CELEX: 62014CJ0314
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Direttiva 2010/13/UE
Artikolu 19(1)
Separazzjoni bejn ir-reklamar televiżiv u l-programmi
Skrin diviż
Artikolu 23(1) u (2)
Limitazzjoni fiż-żmien ta’ xandir ta’ spots ta’ reklamar televiżiv għal 20 % għal kull siegħa tal-arloġġ
Avviżi ta’ sponsor
Referenzi oħra għal sponsor
‘Sekondi suwed’

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikoli 19(1) u 15(1) u (6) tad-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-10 ta’ Marzu 2010, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-’Servizzi tal-Media awdjoviżiva’) (
ĠU L 95, p. 1
, u rettifika
ĠU 2010 L 263. p. 15
).
Din it-talba ġiet ippreżentata fil-kuntest ta’ kawża bejn Sanoma Media Finland Oy-Nelonen Media (iktar ’il quddiem “Sanoma”) u l-Viestintävirasto (Awtorità Regolatorja tat-Telekomunikazzjonijiet, iktar ’il quddiem l-“Awtorità Regolatorja”) dwar il-legalità ta’ deċiżjoni li biha din tal-aħħar ikkonstatat li Sanoma kisret il-leġiżlazzjoni Finlandiża dwar ir-reklamar televiżiv u ordnatilha tirrimedja tali sitwazzjoni.
Il-kuntest ġuridiku
Id-dritt tal-Unjoni
Id-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” wasslet għall-kodifikazzjoni u għat-tħassir tad-Direttiva 89/552/KEE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-3 ta’ Ottubru 2010, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (
ĠU L 298, p. 23
).
Il-premessi 79, 81, 83, 85 u 87 tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” jistabbilixxu:
“(79)
[…] Madankollu, il-komunikazzjoni kummerċjali kollha awdjoviżiva għandha tirrispetta mhux biss ir-regoli ta’ identifikazzjoni iżda wkoll livell bażiku ta’ regoli kwalitattivi sabiex jintlaħqu objettivi ċari ta’ ordni pubbliku.
[…]
(81)
L-iżviluppi kummerċjali u teknoloġiċi jagħtu lill-utenti aktar għażla u responsabbiltà fl-użu tagħhom tas-servizzi tal-media awdjoviżiva. Biex tibqa’ proporzjonali mal-għanijiet ta’ interess ġenerali, ir-regolamentazzjoni għandha tippermetti ċertu grad ta’ flessibbiltà fir-rigward tax-xandir televiżiv. Il-prinċipju ta’ separazzjoni għandu jkun limitat għar-reklamar bit-televiżjoni u t-teleshopping, u it-tqegħid ta’ prodott għandu jitħalla taħt ċerti ċirkustanzi, sakemm Stat Membru ma jiddeċidix mod ieħor. Madankollu, fejn it-tqegħid ta’ prodott isir bil-moħbi, dan għandu jiġi pprojbit. Il-prinċipju ta’ separazzjoni m’għandux jimpedixxi tekniki ġodda ta’ reklamar.
[…]
(83)
Sabiex jiġi żgurat li l-interessi tal-konsumaturi bħala telespettaturi jiġu protetti bis-sħiħ u kif għandu jkun, huwa essenzjali li r-reklamar fuq it-televizjoni jkun soġġett għal ċertu numru ta’ regoli u standards minimi u li l-Istati Membri jżommu d-dritt li jistabbilixxu regoli aktar dettaljati jew aktar stretti u f’ċerti ċirkostanzi li jistabbilixxu kondizzjonijiet differenti għal xandara tat-televiżjoni taħt il-ġurisdizzjoni tagħhom.
[…]
(85)
Meta wieħed iqis iż-żieda fil-possibilitajiet għat-telespettaturi li jevitaw ir-reklami permezz ta’ teknoloġiji ġodda bħall-video recorders diġitali personali u ż-żieda fl-għażla tal-istazzjonijiet, ma tiġġustifikax r-regolamentazzjoni dettaljata fir-rigward tal-inklużjoni ta’ spots ta’ reklami bil-għan li t-telespettaturi jkunu protetti. Filwaqt li l-ammont ta’ reklami fis-siegħa li huwa ammissibbli m’għandux jiżdied, din id-Direttiva għandha tagħti flessibbiltà lix-xandara fir-rigward tal-inklużjoni tagħhom fejn dan ma jtellifx indebitament l-integrità talprogrammi.
[…]
(87)
Għandu jiġi stabbilit limitu ta’ 20 % ta’ spots ta’ reklamar u spots ta’ teleshopping fuq it-televiżjoni għal kull siegħa bl-arloġġ kif ukoll matul l-aqwa ħin. Il-kunċett ta’ spots ta’ reklamar fuq it-televiżjoni għandha tiftiehem bħala reklamar televiżiv fis-sens tal-punt (i) tal-Artikolu 1(1) ta’ dewmien ta’ mhux aktar minn 12-il minuta”.
Fost il-kunċetti ddefiniti fl-Artikolu 1(1) ta’ din id-direttiva hemm b’mod partikolari dawk ta’:
“a)
‘servizz tal-media awdjoviżiva’ tfisser:
i)
servizz kif definit mill-Artikoli 56 u 57 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea li huwa taħt ir-responsabbiltà editorjali ta’ fornitur ta’ servizzi tal-media u li l-fini prinċipali tiegħu huwa l-forniment ta’ programmi sabiex jagħti informazzjoni, intratteniment jew edukazzjoni, lill-pubbliku ġenerali permezz ta’ netwerks tal-komunikazzjoni elettroniċi […]. Tali servizz tal-media awdjoviżiva huwa jew xandira bit-televiżjoni kif definit fil-punt (e) ta’ dan il-paragrafu jew servizz tal-media awdjoviżiva on-demand kif definit fil-punt (g) ta’ dan il-paragrafu;
ii)
komunikazzjoni kummerċjali awdjoviżiva;
b)
‘programm’ tfisser sett ta’ immaġini jiċċaqilqu bil-ħoss jew mingħajru li jikkostitwixxi element individwali fi skeda jew katalogu stabbilit minn fornitur ta’ servizzi tal-media u li l-forma u l-kontenut tiegħu huma komparabbli mal-forma u l-kontenut tax-xandir televiżiv. Eżempji ta’ programmi jinkludu films prinċipali, avvenimenti sportivi, kummiedji sitwazzjonali, dokumentarji, programmi għat-tfal u drammi oriġinali;
[…]
h)
‘komunikazzjoni kummerċjali awdjoviżiva’ tfisser immaġini bil-ħoss jew mingħajru li huma mfasslin biex jippromwovu, direttament jew indirettament, il-prodotti, is-servizzi jew ix-xbieha ta’ entità fiżika jew ġuridika li tkun qed twettaq attività ekonomika. Tali xbihat jakkumpanjaw jew huma inklużi fi programm bi ħlas jew għal remunerazzjoni simili jew għal finijiet ta’ promozzjoni tagħhom infushom. Forom ta’ komunikazzjoni kummerċjali awdjoviżiva jinkludu,
inter alia
, reklamar televiżiv, sponsorizzazzjoni, teleshopping u tqegħid ta’ prodotti;
i)
‘reklamar televiżiv’ tfisser kwalunkwe forma ta’ avviż imxandar kemm jekk bi ħlas kemm jekk b’remunerazzjoni simili jew imxandar għal finijiet ta’ promozzjoni tiegħu nnifsu minn impriża pubblika jew privata jew persuna fiżika in konnessjoni ma’ kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni sabiex jippromwovi l-provvista ta’ prodotti jew ta’ servizzi, inklużi proprjetà immobbli, drittijiet u obbligi, bi ħlas;
[…]
k)
‘sponsorizzazzjoni’ tfisser kwalunkwe kontribut magħmul minn impriżi pubbliċi jew privati jew persuni fiżiċi li mhix involuta fil-provvista ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva jew fil-produzzjoni ta’ xogħlijiet awdjoviżivi, għall-finanzjament ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva jew programmi bil-ħsieb li tippromwovi isimhom, il-marka tal-fabbrika, l-immaġni, l-attivitajiet jew il-prodotti
[…]”
L-Artikolu 4(1) tal-imsemmija direttiva jipprevedi:
“L-Istati Membri għandhom jibqgħu liberi li jeħtieġu fornituri ta’ servizzi tal-media taħt il-ġurisdizzjoni tagħhom biex jikkonformaw ma’ regoli aktar dettaljati jew aktar stretti fl-oqsma koordinati minn din id-Direttiva sakemm tali regoli jkunu f’konformità mal-liġi tal-Unjoni.”
Skont l-Artikolu 10(1) tal-istess direttiva:
“Servizzi tal-media awdjoviżiva jew programmi li huma sponsorizzati għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti li ġejjin:
[…]
c)
it-telespettaturi għandhom jiġu mgħarrfa b’mod ċar bl-eżistenza ta’ ftehim ta’ sponsorizzazzjoni. Programmi sponsorizzati għandhom ikunu identifikati b’mod ċar bħala tali mill-isem, il-logo u/jew kwalunkwe simbolu ieħor tal-isponsor bħal referenza għall-prodott(i) jew s-servizz(i) tiegħu jew sinjal distintiv tiegħu b’mod xieraq għal programmi fil-bidu, matul u/jew fit-tmiem tal-programmi.”
L-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” jipprovdi:
“Ir-reklamar televiżiv u t-teleshopping għandhom ikunu faċilment rikonoxxibbli u distinti minn kontenut editorjali. Mingħajr preġudizzju għall-użu ta’ tekniki ta’ reklamar ġodda, ir-reklamar televiżiv u t-teleshopping għandhom jinżammu separati sew minn partijiet oħra tal-programm b’mezzi ottiċi u/jew akustiċi u/jew spazjali.”
L-Artikolu 23 ta’ din id-direttiva jipprevedi:
“1.   Il-proporzjon ta’ spots ta’ reklamar televiżiv u spots ta’ teleshopping televiżiv f’siegħa speċifika tal-arloġġ m’għandux jeċċedi 20 %.
2.   Il-paragrafu 1 m’għandux japplika għal avviżi magħmula mix-xandar f’konnessjoni mal-programmi tiegħu stess u ma’ prodotti anċillari li joħorġu direttament minn dawk il-programmi, avviżi ta’ sponsorizzazzjoni u tqegħid ta’ prodotti.”
L-Artikolu 26 tal-imsemmija direttiva jipprovdi:
“Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 4, l-Istati Membri jistgħu, bil-konsiderazzjoni dovuta għal-liġi tal-Unjoni, jistabbilixxu kondizzjonijiet minbarra dawk stabbiliti fl-Artikolu 20(2) u l-Artikolu 23 fir-rigward ta’ xandiriet televiżivi li huma intiżi biss għat-territorju nazzjonali li ma jistgħux jiġu riċevuti, direttament jew indirettament mill-pubbliku, fi Stat Membru wieħed ieħor jew aktar.”
Id-dritt Finlandiż
Id-Direttiva 89/552 ġiet trasposta fid-dritt Finlandiż permezz tal-Liġi Nru 744/1998 fuq l-attivitajiet tat-televiżjoni u tar-radju (televisio- ja radiotoiminnasta annettu laki, iktar ’il quddiem il-“Liġi Nru 744/1998”).
Skont l-Artikolu 2(16) tal-Liġi Nru 744/1998, “komunikazzjoni kummerċjali” tfisser, fost affarijiet oħra, ir-reklamar u l-isponsorizzazzjoni. L-isponsorizzazzjoni u r-reklamar huma dawn stess iddefiniti rispettivament fil-paragrafi 13 u 14 ta’ dan l-Artikolu. Minn dan l-aħħar paragrafu jirriżulta b’mod partikolari li “reklamar” ifisser informazzjoni, dikjarazzjoni jew komunikazzjoni oħra mxandra bit-televiżjoni jew bir-radju, ġeneralment inkambju għal ħlas jew għal kontroparti oħra, li ma hijiex sponsorizzazzjoni u lanqas tqegħid tal-prodott u li għandha l-għan li tippromwovi l-bejgħ tal-prodotti ta’ min jirreklama jew il-popolarità ta’ min jirreklama li jeżerċita attività ekonomika.
Skont l-Artikolu 22(1) ta’ din il-liġi, li timplementa l-Artikolu tad-Direttiva 89/552 li jikkorrispondi għall-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, ir-reklamar televiżiv u x-xandir tat-teleshopping għandhom jiġu distinti mill-programmi awdjoviżivi permezz ta’ sinjal akustiku jew ottiku jew permezz ta’ diviżjoni tal-iskrin.
Skont l-Artikolu 26(2) tal-liġi msemmija, li timplementa l-Artikolu tad-Direttiva 89/552 li jikkorrispondi għall-Artikolu 10(1)(c) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, l-isem jew il-logo tal-isponsor għandi jidher b’mod ċar fil-bidu jew fl-aħħar tal-programmi awdjoviżivi u radjofoniċi sponsorizzati.
Skont l-Artikolu 29(1) ta’ din il-liġi, li timplementa l-Artikolu tad-Direttiva 89/552 li jikkorrispondi għall-Artikolu 19(23) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, ir-reklamar televiżiv u x-xandir tat-teleshopping għandhom jiġu distinti mill-programmi awdjoviżivi permezz ta’ sinjal akustiku jew ottiku jew permezz ta’ diviżjoni tal-iskrin. Mill-paragrafu 2 tal-istess Artikolu jirriżulta li din id-dispożizzjoni ma tapplikax, b’mod partikolari, għar-riklami ta’ sponsors.
Mid-dispożizzjonijiet ikkunsidrati flimkien tal-Artikoli 35(1) u 36(1) tal-Liġi Nru 744/1998 jirriżulta li, jekk l-Awtorità Regolatorja tikkonstata li kumpannija li topera attività ta’ xandir televiżiv jew bir-radju tikser id-dispożizzjonijiet stabbiliti minn din il-liġi, l-awtorità msemmija għandha b’mod partikolari s-setgħa li tobbliga lill-kumpannija inkwistjoni tirrimedja għal tali sitwazzjoni.
Il-kawża prinċipali u d-domandi preliminari
Sanoma hija fornitur ta’ servizz tal-media awdjoviżiva stabbilita fil-Finlandja. Is-servizzi tagħha jinkludu x-xandir ta’ programmi televiżivi li fil-kuntest tagħhom hija xxandar b’mod partikolari reklamar, minn naħa, u programmi li huma s-suġġett ta’ sponsorizzazzjoni, min-naħa l-oħra.
Sabiex jiġu sseparati s-sekwenzi ta’ reklamar li din iddaħħal bejn żewġ programmi televiżivi, Sanoma tuża t-teknika msejħa bħala “diviżjoni tal-iskrin” jew tal-“iskrin diviż”, li tikkonsisti fil-qsim ta’ dan tal-aħħar f’żewġ partijiet, wara li tibda l-lista ġenerika ta’ tmiem ta’ programm, billi jintwerew b’mod parallel din il-lista ġenerika f’kolonna u menu ta’ preżentazzjoni tal-programmi segwenti tagħha fl-oħra. Barra minn hekk, Sanoma ssegwi u tippreċedi kull wieħed mill-ispots ta’ reklamar imxandra fil-kuntest ta’ dawn is-sekwenzi bi stampa sewda li ddum bejn 0.4 sa 1.0 seconda, imsejħa “sekondi suwed”.
Barra minn hekk, meta programm imxandar minn Sanoma jkun is-suġġett ta’ sponsor, dan jista’ jwassalha biex tpoġġi sinjali li jirreferu għall-persuna fiżika jew ġuridika li tisponsorja dan il-programm mhux biss fil-programm sponsorjat innifsu, iżda wkoll f’reklami preċedenti relattivi għal dan il-programm, minn naħa, u, fi programmi oħra, min-naħa l-oħra.
B’deċiżjoni tad-9 ta’ Marzu 2012, l-Awtorità Regolatorja kkunsidrat li dawn il-prattiki differenti ta’ Sanoma kienu jiksru ċerti dispożizzjonijiet tal-Liġi Nru 744/1998 u ordnatilha tirrimedja din is-sitwazzjoni.
F’dan il-kuntest, din ikkonkludiet, fl-ewwel lok, li Sanoma ma kinitx tosserva r-rekwiżit ta’ separazzjoni bejn ir-reklamar u l-programmi stabbilit mill-Artikolu 22(1) ta’ din il-liġi. F’dan ir-rigward, din qieset li l-użu tat-teknika li tikkonsisti f’li jintwera l-menu tal-preżentazzjoni tal-programmi segwenti fi skrin diviż, b’mod parallel mal-lista ġenerika ta’ tmiem tal-programm kurrenti, ma kienx jiżgura separazzjoni suffiċjenti bejn il-programm imsemmi u s-sekwenza ta’ reklamar inserita bejn dan u l-programm segwenti.
Fit-tieni lok, l-Awtorità Regolatorja kkonkludiet li Sanoma kienet ixxandar 12-il minuta u 7 sekondi ta’ reklamar għal kull siegħa tal-arloġġ u konsegwentement kienet tikser it-tul fis-siegħa massimu ta’ 12-il minuta impost fl-Artikolu 29(1) tal-Liġi Nru 744/1998. Biex waslet għal din il-konklużjoni, din qieset, minn naħa, li l-preżenza ta’ sinjali li jirreferu għall-isponsor ta’ programm xi mkien differenti milli f’dan il-programm stess kellha tiġi kkwalifikata bħala żmien ta’ reklamar. Din qieset, min-naħa l-oħra, li s-“sekondi suwed” inseriti minn Sanoma bejn sekwenza ta’ reklamar u l-programm li jippreċediha kellhom jitqiesu li jifformaw parti minn dan il-programm, iżda li dawk li jisseparaw lil kull wieħed minn dawn l-ispots li jikkostitwixxu din is-sekwenza ta’ reklamar u dawk inseriti bejn din tal-aħħar u l-programm segwenti kellhom jitqiesu bħala ħin ta’ reklamar.
Fit-tielet u l-aħħar lok, l-Awtorità Regolatorja ordnat lil Sanoma biex tibdel it-teknika użata biex tissepara l-programmi televiżivi mxandra minnha mis-sekwenzi ta’ reklamar inseriti bejn dawn il-programmi. Barra minn hekk, din imponiet fuq Sanoma li tieħu inkunsiderazzjoni, fil-kalkolu taż-żmien li din tiddedika għax-xandir ta’ reklamar televiżiv, minn naħa, is-sinjali ta’ sponsorizzazzjoni preżenti f’postijiet differenti milli fil-programmi li huma s-suġġett ta’ din l-isponsorizzazzjoni u, min-naħa l-oħra, is-“sekondi suwed” inseriti bejn kull wieħed mill-ispots ta’ reklamar imxandra matul sekwenza ta’ reklamar kif ukoll bejn din is-sekwenza u l-programm segwenti.
Sanoma ppreżentat rikors għal annullament kontra din id-deċiżjoni tal-Awtorità Regolatorja quddiem il-Helsingin hallinto-oikeus (Qorti Amministrattiva ta’ Helsinki), li ċaħditu b’deċiżjoni tad-9 ta’ April 2013. Din il-qorti qieset, qabel kollox, li l-użu ta’ skrin diviż bejn żewġ programmi televiżivi differenti (dak li jispiċċa u dak li jsegwih) ma jissodisfax ir-rekwiżit ta’ separazzjoni bejn ir-reklamar u l-programmi stabbilit mill-Artikolu 22(1) tal-Liġi Nru 744/1998. Sussegwentement, din qieset li l-preżenza ta’ sinjal li jirreferu għal sponsor f’post differenti milli fil-programm sponsorjat minnu twassal biex jiġi evitat it-tul fis-siegħa massimu ta’ xandir ta’ reklamar stabbilit fl-Artikolu 29(1) ta’ din il-liġi jekk din ma tittiħidx inkunsiderazzjoni fil-kalkolu taż-żmien ta’ reklamar imxandar mill-fornitur tas-servizzi ta’ media awdjoviżiva. Il-qorti msemmija qieset, finalment, li ma kienx kontra l-Liġi Nru 744/1998 li s-“sekondi suwed” li jsegwu sekwenza ta’ reklamar jitqiesu bħala żmien ta’ reklamar.
Sanoma ppreżentat appell minn din id-deċiżjoni quddiem il-Korkein hallinto-oikeus (Qorti Amministrattiva Suprema), li tistaqsi ruħha dwar l-interpretazzjoni li għandha tingħata lill-Artikoli 19(1) u 23(1) u (2) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, sabiex hija stess tkun tista’ tiddetermina s-sens u l-portata li għandhom jingħataw lil-Liġi 774/1998 li, skont l-Awtorità Regolatorja u l-Helsingin hallinto-oikeus (Qorti amministrattiva ta’ Helsinki), inkisru minn Sanoma.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Korkein hallinto oikeus (Qorti amministrattiva Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“1)
L-Artikolu 19(1) tad-Direttiva dwar is-‘Servizzi tal-Media awdjoviżiva’ għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, jipprekludi interpretazzjoni tal-leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li l-qsim tal-iskrin ma huwiex ikkunsidrat bħala sinjal ta’ separazzjoni li timmarka l-limitu bejn programm awdjoviżiv u reklami fuq it-televiżjoni, jekk parti mill-iskrin tkun irriżervata għal-lista ta’ atturi eċċ. fl-aħħar tal-film [closing credits] u parti oħra mill-iskrin għall-preżentazzjoni tal-programmi futuri ta’ stazzjon ta’ kumpannija permezz ta’ ‘menus’ u fejn ma jidhirx fl-iskrin imqassam u lanqas wara, sinjal akustiku jew ottiku li jindika espressament il-bidu ta’ sekwenza ta’ riklami?
2)
Fid-dawl tan-natura ta’ leġiżlazzjoni minima tad-Direttiva ”dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, l-Artikolu 23(2) tad-direttiva għandu jiġi interpretat fis-sens li, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, huwa jipprekludi li sinjali ta’ sponsor ippreżentati fil-kuntest ta’ programmi oħra li ma humiex il-programmi sponsorjati huma kkunsidrati bħala ‘[spots ta’ reklamar]’ fis-sens tal-Artikolu 23(1) tad-direttiva, li għandhom jiġu inklużi fit-tul massimu tal-ħin tar-riklami?
3)
Fid-dawl tan-natura ta’ leġiżlazzjoni minima tad-Direttiva ”dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, f’ċirkustanzi bħal dawk fil-kawża prinċipali, il-kunċett ta’ ‘spots ta’ reklamar’ fl-Artikolu 23(1) tad-direttiva flimkien mal-espressjoni ’limitu ta’ 20 % [...] għal kull siegħa bl-arloġġ’, li tiddiskrivi t-tul massimu tal-ħin tar-riklami, għandu jiġi interpretat b’tali mod li jikkostitwixxi ostaklu għall-inklużjoni fil-ħin tar-riklami ta’ ‘sekondi suwed’ li jidhru fl-interludju bejn id-diversi riklami u fi tmiem waqfa pubbliċitarja?”
Fuq id-domandi preliminari
Fuq l-ewwel domanda preliminari
Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta, minn naħa, li l-leġiżlazzjoni nazzjonali inkwistjoni fil-kawża prinċipali tipprovdi li ma għandux ikun meħtieġ, minbarra l-iskrin diviż, li jintuża sinjal akustiku u/jew ottiku partikolari sabiex jiġi sseparat il-programm li jispiċċa mis-sekwenza ta’ reklamar li ssegwih, u min-naħa l-oħra, li l-qorti tar-rinviju tqis li ma għandhomx jiġu meħtieġa rekwiżiti supplimentari f’dan ir-rigward ħlief jekk dawn ġew imposti fl-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, bl-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti li skrin diviż li juri l-lista ġenerika ta’ tmiem ta’ programm televiżiv f’kolonna u menu ta’ preżentazzjoni tal-programmi segwenti tal-fornitur fl-oħra, sabiex jissepara l-programm li jintemm mis-sekwenza ta’ reklamar televiżiv li jsegwih, ma jkunx neċessarjament ikkombinat ma’, jew segwit, b’sinjal akustiku jew ottiku.
L-ewwel frażi tal-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” tipprovdi li r-reklamar televiżiv u t-teleshopping għandhom ikunu faċilment identifikabbli bħala tali u għandhom ikunu jistgħu jiġu distinti mill-kontenut editorjali. Skont it-tieni frażi tal-Artikolu 19(1), mingħajr preġudizzju għall-użu ta’ tekniki ta’ reklamar ġodda, ir-reklamar televiżiv u t-teleshopping għandhom jinżammu separati sew mill-programmi b’mezzi ottiċi u/jew akustiċi u/jew spazjali.
L-ewwel frażi ta’ din id-dispożizzjoni fiha, konsegwentement, żewġ rekwiżiti ta’ prinċipju, jiġifieri, minn naħa, li r-reklamar televiżiv u t-teleshopping ikunu faċilment identifikabbli bħala tali u, min-naħa l-oħra, li jkunu jistgħu jiġu distinti mill-kontenut editorjali, u b’hekk mill-programmi televiżivi.
Dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu interpretati b’teħid inkunsiderazzjoni tal-għan imsemmi fil-premessa 83 tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”.
B’mod partikolari din tipprovdi li, sabiex jiġi żgurat li l-interessi tal-konsumaturi bħala telespettaturi jiġu protetti bis-sħiħ u kif għandu jkun, huwa essenzjali li r-reklamar fuq it-televiżjoni jkun suġġett għal ċertu numru ta’ regoli u standards minimi.
Madankollu, l-Artikolu 4(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” jagħti espressament lill-Istati Membri l-fakultà li jiffissaw regoli iktar dettaljati jew iktar stretti minn dawk stabbiliti minn din id-Direttiva, filwaqt li jeżiġu li dawk ikunu konformi mad-dritt tal-Unjoni.
Moqrija fid-dawl tal-premessa 83 tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, l-ewwel frażi tal-Artikolu 19(1) ta’ din id-direttiva għandha tinftiehem fis-sens li tesprimi r-rieda tal-leġiżlatur li jiżgura l-protezzjoni kompleta u xierqa tal-interessi tal-konsumaturi li huma t-telespettaturi (ara, f’dan is-sens, is-sentenzi Österreichischer Rundfunk,
C-195/06
,
EU:C:2007:613
, punti
u
, kif ukoll Il-Kummissjoni vs Spanja,
C-281/09
,
EU:C:2011:767
, punt
).
Min-naħa tagħha, it-tieni frażi tal-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” tippreċiża l-portata tar-regola stabbilita fl-ewwel frażi tiegħu, billi telenka l-metodi differenti li l-Istati Membri jistgħu jagħmlu użu minnhom biex jiżguraw l-osservanza tar-regola.
Hekk kif jirriżulta b’mod partikolari mill-użu, darbtejn, tat-termini “u/jew”, din it-tieni frażi tagħti lill-Istati Membri l-fakultà li jagħżlu xi wħud minn dawn il-metodi u li jinjoraw l-oħrajn.
Isegwi li, għalkemm ir-reklamar televiżiv u t-teleshopping għandhom ikunu sseparati b’mod ċar mill-programmi televiżivi, bl-użu tal-metodi differenti elenkati fit-tieni frażi tal-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, madankollu tali metodi ma jistgħux jitqiesu li għandhom, abbażi ta’ din id-dispożizzjoni, jiġu applikati kumulattivament. Fil-fatt, jekk wieħed biss minnhom, kemm jekk ikun ottiku, akustiku jew spazjali, ikun kapaċi jiżgura l-osservanza sħiħa tar-rekwiżiti li jirriżultaw mill-ewwel frażi tal-Artikolu 19(1) ta’ din id-direttiva, ikun mixtieq li l-Istati Membri ma jimponux l-użu kkombinat tal-użi msemmija.
F’dan il-każ, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li t-teknika inkwistjoni fil-kawża prinċipali tikkonsisti fis-separazzjoni ta’ programm li jispiċċa mis-sekwenza ta’ reklamar televiżiv li ssegwih permezz ta’ skrin diviż, billi tiġi żgurata, essenzjalment, din is-separazzjoni b’mod spazjali.
Sa fejn l-użu ta’ dan il-metodu jissodisfa fih innifsu ż-żewġ rekwiżiti li jirriżultaw mir-regola stabbilita mill-ewwel frażi tal-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, ma jkunx neċessarju li tali metodu jkun ikkombinat ma’, jew segwit minn, metodi ta’ separazzjoni oħrajn, b’mod partikolari akustiċi jew ottiċi. Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk dan huwiex il-każ.
Isegwi li r-risposta għall-ewwel domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 19(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” għandu jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti li skrin diviż li juri l-lista ġenerika ta’ tmiem ta’ programm televiżiv f’kolonna u menu ta’ preżentazzjoni tal-programmi segwenti tal-fornitur fl-oħra, sabiex jissepara l-programm li jintemm mis-sekwenza ta’ reklamar televiżiv li jsegwih, ma jkunx neċessarjament ikkombinat ma’, jew segwit, b’sinjal akustiku jew ottiku, bil-kundizzjoni li tali metodu ta’ separazzjoni jkun jissodisfa, waħdu, ir-rekwiżiti stabbiliti mill-ewwel frażi ta’ dan l-Artikolu 19(1), liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.
Fuq it-tieni domanda preliminari
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 23(2) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li sinjali ta’ sponsorizzazzjoni ppreżentati fi programmi differenti mill-programm sponsorizzat, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jkunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ xandir ta’ reklamar f’siegħa tal-arloġġ iffissat fl-Artikolu 23(1) ta’ din id-direttiva.
L-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” jipprovdi li l-proporzjon ta’ spots ta’ reklamar televiżiv u spots ta’ teleshopping televiżiv f’siegħa speċifika tal-arloġġ ma għandux jeċċedi 20 %.
Madankollu, il-paragrafu 2 ta’ dan l-istess Artikolu jippreċiża li l-paragrafu 1 tiegħu ma japplikax, b’mod partikolari, għar-riklami ta’ sponsors.
Peress li t-test tal-Artikolu 23(2) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” ma jippreċiżax is-sens u l-portata tal-espressjoni “riklami ta’ sponsors”, din l-espressjoni għandha tiġi interpretata billi jittieħed inkunsiderazzjoni l-kuntest li din tinsab fih u l-għan imfittex minn din id-direttiva.
F’dan ir-rigward, għandu qabel kollox jiġi rrilevat li, skont l-Artikolu 1(1)(h) u (k) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, l-isponsorizzazzjoni hija waħda mill-forom ta’ komunikazzjoni kummerċjali awdjoviżiva, li biha persuna fiżika jew ġuridika differenti minn fornitur ta’ servizzi tal-media jew produttur ta’ xogħlijiet awdjoviżivi jikkontribwixxi għall-finanzjament ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva jew programmi bil-ħsieb li tippromwovi isimha, it-trade mark, l-immaġni, l-attivitajiet jew il-prodotti tagħha;
Sussegwentement, l-Artikolu 10(1) tad-Direttiva msemmija, li jistabbilixxi l-kundizzjonijiet li għandha tissodisfa kull sponsorizzazzjoni, tipprevedi b’mod partikolari, taħt l-inċiż (c), li t-telespettaturi għandhom ikunu informati b’mod ċar bl-eżistenza ta’ ftehim ta’ sponsorizzazzjoni u li l-programmi sponsorizzati għandhom ikunu kjarament identifikati bħala tali, permezz ta’ simboli tal-isponsor, ta’ referenzi għall-prodotti jew għas-servizzi tiegħu, jew sinjali distintivi oħra.
Minn dawn id-dispożizzjonijiet ikkunsidrati flimkien jista’ jiġi dedott li, meta l-intervent ta’ sponsor ikun jikkonsisti esklużivament fil-kontribuzzjoni għall-finanzjament ta’ servizz jew ta’ programm, is-simboli, ir-referenzi jew is-sinjali distintivi oħra relattivi għal sponsorizzazzjoni għandhom ikunu strettament marbuta mas-servizz jew mal-programm iffinanzjat jew kofinanzjat minn dan l-isponsor.
Għal din ir-raġuni, f’dak li jikkonċerna l-programmi sponsorizzati, u kif jipprovdi espliċitament l-Artikolu 10(1)(c) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”,
in fine
, dawn is-simboli, ir-referenzi jew is-sinjali distintivi oħra relatati mal-isponsor għandhom jitpoġġew jew fil-bidu, jew fl-aħħar, jew matul il-programm sponsorizzat u, konsegwentement, mhux barra minn dan il-programm.
L-osservanza ta’ dan l-obbligu hija meħtieġa b’mod partikolari fl-interess tal-konsumaturi li huma t-telespettaturi. Din hija intiża, minn naħa, biex tippermetti lil dawn tal-aħħar jifhmu b’mod ċar li programm huwa s-suġġett ta’ ftehim ta’ sponsorizzazzjoni, meta mqabbel ma programm mhux sponsorizzat, u li jiġi identifikat kjarament l-isponsor tiegħu. Min-naħa l-oħra, dan jipprekludi l-evitar tal-ħin massimu ta’ xandir ta’ spots ta’ reklamar televiżiv f’siegħa tal-arloġġ, stabbilit fl-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”.
B’hekk, meta referenzi jew sinjali ta’ sponsorizzazzjoni ma jkunux jissodisfaw il-kundizzjoni li tgħid li dawn għandhom jitpoġġew fil-bidu, fit-tmiem jew matul il-programm sponsorizzat, dawn ir-referenzi jew sinjali ma jistgħux ikunu kkonċernati mill-Artikolu 23(2) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, peress li din id-dispożizzjoni tirrigwarda biss ir-reklami sponsorizzati mqiegħda fil-kuntest tal-programm sponsorizzat.
Konsegwentement, fis-sitwazzjoni indikata fil-punt preċedenti ta’ din is-sentenza, l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” tibqa’ applikabbli fir-rigward tal-imsemmija sinjali jew riferenzi.
Bit-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk l-Artikolu 23(2) tagħha għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li sinjali ta’ sponsorizzazzjoni ppreżentati fi programmi differenti mill-programm sponsorizzat, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, jkunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ xandir ta’ reklamar f’siegħa tal-arloġġ iffissat fl-Artikolu 23(1) ta’ din id-direttiva.
Fuq it-tielet domanda preliminari
Permezz tat-tielet domanda preliminari tagħha, il-qorti tar-rinviju essenzjalment tistaqsi jekk, fid-dawl tan-natura ta’ regolamentazzjoni minima tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, l-Artikolu 23(1) tagħha għandux jiġi interpretat fis-sens li jipprekludi li “sekondi suwed” li jiddaħħlu bejn id-diversi spots ta’ sekwenza ta’ reklamar televiżiv jew bejn din is-sekwenza u l-programm televiżiv li jsegwiha jkunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ 20 % tax-xandir ta’ reklamar televiżiv għal siegħa tal-arloġġ stabbilit minn dan l-Artikolu.
Għandu jitfakkar li, skont l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, il-proporzjon ta’ ħin ta’ xandir ta’ spots ta’ reklamar televiżiv u spots ta’ teleshopping televiżiv f’siegħa speċifika tal-arloġġ ma għandux jeċċedi 20 %.
Mill-kliem ta’ din id-dispożizzjoni jirriżulta b’mod ċar li din tillimita ruħha biex tiffissa żmien massimu, u b’hekk limitu massimu, ta’ xandir ta’ spots ta’ reklamar televiżiv u ta’ spots ta’ teleshopping f’siegħa tal-arloġġ partikolari, bil-kundizzjoni li, hekk kif ġie invokat fil-punt 33 ta’ din is-sentenza, l-Istati Membri jkollhom il-fakultà li jadottaw regola iktar stretta u, konsegwentement, li jiffissaw żmien massimu ta’ xandir ta’ tali spots inferjuri għal dan il-limitu massimu.
Madankollu, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, hekk kif ġie rrilevat fil-punt 15 ta’ din is-sentenza, il-kawża prinċipali tinvolvi leġiżlazzjoni nazzjonali li tipprovdi li s-sehem ta’ xandiriet ta’ reklamar u ta’ teleshopping ma għandux jeċċedi limitu massimu li jikkorrispondi preċiżament għal dak iffissat fl-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” u li b’hekk ma użax il-fakultà msemmija fil-punt 33 ta’ din is-sentenza.
F’dan ir-rigward, il-kliem tal-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” ma jippermettix, fih innifsu, li jiġi ddeterminat jekk din id-dispożizzjoni għandhiex tiġi interpretata fis-sens li, f’sitwazzjoni bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, din timponi jew le li jiġu inklużi “sekondi suwed”, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, fil-limitu ta’ 20 % stabbilit minnha.
Għaldaqstant, għandu jiġi ddeterminat l-istatus tas-“sekondi suwed” fir-rigward tal-għan imfittex mill-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”.
Sa fejn l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” huwa intiż biex jiffissa limitu massimu fuq iż-żmien ta’ xandir ta’ spots ta’ reklamar televiżiv u ta’ spots ta’ teleshopping f’siegħa tal-arloġġ, din id-dispożizzjoni turi b’mod impliċitu iżda neċessarjament l-intenzjoni tal-leġiżlatur tal-Unjoni li jiżgura t-twettiq korrett tal-għan essenzjali ta’ din id-direttiva, li jikkonsisti fil-protezzjoni tal-konsumaturi li huma t-telespettaturi kontra x-xandir eċċessiv ta’ reklamar televiżiv (ara, f’dan is-sens, is-sentenza Sky Italia,
C-234/12
,
EU:C:2013:496
, punt
).
Għaldaqstant, din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li ma tippermettix lill-Istati Membri li jnaqqsu, favur l-elementi ta’ reklamar, iż-żmien minimu ta’ trażmissjoni li għandu jkun iddedikat għax-xandir ta’ programmi jew ta’ kontenut editorjali ieħor għal inqas minn 80 % ta’ siegħa ta’ arloġġ partikolari, limitu li jispeċifika impliċitament l-Artikolu msemmi.
Issa, meta Stat Membru, hekk kif huwa l-każ fil-kawża prinċipali, ma jkunx stabbilixxa limitu massimu fuq iż-żmien ta’ xandir ta’ reklamar televiżiv għal livell iktar strett minn dak iffissat fl-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva”, ir-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni tinkiser jekk is-“sekondi suwed”, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li jisseparaw jew l-ispots differenti li jikkostitwixxu sekwenza ta’ reklamar televiżiv, jew l-aħħar wieħed minn dawn l-ispots u l-programm li jsegwi din is-sekwenza, ma jittiħdux inkunsiderazzjoni bħala żmien ta’ xandir ta’ reklamar televiżiv għall-finijiet ta’ din id-dispożizzjoni. Fil-fatt, dan iwassal biex jitnaqqas, għal livell inqas mil-limitu ggarantit impliċitament mid-dispożizzjoni msemmija, iż-żmien f’siegħa tal-arloġġ irriżervat għax-xandir ta’ programmi u ta’ kontenut editorjali ieħor ta’ tul li jikkorrispondi għal dak ta’ tali “sekondi suwed”.
Isegwi li r-risposta għat-tielet domanda preliminari għandha tkun li l-Artikolu 23(1) tad-Direttiva “dwar is-Servizzi tal-Media awdjoviżiva” għandu jiġi interpretat, fil-każ fejn Stat Membru ma jkunx uża l-fakultà li jistabbilixxi regola iktar stretta minn dik stabbilita minn dan l-Artikolu, fis-sens li mhux biss ma jipprekludix li “sekondi suwed” li jiddaħħlu bejn id-diversi spots ta’ sekwenza ta’ reklamar televiżiv jew bejn din is-sekwenza u l-programm televiżiv li jsegwiha jkunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ 20 % tax-xandir ta’ reklamar televiżiv għal siegħa tal-arloġġ stabbilit minn dan l-Artikolu, iżda wkoll li dan jimponi tali inklużjoni.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjonijiet tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Ir-Raba’ Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

1)
L-Artikolu 19(1) tad-Direttiva 2010/13/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tal-10 ta’ Marzu 2010, dwar il-koordinazzjoni ta’ ċerti dispożizzjonijiet stabbiliti bil-liġi, b’regolament jew b’azzjoni amministrattiva fi Stati Membri dwar il-forniment ta’ servizzi tal-media awdjoviżiva (Direttiva dwar is-’Servizzi tal-Media awdjoviżiva’) għandu jiġi interpretat fis-sens li ma jipprekludix leġiżlazzjoni nazzjonali, bħal dik inkwistjoni fil-kawża prinċipali, li tippermetti li skrin diviż li juri l-lista ġenerika ta’ tmiem ta’ programm televiżiv f’kolonna u menu ta’ preżentazzjoni tal-programmi segwenti tal-fornitur fl-oħra, sabiex jissepara l-programm li jintemm mis-sekwenza ta’ reklamar televiżiv li jsegwih, ma jkunx neċessarjament ikkombinat ma’, jew segwit, b’sinjal akustiku jew ottiku, bil-kundizzjoni li tali metodu ta’ separazzjoni jkun jissodisfa, waħdu, ir-rekwiżiti stabbiliti fl-ewwel frażi ta’ dan l-Artikolu 19(1), liema ħaġa għandha tiġi vverifikata mill-qorti tar-rinviju.

2)
L-Artikolu 23(2) tad-Direttiva 2010/13 għandu jiġi interpretat fis-sens li sinjali ta’ sponsorizzazzjoni ppreżentati fi programmi differenti mill-programm sponsorizzat, bħal dawk inkwistjoni fil-kawża prinċipali, għandhom ikunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ xandir ta’ reklamar f’siegħa tal-arloġġ iffissat fl-Artikolu 23(1) ta’ din id-direttiva.

3)
L-Artikolu 23(1) tad-Direttiva 2010/13 għandu jiġi interpretat, fil-każ fejn Stat Membru ma jkunx uża l-fakultà li jistabbilixxi regola iktar stretta minn dik stabbilita minn dan l-Artikolu, fis-sens li mhux biss ma jipprekludix li “sekondi suwed” li jiddaħħlu bejn id-diversi spots ta’ sekwenza ta’ reklamar televiżiv jew bejn din is-sekwenza u l-programm televiżiv li jsegwiha jkunu inklużi fiż-żmien massimu ta’ 20 % tax-xandir ta’ reklamar televiżiv għal siegħa tal-arloġġ stabbilit minn dan l-Artikolu, iżda wkoll li dan jimponi tali inklużjoni.

Firem
(
*1
)   Lingwa tal-kawża: il-Finlandiż.