CELEX: 62021CJ0036
Odesłanie prejudycjalne
Wspólna polityka rolna
Rozporządzenie (UE) nr 1307/2013
System wsparcia bezpośredniego
Wspólne zasady
Artykuł 30 ust. 6 i art. 50 ust. 2
Wniosek o przydział uprawnień do płatności dla młodych rolników z rezerwy krajowej
Organ administracji krajowej, który udzielił błędnych informacji w przedmiocie kwalifikacji osoby jako „młodego rolnika”
Zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań
Skarga o naprawienie szkody spowodowanej naruszeniem przewidzianej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczy wykładni ogólnych zasad prawa Unii, a w szczególności zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Wniosek ten został złożony w ramach sporu między Sense Visuele Communicatie en Handel vof, działającym również pod firmą De Scharrelderij (zwanym dalej „spółką Sense”), a Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ministrem rolnictwa, środowiska i jakości żywności, Niderlandy) (zwanym dalej „ministrem”) w przedmiocie naprawienia szkody, jaką miała ponieść spółka Sense w wyniku udzielenia jej błednych informacji przez Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (niderlandzką agencję przedsiębiorczości) (zwaną dalej „agencją przedsiębiorczości”) w przedmiocie stosowania przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia wchodzących w zakres wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (
Dz.U. 2013, L 347, s. 608
).
Ramy prawne
Prawo Unii
Artykuł 30 ust. 1, 4, 6 i 11 rozporządzenia nr 1307/2013 stanowi:
„1.   Każde państwo członkowskie ustanawia rezerwę krajową. W tym celu w pierwszym roku stosowania systemu płatności podstawowej państwa członkowskie dokonują liniowego procentowego zmniejszenia pułapu dla systemu płatności podstawowej na poziomie krajowym, aby utworzyć rezerwę krajową.
[…]
4.   Państwa członkowskie przydzielają uprawnienia do płatności ze swoich rezerw krajowych lub z rezerw regionalnych zgodnie z obiektywnymi kryteriami oraz w taki sposób, aby zapewnić równe traktowanie rolników oraz aby uniknąć zakłóceń rynku i konkurencji.
[…]
6.   Państwa członkowskie wykorzystują swoje rezerwy krajowe lub regionalne, aby przydzielać uprawnienia do płatności na zasadzie priorytetu młodym rolnikom i rolnikom rozpoczynającym działalność rolniczą.
[…]
11.   Do celów niniejszego artykułu stosuje się następujące definicje:
a)
»młodzi rolnicy« oznaczają rolników spełniających warunki określone w art. 50 ust. 2 oraz, w stosownych przypadkach, warunki, o których mowa w art. 50 ust. 3 i 11;
[…]”.
Zgodnie z brzmieniem art. 50 ust. 2 tego rozporządzenia:
„Do celów niniejszego rozdziału »młodzi rolnicy« oznaczają osoby fizyczne:
a)
które po raz pierwszy rozpoczynają działalność w gospodarstwie rolnym jako kierujący tym gospodarstwem rolnym lub które rozpoczęły już działalność w gospodarstwie rolnym w ciągu pięciu lat przed pierwszym złożeniem wniosku w ramach systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej, o którym mowa w art. 72 ust. 1 rozporządzenia [Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)] nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1200/2005 i (WE) nr 485/2008] (
Dz.U. 2013, L 347, s. 549
)], oraz
b)
których wiek w roku składania wniosku, o którym mowa w lit. a), nie przekracza 40 lat”.
Prawo niderlandzkie
Artykuł 2.1 Uitvoeringsregeling rechtstreekse betalingen GLB (rozporządzenia ministerialnego wdrażającego programy płatności bezpośrednich w ramach WPR), w brzmieniu znajdującym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, stanowił:
„1.   Minister przydziela rolnikom, na wniosek, uprawnienia do płatności zgodnie z […] art. 30 ust. 4 [rozporządzenia nr 1307/2013].
2.   Minister przyznaje płatności bezpośrednie w odniesieniu do:
a.
systemu płatności podstawowej zgodnie z art. 32 [rozporządzenia nr 1307/2013];
b.
płatności z tytułu praktyk rolniczych korzystnych dla klimatu i środowiska;
c.
płatności dla młodych rolników;
[…]”.
Artykuł 4.2 tego rozporządzenia ministerialnego, w brzmieniu znajdującym zastosowanie do sporu w postępowaniu głównym, miał następujące brzmienie:
„1.   Rolnicy ubiegający się o płatności bezpośrednie, o których mowa w art. 2.1 ust. 2, do składania wniosków o uprawnienia do płatności i aktywacji uprawnień do płatności oraz do wypłaty płatności korzystają z jednolitego formularza.
[…]
3.   Z zastrzeżeniem art. 12 akapit pierwszy {rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie [nr 1306/2013] w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (
Dz.U. 2014, L 181, s. 48
)}, jednolity wniosek składa się do ministra w okresie od dnia 1 marca do dnia 15 maja”.
Postępowanie główne i pytanie prejudycjalne
Spółka Sense, będąca spółką jawną, którą tworzy dwoje wspólników, mianowicie A i B, od 2017 r. prowadzi gospodarstwo intensywnej hodowli trzody chlewnej. W dniu 21 stycznia 2018 r. A ukończyła 41 lat.
Spółka Sense zwróciła się do agencji przedsiębiorczości, organu odpowiedzialnego za wdrożenie wspólnej polityki rolnej w Niderlandach, o możliwość uzyskania uprawnień do płatności z Nationale reserve voor Jonge landbouwers (rezerwy krajowej dla młodych rolników, Niderlandy) (zwanej dalej „rezerwą krajową”). Podczas rozmów telefonicznych, które odbyły się w dniach 15 marca 2018 r., 5 kwietnia 2018 r. i 9 stycznia 2019 r., pracownicy agencji przedsiębiorczości poinformowali przedstawicieli spółki, że przysługują jej uprawnienia do płatności z tej rezerwy krajowej, jeżeli A w dowolnym momencie 2018 r. nie miała ukończonych 41 lat. Informacja ta została potwierdzona w wiadomości elektronicznej wysłanej przez pracownika agencji przedsiębiorczości do spółki Sense w dniu 15 stycznia 2019 r.
W dniu 5 kwietnia 2018 r. spółka Sense złożyła łączny wniosek, w którym wniosła, po pierwsze, o przydzielenie uprawnień do płatności z rezerwy krajowej, ze względu na fakt, że A była młodym rolnikiem, a po drugie, wypłaty płatności z tytułu zazieleniania i wypłaty dodatkowej płatności dla młodych rolników.
Decyzjami z dni 2 i 4 stycznia 2019 r. minister oddalił te wnioski.
Spółka Sense wniosła zażalenia na te decyzje, które zostały oddalone decyzją ministra z dnia 22 marca 2019 r. Zdaniem ministra spółka Sense nie miała prawa do tego, by przyznano jej uprawnienia do płatności z rezerwy krajowej. Z uwagi na fakt, że w trakcie 2018 r. A ukończyła 40 lat, nie spełniała ona wymogu wieku określonego w art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013. Ponieważ w dniu 15 maja 2018 r. spółce Sense nie przysługiwały uprawnienia do płatności, nie mogła ona uzyskać wypłaty płatności, płatności z tytułu zazieleniania i dodatkowej płatności dla młodych rolników.
Spółka Sense wniosła do College van Beroep voor het bedrijfsleven (sądu apelacyjnego ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych, Niderlandy), który jest sądem odsyłającym, skargę o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 22 marca 2019 r. i o odszkodowanie za poniesioną szkodę finansową.
Sąd odsyłający wyjaśnia, że przedmiot sporu w postępowaniu głównym nie dotyczy przyznania uprawnień do płatności z rezerwy krajowej, lecz kwestii, czy nie proponując odszkodowania spółce Sense, minister działał z naruszeniem zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
W tym względzie ustalono, że w 2018 r. nie można było przyznać spółce Sense uprawnień do płatności z rezerwy krajowej ponieważ A, zgłoszona jako młody rolnik, nie spełniała warunku wieku przewidzianego w art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013.
Niemniej jednak sąd odsyłający jest zdania, że informacje dostarczone spółce Sense przez agencję przedsiębiorczości podczas rozmów telefonicznych w dniach 15 marca i 5 kwietnia 2018 r. mogły dawać jej racjonalne powody do przekonania, że może ona uzyskać takie świadczenie, mimo że A w trakcie 2018 r. osiągnęła wiek 41 lat. Na podstawie tych informacji spółka Sense złożyła wniosek o przydział uprawnień do płatności z rezerwy krajowej za 2018 r. i zrezygnowała z nabycia uprawnień do płatności. Z tego powodu została ona pozbawiona wypłaty płatności podstawowej i płatności z tytułu zazieleniania za 2018 r., podczas gdy płatności te mogłyby zostać jej przyznane, gdyby nabyła uprawnienia do płatności. Spółka Sense poniosła zatem szkodę odpowiadającą utracie wspomnianych płatności, pomniejszoną o koszty nabycia uprawnień do płatności.
Sąd ten podkreśla, że skoro przyznanie uprawnień do płatności i wypłata płatności bezpośrednich wchodzą w zakres bezpośredniego stosowania prawa Unii, należy zastosować zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań uznaną przez prawo Unii. Tymczasem zgodnie z orzecznictwem Trybunału na zasadę tę nie można powoływać się przeciwko jednoznacznemu przepisowi prawa Unii. Ponieważ art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 jest przepisem jednoznacznym, zachowanie pracowników agencji przedsiębiorczości nie mogło spowodować powstania po stronie spółki Sense uzasadnionych oczekiwań co do możliwości skorzystania z traktowania, które byłoby sprzeczne z prawem Unii.
Sąd ten wywiódł z orzecznictwa Trybunału, że w sytuacji, gdy w ramach stosowania prawa Unii państwa członkowskie są zobowiązane do przestrzegania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań uznanej przez prawo Unii, nie ma możliwości stosowania dodatkowo zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań uznanej przez prawo krajowe. W związku z tym spółka Sense nie mogła powoływać się na tę zasadę w celu uzyskania przydziału uprawnień do płatności z rezerwy krajowej.
Powstaje natomiast pytanie, czy wspomniane orzecznictwo oznacza również, że spółka Sense nie może także uzyskać, na podstawie uznanej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, odszkodowania za szkodę poniesioną z uwagi na fakt, że na podstawie przekazanych jej błędnych informacji złożyła ona wniosek o przyznanie uprawnień do płatności z rezerwy krajowej, zamiast nabyć uprawnienia do płatności. Według sądu odsyłającego Trybunał nie wypowiedział się jeszcze w tej kwestii.
W tych okolicznościach College van Beroep voor het bedrijfsleven (sąd apelacyjny ds. postępowania administracyjnego w sprawach gospodarczych) postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
„Czy prawo Unii Europejskiej stoi na przeszkodzie temu, aby na podstawie przewidzianej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań dokonywać oceny, czy krajowy organ administracji spowodował powstanie uzasadnionych oczekiwań sprzecznych z przepisem prawa Unii i w konsekwencji dopuścił się naruszenia prawa krajowego, nie przyznając temu podmiotowi odszkodowania tytułem naprawienia szkody jaką poniósł on na skutek tego działania, jeżeli podmiot ten nie może skutecznie powołać się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań przewidzianą w prawie Unii, ponieważ chodzi o jednoznaczny przepis tego prawa?”.
W przedmiocie dopuszczalności wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym
Spółka Sense kwestionuje dopuszczalność wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym. Po pierwsze, spółka ta zastanawia się co do zasady nad znaczeniem poczynionych przez sąd odsyłający odniesień do zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, ponieważ zgodnie z orzecznictwem Trybunału bezsporne jest, że nie może ona wywodzić żadnego prawa z oczekiwań wywołanych przez krajowy organ administracyjny z naruszeniem prawa Unii. Po drugie, zwróciła ona uwagę na fakt, że sąd odsyłający pomija wszelkie odniesienia do zasady proporcjonalności, która powinna jednak uzasadniać odszkodowanie z tytułu poniesionej szkody.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału w ramach ustanowionej w art. 267 TFUE współpracy pomiędzy Trybunałem i sądami krajowymi wyłącznie do sądu krajowego, przed którym zawisł spór i który ma obowiązek wydać w tej sprawie orzeczenie, należy dokonanie oceny, z uwzględnieniem szczególnych okoliczności tej sprawy, zarówno tego, czy orzeczenie w trybie prejudycjalnym jest niezbędne do wydania wyroku w zawisłej przed nim sprawie, jak i oceny znaczenia pytań, z którymi zwraca się on do Trybunału. W związku z tym, jeśli postawione pytania dotyczą wykładni prawa Unii, Trybunał jest w zasadzie zobowiązany do wydania orzeczenia (zob. podobnie wyroki: z dnia 1 października 2019 r., Blaise i in.,
C‑616/17
,
EU:C:2019:800
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 października 2019 r., Agrárminiszter,
C‑490/18
,
EU:C:2019:863
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Wynika z tego, że pytania dotyczące wykładni prawa Unii przedstawione przez sąd krajowy w ramach stanu faktycznego i prawnego, za którego ustalenie sąd ten jest odpowiedzialny i którego prawidłowość nie podlega ocenie Trybunału, korzystają z domniemania, że mają znaczenie dla sprawy. Odrzucenie przez Trybunał wniosku sądu krajowego jest możliwe tylko wtedy, gdy jest oczywiste, że wykładnia prawa Unii, o którą wnioskowano, nie ma żadnego związku ze stanem faktycznym lub przedmiotem sporu przed sądem krajowym, gdy problem jest natury hipotetycznej bądź gdy Trybunał nie dysponuje elementami stanu faktycznego albo prawnego, które są konieczne do udzielenia użytecznej odpowiedzi na pytania, które zostały mu przedstawione (zob. podobnie wyroki: z dnia 1 października 2019 r., Blaise i in.,
C‑616/17
,
EU:C:2019:800
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; z dnia 16 października 2019 r., Agrárminiszter,
C‑490/18
,
EU:C:2019:863
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
W niniejszej sprawie z wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wynika, że sąd odsyłający ma wątpliwości co do wykładni ogólnych zasad prawa Unii, a w szczególności zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, w zakresie, w jakim dąży do ustalenia, czy zasada stoi na przeszkodzie temu, by podmiot prawa powoływał się na samą zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań uznaną w prawie krajowym.
Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym jest więc dopuszczalny.
W przedmiocie pytania prejudycjalnego
Poprzez swoje pytanie sąd odsyłający dąży w istocie do ustalenia, czy prawo Unii, a w szczególności zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań, należy interpretować w ten sposób, że stoi ono na przeszkodzie temu, by podmiot prawa uzyskał na podstawie uznanej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i wyłącznie na podstawie tego prawa odszkodowanie za szkodę wynikającą z błędnej interpretacji jednoznacznego przepisu prawa Unii dokonanej przez organ krajowy.
Należy przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań stanowi część porządku prawnego Unii i wiąże każdy organ krajowy odpowiedzialny za stosowanie prawa Unii (zob. podobnie wyroki: z dnia 26 kwietnia 1988 r., Krücken,
316/86
,
EU:C:1988:201
, pkt
; z dnia 7 sierpnia 2018 r., Ministru kabinets,
C‑120/17
,
EU:C:2018:638
, pkt
).
Wynika stąd, że przy wykonywaniu przepisów rozporządzenia nr 1307/2013 organy krajowe są zobowiązane do przestrzegania zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału na zasadę uzasadnionych oczekiwań nie można powoływać się przeciwko konkretnemu przepisowi prawa Unii, zaś zachowanie organu krajowego, na którym spoczywa obowiązek stosowania prawa Unii, które pozostaje w sprzeczności z tym przepisem, nie może rodzić uzasadnionych oczekiwań po stronie podmiotu gospodarczego, prowadzących do czerpania korzyści z traktowania sprzecznego z prawem Unii (wyroki: z dnia 26 kwietnia 1988 r., Krücken,
316/86
,
EU:C:1988:201
, pkt
; z dnia 20 czerwca 2013 r., Agroferm,
C‑568/11
,
EU:C:2013:407
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo; a także z dnia 20 grudnia 2017 r., Erzeugerorganisation Tiefkühlgemüse,
C‑516/16
,
EU:C:2017:1011
, pkt
).
W związku z tym podmiot prawa nie może powoływać się na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań prawa Unii ani na jej odpowiednik w prawie krajowym w celu uzyskania korzyści, która byłaby sprzeczna z jednoznacznym przepisem prawa Unii.
Powołanie się bowiem na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań uznaną przez prawo krajowe w celu uzyskania korzyści sprzecznej z prawem Unii mogłoby bowiem, jak zauważyła rzecznik generalna w pkt 27–30 opinii, podważyć pierwszeństwo, skuteczność i jednolitość stosowania prawa Unii we wszystkich państwach członkowskich, powodować zakłócenia konkurencji między nimi na rynku wewnętrznym oraz – w przypadku gdy dana korzyść była finansowana z budżetu Unii – szkodzić jej interesom finansowym.
W niniejszej sprawie z wyjaśnień przedstawionych przez sąd odsyłający wynika, że spółka Sense wystąpiła w 2018 r. o przydział uprawnień do płatności z rezerwy krajowej dla „młodych rolników” w rozumieniu art. 50 ust. 2 rozporządzenia nr 1307/2013.
Przepis ten uzależnia zakwalifikowanie rolnika jako „młodego rolnika” w szczególności od warunku wieku, zgodnie z którym kwalifikacja ta jest zastrzeżona dla osób fizycznych, „których wiek […] nie przekracza 40 lat” w roku pierwszego złożenia wniosku z tytułu systemu płatności podstawowej lub systemu jednolitej płatności obszarowej.
Z brzmienia tego przepisu wynika zatem jednoznacznie, że warunek wieku wymaga, aby w roku złożenia pierwszego wniosku zainteresowana nie ukończyła 41 lat.
W związku z tym, jak zresztą przyznają sąd odsyłający, strony w postępowaniu głównym i zainteresowani, którzy przedstawili uwagi przed Trybunałem, art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 w zakresie, w jakim ustanawia warunek wieku, stanowi jednoznaczny przepis aktu prawa Unii w rozumieniu orzecznictwa przypomnianego w pkt 28 niniejszego wyroku.
Z powyższego wynika, że rolnik niespełniający warunku wieku określonego w art. 50 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1307/2013 nie może powoływać się wbrew temu przepisowi na zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań w celu przyznania uprawnień do płatności z rezerwy krajowej i przyznania płatności na podstawie takich uprawnień.
Prawo Unii nie sprzeciwia się jednak temu, by taki rolnik w drodze skargi o odszkodowanie wniesionej wyłącznie na podstawie prawa krajowego domagał się nie korzyści sprzecznej z prawem Unii, lecz naprawienia szkody, jaką miał mu wyrządzić organ krajowy odpowiedzialny za stosowanie przepisów rozporządzenia nr 1307/2013 z naruszeniem zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań uznanej przez prawo krajowe, w zakresie w jakim organ ten udzielił mu błędnych informacji co do interpretacji tych przepisów (zob. analogicznie wyroki: z dnia 27 września 1988 r., Asteris i in., od
106/87 do 120/87
,
EU:C:1988:457
, pkt
,
; a także z dnia 16 lipca 1992 r., Belovo,
C‑187/91
,
EU:C:1992:333
, pkt
).
O ile bowiem warunki przydzielenia młodym rolnikom uprawnień do płatności z rezerwy krajowej i przyznania płatności na podstawie takich uprawnień do płatności są regulowane przepisami rozporządzenia nr 1307/2013, o tyle taka skarga o odszkodowanie znajduje swoją wyłączną podstawę w prawie krajowym danego państwa członkowskiego.
Nie można uznać za sprzeczne z prawem Unii tego że prawo krajowe w dziedzinie odszkodowań za szkody spowodowane zachowaniem, które można przypisać organowi krajowemu odpowiedzialnemu za stosowanie prawa Uni, uwzględnia zasadę ochrony uzasadnionych oczekiwań uznaną przez prawo krajowe.
Niemniej jednak zasada, zgodnie z którą stosowanie prawa krajowego nie może wpływać na stosowanie i skuteczność prawa Unii, wymaga pełnego uwzględnienia interesów Unii przy stosowaniu zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań uznanej przez prawo krajowe (zob. analogicznie wyrok z dnia 13 marca 2008 r., Vereniging Nationaal Overlegorgaan Sociale Werkvoorziening i in., od
C‑383/06 do C‑385/06
,
EU:C:2008:165
, pkt
i przytoczone tam orzecznictwo).
Oznacza to, jak w istocie wskazała rzecznik generalna w pkt 36–44 opinii, że odszkodowanie, które można uzyskać w wyniku takiej skargi, której podstawą są przepisy prawa krajowego, nie może być równoważne z przyznaniem korzyści sprzecznej z prawem Unii, nie może obciążać budżetu Unii i nie może powodować zakłócenia konkurencji między państwami członkowskimi.
Bez uszczerbku dla oceny tych przesłanek dokonanej przez sąd odsyłający dla potrzeb postępowania głównego należy stwierdzić, że przesłanki te wydają się spełnione w przypadku skargi o odszkodowanie, która w okolicznościach wskazanych w pkt 36 niniejszego wyroku ma na celu wyłącznie naprawienie szkody odpowiadającej w istocie kwocie płatności bezpośrednich, które mogłyby zostać przyznane rolnikowi, gdyby nabył on uprawnienia do płatności, pomniejszoną o cenę kupna tych uprawnień do płatności, podczas gdy rolnik ten nie dokonał takiego nabycia z powodu błędnych informacji przekazanych mu przez właściwy organ krajowy.
Co więcej, jak podkreślają rząd niderlandzki i Komisja oraz jak wskazała rzecznik generalna w pkt 39 opinii, odszkodowanie wynikające ze skargi odszkodowawczej wniesionej na podstawie prawa krajowego ze względu na bezprawne zachowanie organu krajowego byłoby pokrywane wyłącznie z budżetu krajowego. W rezultacie taka skarga nie mogłaby mieć negatywnego wpływu na środki pochodzące z budżetu Unii ani naruszać jej interesów finansowych.
Działanie takie może zatem spełniać trzy przesłanki określone w pkt 40 niniejszego wyroku, ponieważ nie może prowadzić ono ani do przydzielenia uprawnień do płatności z rezerwy krajowej na podstawie rozporządzenia nr 1307/2013, ani do przyznania płatności na podstawie tego rozporządzenia, nie wpływa też w żaden inny sposób na interesy finansowe Unii.
W świetle ogółu powyższych rozważań na postawione pytanie należy odpowiedzieć, że wykładni prawa Unii, a w szczególności zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi ono na przeszkodzie temu, by podmiot prawa uzyskał na podstawie uznanej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i wyłącznie na podstawie tego prawa naprawienie szkody wynikającej z błędnej interpretacji jednoznacznego przepisu prawa Unii dokonanej przez organ krajowy, pod warunkiem, że odszkodowanie to nie jest równoważne z przyznaniem korzyści sprzecznej z prawem Unii, nie obciąża budżetu Unii i że nie może powodować zakłóceń konkurencji między państwami członkowskimi.
W przedmiocie kosztów
Dla stron w postępowaniu głównym niniejsze postępowanie ma charakter incydentalny, dotyczy bowiem kwestii podniesionej przed sądem odsyłającym, do niego zatem należy rozstrzygnięcie o kosztach. Koszty poniesione w związku z przedstawieniem uwag Trybunałowi, inne niż koszty stron w postępowaniu głównym, nie podlegają zwrotowi.

Z powyższych względów Trybunał (trzecia izba) orzeka, co następuje:

Wykładni prawa Unii Europejskiej, a w szczególności zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań, należy dokonywać w ten sposób, że nie stoi ono na przeszkodzie temu, by podmiot prawa uzyskał na podstawie uznanej w prawie krajowym zasady ochrony uzasadnionych oczekiwań i wyłącznie na podstawie tego prawa naprawienie szkody wynikającej z błędnej interpretacji jednoznacznego przepisu prawa Unii dokonanej przez organ krajowy, pod warunkiem, że odszkodowanie to nie jest równoważne z przyznaniem korzyści sprzecznej z prawem Unii, nie obciąża budżetu Unii i że nie może powodować zakłóceń konkurencji między państwami członkowskimi.

Podpisy
(
*1
)	Język postępowania: niderlandzki.