dole Fresh Fruit Europe vs Il‑Kummissjoni,
T‑198/95, T‑171/96, T‑230/97, T‑174/98 u T‑225/99
,
EU:T:2001:184
, punt
).
F’dan il-każ, ir-rikorrenti tafferma li l-illegalità li tirrigwarda s-superviżjoni insuffiċjenti tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti hija riżultat tan-nuqqas ta’ osservanza tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba. F’dan is-sens, hija ssostni, b’mod partikolari fil-punti 28 u 43 tar-rikors u fil-punt 15 tar-replika, li din l-illegalità hija l-konsegwenza tal-ksur tal-obbligu ta’ diliġenza. Għalhekk, skont ir-rikorrenti, hija l-Kummissjoni li għandha twettaq investigazzjoni suffiċjentement fil-fond u ġusta sabiex tiddetermina jekk il-parteċipazzjoni tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR kinitx ikkonferixxiet vantaġġ lill-kumpannija A. fil-kuntest tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti.
Madankollu, billi tagħmel dan, ir-rikorrenti ma tillimitax ruħha li tinvoka obbligu impost b’mod ġenerali fuq il-Kummissjoni sabiex tiżgura li din tal-aħħar tissodisfa r-regoli li jiżguraw l-osservanza ta’ unjoni ta’ dritt. Għall-kuntrarju, ir-rikorrenti tinvoka l-obbligu ta’ diliġenza sa fejn l-osservanza ta’ dan l-obbligu, billi tiżgura li l-Kummissjoni teżamina bis-serjetà u fid-dettall iċ-ċirkustanzi kollha konnessi, minn naħa, mal-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR u, min-naħa l-oħra, mal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, għandha l-għan li tipproteġi lill-individwi u tagħtihom id-drittijiet.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkunsidrat li l-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u l-Artikolu 41 tal-Karta, kif invokati mir-rikorrenti, jikkostitwixxu l-espressjoni ta’ drittijiet speċifiċi fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, jiġifieri d-dritt li l-kwistjonijiet tagħha jiġu ttrattati b’mod imparzjali u ġust u, għaldaqstant, l-obbligu impost fuq l-istituzzjoni kompetenti sabiex teżamina, b’attenzjoni u imparzjalità, l-elementi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni. Għalhekk, il-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u l-Artikolu 41 tal-Karta għandhom, f’dan il-każ, jiġu kklassifikati bħala dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi.
Finalment, sa fejn il-linji gwida tal-OECD dwar il-ġestjoni tal-kunflitti ta’ interessi fi ħdan is-servizz pubbliku ma jorbtux lill-istituzzjonijiet tal-UE (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2014, Communicaid Group vs Il‑Kummissjoni,
T‑4/13
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:437
, punt
), dawn ma jistgħux jiġu kklassifikati bħala dispożizzjoni legali li l-għan tagħha huwa li tagħti drittijiet lill-individwi.
ii)

Fuq l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju
Fir-rigward tal-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju, ir-rikorrenti tqajjem żewġ sensiliet ta’ argumenti, li jirrigwardaw, minn naħa, l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-investigazzjoni li tirrigwarda l-allegazzjonijiet tal-kunflitt ta’ interessi, li kienet, barra minn hekk, żammet lill-awtorità kontraenti milli tikkonforma mar-Regolament Finanzjarju u mal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u, min-naħa l-oħra, il-fatt li l-kumpannija A. kienet tinsab f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, sabiex jiġi stabbilit li l-Kummissjoni wettqet ksur suffiċjentement serju tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ amministrazzjoni tajba u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi kif ukoll tal-Artikoli 89 u 94 tar-Regolament Finanzjarju.
L-allegazzjonijiet ibbażati fuq l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi għandhom jiġu miċħuda immedjatament.
Infatti, skont ġurisprudenza stabbilita, il-possibbiltà li wieħed jinvoka l-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi hija miftuħa għal kwalunkwe operatur ekonomiku li fil-konfront tiegħu istituzzjoni tkun nislet aspettattivi leġittimi fondati (ara s-sentenza tat‑13 ta’ Lulju 1995, O’Dwyer et vs Il‑Kunsill,
T‑466/93, T‑469/93, T‑473/93, T‑474/93 u T‑477/93
,
EU:T:1995:136
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, l-għoti ta’ kuntratt pubbliku jsir wara evalwazzjoni komparattiva tal-offerti mill-awtorità kontraenti u l-ebda offerent ma għandu d-dritt li jirbaħ kuntratti awtomatikament.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma allegat bl-ebda mod li, f’dan il-każ, l-awtorità kontraenti kienet nislet aspettattivi leġittimi fir-rigward tar-riżultat tal-proċedura ta’ għoti jew fir-rigward tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-allegazzjonijiet tal-kunflitt ta’ interessi.
Għalhekk, ir-rikorrenti ma tistax tinvoka ksur tal-prinċipju ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi u din l-allegazzjoni għandha tiġi miċħuda bħala infondata. Għall-kuntrarju, għandu jiġi ddeterminat jekk, abbażi tal-argumenti tagħha, ir-rikorrenti stabbilixxietx l-eżistenza, f’dan il-każ, ta’ ksur suffiċjentement serju tad-dritt tal-Unjoni.
L-ewwel nett, ir-rikorrenti ssostni li l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi tikkostitwixxi ksur suffiċjentement serju tad-dritt tal-Unjoni u, b’mod iktar partikolari, tal-obbligu ta’ diliġenza bħala komponent tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u tal-Artikolu 41 tal-Karta. Hija żżid tgħid li dan il-ksur tal-obbligu ta’ diliġenza wassal għall-ksur tal-Artikoli 89 u 94 tar-Regolament Finanzjarju u tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament. Insostenn ta’ din l-allegazzjoni, ir-rikorrenti tafferma li l-investigazzjoni ma setgħetx tkun imparzjali minħabba l-kompożizzjoni tal-kumitat tal-evalwazzjoni, li l-informazzjoni pprovduta fir-rigward tal-investigazzjoni li saret wara l-allegazzjonjiet ta’ kunflitt ta’ interessi ma hijiex preċiża, li l-proċedura ta’ sejħa għal offerti ma ġietx issorveljata suffiċjentement u li l-investigazzjoni wara l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi kienet insuffiċjenti.
L-ewwel nett, f’dan ir-rigward, għandu jiġu nnotat li l-awtorità kontraenti għandha tiżgura, f’kull stadju ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u, bħala konsegwenza, l-osservanza tal-ugwaljanza tal-opportunitajiet għall-offerenti kollha (ara s-sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2007, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑250/05
, mhux ippubblikata,
EU:T:2007:225
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn l-offerenti, li għandu l-iskop li jiffavorixxi l-iżvilupp ta’ kompetizzjoni f’saħħitha u effettiva bejn l-impriżi li jipparteċipaw f’kuntratt pubbliku, jimponi li l-offerenti kollha jkollhom l-istess opportunitajiet fil-formulazzjoni tat-termini tal-offerti tagħhom u għalhekk jimplika li dawn għandhom jiġu suġġetti għall-istess kundizzjonijiet għall-kompetituri kollha (ara s-sentenza tad‑9 ta’ Settembru 2009, Brink’s Security Luxembourg vs Il‑Kummissjoni,
T‑437/05
,
EU:T:2009:318
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament ifisser li l-offerenti għandhom ikunu fuq livell ugwali kemm meta jħejju l-offerti tagħhom, kif ukoll meta dawn jiġu evalwati mill-awtorità kontraenti (sentenza tal‑11 ta’ Ġunju 2014, Communicaid Group vs Il‑Kummissjoni,
T‑4/13
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:437
, punt
).
Madankollu, jekk persuna, tkun hija stess l-offerenti għall-kuntratt pubbliku inkwistjoni, tista’ tinfluwenza l-konklużjoni tiegħu f’sens favorevoli għaliha, anki jekk ma jkollhiex l-intenzjoni li tagħmel dan, din il-persuna tista’ ssib ruħha f’sitwazzjoni li tista’ twassal għal kunflitt ta’ interessi. Sitwazzjoni bħal din tista’ toħloq distorsjoni fil-kompetizzjoni bejn l-offerenti (sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2005, Fabricom,
C‑21/03 u C‑34/03
,
EU:C:2005:127
, punt
, u tal‑11 ta’ Ġunju 2014, Communicaid Group vs Il‑Kummissjoni,
T‑4/13
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:437
, punt
) u hija kkaratterizzata mill-ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza bejn l-offerenti.
B’mod partikolari, skont il-ġurisprudenza u l-punt 2.3.6 tal-PRAG, hemm riskju ta’ kunflitt ta’ interessi fil-każ li persuna tkun ġiet inkarigata mix-xogħol preparatorju fil-kuntest tal-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku u tipparteċipa f’din l-istess proċedura minħabba li, f’każ bħal dan, din il-persuna tista’ ssib ruħha f’sitwazzjoni li tista’ twassal għal kunflitt ta’ interessi (sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2005, Fabricom,
C‑21/03 u C‑34/03
,
EU:C:2005:127
, punti
sa
).
Madankollu, għalkemm, skont l-Artikolu 94 tar-Regolament Finanzjarju, il-kandidati jew l-offerenti li, matul il-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt pubbliku, isibu ruħhom f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi għandhom jiġu esklużi mill-għoti ta’ dan il-kuntratt, din id-dispożizzjoni tippermetti l-esklużjoni ta’ offerent minn proċedura tal-għoti ta’ kuntratt pubbliku jekk din is-sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi li tissemma tkun reali u mhux ipotetika. Għal dan il-għan, riskju ta’ kunflitt ta’ interessi għandu jiġi kkonstatat effettivament, wara evalwazzjoni konkreta tal-offerta u tas-sitwazzjoni tal-offerent (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2005, Fabricom,
C‑21/03 u C‑34/03
,
EU:C:2005:127
, punti
sa
; tad‑19 ta’ Mejju 2009, Assitur,
C‑538/07
,
EU:C:2009:317
, punti
sa
, u tat‑18 ta’ April 2007, Deloitte Business Advisory vs Il‑Kummissjoni,
T‑195/05
,
EU:T:2007:107
, punt
).
Għalhekk, hija l-awtorità kontraenti li għandha tiddetermina u tivverifika l-eżistenza ta’ riskju reali tal-possibbiltà ta’ prattiki li kapaċi jkunu ta’ theddida għat-trasparenza u jfixklu l-kompetizzjoni bejn l-offerenti, u tippermetti lill-offerent li jinsab f’riskju li jiġi eskluż mill-proċedura sabiex juri li, fil-każ tiegħu, ma hemm l-ebda riskju reali ta’ tali kunflitt ta’ interessi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tat‑3 ta’ Marzu 2005, Fabricom,
C‑21/03 u C‑34/03
,
EU:C:2005:127
, punti
u
; tad‑19 ta’ Mejju 2009, Assitur,
C‑538/07
,
EU:C:2009:317
, punt
, u tat‑23 ta’ Diċembru 2009, Serrantoni et Consorzio stabile edili,
C‑376/08
,
EU:C:2009:808
, punt
).
Madankollu, minkejja l-assenza ta’ obbligu assolut impost fuq l-awtorità kontraenti sabiex jiġu esklużi b’mod sistematiku l-offerenti f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, l-esklużjoni ta’ offerent f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi hija indispensabbli meta ma jkunx hemm rimedju iktar xieraq sabiex jiġi evitat kull ksur tal-prinċipji ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn l-offerenti u ta’ trasparenza (ara s-sentenza tal‑20 ta’ Marzu 2013, Nexans France vs Entreprise commune Fusion for Energy,
T‑415/10
,
EU:T:2013:141
, punti
u
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan ir-rigward, minħabba li l-awtorità kontraenti għandha tittratta lill-operaturi ekonomiċi b’mod ugwali u nondiskriminatorju u taġixxi b’mod trasparenti, hija tingħata rwol attiv fl-applikazzjoni u l-osservanza ta’ dawn il-prinċipji. B’mod partikolari, l-awtorità kontraenti hija, fi kwalunkwe ipoteżi, marbuta tivverifika l-eżistenza ta’ kunflitti ta’ interessi possibbli u tieħu l-miżuri xierqa sabiex tipprevjenihom u tindividwalizzahom u tirrimedja għalihom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2015, eVigilo,
C‑538/13
,
EU:C:2015:166
, punti
u
).
Minn dan kollu jirriżulta li hija l-awtorità kontraenti li għandha, minn naħa, tiżgura li, f’kull stadju tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, jiġi osservat il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u, min-naħa l-oħra, tiddetermina, abbażi ta’ każ b’każ u wara evalwazzjoni konkreta, jekk persuna jew kandidat jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi qabel ma tittieħed id-deċiżjoni dwar l-esklużjoni mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-proċediment għall-għoti ta’ kuntratt.
F’dan il-kuntest, għandu jiġi nnotat li l-konstatazzjoni ta’ irregolarità li, f’ċirkustanzi analogi, ma kinitx titwettaq minn amministrazzjoni normalment prudenti u diliġenti, tippermetti l-konklużjoni li l-aġir tal-istituzzjoni kkostitwixxa illegalità li tistabbilixxi r-responsabbiltà tal-Unjoni skont l-Artikolu 340 TFUE (sentenza tat‑12 ta’ Lulju 2001, Comafrica u Dole Fresh Fruit Europe vs Il‑Kummissjoni,
T‑198/95, T‑171/96, T‑230/97, T‑174/98 u T‑225/99
,
EU:T:2001:184
, punt
).
Għalhekk, l-obbligu ta’ diliġenza jeżiġi li l-istituzzjonijiet jaġixxu b’attenzjoni u prudenza (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Diċembru 2008, Masdar (UK) vs Il‑Kummissjoni,
C‑47/07 P
,
EU:C:2008:726
, punti
u
) u jimplika l-obbligu ta’ eżaminazzjoni, b’attenzjoni u imparzjalità, tal-elementi kollha rilevanti tal-każ inkwistjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Novembru 1991, Technische Universität München,
C‑269/90
,
EU:C:1991:438
, punt
; tas‑6 ta’ Novembru 2008, Il-Pajjiżi l-Baxxi vs Il‑Kummissjoni,
C‑405/07 P
,
EU:C:2008:613
, punt
, u tad‑9 ta’ Settembru 2011, Dow AgroSciences et vs Il‑Kummissjoni,
T‑475/07
,
EU:T:2011:445
, punt
).
B’mod partikolari, affaċċjata b’riskju ta’ kunflitt ta’ interessi fil-qasam tal-kuntratti pubbliċi, hija l-awtorità kontraenti li għandha tħejji u tieħu deċiżjoni dwar ir-riżultat tal-proċedura tal-għoti tal-kuntratt inkwistjoni, billi taġixxi bid-diliġenza kollha meħtieġa u abbażi tal-informazzjoni kollha rilevanti. Tali obbligu jirriżulta b’mod partikolari mill-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba u ta’ ugwaljanza fit-trattament minħabba li hija obbligata tiżgura li f’kull stadju tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti tiġi osservata l-ugwaljanza fit-trattament u, konsegwentement, l-ugwaljanza tal-opportunitajiet għall-offerenti kollha (sentenza tas‑17 ta’ Marzu 2005, AFCon Management Consultants et vs Il‑Kummissjoni,
T‑160/03
,
EU:T:2005:107
, punt
).
Finalment, għandu jitfakkar li, meta amministrazzjoni tissejjaħ biex twettaq investigazzjoni, hija għandha twettaqha bl-iktar mod diliġenti possibbli sabiex tneħħi d-dubji eżistenti u tiċċara s-sitwazzjoni (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal‑11 ta’ Novembru 1986, Irish Grain Board,
254/85
,
EU:C:1986:422
, punt
).
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha li għandha tiġi evalwata l-illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A.
L-ewwel nett, diversi ċirkustanzi ssottomessi mir-rikorrenti sabiex turi l-eżistenza ta’ ksur tal-obbligu ta’ diliġenza għandhom jiġu miċħuda bħala infondati.
Għalhekk, l-allegazzjoni li l-investigazzjoni ma kinitx imparzjali minħabba l-kompożizzjoni tal-kumitat tal-evalwazzjoni, li, sabiex jevalwa l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi u jifformula r-rakkomandazzjonijiet tiegħu għall-awtorità kontraenti, wettaq investigazzjoni, għandha tiġi miċħuda għar-raġuni li, minn naħa, il-fatt li l-kumitat tal-evalwazzjoni kien magħmul, fil-parti l-kbira, minn uffiċjali tal-Kummissjoni ma jurix fih innifisu li l-investigazzjoni kellha nuqqas ta’ imparzjalità u li, min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti ma tipproduċi l-ebda element li juri li dan il-fatt jikkostitwixxi ksur tal-obbligu ta’ diliġenza.
Fir-rigward tal-allegazzjoni li l-informazzjoni pprovduta fir-rigward tal-investigazzjoni mwettqa wara l-allegazzjonijiet tal-kunflitt ta’ interessi ma hijiex preċiża u ma ppermettietx lir-rikorrenti, bi ksur tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba, tifhem kif in-nuqqas ta’ kunflitt ta’ interessi ġie pprovat, għandu jiġi enfasizzat li mill-fajl jirriżulta li d-delegazzjoni tal-Unjoni pprovdiet informazzjoni rigward l-iżvolġiment u r-riżultat tal-investigazzjoni lir-rikorrenti kif ukoll lill-kandidati u lill-offerenti kollha.
Għalhekk, wara t-talba għal kjarifika tar-rikorrenti tal‑15 ta’ Ottubru 2010, id-delegazzjoni tal-Unjoni weġbitha fit‑22 ta’ Ottubru 2010 li t-TtR kienu ġew abbozzati mill-awtorità kontraenti sabiex l-offerenti kollha jkollhom l-iktar informazzjoni possibbli għat-tħejjija tal-offerta tagħhom u li, għalhekk, il-kundizzjonijiet ta’ kompetizzjoni leali ġew issodisfatti. Bl-istess mod, mill-ittra tas‑27 ta’ Jannar 2011 li tinforma lir-rikorrenti li l-offerta tagħha ma kinitx intgħażlet jirriżulta li l-kumitat tal-evalwazzjoni wettaq investigazzjoni dwar l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi. F’dan ir-rigward, din l-ittra ssemmi l-investigazzjoni u, b’mod iktar preċiż, l-eżaminazzjoni ta’ dokumenti, il-korrispondenza bil-posta elettronika u l-komunikazzjonijiet u tippreżenta r-raġunijiet għaliex is-Sur P. deher bħala l-awtur tad-dokument Word li fih it-TtR.
Fid-dawl ta’ din l-informazzjoni kollha, ir-rikorrenti setgħet, mingħajr ebda dubju, tifhem abbażi ta’ liema elementi l-kumitat tal-evalwazzjoni u d-delegazzjoni tal-Unjoni ċaħdu kemm ir-riskju kif ukoll l-eżistenza tal-kunflitt ta’ interessi. Għalhekk, u irrispettivament mill-kwistjoni ta’ jekk dawn l-elementi humiex biżżejjed sabiex jiġu miċħuda l-allegazzjonijiet tal-kunflitt ta’ interessi, il-Kummissjoni ma tistax tiġi kkritikata talli pprovdiet informazzjoni mhux preċiża li ma ppermettietx lir-rikorrenti tifhem kif in-nuqqas ta’ kunflitt ta’ interessi ġie pprovat, u talli kisret l-obbligu ta’ diliġenza tagħha.
It-tieni nett, madankollu, għandu jiġu kkonstatat li l-fatti l-oħrajn kollha ssottomessi mir-rikorrenti juru ksur suffiċjentement serju tal-obbligu ta’ diliġenza matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti.
Fir-rigward tal-insuffiċjenza ta’ superviżjoni tal-proċedura minħabba l-assenza ta’ investigazzjoni wara d-dikjarazzjonijiet tal-kumpannija A. sussegwentement tas-Sur P., li jaffermaw li ma kinux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, għandu jiġi nnotat li, skont l-Artikolu 94(b) tar-Regolament Finanzjarju, il-kandidati jew l-offerenti li matul il-proċedura ta’ għoti ta’ kuntratt jinstabu ħatja ta’ dikjarazzjonijiet foloz meta pprovdew l-informazzjoni mitluba mill-awtorità kontraenti sabiex ipparteċipaw fil-kuntratt, għandhom jiġu esklużi mill-għoti ta’ dan il-kuntratt.
F’dan il-każ, kif tafferma r-rikorrenti, ftit li xejn huwa plawżibbli li l-awtorità kontraenti ma kinitx konxja mill-fatt li s-Sur P. kien espert tal-kumpannija A. fil-kuntest tal-kuntratt pubbliku preċedenti u li kien intalab sabiex ikun il-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni fir-rigward tal-abbozzar tat-TtR.
Infatti, minn naħa, huwa preċiżament fil-kapaċità tiegħu bħala espert tal-kumpannija A. fil-kuntest tal-ewwel kuntratt li l-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni talab lis-Sur P. jabbozza t-TtR. Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni fl-ebda mument ma allegat li d-delegazzjoni tal-Unjoni ma kinitx taf li s-Sur P. intalab jabbozza t-TtR.
Barra minn hekk, huwa stabbilit li l-kumpannija A. iffirmat il-formola ta’ kandidatura u kienet taf li kandidat seta’ jiġi eskluż mill-proċedura jekk jippreżenta espert li jkun ipparteċipa fit-tħejjija tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u li, bħala espert imsemmi mill-kumpannija A., is-Sur P. iddikjara li ma jinsabx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi.
Madankollu, sa fejn id-delegazzjoni tal-Unjoni ma setgħetx tinjora l-fatt li s-Sur P. kien ipparteċipa fl-abbozzar tat-TtR, hija l-awtorità kontraenti li kellha tivverifika jekk il-kundizzjonijiet tal-applikazzjoni tal-Artikolu 94(b) tar-Regolament Finanzjarju ġewx issodisfatti. Infatti, minn naħa, għandu jiġi kkonstatat li s-sens tal-Artikolu 94(b) tar-Regolament Finanzjarju ma jistax joħloq konfużjoni sa fejn dan jipprovdi li l-kandidati jew l-offerenti kollha li għamlu dikjarazzjonijiet foloz għandhom jiġu esklużi mill-proċedura. Min-naħa l-oħra, fid-dawl taċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, l-awtorità kontraenti ma setgħetx tinjora l-fatt li s-Sur P. kien involut fl-abbozzar tat-TtR. Għalhekk, hija l-awtorità kontraenti li kellha tiżgura li ma kienx hemm bżonn tiġi applikata din id-dispożizzjoni.
Fir-rigward tal-argument tar-rikorrenti li jgħid li d-delegazzjoni tal-Unjoni kellha l-obbligu li, f’dan il-każ, tinvestiga
ex officio
dwar l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi eventwali, għandu jiġi nnotat li l-Kummissjoni la kienet stabbilixxiet, u lanqas allegat li, qabel ma kandidati jew offerenti oħra affermaw li l-kumpannija A. kienet f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, id-delegazzjoni tal-Unjoni talbet lill-kumpannija A. tipprova li ma kinitx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi minħabba l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR.
F’dan ir-rigward, għalkemm huwa veru li l-punt 2.3.6 tal-PRAG, li jgħid li, minn naħa, hemm riskju ta’ kunflitt ta’ interessi għall-persuna, li tkun ġiet inkarigata mix-xogħol preparatorju fil-kuntest ta’ kuntratt pubbliku, li tipparteċipa fl-istess kuntratt u, min-naħa l-oħra, kandidat jew offerent f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi għandu jiġi eskluż mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti, sakemm ma jiġix ipprovat li dan ma jikkostitwixxix kompetizzjoni żleali, ma jipprevedix ċarament li l-awtorità kontraenti għandha l-obbligu li tinvestiga
ex officio
, xorta waħda għandu jiġi kkonstatat li din id-dispożizzjoni ma teskludix tali obbligu.
Barra minn hekk, l-osservanza tad-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 94 tar-Regolament Finanzjarju u tal-punt 2.3.6 tal-PRAG hija partikolarment importanti minħabba li dawn id-dispożizzjonijiet jikkostitwixxu l-espressjoni konkreta tal-prinċipji ta’ trasparenza, ta’ proporzjonalità, ta’ ugwaljanza fit-trattament u ta’ nondiskriminazzjoni li, skont l-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju, għandhom jiġu osservati fil-każ tal-kuntratti pubbliċi kollha li huma ffinanzjati totalment jew parzjalment mill-baġit tal-Unjoni. Sabiex tiżgura l-osservanza u l-effettività ta’ dawn id-dispożizzjonijiet, l-awtorità kontraenti tista’ tintalab tinvestiga
ex officio
fejn fiċ-ċirkustanzi jidher kunflitt ta’ interessi.
F’dan il-każ, minħabba li l-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni nnifsu talab lis-Sur P. jabbozza t-TtR, l-awtorità kontraenti ma setgħetx tinjora l-fatt li s-Sur P. kien involut fl-abbozzar tat-TtR u li dan l-involviment matul l-istadji preċedenti għas-sejħa għal offerti seta’ jikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi u jwassal għal sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni żleali.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, id-delegazzjoni tal-Unjoni ma setgħetx tastjeni milli tivverifika d-dikjarazzjonijiet ta’ offerent u ta’ wieħed mill-esperti tiegħu u tinvestiga
ex officio
sabiex tiddetermina jekk dan l-offerent kienx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi.
Fir-rigward tal-argument li bih ir-rikorrenti ssostni li l-investigazzjoni kienet insuffiċjenti, minħabba li ffokat fuq il-portata tal-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR, u li l-vantaġġ strateġiku mogħti lill-kumpannija A. permezz ta’ din il-parteċipazzjoni ma ġiex eżaminat, għalkemm mill-marki miksuba mill-offerta tagħha jidher li dan il-vantaġġ kien reali, għandu jitfakkar li, skont il-ġurisprudenza msemmija fil-punt 106 iktar ’il fuq, wara l-iskoperta ta’ kunflitt ta’ interessi, hija l-awtorità kontraenti li għandha tiżgura, f’kull stadju ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, tħejji u tieħu d-deċiżjoni tagħha dwar is-segwitu tal-proċedura ta’ għoti tal-kuntratt inkwistjoni, billi taġixxi bid-diliġenza kollha meħtieġa u abbażi tal-informazzjoni kollha rilevanti.
Madankollu, minħabba li l-awtorità kontraenti għandha tiżgura f’kull stadju ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, huwa meħtieġ li tali obbligu ta’ diliġenza jiġi impost fuq l-awtorità kontraenti meta din ikollha informazzjoni li tirrigwarda riskju ta’ kunflitt ta’ interessi u meta din ikollha, bħal f’dan il-każ, tistabbilixxi jekk dan ir-riskju huwiex ipprovat jew le.
Dan l-obbligu huwa partikolarment importanti fir-rigward tal-fatti ta’ dan il-każ sa fejn, minn naħa, il-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni talab lill-espert ta’ kumpannija li hija membru ta’ konsorzju offerenti sabiex jabbozza t-TtR u dan l-espert jidher bħala l-awtur tad-dokument Word li fih it-TtR, u b’hekk inħoloq riskju ċar ta’ kunflitt ta’ interessi u, min-naħa l-oħra, diversi kandidati oħrajn affermaw matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti li tali sitwazzjoni kienet tikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi.
Minn dan isegwi li, f’dan il-każ, hija l-awtorità kontraenti li kellha, skont l-obbligu ta’ diliġenza, teżamina b’attenzjoni, prudenza u imparzjalità, l-elementi kollha rilevanti sabiex tikkonferma, jew għall-kuntrarju, teskludi r-riskju ta’ kunflitt ta’ interessi.
F’dan ir-rigward, mir-rapport tal-kumitati tal-evalwazzjoni jirriżulta li, wara l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi mingħand diversi offerenti, il-kumitat ikkunsidra li ma kien hemm l-ebda kunflitt ta’ interessi abbażi tad-dikjarazzjoni tal-kumpannija A., tad-dikjarazzjonijiet tal-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni, tad-dokumenti li juru li d-dispożizzjonijiet tat-TtR li jirrigwardaw l-esperti ġew emendati wara li saret korrispondenza bejn l-awtorità kontraenti u r-rebbieħ tal-kuntratt, tal-ispeċifikazzjonijiet dwar l-esperti 1 u 2 u tar-riżultati tal-evalwazzjoni tal-offerti fir-rigward tal-esperti.
Mill-ittra tas‑27 ta’ Jannar 2011 li tinforma lir-rikorrenti li l-offerta tagħha ma kinitx intgħażlet jirriżulta wkoll li l-kumitat tal-evalwazzjoni investiga l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi. F’dan ir-rigward, din l-ittra ssemmi l-investigazzjoni u b’mod iktar preċiż l-eżami ta’ dokumenti, il-korrispondenza bil-posta elettronika u l-komunikazzjonijiet u tindika li, għalkemm is-Sur P. jidher bħala l-awtur tad-dokument Word li fih it-TtR, huwa sempliċement ipprovda informazzjoni ġenerali li tirrigwarda t-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR.
F’dan il-każ, għandu jiġi kkonstatat li l-awtorità kontraenti ma aġixxietx bil-prudenza u l-attenzjoni meħtieġa meta kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda kunflitt ta’ interessi abbażi ta’ dawn l-elementi.
Infatti, mill-qari kkombinat tad-dispożizzjonijiet tar-Regolament Finanzjarju u tal-punt 2.3.6 tal-PRAG jirriżulta li hija l-awtorità kontraenti li għandha tiddetermina, abbażi ta’ każ b’każ u wara evalwazzjoni konkreta, jekk persuna jew kandidat jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi qabel ma tittieħed id-deċiżjoni dwar l-esklużjoni mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-proċediment għall-għoti tal-kuntratt.
Sussegwentement, ladarba l-kunflitt ta’ interessi jhedded l-ugwaljanza bejn l-offerenti, id-deċiżjoni li kandidat, li jkun is-suġġett ta’ allegazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, ma jiġix eskluż tista’ tittieħed biss bil-kundizzjoni li l-awtorità kontraenti setgħet taċċerta ruħha li dan il-kandidat ma jinsabx f’din is-sitwazzjoni.
F’dan il-każ, il-konklużjonijiet tal-kumitat tal-evalwazzjoni u, għaldaqstant, dawk tal-awtorità kontraenti huma bbażati fuq id-dikjarazzjonijiet u l-korrispondenza bil-posta elettronika li juru li ċerti taqsimiet tat-TtR ġew emendati, u fuq ir-riżultati tal-eżaminazzjoni relatata mal-esperti.
Għalhekk, mir-rapport tal-kumitat tal-evalwazzjoni jirriżulta li d-dikjarazzjonijiet tal-kumpannija A. u tal-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni huma bażi għall-premessa li l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR kien limitat għall-provvista ta’ informazzjoni ġenerali relatata mat-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR.
Madankollu, skont il-ġurisprudenza, il-kredibbiltà u, għaldaqstant, il-valur probatorju ta’ dokument jiddependu mill-oriġini tiegħu, iċ-ċirkustanzi tat-tfassil tiegħu, id-destinatarju tiegħu u n-natura raġonevoli u affidabbli tal-kontenut tiegħu (sentenza tal‑15 ta’ Marzu 2000, Cimenteries CBR et vs Il‑Kummissjoni,
T‑25/95, T‑26/95, T‑30/95 sa T‑32/95, T‑34/95 sa T‑39/95, T‑42/95 sa T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 sa T‑65/95, T‑68/95 sa T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 u T‑104/95
,
EU:T:2000:77
, punt
). Barra minn hekk, valur probatorju jista’ jingħata biss għal dikjarazzjoni bil-ġurament, u
a fortiori
għal dikjarazzjoni, jekk din tkun issostanzjata bi provi oħrajn (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑12 ta’ Marzu 2014, Globosat Programadora vs UASI – Sport TV Portugal (SPORT TV INTERNACIONAL),
T‑348/12
, mhux ippubblikata,
EU:T:2014:116
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, f’dan il-każ, għandu jiġi kkunsidrat il-fatt li d-dikjarazzjoni tal-kumpannija A. toriġina minn entità li jista’ jkollha interess dirett fil-kawża (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Marzu 2011, Siemens vs Il‑Kummissjoni,
T‑110/07
,
EU:T:2011:68
, punti
u
).
Barra minn hekk, minħabba li dawn id-dikjarazzjonijiet ma humiex issostanzjati bi provi li jippermettu l-esklużjoni b’ċertezza tal-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi, il-fatt li l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR kien ristrett għall-provvista ta’ informazzjoni ġenerali li tirrigwarda t-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR ma jiġix ikkunsidrat bħala pprovat.
Fil-fatt, ir-rapport tal-kumitat tal-evalwazzjoni jippreċiża, l-ewwel nett, li d-dispożizzjonijiet tat-TtR li jirrigwardaw l-esperti ġew emendati wara li saret korrispondenza bejn l-awtorità kontraenti u r-rebbieħ tal-kuntratt u li dawn l-emendi juru li r-rekwiżiti evolvew b’mod kwalitattiv matul it-tħejjija tad-dokumenti tas-sejħa għal offerti u, it-tieni nett, li l-ħames offerent kiseb l-aħjar punti fir-rigward tal-esperti 3 u 4, filwaqt li l-kumpannija A. kisbet l-aħjar punti fir-rigward tal-esperti 1 u 2.
Minn dawn l-elementi jirriżulta li l-kumitat tal-evalwazzjoni u l-awtorità kontraenti fittxew li jiddeterminaw il-portata tal-involviment tas-Sur P. fir-rigward tat-TtR u li jevalwaw il-vantaġġ strateġiku possibbli li dan l-involviment seta’ kellu fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-esperti.
Infatti, fir-rapport tal-kumitat tal-evalwazzjoni jiġi enfasizzat li l-involviment tas-Sur P. kien relatat biss mat-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR li jinkludu informazzjoni ġenerali dwar il-kuntratt u mhux rekwiżiti li jikkonċernaw
inter alia
l-esperti. Barra minn hekk, dan ir-rapport jiffoka fuq l-emendi tat-taqsimiet tat-TtR dwar ir-rekwiżiti li jirrigwardaw l-esperti wara li saret korrispondenza bejn l-awtorità kontraenti u r-rebbieħ tal-kuntratt bil-għan li juri li dawn ir-rekwiżiti żviluppaw b’mod sinjifikattiv matul l-emendi tat-TtR. Finalment, ir-rapport fih ir-riżultati tal-evalwazzjoni tal-offerenti fir-rigward tal-esperti.
Madankollu, għalkemm dan il-fatt juri li l-kumitat tal-evalwazzjoni u l-awtorità kontraenti ma llimitawx ruħhom għall-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR u fittxew li jiddeterminaw jekk il-kumpannija A. gawdietx minn vantaġġ strateġiku, dan ma jippermettix, għall-kuntrarju tar-rekwiżiti tal-PRAG, li jiġi pprovat li l-kumpannija A. ma gawdietx minn vantaġġ strateġiku jew li tiġi eskluża b’ċertezza l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi u, għaldaqstant, li jiġi konkluż li dawn osservaw l-obbligu ta’ diliġenza.
Infatti, mill-fajl ma jirriżultax li l-kumitat tal-evalwazzjoni vverifika ċ-ċirkustanzi li fihom il-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni talab lis-Sur P. jipprovdilu informazzjoni fir-rigward tal-abbozzar tat-TtR. Għalhekk, la l-kumitat tal-evalwazzjoni u lanqas l-awtorità kontraenti ma setgħu jiddeterminaw il-portata tat-talba tad-delegazzjoni tal-Unjoni u jivverifikaw jekk din it-talba kinitx effettivament limitata għal informazzjoni ġenerali neċessarja għat-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR biss.
Mill-fajl lanqas ma joħroġ li l-kumitat tal-evalwazzjoni talab aċċess għad-dokument Word abbozzat mis-Sur P. u mibgħut lill-ġestjonarju tal-proġett għad-delegazzjoni tal-Unjoni, jew li seta’ jivverifika dan id-dokument, għalkemm kien jinvolvi element li ma huwiex biss rilevanti, iżda wkoll essenzjali, sabiex jiġi vverifikat jekk l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR kienx limitat għat-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR biss u jiġi ddeterminat jekk teżistix sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi jew le. Meta ġiet mistoqsija dwar dan matul is-seduta, il-Kummissjoni affermat li ma kellhiex stikka tal-USB li permezz tagħha, kif irrikonoxxiet quddiem il-Qorti Ġenerali, is-Sur P. bagħat l-informazzjoni pprovduta, punt li tniżżel fil-proċess verbal tas-seduta.
Fl-assenza ta’ dan id-dokument, il-kumitat tal-evalwazzjoni u l-awtorità kontraenti ma setgħux neċessarjament jivverifikaw, minn naħa, li l-involviment tas-Sur P. kien verament limitat għat-Taqsimiet 1.4 u 1.5 tat-TtR u, min-naħa l-oħra, li ma kienx abbozza l-ewwel verżjoni tat-TtR kollha kemm hi. Għalhekk, ma setgħux jeskludu b’ċertezza li s-Sur P. ma kienx abbozza l-ewwel verżjoni tat-TtR kollha kemm hi u li, għaldaqstant, kellu informazzjoni minn ġewwa, anki jekk l-elementi l-oħrajn li l-kumitat tal-evalwazzjoni bbaża fuqhom, jiġifieri d-dokumenti li juru li d-dispożizzjonijiet tat-TtR li jirrigwardaw l-esperti ġew emendati wara li saret korrispondenza bejn l-awtorità kontraenti u r-rebbieħ tal-kuntratt kif ukoll l-ispeċifikazzjonijiet dwar l-esperti 1 u 2 u r-riżultati tal-evalwazzjoni tal-offerti fir-rigward tal-esperti, juru li t-taqsimiet tat-TtR li jirrigwardaw l-esperti ġew emendati ulterjorment. Għalhekk, il-kumitat tal-evalwazzjoni u l-awtorità kontraenti ma kellhomx l-elementi kollha sabiex jiddeterminaw b’ċertezza jekk il-kumpannija A. gawdietx minn vantaġġ strateġiku li jqiegħed f’dubju l-ugwaljanza bejn l-offerenti.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, jidher li l-kumitat tal-evalwazzjoni u l-awtorità kontraenti ma rnexxielhomx jeżaminaw b’attenzjoni u prudenza l-elementi kollha rilevanti li kienu jippermettulhom ineħħu d-dubji eżistenti u jiċċaraw is-sitwazzjoni tal-kumpannija A.
Barra minn hekk, minħabba li l-obbligi tal-awtorità kontraenti li jirrigwardaw il-kunflitt ta’ interessi huma stipulati mingħajr ambigwità fil-PRAG u fir-Regolament Finanzjarju, il-portata ta’ dawn id-dispożizzjonijiet ma twassalx għal problemi partikolari ta’ interpretazzjoni u ta’ applikazzjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma qajmet l-ebda kwistjoni sabiex turi li ċ-ċirkustanzi kienu partikolarmenti kumplessi.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha jirriżulta li, fiċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, billi naqset milli twettaq verifiki wara d-dikjarazzjonijiet li għamlu l-kumpannija A. u s-Sur P. fejn affermaw li ma jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, billi naqset milli tinvestiga
ex officio
sabiex tiddetermina jekk din il-kumpannija kinitx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi u billi naqset milli twettaq investigazzjoni li kienet tippermettilha tistabbilixxi b’ċertezza li l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR ma kienx jikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi, id-delegazzjoni tal-Unjoni wettqet irregolarità li, f’ċirkustanzi analogi, ma kinitx titwettaq minn amministrazzjoni normalment prudenti u diliġenti. Tali irregolarità għandha tiġi kklassifikata bħala ksur manifest u gravi tal-obbligu ta’ diliġenza u, għaldaqstant, bħala ksur suffiċjentement serju ta’ dan l-obbligu, tal-principju ta’ amministrazzjoni tajba u tal-Artikolu 41 tal-Karta.
Barra minn hekk, kif tafferma ġustament ir-rikorrenti, tali ksur tal-obbligu ta’ diliġenza jikkostitwixxi wkoll, fir-rigward taċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ, ksur suffiċjentement serju tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament stipulat fl-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju u fil-PRAG.
Infatti, il-ksur tal-obbligu ta’ diliġenza minħabba n-nuqqas li ssir investigazzjoni li tippermetti l-esklużjoni b’ċertezza tal-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi matul proċedura ta’ sejħa għal offerti jippreġudika wkoll il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament bejn l-offerenti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑17 ta’ Marzu 2005, AFCon Management Consultants et vs Il‑Kummissjoni,
T‑160/03
,
EU:T:2005:107
, punti
u
).
Kif fakkret il-Qorti Ġenerali fil-punti 94 sa 103 iktar ’il fuq, l-awtorità kontraenti hija obbligata li tiżgura, f’kull stadju ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti, l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament u, bħala konsegwenza, l-ugwaljanza tal-opportunitajiet għall-offerenti kollha. Għalhekk, sabiex tiġi żgurata l-osservanza tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, għandu jiġi ddeterminat abbażi ta’ każ b’każ u wara evalwazzjoni konkreta, jekk persuna jew kandidat jinsabux f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi qabel ma tittieħed id-deċiżjoni dwar l-esklużjoni mill-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-proċediment għall-għoti ta’ kuntratt.
Madankollu, f’dan il-każ, minħabba li d-delegazzjoni tal-Unjoni ma eżaminatx, b’attenzjoni, prudenza u imparzjalità, l-elementi kollha li jippermettu l-esklużjoni b’ċertezza tal-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A. u li jqiegħdu f’dubju l-eżistenza ta’ riskju ċar ta’ kunflitt ta’ interessi li jirriżulta, skont il-punt 2.3.6 tal-PRAG, mill-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR, hija ma setgħetx tittratta lill-offerenti kollha bl-istess mod. Għalhekk, il-fatt waħdu li d-delegazzjoni tal-Unjoni ma wettqitx investigazzjoni debita li tippermetti l-esklużjoni b’ċertezza tal-eżistenza ta’ riskju ċar ta’ kunflitt ta’ interessi allegat minn diversi offerenti, jikkostitwixxi ksur tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament kif stipulat fl-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju u fil-PRAG u, għaldaqstant, ksur suffiċjentement serju ta’ dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi, fid-dawl tal-gravità tal-konsegwenzi ta’ kunflitt ta’ interessi eventwali li jistgħu joħorġu mir-riżultat tal-proċeduri ta’ għoti ta’ kuntratti pubbliċi.
It-tieni nett, ir-rikorrenti tinvoka ksur tal-Artikoli 89 u 94 tar-Regolament Finanzjarju u tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament sa fejn l-awtorità kontraenti ttrattat lill-offerenti kollha bl-istess mod għalkemm l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR ħolqot sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, bil-kumpannija A. tkun f’vantaġġ fit-tħejjija tal-offerta tagħha.
Dan l-argument ma jistax jintlaqa’.
Infatti, għalkemm iċ-ċirkustanzi u l-elementi invokati mir-rikorrenti jipprovaw l-eżistenza, f’dan il-każ, ta’ riskju ċar ta’ kunflitt ta’ interessi u jikkostitwixxu ksur suffiċjentement serju tal-obbligu ta’ diliġenza u tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, huma insuffiċjenti sabiex jippermettu lill-Qorti Ġenerali tikkonkludi b’ċertezza l-eżistenza tal-kunflitt ta’ interessi u, għaldaqstant, l-argument tar-rikorrenti għandu jiġi miċħud. Madankollu, f’dan ir-rigward, għandu jiġu nnotat li l-impossibbiltà li l-Qorti Ġenerali tistabbilixxi jew teskludi b’ċertezza l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi f’dan il-każ tirriżulta mill-aġir tal-Kummissjoni, li ma eżaminatx b’mod suffiċjenti, matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi u ma pprovdiet l-ebda informazzjoni oħra lill-Qorti Ġenerali sabiex tippermettilha twettaq dan l-eżami.
Għaldaqstant, ir-rikorrenti, minn naħa, uriet l-eżistenza, f’dan il-każ, ta’ ksur suffiċjentement serju tal-obbligu ta’ diliġenza u, għaldaqstant, tal-prinċipju ta’ amministrazzjoni tajba u tal-Artikolu 41 tal-Karta, sa fejn id-delegazzjoni tal-Unjoni ma wettqitx verifiki wara d-dikjarazzjonijiet li għamlet il-kumpannija A. fejn affermat li ma tinsabx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, ma wettqitx investigazzjoni
ex officio
sabiex tiddetermina jekk il-konsorzju li din il-kumpannija kienet membru tiegħu kien f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi u ma investigatx b’mod suffiċjenti l-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR u lanqas ma eżaminat b’attenzjoni u prudenza l-elementi kollha rilevanti sabiex jiġi stabbilit b’ċertezza li la kien hemm kunflitt ta’ interessi u lanqas vantaġġ strateġiku mogħti lill-kumpannija A. Min-naħa l-oħra, ir-rikorrenti stabbilixxiet l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju tal-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament kif stipulat fl-Artikolu 89 tar-Regolament Finanzjarju u fil-PRAG, sa fejn l-awtorità kontraenti kienet ittrattat lill-offerenti kollha bl-istess mod għalkemm in-nuqqasijiet fl-investigazzjoni ma ppermettewlhiex teskludi b’ċertezza l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A.
2)

Fuq l-allegata illegalità bbażata fuq id-dewmien li bih ir-rikorrenti ġiet informata dwar id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt
Ir-rikorrenti tafferma li l-Kummissjoni kisret il-punt 2.9.3 tal-PRAG billi naqset milli tinformaha “mingħajr dewmien” bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt, għalkemm din id-deċiżjoni kienet ġiet adottata qabel l-iffirmar tal-kuntratt. Barra minn hekk, billi naqset milli tinformaha f’terminu ta’ ħmistax‑il ġurnata kalendarja mill-wasla tal-kuntratt kontroffirmat kif previst fil-punt 2.9.3 tal-PRAG, il-Kummissjoni kisret il-prinċipju ġenerali ta’ amministrazzjoni tajba fl-evalwazzjoni tal-offerti.
Għalkemm il-Kummissjoni tirrikonoxxi li r-rikorrenti ma ġietx informata bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt fit-termini stabbiliti, jiġifieri fi żmien ħmistax‑il ġurnata kalendarja li jibdew jiddekorru mill-wasla tal-kuntratt kontroffirmat, hija ssostni li dan id-dewmien ma ppreġudikax id-dritt għal azzjoni legali tar-rikorrenti u li r-rikorrenti nnifisha ma tinvokax dan id-dannu.
Għal raġunijiet ta’ ekonomija tal-ġudizzju u filwaqt li jiġi kkunsidrat il-fatt li, f’konformità mal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 67 iktar ’il fuq, peress li waħda mit-tliet kundizzjonijiet ta’ stabbiliment tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali tal-Unjoni ma hijiex issodisfatta, ir-rikors għad-danni għandu jiġi miċħud, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi eżaminat jekk iż-żewġ kundizzjonijiet l-oħrajn humiex issodisfatti, dan l-argument tar-rikorrenti għandu jiġi eżaminat fid-dawl tar-rekwiżit li jikkonċerna l-eżistenza ta’ rabta kawżali.
b)

Fuq id-dannu u r-rabta kawżali
1)

Fuq ir-rabta kawżali bejn l-allegata illegalità bbażata fuq id-dewmien li bih ir-rikorrenti ġiet informata dwar id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt u d-danni invokati
Kif joħroġ mill-punt 66 iktar ’il fuq, ir-rikorrenti għandha tipprova l-eżistenza ta’ rabta diretta ta’ kawża u effett bejn l-illegalità u d-dannu invokat. F’dan il-każ, ir-rikorrenti tafferma li hija sofriet id-danni li jinkludu l-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, l-ispiża sosnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, it-telf ta’ profitt, it-telf ta’ opportunità kif ukoll it-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi u ta’ rebħ ta’ sejħiet għal offerti oħrajn u li dawn id-danni ġew ikkawżati mill-amministrazzjoni ħażina tal-Kummissjoni, il-ksur tal-prinċipji ġenerali ta’ ugwaljanza fit-trattament, ta’ amministrazzjoni tajba u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi kif ukoll mill-ksur tal-Artikolu 94 tar-Regolament Finanzjarju u tal-punt 2.3.6 tal-PRAG. Għalkemm hija tenfasizza li teżisti rabta kawżali diretta bejn, minn naħa, l-adozzjoni irregolari tad-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu u, min-naħa l-oħra, id-danni kkawżati, ir-rikorrenti tonqos milli tipprova, u lanqas tallega, li d-dewmien li bih ġiet informata bir-riżultat tal-proċess ta’ evalwazzjoni kkawżalha d-danni invokati direttament u b’mod deċiżiv. Barra minn hekk, mill-argument tar-rikorrenti fit-totalità tiegħu jirriżulta li l-fatt li wassal għad-danni invokati huwa kkostitwit mill-irregolaritajiet imwettqa mill-awtorità kontraenti matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, u mhux mill-fatt li d-deċiżjonijiet tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt waslu għandha tard.
Minn dan isegwi li, mingħajr il-bżonn li jiġi ddeterminat jekk ir-rikorrenti stabbilixxietx l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju tad-dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi, minħabba n-nuqqas ta’ rabta kawżali, l-allegazzjonijet tar-rikorrenti bbażati fuq id-dewmien li bih ġiet informata bid-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt għandhom jiġu miċħuda.
2)

Fuq id-danni invokati u r-rabta kawżali bejn l-illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u d-danni msemmija
Minħabba li l-Qorti Ġenerali kkonstatat l-eżistenza ta’ illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, għandu jiġi ddeterminat jekk id-danni invokati mir-rikorrenti humiex reali u ċerti u, jekk ikun il-każ, jekk hemmx rabta diretta ta’ kawża u effett bejn l-illegalità kkonstatata mill-Qorti Ġenerali u dawn id-danni.
Ir-rikorrenti temmen li hija sofriet ħames tipi ta’ danni differenti riżultat ta’, l-ewwel nett, it-telf ta’ profitt, it-tieni nett, l-ispiża sostnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, it-tielet nett, it-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi u ta’ rebħ ta’ sejħiet għal offerti oħrajn, ir-raba’ nett, it-telf ta’ opportunità li tingħata l-kuntratt u, il-ħames nett, l-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti.
i)

Fuq id-dannu bbażat fuq it-telf ta’ profitt
Ir-rikorrenti tafferma li, wara l-ilment tagħha, il-kumpannija A. kellha tiġi eskluża mill-proċess tal-għoti ta’ kuntratt u li f’dan il-każ il-kuntratt kien jingħata lilha. Għalhekk, anki jekk fil-passat il-Qorti Ġenerali qatt ma tat kumpens għat-telf ta’ profitt fil-kuntest ta’ proċeduri ta’ sejħa għal offerti irregolari, hija tikkunsidra li ċ-ċirkustanzi ta’ dan il-każ u l-aġir mhux xieraq manifest tal-Kummissjoni jwasslu għal deroga mill-ġurisprudenza.
Il-Kummissjoni hija kontra dan l-argument u ssostni li, f’dan il-każ, il-
lucrum cessans
ma huwiex dannu li jista’ jiġi kkumpensat. Għalhekk, hija tenfasizza li l-awtorità kontraenti għandha marġni ta’ diskrezzjoni wiesa’ sabiex tiddeċiedi dwar l-għoti ta’ kuntratt pubbliku u ma hijiex marbuta bir-rakkomandazzjoni tal-kumitat tal-evalwazzjoni. Barra minn hekk, ma huwiex ċert li r-rikorrenti kienet tirbaħ il-kuntratt fl-assenza tal-kumpannija A. Finalment, il-Kummissjoni tikkunsidra li, għall-kalkolu tal-ammont ta’ kumpens, marġni ta’ profitt ta’ 33.3 % huwa irraġonevoli.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi kkonstatat li, f’dan il-każ, għall-kuntrarju tar-rekwiżit imsemmi fil-punt 65 iktar ’il fuq, id-dannu li jirriżulta mit-telf ta’ profitt jew minn
lucrum cessans
ma huwiex reali u attwali, iżda futur u ipotetiku (sentenza tat‑22 ta’ Mejju 2012, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑17/09
, mhux ippubblikata,
EU:T:2012:243
, punt
). Infatti, id-dannu invokat fir-rigward tat-telf ta’ profitt jew ta’
lucrum cessans
jippreżumi li, fl-assenza tal-aġir illegali li bih hija akkużata l-Kummissjoni, ir-rikorrenti, li l-offerta tagħha ġiet miċħuda, kellha d-dritt li tingħata l-kuntratt inkwistjoni. Madankollu, jekk wieħed jassumi li l-kumitat tal-evalwazzjoni ppropona li jagħti l-kuntratt lilha, l-awtorità kontraenti ma hijiex marbuta mill-proposta tal-kumitat tal-evalwazzjoni, iżda għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa dwar l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni sabiex tittieħed deċiżjoni dwar l-għoti ta’ kuntratt (ara s-sentenza tat‑8 ta’ Diċembru 2011, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑39/08
, mhux ippubblikata,
EU:T:2011:721
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Barra minn hekk, skont l-Artikolu 101 tar-Regolament Finanzjarju, l-awtorità kontraenti tista’, qabel ma jiġi ffirmat il-kuntratt, jew tirrinunzja l-kuntratt jew tannulla l-proċedura tal-għoti tal-kuntratt, mingħajr ma l-kandidati jew l-offerenti jkunu intitolati għal talba għal xi kumpens.
Minn dan isegwi li d-dannu invokat mir-rikorrenti u li jikkorrispondi għat-telf ta’ profitt jew
lucrum cessans
minħabba l-għoti tal-kuntratt inkwistjoni lil offerent ieħor ma għandux natura reali u ċerta u li, għaldaqstant, it-talba għad-danni għandha tiġi miċħuda f’dan ir-rigward.
ii)

Fuq id-dannu bbażat fuq l-ispiża sostnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti
Fir-rigward tal-ispiża sostnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti, ir-rikorrenti tafferma li, minħabba l-ksur serju tad-dritt tal-Unjoni matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, hija sofriet dannu minħabba li kellha tikkonsulta avukat kemm matul din il-proċedura kif ukoll matul il-proċedura quddiem l-Ombudsman.
Qabel kollox, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-allegazzjoni tar-rikorrenti li, fil-kuntest ta’ proċedura ta’ kuntratt pubbliku, l-ispejjeż legali marbuta mat-tressiq ta’ lment quddiem l-Ombudsman jistgħu jiġu kkunsidrati bħala “neċessarji” ma hijiex issostanzjata. Sussegwentement hija tenfasizza li r-rikorrenti ma kinitx obbligata tindirizza lill-Ombudsman, iżda setgħet tressaq kawża quddiem il-Qorti Ġenerali. Finalment, hija tikkontesta l-ammont tal-ispejjeż legali minħabba li l-fattura pprovduta mir-rikorrenti la tispeċifika s-servizzi legali pprovduti u lanqas ir-rata li biha ġew iffatturati. Il-Kummissjoni żżid li, skont il-ġuriprudenza, l-ispejjeż li r-rikorrenti nefqet għad-difiża tagħha ma jikkostitwixxux dannu materjali iżda spejjeż, u li l-ispejjeż tal-avukat minfuqa qabel il-proċedura ġudizzjarja jirriżultaw mill-għażla tar-rikorrenti u għalhekk ma jistgħux jiġu imputati lilha direttament.
F’dan ir-rigward u sabiex jiġu pprovati l-eżistenza u l-portata tad-dannu invokat, ir-rikorrenti bagħtet fattura lill-Qorti Ġenerali, li tinsab fl-Anness A 12 għar-rikors, li tistabbilixxi li, fid‑29 ta’ Jannar 2014, kellha tħallas is-somma ta’ EUR 10000 għall-ispejjeż legali marbuta mal-proċedura ta’ sejħa għal offerti “Tisħiħ tas-sistema tas-sigurtà tal-ikel fl-Albanija” (EuropeAid/129820/C/SER/AL) għall-perijodu ta’ Diċembru 2010 sa Jannar 2014.
Madankollu, għandu jiġi nnotat li, billi għamlet dan, ir-rikorrenti la pprovat l-eżistenza u lanqas stabbilixxiet il-portata tad-dannu li qiegħda tinvoka, għall-kuntrarju tar-rekwiżiti tal-ġurisprudenza msemmija fil-punt 65 iktar ’il fuq.
Infatti, ir-rikorrenti ma pproduċiet l-ebda element li jispjega eżattament dawn l-ispejjeż xi jkopru u li jiġġustifika l-ammont tagħhom. Għalhekk, il-fattura pprovduta fl-Anness A 12 għar-rikors issemmi biss it-total ta’ EUR 10000 mingħajr ma jiġu speċifikati l-ispejjeż involuti fil-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti matul il-proċedura eponimika u dawk involuti fil-proċedura quddiem l-Ombudsman, u mingħajr ma jiġu spjegati dawn l-ispejjeż.
Barra minn hekk, id-deċiżjonijiet tar-rikorrenti li tressaq ilment quddiem l-Ombudsman u li tiġi rrappreżentata minn avukat fil-kuntest tal-proċedura quddiem l-Ombudsman, għalkemm din il-proċedura hija ddisinjata b’tali mod li r-rikors għal avukat ma jkunx neċessarju, kienu l-għażla tagħha. Għalhekk, l-amministrazzjoni ħażina li eventwalment hija imputabbli lill-istituzzjonijiet tal-Unjoni ma tistax tiġi kkunsidrata bħala kawża diretta tad-dannu invokat (ara, f’dan is-sens, id-digriet tal‑11 ta’ Lulju 2005, Internationaler Hilfsfonds vs Il‑Kummissjoni,
T‑294/04
,
EU:T:2005:280
, punti
,
u
, u s-sentenza tat‑28 ta’ Settembru 2010, C-Content vs Il‑Kummissjoni,
T‑247/08
, mhux ippubblikata,
EU:T:2010:409
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li r-rikorrenti ma tistax tiġi kkumpensata għall-ispiża sostnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti.
iii)

Fuq id-dannu bbażat fuq it-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi u ta’ rebħ ta’ sejħiet għal offerti oħrajn
Ir-rikorrenti tafferma li, sa fejn l-irregolaritajiet tal-proċedura tal-għoti tal-kuntratt u l-għoti tiegħu lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu waqqfuha milli tipparteċipa fi u tirbaħ proċeduri oħrajn ta’ sejħa għal offerti, il-Kummissjoni hija obbligata tikkumpensa għat-telf ta’ din l-opportunità.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li, anki jekk wieħed jassumi li r-rikorrenti ngħatat is-sejħa għal offerti inkwistjoni u ssodisfat ir-rekwiżiti tekniċi ta’ sejħiet għal offerti oħrajn, xejn ma jiggarantixxi li kienet se tirbaħ kuntratti oħrajn, b’tali mod li d-dannu ma huwiex, għall-kuntrarju tar-rekwiżiti tal-ġurisprudenza, “reali u attwali”.
F’dan ir-rigward, għandu jiġi enfasizzat li mill-bidu r-rikorrenti tinvoka l-fatt li l-illegalitajiet li wasslu għall-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu ma waqqafhiex biss milli tipparteċipa fi proċeduri oħrajn ta’ sejħa għal offerti, iżda wkoll milli tirbaħ dawn is-sejħiet għal offerti oħrajn.
Fir-rigward tat-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi proċeduri oħrajn ta’ sejħa għal offerti, għandu jiġi kkonstatat li d-dannu invokat mir-rikorrenti ma jirriżultax direttament u ċertament minn illegalitajiet ikkonstatati f’dan il-każ. Infatti, ir-rikorrenti tikkunsidra li, minħabba l-assenza ta’ investigazzjoni diliġenti matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, hija tilfet opportunità li tirbaħ il-kuntratt inkwistjoni u, għaldaqstant, li tinvoka l-għoti u l-eżekuzzjoni ta’ dan il-kuntratt sabiex turi li kienet tissodisfa l-kriterji ta’ selezzjoni li jippermettulha tipparteċipa fi proċeduri oħrajn sussegwenti ta’ sejħa għal offerti. F’dan ir-rigward, ir-rikorrenti tinvoka żewġ proċeduri ta’ sejħa għal offerti li jeżiġu, fir-rigward tal-kapaċità teknika tal-kandidati, il-provvista ta’ servizzi f’mill-inqas żewġ proġetti li jkopru ċerti setturi ta’ attivitajiet definiti. Madankollu, ir-rikorrenti bl-ebda mod ma affermat, jew uriet, li l-għoti tal-kuntratt pubbliku inkwistjoni kien jikkostitwixxi l-unika possibbiltà li tikseb biżżejjed esperjenza sabiex tissodisfa l-kriterji ta’ selezzjoni ta’ dawn is-sejħiet għal offerti sussegwenti u kien indispensabbli għal dan il-għan. Għall-kuntrarju, mid-dokumenti pprovduti mir-rikorrenti jirriżulta li din l-esperjenza setgħet tinkiseb mit-twettiq ta’ kwalunkwe proġett fis-setturi ta’ attivitajiet imniżżla. Minn dan isegwi li t-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi proċeduri oħrajn ta’ sejħa għal offerti jirriżulta iktar min-nuqqas ta’ esperjenza tar-rikorrenti milli għax ma ngħatatx il-kuntratt pubbliku inkwistjoni u li, għaldaqstant, l-illegalitajiet inkwistjoni ma setgħux iwasslu b’ċertezza u direttament għad-dannu invokat mir-rikorrenti.
Finalment, fir-rigward tat-telf ta’ opportunità ta’ rebħ ta’ kuntratt fi proċeduri oħrajn ta’ sejħa għal offerti, ikun biżżejjed li jiġi kkonstatat li, anki jekk wieħed jassumi li r-rikorrenti setgħet sofriet dannu riżultat tat-telf ta’ opportunità li tikseb il-kuntratt pubbliku inkwistjoni, tali ċirkustanza ma hijiex biżżejjed sabiex twassal għal dannu reali u ċert li jirriżulta mit-telf ta’ opportunità li tikseb kuntratti pubbliċi oħrajn (ara, f’dan is-sens, id-digriet tat‑22 ta’ Ġunju 2011, Evropaïki Dynamiki vs Il‑Kummissjoni,
T‑409/09
,
EU:T:2011:299
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata). Infatti, f’sistema ta’ aġġudikazzjonijiet pubbliċi bħal dik ta’ dan il-każ, l-awtorità kontraenti għandha setgħa diskrezzjonali wiesgħa fit-teħid ta’ deċiżjoni tal-għoti ta’ kuntratt. Għaldaqstant, wieħed ma jistax jassumi li r-rikorrenti tkun issodisfat il-kundizzjonijiet kollha għall-għoti ta’ dawn il-kuntratti l-oħrajn. Dan id-dannu għalhekk għandu jiġi kkunsidrat bħala dannu inċert u ipotetiku.
Minn dan isegwi li r-rikorrenti ma tistax tingħata kumpens għad-dannu bbażat fuq it-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi u ta’ rebħ ta’ sejħiet għal offerti oħrajn.
iv)

Fuq id-danni bbażati fuq it-telf ta’ opportunità u l-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti
Ir-rikorrenti tafferma li għandha tingħata kumpens għad-dannu ta’ telf ta’ opportunita li tingħata l-kuntratt tas-sejħa għal offerti ladarba l-Qorti Ġenerali rrifjutat li tagħtiha kumpens għal
lucrum cessans
. Hija ssostni li dan huwa dannu reparabbli u li, f’dan il-każ, minħabba n-nuqqas ta’ reazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni wara l-allegazzjonijiet ta’ kunflitt ta’ interessi, hija ġiet imċaħħda mill-possibbiltà li tirbaħ il-kuntratt, għalkemm kellha opportunità ċara.
Il-Kummissjoni tisħaq li l-ġurisprudenza invokata mir-rikorrenti ma hijiex rilevanti għall-kontenzjuż relatat ma’ kuntratti pubbliċi u tindika li, f’dan il-kuntest, il-Qorti Ġenerali ċaħdet talbiet għad-danni bbażati fuq
lucrum cessans
jew it-telf ta’ opportunità.
Ir-rikorrenti tirrikonoxxi li, skont il-ġurisprudenza, il-parteċipazzjoni fi proċedura tal-għoti ta’ kuntratt ma tikkostitwixxix, bħala prinċipju, element ta’ dannu, iżda tikkunsidra li l-ġurisprudenza li tgħid li, b’mod eċċezzjonali, dawn l-ispejjeż għandhom jiġu rrimborsati meta l-ksur tad-dritt tal-Unjoni mill-awtorità kompetenti fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti jippreġudika l-opportunitajiet tal-offerent biex jirbaħ il-kuntratt, hija applikabbli f’dan il-każ. Infatti, din uriet li l-Kummissjoni wettqet ksur suffiċjentement serju tad-dritt tal-Unjoni fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti billi ħalliet li jinħoloq kunflitt ta’ interessi u kisret il-prinċipju ta’ ugwaljanza fit-trattament, b’tali mod li naqqsitilha l-opportunitajiet tagħha li tikseb il-kuntratt. Barra minn hekk, ma’ din is-somma għandhom jiżdiedu l-interessi kumpensatorji relatati mal-imposti u l-ispejjeż sostnuti fil-parteċipazzjoni fil-proċess kollu tas-sejħa għal offerti.
Il-Kummissjoni tfakkar li l-ispejjeż ta’ parteċipazzjoni fi proċedura ta’ kuntratt pubbliku ma humiex ikkunsidrati bħala dannu reparabbli permezz ta’ azzjoni għad-danni u tikkunsidra li, f’dan il-każ, il-ġurisprudenza invokata mir-rikorrenti ma hijiex applikabbli.
Fir-rigward tal-kundizzjonijet li huma suġġetti għalihom il-kumpens għat-telf ta’ opportunità u għall-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li jkun xieraq li teżaminahom suċċessivament. Sussegwentement tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-interessi kumpensatorji.
L-ewwel nett, fir-rigward tad-dannu bbażat fuq it-telf ta’ opportunità, qabel kollox għandu jiġi miċħud l-argument tal-Kummissjoni li jgħid li d-dannu invokat mir-rikorrenti fir-rigward tat-telf ta’ opportunità huwa inċert.
Infatti, billi ssostni li l-Qorti Ġenerali, f’diversi okkażjonijiet, ċaħdet talbiet għad-danni bbażati fuq
lucrum cessans
jew it-telf ta’ opportunità minħabba s-setgħa diskrezzjonali wiesgħa li għandha l-awtorità kontraenti biex tiddeċiedi dwar l-għoti ta’ kuntratt, il-Kummissjoni tassimila b’mod ħażin id-danni bbażati fuq
lucrum cessans
u dawk ibbażati fuq it-telf ta’ opportunità.
Madankollu, minn naħa, dawn id-danni huma differenti. Infatti, il-
lucrum cessans
jirrigwarda l-kumpens għat-telf tal-kuntratt innifsu, filwaqt li t-telf tal-opportunità jirrigwarda l-kumpens għat-telf ta’ opportunità biex jiġi konkluż dan il-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tal‑21 ta’ Mejju 2008, Belfass vs Il‑Kunsill,
T‑495/04
,
EU:T:2008:160
, punt
, u tal‑20 ta’ Settembru 2011, Evropaïki Dynamiki vs BEI,
T‑461/08
,
EU:T:2011:494
, punt
).
Min-naħa l-oħra, il-fatt li l-awtorità kontraenti għandha marġni diskrezzjonali wiesa’ fir-rigward tal-għoti tal-kuntratt inkwistjoni ma jevitax id-dannu bbażat fuq it-telf ta’ opportunità milli jkun reali u ċert fis-sens tal-ġurisprudenza (ara, f’dan is-sens u b’analoġija, is-sentenza tad‑9 ta’ Novembru 2006, Agraz et vs Il‑Kummissjoni,
C‑243/05 P
,
EU:C:2006:708
, punti
sa
, u l-konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali Cruz Villalón fil-kawża Giordano vs Il‑Kummissjoni,
C‑611/12 P
,
EU:C:2014:195
, punti
u
). Barra minn hekk, il-fatt li l-awtorità kontraenti qatt ma hija obbligata tagħti kuntratt pubbliku ma jipprekludix il-konstatazzjoni ta’ telf ta’ opportunità f’dan il-każ. Infatti, għalkemm dan il-fatt jaffettwa ċ-ċertezza tal-offerent dwar ir-rebħ tal-kuntratt u, għaldaqstant, id-dannu korrispondenti, dan ma jistax jipprekludi l-probabbiltà kollha li jintrebaħ dan il-kuntratt u għalhekk it-telf ta’ opportunità. Fi kwalunkwe każ, għalkemm huwa minnu li l-awtorità kontraenti dejjem tista’, sal-firma tal-kuntratt, tirrinunzja l-għoti tal-kuntratt jew tannulla l-proċedura tal-għoti tal-kuntratt, mingħajr ma l-kandidati jew l-offerenti jkunu intitolati għal talba għal xi kumpens, xorta jibqa’ l-fatt li dawn is-suppożizzjonijiet ta’ rinunzja tal-għoti tal-kuntratt jew ta’ annullament tal-proċedura ma kinux immaterjalizzaw ruħhom u li, minħabba l-illegalitajiet imwettqa matul il-proċedura tal-għoti tal-kuntratt, ir-rikorrenti tilfet opportunità li tirbaħ dan il-kuntratt (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad‑29 ta’ Ottubru 2015, Vanbreda Risk & Benefits vs Il‑Kummissjoni,
T‑199/14
,
EU:T:2015:820
, punt
).
Imbagħad, kif joħroġ mill-punt 156 iktar ’il fuq, il-Qorti Ġenerali tikkunsidra li, matul il-proċedura ta’ sejħa għal offerti, il-Kummissjoni wettqet diversi illegalitajiet fil-kuntest tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi. Madankollu, dawn l-illegalitajiet fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti bażikament ivvizzjaw l-imsemmija proċedura u affettwaw l-opportunità tar-rikorrenti, bl-offerta tagħha kklassifikata fit-tieni pożizzjoni, milli tirbaħ il-kuntratt. Infatti, li kieku d-delegazzjoni tal-Unjoni kienet issodisfat l-obbligu ta’ diliġenza tagħha u investigat b’mod xieraq il-portata tal-involviment tas-Sur P. fl-abbozzar tat-TtR, ma huwiex eskluż li setgħet stabbilixxiet l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A. li jiġġustifika l-esklużjoni tagħha mill-proċedura. Għalhekk, billi ddeċidiet li tagħti l-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. kienet membru tiegħu mingħajr ma kienet stabbilixxiet b’ċertezza li din tal-aħħar ma kinitx f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interessi, anki jekk elementi serji kienu juru dak li jidher bħala kunflitt ta’ interessi, id-delegazzjoni tal-Unjoni affettwat l-opportunitajiet tar-rikorrenti li tingħata dan il-kuntratt.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, id-dannu invokat fir-rigward tat-telf ta’ opportunità għandu, f’dan il-każ, jiġi kkunsidrat bħala reali u ċert, minħabba li ġie pprovat li, bħala offerent eskluż, ir-rikorrenti b’mod definittiv tilfet l-opportunità li tingħata l-kuntratt u li din l-opportunità kienet reali u mhux ipotetika.
Finalment, id-dannu jirriżulta direttament u immedjatament mill-illegalitajiet imwettqa f’dan il-każ mid-delegazzjoni tal-Unjoni. Infatti, il-kundizzjoni li tirrigwarda l-eżistenza ta’ din ir-rabta kawżali għandha tiġi evalwata fir-rigward tad-dannu allegat. Madankollu, mingħajr ma jkun neċessarju li jiġi ddeterminat jekk is-sitwazzjoni f’dan il-każ kinitx tikkostitwixxi kunflitt ta’ interessi, huwa ċar li, minħabba l-insuffiċjenzi tal-investigazzjoni u tal-għoti tal-kuntratt lill-konsorzju li l-kumpannija A. hija membru tiegħu, id-delegazzjoni tal-Unjoni vvizzjat il-proċedura ta’ sejħa għal offerti u, għaldaqstant, affettwat direttament l-opportunitajiet tar-rikorrenti li tingħata l-kuntratt.
Minħabba li r-rikorrenti stabbilixxiet li d-delegazzjoni tal-Unjoni wettqet diversi illegalitajiet fil-kuntest tal-investigazzjoni li tirrigwarda l-eżistenza tal-kunflitt ta’ interessi, li hija sofriet dannu minħabba t-telf ta’ opportunità, li dan it-telf għandu natura reali u ċerta u li jirriżulta direttament minn dawn l-illegalitajiet, għandu jiġi kkonstatat li l-kundizzjonijiet sabiex ir-rikorrenti tingħata kumpens fir-rigward tat-telf ta’ opportunità huma ssodisfatti.
It-tieni nett, fir-rigward tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, għandu jitfakkar li l-operaturi ekonomiċi għandhom iġarrbu r-riskji inerenti mal-attivitajiet tagħhom. Fil-kuntest ta’ proċedura ta’ sejħa għal offerti, dawn ir-riskji ekonomiċi jinkludu, b’mod partikolari, l-ispejjeż marbuta mat-tħejjija tal-offerta. L-ispejjeż sostnuti għal dan il-għan għalhekk għandhom jibqgħu jiġu imposti fuq l-impriża li għażlet li tipparteċipa fil-proċedura, minħabba li l-possibbiltà li titfa’ offerta għall-għoti ta’ kuntratt ma timplikax iċ-ċertezza li tingħata s-sejħa għal offerta inkwistjoni (ara, b’analoġija, is-sentenza tat‑30 ta’ April 2009, CAS Succhi di Frutta vs Il‑Kummissjoni,
C‑497/06 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2009:273
, punt
). F’dan ir-rigward, l-Artikolu 101 tar-Regolament Finanzjarju jipprevedi li l-Kummissjoni hija libera li tiddeċiedi li ma tagħti l-ebda kuntratt. Għalhekk, lanqas l-offerent li ppreżenta l-offerta l-iktar vantaġġuża ma kellu ċertezza li se jikseb il-kuntratt.
Għaldaqstant, l-imposti u l-ispejjeż sostnuti mill-offerent b’rabta mal-parteċipazzjoni tiegħu fi proċedura ta’ sejħa għal offerti ma jistgħux, bħala prinċipju, jikkostitwixxu dannu reparabbli permezz tal-għoti ta’ danni (sentenzi tat‑30 ta’ April 2009, CAS Succhi di Frutta vs Il‑Kummissjoni,
C‑497/06 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2009:273
, punt
; tas‑17 ta’ Diċembru 1998, Embassy Limousines & Services vs Il-Parlament,
T‑203/96
,
EU:T:1998:302
, punt
, u tat‑8 ta’ Mejju 2007, Citymo vs Il‑Kummissjoni,
T‑271/04
,
EU:T:2007:128
, punt
).
Madankollu, dan il-prinċipju ma jistax, mingħajr riskju li jagħmel ħsara lill-prinċipji ta’ ċertezza legali u ta’ protezzjoni tal-aspettattivi leġittimi, japplika fil-każijiet fejn il-ksur tad-dritt tal-Unjoni fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti affettwa l-opportunitajiet ta’ offerent li jingħata kuntratt (sentenzi tat‑30 ta’ April 2009, CAS Succhi di Frutta vs Il‑Kummissjoni,
C‑497/06 P
, mhux ippubblikata,
EU:C:2009:273
, punt
; tas‑17 ta’ Marzu 2005, AFCon Management Consultants et vs Il‑Kummissjoni,
T‑160/03
,
EU:T:2005:107
, punt
, u tat‑8 ta’ Mejju 2007, Citymo vs Il‑Kummissjoni,
T‑271/04
,
EU:T:2007:128
, punt
).
F’dan il-każ, minħabba li l-Qorti Ġenerali kkunsidrat li l-illegalitajiet invokati mir-rikorrenti fl-iżvolġiment tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti affettwaw l-opportunitajiet tagħha biex tingħata l-kuntratt u li, għaldaqstant, kien hemm lok li tingħata kumpens għat-telf ta’ opportunità, l-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura tas-sejħa għal offerti huma dannu reparabbli permezz ta’ għoti ta’ danni.
Barra minn hekk, fir-rigward tar-rabta kawżali bejn dan id-dannu u l-illegalitajiet kkonstatati mill-Qorti Ġenerali, għandu jitfakkar li dawn l-illegalitajiet ivvizzjaw il-proċedura ta’ sejħa għal offerti. Minn dan isegwi li, dawn l-illegalitajiet wasslu lir-rikorrenti, bħala offerent, biex issostni imposti u spejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti għalxejn. Minn dan jirriżulta li d-dannu invokat mir-rikorrenti ġej direttament mill-illegalitajiet ikkonstatati mill-Qorti Ġenerali u li l-kundizzjonijiet sabiex ir-rikorrenti tingħata kumpens għall-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti jiġu ssodisfatti.
It-tielet nett, fir-rigward tal-interessi kumpensatorji, għandu jitfakkar li l-kundizzjonijiet tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali għandhom jiġu ssodisfatti sabiex rikorrenti jkun eliġibbli li jirċievi interessi kumpensatorji (sentenzi tat‑2 ta’ Ġunju 1976, Kampffmeyer et vs KEE,
56/74 sa 60/74
,
EU:C:1976:78
, u tas‑26 ta’ Frar 1992, Brazzelli et vs Il‑Kummissjoni,
T‑17/89, T‑21/89 u T‑25/89
,
EU:T:1992:25
, punt
, ikkonfermata fl-appell permezz tas-sentenza tal‑1 ta’ Ġunju 1994, Il‑Kummissjoni vs Brazzelli Lualdi et,
C‑136/92 P
,
EU:C:1994:211
, punt
).
Infatti, l-gћan tal-kumpens gћad-dannu fil-kuntest tar-responsabbiltà mhux kuntrattwali huwa, sa fejn possibbli, il-ħlas lura lill-parti li qiegħda titlob kumpens. Għaldaqstant, minħabba li l-kundizzjonijiet ta’ responsabbiltà mhux kuntrattwali huma ssodisfatti, il-konsegwenzi sfavorevoli li jirriżultaw mit-tul ta’ żmien bejn l-okkorrenza tal-avveniment li kkawża d-dannu u l-evalwazzjoni tal-kumpens ma jistgħux jiġu injorati sa fejn huwa xieraq it-teħid inkunsiderazzjoni tal-inflazzjoni (sentenzi tas‑27 ta’ Jannar 2000, Mulder et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑104/89 u C‑37/90
,
EU:C:2000:38
, punt
, u tat‑13 ta’ Lulju 2005, Camar vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
T‑260/97
,
EU:T:2005:283
, punt
; ara wkoll, f’dan is-sens, is-sentenza tat‑3 ta’ Frar 1994, Grifoni vs Il‑Kummissjoni,
C‑308/87
,
EU:C:1994:38
, punt
). Għalhekk, l-interessi kumpensatorji huma intiżi li jikkumpensaw il-mogħdija taż-żmien sal-evalwazzjoni ġudizzjarja tal-ammont tad-dannu, irrispettivament minn kull dewmien imputabbli lid-debitur (sentenza tat‑12 ta’ Frar 2015, Il‑Kummissjoni vs IPK International,
C‑336/13 P
,
EU:C:2015:83
, punt
).
F’dan il-każ, minħabba li mill-punti 197 u 198 iktar ’il fuq jirriżulta li r-rikorrenti għandha tingħata kumpens għad-dannu li jikkonsisti fl-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti u li l-kumpens għandu l-għan li, sa fejn possibbli, jipprovdi ħlas lura lill-parti li qiegħda titlob kumpens, it-talba tar-rikorrenti li l-ammont tad-dannu, li jikkonsisti fl-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, jiġi miżjud bl-interessi kumpensatorji għandha tiġi milqugħa.
Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet isegwi li għandha tintlaqa’ t-talba għad-danni mressqa mir-rikorrenti sa fejn hija tfittex li tingħata kumpens għat-telf ta’ opportunità li tirbaħ il-kuntratt inkwistjoni u kumpens għall-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, biż-żieda tal-interessi kumpensatorji, u li tiġi miċħuda għall-bqija.
2.

Fuq il-kumpens
Fir-rigward tal-kwantifikazzjoni tad-danni li jikkonsistu fl-imposti u l-ispejjeż tal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti u fit-telf ta’ opportunità, ir-rikorrenti tindika li l-ewwel dannu jammonta għal EUR 22916. Din is-somma hija bbażata fuq il-kontijiet uffiċjali tar-rikorrenti ssottomessi lill-amministrazzjoni Griega għas-sena 2010. Barra minn hekk, ma’ dan l-ammont għandhom jiżdiedu l-interessi kumpensatorji daqs ir-rata tal-interessi fis-seħħ fil-Greċja matul il-perijodu kkonċernat, jiġifieri 3.67 % f’Ottubru 2010, miżjuda b’żewġ punti perċentwali. L-interessi għandhom jibdew jiddekorru mill-ewwel ġurnata tax-xahar wara x-xahar li fih ir-rikorrenti ħadet l-aħħar passi qabel bdiet il-proċedura ġudizzjarja. Minħabba li l-preżentazzjoni ta’ osservazzjonijiet quddiem l-Ombudsman saru fis‑27 ta’ Frar 2013, id-data rilevanti hija l-1 ta’ Marzu 2013.
Fir-rigward tat-tieni dannu, ir-rikorrenti tafferma li, sa fejn hija kellha opportunità tajba li tirbaħ il-kuntratt, id-dannu għandu jkun stmat għal EUR 1002125, jiġifieri 50 % tal-ammont tal-offerta tal-konsorzju li hija membru tiegħu għal dan il-kuntratt.
Barra minn hekk, ir-rikorrenti titlob li l-ammont ta’ kumpens jiżdied b’interess moratorju ta’ 8 % kkalkolat, fuq is-somma mogħtija, mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas effettiv.
Il-Kummissjoni tikkunsidra li l-ammont invokat mir-rikorrenti fir-rigward tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti ma huwiex issostanzjat u li d-dokument prodotti fl-Anness A 11 ma jipprovax li hija effettivament sostniet dawn l-ispejjeż. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tafferma li r-rikorrenti ma tippreċiżax fuq liema bażi legali tibbaża t-talba ta’ interessi moratorji u la tindika l-mod kif ir-rata tal-interess ġiet ikkalkolata u lanqas il-perijodu li minnu ġew ikkalkolati dawn l-interessi.
Il-Kummissjoni żżid li l-ammont invokat mir-rikorrenti fir-rigward tal-kumpens għad-dannu li jirriżulta mit-telf ta’ opportunità huwa manifestament eċċessiv. Għall-kuntrarju ta’ dak li tafferma r-rikorrenti, kumpens li jammonta għal 50 % tal-offerta ma jistax jiġi kkunsidrat bħala ġust u raġonevoli.
L-ewwel nett, għandu jiġu nnotat li, f’dan ir-rigward, il-qari tal-Anness A 11 għar-rikors ma jippermettix li jiġi ddeterminat għal xiex tikkorrispondi l-kategorija “Spejjeż ġenerali” li tinsab f’dan id-dokument, jew ir-raġunijiet għaliex l-ispejjeż huma kkalkolati minn 12, 14 jew 18‑il ġurnata ta’ xogħol. Meta mistoqsija dwar dan matul is-seduta, ir-rikorrenti ma setgħetx tipprovdi iktar informazzjoni.
It-tieni nett, fir-rigward tal-interessi kumpensatorji, għandu jiġi enfasizzat li r-rikorrenti ma pproduċiet l-ebda element li juri li l-ammont tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti seta’, kieku ġie investit, jipproduċi interessi fejn ir-rata kienet tkun ir-rata tal-interessi fis-seħħ fil-Greċja f’Ottubru 2010, miżjuda b’żewġ punti perċentwali (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi tas‑27 ta’ Jannar 2000, Mulder et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
C‑104/89 u C‑37/90
,
EU:C:2000:38
, punt
, u tas‑26 ta’ Novembru 2008, Agraz et vs Il‑Kummissjoni,
T‑285/03
, mhux ippubblikata,
EU:T:2008:526
, punt
).
Barra minn hekk, ir-rikorrenti ma pproduċiet l-ebda element li juri li l-preżentazzjoni ta’ osservazzjonijiet quddiem l-Ombudsman tikkostitwixxi, f’dan il-każ, l-aħħar passi mhux kontenzjużi li ħadet.
It-tielet nett, għandu jiġi kkonstatat li r-rikorrenti ma pproduċiet l-ebda element fis-sottomissjonijiet bil-miktub tagħha li jippermetti li jappoġġa l-istima tad-dannu fir-rigward tat-telf ta’ opportunità. Barra minn hekk, meta ġiet mistoqsija dwar dan matul is-seduta, hija ma setgħetx tispjega lill-Qorti Ġenerali l-elementi li jiġġustifikaw l-istima tagħha.
Fir-rigward ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, għandu jiġi kkonstatat li, għalkemm l-eżistenza ta’ dannu fir-rigward tat-telf ta’ opportunità u tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti bħala dannu li jista’ jiġi kkumpensat huwa pprovat suffiċjentement bħala prinċipju, l-ammont ta’ dawn id-danni madankollu ma jistax jiġi ddeterminat suffiċjentement, kif inhu, b’tali mod li jippermetti lill-Qorti Ġenerali tiddeċiedi abbażi tal-ammonti mitluba mir-rikorrenti, jew billi tiffissa ammont ieħor fir-rigward tal-elementi tal-fajl.
Minħabba li l-evalwazzjoni tad-danni għadha ma tistax tiġi deċiża, huwa xieraq li, għal kunsiderazzjonijiet marbuta mal-ekonomija tal-ġudizzju, tingħata deċiżjoni, inizjalment, permezz ta’ sentenza interlokutorja, dwar ir-responsabbiltà tal-Unjoni. Id-determinazzjoni tal-ammonti tal-kumpens għad-dannu li jirriżulta mill-illegalitajiet imwettqa mill-Kummissjoni għandha tiġi rriżervata għal fażi ulterjuri, u għandha ssir jew bi ftehim bejn il-partijiet jew, fil-każ li ma jintlaħaqx tali ftehim, mill-Qorti Ġenerali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2013, ATC et vs Il‑Kummissjoni,
T‑333/10
,
EU:T:2013:451
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Madankollu, għal dan l-għan, kemm il-partijiet kif ukoll il-Qorti Ġenerali huma meħtieġa li jikkunsidraw l-aspetti li ġejjin.
L-ewwel nett, hemm lok li jiġi kkunsidrat il-fatt li, fil-kuntest tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti inkwistjoni f’dan il-każ, minħabba li r-rikorrenti kienet parti minn konsorzju, il-kumpens għandu jikkorrispondi għall-parteċipazzjoni tagħha f’dan il-konsorzju.
It-tieni nett, fir-rigward tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, minn naħa, għandu jiġi kkunsidrat il-proporzjon eżatt tal-ispejjeż marbuta mal-parteċipazzjoni fil-proċedura tas-sejħa għal offerti fl-“ispejjeż ġenerali” ssottomessi mir-rikorrenti u n-numru eżatt tal-ġranet ta’ xogħol neċessarji għal dan il-għan.
Min-naħa l-oħra, fir-rigward tal-interessi kumpensatorji, għandu jiġi kkunsidrat il-fatt li l-punt ta’ tluq u t-tmiem tal-perijodu li jwassal għal dritt għall-evalwazzjoni monetarja mill-ġdid għandhom jiġu ffissati rispettivament fl-ewwel ġurnata tax-xahar wara x-xahar li fih ir-rikorrenti ħadet l-aħħar passi mhux kontenzjużi u fid-data tal-għoti tas-sentenza li tikkonstata l-obbligu ta’ kumpens għad-dannu. Fir-rigward tar-rata tal-interessi kumpensatorji, għandu jiġu kkunsidrat il-fatt li l-inflazzjoni marbuta mal-mogħdija taż-żmien huwa, bħala prinċipju, rifless fir-rata annwali tal-inflazzjoni kkonstatata, għall-perijodu kkonċernat, mill-Eurostat (l-Uffiċċju tal-Istatistika tal-Unjoni Ewropea) fl-Istat Membru fejn ir-rikorrenti hija stabbilita.
It-tielet nett, fir-rigward tat-telf ta’ opportunità, l-ewwel nett, għandha tiġi kkunsidrata r-rata ta’ probabbiltà li kien ikollha r-rikorrenti li tirbaħ is-sejħa għal offerti fin-nuqqas tal-illegalitajiet ikkonstatati mill-Qorti Ġenerali. Għal dan il-għan, qabel kollox għandha tiġi kkunsidrata l-probabbiltà li investigazzjoni diliġenti setgħet tirriżulta fl-esklużjoni tal-offerta tal-kumpannija A., sa fejn l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi tiġġustifika l-esklużjoni ta’ offerent biss bil-kundizzjoni li dan il-fatt jikkostitwixxi sitwazzjoni ta’ kompetizzjoni żleali, li l-awtorità kontraenti setgħet tadotta miżuri sabiex tinnewtralizza l-vantaġġ li jirriżulta mill-kunflitt ta’ interessi u li setgħet tannulla l-proċedura ta’ sejħa għal offerti. Sussegwentement, għandu jiġi kkunsidrat il-fatt li, minħabba li l-offerta tar-rikorrenti ġiet ikklassifikata fit-tieni pożizzjoni, hija kien ikollha opportunità tajba ħafna li tirbaħ is-sejħa għal offerti f’każ ta’ esklużjoni tal-offerta tal-kumpannija A. Finalment, għandu jiġi kkunsidrat il-fatt li, f’dan il-każ, l-awtorità kontraenti ma għamlitx użu mill-possibbiltà prevista fir-Regolament Finanzjarju li tirrinunzja l-kuntratt jew li tannulla l-proċedura tal-għoti tal-kuntratt.
It-tieni nett, għandu jiġi kkunsidrat il-profitt nett li seta’ jirriżulta mill-eżekuzzjoni tal-kuntratt mir-rikorrenti. F’dan ir-rigward, għandu jiġi ddeterminat l-marġni ta’ profitt nett li ġeneralment l-eżekuzzjoni ta’ kuntratti simili twassal għaliha.
Fir-rigward ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet kollha, sabiex jiġi ddeterminat l-ammont totali reparabbli fir-rigward tat-telf ta’ opportunità, għandu jiġi kkunsidrat il-profitt nett kif ukoll ir-rata ta’ probabbiltà tar-rebħ tas-sejħa għal offerti.
Bla ħsara għal deċiżjoni sussegwenti tal-Qorti Ġenerali, il-partijiet għandhom jiġu mistiedna sabiex jilħqu ftehim dwar dan l-ammont fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti u sabiex jgħaddu lill-Qorti Ġenerali, f’terminu ta’ tliet xhur mid-data meta tingħata din is-sentenza, l-ammont li għandu jitħallas u li jkun stabbilit bi ftehim jew, jekk ma jintlaħaqx tali ftehim, sabiex jgħaddu lill-Qorti Ġenerali, fl-istess terminu, it-talbiet tagħhom espressi f’ċifri (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas‑16 ta’ Settembru 2013, ATC et vs Il‑Kummissjoni,
T‑333/10
,
EU:T:2013:451
, punt
).
Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-konklużjoni tar-rikorrenti li l-ammont tal-kumpens jiġi miżjud b’interess moratorju ta’ 8 % kkalkolat, fuq is-somma mogħtija, mid-data tas-sentenza sad-data tal-ħlas effettiv, mill-ġurisprudenza jirriżulta li l-obbligu tal-ħlas ta’ interess moratorju jibda mid-data tas-sentenza li tikkonstata l-obbligu li jiġi kkumpensat id-dannu, u dan anki fil-każ fejn il-Qorti Ġenerali tikkonstata, inizjalment, permezz ta’ sentenza interlokutorja, l-obbligu li jiġi kkumpensat id-dannu u tirriżerva l-iffissar tal-ammonti tal-kumpens għad-dannu għal fażi ulterjuri (sentenzi tal‑4 ta’ Ottubru 1979, Dumortier et vs Il‑Kunsill,
64/76, 113/76, 167/78, 239/78, 27/79, 28/79 u 45/79
,
EU:C:1979:223
, punt
; tat‑13 ta’ Novembru 1984, Birra Wührer et vs Il‑Kunsill u Il‑Kummissjoni,
256/80, 257/80, 265/80, 267/80, 5/81, 51/81 u 282/82
,
EU:C:1984:341
, punt
, u tas‑26 ta’ Ġunju 1990, Sofrimport vs Il‑Kummissjoni,
C‑152/88
,
EU:C:1990:259
, punt
).
Ir-rata ta’ interessi li għandha tiġi applikata hija kkalkolata abbażi ta’ rata stabbilita mill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) gћall-operazzjonijiet prinċipali ta’ finanzjament mill-ġdid, li kienet tapplika matul il-perijodu kkonċernat, miżjuda b’żewġ punti perċentwali (sentenzi tas‑17 ta’ Marzu 2005, AFCon Management Consultants et vs Il‑Kummissjoni,
T‑160/03
,
EU:T:2005:107
, punt
; tas‑26 ta’ Novembru 2008, Agraz et vs Il‑Kummissjoni,
T‑285/03
, mhux ippubblikata,
EU:T:2008:526
, punt
, u tal‑25 ta’ Novembru 2014, Safa Nicu Sepahan vs Il‑Kunsill,
T‑384/11
,
EU:T:2014:986
, punt
).
Għaldaqstant, il-kumpens imsemmi fir-rigward tat-telf ta’ opportunità u tal-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti, inklużi l-interessi kumpensatorji li huma parti minn dan il-kumpens tal-aħħar, għandu jiżdied bl-interessi moratorji, li jibdew minn meta tingħata din is-sentenza u sal-ħlas sħiħ, fejn ir-rata hija dik iffissata mill-BĊE gћall-operazzjonijiet prinċipali tagħha ta’ finanzjament mill-ġdid, miżjuda b’żewġ punti perċentwali.
IV.

Fuq l-ispejjeż
L-ispejjeż għandhom jiġu rriżervati.

Għal dawn il-motivi,
IL-QORTI ĠENERALI (It-Tielet Awla Estiża)
taqta’ u tiddeċiedi li:

1)
L-Unjoni Ewropea hija obbligata tikkumpensa għad-dannu li sofriet Vakakis kai Synergates – Symvouloi gia Agrotiki Anaptixi AE Meleton fir-rigward tat-telf ta’ opportunità li tingħata l-kuntratt “Tisħiħ tas-sistema tas-sigurtà tal-ikel fl-Albanija” (EuropeAid/129820/C/SER/AL) u għall-imposti u l-ispejjeż sostnuti fil-parteċipazzjoni f’din is-sejħa għal offerti.

2)
Il-kumpens imsemmi fil-punt 1 ta’ dan id-dispożittiv għandu jiġi miżjud bl-interessi moratorji, li jibdew minn meta tingħata din is-sentenza u sal-ħlas sħiħ, bir-rata ffissata mill-Bank Ċentrali Ewropew (BĊE) gћall-operazzjonijiet prinċipali tagħha ta’ finanzjament mill-ġdid, miżjuda b’żewġ punti perċentwali.

3)
Ir-rikors huwa miċħud għall-bqija.

4)
Il-partijiet għandhom jibagħtu lill-Qorti Ġenerali, f’terminu ta’ tliet xhur mid-data meta tingħata din is-sentenza, l-ammont ta’ kumpens ikkwantifikat, stabbilit bi ftehim bejniethom.

5)
Fin-nuqqas ta’ ftehim, il-partijiet għandhom jibagħtu lill-Qorti Ġenerali, fl-istess terminu, it-talbiet tagħhom ikkwantifikati.

6)
L-ispejjeż huma rriżervati.

Frimodt Nielsen
Kreuschitz
Forrester
Półtorak
Perillo
Mogħtija f’qorti bil-miftuħ fil-Lussemburgu, fit‑28 ta’ Frar 2018.
Firem
Werrej

I. Il-fatti li wasslu għall-kawża

II. Il-proċedura u t-talbiet tal-partijiet

III. Id-dritt

A. Fuq l-ammissibbiltà

1. Fuq l-ammissibbiltà tar-rikors

2. Fuq l-ammissibbiltà tal-argumenti tar-rikorrenti

B. Fuq il-mertu

1. Fuq il-kundizzjonijiet ta’ stabbiliment tar-responsabbiltà tal-Unjoni

a) Fuq l-illegalitajiet

1) Fuq l-allegata illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u l-eżistenza ta’ kunflitt ta’ interessi għall-benefiċċju tal-kumpannija A.

i) Fuq l-eżistenza ta’ dispożizzjonijiet legali li l-għan tagħhom huwa li jagħtu drittijiet lill-individwi

ii) Fuq l-eżistenza ta’ ksur suffiċjentement serju

2) Fuq l-allegata illegalità bbażata fuq id-dewmien li bih ir-rikorrenti ġiet informata dwar id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt

b) Fuq id-dannu u r-rabta kawżali

1) Fuq ir-rabta kawżali bejn l-allegata illegalità bbażata fuq id-dewmien li bih ir-rikorrenti ġiet informata dwar id-deċiżjoni tal-għoti tal-kuntratt u tal-iffirmar tal-kuntratt u d-danni invokati

2) Fuq id-danni invokati u r-rabta kawżali bejn l-illegalità bbażata fuq l-insuffiċjenza tas-superviżjoni tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti u d-danni msemmija

i) Fuq id-dannu bbażat fuq it-telf ta’ profitt

ii) Fuq id-dannu bbażat fuq l-ispiża sostnuta marbuta mal-kontestazzjoni tal-legalità tal-proċedura ta’ sejħa għal offerti

iii) Fuq id-dannu bbażat fuq it-telf ta’ opportunità ta’ parteċipazzjoni fi u ta’ rebħ ta’ sejħiet għal offerti oħrajn

iv) Fuq id-danni bbażati fuq it-telf ta’ opportunità u l-imposti u l-ispejjeż relatati mal-parteċipazzjoni fil-proċedura ta’ sejħa għal offerti

2. Fuq il-kumpens

IV. Fuq l-ispejjeż
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ingliż.