CELEX: 62019CJ0774
Rinviju għal deċiżjoni preliminari
Kooperazzjoni ġudizzjarja f’materji ċivili
Regolament (KE) Nru°44/2001
Artikolu 15(1)
Ġurisdizzjoni fil-qasam tal-kuntratti konklużi mill-konsumaturi
Kunċett ta’ ‘konsumatur’
Kuntratt ta’ logħob tal-poker konkluż online bejn persuna fiżika u organizzatur ta’ logħob tal-ażżard
Persuna fiżika li tirbaħ il-ħajja tagħha għal-logħob tal-poker online
Konoxxenzi pposseduti minn din il-persuna
Regolarità tal-attività

It-talba għal deċiżjoni preliminari tirrigwarda l-interpretazzjoni tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 tat-22 ta’ Diċembru 2000 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 19 Volum 4, p. 42).
Din it-talba tressqet fil-kuntest ta’ kawża bejn A. B. u B. B., żewġ persuni fiżiċi ddomiċiljati fis-Slovenja, u Personal Exchange International Limited, kumpannija kummerċjali stabbilita f’Malta (iktar ’il quddiem “PEI”), dwar somma li ttieħdet minn PEI fil-kuntest ta’ kuntratt ta’ logħob tal-poker konkluż online.
Il-kuntest ġuridiku
Ir-Regolament Nru 44/2001 tħassar bir-Regolament (UE) Nru 1215/2012 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta’ Diċembru 2012 dwar il-ġurisdizzjoni u r-rikonoxximent u l-eżekuzzjoni ta’ sentenzi fi kwistjonijiet ċivili u kummerċjali (
ĠU 2012, L 351, p. 1
). Madankollu, bl-eċċezzjoni ta’ xi wħud mid-dispożizzjonijiet tiegħu, dan l-aħħar regolament huwa applikabbli biss, skont l-Artikolu 81 tiegħu, mill-10 ta’ Jannar 2015. Konsegwentement, fid-dawl tad-data tal-fatti tal-kawża prinċipali, din tibqa’ rregolata mir-Regolament Nru 44/2001.
Il-premessi 11 sa 13 tar-Regolament Nru 44/2001 kienu jiddikjaraw:
“(11)
Ir-regoli ta’ ġurisdizzjoni għandhom jiġu mbassra minn qabel u stabbiliti fuq il-prinċipju li l-ġurisdizzjoni hija ġeneralment ibbażata fuq id-domiċilju tal-konvenut u l-ġurisdizzjoni għandha dejjem tkun disponibbli fuq dan il-lat ħlief għal ftit sitwazzjonijiet definiti sewwa li fihom is-suġġett tal-materja tal-litigazzjoni jew ta’ awtonomija tal-partijiet tkun teħtieġ fattur differenti. Id-domiċilju ta’ persuna ġuridika għandu jiġi definit b’awtonomija u b’hekk jagħmel ir-regoli komuni aktar trasparenti u jevita kunflitti ta’ ġurisdizzjoni.
(12)
B’żieda mad-domiċilju tal-konvenut, għandu jkun hemm bażi alternattiva ta’ ġurisdizzjoni bbażata fuq rabta mill-qrib bejn il-qorti u l-azzjoni jew sabiex tkun iffaċilitata amministrazzjoni tajba tal-ġustizzja.
(13)
B’relazzjoni mal-kuntratti ta’ assigurazzjoni, tal-konsumatur u ta’ impjieg, il-parti l-anqas b’saħħitha għandha tiġi mħarsa b’regoli ta’ ġurisdizzjoni aktar favorevoli għall-interessi tagħha milli r-regoli ġenerali.”
Skont l-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, li jinsab fis-Sezzjoni 1, intitolata “Disposizzjonijiet ġenerali”, tal-Kapitolu II tiegħu:
“Bla preġudizzju għal dan ir-Regolament, persuni b’domiċilju fi Stat Membru għandhom, independentament min-nazzjonalità tagħhom, jiġu mfittxija fil-qrati ta’ dak l-Istat Membru.”
L-Artikolu 3(1) tal-imsemmi regolament, li jinsab fl-imsemmija Sezzjoni 1, jipprevedi:
“Persuni domiċiljati fi Stat Membru jistgħu jiġi mfittxija fil-qrati ta’ Stat Membru ieħor biss bis-saħħa tar-regoli mniżżla f’Sezzjonijiet 2 sa 7 ta’ dan il-Kapitolu.”
Skont l-Artikolu 5(1)(a) tal-imsemmi regolament, li jinsab taħt is-Sezzjoni 2 tiegħu intitolata “Ġurisdizzjoni speċjali”:
“Persuna domiċiljata fi Stat Membru tista’, fi Stat Membru ieħor, tkun imfittxijja:
f’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ xi kuntratt, fil-qrati tal-post tat-twettieq ta’ l-obbligi f’dak il-każ;”
L-Artikoli 15 tar-Regolament Nru 44/2001, li jinsab fis-Sezzjoni 4 intitolata “Ġurisdizzjoni fuq kuntratti tal-konsumatur”, tal-Kapitolu II tiegħu, jipprevedi:
“1.   F’materji li għandhom x’jaqsmu ma’ kuntratt konkluż minn xi persuna, il-konsumatur, għal skop li jista’ jkun meqjus ‘l hinn minn negozju jew professjoni tiegħu, il-ġurisdizzjoni għandha tiġi determinata b’din is-Sezzjoni, mingħajr preġudizju għall-Artikolu 5[4] u punt 5 tal-Artikolu 5, jekk:
(a)
ikun kuntratt ta’ bejgħ ta’ oġġetti li jitħallsu bin-nifs;
(b)
ikun kuntratt għal self li jitħallas bin-nifs, jew għal xi għamla oħra ta’ kreditu, magħmula sabiex tiffinanzja l-bejgħ ta’ oġġetti; jew
(ċ)
fil-każijiet l-oħra kollha, il-kuntratt ikun ġie konkluż ma’ persuna li tinvolvi ruħha f’attivitajiet kummerċjali jew professjonali fl-Istat Membru tad-domiċilju tal-konsumatur jew, b’xi meżżi, imexxi tali attivitajiet għal dak l-Istat Membru jew għal diversi Stati inkluż dak l-Istat Membru, u li l-kuntratt jidħol fl-iskop ta’ attivitajiet bħal dawk.
[…]”
L-Artikolu 16(1) ta’ dan ir-regolament, li jinsab fl-imsemmija Sezzjoni 4, huwa redatt kif ġej:
“Konsumatur jista’ jressaq proċedimenti kontra l-parti l-oħra ta’ kuntratt jew fil-qrati ta’ l-Istat Membru li fih jkun domiċiljat dak il-parti jew fil-qrati tal-post fejn ikun domiċiljat il-konsumatur.”
Skont l-Artikolu 17 tal-imsemmi regolament, li jinsab taħt l-istess Sezzjoni 4:
“Id-disposizzjonijiet ta’ din is-Sezzjoni jistgħu jitwarrbu biss bi ftehim::
1.
li jkun seħħ wara li tkun qamet il-kwistjoni; jew
2.
li jippermetti lill-konsumatur li jressaq proċedimenti fi qrati apparti minn dawk indikati f’din is-sezzjoni; jew
3.
li jkun sar mill-konsumatur u l-parti l-oħra tal-kuntratt li t-tnejn li huma fil-waqt tal-konklużjoni tal-kuntratt ikunu domiċiljati jew ikunu abitwalment residenti fl-istess Stat Membru, u li jagħti l-ġurisdizzjoni lill-qrati ta’ dak l-Istat Membru, basta li ftehim bħal dak ma jkunx kuntrarju għal-liġi ta’ dak l-Istat Membru.”
Il-kawża prinċipali u d-domanda preliminari
PEI, li toffri servizzi ta’ logħob tal-ażżard online, permezz tas-sit internet www.mybet.com, tmexxi l-attività kummerċjali tagħha b’mod partikolari lejn is-Slovenja.
B. B. fetaħ kont ta’ utent fuq dan is-sit u kellu, f’din l-okkażjoni, jaċċetta l-kundizzjonijiet ġenerali unilateralment stabbiliti minn PEI, mingħajr ma seta’ jinfluwenza r-redazzjoni tagħhom jew eventwalment jemenda sussegwentement l-imsemmija kundizzjonijiet, li kienu jeżiġu b’mod partikolari li l-qrati tar-Repubblika ta’ Malta kellhom ġurisdizzjoni sabiex jiddeċiedu kwistjonijiet eventwali dwar ir-relazzjonijiet kuntrattwali.
Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li, matul il-perijodu bejn il-31 ta’ Marzu 2010 u l-10 ta’ Mejju 2011, B. B. rebaħ madwar EUR 227000 billi lagħab il-poker fuq l-imsemmi sit. Fl-10 ta’ Mejju 2011, il-kont ta’ B. B. ġie bblokkat minn PEI u dan l-ammont inżamm minn dan tal-aħħar minħabba li B. B. kiser ir-regoli tal-logħob stabbiliti minn PEI billi ħoloq kont ta’ utent addizzjonali, li għalih huwa uża l-isem u d-data ta’ A. B.
Matul ix-xahar ta’ Mejju 2013, B. B. adixxa, fl-ewwel istanza, lill-qrati Sloveni b’rikors dirett kontra PEI bil-għan tar-restituzzjoni minn din tal-aħħar tal-imsemmi ammont.
B.B. iġġustifika l-ġurisdizzjoni tal-qrati Sloveni billi sostna l-kwalità tiegħu ta’ konsumatur, li tippermettilu jadixxi lill-qorti tal-post fejn huwa ddomiċiljat, skont l-Artikolu 16(1) tar-Regolament Nru 44/2001.
PEI talbet l-inammissibbiltà tal-imsemmi rikors billi sostniet li l-qrati Sloveni ma kellhomx ġurisdizzjoni sabiex jieħdu konjizzjoni tal-kawża prinċipali. Peress li B. B. huwa ġugatur tal-poker professjonali, li, għaldaqstant, iċaħħdu mill-protezzjoni mogħtija lill-konsumaturi, huma biss il-qrati tar-Repubblika ta’ Malta, li fit-territorju tiegħu PEI għandha s-sede rreġistrata tagħha, li għandhom ġurisdizzjoni sabiex jieħdu konjizzjoni tal-kawża prinċipali.
Il-qorti Slovena tal-ewwel istanza, minn naħa, irrikonoxxiet il-ġurisdizzjoni tal-qrati Sloveni, fid-dawl tal-post tad-domiċilju ta’ B. B. fil-kawża prinċipali, billi qieset li huwa kien aġixxa bħala konsumatur meta fetaħ il-kont ta’ utent tiegħu fuq is-sit internet ta’ PEI u, min-naħa l-oħra, laqgħet ir-rikors ta’ B. B.
PEI appellat mis-sentenza tal-qorti Slovena tal-ewwel istanza quddiem il-Qorti tal-Appell Slovena, li kkonfermat din is-sentenza. Għalhekk, PEI ppreżentat appell għal reviżjoni quddiem il-qorti tar-rinviju, il-Vrhovno sodišče (il-Qorti Suprema, is-Slovenja). Il-proċedura quddiem din il-qorti tirreferi biss għal B. B., peress li dik li tikkonċerna lil A. B. kienet ingħalqet definittivament.
Peress li għandha dubji dwar il-kwistjoni jekk il-ġurisdizzjoni sabiex tiġi deċiża l-kawża prinċipali tistax tingħata lill-qrati Sloveni, fid-dawl tad-domiċilju ta’ B. B., jew għandhiex tiġi attribwita lill-qrati Maltin, fid-dawl tas-sede ta’ PEI, il-qorti tar-rinviju tqis li r-risposta għal din id-domanda tiddependi mill-punt dwar jekk B. B. jistax jitqies li kkonkluda kuntratt ma’ PEI bħala “konsumatur, għal skop li jista’ jkun meqjus ‘l hinn minn negozju jew professjoni tiegħu”, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001.
F’dan ir-rigward, il-qorti tar-rinviju tirrileva, minn naħa, li B. B. kellu jaċċetta l-kundizzjonijiet ġenerali stabbiliti unilateralment minn PEI, b’tali mod li kien ekonomikament iktar dgħajjef u legalment b’inqas esperjenza mill-parti kontraenti tiegħu, li huwa ma kienx iddikjara l-attività tiegħu bħala ġugatur tal-poker bħala ta’ natura professjonali, li ma kienx ipproponih lil terzi bi ħlas u li ma kienx ser ikollu xi sponsers. Min-naħa l-oħra, huwa rċieva rebħ mill-partijiet tal-poker mis-sena 2008 u kellu disa’ sigħat għal kull jum tax-xogħol bħala medja.
Barra minn hekk, l-interpretazzjoni litterali tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 ma hijiex inekwivoka, sa fejn ċerti verżjonijiet lingwistiċi ta’ din id-dispożizzjoni jinkludu elementi addizzjonali f’dak li jirrigwarda l-kunċett ta’ “negozju jew professjoni” li jistgħu jagħtu lok għal interpretazzjonijiet diverġenti, bħat-terminu bil-lingwa Ingliża “trade” li jirreferi għall-iskambju ta’ oġġetti jew ta’ servizzi jew it-terminu bil-lingwa Slovena “pridobitna dejavnost” li jimplika aspett tekniku u ekonomiku tal-ġbir tal-flus, fis-sens tal-qligħ ta’ beni materjali.
F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-Vrhovno sodišče (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel id-domandi preliminari li ġejjin lill-Qorti tal-Ġustizzja:
“L-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li għandu jitqies ukoll bħala kuntratt konkluż minn konsumatur ’l hinn minn negozju jew għal skopijiet li ma humiex relatati mal-attività professjonali tiegħu, kuntratt għal-logħob tal-poker fuq l-internet, konkluż mill-bogħod minn individwu ma’ operatur barrani ta’ logħob fuq l-internet u suġġett għall-kundizzjonijiet ġenerali determinati minn dan tal-aħħar jekk l-individwu għex għal bosta snin fuq id-dħul riċevut u l-qligħ mir-rebħ tal-partijiet fil-poker għalkemm ma kienx iddikjara uffiċjalment tali attività u lanqas ma joffri din l-attività fis-suq lil terzi bħala servizz bi ħlas?”
Fuq id-domanda preliminari
Permezz tad-domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi, essenzjalment, jekk l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 għandux jiġi interpretat fis-sens li persuna fiżika ddomiċiljata fi Stat Membru li, minn naħa, ikkonkludiet ma’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor kuntratt sabiex tilgħab il-poker fuq l-internet, li jinkludi kundizzjonijiet ġenerali ddeterminati minn din tal-aħħar u, min-naħa l-oħra, la ddikjarat uffiċjalment tali attività u lanqas ma offriet din l-attività lil terzi bħala servizz bi ħlas, titlef il-kwalità ta’ “konsumatur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, meta dik il-persuna tilgħab din il-logħba għal numru kbir ta sigħat kuljum u tirċievi rebħ kbir minn dik il-logħba.
F’dan ir-rigward, għandu jitfakkar li l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 jikkostitwixxi deroga kemm għar-regola ġenerali ta’ ġurisdizzjoni stabbilita fl-Artikolu 2(1) ta’ dan ir-regolament, li tagħti ġurisdizzjoni lill-qrati tal-Istat Membru li fit-territorju tiegħu l-konvenut ikun iddomiċiljat, kif ukoll għar-regola ta’ ġurisdizzjoni speċjali fil-qasam tal-kuntratti, stabbilita fl-Artikolu 5(1) ta’ dan l-istess regolament, li bih il-qorti li għandha ġurisdizzjoni hija dik tal-post fejn obbligu, li huwa l-bażi tat-talba, ġie jew għandu jiġi eżegwit. Għalhekk, dan l-Artikolu 15(1) għandu neċessarjament ikun is-suġġett ta’ interpretazzjoni stretta, fis-sens li ma jistax jagħti lok għal interpretazzjoni li tmur lil hinn mill-każijiet espressament previsti mill-imsemmi regolament (sentenzi tal-14 ta’ Marzu 2013, Česká spořitelna,
C‑419/11
,
EU:C:2013:165
, punt
, u tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C-498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
).
Sussegwentement, għandu jiġi rrilevat li l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 japplika fil-każ fejn jiġu ssodisfatti tliet kundizzjonijiet, jiġifieri, l-ewwel nett, li parti kontraenti jkollha l-kwalità ta’ konsumatur li jaġixxi f’kuntest li jista’ jitqies li huwa barrani għall-attività professjonali tagħha; it-tieni nett, li l-kuntratt bejn tali konsumatur u professjonist ikun ġie effettivament konkluż; u, it-tielet nett, li tali kuntratt jaqa’ taħt waħda mill-kategoriji msemmija fil-punti (a) sa (c) tal-Artikolu 15(1). Dawn il-kundizzjonijiet għandhom jiġu ssodisfatti b’mod kumulattiv, b’tali mod li, jekk waħda mit-tliet kundizzjonijiet ma tkunx issodisfatta, il-ġurisdizzjoni ma tkunx tista’ tiġi ddeterminata skont ir-regoli fil-qasam ta’ kuntratti konklużi mill-konsumaturi (sentenza tat-23 ta’ Diċembru 2015, Hobohm,
C‑297/14
,
EU:C:2015:844
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-każ, kif jirriżulta mid-deċiżjoni tar-rinviju, id-domanda magħmula tikkonċerna l-ewwel waħda minn dawn it-tliet kundizzjonijiet, sa fejn din hija intiża sabiex isir magħruf jekk B. B. għandux il-kwalità ta’ “konsumatur” li jaġixxi f’kuntest li jista’ jitqies bħala barrani għall-attività professjonali tiegħu.
Fir-rigward tad-differenzi li, skont il-qorti tar-rinviju, jeżistu f’ċerti verżjonijiet lingwistiċi tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 minħabba ż-żieda ta’ elementi addizzjonali, b’mod partikolari fil-verżjoni Slovena, għall-kunċett ta’ “attività professjonali”, għandu jitfakkar li, skont ġurisprudenza stabbilita, il-formulazzjoni użata f’waħda mill-verżjonijiet lingwistiċi ta’ dispożizzjoni tad-dritt tal-Unjoni ma tistax isservi bħala bażi unika għall-interpretazzjoni ta’ din id-dispożizzjoni jew tingħata, f’dan ir-rigward, prijorità fil-konfront tal-verżjonijiet lingwistiċi l-oħra. Fil-fatt, il-ħtieġa ta’ applikazzjoni u, għalhekk, ta’ interpretazzjoni uniformi ta’ att tal-Unjoni, teskludi li dan l-att jiġi kkunsidrat b’mod iżolat f’waħda mill-verżjonijiet tiegħu, iżda tirrikjedi li dan l-att jiġi interpretat fid-dawl tal-istruttura ġenerali u tal-iskop tal-leġiżlazzjoni li tagħha tikkostitwixxi element (sentenza tat-8 ta’ Ġunju 2017, Sharda Europe,
C‑293/16
,
EU:C:2017:430
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
F’dan il-kuntest, il-Qorti tal-Ġustizzja ppreċiżat li l-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens tal-Artikoli 15 sa 17 tar-Regolament Nru 44/2001, għandu jiġi interpretat b’mod awtonomu, prinċipalment billi jsir riferiment għas-sistema u għall-għanijiet ta’ dan ir-regolament, sabiex tiġi żgurata l-applikazzjoni uniformi tiegħu fl-Istati Membri kollha (sentenza tas-6 ta’ Settembru 2012, Mühlleitner,
C‑190/11
,
EU:C:2012:542
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Barra minn hekk, fid-dawl tan-natura derogatorja tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni stabbiliti fl-imsemmija Artikoli 15 u 17 tar-Regolament Nru 1215/2012, dan il-kunċett għandu jiġi interpretat b’mod restrittiv, b’riferiment għall-pożizzjoni ta’ din il-persuna f’kuntratt partikolari, flimkien man-natura u mal-iskop tiegħu, u mhux għas-sitwazzjoni suġġettiva ta’ din l-istess persuna, persuna waħda li tista’ titqies bħala konsumatur fil-kuntest ta’ ċerti tranżazzjonijiet u bħala operatur ekonomiku fil-kuntest ta’ tranżazzjonijiet oħra (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punti
u
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Il-Qorti tal-Ġustizzja ddeduċiet li huma biss il-kuntratti konklużi barra u indipendentement minn kull attività jew għan ta’ natura professjonali, bl-uniku skop li jiġu ssodisfatti l-bżonnijiet proprji ta’ individwu għal dak li jirrigwarda l-konsum privat, li jaqgħu taħt is-sistema partikolari prevista mill-imsemmi regolament dwar il-protezzjoni tal-konsumatur bħala l-parti meqjusa bħala l-iktar dgħajfa, filwaqt li tali protezzjoni ma hijiex iġġustifikata fil-każ ta’ kuntratt li għandu bħala għan attività professjonali (sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C-498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Isegwi li r-regoli ta’ ġurisdizzjoni speċifiċi tal-Artikoli 15 sa 17 tar-Regolament Nru 44/2001, bħala prinċipju, huma applikabbli biss fis-sitwazzjoni fejn l-għan tal-kuntratt konkluż bejn il-partijiet huwa użu li ma huwiex wieħed professjonali tal-oġġett jew tas-servizz ikkonċernat (sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Huwa fid-dawl ta’ dawn il-kunsiderazzjonijiet li għandu jiġi eżaminat jekk persuna fiżika tistax tiġi mċaħħda mill-kwalità ta’ “konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001, minħabba fatturi bħall-ammont kbir tas-somom mirbuħa fil-kuntest ta’ partijiet ta’ poker, li jippermettu lil din il-persuna tgħix dan il-qligħ, kif ukoll l-għarfien li għandha l-imsemmija persuna u r-regolarità tal-attività.
Fl-ewwel lok, fir-rigward taċ-ċirkustanza invokata mill-qorti tar-rinviju li tgħid li r-rebħ mill-partijiet tal-poker jippermetti, f’dan il-każ, lil B. B. jgħix minn dan tal-aħħar sa mis-sena 2008, għandu jiġi rrilevat li l-kamp ta’ applikazzjoni tal-Artikoli 15 sa 17 ta’ dan ir-regolament ma huwiex limitat għal ammonti partikolari (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, Petruchová,
C‑208/18
,
EU:C:2019:825
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Minn dan isegwi li l-fatt li B. B. rebaħ somom kbar permezz tal-partijiet ta’ poker wara l-konklużjoni tal-kuntratt ma’ PEI ma huwiex, fih innifsu, element determinanti għall-klassifikazzjoni tiegħu jew le bħala “konsumatur”, fis-sens tar-Regolament Nru 44/2001.
Fil-fatt, jekk l-Artikoli 15 sa 17 ta’ dan ir-regolament kellhom jiġu interpretati fis-sens li ma humiex applikabbli għall-kuntratti ta’ servizzi li jagħtu lok għal gwadann kbir, l-individwu ma jkunx f’pożizzjoni, peress li dan ir-regolament ma jistabbilixxix limitu li lil hinn minnu l-ammont marbut ma’ kuntratt ta’ servizzi jitqies li huwa kbir, jiġifieri jekk huwiex ser jibbenefika mill-protezzjoni mogħtija minn dawn id-dispożizzjonijiet, fatt li jmur kontra r-rieda tal-leġiżlatur tal-Unjoni, espressa fil-premessa 11 tal-imsemmi regolament, li tipprovdi li r-regoli ta’ prevedibbiltà ta’ livell għoli ta’ prevedibbiltà għandhom ikollhom ġurisdizzjoni għolja (ara, b’analoġija, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, Petruchová,
C‑208/18
,
EU:C:2019:825
, punt
).
Il-ħtieġa li tiġi żgurata l-prevedibbiltà tar-regoli ta’ ġurisdizzjoni hija ta’ importanza partikolari fil-kuntest tal-logħob tal-poker li huwa logħob tal-ażżard li jinkludi kemm ir-riskju li jintilfu s-somom investiti kif ukoll l-opportunità li jinkisbu ammonti kbar. Għalhekk, ma jkunx kompatibbli ma’ dan l-għan imfittex mir-Regolament Nru 44/2001 li tiġi ddeterminata l-ġurisdizzjoni skont l-ammont mirbuħ jew mitluf.
Fit-tieni lok, PEI sostniet li huma parzjalment il-konoxxenzi ta’ B. B. li ppermettewlu jirbaħ somom kbar li rriżultaw mill-partijiet tal-poker.
F’dan ir-rigward il-Qorti tal-Ġustizzja tispeċifika li l-kunċett ta’ “konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001, huwa ddefinit b’kuntrast ma’ dak ta’ “operatur ekonomiku”, dan għandu natura oġġettiva u huwa indipendenti mill-konoxxenzi u mill-informazzjoni li l-persuna kkonċernata realment għandha (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
u l-ġurisprudenza ċċitata).
Issa, jekk il-kwalità ta’ konsumatur tkun tiddependi mill-għarfien u mill-informazzjoni li parti kontraenti jkollha f’qasam partikolari, u mhux mill-fatt li l-kuntratt li jkun ikkonkluda għandu l-għan jew le li jissodisfa l-bżonnijiet personali tiegħu, dan ikun ifisser li parti kontraenti tiġi kklassifikata bħala konsumatur skont is-sitwazzjoni suġġettiva tiegħu. Madankollu, skont il-ġurisprudenza ċċitata fil-punt 29 ta’ din is-sentenza, il-kwalità ta’ “konsumatur” ta’ persuna għandha tiġi eżaminata biss fid-dawl tal-pożizzjoni ta’ din tal-aħħar f’kuntratt partikolari, fid-dawl tan-natura u tal-għan tiegħu (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tat-3 ta’ Ottubru 2019, Petruchová,
C‑208/18
,
EU:C:2019:825
, punt
).
Konsegwentement, il-konoxxenza ta’ individwu li fil-qasam tiegħu jaqa’ l-kuntratt konkluż ma jneħħilux il-kwalità ta’ “konsumatur”, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
).
Fit-tielet lok, fir-rigward tal-iżvilupp tar-relazzjoni kuntrattwali eżistenti bejn B. B. u PEI, kif ġie indikat fil-punt 29 ta’ din is-sentenza, mill-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja jirriżulta li bil-għan li tiġi stabbilita l-kwalità ta’ “konsumatur” ta’ persuna, għandu jsir riferiment għall-pożizzjoni ta’ din il-persuna f’kuntratt partikolari, fir-rigward tan-natura u l-għan tiegħu.
F’dan ir-rigward, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tieħu inkunsiderazzjoni l-evoluzzjoni eventwali sussegwenti tal-użu li jsir mis-servizzi ta’ tul twil ipprovduti minn PEI. Fil-fatt, l-utent ta’ tali servizzi jista’ jinvoka l-kwalità ta’ “konsumatur” biss jekk l-użu essenzjalment mhux professjonali ta’ dawn is-servizzi, li għalih huwa inizjalment ikkonkluda kuntratt, ma jkunx akkwista, sussegwentement, natura essenzjalment professjonali (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punti
u
).
Fir-raba’ lok, fir-rigward tar-regolarità li biha B. B. kellu l-poker online, mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li dan iddedika medja ta’ disa’ sigħat għal kull ġurnata tax-xogħol ta’ din il-logħba.
Jekk il-kunċetti użati mir-Regolament Nru 44/2001, u b’mod partikolari dawk li jinsabu fl-Artikolu 15(1) ta’ dan ir-regolament, għandhom jiġu interpretati b’mod awtonomu, prinċipalment b’riferiment għall-istruttura u għall-għanijiet tar-regolament imsemmi, bil-għan li tiġi żgurata l-applikazzjoni uniformi tiegħu fl-Istati Membri kollha kif tfakkar fil-punt 28 ta’ din is-sentenza, hemm lok, sabiex tiġi żgurata l-osservanza tal-għanijiet imfittxija mil-leġiżlatur tal-Unjoni fil-qasam tal-kuntratti konklużi mill-konsumaturi kif ukoll il-koerenza tad-dritt tal-Unjoni, li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni wkoll il-kunċett ta’ “konsumatur” li jinsab f’regoli oħra tad-dritt tal-Unjoni (sentenza tal-25 ta’ Jannar 2018, Schrems,
C‑498/16
,
EU:C:2018:37
, punt
).
F’dan ir-rigward, fil-kuntest tal-interpretazzjoni tad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta’ Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali) (
ĠU 2005, L 149, p. 22
, rettifika fil-
ĠU 2006, L 114, p. 86
), u tad-Direttiva 2011/83/UE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Ottubru 2011 dwar drittijiet tal-konsumatur, li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE u d-Direttiva 1999/44/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill u li tħassar id-Direttiva tal-Kunsill 85/577/KEE u d-Direttiva 97/7/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (
ĠU 2011, L 304, p. 64
), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li r-regolarità ta’ attività tista’ tkun element li għandu jitqies għall-kwalifika ta’ “kummerċjant”, għall-kuntrarju tal-kunċett ta’ “konsumatur” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, Kamenova,
C‑105/17
,
EU:C:2018:808
, punti
u
)
Madankollu, minn naħa, ir-regolarità ta’ attività hija element fost oħrajn li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni u ma tiddeterminax, waħedha, il-kwalifika li għandha tintuża fir-rigward ta’ persuna fiżika fir-rigward tal-kunċett ta’ “kummerċjant” (ara, f’dan is-sens, is-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, Kamenova,
C‑105/17
,
EU:C:2018:808
, punt
).
Min-naħa l-oħra u fuq kollox, l-attività inkwistjoni fil-kuntest tal-kawża prinċipali hija differenti minn dik inkwistjoni fil-kawża li tat lok għas-sentenza tal-4 ta’ Ottubru 2018, Kamenova (
C‑105/17
,
EU:C:2018:808
), sa fejn din tal-aħħar kienet tikkonċerna l-bejgħ ta’ oġġetti.
Għalkemm il-kawża prinċipali tirrigwarda, fil-fatt, attività li tista’ tiġi kklassifikata bħala regolari, din l-attività madankollu ma tagħtix lok għall-bejgħ ta’ oġġetti u lanqas għal provvista ta’ servizzi, kif tirrileva l-qorti tar-rinviju. Fil-fatt, mill-indikazzjonijiet ipprovduti minn din il-qorti jirriżulta li B. B. ma joffrix lil terzi servizzi marbuta mal-attività tal-logħob tal-poker u ma ddikjarax uffiċjalment din l-attività.
F’dan il-kuntest, konsegwentement, hija l-qorti tar-rinviju li għandha tivverifika jekk, fid-dawl tal-elementi fattwali kollha tal-kawża prinċipali, B. B. effettivament aġixxiex barra u indipendentement minn kull attività ta’ natura professjonali, u minn dan tislet il-konsegwenzi fir-rigward tal-klassifikazzjoni bħala “konsumatur” tiegħu, fis-sens tal-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001. Għall-finijiet ta’ din il-klassifikazzjoni, elementi bħall-ammont tar-rebħ li jirriżulta mill-partijiet tal-poker, il-konoxxenza jew l-għarfien espert kif ukoll ir-regolarità tal-attività ta’ ġugatur tal-poker tal-persuna kkonċernata ma jtellfux lil din il-persuna l-kwalità tagħha ta’ “konsumatur”, fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni.
Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet kollha preċedenti, ir-risposta għad-domanda magħmula għandha tkun li l-Artikolu 15(1) tar-Regolament Nru 44/2001 għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna fiżika ddomiċiljata fi Stat Membru li, minn naħa, ikkonkludiet ma’ kumpannija stabbilita fi Stat Membru ieħor kuntratt sabiex tilgħab il-poker fuq l-internet, li jkun jinkludi kundizzjonijiet ġenerali determinati minn dan tal-aħħar u, ta’ min-naħa l-oħra, la ddikjara uffiċjalment tali attività u lanqas offra din l-attività lil partijiet terzi bħala servizz bi ħlas, ma jitlifx il-kwalità ta’ “konsumatur” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, anke jekk din il-persuna tilgħab din il-logħba numru kbir ta’ sigħat kuljum, għandu għarfien estensiv u jiġbor qligħ sinjifikattiv minn din il-logħba.
Fuq l-ispejjeż
Peress li l-proċedura għandha, fir-rigward tal-partijiet fil-kawża prinċipali, in-natura ta’ kwistjoni mqajma quddiem il-qorti tar-rinviju, hija din il-qorti li tiddeċiedi fuq l-ispejjeż. L-ispejjeż sostnuti għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet lill-Qorti tal-Ġustizzja, barra dawk tal-imsemmija partijiet, ma jistgħux jitħallsu lura.

Għal dawn il-motivi, Il-Qorti tal-Ġustizzja (Is-Sitt Awla) taqta’ u tiddeċiedi:

L-Artikolu 15(1) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 44/2001 dwar ġurisdizzjoni u rikonoxximent u eżekuzzjoni ta’ sentenzi f’materji ċivili u kummerċjali, għandu jiġi interpretat fis-sens li persuna fiżika ddomiċiljata fi Stat Membru li, minn naħa, ikkonkludiet ma’ kumpanija stabbilita fi Stat Membru ieħor kuntratt biex tilgħab il-poker fuq l-Internet, li jkun jinkludi kundizzjonijiet ġenerali determinati minn dan tal-aħħar u, ta’ min-naħa l-oħra, la ddikjara uffiċjalment tali attività u lanqas offra din l-attività lil partijiet terzi bħala servizz bi ħlas, ma jitlifx il-kwalità ta’ “konsumatur” fis-sens ta’ din id-dispożizzjoni, anke jekk din il-persuna tilgħab din il-logħba numru kbir ta’ sigħat kuljum, għandu għarfien estensiv u jiġbor qligħ sinjifikattiv minn din il-logħba.

Firem
(
*1
)	Lingwa tal-kawża: Is-Sloven.