CELEX: 62018CJ0406
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Politika komuni fil-qasam ta’ ażil u ta’ protezzjoni sussidjarja
Proċeduri komuni għall-għoti tal-protezzjoni internazzjonali
Direttiva 2013/32/UE
Artikolu 46(3)
Eżami sħiħ u ex nunc
Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea
Dritt għal rimedju effettiv
Setgħat u dmirijiet tal-qorti tal-ewwel istanza
Assenza ta’ setgħa ta’ bidla tad-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kompetenti fil-qasam ta’ protezzjoni internazzjonali
Leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi obbligu li tingħata deċiżjoni f’terminu ta’ 60 jum

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali (
ĠU 2013, L 180, p. 60
), moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (iktar ’il quddiem il-“Karta”).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ tilwima bejn PG u l-Bevándorlási és Menekültügyi Hivatal (l-Uffiċċju tal-Immigrazzjoni u tal-Ażil, l-Ungerija) (iktar ’il quddiem l-“Uffiċċju”) wara d-deċiżjoni ta’ dan tal-aħħar li tiċħad l-applikazzjoni ta’ PG għal protezzjoni internazzjonali u li tordna t-tneħħija tiegħu, flimkien ma’ projbizzjoni ta’ dħul u ta’ residenza ta’ tul ta’ sentejn.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Il-premessi 18, 50 u 60 tad-Direttiva 2013/32 jistipulaw:
“(18)
Huwa fl-interessi ta’ kemm l-Istati Membri kif ukoll tal-applikanti għall-protezzjoni internazzjonali li deċiżjoni tittieħed malajr kemm jista’ jkun dwar l-applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali, mingħajr preġudizzju għat-twettiq ta’ eżami xieraq u komplut.
[…]
(50)
Ikun jirrifletti prinċipju bażiku tal-liġi tal-Unjoni li d-deċiżjonijiet meħuda fir-rigward ta’ applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali […] jkunu suġġetti għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal.
[…]
(60)
Din id-Direttiva tirrispetta d-drittijiet fundamentali u tosserva l-prinċipji rikonoxxuti mill-Karta. B’mod partikolari, din id-Direttiva għandha l-għan li tiżgura rispett sħiħ għad-dinjità tal-bniedem u li tippromwovi l-applikazzjoni tal-Artikoli 1, 4, 18, 19, 21, 23, 24 u 47 tal-Karta u għandha tiġi implimentata għal dan il-għan.”
Skont l-Artikolu 1 tagħha, l-għan tad-Direttiva 2013/32 huwa li jiġu stabbiliti proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali f’konformità mad-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija (
ĠU 2011, L 337, p. 9
).
L-Artikolu 2(f) tad-Direttiva 2013/32 jiddefinixxi l-“awtorità determinanti” bħala “kwalunkwe korp semi-ġudizzjarju jew amministrattiv fi Stat Membru responsabbli sabiex jeżamina applikazzjonijiet għall-protezzjoni internazzjonali, u kompetenti sabiex jieħu fl-ewwel istanza deċiżjonijiet f’tali każijiet”.
Skont l-Artikolu 46(1), (3), (4) u (10) ta’ din id-direttiva:
“1.   L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-applikanti jkollhom id-dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti jew tribunal, kontra dawn li ġejjin:
a)
deċiżjoni meħuda dwar l-applikazzjoni tagħhom għall-protezzjoni internazzjonali, inkluża deċiżjoni:
i)
les li tikkunsidra applikazzjoni bħala bla bażi fir-rigward ta’ status ta’ rifuġjat u/jew status ta’ protezzjoni sussidjarja,
[…]
3.   Sabiex ikunu konformi mal-paragrafu 1, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li rimedju effettiv jipprovdi għal eżami sħiħ u ex nunc ta’ kemm il-fatti kif ukoll il-punti tal-liġi, inkluż fejn applikabbli eżami tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali taħt id-Direttiva 2011/95/UE, ta’ mill-inqas fi proċeduri ta’ appell quddiem qorti jew tribunal ta’ prima istanza.
4.   L-Istati Membri għandhom jistabbilixxu limiti ta’ żmien raġonevoli u regoli meħtieġa oħra għall-applikant sabiex jeżerċita d-dritt tiegħu għal rimedju effettiv skont il-paragrafu 1. […]
[…]
10.   L-Istati Membri jistgħu jistabbilixxu limiti ta’ żmien għall-qorti jew tribunal skont il-paragrafu 1 sabiex tiġi eżaminata d-deċiżjoni tal-awtorità determinanti.”
Id-dritt Ungeriż
L-Artikolu 68(2), (3), (5) u (6) tal-menedékjogról szóló 2007. évi LXXX. törvény (il-Liġi Nru LXXX tal-2007 dwar id-Dritt għall-Ażil) huwa fformulat kif ġej:
“2.   Il-Qorti għandha tagħti d-deċiżjoni tagħha fi żmien sittin jum wara li tkun irċeviet l-att promotur.
[…]
4.   Il-qorti għandha twettaq eżami sħiħ kemm tal-fatti kif ukoll tal-punti ta’ natura legali fid-data tal-adozzjoni tad-deċiżjoni ġudizzjarja.
[…]
5.   Il-qorti ma tistax tirriforma d-deċiżjoni tal-awtorità kompetenti fil-qasam tal-ażil.
6.   Id-deċiżjoni fuq il-mertu tal-qorti li tagħlaq il-proċedura ma tistax tiġi appellata.”
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
PG, Kurd tal-Iraq, ippreżenta ruħu mingħajr dokumenti tal-identità fiż-żona ta’ tranżitu tal-Ungerija fit-22 ta’ Awwissu 2017 u hemmhekk huwa ppreżenta applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali minħabba l-allegati riskji għal ħajtu fil-pajjiż ta’ oriġini tiegħu. L-awtoritajiet Ungeriżi ċaħdu din it-talba fl-14 ta’ Marzu 2018 u “ddikjaraw li l-prinċipju ta’ non‑refoulement kien inapplikabbli fil-konfront tiegħu”. Kontrih ġiet adottata miżura ta’ ritorn flimkien ma’ projbizzjoni ta’ residenza ta’ tul ta’ sentejn.
Il-persuna kkonċernata adixxiet lill-qorti tar-rinviju b’rikors kontra r-rifjut li tingħatalu protezzjoni internazzjonali.
Mill-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li qorti Ungeriża oħra għajr dik tar-rinviju diġà annullat żewġ deċiżjonijiet preċedenti tal-Uffiċċju, waħda tal-25 ta’ Ottubru 2017, l-oħra tat-18 ta’ Jannar 2018, li t-tnejn li huma jiċħdu l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali tal-istess persuna. Għalhekk, id-deċiżjoni tal-14 ta’ Marzu 2018 hija t-tielet waħda li tiċħad applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ta’ PG, wara żewġ annullamenti suċċessivi.
Il-qorti tar-rinviju tindika li, mis-sena 2015, id-dritt Ungeriż ma għadux jippermetti li l-qrati jibdlu d-deċiżjonijiet amministrattivi fil-qasam ta’ protezzjoni internazzjonali u li jagħtu huma stess forma jew oħra ta’ protezzjoni. Tali deċiżjonijiet jistgħu biss, jekk ikun il-każ, jiġu annullati bil-konsegwenza li l-persuna kkonċernata terġa’ ssib ruħha f’sitwazzjoni ta’ applikant quddiem l-Uffiċċju. Hija tqis li, minħabba dan il-fatt, iċ-ċiklu ta’ ċaħda mill-Uffiċċju segwit minn annullament mill-qorti jista’ jirrepeti ruħu
ad libitum
. Hija waslet sabiex tistaqsi lilha nnifisha jekk tali riskju jirrendix il-modalitajiet proċedurali l-ġodda Ungeriżi inkompatibbli mad-dispożizzjonijiet tad-Direttiva 2013/32 fil-qasam ta’ dritt għal rimedju effettiv.
Barra minn hekk, il-qorti tar-rinviju hija affaċċjata minn terminu għall-għoti ta’ ġudizzju ta’ 60 jum l-iktar, impost mil-leġiżlazzjoni Ungeriża. Hija tqis li, f’ċerti każijiet, li tagħhom donnu huwa rappreżentattiv il-każ inkwistjoni fil-kawża prinċipali, tali terminu ma huwiex suffiċjenti sabiex jinġabru l-elementi kollha neċessarji, jiġi ddeterminat il-kuntest fattwali, tinstema’ l-persuna kkonċernata u, għaldaqstant, tingħata deċiżjoni ġudizzjarja li tkun motivata korrettement. Hija għalhekk għandha dubji dwar il-kompatibbiltà ta’ dan it-terminu mad-dritt għal rimedju effettiv previst fid-Direttiva 2013/32 u fl-Artikolu 47 tal-Karta.
Huwa f’dawn iċ-ċirkustanzi li l-Fővárosi Közigazgatási és Munkaügyi Bíróság (il-Qorti Amministrattiva u Industrijali tal-Belt ta’ Budapest, l-Ungerija) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1)
L-Artikolu 47 tal-[Karta] u l-Artikolu 31 tad-[Direttiva 2013/32] – fid-dawl ta’ kif inhu pprovdut fl-Artikoli 6 u 13 tal-[Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali, iffirmata f’Ruma fl-4 ta’ Novembru 1950] – jistgħu rispettivament jiġu interpretati fis-sens li Stat Membru jista’ jiggarantixxi d-dritt għal rimedju effettiv anki fil-każ fejn filwaqt li ma jippermettix lill-qrati jbiddlu d-deċiżjonijiet mogħtija fil-kuntest tal-proċedura ta’ ażil, jippermettilhom biss jannullaw tali deċiżjonijiet u jobbligaw lill-awtorità amministrattiva twettaq proċedura ġdida?
2)
L-Artikolu 47 tal-[Karta] u l-Artikolu 31 tad-[Direttiva 2013/32] – fid-dawl ta’ kif inhu pprovdut fl-Artikoli 6 u 13 tal-[Konvenzjoni Ewropea għall-Protezzjoni tad-Drittijiet tal-Bniedem u tal-Libertajiet Fundamentali] – jistgħu rispettivament jiġu interpretati fis-sens li l-leġiżlazzjoni ta’ Stat Membru tkun konformi ma’ dawn id-dispożizzjonijiet meta tipprevedi terminu imperattiv u uniformi ta’ total ta’ 60 jum għall-proċeduri ġudizzjarji fil-qasam ta’ ażil, indipendentement minn kull ċirkustanza individwali u mingħajr ma tieħu inkunsiderazzjoni l-partikolaritajiet tal-kawża u diffikultajiet eventwali relatati mal-produzzjoni tal-provi?”
Il-proċedura quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja
Il-qorti tar-rinviju talbet li din il-kawża tkun suġġetta għall-proċedura b’urġenza għal deċiżjoni preliminari prevista fl-Artikolu 23a tal-Istatut tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea. Fil-31 ta’ Lulju 2018, l-Ewwel Awla ddeċidiet, wara li semgħet lill-Avukat Ġenerali, li ma tilqax din it-talba.
Fuq id-domandi preliminari
Osservazzjonijiet preliminari
Għandu jiġi osservat li, għalkemm id-domandi preliminari hekk kif ġew ifformulati mill-qorti tar-rinviju jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 31 tad-Direttiva 2013/32, dwar il-proċedura amministrattiva ta’ eżami tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali, it-talba għal deċiżjoni preliminari fil-verità tirrigwarda l-implimentazzjoni tad-dritt għal rimedju effettiv previst fl-Artikolu 46 ta’ din id-direttiva. Għalhekk hija d-dispożizzjoni msemmija l-aħħar, b’mod partikolari l-paragrafu 3 tagħha, li għandha tiġi interpretata sabiex tingħata risposta utli lill-qorti tar-rinviju.
Fuq l-ewwel domanda
Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti lill-qrati biss is-setgħa li jannullaw id-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kompetenti fil-qasam ta’ protezzjoni internazzjonali, bl-esklużjoni tas-setgħa li jbiddluhom.
Hekk kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punti 21 u 31 tal-konklużjonijiet tiegħu, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet, wara r-reġistrazzjoni ta’ din it-talba għal deċiżjoni preliminari, dwar tali kwistjoni fis-sentenzi tal-25 ta’ Lulju 2018, Alheto (
C‑585/16
,
EU:C:2018:584
), u tad-29 ta’ Lulju 2019, Torubarov (
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
).
Hija għalhekk osservat, fil-punti 145 u 146 tas-sentenza tal-25 ta’ Lulju 2018, Alheto (
C‑585/16
,
EU:C:2018:584
), li l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32 jirrigwarda biss l-“eżami” tar-rikors u għaldaqstant ma jirrigwardax il-konsegwenzi u l-annullament potenzjali tad-deċiżjoni kkontestata. Għaldaqstant, bl-adozzjoni ta’ din id-direttiva, il-leġiżlatur tal-Unjoni ma kellux l-intenzjoni li jintroduċi xi regola komuni li tipprovdi li l-korp semiġudizzjarju jew amministrattiv imsemmi fl-Artikolu 2(f) ta’ din id-direttiva kellu jitlef il-kompetenza tiegħu wara l-annullament tad-deċiżjoni inizjali tiegħu dwar applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali. Għaldaqstant l-Istati Membri jistgħu jibqgħu jipprevedu li l-fajl għandu, wara tali annullament, jintbagħat lura lil dan il-korp sabiex ikun jista’ jieħu deċiżjoni ġdida.
Fil-punti 147 u 148 tal-imsemmija sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja speċifikat li, dan espost, l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32 jitneħħielu kwalunkwe effett utli kieku kellu jiġi aċċettat li, wara li tingħata sentenza li permezz tagħha l-qorti fl-ewwel istanza tkun wettqet, konformement ma’ din id-dispożizzjoni, evalwazzjoni sħiħa u
ex nunc
tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali tal-applikant skont id-Direttiva 2011/95, l-imsemmi korp ikun jista’ jieħu deċiżjoni li tmur kontra din l-evalwazzjoni, jew ikun jista’ jħalli tul kunsiderevoli ta’ żmien jiddekorri, li jista’ jżid ir-riskju li jqumu elementi li jeħtieġu evalwazzjoni aġġornata ġdida. Konsegwentement, minkejja li d-Direttiva 2013/32 ma għandhiex l-għan li tistabbilixxi regola komuni f’dak li jirrigwarda l-kompetenza sabiex tiġi adottata deċiżjoni ġdida dwar applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali wara l-annullament tad-deċiżjoni inizjali, madankollu, mill-għan tagħha, li jikkonsisti f’li jiġi żgurat ipproċessar kemm jista’ jkun malajr tal-applikazzjonijiet ta’ din in-natura, mill-obbligu li jiġi ggarantit effett utli għall-Artikolu 46(3) tagħha, kif ukoll mill-ħtieġa, li tirriżulta mill-Artikolu 47 tal-Karta, li tiġi żgurata l-effettività tar-rikors, jirriżulta li kull Stat Membru marbut bl-imsemmija direttiva għandu jadatta d-dritt nazzjonali tiegħu b’mod li, wara annullament tad-deċiżjoni inizjali u fil-każ li l-fajl jintbagħat lura lill-korp semiġudizzjarju jew amministrattiv imsemmi fl-Artikolu 2(f) ta’ din id-direttiva, tiġi adottata deċiżjoni ġdida fi żmien qasir u tkun konformi mal-evalwazzjoni inkluża fis-sentenza li annullat id-deċiżjoni.
Għaldaqstant, meta qorti tannulla deċiżjoni ta’ awtorità amministrattiva wara eżami eżawrjenti u aġġornat tal-bżonnijiet ta’ protezzjoni internazzjonali ta’ applikant fid-dawl tal-punti kollha ta’ fatt u ta’ liġi rilevanti u tikkonstata li dan l-applikant għandu jingħata protezzjoni internazzjonali, u sussegwentement tibgħat lura l-kwistjoni quddiem l-awtorità amministrattiva sabiex din tadotta deċiżjoni ġdida, din l-awtorità amministrattiva hija obbligata li tagħti l-protezzjoni internazzjonali mitluba, bla ħsara għall-okkorrenza ta’ punti ta’ fatt jew ta’ liġi li jeħtieġu oġġettivament evalwazzjoni aġġornata ġdida, u jekk ma jkunx hekk l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta, kif ukoll l-Artikoli 13 u 18 tad-Direttiva 2011/95, jiġu mċaħħda mill-effett utli tagħhom (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ Lulju 2019, Torubarov,
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
, punt
).
F’dak li jirrigwarda l-istħarriġ tad-deċiżjoni adottata mill-imsemmija awtorità amministrattiva wara tali sentenza, il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat li, għalkemm l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32 ma jobbligax lill-Istati Membri jagħtu setgħa ta’ bidla lill-qrati li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jieħdu konjizzjoni tar-rikorsi skont din id-dispożizzjoni, xorta jibqa’ l-fatt li dawn l-Istati Membri huma obbligati li jiżguraw, f’kull każ u billi jieħdu inkunsiderazzjoni ċ-ċirkustanzi speċifiċi ta’ kull każ, l-osservanza tad-dritt għal rimedju effettiv stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ Lulju 2019, Torubarov,
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
, punti
u
).
Il-Qorti tal-Ġustizzja minn dan iddeduċiet, f’dak li jirrigwarda r-regoli proċedurali implimentati fil-kawża prinċipali, li, jekk deċiżjoni ġudizzjarja li fiha l-qorti wettqet eżami sħiħ u
ex nunc
tal-bżonnijiet ta’ protezzjoni internazzjonali tal-persuna kkonċernata u li fi tmiemu tkun iddeċidiet li huwa kellu jingħata tali protezzjoni tiġi kkontradetta bid-deċiżjoni sussegwenti tal-awtorità amministrattiva kompetenti, l-imsemmija qorti għandha, meta d-dritt nazzjonali ma jagħtiha ebda mezz li jippermettilha tinforza l-osservanza tad-deċiżjoni tagħha, tbiddel din id-deċiżjoni tal-awtorità amministrattiva u tissostitwixxiha bid-deċiżjoni tagħha, filwaqt li ma tapplikax, jekk ikun meħtieġ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprekludiha milli tagħmel dan (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ Lulju 2019, Torubarov,
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
, punti
,
u
).
Għaldaqstant, ir-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun li l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti lill-qrati biss is-setgħa li jannullaw id-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kompetenti fil-qasam ta’ protezzjoni internazzjonali, bl-esklużjoni tas-setgħa li jbiddluhom. Madankollu, fil-każ li l-fajl jintbagħat lura lill-awtorità amministrattiva kompetenti, deċiżjoni ġdida għandha tiġi adottata f’terminu qasir u għandha tkun konformi mal-evalwazzjoni mwettqa fis-sentenza ta’ annullament. Barra minn hekk, meta qorti nazzjonali tkun ikkonstatat, wara li tkun wettqet eżami sħiħ u
ex nunc
tal-punti ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti kollha ppreżentati mill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, li, b’applikazzjoni tal-kriterji previsti mid-Direttiva 2011/95, dan l-applikant għandu jiġi rrikonoxxut tali protezzjoni għar-raġuni li huwa jinvoka insostenn tal-applikazzjoni tiegħu, iżda meta awtorità amministrattiva sussegwentement tadotta deċiżjoni li jkollha sens oppost, mingħajr ma tistabbilixxi f’dan ir-rigward l-okkorrenza ta’ elementi ġodda li jiġġustifikaw evalwazzjoni ġdida tal-bżonnijiet ta’ protezzjoni internazzjonali tal-applikant ikkonċernat, din il-qorti għandha, meta d-dritt nazzjonali ma jagħtiha ebda mezz li jippermettilha tinforza l-osservanza tad-deċiżjoni tagħha, tbiddel din id-deċiżjoni mhux konformi mad-deċiżjoni preċedenti tagħha u tissostitwixxiha bid-deċiżjoni tagħha fir-rigward tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, filwaqt li ma tapplikax, jekk ikun meħtieġ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprekludiha milli tagħmel dan.
Fuq it-tieni domanda
Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi, fuq il-qorti adita b’rikors kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, terminu ta’ 60 jum sabiex tingħata deċiżjoni.
Għandu jiġi osservat li d-Direttiva 2013/32 mhux talli ma tipprevedix regoli armonizzati fil-qasam ta’ termini għall-għoti ta’ ġudizzju, talli saħansitra tawtorizza lill-Istati Membri jistabbilixxu tali termini fl-Artikolu 46(10) tagħha.
Barra minn hekk, hekk kif jirriżulta minn ġurisprudenza stabbilita tal-Qorti tal-Ġustizzja, fl-assenza ta’ regoli tal-Unjoni fil-qasam, huwa l-ordinament ġuridiku intern ta’ kull Stat Membru li għandu jirregola l-proċeduri tal-azzjonijiet ġudizzjarji intiżi sabiex jiggarantixxu l-protezzjoni tad-drittijiet tal-partijiet fil-kawża, skont il-prinċipju ta’ awtonomija proċedurali, sakemm madankollu, dawn il-proċeduri ma jkunux inqas favorevoli minn dawk li jirregolaw sitwazzjonijiet simili suġġetti għad-dritt intern (prinċipju ta’ ekwivalenza), u ma jirrendux impossibbli fil-prattika jew eċċessivament diffiċli l-eżerċizzju tad-drittijiet mogħtija mid-dritt tal-Unjoni (prinċipju ta’ effettività) (sentenza tal-15 ta’ Marzu 2017, Aquino,
C 3/16
,
EU:C:2017:209
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dak li jirrigwarda l-osservanza tar-rekwiżit relatat mal-prinċipju ta’ ekwivalenza fir-rigward tat-terminu għall-għoti ta’ ġudizzju bħal dak inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandu jiġi osservat, bla ħsara għall-verifiki li għandhom jitwettqu mill-qorti tar-rinviju, li la ġie allegat, u lanqas ma jirriżulta mill-proċess ippreżentat quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja, li sitwazzjonijiet simili huma rregolati permezz ta’ modalitajiet proċedurali nazzjonali li huma iktar favorevoli minn dawk previsti għall-implimentazzjoni tad-Direttiva 2013/32 u applikati fil-kawża prinċipali (ara, b’analoġija, is-sentenza tas-7 ta’ Novembru 2019, Flausch et,
C‑280/18
,
EU:C:2019:928
, punt
).
Fir-rigward tal-osservanza tal-prinċipju ta’ effettività, għandu jitfakkar li l-Artikolu 46(1) tad-Direttiva 2013/32 jirrikonoxxi lill-applikanti għal protezzjoni internazzjonali dritt għal rimedju effettiv quddiem qorti kontra d-deċiżjonijiet li jikkonċernaw l-applikazzjoni tagħhom. L-Artikolu 46(3) ta’ din id-direttiva jiddefinixxi l-portata ta’ dan id-dritt, billi jippreċiża li l-Istati Membri marbuta b’din id-direttiva għandhom jiżguraw li l-qorti li quddiemha tkun qed tiġi kkontestata d-deċiżjoni dwar l-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali twettaq “eżami sħiħ u
ex nunc
ta’ kemm il-fatti kif ukoll il-punti tal-liġi, inkluż fejn applikabbli eżami tal-ħtiġijiet ta’ protezzjoni internazzjonali taħt id-Direttiva [2011/95]” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tad-29 ta’ Lulju 2019, Torubarov,
C‑556/17
,
EU:C:2019:626
, punt
).
Barra minn hekk, skont ġurisprudenza stabbilita, kull deċiżjoni dwar l-għoti ta’ status ta’ refuġjat jew ta’ status mogħti mill-protezzjoni sussidjarja għandha tkun ibbażata fuq evalwazzjoni individwali (sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, F,
C‑473/16
,
EU:C:2018:36
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata), li tkun intiża li tiddetermina jekk, fid-dawl tas-sitwazzjoni personali tal-applikant, ġewx issodisfatti l-kundizzjonijiet għall-għoti ta’ tali status (sentenza tal-5 ta’ Settembru 2012, Y u Z,
C‑71/11 u C‑99/11
,
EU:C:2012:518
, punt
).
Barra minn hekk, għandu jitfakkar, hekk kif għamel l-Avukat Ġenerali fil-punti 62 u 63 tal-konklużjonijiet tiegħu, li, fil-kuntest tar-rimedju ġudizzjarju previst fl-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, ċertu numru ta’ drittijiet proċedurali speċifiċi huma ggarantiti lir-rikorrenti abbażi tal-Artikolu 12(2) ta’ din id-direttiva, jiġifieri d-dritt għal interpretu, il-possibbiltà ta’ komunikazzjoni b’mod partikolari mal-Kummissarju Għoli tan-Nazzjonijiet Uniti għar-Refuġjati u l-aċċess għal ċerta informazzjoni; tal-Artikolu 20 tal-imsemmija direttiva, jiġifieri l-possibbiltà ta’ assistenza legali u ta’ rappreżentazzjoni mingħajr ħlas; tal-Artikolu 22 tal-istess direttiva dwar l-aċċess għal parir legali; kif ukoll tal-Artikoli 24 u 25 tagħha relatati mad-drittijiet tal-persuni li għandhom bżonnijiet speċifiċi u tal-minuri mhux akkumpanjati.
Il-Qorti tal-Ġustizzja kellha wkoll l-opportunità li tfakkar li bħala prinċipju huwa neċessarju li fl-istadju ġudizzjarju jkun previst smigħ tal-applikant, ħlief meta ċerti kundizzjonijiet kumulattivi jkunu ssodisfatti (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tas-26 ta’ Lulju 2017, Sacko,
C‑348/16
,
EU:C:2017:591
, punti
u
sa
). Barra minn hekk, jista’ jirriżultalha utli li tordna miżuri istruttorji oħra, b’mod partikolari l-eżami mediku msemmi fl-ewwel sentenza tal-Artikolu 18(1) tad-Direttiva 2013/32.
F’dan il-każ, skont il-qorti tar-rinviju, jista’ jiġri li, minħabba l-ammont ta’ xogħol u l-kundizzjonijiet tax-xogħol tagħha jew minħabba d-diffikultà partikolari ta’ ċerti kawżi, il-qorti adita b’rikors kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali ma tkunx, materjalment, f’pożizzjoni li tiżgura, fit-terminu ta’ 60 jum impost fuqha, l-osservanza tar-regoli kollha msemmija fil-punti 27 sa 31 ta’ din is-sentenza għal kull wieħed mill-każijiet ippreżentati quddiemha sabiex jiġu eżaminati.
Fl-istess ħin, għandu jitfakkar li l-qorti tar-rinviju kkwalifikat l-imsemmi terminu bħala “imperattiv”.
F’sitwazzjoni bħal din, fin-nuqqas ta’ kull regola nazzjonali intiża li tiggarantixxi li l-kawża tiġi deċiża f’terminu raġonevoli, bħal regola li tipprevedi li, wara terminu ta’ 60 jum, il-fajl jingħadda lil qorti oħra, il-prinċipju ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni jimplika li l-qorti għandha l-obbligu li ma tapplikax il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tikkunsidra li dan it-terminu huwa imperattiv.
Madankollu, għandu jiġi osservat ukoll li d-Direttiva 2013/32 timponi wkoll, fl-Artikolu 46(4) tagħha, l-obbligu fuq l-Istati Membri li jistabbilixxu termini raġonevoli għall-għoti ta’ ġudizzju. Dawn jikkontribwixxu, kif osserva l-Avukat Ġenerali fil-punt 48 tal-konklużjonijiet tiegħu, sabiex jintlaħaq l-għan globali ta’ trattament kemm jista’ jkun rapidu tal-applikazzjonijiet għal protezzjoni internazzjonali, stabbilit fil-premessa 18 tad-direttiva.
Għalhekk, l-obbligu impost fuq il-qorti li ma tapplikax leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprevedi terminu għall-għoti ta’ ġudizzju li huwa inkompatibbli mal-prinċipju ta’ effettività tad-dritt tal-Unjoni ma jeħlishiex minn kull obbligu li taġixxi b’ħeffa, iżda jimponilha biss li tqis li t-terminu impost huwa indikattiv, bl-obbligu li tagħti deċiżjoni kemm jista’ jkun malajr meta tali terminu jinqabeż.
Għaldaqstant, ir-risposta li għandha tingħata għat-tieni domanda għandha tkun li l-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi fuq il-qorti adita b’rikors kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali terminu ta’ 60 jum sabiex tingħata deċiżjoni, bil-kundizzjoni li din il-qorti tkun f’pożizzjoni li tiżgura, f’dan it-terminu, l-effettività tar-regoli sostantivi u tal-garanziji proċedurali rrikonoxxuti lill-applikant mid-dritt tal-Unjoni. Jekk dan ma jkunx il-każ, l-imsemmija qorti hija obbligata li ma tapplikax il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi t-terminu għall-għoti ta’ ġudizzju u, meta dan it-terminu jinqabeż, li tagħti d-deċiżjoni tagħha malajr kemm jista’ jkun.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (L-Ewwel Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-26 ta’ Ġunju 2013 dwar proċeduri komuni għall-għoti u l-irtirar tal-protezzjoni internazzjonali, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li tagħti lill-qrati biss is-setgħa li jannullaw id-deċiżjonijiet tal-awtoritajiet kompetenti fil-qasam ta’ protezzjoni internazzjonali, bl-esklużjoni tas-setgħa li jbiddluhom. Madankollu, fil-każ li l-fajl jintbagħat lura lill-awtorità amministrattiva kompetenti, deċiżjoni ġdida għandha tiġi adottata f’terminu qasir u għandha tkun konformi mal-evalwazzjoni mwettqa fis-sentenza ta’ annullament. Barra minn hekk, meta qorti nazzjonali tkun ikkonstatat, wara li tkun wettqet eżami sħiħ u
ex nunc
tal-punti ta’ fatt u ta’ dritt rilevanti kollha ppreżentati mill-applikant għal protezzjoni internazzjonali, li, b’applikazzjoni tal-kriterji previsti mid-Direttiva 2011/95/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Diċembru 2011 dwar standards għall-kwalifika ta’ ċittadini nazzjonali ta’ pajjiżi terzi jew persuni mingħajr stat bħala benefiċjarji ta’ protezzjoni internazzjonali, għal stat uniformi għar-refuġjati jew għal persuni eliġibbli għal protezzjoni sussidjarja, u għall-kontenut tal-protezzjoni mogħtija, dan l-applikant għandu jiġi rrikonoxxut tali protezzjoni għar-raġuni li huwa jinvoka insostenn tal-applikazzjoni tiegħu, iżda meta awtorità amministrattiva sussegwentement tadotta deċiżjoni li jkollha sens oppost, mingħajr ma tistabbilixxi f’dan ir-rigward l-okkorrenza ta’ elementi ġodda li jiġġustifikaw evalwazzjoni ġdida tal-bżonnijiet ta’ protezzjoni internazzjonali tal-applikant ikkonċernat, din il-qorti għandha, meta d-dritt nazzjonali ma jagħtiha ebda mezz li jippermettilha tinforza l-osservanza tad-deċiżjoni tagħha, tbiddel din id-deċiżjoni mhux konformi mad-deċiżjoni preċedenti tagħha u tissostitwixxiha bid-deċiżjoni tagħha fir-rigward tal-applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali, filwaqt li ma tapplikax, jekk ikun meħtieġ, il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprekludiha milli tagħmel dan.

2)
L-Artikolu 46(3) tad-Direttiva 2013/32, moqri fid-dawl tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali li timponi fuq il-qorti adita b’rikors kontra deċiżjoni ta’ ċaħda ta’ applikazzjoni għal protezzjoni internazzjonali terminu ta’ 60 jum sabiex tingħata deċiżjoni, bil-kundizzjoni li din il-qorti tkun f’pożizzjoni li tiżgura, f’dan it-terminu, l-effettività tar-regoli sostantivi u tal-garanziji proċedurali rrikonoxxuti lill-applikant mid-dritt tal-Unjoni. Jekk dan ma jkunx il-każ, l-imsemmija qorti hija obbligata li ma tapplikax il-leġiżlazzjoni nazzjonali li tistabbilixxi t-terminu għall-għoti ta’ ġudizzju u, meta dan it-terminu jinqabeż, li tagħti d-deċiżjoni tagħha malajr kemm jista’ jkun.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: l-Ungeriż.